ROZHODNUTÍ RADY
ze dne 28. ledna 2014
o existenci nadměrného schodku v Chorvatsku
(2014/56/EU)
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 126 odst. 6 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na připomínky Chorvatska,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle článku 126 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) se členské státy mají vyvarovat nadměrných schodků veřejných financí.
(2)
Pakt o stabilitě a růstu vychází z cíle zdravých veřejných financí, které jsou prostředkem k posílení podmínek pro cenovou stabilitu a pro silný udržitelný růst, jenž bude přispívat k vytváření nových pracovních míst.
(3)
Postup při nadměrném schodku podle článku 126 Smlouvy o fungování EU, upřesněný v nařízení Rady (ES) č. 1467/97 (1), které je součástí Paktu o stabilitě a růstu, předpokládá rozhodnutí Rady o existenci nadměrného schodku. Další ustanovení k provádění postupu při nadměrném schodku obsahuje Protokol č. 12 o postupu při nadměrném schodku, připojený ke Smlouvě o Evropské unii a Smlouvě o fungování EU. Podrobná pravidla a definice pro použití ustanovení uvedeného protokolu stanoví nařízení Rady (ES) č. 479/2009 (2).
(4)
Podle čl. 126 odst. 5 Smlouvy o fungování EU usoudí-li Komise, že v členském státě existuje nebo může vzniknout nadměrný schodek, předloží stanovisko dotyčnému členskému státu a informuje o tom Radu.
(5)
Komise je s ohledem na svou zprávu podle čl. 126 odst. 3 Smlouvy o fungování EU a na stanovisko Hospodářského a finančního výboru podle čl. 126 odst. 4 Smlouvy o fungování EU toho názoru, že v Chorvatsku existuje nadměrný schodek. Komise proto dne 10. prosince 2013 předložila Chorvatsku takové stanovisko a informovala o tom Radu (3).
(6)
V čl. 126 odst. 6 Smlouvy o fungování EU se stanoví, že Rada má zvážit všechny připomínky, které dotyčný členský stát případně učiní, předtím než po celkovém zhodnocení rozhodne, zda nadměrný schodek existuje. V případě Chorvatska vede toto celkové zhodnocení k následujícím závěrům.
(7)
Na základě revize rozpočtu na rok 2013 a návrhu rozpočtu na rok 2014 (4), který chorvatská vláda přijala a zaslala chorvatskému parlamentu dne 14. listopadu 2013, plánují chorvatské orgány celkový schodek veřejných financí ve výši 5,5 % HDP za rok 2013 oproti 5 % HDP za rok 2012 a očekávají, že míra zadlužení se v roce 2014 nezmění a že se v letech 2015 a 2016 pouze mírně sníží. Podle prognózy útvarů Komise z podzimu 2013, vydané 5. listopadu 2013, se celkový schodek veřejných financí pohybuje výrazně nad referenční hodnotou ve výši 3 % HDP stanovenou ve Smlouvě již v roce 2013, a pokud nebudou přijata vyrovnávací opatření, přesáhne v letech 2013-2015 úroveň 6 % HDP. Jak ukazuje zpráva vypracovaná Komisí na základě čl. 126 odst. 3 Smlouvy o fungování EU, plánované a předpokládané schodky jsou nad referenční hodnotou stanovenou ve Smlouvě, a nikoli na úrovni, která by se jí blížila. Překročení referenční hodnoty lze považovat za výjimečné ve smyslu Paktu o stabilitě a růstu. Částečně zejména vyplývá z prudkého hospodářského propadu ve smyslu Paktu o stabilitě a růstu. Odhaduje se, že hospodářská aktivita od roku 2008, kdy dosahovala nejvyšší úrovně, poklesla téměř o 12 %. Podle odhadů reálný HDP v roce 2013 dále poklesne a teprve v roce 2014 se očekává mírné oživení. Na základě odhadu útvarů Komise vypočteného podle společně dohodnuté metodiky růst potenciálního produktu zaznamenal v roce 2009 stagnaci, v roce 2010 se dostal do záporných hodnot a od té doby se pohybuje v záporných číslech. Předpokládá se, že vypočtená mezera výstupu, jež je od roku 2009 záporná, se bude v posuzovaném období postupně zmenšovat, i když až do roku 2015 zůstane záporná, což potvrzuje hloubku a rozsah recese. Plánované překročení referenční hodnoty však nemůže být ve smyslu Paktu o stabilitě a růstu považováno za dočasné. Na základě projekcí chorvatských orgánů a prognózy útvarů Komise z podzimu 2013 zůstane schodek veřejných financí výrazně nad referenční hodnotou jak v roce 2014, tak v roce 2015. Požadavek týkající se kritéria schodku stanoveného ve Smlouvě o fungování EU tak není splněn.
