ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 18. prosince 2013
o státní podpoře SA.33229 (2012/C) - (ex 2011/N) - Restrukturalizace NLB - Slovinsko, kterou Slovinsko hodlá poskytnout bance Nova Ljubljanska banka d.d.
(oznámeno pod číslem C(2013)9632)
(Pouze anglické znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2014/535/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala členské státy a jiné zúčastněné strany, aby se k věci vyjádřily v souladu s těmito ustanoveními (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Dne 14. ledna 2011 slovinské orgány oznámily státní rekapitalizaci banky Nova Ljubljanska banka d.d. (dále jen „NLB d.d.“) v hodnotě 250 milionů EUR.
(2)
Rozhodnutím ze dne 7. března 2011 (2) (dále jen „první rozhodnutí o podpoře na záchranu“) Evropská komise schválila první podporu na rekapitalizaci ve prospěch NLB d.d., která se po předložení plánu restrukturalizace poskytne na dobu šesti měsíců.
(3)
Dne 22. července 2011 oznámily slovinské orgány plán restrukturalizace. Ve dnech 6. září 2011 až 26. března 2012 předložily další aktualizace.
(4)
Dne 16. května 2012 slovinské orgány informovaly Komisi, že hodlají bance NLB d.d. poskytnout druhou rekapitalizaci. Toto opatření bylo oznámeno 6. června 2012.
(5)
Rozhodnutím ze dne 2. července 2012 (dále jen „druhé rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení“) Komise schválila druhou rekapitalizaci NLB d.d. a zároveň zahájila důkladné vyšetřování, v němž vznesla pochybnosti ohledně schopnosti NLB d.d. obnovit svoji životaschopnost a také ohledně zajištění dostatečného sdílení nákladů a provedení opatření, která omezují narušení hospodářské soutěže a vycházejí z plánu restrukturalizace, jenž jí byl předložen.
(6)
Dne 22. listopadu 2012 bylo druhé rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie a zúčastněné strany byly vyzvány, aby podaly připomínky (3). Komise žádné připomínky neobdržela.
(7)
V návaznosti na druhé rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení slovinské orgány dne 7. ledna 2013 oznámily, že plán restrukturalizace přepracovaly, a dne 25. března 2013 bylo předloženo pozměněné znění. Slovinské orgány následně v prosinci 2013 předložily další pozměněné znění. Znění plánu, které bylo Komisi poskytnuto v prosinci 2013, se v tomto rozhodnutí označuje jako „plán restrukturalizace“.
(8)
Na žádosti Komise slovinské orgány v období od 2. července 2012 do 9. prosince 2013 předložily další informace.
(9)
Dne 10. dubna 2013 Komise na základě postupu při makroekonomické nerovnováze dospěla k závěru, že Slovinsko čelí nadměrné ekonomické nerovnováze. V souvislosti s postupem při makroekonomické nerovnováze muselo Slovinsko provést zátěžový test založený na metodologii „bottom-up“ a makro-zátěžový test a přezkum kvality aktiv slovinského bankovního sektoru (dále jen „přezkum kvality aktiv/zátěžový test“), který byl proveden nezávislými poradci. Výsledky přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu jsou součástí plánu restrukturalizace.
(10)
Z důvodu naléhavosti Republika Slovinsko výjimečně souhlasí s tím, že toto rozhodnutí bude přijato v anglickém jazyce.
2. POPIS PŘÍJEMCE A ZDROJE JEHO PROBLÉMŮ
(11)
NLB d.d. společně se svými přidruženými organizacemi (dále jen „NLB“ nebo „banka“) je největší slovinskou bankovní a finanční skupinou. Ke dni 30. září 2012 ji tvořilo NLB d.d. a 47 bank, společností, poboček a zastupitelství v zahraničí. NLB je významným bankovním subjektem ve Slovinsku a v jihovýchodní Evropě. Ke dni 30. září 2012 představovala NLB přibližně 30 % slovinského bankovního sektoru z hlediska celkových aktiv a řadila se mezi tři nejvýznamnější banky v Bývalé jugoslávské republice Makedonii, Černé Hoře, Kosovu a Republice Srbsko a v Bosně a Hercegovině zaujímala šestou příčku. Bankovnictví je nejdůležitější podnikatelskou činností NLB, ačkoli NLB poskytuje také jiné finanční služby, např. pojištění, správu aktiv, leasing, faktoring a odkupování pohledávek.
(12)
Od společnosti Moody's má NLB má negativní hodnocení Caa2 a od společnosti Fitch má negativní hodnocení BB-. Obě hodnocení se v roce 2013 zhoršila. Toto zhoršení bylo způsobeno především koncentrací a dalším zhoršováním kvality úvěrového portfolia a nízkým finančním a kapitálovým postavením banky ve stávajícím tržním prostředí.
(13)
Ve Slovinsku nabízí NLB celou škálu bankovních služeb jak jednotlivcům, tak podnikům, přičemž klade důraz na maloobchodní bankovní sektor. Rovněž působí v oblastech soukromého, podnikového a investičního bankovnictví.
(14)
Ke dni 30. června 2013 měla NLB tuto kapitálovou strukturu: Republika Slovinsko držela 77,51 % akcií NLB, Kapitalska družba d.d. 6,23 %, Slovenska Odškodninska Družba 5,58 % a Poteza borzno posredniška družba d.d. (v konkurzním řízení) 2,24 %.
(15)
Ke dni 31. prosince 2012 měla NLB celková aktiva v hodnotě 14,3 miliard EUR a celkové vklady v hodnotě přibližně 9,1 miliard EUR, které sestávaly z vkladů domácností (6,5 miliard EUR), podnikových vkladů (2 miliardy EUR) a státních vkladů (0,6 miliardy EUR). Kromě toho vydala dluhové cenné papíry v hodnotě 112 milionů EUR. Ke stejnému datu činilo celkové úvěrové portfolio NLB v nebankovním sektoru přibližně 9,5 miliard EUR. Poměr úvěrů ke vkladům byl 104 % (ve srovnání se 105 % v roce 2011 a 127 % v roce 2010).
(16)
Hlavním zdrojem problémů NLB je nárůst úvěrů v selhání, který vzrostl z 0,6 miliardy EUR v roce 2008 (3,8 % celkového objemu úvěrů) na 3,7 miliardy EUR v prosinci 2012 (28,2 % celkového objemu úvěrů). K těmto špatným výsledkům došlo v kontextu značného tlaku na kapitálovou přiměřenost NLB v důsledku zhoršující se kvality portfolia aktiv, vyšších kapitálových poměrů vyžadovaných regulačním orgánem a očekávaných investory a snížené dostupnosti kapitálu a financování dluhů, a zejména v důsledku velkoobchodního financování.
(17)
Před začátkem finanční krize v roce 2008 strategie NLB využívala příznivých hospodářských podmínek. V letech 2002 až 2009 rostlo úvěrové portfolio NLB (čisté úvěry) o 15 % ročně a vklady o 8 %. Za vysokým růstem stálo zejména poskytování úvěrů podnikatelskému sektoru.
(18)
Kromě tohoto organického růstu NLB rostla také díky akvizicím několika bankovních dceřiných společnosti v jihovýchodní Evropě, jakož i díky organickému růstu a zřízení nových subjektů v segmentech leasingu, faktoringu/odkupu pohledávek, životního pojištění/penzijních fondů a správy aktiv.
(19)
Tabulka 1 znázorňuje vývoj aktiv NLB ve Slovinsku a v jihovýchodní Evropě v období od 31. prosince 2006 do 30. září 2012.
Tabulka 1
Celkové podíly NLB na trhu aktiv
(%)
2006
2007
2008
2009
2010
2011
9M 2012
Celková aktiva skupiny NLB (v milionech EUR)
14 409
18 308
18 918
19 606
17 888
16 445
14 915
Slovinsko
36,7
36,5
35,6
34,8
32,6
31,7
30,2
Bosna a Hercegovina - federace
5,7
5,7
5,7
5,1
6,1
5,9
5,5
Bosna a Hercegovina - Republika Srbsko
20,4
23,0
22,0
21,0
21,0
20,0
20,0
Černá Hora
16,1
13,5
13,3
17,0
18,0
19,1
17,1
Kosovo
-
14,9
13,4
14,3
14,9
15,1
16,3
Makedonie
16,8
19,2
19,6
19,9
20,4
19,2
17,4
Srbsko
3,0
2,8
2,3
2,1
2,0
1,8
1,6
(20)
NLB byla v období 2003-2008 zisková. Od roku 2009 však po zdanění vytvářela ztráty. Tyto ztráty dosáhly v roce 2009 výše 87 milionů EUR, v roce 2010 výše 202 milionů EUR, v roce 2011 výše 239 milionů EUR a v roce 2012 výše 273,5 milionů EUR. V prvním semestru roku 2013 zaznamenala NLB po zdanění ztrátu 91,2 milionů EUR. Kvalita úvěrového portfolia NLB se začala zhoršovat v roce 2009. Úvěry v selhání vzrostly z 3,8 % v roce 2008 na 28,2 % v prosinci 2012.
(21)
Ke dni 30. června 2013 dosáhl regulační kapitál NLB částky 1 074,3 milionů EUR. Její poměr kmenového kapitálu tier 1 podle nařízení EU o kapitálových požadavcích (4) byl 8,5 %.
(22)
Dne 4. prosince 2013 z výsledků přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu vyplynulo, že NLB má podle nepříznivého scénáře nedostatek kapitálu ve výši 1,8 miliardy EUR (5).
3. OPATŘENÍ PODPORY
(23)
NLB dosud obdržela tato opatření státní podpory:
i)
první rekapitalizaci ve výši 250 milionů EUR, která byla dočasně schválena v prvním rozhodnutí o podpoře na záchranu ze dne 7. března 2011;
ii)
druhou rekapitalizaci ve výši 382,9 milionů EUR, která byla dočasně schválena v druhém rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení ze dne 2. července 2012.
(24)
Kromě uvedených dvou rekapitalizací hodlá Slovinsko provést další dvě opatření ve prospěch NLB:
i)
třetí rekapitalizaci ve výši 1,558 miliardy EUR a
ii)
převod souhrnu znehodnocených aktiv, který je tvořen úvěry v selhání (v nominální částce 2,3 miliardy EUR) a seznamem akcií (v tržní hodnotě 94 milionů EUR), na společnost BAMC.
3.1. PRVNÍ REKAPITALIZACE NLB
(25)
V letech 2009 a 2010 NLB zaznamenala po několika ziskových letech ztráty, které byly způsobeny především zhoršujícím se ekonomickým klimatem. Slabý hospodářský růst a rostoucí nezaměstnanost snížily poptávku po úvěrech a způsobily značný nárůst ve znehodnocování úvěrů. Poměr kmenového kapitálu tier 1 NLB podle nařízení o kapitálových požadavcích klesl z 6,9 % v roce 2009 na 6 % v roce 2010. V červenci 2010 Slovinská banka požádala NLB, aby posílila své kapitálové postavení. NLB se proto rozhodla získat více kapitálu.
(26)
NLB se rozhodla získat 250 milionů EUR vlastního kapitálu, což se rovná 1,6 % jejích rizikově vážených aktiv, a to prostřednictvím veřejné nabídky akcií. K nárůstu kapitálu došlo ve dvou tranších. V první fázi byly akcie nabídnuty k upsání stávajícím akcionářům (celková upsaná částka činila 89,2 milionů EUR a stát v plném rozsahu uplatnil svá předkupní práva). Ve druhé fázi byly zbývající akcie nabídnuty veřejnosti. Avšak vzhledem k tomu, že veřejnost neprojevila dostatečný zájem, byly akcie nakonec v plném rozsahu upsány Slovinskem.
(27)
Komise schválila první rekapitalizaci dne 7. března 2011 jako dočasnou podporu na záchranu v prvním rozhodnutí o podpoře na záchranu. Komise uvedla, že aspekt týkající se sdílení nákladů podrobněji posoudí při posuzování plánu restrukturalizace, který se Slovinsko zavázalo poskytnout (6).
3.2. DRUHÁ REKAPITALIZACE NLB
(28)
V květnu 2011 Slovinská banka požádala NLB, aby ještě více posílila své kapitálové postavení.
(29)
Jelikož nebylo možné záležitost vyřešit za přispění soukromého investora, Slovinsko poskytlo NLB 382,9 milionů EUR ve formě podmíněných konvertibilních dluhopisů, které se podle použitelných předpisů kvalifikují jako nástroje kmenového kapitálu tier 1. V březnu 2013 NLB přeměnila podmíněné konvertibilní dluhopisy v souladu s podmínkami dohody, která podmíněné konvertibilní dluhopisy upravuje, na vlastní kmenové akcie.
(30)
Druhou rekapitalizaci Komise schválila prostřednictvím druhého rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení (7).
3.3. TŘETÍ REKAPITALIZACE NLB
(31)
Podle výsledků přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu a s přihlédnutím k obsahu plánu restrukturalizace včetně prodeje aktiv a převodu některých znehodnocených aktiv na BAMC má NLB nedostatek kapitálu ve výši 1,8 miliardy EUR. Po zohlednění účinku plánované rekapitalizace podřízeného dluhu (čímž se sníží kapitálová potřeba NLB o 250 milionů EUR) poskytne stát NLB dodatečný kapitál ve výši 1,558 miliardy EUR ve formě státních dluhopisů a hotovosti, aby bance umožnila obnovit životaschopnost.
3.4. PŘEVOD ZNEHODNOCENÝCH AKTIV NA SPOLEČNOST BAMC
(32)
Slovinský zákon o stabilitě bank, který vstoupil v platnost v prosinci 2012, stanoví rámec pro vydávání záruk pro financování převodu znehodnocených aktiv z dřívější doby z bank na společnost BAMC nebo na nástroj pro zvláštní účel. Rovněž povoluje, aby se rekapitalizace zabývaly ztrátami takovýchto bank vzniklých převodem aktiv v jejich dlouhodobé hospodářské hodnotě.
(33)
V květnu 2013 Slovinsko navrhlo národní program reforem, jehož cílem je provést doporučení EU pro jednotlivé země, která jsou určena Slovinsku. Národní program reforem obsahuje převod znehodnocených aktiv ze tří největších slovinských bank včetně NLB na společnost BAMC. Aktiva, která mají být převedena na BAMC, zahrnují: společnosti v úpadku, pohledávky, které mají být restrukturalizovány, pohledávky zajištěné nemovitostmi, finanční podíly a jiné úvěry v selhání.
(34)
Dne 17. května 2013 poskytlo Slovinsko Komisi předběžný seznam aktiv, která mají být převedena z NLB na společnost BAMC a dosahují částky 1,9 miliardy EUR. Tento seznam byl od té doby aktualizován a velikost portfolia aktiv, která mají být převedena, činí 2,2 miliardy EUR (nominální částka) u úvěrů a 94 milionů EUR (tržní hodnota) u akcií.
4. PLÁN RESTRUKTURALIZACE A ZÁVAZKY
(35)
Slovinské orgány předložily plán restrukturalizace na období od roku 2013 do 31. prosince 2017.
(36)
Hlavními pilíři plánu restrukturalizace je lepší správa a řízení společnosti a řízení rizik a opětovný důraz na hlavní trhy banky, snížení množství úvěrů v selhání a program snižování nákladů. Plán restrukturalizace obsahuje finanční prognózy pro NLB do 31. prosince 2017 podle základního scénáře a rovněž zohledňuje nepříznivý scénář vypracovaný v rámci přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu.
(37)
Slovinsko vzneslo řadu připomínek, ty jsou popsány v příloze. Aby se zaručilo, že budou závazky splněny, bude jmenován dohlížející správce. Dohlížející správce bude svoji činnost vykonávat po celé období restrukturalizace.
4.1. NÁVRAT K DLOUHODOBÉ ŽIVOTASCHOPNOSTI
(38)
V souvislosti s obnovením životaschopnosti NLB vyvstávají dvě hlavní otázky, které se týkají: i) zavedení moderních struktur správy a řízení podniku a opatření, která zaručí, že jsou rozhodnutí NLB zaměřená na podnikání; a ii) přepracování úvěrových politik a procesů řízení rizik, a to zejména řízení rizik úvěrových.
(39)
Změny správy a řízení podniku uvedené v příloze se provedou v souladu se směrnicí o kapitálových požadavcích (8) a slovinskými vnitrostátními právními předpisy do tří měsíců od data přijetí tohoto rozhodnutí. Výsledné změny místních předpisů a vnitřních pravidel NLB se snaží zaručit, že správní rada NLB bude mít výlučné pravomoci a odpovědnost za řízení každodenní činnosti NLB, a to nezávisle a výhradně v zájmu banky. Proto se na vztah mezi bankou a jejími akcionáři, zejména Republikou Slovinsko, uplatní zásada obvyklých tržních podmínek. V tomto ohledu se Slovinsko zavazuje, že nebude zasahovat do jmenování členů dozorčí rady a výkonného vedení jinak než uplatňováním svých akcionářských práv podle běžného slovinského práva společností. NLB přidělí dvě třetiny křesel a hlasovacích práv v dozorčí radě a jejích výborech nezávislým odborníkům. NLB zavede opatření, jimiž zaručí nezávislé a objektivní fungování vnitřního auditu. NLB bude provádět obezřetnou a rozvážnou obchodní politiku, která bude usilovat o udržitelnost, a souběžně s tím uskuteční plánovaná opatření. NLB dále přezkoumá své politiky v oblasti pobídek a odměňování, aby zaručila, že nepodněcují k nepřiměřenému riskování, soustředí se na dlouhodobé a udržitelné cíle, jsou transparentní a v souladu s pokyny Evropského orgánu pro bankovnictví k politice a postupům odměňování ze dne 10. prosince 2010. Až do 31. prosince 2017 NLB omezí celkové odměny pro jakékoli členy rady a zaměstnance, kteří vykonávají zvláštní práci, v souladu s příslušnými pravidly stanovenými ve sdělení o bankovnictví z roku 2013 (9). Proměnlivé roční odměny správní rady a zaměstnanců, kteří vykonávají zvláštní práci v útvaru sjednávání obchodů (front office), se omezí na pět měsíčních mezd. Proměnlivé odměny zaměstnanců, kteří vykonávají zvláštní práci v jiných funkcích, se omezí na tři měsíční mzdy. Platba alespoň 50 % proměnné odměny se navíc rozloží na dobu tří let. Výsledkem bude, že do 31. prosince 2017 takovéto odměny nepřesáhnou patnáctinásobek průměrné slovinské mzdy nebo desetinásobek průměrné mzdy v NLB, přičemž se použije vyšší z obou hodnot.
(40)
NLB přepracuje své interní postupy stanovení cen a řízení rizik, a to tím, že provede řadu pravidel a opatření, jejichž výčet je podrobně popsán v příloze. Zejména se bude mít za to, že stanovení cen nových úvěrů je odpovídající, jestliže nový úvěr přispívá k dosažení kladné návratnosti kapitálu, a to alespoň v hodnotě […] (10) % v roce 2014, […] % v roce 2015, […] % v roce 2016 a […] % v roce 2017 v každém klientském vztahu za podmínek, které jsou dále upřesněny v příloze.
(41)
Aktiva NLB se rozdělí mezi kmenovou jednotku (přibližně 10,6 miliard EUR) a nekmenovou jednotku (přibližně 2 miliardy EUR). Souhrn znehodnocených aktiv, který je tvořen úvěry v selhání (v nominální částce 2,3 miliardy EUR) a seznamem akcií (v tržní hodnotě 94 milionů EUR), se v rámci opatření týkajícího se znehodnocených aktiv převede na společnost BAMC. NLB sníží bilanční sumu své skupiny z přibližně 17,9 miliard EUR v roce 2010 na [10-20] miliard EUR, a to do 31. prosince 2017.
(42)
Kromě státní podpory, kterou NLB obdržela v březnu 2011 a červenci 2012, stát v rámci plánu restrukturalizace předpokládá dodatečnou kapitálovou injekci ve výši 1,558 miliardy EUR. Tato třetí kapitalizace okamžitě zvýší poměr kmenového kapitálu tier 1 NLB podle nařízení o kapitálových požadavcích na 15 % a rovněž se bude zabývat očekávanými ztrátami. Proto zaručí, že NLB bude v průběhu celého období restrukturalizace dodržovat požadavky na regulační kapitál.
(43)
Budoucí podnikatelská strategie NLB se zaměří na hlavní trhy NLB pro maloobchodní činnosti, malé a střední podniky a vybrané podnikové činnosti. NLB má v souladu se strategií, která klade důraz na hlavní podnikatelské činnosti v hlavních regionech, v plánu výrazně snížit své podílové portfolio. V tomto ohledu plán restrukturalizace stanoví, že dojde k výraznému snížení vedlejších činností NLB, mezi něž patří prodej všech leasingových a faktoringových činností/činností týkajících se odkupu pohledávek a správa nemovitostí, prozatím bude také přerušena vedlejší činnost spočívající v poskytování nových úvěrů podnikovým klientům v zahraničí.
(44)
NLB omezí svoji úvěrovou činnost ve Slovinsku v těchto odvětvích (průměrné […] % snížení rizikově vážených aktiv v období od 31. prosince 2013 do 31. prosince 2017): i) podnikoví klienti v odvětví stavebnictví (rizikově vážená aktiva z […] milionů EUR k 31. prosinci 2013 na […] milionů EUR k 31. prosinci 2017); ii) podnikoví klienti v odvětví dopravy (rizikově vážená aktiva z […] milionů EUR k 31. prosinci 2013 na […] milionů EUR k 31. prosinci 2017); iii) finanční holdingy (rizikově vážená aktiva z […] milionů EUR k 31. prosinci 2013 na […] milionů EUR k 31. prosinci 2017).
(45)
V důsledku provedení plánu restrukturalizace, a zejména převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC klesnou celková aktiva NLB z 14,5 miliard EUR k 31. prosinci 2012 na [10-20] miliard EUR k 31. prosinci 2017 a rizikově vážená aktiva z 11,1 miliard EUR k 31. prosinci 2012 na [5-10] miliard EUR k 31. prosinci 2017.
(46)
Stávající portfolio NLB bude plně financováno až do data jeho smluvní splatnosti. Do budoucna NLB plánuje znovu se důrazně zaměřit na maloobchodní vklady, které tvoří její historický základ financování, ale také má v plánu získat diverzifikovanou velkoobchodní základnu financování. Poměry úvěrů k vkladům se zlepší ze 105 % v roce 2012 na [70-80] % k 31. prosinci 2017.
(47)
NLB také plánuje rozsáhlý program kontrol a snižování nákladů. Provozní náklady NLB dosáhly v roce 2012 368 milionů EUR na úrovni skupiny. NLB sníží své provozní náklady na úrovni skupiny (kromě jednorázových mimořádných nákladů, které se neopakují, tj. výdajů na restrukturalizaci) na [300-350] milionů EUR do 31. prosince 2014, [300-350] milionů EUR do 31. prosince 2015, na [250-300] milionů EUR do 31. prosince 2016 a na [200-250] milionů EUR do 31. prosince 2017.
(48)
NLB předpokládá, že do 31. prosince 2017 dosáhne návratnosti kapitálu po zdanění ve výši [5-10] %. Plán restrukturalizace obsahuje finanční prognózy na období 2013-2017, které naznačují, že k 31. prosinci 2017 bude poměr kmenového kapitálu tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích činit [10-20] %. Zisky NLB po zdanění dosáhnou v roce 2017 [100-150] milionů EUR.
(49)
A konečně, Slovinsko sníží svůj akciový podíl v NLB […] („[…]“ do […]). Pokud Slovinsko neuzavře závazné prodejní a kupní smlouvy týkající se prodeje podílu akcií v NLB kromě […], Slovinsko a NLB udělí správci odprodeje výhradní pověření prodat […], […], […], […], […] a […].
4.2. SDÍLENÍ NÁKLADŮ
(50)
Plán restrukturalizace stanoví zákaz distribuce kupónů, dividend a zisků po celou dobu trvání plánu restrukturalizace do 31. prosince 2017.
(51)
Slovinsko se zavazuje, že se NLB během období restrukturalizace zdrží veškerých plateb na kapitálové nástroje, pokud tyto platby nebudou vycházet z právního závazku. Slovinsko se také zavazuje, že NLB tyto nástroje nesplatí ani zpětně neodkoupí bez předchozího souhlasu Komise. Uhradit lze kupóny na kapitálové nástroje v držení státu, pokud ovšem takové platby nejsou podnětem k výplatě kupónů jiným investorům, které by jinak nebyly povinné. Tento závazek nevyplácet kupóny během období restrukturalizace se nevztahuje na nově vydané nástroje (tedy nástroje vydané poté, co Komise přijme toto rozhodnutí), za předpokladu, že výplaty kupónů u takových nově vydaných nástrojů nevytvoří v okamžiku přijetí tohoto rozhodnutí právní závazek provést výplaty kupónů u cenných papírů NLB.
