ROZHODNUTÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY č. 445/2014/EU
ze dne 16. dubna 2014
o zavedení akce Unie ve prospěch Evropských hlavních měst kultury pro roky 2020 až 2033 a o zrušení rozhodnutí č. 1622/2006/ES
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 167 odst. 5 první odrážku této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanoviska Výboru regionů (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Smlouva o fungování Evropské unie má za cíl vytvářet stále užší svazek mezi národy Evropy, přičemž ukládá Unii, aby mimo jiné přispívala k rozkvětu kultur členských států a respektovala přitom jejich národní a regionální různorodost a zároveň zdůrazňovala společné kulturní dědictví. V tomto ohledu Unie v případě potřeby podporuje a doplňuje činnost členských států v oblasti zlepšování znalostí a šíření kultury a dějin evropských národů.
(2)
Ve sdělení Komise ze dne 10. května 2007 o evropském programu pro kulturu v globalizovaném světě, schváleném Radou v usnesení ze dne 16. listopadu 2007 (3) a Evropským parlamentem v usnesení ze dne 10. dubna 2008 (4), se stanoví cíle pro budoucí činnosti Unie v oblasti kultury. Tyto činnosti by měly podporovat kulturní rozmanitost a mezikulturní dialog, kulturu jako katalyzátor tvořivosti v rámci strategie pro růst a zaměstnanost a kulturu jako zásadní prvek mezinárodních vztahů Unie.
(3)
Úmluva Unesco o ochraně a podpoře rozmanitosti kulturních projevů, která vstoupila v platnost dne 18. března 2007 a jejíž je Unie smluvní stranou, si klade za cíl chránit a podporovat kulturní rozmanitost, stimulovat interkulturalitu a zvyšovat povědomí o hodnotě kulturní rozmanitosti na místní, národní i mezinárodní úrovni.
(4)
Rozhodnutím Evropského parlamentu a Rady č. 1622/2006/ES (5) byla zavedena akce na podporu projektu Evropské hlavní město kultury pro roky 2007 až 2019.
(5)
Z hodnocení Evropských hlavních měst kultury, jakož i z veřejné konzultace o budoucnosti této akce po roce 2019 vyplynulo, že se postupně stala jednou z nejambicióznějších kulturních iniciativ v Evropě a patří k těm, které evropští občané nejvíce oceňují. Pro období 2020-2033 by tedy měla být zavedena nová akce.
(6)
Kromě původních cílů Evropských hlavních měst kultury, jimiž bylo vyzdvihnout bohatství, rozmanitost a společné rysy evropských kultur a podpořit větší vzájemné porozumění mezi evropskými občany, města, která jsou držiteli titulu Evropské hlavní město kultury (dále jen „titul“), díky využití pákového efektu titulu postupně rovněž přidala nový rozměr stimulace obecnějšího rozvoje města v souladu se svými příslušnými strategiemi a prioritami.
(7)
Cíle akce zavedené tímto rozhodnutím by měly být plně v souladu s cíli programu Kreativní Evropa zavedeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1295/2013 (6), který je zaměřen na ochranu, rozvoj a podporu evropské kulturní a jazykové rozmanitosti, podporu evropského kulturního dědictví a posílení konkurenceschopnosti evropských kulturních a kreativních odvětví, zejména audiovizuálního odvětví, s cílem prosazovat inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění. Dosažení těchto cílů by rovněž mělo napomáhat posílení pocitu příslušnosti ke společnému kulturnímu prostoru a podněcovat mezikulturní dialog a vzájemné porozumění.
(8)
Pro dosažení těchto cílů je důležité, aby města, jež jsou držiteli titulu, usilovala o vytvoření vazeb mezi svými kulturními a kreativními odvětvími na jedné straně a odvětvími, jako je vzdělávání, výzkum, životní prostředí, rozvoj měst nebo kulturní cestovní ruch, na straně druhé. Minulé zkušenosti zejména ukázaly, že Evropská hlavní města kultury mají potenciál podnítit místní rozvoj a kulturní cestovní ruch, jak zdůrazňuje Komise ve sdělení ze dne 30. června 2010 nazvaném „Evropa jako přední světová destinace cestovního ruchu - nový politický rámec pro evropský cestovní ruch“, které Rada uvítala v závěrech ze dne 12. října 2010 a Evropský parlament potvrdil v usnesení ze dne 27. září 2011 (7).
(9)
Je rovněž důležité, aby města, jež jsou držiteli titulu, usilovala o prosazování sociálního začlenění a rovných příležitostí a učinila vše pro to, aby byly všechny složky občanské společnosti v co nejširší možné míře zapojeny do přípravy a realizace kulturního programu se zvláštní pozorností zaměřenou na mladé lidi a marginalizované a znevýhodněné skupiny.
(10)
Z hodnocení a veřejné konzultace rovněž přesvědčivě vyplynulo, že jsou-li Evropská hlavní města kultury pečlivě naplánována, mají řadu potenciálních výhod. V prvé řadě zůstávají kulturní iniciativou, nicméně mohou mít i významné sociální a hospodářské přínosy, zejména pokud jsou začleněny do strategie dlouhodobého rozvoje kultury pro dotčené město.
(11)
Akce „Evropská hlavní města kultury“ je rovněž velkou výzvou. Připravit program kulturních činností na celý rok je náročné a některá města držící titul dokázala potenciálu využít úspěšněji než jiná. Z toho důvodu by tato akce měla být posílena tak, aby pomáhala městům co nejvíce titulu využít.
(12)
Titul by nadále měl být vyhrazen městům, nehledě na jejich velikost, avšak ve snaze oslovit širší veřejnost a zvýšit účinek akce by dotčená města rovněž měla nadále mít možnost zapojit i okolní oblast.
(13)
Základem pro udělení titulu by i nadále měl být zvlášť vytvořený kulturní program, který by měl mít výrazný evropský rozměr. Tento kulturní program by měl být rovněž součástí dlouhodobé strategie s udržitelným dopadem na místní hospodářský, kulturní a společenský rozvoj.
(14)
Ukázalo se, že dvoufázové výběrové řízení na základě chronologického seznamu členských států, zajišťované porotou složenou z nezávislých odborníků, je spravedlivé a transparentní. Městům zařazeným do užšího výběru umožnilo doplnit přihlášky na základě odborných stanovisek, která obdržela od uvedené poroty, a zajistilo rovnoměrné rozložení titulů mezi všechny členské státy. Obměna odborníků by dále měla probíhat postupně, aby byla zajištěna kontinuita akce Evropská města kultury a předešlo se ztrátě zkušeností a know-how, k níž by došlo, pokud by všichni odborníci byli nahrazeni současně.
(15)
Odborné znalosti jednotlivých členských států by měly zůstat zajištěny tím, že by příslušné členské státy měly mít možnost jmenovat do poroty provádějící výběr a monitorování až dva poradce.
16)
Měla by být jednoznačněji stanovena kritéria pro výběr, aby kandidátským městům poskytovala přesnější vodítko, pokud jde o cíle a požadavky, které musí pro získání titulu splnit. Uvedená kritéria by měla být také snadněji měřitelná, aby se o ně porota mohla při výběru a monitorování měst opírat. V této souvislosti by se měla zvláštní pozornost zaměřit zejména na plány pro následné činnosti, jež kandidátská města připravila jako součást dlouhodobé strategie v oblasti kulturní politiky a jež mohou mít udržitelný kulturní, hospodářský a společenský dopad.
(17)
Kandidátská města by měla případně prozkoumat, zda je možné využít finanční podporu z programů a fondů Unie.
(18)
Přípravná fáze mezi jmenováním města a vlastním rokem titulu má zásadní význam pro úspěch akce „Evropská hlavní města kultury“. Mezi zúčastněnými stranami panuje široká shoda v tom, že doprovodná opatření zavedená rozhodnutím č. 1622/2006/ES byla pro dotčená města velmi užitečná. Na uvedených opatřeních by se mělo dále pracovat, zejména prostřednictvím častějších setkání za účelem monitorování a návštěv měst ze strany odborníků působících v porotě a prostřednictvím ještě intenzivnější výměny zkušeností mezi městy, jež jsou bývalými, současnými a budoucími držiteli titulu, i kandidátskými městy. Jmenovaná města by mohla rovněž navazovat další vztahy s jinými městy, jež jsou držiteli titulu.
(19)
Cena Meliny Mercouriové zřízená rozhodnutím č. 1622/2006/ES získala velkou symbolickou hodnotu, jež značně přesahuje skutečnou výši ceny udělované Komisí. Ve snaze zajistit, aby jmenovaná města plnila své závazky, by však podmínky pro vyplacení peněžité ceny měly být zpřísněny a vyjasněny.
(20)
Je důležité, aby dotčená města ve všech svých komunikačních materiálech jasně uváděla, že akce zavedená tímto rozhodnutím je akcí Unie.
(21)
Hodnocení bývalých evropských hlavních měst kultury, která provedla Komise na základě údajů shromážděných na místní úrovni, nemohou poskytnout primární údaje o vlivu titulu. Klíčovou úlohu v procesu hodnocení by proto měla hrát sama města.
(22)
V minulosti získané zkušenosti ukázaly, že účast kandidátských zemí může těmto zemím pomoci přiblížit se Unii zdůrazněním společných aspektů evropských kultur. Akce zavedená tímto rozhodnutím by proto měla být po roce 2019 otevřena účasti kandidátských zemí a potenciálních kandidátů.
(23)
V období upraveném tímto rozhodnutím, tedy v letech 2020 až 2033, by však z důvodu spravedlivého přístupu k městům v členských státech mělo být městům z kandidátských zemí a potenciálních kandidátů umožněno zúčastnit se pouze jedné soutěže o titul. Obdobně z důvodů spravedlnosti vůči členským státům by každá kandidátská země nebo každý potenciální kandidát měli mít možnost stát se v uvedeném období držitelem titulu pouze jednou.
(24)
Rozhodnutí č. 1622/2006/ES by mělo být zrušeno. Jeho ustanovení by se však měla nadále použít pro všechna města, která již byla jmenována nebo jsou ve fázi jmenování až do roku 2019.
(25)
Jelikož cílů tohoto rozhodnutí, totiž zajistit a podporovat rozmanitost kultur v Evropě, zdůraznit jimi sdílené společné rysy a podpořit přínos kultury k dlouhodobému rozvoji měst, nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, zejména z důvodu potřeby společných, jasných a transparentních kritérií a postupů pro výběr a monitorování a důkladné koordinace mezi členskými státy, ale spíše jich, z důvodu rozsahu a očekávaných účinků akce, může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto rozhodnutí rámec toho, co je nezbytné k dosažení těchto cílů,
PŘIJALY TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Zavedení akce
Pro roky 2020 až 2033 se zavádí akce Unie nazvaná „Evropská hlavní města kultury“ (dále jen „akce“).