(8)
V návrhu rozpočtu na rok 2014 předpokládá vláda nárůst míry veřejného dluhu z 58,1 % v roce 2013 na 62 % v roce 2014 a dále na 64,1 % v roce 2015 a 64,7 % v roce 2016. Tyto údaje jsou mírně vyšší než údaje uvedené v pokynech pro hospodářskou a fiskální politiku Chorvatska ze září 2013, v nichž vláda předpokládala míru veřejného dluhu ve výši 56,6 % v roce 2013 a 60,6 % v roce 2014, 63,4 % v roce 2015 a 65,3 % v roce 2016. V prognóze útvarů Komise z podzimu 2013 se předpokládá poměr veřejného dluhu za rok 2013 na úrovni 59,7 %. Nedojde-li ke změně politiky, lze očekávat, že míra veřejného dluhu v roce 2014 bude vyšší než 60 %, z čehož vyplývá, že bude překročena referenční hodnota 60 % HDP stanovená ve Smlouvě. Podle aktuálně dostupných informací emise dluhopisů v USD z listopadu 2013 zvýší míru veřejného dluhu nad 60% hranici již do konce roku 2013. Podle čl. 2 odst. 1a nařízení (ES) č. 1467/97 se má požadavek týkající se kritéria dluhu rovněž považovat za splněný, pokud rozpočtové prognózy Komise naznačují, že k požadovanému snížení rozdílu dojde během tříletého období zahrnujícího dva roky následující po posledním roce, za který jsou údaje k dispozici. Prognózy chorvatských orgánů a útvarů Komise ukazují, že míra veřejného dluhu má vzhledem k pokračujícím vysokým schodkům a slabé hospodářské aktivitě vzestupnou tendenci, a očekává se, že tomu tak bude po celé posuzované období. Referenční hodnota pro dluh, a tím i kritérium dluhu stanovené ve Smlouvě o fungování EU nejsou tudíž splněny.
(9)
Komise v souladu s ustanoveními Smlouvy o fungování EU ve své zprávě podle čl. 126 odst. 3 Smlouvy o fungování EU rovněž analyzovala „rozhodující faktory“. Jak je uvedeno v čl. 2 odst. 4 nařízení (ES) č. 1467/97, v případě zemí s mírou veřejného dluhu převyšující referenční hodnotu je možné tyto faktory zohlednit pouze v rámci postupu vedoucího k rozhodnutí o souladu s kritériem schodku, pokud schodek veřejných financí zůstane blízko referenční hodnotě a překročení této hodnoty je dočasné, což není případ Chorvatska. Rozhodující faktory, zejména hluboká a dlouhotrvající recese na pozadí nepříznivých vnějších podmínek, byly při posuzování souladu s kritériem dluhu vzaty v úvahu. Rozhodující faktory nic nemění na závěru, že kritérium dluhu stanovené ve Smlouvě o fungování EU není splněno,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Z celkového zhodnocení vyplývá, že v Chorvatsku existuje nadměrný schodek.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Chorvatské republice.
V Bruselu dne 28. ledna 2014.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 28ης Ιανουαρίου 2014
σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Κροατία
(2014/56/ΕΕ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 126 παράγραφος 6,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις της Κροατίας,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Σύμφωνα με το άρθρο 126 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα.
(2)
Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ) βασίζεται στον στόχο της υγιούς δημοσιονομικής κατάστασης, ως μέσου ενίσχυσης των συνθηκών για σταθερότητα τιμών και ισχυρή αειφόρο ανάπτυξη που ευνοούν τη δημιουργία απασχόλησης.