(52)
Stávající akcionáři NLB byli již vážně oslabeni první a druhou rekapitalizací v březnu 2011 a červenci 2012. Zbývající podřízené cenné papíry NLB představují částku 250 milionů EUR. Slovinsko se zavazuje, že předtím, než bude NLB poskytnuta jakákoli státní podpora (tj. třetí rekapitalizace a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC), NLB v plném rozsahu sníží hodnotu vlastního kapitálu akcionářů a nesplacených podřízených dluhů. Stát se tak stane jediným akcionářem NLB na rozdíl od doby před první státní rekapitalizací v březnu 2011, kdy držel 33,1 % akcií.
(53)
Slovinsko se zavazuje, že prodá podíly NLB ve společnostech vyjmenovaných v odstavci 3 přílohy, které k 31. prosinci 2012 představovaly celková aktiva v hodnotě [100-150] milionů EUR, a jejich dceřiné společnosti, které nepatří k hlavnímu oboru činnosti, uvedené v odstavci 4 přílohy, které k 31. prosinci 2012 představovaly celková aktiva v hodnotě [950-1 000] milionů EUR. NLB rovněž prodá všechny své podíly ve společných podnicích, které jsou uvedeny v odstavci 5 přílohy. Kromě toho NLB do […] uzavře […].
(54)
Každá případná rekapitalizace dceřiných společností ze strany NLB prostřednictvím kapitálových injekcí se upíše i) s 25 % slevou z ceny akcií - po úpravě vzhledem k „efektu zředění“ množstevně vyjádřené za pomoci obecně přijímaných tržních metod (11) - bezprostředně před ohlášením kapitálové injekce, nebo ii) za nejnižší cenu, za kterou ostatní akcionáři těchto dceřiných společností přispívají k rekapitalizaci. U nekótovaných subjektů se tržní hodnota akcií stanoví pomocí vhodné a obecně přijímané metody tržního oceňování. Pokud má taková kapitálová injekce podobu hybridních nástrojů, obsahují tyto nástroje alternativní mechanismus výplaty kupónu a ustanovení, kterým se určuje směnný kurz, podle nějž dojde k přeměně hybridního nástroje na vlastní kapitál s 25 % slevou z teoretické ceny bez upisovacího práva (stanovené analogicky jako v případě kapitálové injekce).
4.3. OPATŘENÍ TÝKAJÍCÍ SE NARUŠOVÁNÍ HOSPODÁŘSKÉ SOUTĚŽE
(55)
Aby se omezilo narušování hospodářské soutěže, hodlá NLB omezit své podnikatelské činnosti ve Slovinsku. NLB sníží svou bilanční sumu z přibližně 17,9 miliard EUR v roce 2010 na [10-20] miliard EUR, a to do 31. prosince 2017.
(56)
Závazky NLB zahrnují prodej bankovních podílů na strategických trzích. NLB prodá své […] do […]. Tímto prodejem se sníží vliv NLB […]. NLB také v plném rozsahu odprodá svůj akciový podíl v […], a to do […].
(57)
NLB omezí své úvěrové činnosti v odvětví stavebnictví, dopravy a finančních holdingů ve Slovinsku, a to tím, že v uvedených odvětvích od 31. prosince 2013 do 31. prosince 2017 omezí rizikově vážená aktiva v průměru o […] %. NLB ukončí podnikatelskou strategii spočívající v poskytování nových úvěrových činností podnikovým klientům v zahraničí.
(58)
NLB ukončí veškeré činnosti v oblasti leasingu, faktoringu a odkupu pohledávek, a to odprodejem dceřiných společností ve Slovinsku i v zahraničí.
(59)
NLB dodrží zákaz kuponů, zákaz dividend, zákaz akvizic a zákaz reklamy a agresivních obchodních praktik podle podmínek upřesněných v příslušných odstavcích přílohy.
(60)
Je zaveden mechanismus pro splácení jistiny, podle nějž NLB vyplatí svým akcionářům dividendy v letech 2015, 2016 a 2017 (12). Za účetní období let 2015 a 2016 vyplatí NLB buď i) 50 % kapitálu nad rámec použitelného požadavku na regulační kapitál podle evropských a slovinských právních předpisů (včetně pilíře 1 a 2), k němuž se přičte kapitálová rezerva ve výši 100 základních bodů, nebo ii) čistý příjem za příslušný rok, přičemž z těchto dvou možností se vyplatí částka, která je nižší. Za účetní období roku 2017 vyplatí NLB buď i) 100 % kapitálu nad rámec použitelného požadavku na regulační kapitál podle evropských a slovinských právních předpisů (včetně pilíře 1 a 2), k němuž se přičte kapitálová rezerva ve výši 100 základních bodů, nebo ii) čistý příjem za příslušný rok, přičemž z těchto dvou možností se vyplatí částka, která je nižší. Aniž jsou dotčeny pravomoci Slovinské banky jakožto orgánu bankovního dohledu nad NLB, výplata dividend se pozastaví, pokud by ohrozila platební schopnost banky v nadcházejících letech.
4.4. POPIS OPATŘENÍ TÝKAJÍCÍHO SE ZNEHODNOCENÝCH AKTIV
a. Cíl
(61)
Na NLB se uplatní opatření týkající se znehodnocených aktiv, které bude spočívat v převodu aktiv na společnost BAMC. Cílem uvedeného opatření je rozptýlit nejistotu ohledně budoucí hodnoty jejího portfolia problematických aktiv a zaručit, že se NLB bude soustředit na provádění plánu restrukturalizace.
b. Uspořádání a charakteristiky
(62)
Slovinsko zřídilo společnost BAMC, aby podporovala životaschopnost bankovního sektoru.
(63)
Všeobecným cílem společnosti BAMC je správa a řádný odprodej aktiv, která obdrží, a tím maximalizace objemu zpětně získaných prostředků z těchto aktiv. Touto činností BAMC přispívá k restrukturalizaci finančního systému a zároveň v co největším rozsahu minimalizuje využívání státních prostředků a brání narušování trhu.
(64)
BAMC může získat či pokrýt rizika, a to zejména z aktiv, cenných papírů, derivátů, práv a závazků vyplývajících ze schválených úvěrů či záruk se souvisejícím zajištěním. BAMC vyplatí NLB stanovenou převodní hodnotu prostřednictvím státem jištěných dluhových cenných papírů vydaných společností BAMC. Převodní hodnota aktiv převedených na společnost BAMC se bude rovnat jejich reálné ekonomické hodnotě, kterou stanoví odborníci Komise v souladu s pravidly státní podpory, nebo bude nižší.
c. Rozsah převodu znehodnocených aktiv a úvěrů
(65)
Převod se týká těchto kategorií aktiv:
a)
společností v konkurzním řízení zajištěných nemovitostmi;
b)
pohledávek týkajících se finančních holdingů, které mají být restrukturalizovány;
c)
jiných společností v konkurzním řízení;
d)
jiných pohledávek zajištěných nemovitostmi;
e)
finančních holdingů;
f)
stavebních společností;
g)
přepravních společností;
h)
jiných expozic v selhání.
(66)
Dne 17. května 2013 zaslalo Slovinsko Komisi předběžný seznam aktiv, která mají být převedena z NLB na společnost BAMC, a tato aktiva dosahují částky 1,9 miliardy EUR. Tento seznam byl od té doby aktualizován. Velikost portfolia, které má být převedeno, je 2,3 miliardy EUR nominální hodnoty u úvěrů a 94 milionů EUR tržní hodnoty u akcií.
(67)
V důsledku převodu aktiv se rizikově vážená aktiva NLB omezí o 1,4 miliardy EUR, a dojde tak k celkovému snížení kapitálových potřeb o 112 milionů EUR. Uvedené údaje byly vykázány v seznamu aktiv, která mají převedena na společnost BAMC, jenž byl dne 14. listopadu 2013 zaslán Komisi.
d. Metodika výpočtu převodní hodnoty
(68)
Převodní hodnota byla předběžně stanovena Slovinskou bankou v souladu s metodikou stanovenou v právních předpisech, jimiž se zřizuje společnost BAMC. Metodika je založena na posouzení čisté současné hodnoty budoucích peněžních toků. U velkých expozic bylo provedeno individuální posouzení budoucích peněžních toků, u malých expozic se uplatnil zjednodušený přístup, v němž je posouzení založeno na charakteristikách týkajících se pravděpodobnosti nesplacení úvěru a ztrátovosti ze selhání. Kromě toho se při výpočtu převodní hodnoty použily jako referenční hodnoty očekávané ztráty v rámci základního scénáře SB. Metodiku tohoto oceňování potvrdila zvláštní skupina tvořená slovinskými orgány a v postavení pozorovatelů také Komisí, ECB a Evropským orgánem pro bankovnictví.
(69)
U společností v úpadku a klasifikovaných úvěrů se budoucí peněžní toky určily podle tržní hodnoty zajištění a záruk. K posouzení hodnoty takového zajištění byly použity zprávy, které vypracovali nezávislí odborníci za posledních 12 měsíců.
(70)
Čistá současná hodnota budoucích peněžních toků se pak vypočetla za použití bezrizikových úrokových sazeb.
e. Převodní hodnota
(71)
Převodní hodnota aktiv NLB, kterou stanovilo Slovinsko, činí 617 milionů EUR u úvěrů (což se rovná 27 % jejich hrubé účetní hodnoty) a 94 milionů EUR u akcií. Slovinsko se zavázalo, že se převodní hodnota aktiv převedených na společnost BAMC bude rovnat jejich reálné ekonomické hodnotě, kterou stanoví odborníci Komise v souladu s pravidly státní podpory, nebo bude nižší.
(72)
Slovinské orgány poskytly analýzu, kterou vypracovala Slovinská banka a která potvrzuje podrobné výsledky a finanční účinky převodu aktiv z NLB na společnost BAMC.
f. Tržní cena
(73)
Slovinsko neposoudilo tržní hodnotu portfolia.
g. Nezávislé odborné poradenství ze strany Komise
(74)
Komise se při posuzování navržené metodiky a převodní ceny v souvislosti s reálnou ekonomickou hodnotou převáděných aktiv a množstevním vyjádřením tržní ceny těchto aktiv, jak stanoví sdělení o znehodnocených aktivech (13), které slouží jako referenční rámec pro měření, opírala o stanoviska nezávislých odborníků.
5. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(75)
Dne 2. července 2012 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení týkající se rekapitalizačních opatření a verze plánu restrukturalizace předložené Slovinskem, pokud jde o slučitelnost podpory na restrukturalizaci s vnitřním trhem.
(76)
V té době Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda verze plánu restrukturalizace NLB, kterou obdržela, zaručuje dlouhodobou životaschopnost a odpovídající sdílení nákladů a zda obsahuje opatření proti narušování hospodářské soutěže (14). Pokud jde o otázku životaschopnosti, Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda je rozhodovací proces v NLB v souladu s tržními standardy, a konkrétně o možných záležitostech správy a řízení podniku, které souvisejí se zasahováním státu jakožto hlavního akcionáře banky do každodenních činností (15).
6. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(77)
Od zúčastněných stran nebyly k formálnímu vyšetřovacímu řízení obdrženy žádné připomínky.
7. POSTOJ SLOVINSKA
(78)
Slovinsko souhlasí s tím, že první, druhá a třetí rekapitalizace a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“). Slovinsko dále zastává názor, že uvedená opatření jsou slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
(79)
Slovinsko tvrdí, že plán restrukturalizace vyhovuje všem podmínkám stanoveným ve sdělení o restrukturalizaci (16), které je doplněno sdělením o bankovnictví z roku 2013.
(80)
Slovinsko zejména zastává názor, že plán restrukturalizace zaručuje obnovu dlouhodobé životaschopnosti NLB bez státních zdrojů, zajišťuje dostatečný vlastní příspěvek k nákladům na restrukturalizaci a omezuje narušení hospodářské soutěže. Aby se zaručilo obezřetné rozhodování při řízení činností banky, Slovinsko se zavázalo, že posílí správu a řízení NLB.
(81)
Seznam závazků poskytnutý Slovinskem je vymezen v příloze tohoto rozhodnutí. Aby se zaručilo, že budou závazky splněny, bude jmenován dohlížející správce. Kromě toho se Slovinsko zavázalo, že dodrží lhůtu pro definované odprodeje. Pokud není kterákoli ze lhůt pro odprodej, k jejímuž dodržení se Slovinsko zavázalo, dodržena, bude jmenován správce prodeje.
8. POSOUZENÍ
8.1. EXISTENCE A ČÁSTKA PODPORY
(82)
Komise již dospěla k závěru (17), že první a druhá rekapitalizace NLB představují státní podporu, což Slovinsko nezpochybňuje. Proto Komise v tomto oddíle pouze posoudí, zda dvě nová opatření (třetí rekapitalizace a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC) představují státní podporu.
(83)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU jsou podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(84)
Jelikož třetí rekapitalizace v hodnotě 1,558 miliardy EUR bude poskytnuta přímo Republikou Slovinsko, Komise dospěla k závěru, že uvedené opatření vychází ze státních zdrojů.
(85)
Třetí rekapitalizace umožňuje NLB získat kapitál v situaci finanční a hospodářské krize, v níž by bylo vzhledem k vysoké nejistotě, která obklopuje slovinský bankovní sektor, nemožné získat takový kapitál na trhu. Komise se proto domnívá, že třetí rekapitalizace by nebyla poskytnuta žádným investorem v rámci tržního prostředí. Třetí rekapitalizaci je proto třeba vnímat tak, že NLB poskytuje výhodu. Tato výhoda je navíc selektivní, jelikož zvýhodňuje pouze jedinou banku.
(86)
Vzhledem k tomu, že NLB je a bude aktivní ve finančním sektoru, který je otevřen intenzivní mezinárodní konkurenci, jakákoli výhoda poskytnutá bance ze státních zdrojů může ovlivnit obchod uvnitř Unie a narušit hospodářskou soutěž. Třetí rekapitalizace proto představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(87)
Prvek podpory v rámci třetí rekapitalizace činí 1,558 miliardy EUR.
(88)
Pokud jde o převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC, Komise má za to, že opatření využívá státní zdroje. Slovinsko zřídilo společnost BAMC, aby podpořilo stabilitu bankovního sektoru, a pomohlo tak bankám v potížích převést jejich riziková aktiva z rozvahy za cenu nad současnou tržní hodnotou. Tyto převody aktiv z NLB na společnost BAMC omezí ztrátu, kterou by jinak banka musela přijmout, aby očistila svoji rozvahu a provedla plán restrukturalizace.
(89)
Aby bylo možné posoudit, zda při převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC existuje podpora, odborníci Komise nezávisle stanovili současnou tržní hodnotu portfolia, které má být převedeno, jakož i reálnou ekonomickou hodnotu, která bude zároveň představovat cenu, za kterou budou aktiva převedena. Jelikož převodní hodnota portfolia je vyšší než současná tržní hodnota, představuje opatření pro NLB výhodu.
(90)
Tato výhoda posiluje postavení NLB ve srovnání s postavením jejích konkurentů ve Slovinsku a v jiných členských státech, které tutéž státní podporu nepřijímají. Je proto třeba mít za to, že opatření může narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod mezi členskými státy, a to rovněž proto, že NLB je a bude aktivní ve finančním sektoru, který je otevřen intenzivní mezinárodní konkurenci.
(91)
Pokud jde o částku podpory v rámci převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC, je třeba poznamenat, že poznámka pod čarou č. 2 v odst. 20 písm. a) sdělení o znehodnocených aktivech definuje částku podpory v rámci opatření na záchranu aktiv jako rozdíl mezi převodní hodnotou aktiv a tržní cenou. Převodní cena je 617 milionů EUR, zatímco tržní cena se odhaduje na 486 milionů EUR. Podpora poskytnutá NLB v důsledku převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC činí 130 milionů EUR.
(92)
Celková podpora poskytnutá NLB prostřednictvím první, druhé a třetí rekapitalizace a převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC tudíž dosahuje částky 2,321 miliardy EUR, což představuje 20 % rizikově vážených aktiv NLB k prosinci 2012.
8.2. SLUČITELNOST PODPORY
8.2.1. Právní základ pro posouzení slučitelnosti
(93)
Ustanovení č. 107 odst. 3 písm. b) SFEU zmocňuje Komisi, aby podporu považovala za slučitelnou s vnitřním trhem, pokud má „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“. Komise uznala, že světová finanční krize může být příčinou vážné poruchy v hospodářství členského státu a že opatření, která podporují banky, mají potenciál takovou poruchu napravit. Toto tvrzení bylo následně podrobně popsáno a rozvedeno v šesti sděleních o krizi (18), jakož i ve sdělení o bankovnictví z roku 2013.
(94)
Sdělení o bankovnictví z roku 2013 se vztahuje na opatření státní podpory oznámená dne 1. srpna a později. V případě NLB Slovinsko oznámilo dodatečnou státní podporu ve formě kapitálových injekcí a snížení kapitálových požadavků po 1. srpnu 2013. Na posouzení slučitelnosti plánu restrukturalizace NLB se proto vztahují ustanovení sdělení o bankovnictví z roku 2013.
(95)
Řada případů, kdy Komise schválila opatření přijatá slovinskými orgány na boj proti finanční krizi (19), potvrzuje, že slovinské hospodářství je vážně narušeno. Proto je právním základem pro posouzení slučitelnosti všech opatření, na která se vztahuje plán restrukturalizace (konkrétně první, druhá a třetí rekapitalizace a převod znehodnocených aktiv na BAMC), čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
(96)
Pokud jde konkrétně o slučitelnost převodu znehodnocených aktiv na BAMC, Komise posuzuje toto opatření s ohledem na sdělení o znehodnocených aktivech, které bylo upraveno sdělením o bankovnictví z roku 2013.
(97)
Pokud jde o slučitelnost podpory na restrukturalizaci poskytnuté NLB, Komise ji posuzuje na základě plánu restrukturalizace s ohledem na sdělení o restrukturalizaci doplněné sdělením o bankovnictví z roku 2013.
8.2.2. Slučitelnost se sdělením o znehodnocených aktivech, které bylo upraveno a doplněno sdělením o bankovnictví z roku 2013
(98)
Pokud jde o slučitelnost podpory, která byla NLB poskytnuta ve formě převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC, Komise musí toto opatření posoudit na základě sdělení o znehodnocených aktivech, upraveného a doplněného sdělením o bankovnictví z roku 2013. Sdělení o znehodnocených aktivech definuje opatření na záchranu aktiv jako jakákoli opatření, která „osvobozují banky, které jsou příjemci této podpory, od povinnosti vykázat buď ztrátu nebo vytvořit rezervu pro případné ztráty vyplývající ze znehodnocených aktiv (nebo jim za to poskytnou kompenzaci) a/nebo uvolňují regulační kapitál k jinému použití“, a stanoví kritéria pro slučitelnost takovýchto opatření s vnitřním trhem. Tato kritéria zahrnují: i) způsobilost aktiv k poskytnutí podpory; ii) transparentnost a poskytování informací o znehodnocení aktiv; iii) správu aktiv; iv) správný a koherentní přístup k oceňování aktiv; a v) vhodnost protiplnění a sdílení nákladů.
Způsobilost aktiv k poskytnutí podpory
(99)
Pokud jde o způsobilost aktiv, oddíl 5.4 sdělení o znehodnocených aktivech uvádí, že záchrana aktiv vyžaduje, aby byla jasně určena znehodnocená aktiva, a že se na způsobilost vztahují určitá omezení, aby byla zaručena slučitelnost.
(100)
Sdělení o znehodnocených aktivech však dále stanoví, že je třeba nalézt rovnováhu mezi splněním cíle okamžité finanční stability a nutností zajistit návrat k normálnímu fungování trhu, což by svědčilo ve prospěch pružnosti při určování tříd aktiv. Sdělení o znehodnocených aktivech označuje za způsobilá aktiva ta, která způsobila finanční krizi (výslovně zmiňuje cenné papíry vystavené na tzv. americké hypotéky), především však umožňuje rozšířit možnost poskytnutí podpory „na přesně definované kategorie aktiv odpovídající této systémové hrozbě, a to na základě řádného zdůvodnění a bez kvantitativních omezení“.
(101)
Pokud jde o stávající případ, opatření týkající se znehodnocených aktiv se zaměřuje na aktiva v selhání, jež zejména souvisejí se stavebními společnostmi, přepravními společnostmi a finančními holdingy, nebo na aktiva v selhání zajištěná nemovitostmi. Uvedená odvětví byla v jádru potíží NLB, které byly spojeny s rozsáhlými portfolii úvěrů v selhání (41 % úvěrů v selhání u finančních holdingů a 74 % u stavebních společností). Portfolio, které má být převedeno, představuje více než polovinu znehodnocených aktiv vedených v účetnictví NLB d.d. k 31. prosinci 2012. Tato aktiva jsou proto v souladu s kritérii způsobilosti k poskytnutí podpory podle sdělení o znehodnocených aktivech.
Transparentnost a poskytování informací
(102)
Pokud jde o transparentnost a poskytování informací, oddíl 5.1 sdělení o znehodnocených aktivech vyžaduje úplnou transparentnost ex ante a také to, aby banky způsobilé k poskytnutí podpory poskytly úplné informace o znehodnocení aktiv, která mají být předmětem opatření na záchranu, a to na základě přiměřeného ocenění, potvrzeného nezávislými odborníky a schváleného příslušným orgánem dohledu. Sdělení o znehodnocených aktivech vyžaduje, aby před vládní intervencí byly zveřejněny informace a byla oceněna aktiva.
(103)
Počáteční ocenění aktiv provedla Slovinská banka. Zaprvé, Slovinská banka také 10. května 2013 zveřejnila zátěžový test, z nějž byly patrné kapitálové dopady převodu aktiv ze tří hlavních slovinských bank na společnost BAMC. Zadruhé, dne 4. prosince 2013 byly zveřejněny výsledky přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu provedeného nezávislými odborníky, z nichž je patrný nedostatek kapitálu slovinských bank v rámci zátěžového scénáře. Byly jasně určeny třídy aktiv, která mají být převedena, a převod se uskuteční pouze na základě metodiky oceňování schválené Slovinskou bankou. Členský stát tak zajistil dostatečnou transparentnost a zveřejnění informací o všech znehodnocených aktivech NLB, která mají být převedena na společnost BAMC. Zejména byl externími odborníky proveden přezkum kvality aktiv/zátěžový test, který stanovil, kolik kapitálu bance chybí.
Obhospodařování aktiv
(104)
Pokud jde o obhospodařování aktiv, oddíl 5.6. sdělení o znehodnocených aktivech stanoví, že je nezbytné zajistit jasné funkční a organizační oddělení mezi bankou, která je příjemcem podpory, a jejími znehodnocenými aktivy, zejména pokud jde o členy vedení, zaměstnance a zákazníky. Sdělení v tomto ohledu stanoví, že by taková opatření měla bance umožnit zaměřit se na obnovu životaschopnosti, rovněž by měla zamezit střetu zájmů.
(105)
Aktiva bude obhospodařovat společnost BAMC, která je na NLB zcela nezávislá. Proto lze vyvodit závěr, že samostatné obhospodařování aktiv je v souladu s požadavky sdělení o znehodnocených aktivech.
Oceňování
(106)
Oddíl 5.5 sdělení o znehodnocených aktivech poznamenává, že správný a koherentní přístup k oceňování aktiv má klíčový význam pro to, aby se předešlo nežádoucímu narušení hospodářské soutěže. Hlavním cílem oceňování je stanovit reálnou ekonomickou hodnotu aktiv. Tato hodnota představuje referenční úroveň v tom smyslu, že převod znehodnocených aktiv za tuto hodnotu je znamením slučitelnosti podpory - vytváří účinek v podobě snížení kapitálových požadavků, neboť přesahuje současnou tržní hodnotu, zároveň však udržuje částku podpory na nezbytném minimu.
(107)
Slovinská banka posoudila portfolio a Komise společně s externími odborníky podrobně zkontrolovala ocenění a obecnou metodiku, o kterou se opírá, aby byl zaručen jednotný přístup na úrovni EU.