Článek 2
Cíle
1. Obecné cíle akce jsou tyto:
a)
zabezpečit a podpořit rozmanitost kultur v Evropě, vyzdvihnout jejich společné rysy a posílit u občanů pocit příslušnosti ke společnému kulturnímu prostoru;
b)
podpořit přínos kultury k dlouhodobému rozvoji měst v souladu s jejich příslušnými strategiemi a prioritami.
2. Specifické cíle akce jsou tyto:
a)
zvětšit rozsah, rozmanitost a evropský rozměr kulturní nabídky ve městech, mimo jiné prostřednictvím nadnárodní spolupráce;
b)
rozšiřovat přístup ke kultuře a účast na ní;
c)
posilovat možnosti odvětví kultury a jeho vazby na jiná odvětví;
d)
prostřednictvím kultury pozdvihnout mezinárodní profil měst.
Článek 3
Přístup k akci
1. O titul se mohou ucházet města, přičemž mohou zapojit i své okolní oblasti.
2. Počet měst, jež jsou držiteli titulu pro daný rok (dále jen „rok platnosti titulu“), nepřekročí tři.
Titul je udělen v každém roce nejvýše jednomu městu v každém ze dvou členských států uvedených v časovém rozvrhu stanoveném v příloze (dále jen „časový rozvrh“) a v příslušných letech i jednomu městu v kandidátské zemi nebo v potenciálním kandidátovi, nebo jednomu městu v zemi, která přistoupí k Unii za okolností uvedených v odstavci 5.
3. Města v členských státech mají nárok stát se držiteli titulu na dobu jednoho roku v souladu s pořadím členských států, jež je uvedeno v časovém rozvrhu.
4. V rámci otevřeného výběrového řízení organizovaného každé tři roky podle časového rozvrhu se o titul na dobu jednoho roku mohou ucházet města v kandidátských zemích a v potenciálních kandidátech, kteří se ke dni zveřejnění výzvy k podávání přihlášek uvedené v čl. 10 odst. 2 účastní programu Kreativní Evropa nebo následných programů Unie na podporu kultury.
Města v kandidátských zemích a potenciálních kandidátech se mohou během období let 2020 až 2033 účastnit pouze jednoho výběrového řízení.
Každá kandidátská země nebo potenciální kandidát se mohou během období let 2020 až 2033 stát držitelem titulu pouze jednou.
5. Přistoupí-li země k Unii po 4. květnu 2014, avšak před 1. lednem 2027, má nárok získat titul podle pravidel a postupů platných pro členské státy sedm let po svém přistoupení. Časový rozvrh se odpovídajícím způsobem aktualizuje. Přistoupí-li země k Unii k 1. lednu 2027 nebo později, nemá nárok účastnit se akce jakožto členský stát.
Nicméně v letech, kdy jsou podle časového rozvrhu držiteli titulu již tři města, mají města v zemích uvedených v prvním pododstavci nárok získat titul až v nejbližším volném roce v časovém rozvrhu, a to podle pořadí přistoupení těchto zemí.
Jestliže se některé město ze země uvedené v prvním pododstavci již účastnilo výběrového řízení za kandidátskou zemi či potenciálního kandidáta, nemůže se účastnit žádného následujícího řízení za členské státy. Pokud některé město z takové země již bylo v období let 2020 až 2033 jmenováno držitelem titulu v souladu s odstavcem 4, nemá tato země po svém přistoupení nárok organizovat v tomto období výběrové řízení jako členský stát.
Přistoupí-li k Unii ke stejnému dni více než jedna země a neexistuje-li pro tyto země shoda ohledně pořadí jejich účasti v akci, uspořádá Rada losování.
Článek 4
Přihláška
1. Komise vypracuje společný formulář přihlášky na základě kritérií uvedených v článku 5, který budou používat všechna kandidátská města.
Pokud kandidátské město zapojuje svoji okolní oblast, podává se přihláška jménem tohoto města.
2. Každá přihláška vychází z kulturního programu výrazného evropského rozměru.
Kulturní program zahrnuje rok platnosti titulu a je zvlášť vytvořen pro tento titul, v souladu s kritérii stanovenými v článku 5.
Článek 5
Kritéria
Kritéria pro posuzování přihlášek (dále jen „kritéria“) se dělí do kategorií „přínos k dlouhodobé strategii“, „evropský rozměr“, „kulturní a umělecký obsah“, „schopnost akci uskutečnit“, „zapojení veřejnosti“ a „řízení“ takto:
1)
v případě kategorie „přínos k dlouhodobé strategii“ se zohledňují tyto faktory:
a)
v době podání přihlášky má kandidátské město kulturní strategii, která zahrnuje akci a obsahuje plány na zachování kulturních činností i po roce platnosti titulu;
b)
plány na posílení kapacity kulturního a kreativního odvětví, včetně rozvoje dlouhodobých vazeb mezi kulturním, hospodářským a sociálním odvětvím v kandidátském městě;
c)
předpokládané dlouhodobé kulturní, sociální a hospodářské dopady titulu na kandidátské město, včetně jeho rozvoje;
d)
plány na monitorování a posuzování dopadu získání titulu na kandidátské město a plány na šíření výsledků hodnocení;
2)
v případě kategorie „evropský rozměr“ se posuzují tyto faktory:
a)
rozsah a kvalita činností prosazujících kulturní rozmanitost Evropy, mezikulturní dialog a větší vzájemné porozumění mezi občany Evropy;
b)
rozsah a kvalita činností zdůrazňujících společné aspekty evropských kultur, dědictví a historie, jakož i evropskou integraci a aktuální evropská témata;
c)
rozsah a kvalita činností, na nichž se evropští umělci podílejí, spolupráce s aktéry nebo městy v různých zemích, popřípadě i s městy, jež jsou držiteli titulu, a nadnárodní partnerství;
d)
strategie, jak vzbudit zájem široké evropské a mezinárodní veřejnosti;
3)
v případě kategorie „kulturní a umělecký obsah“ se posuzují tyto faktory:
a)
jasná a ucelená umělecká vize a strategie týkající se kulturního programu;
b)
zapojení místních umělců a kulturních organizací do přípravy a realizace kulturního programu;
c)
rozsah a rozmanitost navrhovaných činností a jejich celková umělecká kvalita;
d)
schopnost spojit místní kulturní dědictví a tradiční formy umění s novými, inovativními a experimentálními kulturními projevy;
4)
v případě kategorie „schopnost program uskutečnit“ musí kandidátská města prokázat, že:
a)
přihláška má širokou a silnou politickou podporu a udržitelným způsobem se k ní zavázaly místní, regionální a celostátní orgány;
b)
kandidátské město má nebo bude mít odpovídající a životaschopnou infrastrukturu, aby se mohlo stát držitelem titulu;
5)
v případě kategorie „zapojení veřejnosti“ se posuzují tyto faktory:
a)
zapojení místních obyvatel a občanské společnosti do přípravy a realizace akce;
b)
vytváření nových a udržitelných příležitostí pro širokou škálu občanů, zejména pro mladé lidi, dobrovolníky a marginalizované a znevýhodněné osoby včetně menšin, které těmto občanům umožní účastnit se kulturních činností nebo se do nich zapojit, přičemž zvláštní pozornost je věnována dostupnosti těchto činností pro osoby se zdravotním postižením a starší občany;
c)
celková strategie rozvoje publika, a zejména její propojení se vzděláváním a účastí škol;
6)
v případě kategorie „řízení“ se posuzují tyto faktory:
a)
proveditelnost strategie získávání finančních zdrojů a navrhovaného rozpočtu, a to včetně případného záměru požádat o finanční podporu z programů a fondů Unie, kdy rozpočet zahrnuje přípravnou fázi, rok platnosti titulu, hodnocení a prostředky na následné činnosti a plány pro nepředvídané události;
b)
plánovaná řídící a organizační struktura pro realizaci akce, jež mimo jiné zahrnuje náležitou spolupráci mezi místními orgány a subjektem zajišťujícím organizaci, včetně uměleckého týmu;
c)
postupy jmenování generálního a uměleckého ředitele a jejich oblasti působnosti;
d)
marketingová a komunikační strategie, která je komplexní a zdůrazňuje, že akce je akcí Unie;
e)
skutečnost, že organizační struktura má pro rok platnosti titulu k dispozici zaměstnance s příslušnými dovednostmi a zkušenostmi pro plánování, řízení a organizaci kulturního programu.
Článek 6
Odborná porota
1. Zřizuje se porota složená z nezávislých odborníků (dále jen „porota“), která provádí výběr a monitorování.
2. Porotu tvoří deset odborníků jmenovaných podle odstavce 3 orgány a institucemi Unie (dále jen „evropští odborníci“).
3. Po uspořádání otevřené výzvy k vyjádření zájmu navrhne Komise užší výběr možných evropských odborníků.
Evropský parlament, Rada a Komise si z užšího výběru zvolí každý tři odborníky a jmenují je v souladu se svými příslušnými postupy.
Výbor regionů si vybere z užšího výběru jednoho odborníka a jmenuje jej v souladu se svými postupy.
Při výběru evropských odborníků usiluje každý z orgánů a institucí Unie o to, aby byla v celkovém složení poroty zajištěna doplňkovost odborností, vyváženost zeměpisného zastoupení a genderová vyváženost.
4. Pro výběr a monitorování města z členského státu je dotyčný členský stát oprávněn jmenovat do poroty navíc k evropským odborníkům až dva odborníky v souladu s vlastními postupy a v konzultaci s Komisí.
5. Všichni odborníci musí být:
a)
občané Unie;
b)
nezávislí a
c)
odborníci s bohatými zkušenostmi a odbornou kvalifikací:
i)
v odvětví kultury,
ii)
v oblasti kulturního rozvoje měst nebo
iii)
v souvislosti s organizací projektu „Evropské hlavní město kultury“ nebo mezinárodní kulturní akce podobného rozměru a rozsahu;
d)
schopni věnovat práci v porotě příslušný počet pracovních dnů v roce.
6. Porota určí svého předsedu.
7. Evropští odborníci jsou jmenováni na dobu tří let.
Bez ohledu na první pododstavec jmenuje Evropský parlament při prvním ustavení poroty odborníky na dobu tří let, Komise na dobu dvou let a Rada a Výbor regionů na dobu jednoho roku.