(3)
Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) βάσει του άρθρου 126 της ΣΛΕΕ, όπως διευκρινίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου (1), που αποτελεί μέρος του ΣΣΑ, προβλέπει τη λήψη απόφασης από το Συμβούλιο επιβεβαιώνουσα την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. Το πρωτόκολλο 12 για τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος που προσαρτάται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη ΣΛΕΕ περιλαμβάνει περαιτέρω διατάξεις για την εφαρμογή της ΔΥΕ. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 479/2009 του Συμβουλίου (2) καθορίζει λεπτομερείς κανόνες και ορισμούς για την εφαρμογή των διατάξεων αυτών.
(4)
Σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 5 της ΣΛΕΕ, εάν η Επιτροπή κρίνει ότι σε κράτος μέλος υπάρχει ή μπορεί να εμφανισθεί υπερβολικό έλλειμμα, απευθύνει σχετική γνώμη στο εν λόγω κράτος μέλος και στο Συμβούλιο.
(5)
Με γνώμονα την έκθεση αυτή σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ και τη γνώμη της οικονομικής και δημοσιονομικής επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 4 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα στην Κροατία. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή απηύθυνε σχετική γνώμη στην Κροατία και ενημέρωσε το Συμβούλιο στις 10 Δεκεμβρίου 2013 (3).
(6)
Το άρθρο 126 παράγραφος 6 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι το Συμβούλιο θα πρέπει να λάβει υπόψη τυχόν παρατηρήσεις του οικείου κράτους μέλους προτού αποφασίσει, μετά από συνολική εκτίμηση, αν υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα. Στην περίπτωση της Κροατίας η συνολική αυτή εκτίμηση οδηγεί στα εξής συμπεράσματα.
(7)
Σύμφωνα με την αναθεώρηση του προϋπολογισμού του 2013 και το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2014 (4) που εγκρίθηκε από την κυβέρνηση της Κροατίας και διαβιβάστηκε στο Κοινοβούλιο της Κροατίας στις 14 Νοεμβρίου 2013, οι κροατικές αρχές προβλέπουν έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης που ανέρχεται σε 5,5 % του ΑΕΠ για το 2013, έναντι 5 % του ΑΕΠ το 2012, και εκτιμούν ότι ο δείκτης χρέους θα παραμείνει σταθερός το 2014 και θα υποχωρήσει μόνο σταδιακά το 2015 και το 2016. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2013, οι οποίες δημοσιεύτηκαν στις 5 Νοεμβρίου 2013, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης ήδη για το 2013 αναμένεται σημαντικά υψηλότερο από την τιμή αναφοράς 3 % του ΑΕΠ που προβλέπεται στη Συνθήκη, ενώ αναμένεται να σημειώσει αύξηση άνω του 6 % του ΑΕΠ την περίοδο 2013-2015, εάν δεν υπάρξουν αντισταθμιστικά μέτρα. Στην έκθεσή της δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή κρίνει ότι τα προγραμματισμένα και τα προβλεπόμενα ελλείμματα υπερβαίνουν και δεν είναι κοντά στην τιμή αναφοράς της Συνθήκης. Η υπέρβαση της τιμής αναφοράς μπορεί να χαρακτηρισθεί ως έκτακτη κατά την έννοια του ΣΣΑ. Συγκεκριμένα, οφείλεται εν μέρει σε σοβαρή οικονομική ύφεση υπό την έννοια του ΣΣΑ. Εκτιμάται ότι η οικονομική δραστηριότητα μειώθηκε κατά σχεδόν 12 % μετά την κορύφωσή της το 2008. Το πραγματικό ΑΕΠ προβλέπεται να συρρικνωθεί περαιτέρω το 2013 και να ανακάμψει ελαφρά μόλις το 2014. Η δυνητική αύξηση της παραγωγής, όπως υπολογίσθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής βάσει της από κοινού συμφωνηθείσας μεθοδολογίας, παρέμεινε στάσιμη το 2009, έγινε αρνητική το 2010 και έκτοτε παραμένει αρνητική. Παρότι το υπολογιζόμενο κενό παραγωγής, το οποίο είναι αρνητικό από το 2009, αναμένεται να συρρικνωθεί σταδιακά κατά την περίοδο που καλύπτουν οι προβλέψεις, προβλέπεται να παραμείνει αρνητικό μέχρι και το 2015, επιβεβαιώνοντας έτσι το μέγεθος και την έκταση της ύφεσης. Εντούτοις, η προγραμματισμένη υπέρβαση της τιμής αναφοράς δεν μπορεί να θεωρηθεί προσωρινή υπό την έννοια του ΣΣΑ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αρχών της Κροατίας και τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2013, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να παραμείνει σημαντικά υψηλότερο από την τιμή αναφοράς τόσο το 2014 όσο και το 2015. Ως εκ τούτου, η απαίτηση της Συνθήκης ως προς το κριτήριο του ελλείμματος δεν ικανοποιείται.