(108)
Byly vyvozeny tyto závěry:
i)
materiály, které předložila NLB, obsahují podrobnou analýzu, která splňuje vysoké kvalitativní normy;
ii)
pro portfolio převáděné na společnost BAMC by byl vhodný přístup založený na ohodnocení, který využívá ohodnocení NLB a aktualizované údaje z finančních rozvah;
iii)
odhadovaná reálná ekonomická hodnota portfolia podnikových úvěrů NLB se podle komparativní zátěžové metody pohybuje okolo 60,2 % hrubé expozice s chybovým rozpětím +/- 5 %. Komparativní zátěžová metoda uplatňuje zátěž na úroveň rezerv určenou v rámci přezkumu kvality aktiv. Komise a její externí odborníci provedli kalibraci této zátěžové úrovně pomocí rozhodovací praxe. Úroveň reálné ekonomické hodnoty, jak ji odhadli odborníci, odkazuje na portfolio podnikových úvěrů NLB, které je větší než portfolio, jež bylo s konečnou platností určeno pro převod na BAMC. Proto nelze tento odhad použít jako zástupnou hodnotu pro posouzení reálné ekonomické hodnoty portfolia, které má být převedeno na BAMC.
(109)
Na základě těchto prvků Komise posoudila reálnou ekonomickou hodnotu portfolia. Pro účely posouzení Komise rozlišila dvě kategorie úvěrů: úvěry podnikům s nepřetržitým trváním na jedné straně a úvěry na restrukturalizaci úvěrů a nesplacené úvěry na straně druhé. Reálná ekonomická hodnota akcií byla posouzena samostatně.
(110)
U úvěrů podnikům s nepřetržitým trváním Komise na doporučení externích odborníků uplatnila přístup založený na ohodnocení. Na základě současného ohodnocení NLB a aktualizovaných finančních informací o expozici Komise určila pravděpodobnost nesplacení úvěru. Poté byla posouzena ztrátovost ze selhání podle podrobné analýzy zajištění, a to na základě stávající úvěrové dokumentace nebo předběžného přezkumu kvality úvěrů.
(111)
U úvěrů na restrukturalizaci úvěrů a na nesplacené expozice se Komise soustředila na analýzu zajištění, aby mohla posoudit hodnotu, kterou je třeba získat zpět v rámci likvidace, přičemž použila obezřetné předpoklady hodnoty zajištění a faktoringu ve výsledcích přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu.
(112)
U akcií Komise přezkoumala zprávy o oceňování předložené Slovinskem, aby mohla posoudit, zda jsou vykázané tržní hodnoty v souladu s tržními kotacemi kótovaných společností a zda je metodika oceňování použitá u nekótovaných společností v souladu s tržními normami.
(113)
Komise dospěla k závěru, že reálná ekonomická hodnota úvěrového portfolia je 617 milionů EUR pro nominální částku 2,3 miliardy EUR a že reálná ekonomická hodnota akciového portfolia je 94 milionů EUR. Plán restrukturalizace stanoví, že aktiva budou převedena na společnost BAMC v reálné ekonomické hodnotě.
(114)
Pokud jde o tržní hodnotu, Komise používá metodu rozšířeného pokrytí, aby posoudila současnou tržní hodnotu v době převodu. Na tomto základě se tržní hodnota portfolia odhaduje na 486 milionů EUR u úvěrů a 94 milionů EUR u akcií.
(115)
Částka podpory je tudíž rozdílem mezi převodní hodnotou a tržní hodnotou a činí 130 milionů EUR.
Sdílení nákladů a odměňování
(116)
Pokud jde o sdílení nákladů, oddíl 5.2 sdělení o znehodnocených aktivech opakuje obecnou zásadu, že by banky měly nést v maximálním rozsahu ztráty spojené se znehodnocenými aktivy, aby se zajistila rovnocenná odpovědnost akcionářů a rovnocenné sdílení nákladů. Aktiva by proto měla být převedena za cenu, která odpovídá jejich reálné ekonomické hodnotě nebo je nižší.
(117)
Slovinsko se zavazuje, že dodrží převodní cenu aktiv na úrovni jejich reálné ekonomické hodnoty nebo na úrovni nižší, a proto je v souladu se sdělením o znehodnocených aktivech.
Závěr o opatření týkajícím se znehodnocených aktiv
(118)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem má Komise za to, že převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC splňuje všechny podmínky a požadavky sdělení o znehodnocených aktivech, upraveného a doplněného sdělením o bankovnictví z roku 2013.
8.2.3. Slučitelnost se sdělením o restrukturalizaci doplněným sdělením o bankovnictví z roku 2013
(119)
Podle bodu 31 sdělení o bankovnictví z roku 2013 plán restrukturalizace zahrnující podporu na restrukturalizaci bude s výjimkou požadavků na navýšení kapitálu a sdílení nákladů i nadále posuzován na základě sdělení o restrukturalizaci.
(120)
Podle sdělení o restrukturalizaci a sdělení o bankovnictví z roku 2013 musí z restrukturalizačního plánu pro zvýhodněnou finanční instituci zaprvé plynout, že je schopna obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost. Zadruhé, podpora musí být omezena na nezbytné minimum a akcionáři a podřízení věřitelé se musí co nejvíce podílet na snížení nedostatku kapitálu. Zatřetí, musí být přijata opatření, aby se omezila narušení hospodářské soutěže skrze umělou podporu tržní síly zvýhodněné finanční instituce a aby byla zaručena existence bankovního sektoru, jehož fungování je určováno hospodářskou soutěží. Dále je třeba zvážit otázky kontroly a procesní aspekty.
i) Obnovení dlouhodobé životaschopnosti
(121)
Jak stanoví sdělení o restrukturalizaci, členské státy musí předložit komplexní plán restrukturalizace, z něhož bude patrné, jak banka v přiměřené lhůtě a nejdéle do pěti let obnoví dlouhodobou životaschopnost bez státní podpory. Dlouhodobé životaschopnosti je dosaženo, je-li banka schopna soutěžit na kapitálovém trhu na základě svých vlastních schopností a v souladu s požadavky vyplývajícími z příslušných právních předpisů. Aby toho banka dosáhla, musí být - s přihlédnutím ke svému rizikovému profilu - schopna pokrýt veškeré své náklady a zajistit přiměřenou návratnost vlastního kapitálu. Obnovení životaschopnosti banky by mělo vycházet hlavně z interních opatření a mělo by být založeno na hodnověrném plánu restrukturalizace.
(122)
Z plánu restrukturalizace NLB na období do 31. prosince 2017 je patrné, že na konci tohoto období restrukturalizace dojde k obnovení životaschopnosti. To bude podle očekávání způsobeno zlepšením kvality portfolia a sníženou potřebou dodatečného znehodnocování aktiv a vytváření rezerv. Obnovení životaschopnosti bude také dosaženo očištěním rozvahy NLB v důsledku plánovaného převodu aktiv v selhání na společnost BAMC. NLB bude rovněž těžit ze zlepšení provozní účinnosti, což bude výsledkem opatření ke snížení nákladů a stabilizace příjmu. Aby se zaručila životaschopnost bank po zohlednění převodu aktiv v selhání na společnost BAMC, vychází plán restrukturalizace z předpokladu, že v roce 2013 dojde k rekapitalizaci státem ve výši 1,558 miliardy EUR a k úplnému odpisu podřízených dluhopisů a vlastního kapitálu akcionářů ve výši 250 milionů EUR.
(123)
Bod 10 sdělení o restrukturalizaci vyžaduje, aby navrhované restrukturalizační opatření napravilo slabé stránky subjektu. Plán restrukturalizace nejprve vysvětluje příčiny potíží NLB. Úvěrové portfolio NLB bylo vážně zasaženo během krize a došlo ke vzniku značných ztrát ze znehodnocení.
(124)
Růst portfolia úvěrů byl financován velkoobchodním trhem, což vedlo k prudkému nárůstu poměru úvěrů ke vkladům (ze 74 % v roce 2002 na 137 % v roce 2009). Mezitím banka dostatečně neposílila svoji kapitálovou základnu a před začátkem krize se výrazně se spoléhala na hybridní nástroje.
(125)
Před krizí NLB akumulovala expozice do stavebnictví, developerských společností a finančních holdingů, kvalita souvisejícího řízení rizik však zaostávala. Když propukla krize a ekonomika se zpomalila, ukázalo se, že akumulace špatných úvěrů má katastrofální následky. V roce 2008 skončil národní program výstavby silnic a prudce poklesla domácí poptávka po nemovitostech. Většina slovinských společností byla vysoce zadlužená a pod tlakem v důsledku zhoršení hospodářské situace, znehodnocení aktiv a zásob a sníženého přístupu k úvěrům. Kombinace vážného zhoršení hospodářské situace a špatného rámce pro řízení rizik vedla k nárůstu úvěrů v selhání. Úvěry v selhání k 30. září 2012 dosáhly 29 % hrubých úvěrů pro NLB, nejhorší byla situace v odvětví stavebnictví (74 %). Ztráty po zdanění tak dosáhly částky 87 milionů EUR v roce 2009, 202 milionů EUR v roce 2010, 240 milionů EUR v roce 2011 a 273 milionů EUR v roce 2012.
(126)
Jednou z příčin problémů banky byla také slabá pravidla správy a řízení společnosti a výsledný vliv státu na každodenní činnosti banky.
(127)
Aby se zajistilo obnovení dlouhodobé životaschopnosti, je třeba vyřešit pět hlavních otázek. Zaprvé je třeba posílit správu a řízení banky, aby se zaručilo, že vedení banky přijímá výhradně obchodní rozhodnutí, která jsou ekonomicky odůvodněná, a že stát nebude ovlivňovat každodenní činnosti banky. Zadruhé, banka musí zlepšit své politiky tvorby cen a rámec pro řízení rizik, aby byly zachovány marže a minimalizovány ztráty. Zatřetí, NLB musí očistit svoji rozvahu a snížit expozici problematickým odvětvím, ať už prostřednictvím řádné tvorby rezerv a omezením pákového efektu problematických aktiv, nebo převedením problematických úvěrů na společnost BAMC. Za čtvrté, banka musí opravit strukturu své rozvahy rekapitalizací a posílením vkladové základny nebo snížením pákového poměru. A za poslední, banka musí zlepšit svoji provozní účinnost, aby zabezpečila dostatečnou úroveň ziskovosti.
a. Posílení rámce pro správu a řízení společností
(128)
Závazky zaručí nezávislost správní rady a také to, že vedení stanoví úvěrová kritéria. Tyto závazky zaručí, že stanovení cen úvěrů vychází z politiky tvorby cen, která stanoví minimální pravidla týkající návratnosti kapitálu pro všechny úvěry, a tím omezuje možnost, aby banka pod tlakem vnějších vlivů poskytovala úvěry pod tržní cenou.
(129)
Závazky podle všeho řádně řeší a napravují hlavní slabé stránky správy a řízení NLB. Vymezují odpovídající ochranná opatření, aby se zabránilo střetu zájmů a zaručilo, že strategie a rozhodnutí jsou zaměřené na podnikání a že nejsou ovlivňovány žádnými jinými cíli kromě maximalizace hodnoty a nepodléhají nepatřičnému vnějšímu vlivu. Díky plánovaným změnám správy a řízení bude banka odolnější vůči vnějšímu vlivu a zároveň zavede větší tržní disciplínu tím, že posílí kontrolu a zvýší transparentnost rozhodnutí v oblasti řízení.
(130)
NLB dále přezkoumá své politiky v oblasti pobídek a odměňování, aby zaručila, že nepodněcují k nepřiměřenému riskování a soustředí se na dlouhodobé a udržitelné cíle. Kromě toho až do 31. prosince 2017 omezí celkové odměny pro jakékoli členy rady a zaměstnance, kteří vykonávají zvláštní práci, v souladu s body 37 až 39 sdělení o bankovnictví z roku 2013, čímž se usnadní včasné provedení plánu restrukturalizace.
(131)
Kromě toho se Slovinsko zavazuje, že do […] odprodá svůj podíl akcií v NLB ve výši […] % investorovi, který je nezávislý a nemá žádnou vazbu na Republiku Slovinsko. Tímto odprodejem se výrazně sníží vnější vliv na řízení a podnikatelské činnosti banky.
b. Posílení politik tvorby cen a rámce pro řízení rizik
(132)
NLB posílí své politiky tvorby cen a rámec pro řízení rizik, a to zejména prostřednictvím řady pravidel a opatření, která mají chránit nejlepší obchodní zájmy banky. Tato opatření zahrnují odbornou přípravu zaměstnanců, získávání klientů, tvorbu cen nových produktů a přezkum procesu týkajícího se úvěrového rizika.
(133)
Zejména stanovení cen nových úvěrů povede do 31. prosince 2017 k dosažení kladné návratnosti kapitálu, a to alespoň v hodnotě […] % v každém klientském vztahu. Tvorba cen bude odstupňovaná, začne na […] % návratnosti kapitálu v každém klientském vztahu v roce 2014 a do 31. prosince 2017 dosáhne […] %.
(134)
Výsledné zlepšení politiky tvorby cen NLB a rámce pro řízení rizik je vhodné a nezbytné, aby bylo možné provádět přísnější úvěrové politiky u nových úvěrů a konzervativnější politiku tvorby rezerv. Tyto reformy řeší slabiny NLB, které byly příčinou nízké kvality jejího úvěrového portfolia, nadměrné úrovně úvěrů v selhání a vysokých úvěrových nákladů. Tím, že se tato opatření zaměřují na příčiny nízké ziskovosti, přispívají k dlouhodobé životaschopnosti NLB.
(135)
Plán restrukturalizace obsahuje také organizační oddělení vedlejších činností od hlavních činností NLB. Díky této reorganizaci bude NLB schopna zefektivnit své hlavní činnosti. Oddělení činností rovněž umožní zaujmout specializovanější přístup k ukončení vedlejších činností banky a k řízení jejích aktiv v selhání tak, aby se maximalizovala hodnota zpětně získaných prostředků.
c. Přesunutí těžiště podnikání na méně riskantní činnosti
(136)
Na základě plánu restrukturalizace se rizikově vážená aktiva NLB zvýší z 11,1 miliard EUR k 31. prosinci 2012 na [5-10] miliard EUR k 31. prosinci 2017. Omezením rizikově vážených aktiv, a to zejména v nejproblematičtějších odvětvích banky, tedy u finančních holdingů, přepravních společností a stavebních společností, se zaručí, že se během období restrukturalizace sníží riziko spojené s těmito expozicemi.
(137)
NLB převede portfolio znehodnocených aktiv v hodnotě 2,3 miliardy EUR na společnost BAMC, což jí umožní, aby se zaměřila na správu funkčních úvěrů a zároveň uvolnila zdroje na to, aby vyřešila otázky zbývajících úvěrů v selhání.
(138)
V budoucí strategii NLB znovu zaměří své činností na konzervativnější podnikání v hlavních segmentech bankovnictví, tedy na maloobchodní bankovnictví, bankovnictví pro malé a střední podniky a pro vybrané podniky ve Slovinsku. Tohoto vývoje bude dosaženo značným odprodejem a snížením vedlejších činností, čímž se uvolní zdroje na činnosti hlavní.
d. Oprava struktury rozvahy
(139)
NLB již od státu obdržela kapitálové injekce, a to v březnu 2011 a červenci 2012. Společně s dodatečnou třetí rekapitalizací je NLB schopna splnit kapitálové požadavky Slovinské banky, což jí umožňuje obnovit životaschopnost.
(140)
Částka třetí rekapitalizace zohledňuje potřeby banky, které vyplývají z přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu. Bezprostředně po rekapitalizaci dosáhne poměr kmenového kapitálu tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích 15 % a do 31. prosince 2017 dosáhne úrovně [10-20] %, což výrazně přesahuje kapitálové požadavky stanovené Slovinskou bankou, podle nichž je třeba, aby poměr kmenového kapitálu tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích činil 9 %.
(141)
NLB navíc očistí svoji rozvahu tím, že převede značné portfolio aktiv v selhání a znehodnocených aktiv na společnost BAMC.
(142)
NLB posílí svůj profil financování snížením financování svých dceřiných společností v rámci skupiny, odprodejem vedlejších činností a opětovným důrazem na svoji historickou základnou financování, kterou tvoří maloobchodní vklady. Poměry úvěrů k vkladům se zlepší ze 105 % v roce 2012 na [70-80] % k 31. prosinci 2017.
e. Obnovení dlouhodobé ziskovosti
(143)
Obnovení dlouhodobé ziskovosti bude výsledkem přesunutí strategického důrazu banky na její hlavní základní bankovní činnosti, tedy na maloobchodní bankovnictví, bankovnictví pro malé a střední podniky a bankovnictví pro vybrané podniky ve Slovinsku, což bance umožní splnit cíle týkající se návratnosti kapitálu.
(144)
Banka zlepší své čisté úrokové rozpětí tím, že zaručí, že bude stanovena odpovídající cena nových úvěrů. Stanovení cen nových úvěrů zejména přispěje k dosažení kladné návratnosti, a to alespoň ve výši […] % v roce 2014, […] % v roce 2015, […] % v roce 2016 a […] % v roce 2017 v každém klientském vztahu.
(145)
NLB bude také dokumentovat všechna restrukturalizační rozhodnutí. Do dokumentace začlení srovnání s alternativními řešeními, např. výkonem zajištění a ukončením účasti. NLB prokáže, že zvolila řešení, které maximalizuje čistou současnou hodnotu banky.
(146)
NLB také plánuje rozsáhlý program snižování nákladů, konkrétně prostřednictvím významné konsolidace svých podnikatelských prostor a sítě poboček a snížením počtu zaměstnanců, jakož i zlepšením provozní účinnosti, snahou o to, aby klienti byli získáváni s ohledem na rizika a důrazem na ziskovost, a optimalizací nákladů spojených s likviditou a jiných nákladů. Plán restrukturalizace předpokládá, že výsledkem bude snížení poměru nákladů a zisků na méně než 60 % ve srovnání s úrovněmi, jichž banka dosahovala před krizí. Do 31. prosince 2017 dosáhne NLB návratnosti kapitálu po zdanění ve výši [5-10] % a poměru kmenového kapitálu tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích ve výši [10-20] %. Zisky NLB po zdanění dosáhnou v roce 2017 částky [100-150] milionů EUR.
(147)
Očekává se, že se postupem času souběžně s prováděním plánu restrukturalizace sníží tok znehodnocených aktiv. Banka bude mít díky převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC, závazkům týkajícím se řízení úvěrového rizika a restrukturalizaci úvěrů v selhání, které setrvávají v jejích portfoliích, tak, aby se maximalizovala jejich čistá současná hodnota pro banku, jakož i díky dalším opatřením, která posilují rámec banky pro řízení rizik, zdravější profil úvěrového rizika.
(148)
Komise se proto domnívá, že plán restrukturalizace může obnovit dlouhodobou životaschopnost NLB.
ii) Vlastní příspěvek a sdílení nákladů
(149)
Sdělení o restrukturalizaci doplněné sdělením o bankovnictví z roku 2013 stanoví, že by příjemce podpory měl poskytnout přiměřený příspěvek, aby se podpora omezila na minimum a aby se omezilo narušení hospodářské soutěže a morální hazard. Za tímto účelem stanoví, že i) by měly být omezeny jak restrukturalizační náklady, tak výše podpory a že ii) by mělo v co největší míře docházet ke sdílení nákladů stávajícími akcionáři a podřízenými věřiteli.
(150)
Poté, co jsou ztráty nejprve absorbovány vlastním kapitálem, budou součástí odpovídajícího sdílení nákladů obvykle příspěvky ze strany držitelů hybridního kapitálu a držitelů podřízeného dluhu. Držitelé hybridního kapitálu a držitelé podřízeného dluhu musí poskytovat příspěvky, aby se v co největší míře snížil nedostatek kapitálu. Takovéto příspěvky mohou mít formu buď převodu na kmenový kapitál tier 1 (20), nebo snížení účetní hodnoty jistiny nástrojů. V každém případě musí být v rozsahu povoleném právními předpisy zabráněno odlivu hotovosti od příjemce k držitelům těchto cenných papírů.
(151)
Plán restrukturalizace neobsahuje žádné prvky, které by naznačovaly, že podpora přesahuje prostředky nutné k pokrytí nákladů vyplývajících z obnovení životaschopnosti NLB. Nedostatek kapitálu, který je třeba třetí rekapitalizací pokrýt, byl určen na základě přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu. Odhad této kapitálové injekce vychází zejména z hodnocení aktiv, z nějž vyplývá, že je tato úroveň nutná a dostatečná k překonání zátěžové situace. Přezkum kvality aktiv/zátěžový test vnesl více jistoty do otázky, jaká úroveň kapitálu je zapotřebí. Částka třetí rekapitalizace umožňuje bance splnit požadavky na regulační kapitál a tržní očekávání. Kromě toho bude zaveden mechanismus pro splácení jistiny, aby se omezilo hromadění nadbytečného kapitálu v NLB, podle nějž bude NLB muset vyplatit dividendy za účetní období let 2015, 2016 a 2017, které se vypočtou na základě rostoucího procentního podílu veškerého nadbytečného kapitálu. Mechanismus pro splácení jistiny zaručuje, že množství kapitálu, které přesahuje minimální požadavky na regulační kapitál, bance nedovolí, aby zahájila nové podnikatelské činnosti dříve, než státu splatí podporu, kterou jí poskytl.
(152)
Aby mohla NLB d.d. získat dividendy od svých dceřiných společností a aby se zabránilo hromadění likvidity, mohou tyto dceřiné společnosti bez ohledu na zákaz dividend vyplácet dividendy. Tyto společnosti mohou dividendy vyplácet, jestliže je NLB d.d. - přímo či nepřímo - většinovým akcionářem a všichni externí akcionáři drží v dané společnosti dohromady méně než [10-20] % akcií a hlasovacích práv. Komise se domnívá, že možnost, aby dceřiné společnosti takto vyplácely dividendy NLB d.d., přispívá k udržení výše podpory na nezbytném minimu, zajistí odpovídající stupeň pružnosti pro účinnou správu konsolidovaného kapitálu a likvidity NLB a usnadní splácení podpory. Skutečnost, že v důsledku toho by část dividend obdrželi také menšinoví akcionáři dceřiných společností, představuje ve srovnání s těmito přínosy přiměřený vedlejší účinek, zejména vezme-li se v úvahu poměrně malé množství dividend, které bude nakonec možné vyplatit všem ostatním akcionářům kromě NLB d.d. a které nepřesáhne více než jednu desetinu množství dividend, které bude nakonec možné splatit NLB d.d.
(153)
Zaprvé, závazky ohledně sdílení nákladů akcionáři a držiteli podřízeného dluhu jsou v souladu se sdělením o restrukturalizaci doplněným sdělením o bankovnictví z roku 2013.
(154)
V tomto ohledu se Slovinsko zavázalo, že předtím, než bude NLB poskytnuta jakákoli státní podpora (tj. třetí rekapitalizace a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC), NLB v plném rozsahu sníží hodnotu vlastního kapitálu akcionářů a nesplacených podřízených dluhů, aby se zaručilo, že jsou splněny požadavky sdělení o bankovnictví z roku 2013. Komise příznivě vnímá, že je v co největší možné míře zajištěn příspěvek držitelů podřízeného dluhu, čímž je zaručeno odpovídající sdílení nákladů. Státní kapitálové injekce se provedou teprve poté, co budou zcela eliminováni držitelé podřízeného dluhu. Tento postup zaručuje, že všichni stávající držitelé podřízeného dluhu musí plně přispět k nákladům banky na restrukturalizaci, a to předtím, než do celé záležitosti vstoupí stát. Stát bude tudíž po třetí rekapitalizaci vlastnit 100 % akcií banky, před první kapitálovou injekcí vlastnil pouze 33,1 %.
(155)
Zadruhé, bod 24 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že jedním ze způsobů, jak dosáhnout sdílení nákladů, je zaplacení přiměřené náhrady za státní kapitál.
(156)
Pokud jde o první a druhou rekapitalizaci, Komise podotýká, že byly provedeny za ceny slučitelné se zásadami sdílení nákladů (21). Pokud jde o třetí rekapitalizaci obsaženou v plánu restrukturalizace, stát po ní bude vlastnit 100 % banky, čímž bude maximalizováno sdílení nákladů. Komise již také stanovila, že za převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC je poskytnuta přiměřená náhrada.
(157)
Za třetí, pokud jde o pokrytí nákladů na restrukturalizaci, které vyplývají z plánu restrukturalizace prostřednictvím interních opatření NLB, NLB provede opatření ke snížení nákladů, která budou v rámci základního scénáře založena na snížení provozních nákladů z 368 milionů EUR k 31. prosinci 2012 na [250-300] milionů EUR k 31. prosinci 2017. Plán restrukturalizace rovněž stanoví, že se banka zbaví alespoň [80-90] % svých nebankovních činností. Kromě toho je zaveden mechanismus pro splácení jistiny, který umožňuje vyplatit státu v co největším rozsahu dividendy za účetní období let 2015, 2016 a 2017, aniž by tím byly ohroženy požadavky na regulační kapitál banky.