8. Všichni odborníci ohlásí jakýkoli existující nebo možný střet zájmů ve vztahu ke konkrétnímu kandidátskému městu. V případě takového ohlášení nebo v případě, že takový střet zájmů vyjde najevo, dotčený odborník odstoupí a příslušný orgán nebo instituce Unie nebo členský stát tohoto odborníka na zbývající část funkčního období v souladu s příslušným postupem nahradí.
Článek 7
Podávání přihlášek v členských státech
1. Každý členský stát odpovídá za organizaci výběrového řízení mezi svými městy v souladu s časovým rozvrhem.
2. Výzvu k podávání přihlášek zveřejní dotčené členské státy alespoň šest let před rokem platnosti titulu.
Odchylně od prvního pododstavce členské státy, které mají nárok jmenovat města, jež mají být držiteli titulu pro rok 2020, zveřejní výzvu co nejdříve po 4. květnu 2014.
Každá výzva k podávání přihlášek obsahuje formulář přihlášky uvedený v čl. 4 odst. 1.
Lhůta pro podávání přihlášek kandidátskými městy v rámci jednotlivých výzev k podávání přihlášek se stanoví na nejdříve deset měsíců po jejím zveřejnění.
3. Dotčené členské státy oznámí přihlášky Komisi.
Článek 8
Předběžný výběr v členských státech
1. Každý dotčený členský stát svolá porotu na schůzi o předběžném výběru s kandidátskými městy nejpozději pět let před rokem platnosti titulu.
Odchylně od prvního pododstavce mohou členské státy, které mají nárok jmenovat města, jež mají být držiteli titulu pro rok 2020, prodloužit uvedenou lhůtu nejvýše o jeden rok.
2. Porota se po posouzení přihlášek na základě kritérií dohodne na užším výběru kandidátských měst a vypracuje zprávu o předběžném výběru týkající se všech přihlášek, v níž mimo jiné uvede doporučení kandidátským městům zařazeným do užšího výběru.
3. Porota zprávu o předběžném výběru předloží dotčeným členským státům a Komisi.
4. Každý dotčený členský stát formálně schválí užší výběr na základě zprávy poroty.
Článek 9
Výběr v členských státech
1. Kandidátská města zařazená do užšího výběru doplní a přepracují přihlášky s cílem splnit kritéria a zohlednit doporučení obsažená ve zprávě o předběžném výběru a předloží je dotčeným členským státům, které je pak předají Komisi.
2. Každý dotčený členský stát svolá porotu na schůzi o výběru s kandidátskými městy zařazenými do užšího výběru nejpozději devět měsíců po schůzi k předběžnému výběru.
V případě potřeby mohou dotčené členské státy po konzultaci s Komisí uvedenou devítiměsíční lhůtu o přiměřenou dobu prodloužit.
3. Porota doplněné a přepracované přihlášky posoudí.
4. Porota vypracuje zprávu o výběru přihlášek kandidátských měst zařazených do užšího výběru a doporučí jmenování nejvýše jednoho města v daném členském státě.
Zpráva o výběru rovněž obsahuje doporučení dotyčnému městu, týkající se pokroku, jakého je třeba do roku platnosti titulu dosáhnout.
Porota zprávu o výběru předloží dotčenému členskému státu a Komisi.
5. Bez ohledu na odstavec 4 může porota doporučit, aby pro daný rok nebyl titul udělen, pokud žádné z kandidátských měst nesplňuje všechna kritéria.
Článek 10
Předběžný výběr a výběr v kandidátských zemích a potenciálních kandidátech
1. Za organizaci výběrového řízení mezi městy v kandidátských zemích a potenciálních kandidátech odpovídá Komise.
2. Komise zveřejní v Úředním věstníku Evropské unie výzvu k podávání přihlášek alespoň šest let před rokem platnosti titulu.
Každá výzva k podávání přihlášek obsahuje formulář přihlášky uvedený v čl. 4 odst. 1.
Lhůta pro podávání přihlášek v rámci jednotlivých výzev k podávání přihlášek se stanoví na nejdříve deset měsíců po jejím zveřejnění.
3. Předběžný výběr měst provede porota nejméně pět let před rokem platnosti titulu, a to na základě jejich přihlášek. S kandidátskými městy se neorganizují žádné schůze.
Porota se po posouzení přihlášek na základě kritérií dohodne na užším výběru kandidátských měst a vypracuje zprávu o předběžném výběru týkající se všech přihlášek, v níž mimo jiné uvede doporučení kandidátským městům zařazeným do užšího výběru.
Porota předloží zprávu o předběžném výběru Komisi.
4. Kandidátská města zařazená do užšího výběru doplní a přepracují přihlášky s cílem splnit kritéria a zohlednit doporučení obsažená ve zprávě o předběžném výběru a předloží je Komisi.
Komise svolá porotu na schůzi o výběru s kandidátskými městy zařazenými do užšího výběru nejpozději devět měsíců po schůzi k předběžnému výběru.
V případě potřeby může Komise tuto devítiměsíční lhůtu o přiměřenou dobu prodloužit.
5. Porota doplněné a přepracované přihlášky posoudí.
6. Porota vypracuje zprávu o výběru týkající se přihlášek kandidátských měst zařazených do užšího výběru a doporučí jmenování nejvýše jednoho města z jedné kandidátské země nebo potenciálního kandidáta.
Zpráva o výběru rovněž obsahuje doporučení dotyčnému městu, týkající se pokroku, jakého je třeba do roku platnosti titulu dosáhnout.
Porota předloží zprávu o výběru Komisi.
7. Bez ohledu na odstavec 6 může porota doporučit, aby pro daný rok nebyl titul udělen, pokud žádné z kandidátských měst nesplňuje všechna kritéria
Článek 11
Jmenování
1. Každý dotčený členský stát jmenuje jedno město držitelem titulu na základě doporučení obsažených ve zprávě poroty o výběru a oznámí toto jmenování Evropskému parlamentu, Radě, Komisi a Výboru regionů, a to nejpozději čtyři roky před rokem platnosti titulu.
Odchylně od prvního pododstavce mohou členské státy, které mají nárok jmenovat města, jež mají být držiteli titulu pro rok 2020, prodloužit uvedenou lhůtu nejvýše o jeden rok.
2. V případě kandidátských zemí a potenciálních kandidátů jmenuje Komise v příslušných letech jedno město držitelem titulu na základě doporučení obsažených ve zprávě o výběru vypracované porotou a oznámí toto jmenování Evropskému parlamentu, Radě, Komisi a Výboru regionů, a to nejpozději čtyři roky před rokem platnosti titulu.
3. Ke jmenováním podle odstavců 1 a 2 je přiloženo odůvodnění vycházející ze zpráv vypracovaných porotou.
4. Pokud město zahrnuje i okolní oblast, týká se jmenování města.
5. Do dvou měsíců od oznámení jmenování Komise zveřejní v řadě C Úředního věstníku Evropské unie seznam měst jmenovaných evropskými hlavními městy kultury.
Článek 12
Spolupráce mezi jmenovanými městy
Města jmenovaná na tentýž rok usilují o to, aby mezi jejich kulturními programy existovaly vazby, přičemž tuto spolupráci lze zohlednit v rámci monitorování stanoveného v článku 13.
Článek 13
Monitorování
1. Porota monitoruje přípravu jmenovaných měst na rok platnosti titulu a od okamžiku jmenování do začátku roku platnosti titulu jim poskytuje podporu a poradenství.
2. Za tímto účelem Komise svolá tři monitorovací zasedání, jichž se zúčastní porota a jmenovaná města, a to:
a)
tři roky před rokem platnosti titulu;
b)
osmnáct měsíců před rokem platnosti titulu a
c)
dva měsíce před rokem platnosti titulu.
Členský stát nebo kandidátská země či potenciální kandidát mohou na tyto schůze jmenovat pozorovatele.
Šest týdnů před každým monitorovacím zasedáním předloží jmenovaná města Komisi zprávu o pokroku.
Během monitorovacích zasedání porota zhodnotí přípravy a poskytne jmenovaným městům rady, které jim pomohou vypracovat vysoce kvalitní kulturní program a účinnou strategii. Porota věnuje zvláštní pozornost doporučením uvedeným ve zprávě o výběru a v předchozích zprávách o monitorování uvedených v odstavci 3.
3. Po každém monitorovacím zasedání vypracuje porota zprávu o monitorování, týkající se stavu příprav a dalších potřebných kroků.
Porota předá zprávy o monitorování Komisi, jakož i jmenovaným městům a dotčenému členskému státům nebo dotčeným kandidátským zemím či potenciálním kandidátům.
4. Kromě monitorovacích zasedání může Komise podle potřeby organizovat návštěvy poroty ve jmenovaných městech.
Článek 14
Cena
1. Komise může jmenovanému městu udělit peněžitou cenu na počest Meliny Mercouriové (dále jen „cena“), s ohledem na zdroje dostupné podle příslušného víceletého finančního rámce.
Právní a finanční aspekty ceny jsou upraveny v rámci příslušných programů Unie podporujících kulturu.
2. Peněžitá cena je vyplacena do konce března roku platnosti titulu za předpokladu, že dotčené jmenované město nadále dodržuje závazky, které učinilo při podání přihlášky, splňuje kritéria a zohledňuje doporučení obsažená ve zprávě o výběru a ve zprávách o monitorování.
Závazky učiněné při podání přihlášky se považují ze strany jmenovaného města za dodržené, pokud mezi podáním přihlášky a rokem platnosti titulu nedošlo k žádné podstatné změně v programu a ve strategii, zejména pokud:
a)
je rozpočet zachován ve výši, při níž je možné zorganizovat vysoce kvalitní kulturní program v souladu s přihláškou a kritérii;
b)
je náležitým způsobem respektována nezávislost uměleckého týmu;
c)
je v konečné verzi kulturního programu dostatečně výrazně zachován evropský rozměr;
d)
z marketingové a komunikační strategie a komunikačních materiálů, jež jmenované město používá, jasně vyplývá, že akce je akcí Unie;
e)
byly přijaty plány pro monitorování a hodnocení dopadů titulu na jmenované město.
Článek 15
Praktická opatření
Komise zejména:
a)
zajišťuje celkovou soudržnost akce;
b)
zajišťuje koordinaci mezi členskými státy a porotou;
c)
s ohledem na cíle stanovené v článku 2 a kritéria stanoví v úzké spolupráci s porotou pokyny na podporu výběrových řízení a monitorování;
d)
poskytuje technickou podporu porotě;
e)
na svých internetových stránkách zveřejňuje veškeré zprávy poroty;
f)
zveřejňuje všechny příslušné informace a přispívá ke zviditelnění akce na evropské a mezinárodní úrovni;
g)
podporuje výměnu zkušeností a osvědčených postupů mezi městy, jež jsou bývalými, současnými i budoucími držiteli titulu, jakož i s kandidátskými městy, a prosazuje další šíření hodnotících zpráv měst a získaných poznatků.