(8)
Στο σχέδιο προϋπολογισμού για το 2014, η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του δείκτη χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ από 58,1 % το 2013 σε 62 % το 2014, και περαιτέρω σε 64,1 % το 2015 και 64,7 % το 2016. Τα μεγέθη αυτά είναι ελαφρώς υψηλότερα από τα αντίστοιχα που περιλαμβάνονται στους προσανατολισμούς οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής της Κροατίας του Σεπτεμβρίου του 2013, όπου η κυβέρνηση προέβλεπε ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης θα ανερχόταν σε 56,6 % το 2013 και 60,6 %, 63,4 % και 65,3 % το 2014, το 2015 και το 2016 αντιστοίχως. Στις φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2013, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης υπολογίζεται σε 59,7 % για το 2013. Αν δεν μεταβληθούν οι σημερινές πολιτικές, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να ξεπεράσει το 60 % το 2014, υπερβαίνοντας έτσι την τιμή αναφοράς της Συνθήκης, 60 % του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες επί του παρόντος πληροφορίες, η έκδοση ομολόγου εκφρασμένου σε δολάρια ΗΠΑ τον Νοέμβριο του 2013 θα οδηγούσε σε αύξηση του δείκτη χρέους της γενικής κυβέρνησης άνω του ορίου 60 % ήδη έως τα τέλη του 2013. Το άρθρο 2 παράγραφος 1α του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 ορίζει ότι η απαίτηση βάσει του κριτηρίου του χρέους θεωρείται επίσης ότι πληρούται, εάν οι δημοσιονομικές προβλέψεις της Επιτροπής δείχνουν ότι η απαιτούμενη μείωση της διαφοράς σε σχέση με την τιμή αναφοράς θα σημειωθεί στη διάρκεια της τριετίας, η οποία περιλαμβάνει τη διετία που ακολουθεί μετά το τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία. Οι προβλέψεις των αρχών της Κροατίας και της Επιτροπής δείχνουν ότι ο δείκτης χρέους παρουσιάζει ανοδική τάση λόγω των συνεχιζόμενων υψηλών ελλειμμάτων και της ασθενούς οικονομικής δραστηριότητας, ενώ αναμένεται να παραμείνει σε ανάλογο επίπεδο καθ’ όλη την περίοδο που καλύπτουν οι προβλέψεις. Ως εκ τούτου, η τιμή αναφοράς για το χρέος και, κατά συνέπεια, η απαίτηση της ΣΛΕΕ ως προς το κριτήριο του χρέους δεν ικανοποιούνται.
(9)
Βάσει των διατάξεων της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή ανέλυσε, επίσης, στην έκθεσή της τους «σχετικούς παράγοντες» σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ. Όπως διευκρινίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, για τις χώρες με δείκτη χρέους γενικής κυβέρνησης άνω της τιμής αναφοράς, οι παράγοντες αυτοί μπορούν να ληφθούν υπόψη στη διαδικασία που οδηγεί στην απόφαση σχετικά με τη συμμόρφωση με βάση το κριτήριο του ελλείμματος, μόνον εάν το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης παραμένει κοντά στην τιμή αναφοράς και η υπέρβαση της τιμής αναφοράς είναι προσωρινή, πράγμα το οποίο δεν ισχύει για την Κροατία. Οι σχετικοί αυτοί παράγοντες, και ειδικότερα η βαθιά και παρατεταμένη ύφεση στο πλαίσιο δυσμενών εξωτερικών συνθηκών, έχουν ληφθεί υπόψη κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης προς το κριτήριο χρέους. Ωστόσο, οι παράγοντες αυτοί δεν επηρεάζουν το συμπέρασμα ότι δεν ικανοποιείται το κριτήριο του χρέους που ορίζεται στην ΣΛΕΕ,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Από τη συνολική εκτίμηση προκύπτει ότι στην Κροατία υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Κροατίας.
Βρυξέλλες, 28 Ιανουαρίου 2014.