(158)
Za čtvrté, kromě uvedených strukturálních opatření se Slovinsko také zavázalo, že zakáže kupóny, akvizice, reklamu a agresivní obchodní praktiky.
(159)
Komise podotýká, že závazek nevyplácet kupóny se nevztahuje na nově vydané kapitálové nástroje za předpokladu, že výplaty kupónů u takových nově vydaných kapitálových nástrojů nevytvoří v okamžiku přijetí tohoto rozhodnutí (22) právní závazek provést výplaty kupónů u cenných papírů NLB. Komise toto omezení zákazu kupónů přijímá, aby skupině v souladu s bodem 26 sdělení o restrukturalizaci povolila získat čerstvý hybridní kapitál na trhu. Vydání podřízených cenných papírů po datu přijetí tohoto rozhodnutí bance umožní získat dodatečné financování a hybridní kapitál, zároveň to však nebude podnětem k vyplacení kupónů u stávajících cenných papírů, zejména stávajícího podřízeného dluhu. Omezením zákazu kupónů tak banka bude moci vydat dodatečný kapitál tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích, což může případně snížit kapitál, který banka potřebuje ve formě vlastního kapitálu. V tomto ohledu je třeba připomenout, že mají-li se dluhové nástroje kvalifikovat jako kapitál tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích, kupóny musí být volitelné, nikoli povinné. Na závěr lze ve stávajícím případě také poznamenat, že po úplném snížení hodnoty vlastního kapitálu akcionářů a nesplaceného podřízeného dluhu v bance nezůstane žádný vlastní kapitál ani podřízený dluh. Omezení zákazu kupónů neoslabuje užitečný dopad takového zákazu kupónů, který je popsán ve sdělení o restrukturalizaci, jelikož závazek NLB, že vyplacením kupónů u nových nástrojů nevznikne právní závazek provést výplaty kupónů u stávajících cenných papírů NLB, zabrání zbytečnému odlivu kapitálu.
(160)
Dostatečný vlastní příspěvek NLB k nákladům na její restrukturalizaci proto představuje i sdílení nákladů mezi držiteli vlastního kapitálu, hybridních nástrojů a podřízeného druhu, snížení nákladů, odprodeje a přiměřené náhrady za podporu.
(161)
Z těchto důvodů dospěla Komise k závěru, že plán restrukturalizace stanoví odpovídající vlastní příspěvek a sdílení nákladů.
iii) Opatření k omezení narušení hospodářské soutěže
(162)
A konečně, oddíl 4 sdělení o restrukturalizaci vyžaduje, aby plán restrukturalizace obsahoval opatření k omezení narušování hospodářské soutěže. Tato opatření by měla být přizpůsobena konkrétním podmínkám, aby řešila narušení na trzích, na kterých banka, jež přijala státní podporu, působí po restrukturalizaci. Povaha a forma takových opatření bude záležet na dvou kritériích: zaprvé na výši podpory a podmínkách a okolnostech, za kterých byla podpora udělena, a zadruhé na vlastnostech trhu či trhů, kde bude banka přijímající podporu působit. Kromě toho musí Komise zohlednit vlastní příspěvek poskytnutý příjemcem a rozsah sdílení nákladů v období restrukturalizace.
(163)
NLB obdržela státní podporu ve formě kapitálových injekcí a opatření týkajících se znehodnocených aktiv, a to ve výši 2,321 miliard EUR, což se rovná 20 % rizikově vážených aktiv NLB (23). Přiměřená náhrada za podporu a nutnost provést opatření omezující případná narušení hospodářské soutěže jsou nutné zejména vzhledem k poměrně vysoké částce podpory.
(164)
Prvním opatřením, které omezí narušení hospodářské soutěže, je odprodej podílů NLB v […]. Odprodejem jejích […] se sníží podíl NLB na trhu […]. Odprodej […] NLB také přispěje k omezení podílu NLB na trhu a k otevření trhu konkurentům.
(165)
Omezení přítomnosti NLB na trhu v oblasti úvěrů podnikovým sektorům stavebnictví, přepravy a finančních holdingů je dosaženo díky ročním snížením rizikově vážených aktiv v těchto odvětvích.
(166)
Kromě toho NLB ukončí leasing, faktoring, odkup pohledávek a vedlejší činnosti ve Slovinsku i v zahraničí, aby ještě více přispěla k omezení možných vedlejších účinků státní podpory, kterou obdrží, na jiné než činnosti, než jsou její hlavní bankovní činnosti.
(167)
NLB bude pokračovat v operacích za podmínek, které omezují narušení hospodářské soutěže. Jako specializovaná banka s posílenými politikami řízení rizik a správy a řízení podniku a účinnější úvěrovou politikou s lepší tvorbou cen, která k 31. prosinci 2017 dosáhne návratnosti kapitálu ve výši [10-20] % u nových úvěrů, se banka zdrží toho, aby svým klientům poskytovala nadměrně výhodné podmínky. Tyto prvky přispívají k životaschopnosti NLB, ale také omezují narušování hospodářské soutěže.
(168)
Slovinsko se zavázalo, že zavede zákaz akvizic, čímž zaručí, že NLB nebude používat obdrženou státní podporu k tomu, aby získala nové podniky. Kromě toho je zaveden mechanismus pro splácení jistiny, který NLB umožňuje vyplatit státu v co největším rozsahu dividendy za účetní období let 2015, 2016 a 2017, aniž by byly ohroženy požadavky na regulační kapitál banky. Tento mechanismus pro splácení jistiny zaručuje, že množství kapitálu, které přesahuje minimální požadavky na regulační kapitál nebo jiné požadavky právních předpisů, bance nedovolí, aby zahájila nové podnikatelské činnosti dříve, než splatí státu podporu, kterou jí poskytl.
(169)
Kromě těchto strukturálních opatření se Slovinsko zavázalo, že provede soubor opatření, jímž omezí chování, aby se zabránilo narušování hospodářské soutěže. Komise vítá zákaz uvádět státní podporu k reklamním účelům a zákaz agresivních obchodních praktik, což NLB zabrání v tom, aby podporu využila k protisoutěžnímu tržnímu chování.
(170)
Vzhledem k této kombinaci opatření a závazků je zřejmé, že ve vztahu k výši podpory poskytnuté NLB existují dostatečná ochranná opatření, která omezí případné narušení hospodářské soutěže.
8.2.4. Dohled na plán restrukturalizace
(171)
Podle oddílu 5 sdělení o restrukturalizaci doplněného sdělením o bankovnictví z roku 2013 jsou požadovány pravidelné zprávy, aby Komise mohla ověřit, zda je plán restrukturalizace řádně prováděn. Slovinsko jmenuje dohlížejícího správce, který bude Komisi každých šest měsíců poskytovat zprávy o dohledu.
(172)
Aby se zaručilo řádné provádění plánu restrukturalizace po celou dobu jeho trvání, slovinské orgány přijmou nezbytná opatření, aby zaručily, že NLB dodrží závazky uvedené ve specifikaci.
(173)
Kromě toho bude na správné provádění plánu restrukturalizace a úplné a správné plnění všech závazků obsažených ve specifikaci, která je obsažena v příloze tohoto rozhodnutí, soustavně dohlížet nezávislý, dostatečně kvalifikovaný dohlížející správce. Tento dohlížející správce bude mít neomezený přístup ke všem informacím nutným k dohledu nad prováděním rozhodnutí. Komise nebo dohlížející správce mohou NLB požádat o vysvětlení a objasnění. Slovinsko a NLB mají plně spolupracovat s Komisí a dohlížejícím správcem, pokud jde o všechny dotazy spojené s dohledem.
8.2.5. Závěr a ukončení zahajovací fáze plánu restrukturalizace
(174)
Komise podotýká, že plán restrukturalizace, který Slovinsko předložilo, odpovídajícím způsobem řeší otázky životaschopnosti (včetně správy a řízení podniků), sdílení nákladů a narušování hospodářské soutěže a je v souladu s požadavky sdělení o restrukturalizaci doplněného sdělením o bankovnictví z roku 2013.
(175)
Komise již proto nemá pochybnosti o slučitelnosti plánu restrukturalizace, které vznesla ve druhém rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení.
9. ZÁVĚR
(176)
Komise dospěla k závěru, že první, druhá a třetí státní rekapitalizace NLB a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC představují podporu na restrukturalizaci ve prospěch NLB.
(177)
Komise vyvodila závěr, že restrukturalizační opatření spočívající v první, druhé a třetí rekapitalizaci a převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC mohou NLB umožnit, aby obnovila svoji dlouhodobou životaschopnost, jsou dostačující, pokud jde o sdílení nákladů, a vhodná a přiměřená, aby kompenzovala dopady dotčeného opatření podpory, které se projeví narušením trhu. Komise má proto za to, že předložený plán restrukturalizace splňuje kritéria sdělení o restrukturalizaci doplněného sdělením o bankovnictví z roku 2013 a sdělení o znehodnocených aktivech ve znění upraveném a doplněném sdělením o bankovnictví z roku 2013. Restrukturalizační opatření lze proto považovat za slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU. První, druhou a třetí rekapitalizaci a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC lze proto v souladu s plánem restrukturalizace schválit,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Podpora na restrukturalizaci, kterou Republika Slovinsko poskytla NLB a která sestává z první rekapitalizace ve výši 250 milionů EUR, druhé rekapitalizace ve výši 382,9 milionů EUR a třetí rekapitalizace ve výši 1 558 milionů EUR a z převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC s prvkem podpory ve výši 130 milionů EUR, představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
S ohledem na plán restrukturalizace a závazky vymezené v příloze je podpora na restrukturalizaci slučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Republice Slovinsko.
V Bruselu dne 18. prosince 2013.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 18ης Δεκεμβρίου 2013
σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.33229 (2012/C) - (πρώην 2011/N) - Αναδιάρθρωση της NLB - Σλοβενία, που προτίθεται να χορηγήσει η Σλοβενία υπέρ της Nova Ljubljanska banka d.d.
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2013) 9632]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2014/535/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα κράτη μέλη και τα λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 14 Ιανουαρίου 2011 οι σλοβενικές αρχές κοινοποίησαν κρατική ανακεφαλαιοποίηση ύψους 250 εκατ. ευρώ υπέρ της Nova Ljubljanska banka d.d. (στο εξής «NLB d.d.»).
(2)
Με απόφαση της 7ης Μαρτίου 2011 (2) (στο εξής «απόφαση πρώτης διάσωσης»), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τη χορήγηση της πρώτης ενίσχυσης ανακεφαλαιοποίησης υπέρ της NLB d.d. για χρονικό διάστημα έξι μηνών και κατόπιν υποβολής σχεδίου αναδιάρθρωσης.
(3)
Οι σλοβενικές αρχές κοινοποίησαν σχέδιο αναδιάρθρωσης στις 22 Ιουλίου 2011 και υπέβαλαν περαιτέρω επικαιροποιήσεις του στις 6 Σεπτεμβρίου 2011 και στις 26 Μαρτίου 2012.
(4)
Στις 16 Μαΐου 2012 οι σλοβενικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή σχετικά με την πρόθεσή τους να χορηγήσουν δεύτερη ενίσχυση ανακεφαλαιοποίησης υπέρ της NLB d.d. Το μέτρο αυτό κοινοποιήθηκε στις 6 Ιουνίου 2012.
(5)
Με απόφαση της 2ας Ιουλίου 2012 (στο εξής «η απόφαση δεύτερης διάσωσης και κίνησης της διαδικασίας»), η Επιτροπή ενέκρινε τη δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση της NLB d.d. και κίνησε ταυτόχρονα διεξοδική διαδικασία έρευνας, εκφράζοντας επιφυλάξεις σχετικά με την ικανότητα της NLB d.d. να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητα, καθώς και σχετικά με την πρόβλεψη επαρκούς καταμερισμού των επιβαρύνσεων και επαρκών μέτρων για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης που είχε υποβληθεί στην Επιτροπή.
(6)
Στις 22 Νοεμβρίου 2012 δημοσιεύθηκε η απόφαση δεύτερης διάσωσης και κίνησης της διαδικασίας στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα ενδιαφερόμενα μέρη κλήθηκαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (3). Η Επιτροπή δεν έλαβε καμία παρατήρηση.
(7)
Μετά την απόφαση δεύτερης διάσωσης και κίνησης της διαδικασίας, οι σλοβενικές αρχές κοινοποίησαν στις 7 Ιανουαρίου 2013 αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, τροποποιημένη εκδοχή του οποίου υποβλήθηκε στις 25 Μαρτίου 2013. Οι σλοβενικές αρχές διαβίβασαν στη συνέχεια νέα τροποποιημένη εκδοχή του σχεδίου τον Δεκέμβριο του 2013. Η εκδοχή του σχεδίου που υποβλήθηκε στην Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2013 αναφέρεται στην παρούσα απόφαση ως το «σχέδιο αναδιάρθρωσης».
(8)
Κατόπιν αιτημάτων της Επιτροπής, οι σλοβενικές αρχές υπέβαλαν συμπληρωματικά στοιχεία κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της 2ας Ιουλίου 2012 και της 9ης Δεκεμβρίου 2013.
(9)
Στις 10 Απριλίου 2013, και βάσει της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών («ΔΜΑ»), η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σλοβενία παρουσίαζε υπερβολικές οικονομικές ανισορροπίες. Στο πλαίσιο της ΔΜΑ, η Σλοβενία όφειλε να προβεί σε διαδικασία προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων από τη βάση προς την κορυφή και εκ των άνω προς τα κάτω και σε έλεγχο της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού του σλοβενικού τραπεζικού τομέα (στο εξής «AQR/ST»), που διενεργήθηκαν από ανεξάρτητους συμβούλους. Τα αποτελέσματα των διαδικασιών AQR/ST περιλαμβάνονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(10)
Για λόγους επείγουσας ανάγκης, η Δημοκρατία της Σλοβενίας δέχεται κατ' εξαίρεση την έκδοση της παρούσας απόφασης στην αγγλική γλώσσα.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΥ ΚΑΙ ΑΙΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ
(11)
Η NLB d.d. αποτελεί, από κοινού με τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις της (στο εξής «NLB» ή «η τράπεζα»), τον μεγαλύτερο τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό όμιλο της Σλοβενίας. Σύμφωνα με στοιχεία της 30ής Σεπτεμβρίου 2012, ο όμιλος απαρτιζόταν από την NLB d.d. και 47 τράπεζες, εταιρείες, υποκαταστήματα και γραφεία αντιπροσωπείας στο εξωτερικό. Η NLB συνιστά κορυφαίο τραπεζικό παράγοντα στη Σλοβενία και στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Την 30ή Σεπτεμβρίου 2012 η NLB αντιπροσώπευε περίπου το 30 % του σλοβενικού τραπεζικού τομέα από πλευράς συνολικού ενεργητικού και κατατασσόταν μεταξύ των τριών κορυφαίων τραπεζών στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, στο Μαυροβούνιο, στο Κοσσυφοπέδιο και στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας, ενώ κατείχε την έκτη θέση στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Οι τραπεζικές συναλλαγές αποτελούν τη σημαντικότερη επιχειρηματική δραστηριότητα της NLB, παρά το γεγονός ότι η NLB παρέχει επίσης και άλλες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, όπως ασφαλίσεις, διαχείριση περιουσιακών στοιχείων, χρηματοδοτικές μισθώσεις, πράξεις αναδόχου πρακτόρευσης είσπραξης και προεξόφλησης απαιτήσεων (factoring-forfeiting).
(12)
Η NLB έχει αξιολογηθεί με αρνητική βαθμολογία Caa2 από τον οίκο Moody's και με αρνητική βαθμολογία BB- από τον οίκο Fitch. Και οι δύο αξιολογήσεις υποβιβάστηκαν το 2013. Η υποβάθμιση οφειλόταν κατά κύριο λόγο στη συγκέντρωση και περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης του πιστωτικού χαρτοφυλακίου και στη μέτρια χρηματοοικονομική και κεφαλαιακή θέση της τράπεζας στο τρέχον περιβάλλον της αγοράς.
(13)
Στη Σλοβενία η NLB προσφέρει πλήρες φάσμα ιδιωτικών και εταιρικών τραπεζικών υπηρεσιών, με έμφαση στην αγορά λιανικής τραπεζικής. Δραστηριοποιείται επίσης στους τομείς της ιδιωτικής τραπεζικής, της επιχειρηματικής τραπεζικής και της επενδυτικής τραπεζικής.
(14)
Σύμφωνα με στοιχεία της 30ής Ιουνίου 2013, η NLB παρουσίαζε την ακόλουθη διάρθρωση κεφαλαίου: η Δημοκρατία της Σλοβενίας κατείχε το 77,51 % των μετοχών της NLB, η Kapitalska družba, d.d. το 6,23 %, η Slovenska Odškodninska Družba το 5,58 % και η Poteza borzno posredniška družba, d.d. (σε διαδικασία πτώχευσης) το 2,24 %.
(15)
Σύμφωνα με στοιχεία της 31ης Δεκεμβρίου 2012, το συνολικό ενεργητικό της NLB ανερχόταν σε 14,3 δισεκατ. ευρώ και το σύνολο των καταθέσεων αντιστοιχούσε περίπου στο ποσό των 9,1 δισεκατ. ευρώ, το οποίο συναπαρτιζόταν από καταθέσεις νοικοκυριών (6,5 δισεκατ. ευρώ), εταιρικές καταθέσεις (2 δισεκατ. ευρώ) και κρατικές καταθέσεις (0,6 δισεκατ. ευρώ). Επιπλέον, είχε εκδώσει χρεωστικούς τίτλους ύψους 112 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με στοιχεία της ίδιας ημερομηνίας, η συνολική αξία του χαρτοφυλακίου δανείων της NLB προς τον μη τραπεζικό τομέα ανερχόταν περίπου σε 9,5 δισεκατ. ευρώ. Ο δείκτης χορηγήσεων προς καταθέσεις ήταν 104 % (έναντι 105 % το 2011 και 127 % το 2010).
(16)
Το κύριο αίτιο των προβλημάτων της NLB είναι η αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, το ποσό των οποίων αυξήθηκε από 0,6 δισεκατ. ευρώ το 2008 (3,8 % του συνολικού όγκου των δανείων) σε 3,7 δισεκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2012 (28,2 % του συνολικού όγκου των δανείων). Οι εν λόγω πενιχρές επιδόσεις σημειώθηκαν στο πλαίσιο σημαντικών πιέσεων που ασκήθηκαν στην κεφαλαιακή επάρκεια της NLB, λόγω της χειροτέρευσης της ποιότητας του χαρτοφυλακίου στοιχείων ενεργητικού της, των υψηλότερων δεικτών κεφαλαίου που απαιτούσε η ρυθμιστική αρχή και ανέμεναν οι επενδυτές, και τη μείωση των διαθέσιμων κεφαλαίων και της χρηματοδότησης μέσω δανεισμού, και ιδίως της χονδρικής χρηματοδότησης.
(17)
Πριν από την εκδήλωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2008, οι ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες τροφοδοτούσαν την αναπτυξιακή στρατηγική της NLB. Μεταξύ του 2002 και του 2009, το χαρτοφυλάκιο δανείων της NLB (καθαρά δάνεια) σημείωσε αύξηση της τάξης του 15 % ετησίως, ενώ οι καταθέσεις της αυξήθηκαν κατά 8 %. Ο υψηλός ρυθμός ανάπτυξης οφειλόταν ειδικότερα στη χορήγηση δανείων στον τομέα των επιχειρήσεων.
(18)
Πέραν της οργανικής αυτής ανάπτυξης, η NLB αναπτύχθηκε χάρη στην εξαγορά αρκετών θυγατρικών τραπεζών στη νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς και στην οργανική ανάπτυξη και την ίδρυση νέων οντοτήτων στο σκέλος της χρηματοδοτικής μίσθωσης, των πράξεων αναδόχου πρακτόρευσης είσπραξης και προεξόφλησης απαιτήσεων, των ασφαλίσεων ζωής/συνταξιοδοτικών ταμείων και της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων.
(19)
Στον πίνακα 1 παρουσιάζεται η εξέλιξη των στοιχείων ενεργητικού της NLB στη Σλοβενία και τη νοτιοανατολική Ευρώπη κατά την περίοδο μεταξύ της 31ης Δεκεμβρίου 2006 και της 30ής Σεπτεμβρίου 2012.
Πίνακας 1
Μερίδια αγοράς του συνολικού ενεργητικού της NLB
(%)
2006
2007
2008
2009
2010
2011
9M 2012
Συνολικό ενεργητικό του ομίλου NLB (σε εκατ. ευρώ)
14 409
18 308
18 918
19 606
17 888
16 445
14 915
Σλοβενία
36,7
36,5
35,6
34,8
32,6
31,7
30,2
Βοσνία-Ερζεγοβίνη - Ομοσπονδία
5,7
5,7
5,7
5,1
6,1
5,9
5,5
Βοσνία-Ερζεγοβίνη - Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας
20,4
23,0
22,0
21,0
21,0
20,0
20,0
Μαυροβούνιο
16,1
13,5
13,3
17,0
18,0
19,1
17,1
Κοσσυφοπέδιο
-
14,9
13,4
14,3
14,9
15,1
16,3
Μακεδονία
16,8
19,2
19,6
19,9
20,4
19,2
17,4
Σερβία
3,0
2,8
2,3
2,1
2,0
1,8
1,6
(20)
Η NLB παρουσίαζε κέρδη κατά την περίοδο 2003-2008. Από το 2009 και μετά ωστόσο, καταγράφει ζημίες μετά την αφαίρεση των φόρων. Οι ζημίες ανήλθαν σε 87 εκατ. ευρώ το 2009, σε 202 εκατ. ευρώ το 2010, σε 239 εκατ. ευρώ το 2011 και σε 273,5 εκατ. ευρώ το 2012. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2013 η NLB κατέγραψε ζημίες μετά την αφαίρεση των φόρων ύψους 91,2 εκατ. ευρώ. Το χαρτοφυλάκιο δανείων της NLB άρχισε να υποβαθμίζεται το 2009. Το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων αυξήθηκε από 3,8 % το 2008 σε 28,2 % τον Δεκέμβριο του 2012.
(21)
Σύμφωνα με στοιχεία της 30ής Ιουνίου 2013, τα κανονιστικά ίδια κεφάλαια της NLB ανέρχονταν στο ποσό των 1 074,3 εκατ. ευρώ. Ο δείκτης βασικών ίδιων κεφαλαίων της κατηγορίας 1 της NLB κατ' εφαρμογή του κανονισμού της ΕΕ για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (4) (στο εξής «ΚΚΑ») ήταν ίσος προς 8,5 %.
(22)
Στις 4 Δεκεμβρίου 2013, από τα αποτελέσματα των διαδικασιών AQR/ST προέκυψε ότι, βάσει του δυσμενούς σεναρίου, η NLB παρουσίαζε κεφαλαιακό έλλειμμα της τάξης του 1,8 δισεκατ. ευρώ (5).
3. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(23)
Μέχρι στιγμής έχουν ληφθεί υπέρ της NLB τα ακόλουθα μέτρα κρατικής ενίσχυσης:
i)
η πρώτη ανακεφαλαιοποίηση ύψους 250 εκατ. ευρώ, η οποία εγκρίθηκε προσωρινά στο πλαίσιο της απόφασης πρώτης διάσωσης της 7ης Μαρτίου 2011·
ii)
η δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση ύψους 382,9 εκατ. ευρώ, η οποία εγκρίθηκε προσωρινά στο πλαίσιο της απόφασης δεύτερης διάσωσης και κίνησης της διαδικασίας της 2ας Ιουλίου 2012.
(24)
Επιπλέον των δύο ανωτέρω ανακεφαλαιοποιήσεων, η Σλοβενία σκοπεύει να εφαρμόσει υπέρ της NLB άλλα δύο μέτρα:
iii)
τρίτη ανακεφαλαιοποίηση ύψους 1,558 δισεκατ. ευρώ και
iv)
μεταβίβαση στην Εταιρεία Διαχείρισης Τραπεζικών Στοιχείων Ενεργητικού (Bank Asset Management Company - BAMC) ομαδικής δέσμης απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, τα οποία αποτελούνται από μη εξυπηρετούμενα δάνεια (έναντι ονομαστικής αξίας 2,3 δισεκατ. ευρώ) και από σειρά τίτλων μετοχικού κεφαλαίου (αγοραίας αξίας 94 εκατ. ευρώ).