Článek 16
Hodnocení
1. Každé dotčené město odpovídá za hodnocení výsledků svého roku coby evropského hlavního města kultury.
Ve snaze zajistit jednotný přístup k hodnocení vypracuje Komise pro dotčená města společné pokyny a ukazatele, založené na cílech uvedených v článku 2 a kritériích.
Dotčená města vypracují své hodnotící zprávy a předají je Komisi do 31. prosince roku následujícího po roce platnosti titulu.
Komise tyto hodnotící zprávy zveřejní na svých internetových stránkách.
2. Kromě hodnocení měst zajišťuje Komise pravidelné vypracovávání externího a nezávislého hodnocení výsledků akce.
Externí a nezávislé hodnocení se zaměří na zasazení všech bývalých evropských hlavních měst kultury do evropského kontextu, což budoucím evropským hlavním městům kultury i všem evropským městům umožní srovnávání a poskytne užitečné poučení. Uvedené hodnocení zahrnuje rovněž posouzení akce jako celku, včetně účinnosti procesů používaných při její realizaci, její dopad a možnosti pro její zlepšení.
Komise předloží Evropskému parlamentu, Radě a Výboru regionů následující zprávy na základě uvedených hodnocení a spolu s nimi případně i příslušné návrhy:
a)
první průběžnou zprávu do dne 31. prosince 2024;
b)
druhou průběžnou zprávu do dne 31. prosince 2029;
c)
zprávu o hodnocení ex post do dne 31. prosince 2034.
Článek 17
Zrušení a přechodné ustanovení
Rozhodnutí č. 1622/2006/ES se zrušuje. Nadále se však použije pro města, která byla jmenována nebo jsou ve fázi jmenování evropskými hlavními městy kultury pro roky 2013 až 2019.
Článek 18
Vstup v platnost
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Ve Štrasburku dne 16. dubna 2014.
ΑΠΌΦΑΣΗ αριθ. 445/2014/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 16ης Απριλίου 2014
για τη θέσπιση δράσης της Ένωσης όσον αφορά τις πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης για τα έτη 2020 έως 2033 και για την κατάργηση της απόφασης αριθ. 1622/2006/ΕΚ
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 167 παράγραφος 5 πρώτη περίπτωση,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τις γνώμες της Επιτροπής των Περιφερειών (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) αποσκοπεί στην όλο και στενότερη συνένωση των λαών της Ευρώπης και αναθέτει στην Ένωση το καθήκον, μεταξύ άλλων, να συμβάλλει στην ανάπτυξη των πολιτισμών των κρατών μελών, σεβόμενη την εθνική και περιφερειακή πολυμορφία τους και ταυτόχρονα προβάλλοντας την κοινή πολιτιστική κληρονομιά. Στο πλαίσιο αυτό, όπου είναι απαραίτητο, η Ένωση στηρίζει και συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών για τη βελτίωση της γνώσης και της διάδοσης του πολιτισμού και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών.
(2)
Η ανακοίνωση της Επιτροπής της 10ης Μαΐου 2007 σχετικά με μια ευρωπαϊκή ατζέντα για τον πολιτισμό σ' έναν κόσμο παγκοσμιοποίησης, που ενέκρινε το Συμβούλιο με το ψήφισμά του της 16ης Νοεμβρίου 2007 (3) και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με το ψήφισμά του της 10ης Απριλίου 2008 (4), καθορίζει τους στόχους για τις μελλοντικές δραστηριότητες της Ένωσης στον τομέα του πολιτισμού. Οι εν λόγω δραστηριότητες θα πρέπει να προωθούν την πολιτισμική πολυμορφία και τον διαπολιτισμικό διάλογο, τον πολιτισμό ως καταλύτη δημιουργικότητας στο πλαίσιο για την ανάπτυξη και την απασχόληση, καθώς και τον πολιτισμό ως ζωτικό στοιχείο στις διεθνείς σχέσεις της Ένωσης.
(3)
Η σύμβαση της Unesco για την προστασία και την προώθηση της πολυμορφίας της πολιτιστικής έκφρασης, που τέθηκε σε ισχύ στις 18 Μαρτίου 2007 και στην οποία η Ένωση είναι συμβαλλόμενο μέρος, αποσκοπεί στην προστασία και την προαγωγή της πολιτισμικής πολυμορφίας, στην ενίσχυση της διαπολιτισμικότητας και στην αύξηση της ευαισθητοποίησης ως προς την αξία της πολιτισμικής πολυμορφίας σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο.
(4)
Η απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5), θέσπισε δράση όσον αφορά την εκδήλωση «πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης» για τα έτη 2007 έως 2019.
(5)
Από τις αξιολογήσεις των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης, καθώς και τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με το μέλλον της εν λόγω δράσης μετά το 2019, προκύπτει ότι αυτή έχει σταδιακά καταστεί μία από τις πλέον φιλόδοξες πολιτιστικές πρωτοβουλίες στην Ευρώπη και συγκαταλέγεται μεταξύ αυτών που εκτιμούν περισσότερο οι ευρωπαίοι πολίτες. Μία νέα δράση θα πρέπει επομένως να θεσπισθεί για να καλύψει τα έτη 2020-2033.
(6)
Εκτός από τους αρχικούς στόχους των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης, που ήταν να αναδείξουν τον πλούτο και την πολυμορφία των ευρωπαϊκών πολιτισμών και τις κοινές πτυχές των εν λόγω πολιτισμών, καθώς και να προαγάγουν τη βαθύτερη αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών, οι πόλεις που φέρουν τον τίτλο της πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης («ο τίτλος») προσέθεσαν σταδιακά και μια νέα διάσταση, αξιοποιώντας τον αντίκτυπο μόχλευσης που έχει ο τίτλος για να προωθήσουν τη γενικότερη ανάπτυξή τους βάσει των στρατηγικών και προτεραιοτήτων τους.
(7)
Οι στόχοι της δράσης που θεσπίζεται με την παρούσα απόφαση θα πρέπει να είναι πλήρως ευθυγραμμισμένοι με τους στόχους του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη», το οποίο θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1295/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), το οποίο επιδιώκει την προστασία, ανάπτυξη και προώθηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής και της γλωσσικής πολυμορφίας, την προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών πολιτιστικών και δημιουργικών τομέων, ιδίως του οπτικοακουστικού τομέα, με σκοπό την υποστήριξη της έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Η επίτευξη των εν λόγω στόχων θα πρέπει να συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση του αισθήματος του ανήκειν σε έναν κοινό πολιτισμικό χώρο και στην τόνωση του διαπολιτισμικού διαλόγου και της αλληλοκατανόησης.
(8)
Για την επίτευξη των εν λόγω στόχων, είναι σημαντικό για τις πόλεις που φέρουν τον τίτλο να επιδιώξουν την ανάπτυξη δεσμών μεταξύ, αφενός, του πολιτιστικού και του δημιουργικού τους τομέα, και, αφετέρου, τομέων όπως η εκπαίδευση, η έρευνα, το περιβάλλον, η αστική ανάπτυξη ή ο πολιτιστικός τουρισμός. Ειδικότερα, προηγούμενα στοιχεία καταδεικνύουν το δυναμικό των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης στον ρόλο τους ως καταλύτη για την τοπική ανάπτυξη και τον πολιτιστικό τουρισμό, όπως τονίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 30ής Ιουνίου 2010 με τίτλο «Η Ευρώπη, ο υπ' αριθμόν 1 τουριστικός προορισμός στον κόσμο - ένα νέο πλαίσιο πολιτικής για τον ευρωπαϊκό τουρισμό», η οποία έγινε ευνοϊκά δεκτή από το Συμβούλιο στα συμπεράσματά του της 12ης Οκτωβρίου 2010 και υιοθετήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του της 27ης Σεπτεμβρίου 2011 (7).
(9)
Επίσης σημαντικό για τις πόλεις που φέρουν τον τίτλο είναι να επιδιώξουν να προωθήσουν την κοινωνική ένταξη και τις ίσες ευκαιρίες και να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για να διασφαλίσουν την ευρύτερη δυνατή συμμετοχή όλων των συνιστωσών της κοινωνίας των πολιτών στην προετοιμασία και την εκτέλεση του πολιτιστικού προγράμματος, με ιδιαίτερη μέριμνα για τους νέους και τις περιθωριοποιημένες και μειονεκτούσες ομάδες.
(10)
Οι αξιολογήσεις και η δημόσια διαβούλευση έχουν επίσης καταδείξει με πειστικό τρόπο ότι οι πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης παρέχουν πολλά πιθανά οφέλη, εφόσον σχεδιάζονται προσεκτικά. Εξακολουθούν να είναι κατά πρώτο και κύριο λόγο μια πολιτιστική πρωτοβουλία, αλλά μπορούν επίσης να προσκομίσουν σημαντικά κοινωνικά και οικονομικά οφέλη, ιδίως όταν ενσωματώνονται σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική με γνώμονα τον πολιτισμό για την ανάπτυξη της οικείας πόλης.
(11)
Η δράση για τις πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης συνιστά επίσης πολύ μεγάλη πρόκληση. Η διοργάνωση ενός ετήσιου προγράμματος πολιτιστικών εκδηλώσεων είναι δύσκολη και ορισμένες πρωτεύουσες που έχουν τον τίτλο κατόρθωσαν να αξιοποιήσουν το δυναμικό του θεσμού επιτυχέστερα από άλλες. Ως εκ τούτου, η δράση αυτή θα πρέπει να ενισχυθεί, προκειμένου να βοηθήσει όλες τις πόλεις να αποκομίσουν απ' αυτή τα μέγιστα δυνατά οφέλη.
(12)
Ο τίτλος θα πρέπει να εξακολουθήσει να απονέμεται αποκλειστικά σε πόλεις, ανεξαρτήτως μεγέθους, αλλά για να απευθύνεται σε ένα ευρύ κοινό και να διευρυνθεί ο αντίκτυπος που έχει, θα πρέπει επίσης οι σχετικές πόλεις να έχουν, όπως και πριν, τη δυνατότητα να συνοδεύονται και από τη γύρω περιοχή τους.