3.1. ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ NLB
(25)
Το 2009 και το 2010 η NLB κατέγραψε ζημίες ύστερα από καταγραφή κερδών επί σειρά ετών, κυρίως λόγω της επιδείνωσης των οικονομικών συνθηκών. Ο χαμηλός ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης και η εντεινόμενη ανεργία μείωσαν τη ζήτηση για δάνεια και προκάλεσαν σημαντικές αυξήσεις στις απομειώσεις των δανείων. Ο δείκτης βασικών ιδίων κεφαλαίων της κατηγορίας 1 της NLB δυνάμει του ΚΚΑ μειώθηκε από 6,9 %, το 2009, σε 6 %, το 2010. Τον Ιούλιο του 2010 η Τράπεζα της Σλοβενίας ζήτησε από την NLB να ενισχύσει την κεφαλαιακή θέση της. Ως εκ τούτου, η NLB αποφάσισε να προβεί σε περαιτέρω αύξηση κεφαλαίου.
(26)
Η NLB θέλησε να προβεί σε αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου κατά 250 εκατ. ευρώ, ποσό που ισοδυναμούσε με το 1,6 % του σταθμισμένου ως προς τον κίνδυνο ενεργητικού της, μέσω δημόσιας προσφοράς των μετοχών της. Η αύξηση κεφαλαίου πραγματοποιήθηκε σε δύο στάδια. Στο πρώτο στάδιο προσφέρθηκαν μετοχές προς εγγραφή στους υφιστάμενους μετόχους (το συνολικό ποσό ήταν 89,2 εκατ. ευρώ και το κράτος άσκησε πλήρως τα δικαιώματα προτίμησης κατά την εγγραφή του). Στο δεύτερο στάδιο προσφέρθηκαν οι υπόλοιπες μετοχές στο ευρύτερο κοινό. Ωστόσο, λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος από το κοινό, όλες οι μετοχές αγοράστηκαν εντέλει από τη Σλοβενία.
(27)
Η πρώτη ανακεφαλαιοποίηση εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 7 Μαρτίου 2011 ως προσωρινή ενίσχυση διάσωσης στο πλαίσιο της απόφασης πρώτης διάσωσης. Η Επιτροπή επεσήμανε ότι σκόπευε να αξιολογήσει διεξοδικότερα την πτυχή του καταμερισμού των επιβαρύνσεων κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης που είχε δεσμευθεί να υποβάλει η Σλοβενία (6).
3.2. ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ NLB
(28)
Τον Μάιο του 2011 η Τράπεζα της Σλοβενίας ζήτησε από την NLB να ενισχύσει περαιτέρω την κεφαλαιακή θέση της.
(29)
Ελλείψει λύσης από ιδιώτη επενδυτή, η Σλοβενία χορήγησε στην NLB το ποσό των 382,9 εκατ. ευρώ με τη μορφή των υπό αίρεση μετατρέψιμων μέσων χρηματοδότησης τα οποία χαρακτηρίστηκαν ως μέσα κεφαλαίου κύριων βασικών κεφαλαίων της κατηγορίας 1 δυνάμει των εφαρμοστέων κανονισμών. Τον Μάρτιο του 2013 η NLB μετέτρεψε τα υπό αίρεση μετατρέψιμα μέσα χρηματοδότησης σε δικές της κοινές μετοχές σύμφωνα με τον όρο της σύμβασης που διέπει τα υπό αίρεση μετατρέψιμα μέσα χρηματοδότησης.
(30)
Η εν λόγω δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση εγκρίθηκε από την Επιτροπή με την απόφαση δεύτερης διάσωσης και κίνησης της διαδικασίας (7).
3.3. ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ NLB
(31)
Μετά τα αποτελέσματα των AQR/ST, και λαμβανομένου υπόψη του περιεχομένου του σχεδίου αναδιάρθρωσης, συμπεριλαμβανομένης της εκποίησης περιουσιακών στοιχείων και της μεταβίβασης ορισμένων απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC, η NLB παρουσιάζει κεφαλαιακό έλλειμμα ύψους 1,8 δισεκατ. ευρώ. Αφού λάβει υπόψη το αποτέλεσμα της σχεδιαζόμενης διάσωσης των οφειλών μειωμένης εξασφάλισης (η οποία θα μειώσει τις κεφαλαιακές ανάγκες της NLB κατά 250 εκατ. ευρώ), το κράτος θα χορηγήσει στην NLB συμπληρωματικά κεφάλαια ύψους 1,558 δισεκατ. ευρώ με τη μορφή κρατικών ομολόγων και ταμειακής ρευστότητας, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η δυνατότητα αποκατάστασης της βιωσιμότητας της τράπεζας.
3.4. ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΑΠΟΜΕΙΩΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΗΝ BAMC
(32)
Ο σλοβενικός νόμος περί σταθερότητας των τραπεζών, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2012, παρέχει το πλαίσιο για την έκδοση εγγυήσεων με σκοπό τη χρηματοδότηση της μεταβίβασης «κληροδοτημένων» περιουσιακών στοιχείων από τράπεζες στην BAMC ή σε φορέα ειδικού σκοπού. Επιτρέπει επίσης την πραγματοποίηση ανακεφαλαιοποιήσεων για την αντιμετώπιση των ζημιών που υφίστανται οι εν λόγω τράπεζες στη μακροπρόθεσμη οικονομική αξία τους λόγω της μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων.
(33)
Τον Μάιο του 2013 η Σλοβενία προέβη στην κατάρτιση εθνικού προγράμματος μεταρρυθμίσεων με σκοπό την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων της ΕΕ που αφορούσαν τη Σλοβενία. Το εν λόγω εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων περιλαμβάνει τη μεταβίβαση στην BAMC απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων από τις τρεις μεγαλύτερες τράπεζες της Σλοβενίας. Στα περιουσιακά στοιχεία που πρόκειται να μεταβιβαστούν στην BAMC περιλαμβάνονται τα εξής: επιχειρήσεις που έχουν κηρύξει πτώχευση, απαιτήσεις που πρέπει να υποβληθούν σε αναδιάρθρωση, απαιτήσεις που καλύπτονται από εξασφαλίσεις με ακίνητα, χρηματοπιστωτικές εταιρείες συμμετοχών και άλλα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.
(34)
Στις 17 Μαΐου 2013 η Σλοβενία διαβίβασε στην Επιτροπή προκαταρκτικό κατάλογο των περιουσιακών στοιχείων που προβλεπόταν να μεταβιβασθούν από την NLB στην BAMC, τα οποία ανέρχονταν στο ποσό του 1,9 δισεκατ. ευρώ. Ο κατάλογος αυτός επικαιροποιήθηκε έκτοτε περαιτέρω και ο όγκος του χαρτοφυλακίου περιουσιακών στοιχείων που πρόκειται να μεταβιβασθεί αντιστοιχεί στο ποσό των 2,2 δισεκατ. ευρώ (ονομαστικό ποσό) για τα δάνεια και στο ποσό των 94 εκατ. ευρώ (αγοραία αξία) για τους τίτλους μετοχικού κεφαλαίου.
4. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ
(35)
Οι σλοβενικές αρχές υπέβαλαν σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο καλύπτει την περίοδο αναδιάρθρωσης από το 2013 έως την 31η Δεκεμβρίου 2017.
(36)
Οι κυριότεροι πυλώνες του σχεδίου αναδιάρθρωσης είναι η ενισχυμένη εταιρική διακυβέρνηση και διαχείριση κινδύνου, η επανεστίαση στις βασικές αγορές της τράπεζας, η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και ένα πρόγραμμα μείωσης των δαπανών. Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης συμπεριλαμβάνονται χρηματοοικονομικές προβλέψεις για την NLB έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017 στο πλαίσιο ενός βασικού σεναρίου, ενώ συνεκτιμάται επίσης το δυσμενές σενάριο που καταρτίστηκε βάσει των αποτελεσμάτων των AQR/ST.
(37)
Η Σλοβενία ανέλαβε σειρά δεσμεύσεων, οι οποίες παρατίθενται στο παράρτημα. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι δεσμεύσεις θα υλοποιηθούν πραγματικά, θα οριστεί καταπιστευματοδόχος παρακολούθησης. Οι δραστηριότητες του καταπιστευματοδόχου παρακολούθησης θα ασκούνται καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης.
4.1. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ
(38)
Τα δύο κύρια ζητήματα που σχετίζονται με την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της NLB είναι τα εξής: i) η εφαρμογή επικαιροποιημένων δομών και ρυθμίσεων εταιρικής διακυβέρνησης ώστε να διασφαλίζεται ότι οι αποφάσεις της NLB έχουν επιχειρηματικό προσανατολισμό και ii) η αναδιαμόρφωση των οικείων πιστωτικών πολιτικών και διαδικασιών διαχείρισης του κινδύνου, ιδίως όσον αφορά τη διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου.
(39)
Οι αλλαγές στην εταιρική διακυβέρνηση που παρατίθενται στο παράρτημα θα υλοποιηθούν εντός τριών μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης, σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας της ΕΕ για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (8) και τις διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας της Σλοβενίας. Με τις συνακόλουθες τροποποιήσεις των εσωτερικών κανόνων και κανονισμών της NLB επιδιώκεται να διασφαλιστεί ότι το διοικητικό συμβούλιο της NLB θα είναι αποκλειστικά αρμόδιο και υπεύθυνο για τη διαχείριση των καθημερινών εργασιών της NLB με ανεξάρτητο τρόπο και αποκλειστικά προς το συμφέρον της τράπεζας. Κατά συνέπεια, θα εφαρμόζεται η αρχή του πλήρους ανταγωνισμού στη σχέση μεταξύ της τράπεζας και των μετόχων της, ιδίως μεταξύ της τράπεζας και της Δημοκρατίας της Σλοβενίας. Εν προκειμένω, η Σλοβενία δεσμεύεται να μην παρεμβαίνει στον διορισμό των μελών του εποπτικού συμβουλίου και των εκτελεστικών στελεχών με άλλον τρόπο πέραν της άσκησης των δικαιωμάτων της ως μετόχου δυνάμει του κοινού εταιρικού δικαίου της Σλοβενίας. Η NLB θα διαθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες τα δύο τρίτα των θέσεων και των δικαιωμάτων ψήφου στο εποπτικό συμβούλιο και στις επιτροπές του. Η NLB θα θέσει σε εφαρμογή ρυθμίσεις ώστε να διασφαλίζει ότι τα καθήκοντα εσωτερικού ελέγχου ασκούνται με ανεξάρτητο και αντικειμενικό τρόπο. Κατά την υλοποίηση των προγραμματιζόμενων μέτρων, η NLB θα ασκεί συνετή και υγιή επιχειρηματική πολιτική προσανατολισμένη στην αρχή της βιωσιμότητας. Επιπλέον, η NLB θα επανεξετάσει τις οικείες πολιτικές παροχής κινήτρων και αποδοχών προκειμένου να εξασφαλίσει ότι δεν ενθαρρύνουν την ανάληψη υπερβολικών κινδύνων, ότι προσανατολίζονται σε βιώσιμους και μακροπρόθεσμους στόχους, χαρακτηρίζονται από διαφάνεια και συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις πολιτικές και τις πρακτικές αποδοχών που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών στις 10 Δεκεμβρίου 2010. Η NLB θα επιβάλει, έως την 31η Δεκεμβρίου 2017, ανώτατο όριο στις συνολικές αποδοχές όλων των μελών των συμβουλίων και των υπαλλήλων που εκτελούν ειδικές εργασίες σύμφωνα με τους συναφείς κανόνες που καθορίζονται στην τραπεζική ανακοίνωση του 2013 (9). Οι μεταβλητές ετήσιες αποδοχές του διοικητικού συμβουλίου και υπαλλήλων που εκτελούν ειδικές εργασίες σε θέσεις εξυπηρέτησης πελατών (front office) θα περιορίζονται στο ποσό των πέντε μηνιαίων μισθών. Οι μεταβλητές αποδοχές των υπαλλήλων που εκτελούν ειδικές εργασίες σε άλλες θέσεις θα περιορίζονται σε τρεις μηνιαίους μισθούς. Επιπλέον, η καταβολή τουλάχιστον του 50 % των μεταβλητών αποδοχών θα αναβληθεί για περίοδο τριών ετών. Κατά συνέπεια, έως την 31η Δεκεμβρίου 2017, οι εν λόγω αποδοχές δεν θα υπερβαίνουν το δεκαπενταπλάσιο του εθνικού μέσου μισθού στη Σλοβενία ή το δεκαπλάσιο του μέσου μισθού της NLB, όποιο ποσό είναι υψηλότερο.
(40)
Η NLB θα αναδιαμορφώσει τις εσωτερικές διαδικασίες τιμολόγησης και διαχείρισης κινδύνου που ακολουθεί, μέσω της εφαρμογής ορισμένων κανόνων και μέτρων που περιγράφονται αναλυτικά στο παράρτημα. Ειδικότερα, η τιμολόγηση στο πλαίσιο νέων δανείων θα θεωρείται κατάλληλη εάν το νέο δάνειο συμβάλλει στην εξασφάλιση θετικής απόδοσης ιδίων κεφαλαίων (εφεξής «ΑΙΚ») ύψους τουλάχιστον […] (10) % το 2014, […] % το 2015, […] % το 2016 και […] % το 2017 για κάθε πελάτη, υπό τους όρους που καθορίζονται αναλυτικότερα στο παράρτημα.
(41)
Τα περιουσιακά στοιχεία της NLB θα διαχωριστούν σε περιουσιακά στοιχεία βασικού σκέλους (ύψους περίπου 10,6 δισεκατ. ευρώ) και σε περιουσιακά στοιχεία μη βασικού σκέλους (ύψους περίπου 2 δισεκατ. ευρώ). Ένα σύνολο απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, τα οποία απαρτίζονται από μη εξυπηρετούμενα δάνεια (έναντι ονομαστικής αξίας 2,3 δισεκατ. ευρώ) και από σειρά τίτλων συμμετοχής (αγοραίας αξίας 94 εκατ. ευρώ) θα μεταβιβασθούν στην BAMC στο πλαίσιο του μέτρου αντιμετώπισης απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων. Η NLB θα μειώσει τον συνολικό ισολογισμό του ομίλου της από περίπου 17,9 δισεκατ. ευρώ, το 2010, σε [10-20] δισεκατ. ευρώ έως την 31η Δεκεμβρίου 2017.
(42)
Επιπλέον της κρατικής ενίσχυσης που χορηγήθηκε τον Μάρτιο του 2011 και τον Ιούλιο του 2012, στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται συμπληρωματική εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,558 δισεκατ. ευρώ από το κράτος. Με την εν λόγω τρίτη ανακεφαλαιοποίηση ο δείκτης βασικών ιδίων κεφαλαίων της κατηγορίας 1 της NLB θα ανέλθει αμέσως στο 15 % και θα αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα οι αναμενόμενες ζημίες. Ως εκ τούτου, θα διασφαλιστεί ότι η NLB θα τηρήσει τις κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις της καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης.
(43)
Η μελλοντική επιχειρηματική στρατηγική της NLB εστιάζεται στις βασικές αγορές της που συνίστανται σε δραστηριότητες που απευθύνονται σε πελάτες λιανικής τραπεζικής, ΜΜΕ και επιλεγμένες επιχειρήσεις. Η NLB σχεδιάζει να προβεί σε σημαντική μείωση του χαρτοφυλακίου συμμετοχών της σύμφωνα με τη στρατηγική της επανεστίασης στις βασικές δραστηριότητές της σε βασικές περιοχές. Ως προς αυτό, στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται σημαντική μείωση των μη βασικών δραστηριοτήτων της NLB -η οποία συνεπάγεται την πώληση του συνόλου των δραστηριοτήτων χρηματοδοτικής μίσθωσης, πράξεις αναδόχου πρακτόρευσης είσπραξης και προεξόφλησης απαιτήσεων και διαχείρισης ακίνητης περιουσίας- καθώς και προσωρινή παύση της μη βασικής επιχειρηματικής δραστηριότητας που συνίσταται στη χορήγηση νέων πιστώσεων σε εταιρικούς πελάτες στο εξωτερικό.
(44)
Η NLB θα μειώσει τις πιστωτικές της δραστηριότητες στη Σλοβενία στους ακόλουθους τομείς (μείωση του σταθμισμένου ως προς τον κίνδυνο ενεργητικού της κατά […] % κατά μέσο όρο μεταξύ της 31ης Δεκεμβρίου 2013 και της 31ης Δεκεμβρίου 2017): i) εταιρικοί πελάτες στον κατασκευαστικό τομέα (Περιουσιακά Στοιχεία με Στάθμιση Κινδύνου («ΠΣΣΚ») από […] εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013 σε […] εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2017)· ii) εταιρικοί πελάτες στον τομέα των μεταφορών (ΠΣΣΚ από […] εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013 σε […] εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2017· iii) χρηματοπιστωτικές εταιρείες συμμετοχών (ΠΣΣΚ από […] εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013 σε […] εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2017).
(45)
Συνεπεία της υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης, και ειδικότερα της μεταβίβασης απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC, το συνολικό ενεργητικό της NLB θα μειωθεί από 14,5 δισεκατ. ευρώ, στις 31 Δεκεμβρίου 2012, σε [10-20] δισεκατ. ευρώ, στις 31 Δεκεμβρίου 2017, και τα ΠΣΣΚ από 11,1 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012 σε [5-10] δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2017.
(46)
Το τρέχον χαρτοφυλάκιο της NLB χρηματοδοτείται πλήρως έως τη συμβατική ημερομηνία λήξης του. Μελλοντικά, η NLB σκοπεύει μεν να επανεστιάσει τις δραστηριότητές της κυρίως σε καταθέσεις λιανικής τραπεζικής, οι οποίες αποτελούν παραδοσιακά τη χρηματοδοτική βάση της, αλλά σχεδιάζει επίσης να εξασφαλίσει διαφοροποιημένη βάση χονδρικής χρηματοδότησης. Ο δείκτης χορηγήσεων προς καταθέσεις θα βελτιωθεί και θα διαμορφωθεί από 105 %, το 2012, σε [70-80] %, στις 31 Δεκεμβρίου 2017.
(47)
Η NLB σχεδιάζει επίσης εκτενές πρόγραμμα ελέγχου και μείωσης των δαπανών. Το 2012 οι λειτουργικές δαπάνες της NLB ανέρχονταν σε επίπεδο ομίλου στο ποσό των 368 εκατ. ευρώ. Η NLB θα μειώσει τις λειτουργικές δαπάνες της σε επίπεδο ομίλου (εξαιρουμένων των έκτακτων εφάπαξ δαπανών μη επαναλαμβανόμενου χαρακτήρα, δηλαδή του κόστους αναδιάρθρωσης) σε [300-350] εκατ. ευρώ έως την 31η Δεκεμβρίου 2014, σε [300-350] εκατ. ευρώ έως την 31η Δεκεμβρίου 2015, σε [250-300] εκατ. ευρώ έως την 31η Δεκεμβρίου 2016 και σε [200-250] εκατ. ευρώ έως την 31η Δεκεμβρίου 2017.
(48)
Στις 31 Δεκεμβρίου 2017 η NLB προβλέπει ότι θα έχει εξασφαλίσει απόδοση ιδίων κεφαλαίων μετά την αφαίρεση των φόρων της τάξης του [5-10] %. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει για την περίοδο 2013-2017 χρηματοοικονομικές προβλέψεις, σύμφωνα με τις οποίες ο δείκτης βασικών ιδίων κεφαλαίων της κατηγορίας 1 δυνάμει του ΚΚΑ θα ισοδυναμεί στις 31 Δεκεμβρίου 2017 με [10-20] %. Τα κέρδη της NLB μετά την αφαίρεση των φόρων θα ανέρχονται το 2017 στο ποσό των [100-150] εκατ. ευρώ.
(49)
Τέλος, η Σλοβενία θα μειώσει τα μετοχικά της μερίδια στην NLB σε […] («[…]» έως την/τις […]). Σε περίπτωση που η Σλοβενία δεν υπογράψει δεσμευτική συμφωνία αγοραπωλησίας για την πώληση των μετοχών της NLB που κατέχει εκτός ποσοστού της τάξης του […], ο καταπιστευματοδόχος εκποίησης θα λάβει από τη Σλοβενία και την NLB αποκλειστική εντολή να προβεί σε πώληση […], […], […], […],[…] και […].
4.2. ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΕΩΝ
(50)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται απαγόρευση της διανομής τοκομεριδίων, μερισμάτων και κερδών καθ' όλη τη διάρκεια του σχεδίου αναδιάρθρωσης έως την 31η Δεκεμβρίου 2017.
(51)
Η Σλοβενία δεσμεύεται ότι η NLB δεν θα καταβάλει κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης πληρωμές επί κεφαλαιακών μέσων, εκτός εάν οι εν λόγω πληρωμές απορρέουν από νομική υποχρέωση. Η Σλοβενία δεσμεύεται επίσης ότι η NLB δεν θα προβεί σε ανάκληση ή επαναγορά των μέσων αυτών χωρίς την πρότερη έγκριση της Επιτροπής. Τα τοκομερίδια επί κεφαλαιακών μέσων που ανήκουν στην κυριότητα του κράτους μπορούν να καταβάλλονται, εκτός εάν η καταβολή των πληρωμών αυτών συνεπάγεται την καταβολή τοκομεριδίων σε άλλους επενδυτές η οποία δεν θα ήταν υποχρεωτική σε αντίθετη περίπτωση. Η εν λόγω δέσμευση σχετικά με τη μη καταβολή τοκομεριδίων κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης δεν εφαρμόζεται σε νεοεκδιδόμενα μέσα (δηλαδή σε μέσα που εκδίδονται μετά την έκδοση της παρούσας απόφασης από την Επιτροπή), υπό την προϋπόθεση ότι οποιαδήποτε καταβολή τοκομεριδίων επί αυτών των νεοεκδιδόμενων μέσων δεν θα δημιουργεί νομική υποχρέωση καταβολής τοκομεριδίων επί τίτλων της NLB που υφίστανται ήδη κατά τη χρονική στιγμή της έκδοσης της παρούσας απόφασης.
(52)
Η συμμετοχή των υφιστάμενων μετόχων της NLB ήταν ήδη άκρως αποδυναμωμένη λόγω της πρώτης και της δεύτερης ανακεφαλαιοποίησης τον Μάρτιο του 2011 και τον Ιούλιο του 2012. Οι εναπομείναντες τίτλοι μειωμένης εξασφάλισης της NLB ανέρχονται στο ποσό των 250 εκατ. ευρώ. Η Σλοβενία δεσμεύεται ότι η NLB θα προβεί σε πλήρη απομείωση του μετοχικού κεφαλαίου των μετόχων της και των εκκρεμών οφειλών μειωμένης εξασφάλισης πριν από τη χορήγηση οποιασδήποτε κρατικής ενίσχυσης (δηλαδή πριν από την τρίτη ανακεφαλαιοποίηση και τη μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC). Συνεπεία τούτου, το κράτος θα καταστεί ο μοναδικός μέτοχος της NLB, σε σύγκριση με το 33,1 % των μετοχών που είχε στην κατοχή του πριν από την πρώτη κρατική ανακεφαλαιοποίηση τον Μάρτιο του 2011.
(53)
Η Σλοβενία δεσμεύεται να προβεί σε πώληση των συμμετοχών που έχει η NLB στις εταιρείες που απαριθμούνται στο σημείο 3 του παραρτήματος, οι οποίες αντιστοιχούσαν την 31η Δεκεμβρίου 2012 σε συνολική αξία ενεργητικού ύψους [100-150] εκατ. ευρώ, καθώς και στις μη βασικές θυγατρικές εταιρείες που παρατίθενται στο σημείο 4 του παραρτήματος, οι οποίες αντιστοιχούσαν την 31η Δεκεμβρίου 2012 σε συνολική αξία ενεργητικού ύψους [950-1 000] εκατ. ευρώ. Η NLB θα προβεί επίσης σε πώληση των συμμετοχών της στις κοινοπραξίες που αναφέρονται στο σημείο 5 του παραρτήματος. Επιπλέον, η NLB θα προβεί σε παύση δραστηριοτήτων της […] έως την/τις […].
(54)
Σε περίπτωση ενδεχόμενης ανακεφαλαιοποίησης των θυγατρικών εταιρειών της NLB εκ μέρους της τελευταίας, μέσω της εισφοράς μετοχικού κεφαλαίου, η προεγγραφή στις εν λόγω εισφορές θα γίνεται είτε i) με έκπτωση 25 % επί της τιμής της μετοχής -κατόπιν προσαρμογής ώστε να λαμβάνεται υπόψη το «φαινόμενο της αραίωσης της συμμετοχής» που προσδιορίζεται ποσοτικά με γενικής αποδοχής τεχνικές της αγοράς (11) - αμέσως πριν από την εξαγγελία της εισφοράς κεφαλαίου είτε ii) με τη χαμηλότερη τιμή βάσει της οποίας συμμετέχουν στην ανακεφαλαιοποίηση οι άλλοι μέτοχοι των εν λόγω θυγατρικών εταιρειών. Για μη εισηγμένες οντότητες, η αγοραία αξία των μετοχών θα καθορίζεται με τη χρήση κατάλληλης και γενικά αποδεκτής μεθοδολογίας εκτίμησης της αξίας βάσει της αγοράς. Σε περίπτωση που η εν λόγω κεφαλαιακή εισφορά λάβει τη μορφή υβριδικών μέσων, τα μέσα αυτά θα περιέχουν, αφενός, εναλλακτικό μηχανισμό καταβολής τοκομεριδίου και, αφετέρου, πρόβλεψη καθορισμού του συντελεστή μετατροπής του υβριδικού μέσου σε μετοχικό κεφάλαιο με ποσοστό έκπτωσης 25 % επί της θεωρητικής προ δικαιωμάτων αξίας ανά μετοχή (TERP) (η οποία υπολογίζεται κατ' αναλογία προς την περίπτωση εισφοράς μετοχικού κεφαλαίου).
4.3. ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΣΤΡΕΒΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
(55)
Προκειμένου να περιοριστούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η NLB σχεδιάζει να προβεί σε μείωση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της στη Σλοβενία. Η NLB θα μειώσει τον συνολικό ισολογισμό της από περίπου 17,9 δισεκατ. ευρώ, το 2010, σε [10-20] δισεκατ. ευρώ, έως την 31η Δεκεμβρίου 2017.
(56)
Οι δεσμεύσεις της NLB περιλαμβάνουν την πώληση των συμμετοχών σε επιχειρήσεις του τραπεζικού τομέα σε στρατηγικές αγορές. Η NLB θα προβεί σε πώληση της […] έως τις […]. Η πώληση αυτή θα μειώσει την επιρροή της NLB στην […]. Η NLB θα προβεί επίσης σε πλήρη εκποίηση της συμμετοχής της στην […] έως τις […].
(57)
Η NLB θα μειώσει τις πιστωτικές της δραστηριότητες στους τομείς των κατασκευών, των μεταφορών και των χρηματοπιστωτικών εταιρειών συμμετοχών στη Σλοβενία μέσω της μείωσης των ΠΣΣΚ της στους εν λόγω τομείς κατά […] % κατά μέσο όρο από τις 31 Δεκεμβρίου 2013 έως την 31η Δεκεμβρίου 2017. Η NLB θα σταματήσει να εφαρμόζει την επιχειρηματική στρατηγική που συνίσταται στη χορήγηση νέων πιστώσεων σε εταιρικούς πελάτες στο εξωτερικό.
(58)
Η NLB θα διακόψει όλες τις δραστηριότητες χρηματοδοτικής μίσθωσης και τις πράξεις αναδόχου πρακτόρευσης είσπραξης και προεξόφλησης απαιτήσεων μέσω της εκποίησης θυγατρικών στη Σλοβενία και στο εξωτερικό.
(59)
Η NLB θα τηρήσει την υποχρέωση απαγόρευσης διανομής τοκομεριδίων, απαγόρευσης διανομής μερισμάτων, απαγόρευσης πράξεων εξαγοράς και απαγόρευσης διαφήμισης και επιθετικών εμπορικών πρακτικών σύμφωνα με τους όρους που προβλέπονται στις αντίστοιχες παραγράφους του παραρτήματος.
(60)
Τίθεται σε εφαρμογή μηχανισμός επιστροφής του κεφαλαίου βάσει του οποίου η NLB θα προβεί σε απόδοση και καταβολή των μερισμάτων προς τους μετόχους της το 2015, το 2016 και το 2017 (12). Για τα οικονομικά έτη 2015 και 2016, η NLB θα καταβάλει i) το 50 % του πλεονάζοντος κεφαλαίου που υπερβαίνει τις ισχύουσες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις δυνάμει της ευρωπαϊκής και της σλοβενικής νομοθεσίας (συμπεριλαμβανομένων των πυλώνων 1 και 2), συν κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας 100 μονάδων βάσης, ή ii) τα καθαρά έσοδα του αντίστοιχου έτους, όποιο από τα δύο είναι χαμηλότερο. Για το οικονομικό έτος 2017, η NLB θα καταβάλει i) το 100 % του πλεονάζοντος κεφαλαίου που υπερβαίνει τις ισχύουσες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις δυνάμει της ευρωπαϊκής και της σλοβενικής νομοθεσίας (συμπεριλαμβανομένων των πυλώνων 1 και 2), συν κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας 100 μονάδων βάσης, ή ii) τα καθαρά έσοδα του αντίστοιχου έτους, όποιο από τα δύο είναι χαμηλότερο. Με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων της Τράπεζας της Σλοβενίας ως εποπτεύουσας τραπεζικής αρχής της NLB, η απόδοση και καταβολή μερισμάτων θα αναβληθεί εάν αναμένεται να θέσει σε κίνδυνο τη φερεγγυότητα της τράπεζας κατά τα επόμενα έτη.
4.4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΜΕΙΩΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
α) Στόχος
(61)
Η NLB θα επωφεληθεί από τη λήψη μέτρου για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία μέσω της μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων στην BAMC. Το εν λόγω μέτρο αποσκοπεί στην άρση της αβεβαιότητας για τη μελλοντική αξία του πλέον προβληματικού χαρτοφυλακίου περιουσιακών στοιχείων της και στη διασφάλιση της εστίασης της NLB στην υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
β) Συγκρότηση και χαρακτηριστικά
(62)
Η Σλοβενία προέβη στη συγκρότηση της BAMC προκειμένου να παράσχει στήριξη για τη σταθερότητα του τραπεζικού τομέα.
(63)
Ο γενικός στόχος της BAMC συνίσταται στη διαχείριση και τη συντεταγμένη εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων που λαμβάνει, με μεγιστοποίηση της ανάκτησής τους. Κατά την άσκηση της εν λόγω δραστηριότητας, η BAMC συμβάλλει στην αναδιάρθρωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, περιορίζοντας παράλληλα στο ελάχιστο τη χρήση δημόσιων πόρων και αποφεύγοντας στον μέγιστο δυνατό βαθμό στρεβλώσεις της αγοράς.
(64)
Η BAMC δύναται να προβεί στην ανάληψη ή κάλυψη κινδύνων, ιδίως όσον αφορά περιουσιακά στοιχεία, τίτλους, παράγωγα, δικαιώματα και υποχρεώσεις που απορρέουν από εγκεκριμένα δάνεια ή εγγυήσεις με τις εξασφαλίσεις στις οποίες υπόκεινται. Η BAMC θα καταβάλει στην NLB την καθορισμένη αξία μεταβίβασης μέσω χρεωστικών τίτλων κρατικής εγγύησης που εκδίδονται από την BAMC. Η αξία μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων που μεταβιβάζονται στην BAMC θα είναι ίση με ή χαμηλότερη από την πραγματική οικονομική αξία τους, όπως προσδιορίστηκε από τους εμπειρογνώμονες της Επιτροπής κατ' εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.
γ) Πεδίο εφαρμογής της μεταβίβασης απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων και δανείων
(65)
Η μεταβίβαση αφορά τις ακόλουθες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων:
α)
επιχειρήσεις υπό καθεστώς πτώχευσης με εξασφαλίσεις οικιστικών ακινήτων·
β)
απαιτήσεις έναντι χρηματοπιστωτικών εταιρειών συμμετοχών που πρέπει να υποβληθούν σε αναδιάρθρωση·
γ)
άλλες επιχειρήσεις υπό καθεστώς πτώχευσης·
δ)
άλλες απαιτήσεις με εξασφαλίσεις οικιστικών ακινήτων·
ε)
χρηματοπιστωτικές εταιρείες συμμετοχών·
στ)
κατασκευαστικές εταιρείες·
ζ)
εταιρείες μεταφορών·
η)
άλλα μη αποδοτικά ανοίγματα.
(66)
Στις 17 Μαΐου 2013 η Σλοβενία διαβίβασε στην Επιτροπή προκαταρκτικό κατάλογο των περιουσιακών στοιχείων που προβλεπόταν να μεταβιβασθούν από την NLB στην BAMC το ποσό των οποίων ανερχόταν σε 1,9 δισεκατ. ευρώ. Ο κατάλογος αυτός επικαιροποιήθηκε έκτοτε περαιτέρω. Ο όγκος του χαρτοφυλακίου προς μεταβίβαση αντιστοιχεί σε ονομαστική αξία 2,3 δισεκατ. ευρώ για δάνεια και σε αγοραία αξία 94 εκατ. ευρώ για τίτλους μετοχικού κεφαλαίου.
(67)
Λόγω της μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων, τα Περιουσιακά Στοιχεία με Στάθμιση Κινδύνου («ΠΣΣΚ») της NLB θα μειωθούν κατά 1,4 δισεκατ. ευρώ και συνεπάγονται συνολική μείωση των κεφαλαιακών αναγκών της τάξης των 112 εκατ. ευρώ. Τα εν λόγω αριθμητικά στοιχεία αναφέρονταν στον κατάλογο με τα περιουσιακά στοιχεία προς μεταβίβαση στην BAMC που διαβιβάσθηκε στην Επιτροπή στις 14 Νοεμβρίου 2013.
δ) Μεθοδολογία υπολογισμού της αξίας μεταβίβασης
(68)
Ο προκαταρκτικός υπολογισμός της αξίας μεταβίβασης πραγματοποιήθηκε από την Τράπεζα της Σλοβενίας σύμφωνα με τη μεθοδολογία που καθορίζεται στις νομοθετικές διατάξεις σχετικά με τη συγκρότηση της BAMC. Η μεθοδολογία αυτή βασίζεται στην εκτίμηση της καθαρής παρούσας αξίας των μελλοντικών ταμειακών ροών. Για μεγάλα ανοίγματα διενεργήθηκε επιμέρους εκτίμηση των μελλοντικών ταμειακών ροών, ενώ για μικρά ανοίγματα εφαρμόστηκε απλουστευμένη προσέγγιση με τη διενέργεια εκτίμησης βάσει των πιθανοτήτων μη εξυπηρέτησης δανείων και της ζημίας που θα προκύψει δεδομένων των χαρακτηριστικών της αθέτησης υποχρεώσεων. Επιπλέον, για τον υπολογισμό της αξίας μεταβίβασης, χρησιμοποιήθηκαν ως αξία αναφοράς οι προβλεπόμενες ζημίες στο βασικό σενάριο της δοκιμής προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (ST). Η μεθοδολογία της εν λόγω εκτίμησης της αξίας εγκρίθηκε από ειδική ομάδα που συναπαρτιζόταν από τις σλοβενικές αρχές και από την Επιτροπή, την ΕΚΤ και την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών, οι οποίες συμμετείχαν ως παρατηρητές.
(69)
Για τις επιχειρήσεις που έχουν κηρύξει πτώχευση και τα προβληματικά δάνεια, οι μελλοντικές ταμειακές ροές προσδιορίστηκαν με βάση την αγοραία αξία των εξασφαλίσεων και των εγγυήσεων. Για την εκτίμηση της αξίας των εν λόγω εξασφαλίσεων χρησιμοποιήθηκαν εκθέσεις που εκπονήθηκαν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες κατά τους δώδεκα τελευταίους μήνες.
(70)
Η καθαρή παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών υπολογίστηκε στη συνέχεια με τη χρήση επιτοκίου χωρίς κίνδυνο.
ε) Η αξία μεταβίβασης
(71)
Η αξία μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων της NLB, όπως καθορίστηκε από τη Σλοβενία, ανέρχεται στο ποσό των 617 εκατ. ευρώ για τα δάνεια (το οποίο ισούται με το 27 % της ακαθάριστης λογιστικής αξίας τους) και στο ποσό των 94 εκατ. ευρώ για τους τίτλους μετοχικού κεφαλαίου. Η Σλοβενία δεσμεύθηκε ότι η αξία μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων που θα μεταβιβασθούν στην BAMC θα είναι ίση με ή χαμηλότερη από την πραγματική οικονομική αξία τους, όπως προσδιορίστηκε από τους εμπειρογνώμονες της Επιτροπής κατ' εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.
(72)
Οι σλοβενικές αρχές διαβίβασαν ανάλυση της Τράπεζας της Σλοβενίας με την οποία βεβαιώνονται τα αναλυτικά και τα οικονομικά αποτελέσματα της μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων από την NLB στην BAMC.
στ) Αγοραία τιμή
(73)
Η Σλοβενία δεν προέβη σε εκτίμηση της αγοραίας αξίας του χαρτοφυλακίου.
ζ) Γνωμοδότηση ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για λογαριασμό της Επιτροπής
(74)
Η Επιτροπή βασίστηκε σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες προκειμένου να λάβει βοήθεια για την αξιολόγηση της προτεινόμενης μεθοδολογίας και της τιμής μεταβίβασης σε σχέση με την πραγματική οικονομική αξία των μεταβιβαζόμενων περιουσιακών στοιχείων και τον ποσοτικό προσδιορισμό της αγοραίας τιμής των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων, όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων (13), η οποία χρησιμεύει ως πλαίσιο αναφοράς για το αντίστοιχο μέτρο.
5. ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
(75)
Στις 2 Ιουλίου 2012 η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με τα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης και την εκδοχή του σχεδίου αναδιάρθρωσης που είχε υποβληθεί από τη Σλοβενία, όσον αφορά το συμβιβάσιμο του χαρακτήρα τους ως ενίσχυσης αναδιάρθρωσης με την εσωτερική αγορά.
(76)
Η Επιτροπή είχε εκφράσει τότε επιφυλάξεις σχετικά με το κατά πόσον η εκδοχή του σχεδίου αναδιάρθρωσης της NLB που είχε παραλάβει εξασφάλιζε αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, ικανοποιητικό βαθμό καταμερισμού των επιβαρύνσεων και εφαρμογή επαρκών μέτρων κατά της στρέβλωσης του ανταγωνισμού (14). Στο πλαίσιο των ζητημάτων βιωσιμότητας, η Επιτροπή εξέφρασε επιφυλάξεις σχετικά με το εάν η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην NLB συμμορφώνεται με τους κανόνες της αγοράς, και ειδικότερα όσον αφορά τα πιθανά ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης που συνδέονται με την παρέμβαση του κράτους ως βασικού μετόχου της τράπεζας στη διαχείριση των καθημερινών εργασιών της (15).
6. ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(77)
Δεν υποβλήθηκαν παρατηρήσεις από ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη σχετικά με την επίσημη διαδικασία έρευνας.
7. Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΣΛΟΒΕΝΙΑΣ
(78)
Η Σλοβενία συμμερίζεται την άποψη ότι η πρώτη ανακεφαλαιοποίηση, η δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση, η τρίτη ανακεφαλαιοποίηση και η μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Επιπλέον, η Σλοβενία είναι της άποψης ότι τα εν λόγω μέτρα είναι συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
(79)
Η Σλοβενία ισχυρίζεται ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης πληροί όλες τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης (16), όπως συμπληρώθηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
(80)
Ειδικότερα, η Σλοβενία εκφράζει την άποψη ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης εξασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη αποκατάσταση της βιωσιμότητας της NLB χωρίς τη χορήγηση κρατικών πόρων, προβλέπει ικανοποιητικό βαθμό ιδίας συνεισφοράς στις δαπάνες αναδιάρθρωσης και περιορίζει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Προκειμένου να διασφαλιστεί η εφαρμογή συνετών διαδικασιών λήψης αποφάσεων κατά τη διαχείριση των δραστηριοτήτων της τράπεζας, η Σλοβενία ανέλαβε δεσμεύσεις υπέρ της ενίσχυσης της εταιρικής της διακυβέρνησης.
(81)
Ο κατάλογος των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Σλοβενία παρατίθεται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι δεσμεύσεις θα υλοποιηθούν πραγματικά, θα οριστεί καταπιστευματοδόχος παρακολούθησης. Επιπροσθέτως, η Σλοβενία ανέλαβε τη δέσμευση να τηρηθεί χρονοδιάγραμμα για τις προκαθορισμένες εκποιήσεις. Σε περίπτωση μη τήρησης οποιουδήποτε εκ των χρονοδιαγραμμάτων εκποίησης για τα οποία έχουν αναληφθεί δεσμεύσεις, θα οριστεί καταπιστευματοδόχος εκποίησης.
8. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
8.1. ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΣΟ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(82)
Η Επιτροπή έχει ήδη καταλήξει στο συμπέρασμα (17) ότι η πρώτη και η δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση της NLB συνιστούν κρατική ενίσχυση, συμπέρασμα που δεν αμφισβητήθηκε από τη Σλοβενία. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξετάζει στο παρόν τμήμα εάν τα δύο νέα μέτρα (η τρίτη ανακεφαλαιοποίηση και η μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC) συνιστούν κρατική ενίσχυση.
(83)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(84)
Δεδομένου ότι η τρίτη ανακεφαλαιοποίηση ύψους 1,558 δισεκατ. ευρώ θα χορηγηθεί απευθείας από τη Δημοκρατία της Σλοβενίας, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι το εν λόγω μέτρο προέρχεται από κρατικούς πόρους.
(85)
Η τρίτη ανακεφαλαιοποίηση παρέχει τη δυνατότητα στην NLB να εξασφαλίσει κεφάλαια σε μια συγκυρία χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης στο πλαίσιο της οποίας, λόγω του υψηλού βαθμού αβεβαιότητας που επικρατεί σχετικά με τον τραπεζικό τομέα της Σλοβενίας, θα ήταν αδύνατον να αντλήσει τα εν λόγω κεφάλαια από την αγορά. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εκτιμά ότι η τρίτη ανακεφαλαιοποίηση δεν θα μπορούσε να εξασφαλιστεί από ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να θεωρηθεί ότι η τρίτη ανακεφαλαιοποίηση παρέχει στην NLB πλεονέκτημα. Το εν λόγω πλεονέκτημα είναι εξάλλου επιλεκτικό, ακριβώς επειδή αποφέρει όφελος μόνο σε μία τράπεζα.
(86)
Δεδομένου ότι η NLB δραστηριοποιείται και θα εξακολουθήσει να δραστηριοποιείται στον χρηματοπιστωτικό τομέα, χαρακτηριστικό του οποίου είναι ο έντονος διεθνής ανταγωνισμός, τα πλεονεκτήματα που παρέχονται από κρατικούς πόρους στην τράπεζα είναι ικανά να επηρεάσουν τις συναλλαγές στην εσωτερική αγορά της Ένωσης και να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό. Ως εκ τούτου, η τρίτη ανακεφαλαιοποίηση συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(87)
Το στοιχείο ενίσχυσης στο πλαίσιο της τρίτης ανακεφαλαιοποίησης ανέρχεται στο ποσό του 1,558 δισεκατ. ευρώ.
(88)
Όσον αφορά τη μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC, η Επιτροπή φρονεί ότι το μέτρο συνεπάγεται τη χρήση κρατικών πόρων. Η Σλοβενία προέβη στη συγκρότηση της BAMC με σκοπό να παράσχει στήριξη για τη σταθερότητα του τραπεζικού τομέα, βοηθώντας τις προβληματικές τράπεζες να μεταφέρουν επισφαλή περιουσιακά στοιχεία τους εκτός ισολογισμού σε τιμή υψηλότερη από την τρέχουσα αγοραία αξία τους. Οι εν λόγω μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων στην BAMC από την NLB θα περιορίσουν τη ζημία που θα έπρεπε να υποστεί σε αντίθετη περίπτωση η τράπεζα στο πλαίσιο της εξυγίανσης του ισολογισμού της και της υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσής της.
(89)
Προκειμένου να αξιολογήσουν εάν η μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC εμπεριέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης, οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής προσδιόρισαν ανεξάρτητα την τρέχουσα αγοραία αξία του προς μεταβίβαση χαρτοφυλακίου, καθώς και την πραγματική οικονομική αξία, η οποία θα αποτελέσει ταυτόχρονα και την τιμή στην οποία θα μεταβιβασθούν τα περιουσιακά στοιχεία. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η αξία μεταβίβασης του χαρτοφυλακίου είναι υψηλότερη από την τρέχουσα αγοραία αξία, το μέτρο συνιστά πλεονέκτημα υπέρ της NLB.
(90)
Το πλεονέκτημα αυτό ενισχύει τη θέση της NLB έναντι των ανταγωνιστών της στη Σλοβενία και σε άλλα κράτη μέλη που δεν επωφελούνται από την ίδια κρατική στήριξη. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να θεωρηθεί ότι το μέτρο είναι ικανό να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών, δεδομένου επίσης ότι η NLB δραστηριοποιείται και θα εξακολουθήσει να δραστηριοποιείται στον χρηματοπιστωτικό τομέα, χαρακτηριστικό του οποίου είναι ο έντονος διεθνής ανταγωνισμός.
(91)
Όσον αφορά το ποσό της ενίσχυσης στο πλαίσιο της μεταβίβασης απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC, είναι σκόπιμο να επισημανθεί ότι στην υποσημείωση 2 του σημείου 20 στοιχείο α) της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, ως ποσό της ενίσχυσης στο πλαίσιο ενός μέτρου αρωγής για περιουσιακά στοιχεία νοείται η διαφορά μεταξύ της τιμής μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων και της αγοραίας τιμής. Η τιμή μεταβίβασης ανέρχεται στο ποσό των 617 εκατ. ευρώ, ενώ η αγοραία τιμή εκτιμάται στο ποσό των 486 εκατ. ευρώ. Η χορηγούμενη ενίσχυση υπέρ της NLB ως αποτέλεσμα της μεταβίβασης απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC ανέρχεται στο ποσό των 130 εκατ. ευρώ.
(92)
Κατά συνέπεια, η συνολική ενίσχυση υπέρ της NLB συνεπεία της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης ανακεφαλαιοποίησης, καθώς και της μεταβίβασης απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC ανέρχεται στο ποσό των 2,321 δισεκατ. ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στο 20 % των ΠΣΣΚ της NLB σύμφωνα με στοιχεία του Δεκεμβρίου 2012.
8.2. ΤΟ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
8.2.1. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης
(93)
Δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να διαπιστώνει ότι η ενίσχυση είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά εάν αποσκοπεί στην «άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους». Η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι οι συνθήκες παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρή διαταραχή στην οικονομία ενός κράτους μέλους και ότι μέτρα που στηρίζουν τις τράπεζες είναι ικανά να άρουν αυτή τη διαταραχή. Η εν λόγω εκτίμηση περιγράφεται αναλυτικά και αναπτύσσεται περαιτέρω στις έξι ανακοινώσεις σχετικά με την κρίση (18) καθώς και στην τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
(94)
Η τραπεζική ανακοίνωση του 2013 εφαρμόζεται σε μέτρα κρατικής ενίσχυσης που κοινοποιούνται από την 1η Αυγούστου και μετά. Στην περίπτωση της NLB, η Σλοβενία κοινοποίησε τη χορήγηση συμπληρωματικής κρατικής ενίσχυσης με τη μορφή εισφορών κεφαλαίου και κεφαλαιακών διευκολύνσεων μετά την 1η Αυγούστου 2013. Κατά συνέπεια, η αξιολόγηση του συμβιβάσιμου του σχεδίου αναδιάρθρωσης της NLB διέπεται από τις διατάξεις της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013.