(13)
Η απονομή του τίτλου θα πρέπει να εξακολουθήσει να γίνεται με βάση ένα ειδικά σχεδιασμένο πολιτιστικό πρόγραμμα που θα πρέπει να έχει ισχυρή ευρωπαϊκή διάσταση. Το εν λόγω πολιτιστικό πρόγραμμα θα πρέπει επίσης να εντάσσεται σε μια πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική που θα έχει διαρκή αποτελέσματα στην τοπική οικονομική, πολιτιστική και κοινωνική ανάπτυξη.
(14)
Η διαδικασία επιλογής σε δύο στάδια που βασίζεται σε χρονολογικό κατάλογο των κρατών μελών και πραγματοποιείται από ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, έχει αποδειχθεί δίκαιη και διαφανής. Έδωσε στις πόλεις τη δυνατότητα να βελτιώσουν τις αιτήσεις τους μεταξύ του σταδίου προεπιλογής και της φάσης επιλογής με βάση τις συμβουλές από τους εμπειρογνώμονες που παρέχει η ομάδα αυτή και εξασφάλισε την ισόρροπη κατανομή του τίτλου μεταξύ όλων των κρατών μελών. Επιπλέον, για να διασφαλιστεί η συνέχεια της δράσης των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης και να αποφευχθεί η απώλεια εμπειρίας και τεχνογνωσίας, πράγμα που θα συνέβαινε σε περίπτωση ταυτόχρονης αντικατάστασης όλων των εμπειρογνωμόνων, θα πρέπει να καταστεί δυνατή η σταδιακή αντικατάσταση των εμπειρογνωμόνων.
(15)
Θα πρέπει να συνεχισθεί η διασφάλιση εμπειρογνωσίας σε εθνικό επίπεδο με την παροχή στα κράτη μέλη της δυνατότητας να διορίζουν έως δύο εμπειρογνώμονες στην ομάδα που είναι υπεύθυνη για τις διαδικασίες επιλογής και παρακολούθησης.
(16)
Τα κριτήρια επιλογής θα πρέπει να καταστούν σαφέστερα για να παρέχεται καλύτερη καθοδήγηση στις υποψήφιες πόλεις όσον αφορά τους στόχους και τις απαιτήσεις που πρέπει να πληρούν προκειμένου να αποκτήσουν τον τίτλο. Θα πρέπει επίσης να είναι ευκολότερη η μέτρηση των εν λόγω κριτηρίων για να διευκολύνεται η ομάδα στην επιλογή και την παρακολούθηση των πόλεων. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στα σχέδια των υποψήφιων πόλεων για δραστηριότητες κληρονομιάς ενσωματωμένες σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική πολιτικής για τον πολιτισμό, που μπορεί να έχουν διαρκή πολιτιστικά, οικονομικά και κοινωνικά αποτελέσματα.
(17)
Οι υποψήφιες πόλεις θα πρέπει να διερευνήσουν τη δυνατότητα, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, να επιδιώξουν χρηματοδοτική στήριξη από προγράμματα και ταμεία της Ένωσης.
(18)
Η φάση της προετοιμασίας μεταξύ της επιλογής της πόλης και του έτους εορτασμού είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της δράσης των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης. Υπάρχει ευρεία συναίνεση μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών ότι τα συνοδευτικά μέτρα που εισήχθησαν με την απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ ήταν πολύ χρήσιμα για τις οικείες πόλεις. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω, ιδίως με την πραγματοποίηση συχνότερων συνεδριάσεων παρακολούθησης και επισκέψεων στις πόλεις από τους εμπειρογνώμονες της ομάδας, καθώς με τη μεγαλύτερη ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των πρώην, των νυν, των μελλοντικών και των υποψήφιων πόλεων που φέρουν τον τίτλο. Οι ανακηρυχθείσες πόλεις θα μπορούσαν επίσης να αναπτύξουν περαιτέρω δεσμούς με άλλες πόλεις που φέρουν τον τίτλο.
(19)
Το βραβείο «Μελίνα Μερκούρη», το οποίο θεσπίστηκε με την απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ έχει αποκτήσει ισχυρή συμβολική αξία που υπερβαίνει το πραγματικό χρηματικό ποσό που χορηγείται από την Επιτροπή. Ωστόσο, για να διασφαλιστεί ότι οι επιλεγείσες πόλεις εκπληρώνουν τις δεσμεύσεις τους, οι όροι για την παροχή του χρηματικού βραβείου αυτού θα πρέπει να γίνουν πιο αυστηροί και σαφείς.
(20)
Είναι σημαντικό οι οικείες πόλεις να καθιστούν σαφές σε όλο το υλικό επικοινωνίας τους ότι η δράση που θεσπίζεται με την παρούσα απόφαση αποτελεί ενωσιακή δράση.
(21)
Οι αξιολογήσεις των αποτελεσμάτων από την Επιτροπή, οι οποίες βασίζονται σε στοιχεία που συλλέγονται σε τοπικό επίπεδο, όσον αφορά τις πρώην πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης δεν έχουν μπορέσει να παράσχουν πρωτογενή στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπο του θεσμού. Ως εκ τούτου, οι πόλεις θα πρέπει να αποτελούν οι ίδιες τον καθοριστικό παράγοντα για τη διαδικασία αξιολόγησης.
(22)
Η κτηθείσα εμπειρία έδειξε ότι, η συμμετοχή πόλεων από υποψήφιες χώρες μπορεί να συμβάλει στο να προσεγγίσουν περισσότερο την Ένωση, προβάλλοντας τις κοινές πτυχές των ευρωπαϊκών πολιτισμών. Η δράση που θεσπίζεται από την παρούσα απόφαση θα πρέπει, ως εκ τούτου, να επιτρέψει τη συμμετοχή των υποψήφιων χωρών και των δυνάμει υποψήφιων μετά το 2019.
(23)
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτεται από την παρούσα απόφαση, ήτοι από το 2020 έως το 2033, για λόγους ίσης μεταχείρισης των πόλεων των κρατών μελών, κάθε πόλη υποψήφιων χωρών και δυνάμει υποψήφιων θα πρέπει να επιτρέπεται να συμμετάσχει σε έναν μόνο διαγωνισμό για τον τίτλο. Επιπλέον, παρομοίως για λόγους ίσης μεταχείρισης των κρατών μελών, κάθε υποψήφια χώρα ή δυνάμει υποψήφιος θα πρέπει να επιτρέπεται να φιλοξενήσει την πρωτοβουλία μόνο μία φορά κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής.
(24)
Η απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ θα πρέπει να καταργηθεί. Ωστόσο, οι διατάξεις της θα πρέπει να εξακολουθήσουν να ισχύουν σε σχέση με όλες τις πόλεις που έχουν ήδη οριστεί ή πρόκειται να οριστούν για τα χρόνια έως το 2019.
(25)
Δεδομένου ότι οι στόχοι της παρούσας απόφασης, συγκεκριμένα η προστασία και η προώθηση της πολυμορφίας των πολιτισμών στην Ευρώπη και η ανάδειξη των κοινών τους χαρακτηριστικών και η ενίσχυση της συμβολής του πολιτισμού στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των πόλεων, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη δεδομένου ότι απαιτούνται, ιδίως, κοινά, σαφή και διαφανή κριτήρια και διαδικασίες για την επιλογή και την παρακολούθηση, όπως και για λόγους καλύτερου συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας και των αναμενόμενων αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να εγκρίνει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε συμφωνία με την αρχή της αναλογικότητας, όπως προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη αυτών των στόχων,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Θέσπιση της δράσης
Με την παρούσα απόφαση θεσπίζεται δράση της Ένωσης με τίτλο «πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης» για τα έτη 2020 έως 2033 («η δράση»).
Άρθρο 2
Στόχοι
1. Οι γενικοί στόχοι της δράσης είναι:
α)
να διασφαλισθεί και να προωθηθεί η πολυμορφία των πολιτισμών στην Ευρώπη και να επισημανθούν τα κοινά στοιχεία τους, καθώς και να τονωθεί το αίσθημα των πολιτών ότι ανήκουν σε έναν κοινό πολιτισμικό χώρο·
β)
να ενταθεί η συμβολή του πολιτισμού στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των πόλεων σύμφωνα με τις αντίστοιχες στρατηγικές και προτεραιότητές τους.
2. Οι ειδικοί στόχοι της δράσης είναι:
α)
να ενισχυθεί το εύρος, η πολυμορφία και η ευρωπαϊκή διάσταση της πολιτιστικής προσφοράς στις πόλεις, μεταξύ άλλων, μέσω της διακρατικής συνεργασίας·
β)
να διευρυνθεί η πρόσβαση και η συμμετοχή σε πολιτιστικές δραστηριότητες·
γ)
να ενισχυθούν οι δυνατότητες του πολιτιστικού τομέα και οι δεσμοί του με άλλους τομείς·
δ)
να αναβαθμισθεί η διεθνής εικόνα των πόλεων μέσω του πολιτισμού.
Άρθρο 3
Πρόσβαση στη δράση
1. Στον διαγωνισμό για τον τίτλο συμμετέχουν πόλεις, στις οποίες μπορούν να περιλαμβάνονται και οι γύρω περιοχές.
2. Ο αριθμός των πόλεων που φέρουν τον τίτλο για κάθε έτος («έτος εορτασμού») δεν υπερβαίνει τις τρεις.
Κάθε χρόνο τον τίτλο λαμβάνει μία πόλη κατ' ανώτατο όριο από καθένα εκ των δύο κρατών μελών που εμφαίνονται στο χρονοδιάγραμμα του παραρτήματος («χρονοδιάγραμμα») και, στα έτη όπου προβλέπεται, μία πόλη από υποψήφια χώρα ή από δυνάμει υποψήφιο ή μία πόλη από χώρα που προσχωρεί στην Ένωση σύμφωνα με τους όρους της παραγράφου 5.
3. Οι πόλεις των κρατών μελών δικαιούνται να φέρουν τον τίτλο για ένα έτος σύμφωνα με τη σειρά των κρατών μελών στο χρονοδιάγραμμα.
4. Μπορούν να υποβάλουν αίτηση υποψηφιότητας για τον τίτλο για ένα έτος, στο πλαίσιο ανοικτού διαγωνισμού που διοργανώνεται ανά τριετία βάσει του χρονοδιαγράμματος, πόλεις από υποψήφιες χώρες ή δυνάμει υποψήφιους, οι οποίες, κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της πρόσκλησης υποβολής αιτήσεων που αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2, συμμετέχουν στο πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» ή στα επόμενα προγράμματα της Ένωσης για τη στήριξη του πολιτισμού.