(95)
Οι διάφορες εγκρίσεις που χορήγησε η Επιτροπή όσον αφορά τα μέτρα που έλαβαν οι σλοβενικές αρχές για την αντιμετώπιση της χρηματοπιστωτικής κρίσης (19) επιβεβαιώνουν την ύπαρξη σοβαρής διαταραχής στη σλοβενική οικονομία. Ως εκ τούτου, η νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου του συνόλου των μέτρων που καλύπτονται από το σχέδιο αναδιάρθρωσης (κυρίως η πρώτη ανακεφαλαιοποίηση, η δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση, η τρίτη ανακεφαλαιοποίηση και η μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC) είναι το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
(96)
Όσον αφορά ειδικότερα το συμβιβάσιμο της μεταβίβασης απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC, η Επιτροπή αξιολογεί το εν λόγω μέτρο σε συνάρτηση με την ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, όπως αναπροσαρμόστηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
(97)
Σε ό,τι αφορά το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης που χορηγήθηκε υπέρ της NLB, η Επιτροπή αξιολογεί την εν λόγω ενίσχυση βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης σε συνάρτηση με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης όπως συμπληρώθηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
8.2.2. Το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, όπως αναπροσαρμόστηκε και συμπληρώθηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013
(98)
Όσον αφορά το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης που χορηγήθηκε υπέρ της NLB υπό μορφή μεταβίβασης απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC, η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει το συγκεκριμένο μέτρο βάσει της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, όπως αναπροσαρμόστηκε και συμπληρώθηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013. Στην ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων ορίζεται ως μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, κάθε κρατική ενίσχυση που «απαλλάσσ[ει] τη δικαιούχο τράπεζα (ή της παρέχ[ει] κατάλληλη αντιστάθμιση) από την ανάγκη είτε να καταχωρίσει ζημία είτε να συστήσει αποθεματικά για πιθανή ζημία όσον αφορά τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία που κατέχει και/ή ελευθερών[ει] για άλλες χρήσεις κεφάλαια που είναι υποχρεωτικά βάσει των κεφαλαιακών απαιτήσεων». Επίσης, καθορίζονται τα κριτήρια για το συμβιβάσιμο των εν λόγω μέτρων με την εσωτερική αγορά. Τα κριτήρια αυτά περιλαμβάνουν i) την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων· ii) τη διαφάνεια και τη γνωστοποίηση των απομειώσεων της αξίας· iii) τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων· iv) την ορθή και συνεπή εκτίμηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων· και v) την καταλληλότητα της αμοιβής και του καταμερισμού του κόστους.
Επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων
(99)
Όσον αφορά την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων, στο τμήμα 5.4 της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων επισημαίνεται ότι τα μέτρα αρωγής για τα περιουσιακά στοιχεία προϋποθέτουν τον σαφή προσδιορισμό των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων και την επιβολή ορισμένων ορίων ως προς την επιλεξιμότητα, ούτως ώστε να διασφαλίζεται το συμβιβάσιμο των μέτρων.
(100)
Ωστόσο, στην ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων επισημαίνεται περαιτέρω ότι πρέπει να βρεθεί μια ισορροπία ανάμεσα στην επίτευξη του στόχου άμεσης χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και την ανάγκη να διασφαλιστεί η αποκατάσταση της κανονικής λειτουργίας της αγοράς, επισήμανση που συνηγορεί μάλλον υπέρ μιας αντιμετώπισης που περιλαμβάνει στοιχεία ευελιξίας κατά τον προσδιορισμό των κατηγοριών των περιουσιακών στοιχείων. Ειδικότερα, παρότι στην ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων αναφέρονται ως επιλέξιμα περιουσιακά στοιχεία τα περιουσιακά στοιχεία που προκάλεσαν τη χρηματοπιστωτική κρίση (γίνεται ρητή αναφορά στους εξασφαλισμένους τίτλους με ενυπόθηκα δάνεια στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής), παρέχεται επίσης η δυνατότητα επέκτασης της επιλεξιμότητας σε «σαφώς καθορισμένες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων που αντιστοιχούν σε […] συστημική απειλή, εφόσον δικαιολογείται δεόντως και χωρίς ποσοτικούς περιορισμούς».
(101)
Όσον αφορά την υπό εξέταση περίπτωση, το μέτρο για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία αφορά μη αποδοτικά περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται κατά μείζονα λόγο με κατασκευαστικές εταιρείες, εταιρείες μεταφορών και χρηματοπιστωτικές εταιρείες συμμετοχών ή μη αποδοτικά περιουσιακά στοιχεία με οικιστικά ακίνητα ως εξασφαλίσεις. Οι τομείς αυτοί βρίσκονταν στο επίκεντρο των δυσχερειών που αντιμετώπιζε η NLB, με σημαντικά χαρτοφυλάκια μη εξυπηρετούμενων δανείων (41 % των μη εξυπηρετούμενων δανείων για χρηματοπιστωτικές εταιρείες συμμετοχών και 74 % για κατασκευαστικές εταιρείες). Το χαρτοφυλάκιο προς μεταβίβαση αντιστοιχεί σε ποσοστό άνω του 50 % των απομειώσεων που αποτελούσαν αντικείμενο λογιστικής καταχώρισης εκ μέρους της NLB d.d. κατά την ημερομηνία της 31ης Δεκεμβρίου 2012. Ως εκ τούτου, τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων.
Διαφάνεια και γνωστοποίηση
(102)
Όσον αφορά τη διαφάνεια και τη γνωστοποίηση, στο τμήμα 5.1 της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων ορίζεται ότι οι επιλέξιμες τράπεζες έχουν την υποχρέωση πλήρους εκ των προτέρων διαφάνειας και γνωστοποίησης των μειωμένης αξίας περιουσιακών στοιχείων που θα αποτελέσουν αντικείμενο των μέτρων αρωγής, με βάση κατάλληλη εκτίμηση της αξίας, πιστοποιημένη από αναγνωρισμένους ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες και επικυρωμένη από την αρμόδια εποπτική αρχή. Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, η γνωστοποίηση και η εκτίμηση των μειωμένης αξίας περιουσιακών στοιχείων θα πρέπει να λαμβάνει χώρα πριν από την κρατική παρέμβαση.
(103)
Αρχική εκτίμηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων διενεργήθηκε από την Τράπεζα της Σλοβενίας. Πρώτον, η Τράπεζα της Σλοβενίας γνωστοποίησε επίσης στις 10 Μαΐου 2013 δοκιμή προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, βάσει της οποίας προσδιορίστηκαν οι κεφαλαιακές επιπτώσεις της μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων στην BAMC από τις τρεις μεγαλύτερες τράπεζες της Σλοβενίας. Δεύτερον, από τα αποτελέσματα των AQR/ST που διεξήχθησαν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, και τα οποία γνωστοποιήθηκαν στις 4 Δεκεμβρίου 2013, προέκυψαν ενδείξεις σχετικά με το κεφαλαιακό έλλειμμα των σλοβενικών τραπεζών στο πλαίσιο σεναρίου προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων. Οι κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων που πρόκειται να μεταβιβαστούν προσδιορίστηκαν με σαφήνεια και η μεταβίβαση θα πραγματοποιηθεί αποκλειστικά και μόνο βάσει της μεθοδολογίας εκτίμησης της αξίας που έχει εγκρίνει η Τράπεζα της Σλοβενίας. Επομένως, το συγκεκριμένο κράτος μέλος εξασφάλισε ικανοποιητικό βαθμό διαφάνειας και γνωστοποίησης για το σύνολο των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων της NLB που πρόκειται να μεταβιβαστούν στην BAMC. Ειδικότερα, οι διαδικασίες AQR/ST για τον προσδιορισμό του κεφαλαιακού ελλείμματος της τράπεζας διεξήχθησαν από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες.
Διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων
(104)
Όσον αφορά τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, στο τμήμα 5.6 της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων ορίζεται ότι είναι απαραίτητο να προβλεφθεί σαφής λειτουργικός και οργανωτικός διαχωρισμός ανάμεσα στη δικαιούχο τράπεζα και στα περιουσιακά της στοιχεία, ιδίως όσον αφορά τη διαχείριση, το προσωπικό και την πελατεία. Στην ανακοίνωση αναφέρεται εν προκειμένω ότι οι ρυθμίσεις αυτές πρέπει να διευκολύνουν την τράπεζα ώστε να επικεντρωθεί στην αποκατάσταση της βιωσιμότητάς της και να αποφύγει τυχόν συγκρούσεις συμφερόντων.
(105)
Η διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων θα ανατεθεί στην BAMC, η οποία είναι απολύτως ανεξάρτητη από την NLB. Συνεπώς, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ο διαχωρισμός της διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων συνάδει με τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων.
Εκτίμηση της αξίας
(106)
Στο τμήμα 5.5 της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων επισημαίνεται ότι, προκειμένου να προληφθούν οι αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, είναι απαραίτητη η ορθή και συνεπής εκτίμηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων. Ο απώτερος σκοπός της εκτίμησης της αξίας είναι ο προσδιορισμός της πραγματικής οικονομικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων. Η αξία αυτή αποτελεί το επίπεδο αναφοράς, εφόσον η μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στη συγκεκριμένη τιμή δηλώνει το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης, δηλαδή επιτυγχάνει τον σκοπό της αρωγής υπερβαίνοντας την τρέχουσα αγοραία αξία, αλλά διατηρεί ταυτόχρονα το ποσό της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο.
(107)
Η Τράπεζα της Σλοβενίας προέβη σε αξιολόγηση του χαρτοφυλακίου και η Επιτροπή υπέβαλε, με τη βοήθεια εξωτερικών εμπειρογνωμόνων, σε διεξοδικό έλεγχο την εκτίμηση της αξίας και την υποκείμενη γενική μεθοδολογία, ούτως ώστε να διασφαλιστεί συνεπής προσέγγιση σε ενωσιακό επίπεδο.
(108)
Τα συμπεράσματα που έχουν αντληθεί είναι τα ακόλουθα:
i)
το υλικό που διαβίβασε η NLB επιτρέπει την εκπόνηση εμπεριστατωμένης ανάλυσης υψηλών προδιαγραφών ποιότητας·
ii)
ενδείκνυται η υιοθέτηση προσέγγισης βάσει αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας χρησιμοποιώντας τις αξιολογήσεις της NLB και επικαιροποιημένα οικονομικά στοιχεία ισολογισμού για το χαρτοφυλάκιο που μεταβιβάζεται στην BAMC·
iii)
η εκτιμώμενη πραγματική οικονομική αξία του χαρτοφυλακίου εταιρικών δανείων της NLB αντιστοιχεί στο 60,2 % του ακαθάριστου ανοίγματος, με περιθώριο σφάλματος +/- 5 %, βάσει μεθόδου σύγκρισης προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων. Κατά τη μέθοδο σύγκρισης προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων εφαρμόζεται προσομοίωση ακραίων καταστάσεων στο επίπεδο των προβλέψεων που έχουν προσδιοριστεί στο πλαίσιο ελέγχου ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων. Η Επιτροπή και οι εξωτερικοί της εμπειρογνώμονες διαβάθμισαν το εν λόγω επίπεδο προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων με τη χρήση πάγιας πρακτικής. Το επίπεδο της πραγματικής οικονομικής αξίας, σύμφωνα με την εκτίμηση των εμπειρογνωμόνων, αναφέρεται στο χαρτοφυλάκιο εταιρικών δανείων της NLB, το οποίο είναι μεγαλύτερο από το χαρτοφυλάκιο που προσδιορίστηκε τελικά για τη μεταβίβαση στην BAMC. Ως εκ τούτου, η εκτίμηση αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατη μεταβλητή για την αξιολόγηση της πραγματικής οικονομικής αξίας του χαρτοφυλακίου που πρόκειται να μεταβιβαστεί στην BAMC.
(109)
Η Επιτροπή διενήργησε την αξιολόγηση της πραγματικής οικονομικής αξίας του χαρτοφυλακίου με βάση τα προαναφερόμενα στοιχεία. Για την εν λόγω αξιολόγηση, η Επιτροπή προέβη σε διαχωρισμό των δανείων σε δύο κατηγορίες: δάνεια σε επιχειρήσεις με συνεχιζόμενη δραστηριότητα, αφενός, και δάνεια σε αναδιαρθρώσεις πιστωτικών υποχρεώσεων και επισφαλή δάνεια, αφετέρου. Η πραγματική οικονομική αξία των τίτλων μετοχικού κεφαλαίου υποβλήθηκε σε ξεχωριστή αξιολόγηση.
(110)
Για τα δάνεια σε επιχειρήσεις με συνεχιζόμενη δραστηριότητα, η Επιτροπή εφάρμοσε προσέγγιση βάσει αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας, σύμφωνα με τις συστάσεις των εξωτερικών εμπειρογνωμόνων. Βάσει της υφιστάμενης αξιολόγησης της NLB και των επικαιροποιημένων οικονομικών στοιχείων σχετικά με το άνοιγμα, η Επιτροπή υπολόγισε τις πιθανότητες αθέτησης των υποχρεώσεων. Στη συνέχεια αξιολογήθηκε η ζημία λόγω αθέτησης των υποχρεώσεων κατόπιν εμπεριστατωμένης ανάλυσης των εξασφαλίσεων, με βάση είτε υφιστάμενη πιστωτική τεκμηρίωση είτε ελέγχους πιστωτικής ποιότητας προηγούμενων χρήσεων.
(111)
Για τα δάνεια σε αναδιαρθρώσεις πιστωτικών υποχρεώσεων και τα επισφαλή ανοίγματα, η Επιτροπή επικεντρώθηκε στην ανάλυση των εξασφαλίσεων προκειμένου να προβεί σε εκτίμηση της αξίας που πρέπει να ανακτηθεί στο πλαίσιο σεναρίου ρευστοποίησης, με τη χρήση συνετών παραδοχών ως προς την αξία των εξασφαλίσεων και τη συνεκτίμηση των αποτελεσμάτων των AQR/ST.
(112)
Για τους τίτλους μετοχικού κεφαλαίου, η Επιτροπή εξέτασε τις εκθέσεις εκτίμησης της αξίας που υπέβαλε η Σλοβενία προκειμένου να διαπιστώσει, αφενός, εάν οι αναφερόμενες αγοραίες αξίες ανταποκρίνονταν στις ποσοστώσεις της αγοράς για τις εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες και, αφετέρου, εάν η μεθοδολογία εκτίμησης της αξίας που χρησιμοποιήθηκε για τις μη εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες πληρούσε τις προδιαγραφές της αγοράς.
(113)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πραγματική οικονομική αξία του χαρτοφυλακίου δανείων ανέρχεται σε 617 εκατ. ευρώ για ονομαστικό ποσό ύψους 2,3 δισεκατ. ευρώ, ενώ η πραγματική οικονομική αξία του χαρτοφυλακίου τίτλων μετοχικού κεφαλαίου ανέρχεται στο ποσό των 94 εκατ. ευρώ. Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται η μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων στην BAMC στην πραγματική οικονομική τους αξία.
(114)
Όσον αφορά την αγοραία αξία, η Επιτροπή χρησιμοποιεί μέθοδο κάλυψης του περιθωρίου (spread) για την αξιολόγηση της τρέχουσας αγοραίας αξίας κατά τη χρονική στιγμή της μεταβίβασης. Βάσει της μεθόδου αυτής, η αγοραία αξία του χαρτοφυλακίου εκτιμάται στο ποσό των 486 εκατ. ευρώ για τα δάνεια και στο ποσό των 94 εκατ. ευρώ για τους τίτλους μετοχικού κεφαλαίου.
(115)
Κατά συνέπεια, το ποσό της ενίσχυσης αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ της αξίας μεταβίβασης και της αγοραίας αξίας, ήτοι ανέρχεται σε 130 εκατ. ευρώ.
Καταμερισμός του κόστους και αμοιβή
(116)
Όσον αφορά τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων, στο τμήμα 5.2 της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων επαναλαμβάνεται η γενική αρχή σύμφωνα με την οποία οι τράπεζες οφείλουν να επωμίζονται στον μέγιστο βαθμό τις ζημίες που συνδέονται με απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ισοδύναμη ευθύνη των μετόχων και καταμερισμός του κόστους. Επομένως, τα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να μεταβιβάζονται σε τιμή που είναι ίση ή χαμηλότερη από την πραγματική οικονομική τους αξία.
(117)
Η Σλοβενία δεσμεύεται να ορίσει για τα περιουσιακά στοιχεία τιμή μεταβίβασης ίση ή χαμηλότερη από την πραγματική οικονομική αξία τους και, ως εκ τούτου, συμμορφώνεται προς τις διατάξεις της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων.
Συμπέρασμα σχετικά με το μέτρο για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία
(118)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι η μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC πληροί όλες τις προϋποθέσεις και τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, όπως αναπροσαρμόστηκε και συμπληρώθηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
8.2.3. Το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, όπως συμπληρώθηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013
(119)
Σύμφωνα με το σημείο 31 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013, τα σχέδια αναδιάρθρωσης που προβλέπουν τη χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, εκτός από τις απαιτήσεις σχετικά με την άντληση κεφαλαίων και τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων, θα συνεχίσουν να αξιολογούνται βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
(120)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης και την τραπεζική ανακοίνωση του 2013, πρέπει, καταρχάς, από το σχέδιο αναδιάρθρωσης να προκύπτει ότι η διαδικασία αναδιάρθρωσης στην οποία υποβάλλεται το ωφελούμενο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, είναι κατάλληλη για να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ιδρύματος. Δεύτερον, το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο, ενώ τόσο οι μέτοχοι όσο και οι πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης πρέπει να συνεισφέρουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό στη μείωση του κεφαλαιακού ελλείμματος. Τρίτον, πρέπει να προβλέπονται μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων που προκαλούνται στον ανταγωνισμό από την τεχνητή ενίσχυση της θέσης του ωφελούμενου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στην αγορά, καθώς και για την εξασφάλιση ενός ανταγωνιστικού τραπεζικού τομέα. Τέλος, πρέπει να ληφθούν υπόψη ζητήματα παρακολούθησης και διαδικαστικά θέματα.
i) Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας
(121)
Όπως ορίζεται στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, το κράτος μέλος πρέπει να υποβάλει πλήρες σχέδιο αναδιάρθρωσης με το οποίο να καταδεικνύεται ο τρόπος αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του ωφελούμενου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος χωρίς τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, το οποίο δεν μπορεί να υπερβαίνει τα πέντε έτη. Η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα επιτυγχάνεται όταν η τράπεζα είναι σε θέση να ανταγωνίζεται αυτοδύναμα στην αγορά για την άντληση κεφαλαίων σύμφωνα με τις σχετικές κανονιστικές απαιτήσεις. Προς τον σκοπό αυτό, η τράπεζα πρέπει να είναι σε θέση να καλύπτει όλα της τα έξοδα και να εξασφαλίζει επαρκή απόδοση των κεφαλαίων, λαμβάνοντας υπόψη το προφίλ κινδύνου της τράπεζας. Η αποκατάσταση της βιωσιμότητας πρέπει να προκύπτει κυρίως από την εφαρμογή εσωτερικών μέτρων και να βασίζεται σε αξιόπιστο σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(122)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης της NLB, το οποίο καλύπτει την περίοδο έως και την 31η Δεκεμβρίου 2017, προβλέπεται αποκατάσταση της βιωσιμότητάς της στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Ως καθοριστικός παράγοντας αναφέρεται η προσδοκώμενη βελτίωση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου και η μειωμένη ανάγκη συμπληρωματικών απομειώσεων και σύστασης προβλέψεων. Η αποκατάσταση της βιωσιμότητας θα επιτευχθεί επίσης με την εξυγίανση του ισολογισμού της NLB, η οποία θα προκύψει από την προγραμματιζόμενη μεταβίβαση μη αποδοτικών περιουσιακών στοιχείων στην BAMC. Επιπλέον, η NLB θα επωφεληθεί από τη βελτίωση της επιχειρησιακής της αποτελεσματικότητας χάρη στη λήψη μέτρων μείωσης των δαπανών και στη σταθεροποίηση των εσόδων της. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα της τράπεζας, αφού ληφθεί υπόψη η μεταβίβαση των μη αποδοτικών περιουσιακών στοιχείων στην BAMC, το σχέδιο αναδιάρθρωσης βασίζεται στην παραδοχή της χορήγησης κρατικής ενίσχυσης ανακεφαλαιοποίησης ύψους 1,558 δισεκατ. ευρώ το 2013, και πλήρους απομείωσης ομολογιών μειωμένης εξασφάλισης και μετοχικού κεφαλαίου των μετόχων της ύψους 250 εκατ. ευρώ.
(123)
Δυνάμει του σημείου 10 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, τα προτεινόμενα μέτρα αναδιάρθρωσης πρέπει να αντιμετωπίζουν τις αδυναμίες της ίδιας της τράπεζας. Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης εκτίθενται καταρχάς τα αίτια των δυσχερειών που αντιμετωπίζει η NLB. Το χαρτοφυλάκιο δανείων της NLB υπέστη ισχυρό πλήγμα κατά τη διάρκεια της κρίσης και δημιούργησε υψηλά ποσά ζημιών απομείωσης.
(124)
Η ανάπτυξη του χαρτοφυλακίου δανείων χρηματοδοτήθηκε από την αγορά χονδρικής, στοιχείο που προκάλεσε την εκτίναξη των δεικτών χορηγήσεων προς καταθέσεις (από 74 %, το 2002, σε 137 %, το 2009). Εν τω μεταξύ, η τράπεζα δεν ενίσχυσε επαρκώς την κεφαλαιακή βάση της και βασιζόταν σε πολύ μεγάλο βαθμό σε υβριδικά μέσα πριν από την έναρξη της κρίσης.
(125)
Πριν από την κρίση, η NLB συσσώρευε ανοίγματα στον κατασκευαστικό κλάδο, σε επιχειρήσεις αστικής ανάπτυξης και σε χρηματοπιστωτικές εταιρείες συμμετοχών, αλλά υστερούσε ως προς την ποιότητα διαχείρισης του συνδεόμενου κινδύνου. Η συσσώρευση επισφαλών δανείων απέβη ολέθρια όταν ξέσπασε η κρίση και η οικονομία άρχισε να παρουσιάζει ύφεση. Το εθνικό πρόγραμμα οδοποιίας ολοκληρώθηκε το 2008 και η εγχώρια ζήτηση για ακίνητα μειώθηκε δραματικά. Δεδομένου του υψηλού βαθμού μόχλευσής τους, η πλειονότητα των σλοβενικών επιχειρήσεων βρέθηκαν αντιμέτωπες με τις έντονες πιέσεις που ασκούνταν λόγω της οικονομικής ύφεσης, της υποτίμησης των περιουσιακών στοιχείων και των μετοχών, καθώς και της μειωμένης πρόσβασης σε πιστώσεις. Ο συνδυασμός της σοβαρής οικονομικής ύφεσης και του ασθενούς πλαισίου διαχείρισης κινδύνου είχε ως συνέπεια την αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Πράγματι, σύμφωνα με στοιχεία της 30ής Σεπτεμβρίου 2012, το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων ανήλθε πλέον στο 29 % των ακαθάριστων δανείων για την NLB, με τον κατασκευαστικό κλάδο να καταγράφει μακράν το χειρότερο ποσοστό (74 %). Κατά συνέπεια, οι ζημίες μετά την αφαίρεση των φόρων ανέρχονταν σε 87 εκατ. ευρώ το 2009, σε 202 εκατ. ευρώ το 2010, σε 240 εκατ. ευρώ το 2011 και σε 273 εκατ. ευρώ το 2012.
(126)
Η έλλειψη αυστηρών κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης και η συνακόλουθη επιρροή του κράτους στη διαχείριση των καθημερινών εργασιών της τράπεζας αποτέλεσαν ένα ακόμη αίτιο για την εκδήλωση των προβλημάτων της τράπεζας.
(127)
Ως εκ τούτου, ενόψει της αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας πρέπει να αντιμετωπιστούν πέντε βασικά ζητήματα. Πρώτον, πρέπει να ενισχυθεί η εταιρική διακυβέρνηση της τράπεζας ώστε να διασφαλίζεται ότι οι οικονομικά δικαιολογημένες επιχειρηματικές αποφάσεις λαμβάνονται αποκλειστικά από τη διοίκηση της τράπεζας και ότι το κράτος δεν θα ασκεί επιρροή στη διαχείριση των καθημερινών εργασιών της τράπεζας. Δεύτερον, η τράπεζα πρέπει να βελτιώσει τις πολιτικές τιμολόγησης και το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου που εφαρμόζει, με σκοπό τη διατήρηση των περιθωρίων και την ελαχιστοποίηση των ζημιών. Τρίτον, η NLB οφείλει να προβεί σε εξυγίανση του ισολογισμού της και σε μείωση του ανοίγματός της σε προβληματικούς τομείς, είτε μέσω ορθής σύστασης προβλέψεων και απομόχλευσης για τα προβληματικά περιουσιακά στοιχεία είτε μέσω μεταβίβασης προβληματικών δανείων στην BAMC. Τέταρτον, η τράπεζα πρέπει να διορθώσει τη δομή του ισολογισμού της μέσω ανακεφαλαιοποίησης και μέσω της ενίσχυσης της βάσης των καταθέσεών της ή της μείωσης του δείκτη δανειακών επιβαρύνσεων. Τέλος, η τράπεζα οφείλει να βελτιώσει την επιχειρησιακή της αποτελεσματικότητα ώστε να εξασφαλίσει ικανοποιητικό επίπεδο κερδοφορίας.