Οι πόλεις υποψηφίων χωρών και δυνάμει υποψηφίων επιτρέπεται να συμμετάσχουν μόνο σε ένα διαγωνισμό κατά την περίοδο 2020-2033.
Επιπλέον, κάθε υποψήφια χώρα ή δυνάμει υποψήφιος επιτρέπεται να φιλοξενήσει την πολιτιστική πρωτεύουσα μόνο μία φορά κατά την περίοδο 2020-2033.
5. Οι χώρες που προσχωρούν στην Ένωση μετά τις 4 Μαΐου 2014 αλλά πριν από την 1η Ιανουαρίου 2027, δικαιούνται να φιλοξενήσουν τον τίτλο επτά έτη μετά την προσχώρησή τους βάσει των κανόνων και των διαδικασιών που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη. Το χρονοδιάγραμμα επικαιροποιείται αναλόγως. Οι χώρες που προσχωρούν στην Ένωση την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2027 δεν δικαιούνται να συμμετάσχουν στην παρούσα δράση ως κράτη μέλη.
Ωστόσο, τα έτη κατά τα οποία υπάρχουν ήδη τρεις πόλεις που φέρουν τον τίτλο βάσει του χρονοδιαγράμματος, οι πόλεις των χωρών που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο μπορούν να κατέχουν τον τίτλο μόνο κατά το επόμενο διαθέσιμο έτος του χρονοδιαγράμματος, κατά τη σειρά προσχώρησης των εν λόγω χωρών.
Εάν μια πόλη χώρας που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο έχει συμμετάσχει προηγουμένως σε διαγωνισμό για υποψήφιες χώρες ή δυνάμει υποψήφιους, δεν μπορεί να συμμετάσχει σε επόμενο διαγωνισμό για κράτη μέλη. Όταν, κατά την περίοδο από το 2020 έως το 2033, μια πόλη από τέτοια χώρα έχει ανακηρυχθεί ότι φέρει τον τίτλο σύμφωνα με την παράγραφο 4, η χώρα αυτή δεν δικαιούται μετά την προσχώρηση να οργανώσει διαγωνισμό ως κράτος μέλος κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου.
Εφόσον προσχωρήσουν στην Ένωση περισσότερες από μία χώρες την ίδια ημερομηνία και δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ των χωρών αυτών ως προς τη σειρά συμμετοχής στη δράση, το Συμβούλιο διοργανώνει κλήρωση.
Άρθρο 4
Εφαρμογή
1. Η Επιτροπή καταρτίζει κοινό έντυπο αίτησης βάσει των κριτηρίων επιλογής του άρθρου 5, το οποίο χρησιμοποιείται από όλες τις υποψήφιες πόλεις.
Όταν μία υποψήφια πόλη περιλαμβάνει και τη γύρω περιοχή, η αίτηση κατατίθεται στο όνομα της πόλης αυτής.
2. Κάθε αίτηση βασίζεται σε πολιτιστικό πρόγραμμα με ισχυρή ευρωπαϊκή διάσταση.
Το πολιτιστικό πρόγραμμα καλύπτει το έτος εορτασμού και καταρτίζεται ειδικά για τον τίτλο, σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίζονται στο άρθρο 5.
Άρθρο 5
Κριτήρια
Τα κριτήρια για την αξιολόγηση των αιτήσεων («κριτήρια») χωρίζονται στις κατηγορίες «συμβολή στη μακροπρόθεσμη στρατηγική», «ευρωπαϊκή διάσταση», «πολιτιστικό και καλλιτεχνικό περιεχόμενο», «ικανότητα υλοποίησης», «προσέγγιση», «διαχείριση» ως εξής:
1)
όσον αφορά την κατηγορία «συμβολή στη μακροπρόθεσμη στρατηγική», λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθοι τομείς:
α)
ότι κατά τη στιγμή υποβολής της αίτησης έχει θεσπιστεί πολιτιστική στρατηγική της υποψήφιας πόλης η οποία καλύπτει τη δράση και συμπεριλαμβάνει σχέδια στήριξης των πολιτιστικών δραστηριοτήτων μετά το έτος εορτασμού,
β)
τα σχέδια για την ενίσχυση της ικανότητας των τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας, περιλαμβανομένης και της ανάπτυξης μακροπρόθεσμων δεσμών μεταξύ του πολιτιστικού, του οικονομικού και του κοινωνικού τομέα της υποψήφιας πόλης,
γ)
ο προβλεπόμενος μακροπρόθεσμος πολιτιστικός, κοινωνικός και οικονομικός αντίκτυπος που αναμένεται να έχει ο θεσμός στην υποψήφια πόλη, περιλαμβανομένης της αστικής ανάπτυξης,
δ)
τα σχέδια για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του αντίκτυπου του τίτλου στην υποψήφια πόλη και για τη διάδοση των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης·
2)
όσον αφορά την κατηγορία «ευρωπαϊκή διάσταση» αξιολογούνται οι ακόλουθοι τομείς:
α)
το εύρος και η ποιότητα των δραστηριοτήτων για την προώθηση της πολιτιστικής πολυμορφίας της Ευρώπης, του διαπολιτισμικού διαλόγου και της μεγαλύτερης αλληλοκατανόησης μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών,
β)
το πεδίο και η ποιότητα των δραστηριοτήτων που αναδεικνύουν τις κοινές πτυχές του πολιτισμού, της κληρονομιάς και της ιστορίας της Ευρώπης, καθώς και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και τρέχοντα ευρωπαϊκά θέματα,
γ)
το πεδίο και η ποιότητα των δραστηριοτήτων με ευρωπαίους καλλιτέχνες, της συνεργασίας με επιχειρηματίες ή με πόλεις, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, πόλεων που φέρουν τον τίτλο, καθώς και των διακρατικών εταιρικών συμπράξεων,
δ)
η στρατηγική για να προσελκυστεί το ενδιαφέρον ενός ευρέος ευρωπαϊκού και διεθνούς κοινού·
3)
όσον αφορά την κατηγορία «πολιτιστικό και καλλιτεχνικό περιεχόμενο» αξιολογούνται οι ακόλουθοι τομείς:
α)
η ύπαρξη σαφούς και συνεκτικού καλλιτεχνικού οράματος και στρατηγικής για το πολιτιστικό πρόγραμμα,
β)
η συμμετοχή τοπικών καλλιτεχνών και πολιτιστικών οργανώσεων στον σχεδιασμό και την υλοποίηση του πολιτιστικού προγράμματος,
γ)
το εύρος και η πολυμορφία των προτεινόμενων δραστηριοτήτων και η συνολική καλλιτεχνική τους ποιότητα,
δ)
η ικανότητα συνδυασμού της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς και των παραδοσιακών μορφών τέχνης με νέες, καινοτόμες και πειραματικές μορφές πολιτιστικής έκφρασης·
4)
όσον αφορά την κατηγορία «ικανότητα υλοποίησης», οι υποψήφιες πόλεις αποδεικνύουν ότι:
α)
η αίτηση διαθέτει ευρεία και ισχυρή πολιτική υποστήριξη και έχει αναληφθεί βιώσιμη δέσμευση από τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές,
β)
η υποψήφια πόλη έχει ή θα έχει επαρκείς και βιώσιμες υποδομές προκειμένου να φέρει τον τίτλο·
5)
όσον αφορά την κατηγορία «προσέγγιση», αξιολογούνται οι ακόλουθοι τομείς:
α)
η συμμετοχή του τοπικού πληθυσμού και της κοινωνίας των πολιτών στην προετοιμασία της αίτησης και στην υλοποίηση της δράσης,
β)
η δημιουργία νέων και βιώσιμων ευκαιριών προκειμένου να παραστεί ή να συμμετάσχει στις πολιτιστικές δραστηριότητες ευρύ φάσμα πολιτών, ιδίως νέοι, εθελοντές και περιθωριοποιημένα και μειονεκτούντα άτομα, περιλαμβανομένων των μειονοτήτων με ιδιαίτερη προσοχή στα άτομα με αναπηρία και τους ηλικιωμένους όσον αφορά την προσβασιμότητα των εν λόγω δραστηριοτήτων,
γ)
η συνολική στρατηγική για τη διαμόρφωση ενός κοινού, και ιδίως η διασύνδεση με την εκπαίδευση και η συμμετοχή σχολείων·
6)
όσον αφορά την κατηγορία «διαχείριση», αξιολογούνται οι ακόλουθοι τομείς:
α)
η σκοπιμότητα της στρατηγικής για τη συγκέντρωση πόρων και του προτεινόμενου προϋπολογισμού, που περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, σχέδια για την επιδίωξη δημοσιονομικής στήριξης από ενωσιακά προγράμματα και ταμεία και καλύπτει τη φάση της προετοιμασίας, το έτος εορτασμού, την αξιολόγηση και τα κονδύλια για δραστηριότητες κληρονομιάς, και τον σχεδιασμό για την αντιμετώπιση απρόοπτων καταστάσεων,
β)
η προβλεπόμενη διοικητική και οργανωτική δομή για την υλοποίηση δράσης, η οποία προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δέουσα συνεργασία μεταξύ της τοπικής αρχής και της οργανωτικής δομής, συμπεριλαμβανομένης της καλλιτεχνικής ομάδας,
γ)
οι διαδικασίες διορισμού του γενικού και του καλλιτεχνικού διευθυντή και τα πεδία δράσης τους,
δ)
ότι η εμπορική και η επικοινωνιακή στρατηγική είναι ολοκληρωμένη και τονίζει ότι η δράση είναι δράση της Ένωσης,
ε)
ότι η οργανωτική δομή είναι στελεχωμένη με άτομα που διαθέτουν τις απαραίτητες δεξιότητες και πείρα στον σχεδιασμό, τη διαχείριση και την εκτέλεση του πολιτιστικού προγράμματος για το έτος εορτασμού.
Άρθρο 6
Ομάδα εμπειρογνωμόνων
1. Συγκροτείται ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων (η «ομάδα»), στην οποία ανατίθενται η επιλογή και η παρακολούθηση σε ενωσιακό επίπεδο.
2. Η ομάδα απαρτίζεται από 10 εμπειρογνώμονες που διορίζονται από τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης («ευρωπαίοι εμπειρογνώμονες»), σύμφωνα με την παράγραφο 3.
3. Κατόπιν ανοικτής πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος, η Επιτροπή προτείνει ένα σύνολο πιθανών ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή επιλέγουν από το σύνολο αυτό τρεις εμπειρογνώμονες, το κάθε όργανο, και τους διορίζουν σύμφωνα με τις αντίστοιχες διαδικασίες.
Η Επιτροπή των Περιφερειών επιλέγει έναν εμπειρογνώμονα από το σύνολο αυτό και τον διορίζει σύμφωνα με τις διαδικασίες της.
Κατά την επιλογή των ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων, καθένα από τα εν λόγω θεσμικά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης επιδιώκει να διασφαλίσει τη συμπληρωματικότητα των δεξιοτήτων, την ισορροπημένη γεωγραφική κατανομή και την ίση εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών στη συνολική σύνθεση της ομάδας.
4. Πέρα από τους ευρωπαίους εμπειρογνώμονες, για την επιλογή και την παρακολούθηση της πόλης ενός κράτους μέλους, το οικείο κράτος μέλος δικαιούται να διορίζει έως δύο εμπειρογνώμονες στην ομάδα σύμφωνα με τις δικές του διαδικασίες και σε διαβούλευση με την Επιτροπή.
5. Όλοι οι εμπειρογνώμονες της ομάδας:
α)
έχουν την ιθαγένεια της Ένωσης·
β)
είναι ανεξάρτητοι·
γ)
έχουν ουσιαστική εμπειρία και επαγγελματική πείρα:
i)
στον πολιτιστικό τομέα,
ii)
στην πολιτιστική ανάπτυξη πόλεων, ή
iii)
στη διοργάνωση εκδήλωσης πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης ή σε διεθνή πολιτιστική εκδήλωση παρόμοιας εμβέλειας και κλίμακας·
δ)
είναι επίσης σε θέση να αφιερώνουν στην ομάδα επαρκή αριθμό εργάσιμων ημερών ανά έτος.
6. Η ομάδα ορίζει τον πρόεδρό της.
7. Ο ευρωπαίοι εμπειρογνώμονες διορίζονται για περίοδο τριών ετών.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, την πρώτη φορά που συγκροτείται η ομάδα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διορίζει τους εμπειρογνώμονές του για τριετή θητεία, η Επιτροπή για διετή θητεία και το Συμβούλιο και η Επιτροπή των Περιφερειών για μονοετή θητεία.
8. Όλοι οι εμπειρογνώμονες της ομάδας δηλώνουν κάθε υφιστάμενη ή δυνητική σύγκρουση συμφερόντων σε σχέση με μια συγκεκριμένη υποψήφια πόλη. Σε περίπτωση σχετικής δήλωσης από έναν εμπειρογνώμονα ή σε περίπτωση που προκύψει σύγκρουση συμφερόντων, ο εν λόγω εμπειρογνώμονας παραιτείται και το αρμόδιο θεσμικό όργανο ή οργανισμός της Ένωσης ή το κράτος μέλος αντικαθιστούν τον εμπειρογνώμονα για το υπόλοιπο της θητείας, σύμφωνα με την οικεία διαδικασία.
Άρθρο 7
Υποβολή των αιτήσεων στα κράτη μέλη
1. Κάθε κράτος μέλος είναι υπεύθυνο για τη διοργάνωση του διαγωνισμού μεταξύ των πόλεών του σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα.
2. Τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη δημοσιεύουν πρόσκληση υποβολής υποψηφιότητας τουλάχιστον έξι έτη πριν από το έτος εορτασμού.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, τα κράτη μέλη που δικαιούνται να προτείνουν μια πόλη για να φέρει τον τίτλο το 2020 δημοσιεύουν την πρόσκληση το συντομότερο δυνατό μετά τις 4 Μαΐου 2014.
Κάθε πρόσκληση υποβολής αιτήσεων, περιλαμβάνει το έντυπο αίτησης που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1.
Ως προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων από υποψήφιες πόλεις στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής αιτήσεων υποψηφιότητας ορίζεται χρονικό σημείο που απέχει τουλάχιστον 10 μήνες από την ημερομηνία δημοσίευσης της πρόσκλησης.
3. Το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος κοινοποιεί τις αιτήσεις στην Επιτροπή.
Άρθρο 8
Προεπιλογή από τα κράτη μέλη
1. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος συγκαλεί την ομάδα σε συνεδρίαση προεπιλογής μαζί με τις υποψήφιες πόλεις το αργότερο έως πέντε έτη πριν από το έτος εορτασμού.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, τα κράτη μέλη με δικαίωμα καθορισμού των πόλεων που θα φέρουν τον τίτλο για το 2020 μπορούν να παρατείνουν την εν λόγω προθεσμία κατά ένα έτος το πολύ.
2. Η ομάδα, μετά την αξιολόγηση των αιτήσεων βάσει των κριτηρίων, καταλήγει σε κατάλογο προεπιλογής με τις επικρατέστερες υποψήφιες πόλεις και καταρτίζει έκθεση προεπιλογής για όλες τις αιτήσεις, απευθύνοντας, μεταξύ άλλων, συστάσεις προς τις προεπιλεγείσες υποψήφιες πόλεις.
3. Η ομάδα υποβάλλει την έκθεση προεπιλογής στα οικεία κράτη μέλη και στην Επιτροπή.
4. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος εγκρίνει επισήμως τον συνοπτικό κατάλογο βάσει της έκθεσης της ομάδας.
Άρθρο 9
Επιλογή στα κράτη μέλη
1. Οι προεπιλεγείσες υποψήφιες πόλεις συμπληρώνουν και αναθεωρούν τις αιτήσεις τους, ώστε να είναι σύμφωνες προς τα κριτήρια και να λαμβάνουν υπόψη τις συστάσεις που περιέχονται στην έκθεση προεπιλογής, και τις υποβάλλουν στο οικείο κράτος μέλος, το οποίο τις διαβιβάζει στην Επιτροπή.
2. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, το αργότερο εννέα μήνες μετά τη συνεδρίαση προεπιλογής, συγκαλεί την ομάδα σε συνεδρίαση για την επιλογή μαζί με τις προεπιλεγείσες υποψήφιες πόλεις.
Κατά περίπτωση, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη μπορούν, μετά από διαβούλευση με την Επιτροπή, να παρατείνουν την εν λόγω εννεάμηνη προθεσμία για εύλογο χρονικό διάστημα.
3. Η ομάδα αξιολογεί τις συμπληρωμένες και αναθεωρημένες αιτήσεις.
4. Η ομάδα συντάσσει έκθεση επιλογής για τις αιτήσεις των υποψηφίων χωρών που είναι στον κατάλογο προεπιλογής, εισηγούμενη την υποψηφιότητα μιας το πολύ πόλης στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.
Η έκθεση επιλογής περιλαμβάνει επίσης συστάσεις προς την ενδιαφερόμενη πόλη σχετικά με την πρόοδο που πρέπει να συντελεστεί μέχρι το έτος εορτασμού.
Η ομάδα υποβάλλει την έκθεση επιλογής στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος και στην Επιτροπή.
5. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 4, εάν καμία από τις υποψήφιες πόλεις δεν πληροί το σύνολο των κριτηρίων, η ομάδα μπορεί να εισηγηθεί να μην απονεμηθεί ο τίτλος για το οικείο έτος.
Άρθρο 10
Προεπιλογή και επιλογή στις υποψήφιες χώρες και τους δυνάμει υποψηφίους
1. Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για τη διοργάνωση του διαγωνισμού μεταξύ των πόλεων στις υποψήφιες χώρες και δυνάμει υποψηφίους.
2. Η Επιτροπή δημοσιεύει στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρόσκληση υποβολής αιτήσεων υποψηφιότητας τουλάχιστον έξι έτη πριν από το έτος εορτασμού.
Κάθε πρόσκληση υποβολής αιτήσεων περιλαμβάνει το έντυπο αίτησης που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1.
Ως προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής αιτήσεων υποψηφιότητας ορίζεται χρονικό σημείο που απέχει τουλάχιστον 10 μήνες από την ημερομηνία δημοσίευσης της πρόσκλησης.
3. Η προεπιλογή των πόλεων πραγματοποιείται από την ομάδα τουλάχιστον πέντε έτη πριν από το έτος εορτασμού, βάσει των αντίστοιχων αιτήσεών τους. Δεν διοργανώνονται συνεδριάσεις με τις υποψήφιες πόλεις.
Η ομάδα, μετά την αξιολόγηση των αιτήσεων βάσει των κριτηρίων, καταλήγει σε κατάλογο προεπιλογής με τις επικρατέστερες υποψήφιες πόλεις και καταρτίζει έκθεση προεπιλογής για όλες τις αιτήσεις, απευθύνοντας, μεταξύ άλλων, συστάσεις προς τις προεπιλεγείσες υποψήφιες πόλεις.
Η ομάδα υποβάλλει την έκθεση προεπιλογής στην Επιτροπή.
4. Οι υποψήφιες προεπιλεγείσες πόλεις συμπληρώνουν και αναθεωρούν τις αιτήσεις τους, ώστε να είναι σύμφωνες προς τα κριτήρια και να λαμβάνουν υπόψη τις συστάσεις της έκθεσης προεπιλογής, και τις υποβάλλουν στην Επιτροπή.
Η Επιτροπή, το αργότερο εννέα μήνες μετά τη συνεδρίαση προεπιλογής, συγκαλεί την ομάδα σε συνεδρίαση για την επιλογή μαζί με τις προεπιλεγείσες υποψήφιες πόλεις.
Εάν χρειαστεί, η Επιτροπή μπορεί να παρατείνει την εν λόγω εννεάμηνη προθεσμία για εύλογο χρονικό διάστημα.
5. Η ομάδα αξιολογεί τις συμπληρωμένες και αναθεωρημένες αιτήσεις.
6. Η ομάδα συντάσσει έκθεση επιλογής για τις αιτήσεις των προεπιλεγεισών υποψήφιων πόλεων, εισηγούμενη την πρόταση μιας το πολύ πόλης σε μία υποψήφια χώρα ή σε δυνάμει υποψήφιο.
Η έκθεση επιλογής περιλαμβάνει επίσης συστάσεις προς την ενδιαφερόμενη πόλη σχετικά με την πρόοδο που πρέπει να συντελεστεί μέχρι το έτος εορτασμού.
Η ομάδα υποβάλλει την έκθεση επιλογής στην Επιτροπή.
7. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 6, εάν καμία από τις υποψήφιες πόλεις δεν πληροί το σύνολο των κριτηρίων, η ομάδα μπορεί να εισηγηθεί να μην απονεμηθεί ο τίτλος για το οικείο έτος.
Άρθρο 11
Ανακήρυξη
1. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος προτείνει την ανακήρυξη μιας πόλης να φέρει τον τίτλο, βάσει των συστάσεων που περιέχονται στην έκθεση επιλογής της ομάδας, και, το αργότερο τέσσερα έτη πριν από το έτος εορτασμού, κοινοποιεί την πρότασή του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, τα κράτη μέλη με δικαίωμα καθορισμού των πόλεων που θα φέρουν τον τίτλο για το 2020 μπορούν να παρατείνουν την εν λόγω προθεσμία κατά ένα έτος το πολύ.
2. Στην περίπτωση των υποψήφιων χωρών και δυνάμει υποψήφιων, η Επιτροπή προτείνει την ανακήρυξη μιας πόλης ως φέρουσας τον τίτλο για τα οικεία έτη, βάσει των συστάσεων που περιέχονται στην έκθεση επιλογής της ομάδας, και κοινοποιεί, το αργότερο τέσσερα έτη πριν από το έτος εορτασμού, την πρότασή της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών.
3. Η κοινοποίηση που αναφέρεται στις παραγράφους 1 και 2 συνοδεύεται από αιτιολόγηση βασιζόμενη στις εκθέσεις της ομάδας.
4. Όταν μια πόλη περιλαμβάνει και τη γύρω περιοχή, η ανακήρυξη αφορά την πόλη.
5. Εντός δύο μηνών από τις κοινοποιήσεις της ανακήρυξης, η Επιτροπή δημοσιεύει τον κατάλογο των πόλεων που ανακηρύχθηκαν πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης στη σειρά C της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 12
Συνεργασία μεταξύ των πόλεων που έχουν οριστεί πολιτιστικές πρωτεύουσες
Οι πόλεις που έχουν ορισθεί για το ίδιο έτος επιδιώκουν την ανάπτυξη δεσμών μεταξύ των πολιτιστικών τους προγραμμάτων και η συνεργασία αυτή μπορεί να εξεταστεί στο πλαίσιο της διαδικασίας παρακολούθησης που ορίζεται στο άρθρο 13.
Άρθρο 13
Παρακολούθηση
1. Η ομάδα παρακολουθεί την προετοιμασία των ορισθεισών πόλεων για το έτος εορτασμού και τους παρέχει στήριξη και καθοδήγηση από τη στιγμή της ανακήρυξής τους έως την έναρξη του έτους εορτασμού.
2. Προς τούτο, η Επιτροπή οργανώνει τρεις διασκέψεις παρακολούθησης με την ομάδα και τους εκπροσώπους των πόλεων που έχουν ανακηρυχθεί, ως εξής:
α)
τρία έτη πριν από το έτος εορτασμού του τίτλου·
β)
18 μήνες πριν από το έτος εορτασμού του τίτλου·
γ)
δύο μήνες πριν από το έτος εορτασμού του τίτλου.
Το κράτος μέλος ή η υποψήφια χώρα ή δυνάμει υποψήφιος μπορεί να διορίσει παρατηρητή στις εν λόγω συνεδριάσεις.
Οι πόλεις που έχουν ανακηρυχθεί υποβάλλουν στην Επιτροπή εκθέσεις προόδου έξι εβδομάδες πριν από κάθε διάσκεψη παρακολούθησης.
Κατά τις διασκέψεις παρακολούθησης, η ομάδα προβαίνει σε επισκόπηση των προετοιμασιών και παρέχει συμβουλές, με σκοπό να βοηθήσει τις ορισθείσες πόλεις να καταρτίσουν ένα πολιτιστικό πρόγραμμα υψηλής ποιότητας και μια αποτελεσματική στρατηγική. Η ομάδα δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις συστάσεις που ορίζονται στην έκθεση επιλογής και στις προηγούμενες εκθέσεις παρακολούθησης σύμφωνα με την παράγραφο 3.
3. Έπειτα από κάθε διάσκεψη παρακολούθησης, η ομάδα συντάσσει έκθεση παρακολούθησης σχετικά με την πορεία των προετοιμασιών και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν.
Η ομάδα διαβιβάζει τις εκθέσεις της στην Επιτροπή, καθώς και στις πόλεις που φέρουν τον τίτλο και στο οικείο κράτος μέλος ή το οικείο υποψήφιο κράτος ή τον οικείο δυνάμει υποψήφιο.
4. Εκτός από τις συνεδριάσεις παρακολούθησης, η Επιτροπή δύναται να διοργανώνει επισκέψεις της ομάδας στις ορισθείσες πόλεις, οποτεδήποτε κρίνεται αναγκαίο.
Άρθρο 14
Βραβείο
1. Η Επιτροπή μπορεί να απονείμει χρηματικό βραβείο προς τιμήν της Μελίνας Μερκούρη («το βραβείο») σε μια ορισθείσα πόλη, ανάλογα με τα κονδύλια που διατίθενται στο πλαίσιο του σχετικού πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Οι νομικές και οικονομικές πτυχές του βραβείου αυτού ρυθμίζονται στο πλαίσιο των αντίστοιχων προγραμμάτων της Ένωσης για τη στήριξη του πολιτισμού.
2. Το χρηματικό βραβείο καταβάλλεται έως τα τέλη Μαρτίου του έτους εορτασμού, υπό τον όρο ότι η πόλη που έχει ορισθεί πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης εξακολουθεί να τηρεί τις δεσμεύσεις που ανέλαβε κατά το στάδιο της υποβολής της αίτησης, συμμορφώνεται προς τα κριτήρια και λαμβάνει υπόψη τις συστάσεις που περιέχονται στις εκθέσεις επιλογής και παρακολούθησης.
Θεωρείται ότι η ορισθείσα πόλη έχει τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε κατά το στάδιο υποβολής της αίτησης, εάν δεν έχει προβεί σε ουσιαστική τροποποίηση του προγράμματος και της στρατηγικής της μεταξύ του σταδίου υποβολής των αιτήσεων και του έτους εορτασμού και, ειδικότερα, εάν:
α)
ο προϋπολογισμός έχει διατηρηθεί σε επίπεδο ικανό να προσφέρει ένα πολιτιστικό πρόγραμμα υψηλής ποιότητας σύμφωνα με την αίτηση και τα κριτήρια·
β)
έχει προστατευθεί δεόντως η ανεξαρτησία της καλλιτεχνικής ομάδας·
γ)
η ευρωπαϊκή διάσταση παρέμεινε επαρκώς ισχυρή στην τελική μορφή του πολιτιστικού προγράμματος·
δ)
στην εμπορική και επικοινωνιακή στρατηγική και στο υλικό επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από την ορισθείσα πόλη αποτυπώνεται σαφώς το γεγονός ότι η δράση είναι δράση της Ένωσης·
ε)
έχουν καταρτιστεί σχέδια για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του αντίκτυπου του τίτλου στην ορισθείσα πόλη.
Άρθρο 15
Πρακτικές ρυθμίσεις
Ειδικότερα, η Επιτροπή:
α)
εξασφαλίζει τη γενικότερη συνοχή της δράσης·
β)
εξασφαλίζει τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών και της ομάδας·
γ)
υπό το πρίσμα των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 2 και των κριτηρίων, καταρτίζει κατευθυντήριες γραμμές για να βοηθήσει τις διαδικασίες επιλογής και παρακολούθησης, σε στενή συνεργασία με την ομάδα·
δ)
παρέχει τεχνική υποστήριξη στην ομάδα·
ε)
δημοσιεύει στην ιστοσελίδα της όλες τις εκθέσεις της ομάδας·
στ)
δημοσιοποιεί όλες τις σχετικές πληροφορίες και συμβάλλει στην προβολή της δράσης σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο·
ζ)
ενθαρρύνει την ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών μεταξύ των πρώην, των νυν, των μελλοντικών καθώς και των υποψήφιων πόλεων που φέρουν τον τίτλο, και προάγει την ευρύτερη διάδοση των εκθέσεων αξιολόγησης των πόλεων και των αντλούμενων διδαγμάτων.
Άρθρο 16
Αξιολόγηση
1. Κάθε ενδιαφερόμενη πόλη είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του έτους της ως πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης.
Η Επιτροπή θεσπίζει κοινές κατευθυντήριες γραμμές και δείκτες για τις ενδιαφερόμενες πόλεις βάσει των στόχων και των κριτηρίων που αναφέρονται στο άρθρο 2, ώστε να διασφαλιστεί συνεκτική προσέγγιση της διαδικασίας αξιολόγησης.
Οι ενδιαφερόμενες πόλεις εκπονούν τις εκθέσεις αξιολόγησης και τις διαβιβάζουν στην Επιτροπή το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου του έτους που ακολουθεί το έτος εορτασμού.
Η Επιτροπή δημοσιοποιεί τις εκθέσεις αξιολόγησης στον δικτυακό τόπο της.
2. Πέρα από τις αξιολογήσεις των πόλεων, η Επιτροπή μεριμνά για τη διενέργεια εξωτερικών και ανεξάρτητων αξιολογήσεων των αποτελεσμάτων της δράσης σε τακτική βάση.
Οι εξωτερικές και ανεξάρτητες αξιολογήσεις επικεντρώνονται στη θεώρηση όλων των προηγούμενων πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης μέσα σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο, ούτως ώστε να είναι δυνατές οι συγκρίσεις και η άντληση χρήσιμων διδαγμάτων για τις μελλοντικές πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης, καθώς και για όλες τις ευρωπαϊκές πόλεις. Οι εν λόγω αξιολογήσεις περιλαμβάνουν αξιολόγηση της δράσης στο σύνολό της, συμπεριλαμβανομένης, μεταξύ άλλων, της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών που αφορούν την εκτέλεσή της, τον αντίκτυπό της και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να βελτιωθεί.
Η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών τις ακόλουθες εκθέσεις που βασίζονται στις αξιολογήσεις αυτές, συνοδευόμενες, κατά περίπτωση, από σχετικές προτάσεις:
α)
μια αρχική ενδιάμεση έκθεση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024·
β)
μια δεύτερη ενδιάμεση έκθεση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029·
γ)
μια εκ των υστέρων έκθεση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2034.
Άρθρο 17
Κατάργηση και μεταβατική διάταξη
Η απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ καταργείται. Εξακολουθεί ωστόσο να εφαρμόζεται στις περιπτώσεις των πόλεων που έχουν οριστεί ή που συμμετέχουν σε διαδικασία επιλογής ως πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης για τα έτη 2013 έως 2019.
Άρθρο 18
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στρασβούργο, 16 Απριλίου 2014.