α) Ενίσχυση του πλαισίου εταιρικής διακυβέρνησης
(128)
Οι δεσμεύσεις διασφαλίζουν την ανεξαρτησία του διοικητικού συμβουλίου και της διοίκησης όσον αφορά τον καθορισμό των κριτηρίων δανεισμού. Οι δεσμεύσεις αυτές εγγυώνται ότι η τιμολόγηση των δανείων θα βασίζεται σε πολιτική τιμολόγησης που θα θεσπίζει κανόνες για την ελάχιστη ΑΙΚ για όλα τα δάνεια, μειώνοντας έτσι την πιθανότητα να δανείζει η τράπεζα σε τιμές κάτω των τιμών της αγοράς λόγω εξωτερικών επιρροών.
(129)
Οι δεσμεύσεις φαίνεται να αντιμετωπίζουν κατάλληλα και να επανορθώνουν τις κύριες αδυναμίες της εταιρικής διακυβέρνησης της NLB. Θεσπίζουν επαρκείς διασφαλίσεις για την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων, για τη μέριμνα ότι η στρατηγική και οι αποφάσεις έχουν επιχειρηματοκεντρική προσέγγιση και ότι δεν επηρεάζονται από στόχους άλλους εκτός από τη μεγιστοποίηση της αξίας ούτε υπόκεινται σε αθέμιτη εξωτερική επιρροή. Οι σχεδιαζόμενες αλλαγές στην εταιρική διακυβέρνηση θα καταστήσουν την τράπεζα λιγότερο ευάλωτη σε εξωτερικές επιρροές και παράλληλα θα επιβάλλουν μεγαλύτερη πειθαρχία στην αγορά μέσω της ενίσχυσης του ελέγχου και της διαφάνειας κατά τη λήψη αποφάσεων διαχείρισης.
(130)
Η NLB θα επανεξετάσει περαιτέρω τις πολιτικές κινήτρων και αποδοχών της ώστε να μεριμνήσει ότι δεν ενθαρρύνουν την ανάληψη παράλογων κινδύνων και ότι προσανατολίζονται σε βιώσιμους και μακροπρόθεσμους στόχους. Επιπλέον, θα επιβληθεί ανώτατο όριο στις συνολικές αποδοχές όλων των μελών συμβουλίων και όλων των υπαλλήλων που εκτελούν ειδικές εργασίες, έως την 31η Δεκεμβρίου 2017, σύμφωνα με όσα ορίζονται στα σημεία 37 έως 39 της Τραπεζικής Ανακοίνωσης του 2013, γεγονός που θα διευκολύνει την έγκαιρη εκτέλεση του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
(131)
Επιπροσθέτως, η Σλοβενία δεσμεύεται να εκποιήσει τη συμμετοχή της στην NLB έως ποσοστό […] % έως τις […] σε επενδυτή ανεξάρτητο που δεν συνδέεται με τη Δημοκρατία της Σλοβενίας. Η εν λόγω εκποίηση θα μειώσει σημαντικά την εξωτερική επιρροή στη διαχείριση και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της τράπεζας.
β) Ενίσχυση των πολιτικών τιμολόγησης και του πλαισίου διαχείρισης κινδύνου
(132)
Η NLB θα ενισχύσει τις πολιτικές τιμολόγησης που εφαρμόζει και το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου, ειδικότερα μέσω ορισμένων κανόνων και μέτρων που αποσκοπούν στην προστασία των βέλτιστων επιχειρηματικών συμφερόντων της τράπεζας. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται η κατάρτιση του προσωπικού, η βαθμολόγηση των πελατών, η τιμολόγηση των νέων προϊόντων και η επανεξέταση της διαδικασίας πιστωτικού κινδύνου.
(133)
Ειδικότερα, η τιμολόγηση των νέων δανείων θα αποφέρει έως την 31η Δεκεμβρίου 2017 θετική ΑΙΚ κατά τουλάχιστον […] % για κάθε πελάτη. Η τιμολόγηση αυτή θα εφαρμοστεί σταδιακά, ξεκινώντας με ΑΙΚ ύψους […] % σε κάθε πελάτη το 2014 και θα φθάσει στο […] % έως την 31η Δεκεμβρίου 2017.
(134)
Η επακόλουθη βελτίωση των τιμολογιακών πολιτικών και του πλαισίου διαχείρισης κινδύνου της NLB είναι ενδεδειγμένη και απαραίτητη προκειμένου να εφαρμοστούν αυστηρότερες πιστωτικές πολιτικές στις νέες δανειοδοτικές δραστηριότητες, καθώς και πιο συντηρητική πολιτική σύστασης προβλέψεων. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές αντιμετωπίζουν τις αδυναμίες της NLB, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα χαμηλή ποιότητα του χαρτοφυλακίου δανείων της, υπερβολικά υψηλό αριθμό μη εξυπηρετούμενων δανείων και υψηλό κόστος πίστωσης. Αντιμετωπίζοντας αυτά τα αίτια χαμηλής κερδοφορίας, τα εν λόγω μέτρα συμβάλλουν στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της NLB.
(135)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει επίσης τον οργανωτικό διαχωρισμό των μη βασικών δραστηριοτήτων από τις βασικές δραστηριότητες της NLB. Η εν λόγω αναδιοργάνωση της τράπεζας θα διευκολύνει την NLB στον εξορθολογισμό των βασικών της δραστηριοτήτων. Ο εν λόγω διαχωρισμός θα της παράσχει επίσης τη δυνατότητα να εφαρμόσει μια πιο εξειδικευμένη προσέγγιση ως προς την πορεία των μη βασικών δραστηριοτήτων της τράπεζας προς τον τερματισμό τους και τη διαχείριση των μη αποδοτικών περιουσιακών στοιχείων αυτής, ώστε να μεγιστοποιηθεί η αξία ανάκτησης.
γ) Αποκατάσταση της ισορροπίας των δραστηριοτήτων με στροφή προς δραστηριότητες χαμηλότερου κινδύνου
(136)
Λόγω του σχεδίου αναδιάρθρωσης, τα ΠΣΣΚ της NLB θα μειωθούν από τα 11,1 δισεκατ. ευρώ την 31η Δεκεμβρίου 2012 στα [5-10] δισεκατ. ευρώ την 31η Δεκεμβρίου 2017. Η μείωση των ΠΣΣΚ, ειδικότερα των πλέον προβληματικών τομέων της τράπεζας, δηλαδή των εταιρειών χρηματοοικονομικών συμμετοχών, των εταιρειών μεταφορών και των κατασκευαστικών εταιρειών, εξασφαλίζει ότι ο κίνδυνος που σχετίζεται με τα εν λόγω ανοίγματα θα μειωθεί κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης.
(137)
Η NLB θα μεταβιβάσει χαρτοφυλάκιο ύψους 2,3 δισεκατ. ευρώ απομειωμένων δανείων στην BAMC, γεγονός που θα παράσχει τη δυνατότητα στην NLB να εστιαστεί στη διαχείριση των εξυπηρετούμενων δανείων, απελευθερώνοντας παράλληλα πόρους για τη διευθέτηση των υπόλοιπων μη εξυπηρετούμενων δανείων.
(138)
Η μελλοντική στρατηγική της NLB θα επανεστιαστεί σε πιο συντηρητικές επιχειρηματικές δραστηριότητες σε βασικά τμήματα των τραπεζικών υπηρεσιών προς πελάτες λιανικής τραπεζικής, προς ΜΜΕ και προς επιλεγμένες μεγάλες επιχειρήσεις στη Σλοβενία. Η εν λόγω εξέλιξη θα επιτευχθεί μέσω σημαντικών εκποιήσεων και μειώσεων των μη βασικών δραστηριοτήτων που θα απελευθερώσουν πόρους για τις βασικές δραστηριότητες.
δ) Διόρθωση της δομής του ισολογισμού
(139)
Η NLB ήδη έλαβε εισφορές κεφαλαίου από το κράτος τον Μάρτιο του 2011 και τον Ιούλιο του 2012. Με την πρόσθετη τρίτη ανακεφαλαιοποίηση, η NLB είναι σε θέση να συμμορφωθεί προς τις κεφαλαιακές απαιτήσεις της Τράπεζας της Σλοβενίας, γεγονός που της επιτρέπει να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητά της.
(140)
Το ύψος της τρίτης ανακεφαλαιοποίησης λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες της τράπεζας όπως προσδιορίστηκαν βάσει των AQR/ST. Ύστερα από την εν λόγω ανακεφαλαιοποίηση, ο δείκτης βασικών ιδίων κεφαλαίων της κατηγορίας 1 δυνάμει του ΚΚΑ θα ανέλθει αυτόματα στο 15 % και σε επίπεδο [10-20] % έως την 31η Δεκεμβρίου 2017, υπερβαίνοντας σε μεγάλο βαθμό τις κεφαλαιακές απαιτήσεις που έχει ορίσει η Τράπεζα της Σλοβενίας στο 9 % για τον δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων της κατηγορίας 1 δυνάμει του ΚΚΑ.
(141)
Επιπλέον, η NLB θα εξυγιάνει τον ισολογισμό της με τη μεταβίβαση σημαντικού χαρτοφυλακίου μη αποδοτικών και απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων προς την BAMC.
(142)
Η NLB θα αναβαθμίσει το προφίλ χρηματοδότησής της μειώνοντας τη χρηματοδότηση εντός του ομίλου προς τις θυγατρικές, εκποιώντας μη βασικές δραστηριότητες και επανεστιάζοντας στην παραδοσιακή βάση χρηματοδότησής της μέσω καταθέσεων λιανικής τραπεζικής. Ο δείκτης χορηγήσεων προς καταθέσεις θα ενισχυθεί, περνώντας από το 105 %, το 2012, στο [70-80] % την 31η Δεκεμβρίου 2017.
ε) Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης κερδοφορίας
(143)
Η αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης κερδοφορίας θα προέλθει από τον στρατηγικό επαναπροσδιορισμό της τράπεζας στις βασικές της τραπεζικές δραστηριότητες, δηλαδή στις υπηρεσίες λιανικής τραπεζικής, τις τραπεζικές υπηρεσίες προς ΜΜΕ και επιλεγμένες μεγάλες επιχειρήσεις στη Σλοβενία, ώστε η τράπεζα να είναι σε θέση να επιτύχει τους στόχους της ως προς την απόδοση ιδίων κεφαλαίων.
(144)
Η τράπεζα θα βελτιώσει το καθαρό περιθώριο επιτοκίου, εξασφαλίζοντας την κατάλληλη τιμολόγηση των νέων δανείων. Συγκεκριμένα, η τιμολόγηση των νέων δανείων θα συμβάλει στην επίτευξη θετικής απόδοσης ιδίων κεφαλαίων ύψους τουλάχιστον […] %, το 2014, […] %, το 2015, […] %, το 2016 και […] %, το 2017 για κάθε πελάτη.
(145)
Η NLB θα τεκμηριώνει επίσης όλες τις αποφάσεις αναδιάρθρωσης. Στην τεκμηρίωση θα περιλαμβάνεται σύγκριση με εναλλακτικές λύσεις, όπως εκτέλεση εξασφαλίσεων και καταγγελία υποχρεώσεων. Θα αποδεικνύει ότι επελέγη η λύση που μεγιστοποιεί την καθαρή παρούσα αξία για την τράπεζα.
(146)
Η NLB σχεδιάζει επίσης εκτενές πρόγραμμα μείωσης των δαπανών μέσω σημαντικής εξυγίανσης των εγκαταστάσεων της και του δικτύου υποκαταστημάτων της και μείωσης του προσωπικού, καθώς και μέσω της βελτίωσης της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας, της προσέλκυσης πελατών που επιδιώκουν την προσαρμοσμένη στον κίνδυνο κερδοφορία και μέσω της βελτιστοποίησης της ρευστότητας και λοιπών δαπανών. Ως εκ τούτου, το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει μείωση του δείκτη δαπανών/εσόδων σε ποσοστό μικρότερο του 60 %, ποσοστό συγκρίσιμο με τα επίπεδα που επιτύγχανε η τράπεζα προ κρίσης. Έως την 31η Δεκεμβρίου 2017 η NLB θα έχει επιτύχει απόδοση ιδίων κεφαλαίων μετά την αφαίρεση των φόρων της τάξης του [5-10] % και δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 της τάξης του [10-20] % δυνάμει του ΚΚΑ. Τα κέρδη μετά την αφαίρεση των φόρων της NLB θα ανέλθουν στα [100-150] εκατ. ευρώ το 2017.
(147)
Η ροή των απομειώσεων αναμένεται να μειωθεί προϊόντος του χρόνου καθόσον εφαρμόζεται σταδιακά το σχέδιο αναδιάρθρωσης. Η τράπεζα θα διαθέτει υγιέστερο προφίλ πιστωτικού κινδύνου χάρη στη μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC, στις δεσμεύσεις που αφορούν τη διαχείριση πιστωτικού κινδύνου και στην αναδιάρθρωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων που θα παραμείνουν στο χαρτοφυλάκιό της ώστε να μεγιστοποιηθεί η καθαρή παρούσα αξία τους για την τράπεζα, καθώς και χάρη σε άλλα μέτρα για τη βελτίωση του πλαισίου διαχείρισης κινδύνου της τράπεζας.
(148)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης είναι ικανό να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της NLB.
ii) Ίδια συνεισφορά και καταμερισμός των επιβαρύνσεων
(149)
Στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, που συμπληρώθηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013, επισημαίνεται ότι απαιτείται κατάλληλη συνεισφορά από τον δικαιούχο προκειμένου να περιοριστεί η ενίσχυση στο ελάχιστο και να αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, αλλά και το ζήτημα του ηθικού κινδύνου. Προς τον σκοπό αυτό, ορίζει i) ότι τόσο το κόστος της αναδιάρθρωσης όσο και το ύψος της ενίσχυσης θα πρέπει να είναι περιορισμένα και ii) ότι θα πρέπει να υπάρχει καταμερισμός στο έπακρο των επιβαρύνσεων μεταξύ των υφιστάμενων μετόχων και των πιστωτών μειωμένης εξασφάλισης.
(150)
Ο κατάλληλος καταμερισμός των επιβαρύνσεων συνεπάγεται κατά κανόνα, μετά την απορρόφηση των ζημιών κατά πρώτο λόγο από ίδια κεφάλαια, εισφορές από τους κατόχους υβριδικού κεφαλαίου και τους κατόχους οφειλών μειωμένης εξασφάλισης. Οι κάτοχοι υβριδικού κεφαλαίου και οφειλών μειωμένης εξασφάλισης πρέπει να συμβάλουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό στη μείωση του κεφαλαιακού ελλείμματος. Οι εισφορές αυτές μπορούν να λάβουν τη μορφή είτε μετατροπής σε κεφάλαιο κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (20) είτε μείωσης της αξίας του κεφαλαίου των μέσων. Εν πάση περιπτώσει, οι ταμειακές εκροές από τον δικαιούχο προς τους κατόχους των τίτλων αυτών πρέπει να αποτρέπονται στον βαθμό που τούτο είναι νομικώς δυνατόν.
(151)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν περιλαμβάνει στοιχεία που να υποδεικνύουν ότι η ενίσχυση υπερβαίνει τα απαιτούμενα μέσα για την κάλυψη των εξόδων που συνδέονται με την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της NLB. Το κεφαλαιακό έλλειμμα που πρέπει να καλυφθεί από την τρίτη ανακεφαλαιοποίηση καθορίστηκε βάσει των AQR/ST. Η εν λόγω εκτίμηση εισφοράς κεφαλαίου βασίζεται ειδικότερα σε εκτίμηση της αξίας των στοιχείων ενεργητικού που καταδεικνύει ότι το εν λόγω επίπεδο είναι αναγκαίο και επαρκές για την ανταπόκριση σε ακραία κατάσταση. Με τις διαδικασίες AQR/ST επιβεβαιώθηκε περαιτέρω το ύψος των απαιτούμενων κεφαλαίων. Το ποσό της τρίτης ανακεφαλαιοποίησης παρέχει τη δυνατότητα στην τράπεζα να ανταποκριθεί στις κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις, καθώς και στις προσδοκίες της αγοράς. Επιπλέον, προκειμένου να περιοριστεί η υπέρμετρη συσσώρευση κεφαλαίου στην NLB, θα θεσπιστεί μηχανισμός επιστροφής κεφαλαίου στο πλαίσιο του οποίου η NLB θα πρέπει να καταβάλει μερίσματα για τα οικονομικά έτη 2015, 2016 και 2017, υπολογιζόμενα βάσει αυξανόμενου ποσοστού τυχόν πλεονάζοντος κεφαλαίου. Ο μηχανισμός επιστροφής κεφαλαίου εξασφαλίζει ότι το πλεονάζον κεφάλαιο που υπερβαίνει τις κατώτατες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις δεν θα επιτρέψει στην τράπεζα να αναλάβει νέες δραστηριότητες πριν από την αποπληρωμή των κεφαλαίων προς το κράτος.
(152)
Παρά την απαγόρευση διανομής μερισμάτων, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στην NLB d.d. να λαμβάνει μερίσματα από τις θυγατρικές της και να αποφεύγεται η συσσώρευση ρευστότητας σε αυτές, οι θυγατρικές μπορούν να καταβάλλουν μερίσματα. Οι εν λόγω εταιρείες μπορούν να προβαίνουν σε καταβολή μερισμάτων εάν η NLB d.d. είναι -άμεσα ή έμμεσα- ο πλειοψηφικός μέτοχος και όλοι οι εξωτερικοί μέτοχοι κατέχουν συνδυαστικά ποσοστό μικρότερο του [10-20] % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου στην εκάστοτε εταιρεία.Η Επιτροπή θεωρεί ότι η δυνατότητα των θυγατρικών να καταβάλλουν τα εν λόγω μερίσματα στην NLB d.d. συμβάλλει στη διατήρηση του ύψους της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο επίπεδο, γεγονός που εξασφαλίζει τον κατάλληλο βαθμό ευελιξίας για την αποτελεσματική διαχείριση του κεφαλαίου που έχει εξυγιανθεί και της ρευστότητας της NLB και θα διευκολύνει την αποπληρωμή της ενίσχυσης. Το γεγονός ότι, ως εκ τούτου, και οι μειοψηφικοί μέτοχοι των θυγατρικών θα εισπράξουν μέρος των μερισμάτων αποτελεί αναλογική δευτερογενή συνέπεια σε σύγκριση με τα εν λόγω οφέλη, λαμβάνοντας ειδικότερα υπόψη το σχετικά μικρό ποσό μερισμάτων που θα είναι καταβλητέα σε όλους τους μετόχους εκτός της NLB d.d., ποσό που δεν θα υπερβαίνει το ένα δέκατο του ύψους των μερισμάτων που θα είναι καταβλητέα στην NLB d.d..
(153)
Κατά πρώτον, οι δεσμεύσεις σχετικά με τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων στους μετόχους και τους πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης συμμορφώνονται με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης που συμπληρώθηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
(154)
Εν προκειμένω, η Σλοβενία δεσμεύθηκε ότι, πριν από τη χορήγηση οποιασδήποτε κρατικής ενίσχυσης προς την NLB (δηλαδή πριν από την τρίτη ανακεφαλαιοποίηση και τη μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC), η NLB θα απομειώσει πλήρως το μετοχικό κεφάλαιο των μετόχων της καθώς και τις εκκρεμείς οφειλές μειωμένης εξασφάλισης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013. Η Επιτροπή επισημαίνει ως θετικό το γεγονός ότι η συμβολή των κατόχων οφειλών μειωμένης εξασφάλισης επιτυγχάνεται στον μέγιστο δυνατό βαθμό, εξασφαλίζοντας έτσι τον κατάλληλο καταμερισμό των επιβαρύνσεων. Οι εισφορές κεφαλαίου του κράτους θα πραγματοποιηθούν μόνο μετά την πλήρη εξάλειψη των οφειλών μειωμένης εξασφάλισης. Με τη σειρά αυτή εξασφαλίζεται ότι όλοι οι υφιστάμενοι κάτοχοι οφειλών μειωμένης εξασφάλισης θα πρέπει να συμβάλουν πλήρως στο κόστος αναδιάρθρωσης της τράπεζας πριν από την παρέμβαση του κράτους. Με τον τρόπο αυτό, το κράτος θα κατέχει το 100 % των μετοχών της τράπεζας μετά την τρίτη ανακεφαλαιοποίηση, σε σύγκριση με το 33,1 % πριν από την πρώτη εισφορά κεφαλαίων από το κράτος.
(155)
Κατά δεύτερον, σύμφωνα με το σημείο 24 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, ο στόχος του καταμερισμού των επιβαρύνσεων επιτυγχάνεται επίσης με την καταβολή κατάλληλης αμοιβής για την παρεχόμενη κρατική στήριξη.
(156)
Αναφορικά με την πρώτη και τη δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση, η Επιτροπή σημειώνει ότι πραγματοποιήθηκαν σε τιμές συμβατές με την αρχή καταμερισμού των επιβαρύνσεων (21). Αναφορικά με την τρίτη ανακεφαλαιοποίηση που περιλαμβάνεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, το κράτος θα κατέχει το 100 % της τράπεζας μετά την ανακεφαλαιοποίηση, γεγονός που μεγιστοποιεί τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων. Η Επιτροπή έχει επίσης επιβεβαιώσει ότι η μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC θα συνοδεύεται από την καταβολή κατάλληλης αμοιβής.
(157)
Κατά τρίτον, αναφορικά με την κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης που απορρέει από το σχέδιο αναδιάρθρωσης μέσω εσωτερικών μέτρων της NLB, η NLB θα επιβάλει μέτρα περιορισμού των δαπανών που θα επιφέρουν μείωση των λειτουργικών δαπανών από 368 εκατ. ευρώ, την 31η Δεκεμβρίου 2012, σε [250-300] εκατ. ευρώ, την 31η Δεκεμβρίου 2017, σύμφωνα με ένα βασικό σενάριο. Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται επίσης η εκποίηση τουλάχιστον του [80-90] % των μη τραπεζικών δραστηριοτήτων της τράπεζας. Επιπροσθέτως, θεσπίζεται μηχανισμός επιστροφής κεφαλαίου που επιτρέπει την καταβολή μερισμάτων στο κράτος για τα οικονομικά έτη 2015, 2016 και 2017 έως έναν μέγιστο βαθμό χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο τα κεφάλαια της τράπεζας που απαιτούνται βάσει των κανονιστικών κεφαλαιακών απαιτήσεων.
(158)
Κατά τέταρτον, επιπροσθέτως των εν λόγω διαρθρωτικών μέτρων, η Σλοβενία επίσης δεσμεύθηκε να επιβάλει απαγόρευση διανομής τοκομεριδίων, απαγόρευση πράξεων εξαγοράς και απαγόρευση διαφήμισης και επιθετικών εμπορικών πρακτικών.
(159)
Η Επιτροπή σημειώνει ότι η δέσμευση για μη διανομή τοκομεριδίων δεν ισχύει για τα νεοεκδοθέντα κεφαλαιακά μέσα, υπό τον όρο ότι τυχόν καταβολή τοκομεριδίων επί των εν λόγω νεοεκδοθέντων κεφαλαιακών μέσων δεν δημιουργεί νομική υποχρέωση καταβολής τοκομεριδίων επί τίτλων της NLB υφιστάμενων κατά τη χρονική στιγμή της έγκρισης της παρούσας απόφασης (22). Η Επιτροπή αποδέχεται τον περιορισμό της απαγόρευσης διανομής τοκομεριδίων ώστε να μπορέσει ο όμιλος να αντλήσει νέο υβριδικό κεφάλαιο από την αγορά, σύμφωνα με το σημείο 26 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης. Η έκδοση τίτλων μειωμένης εξασφάλισης μετά την ημερομηνία έγκρισης της παρούσας απόφασης θα παράσχει τη δυνατότητα στην τράπεζα να αντλεί πρόσθετη χρηματοδότηση και υβριδικό κεφάλαιο, χωρίς να ενεργοποιείται η καταβολή τοκομεριδίων επί υφιστάμενων τίτλων, ειδικότερα δε επί υφιστάμενων οφειλών μειωμένης εξασφάλισης. Χάρη στον περιορισμό της απαγόρευσης διανομής τοκομεριδίων, η τράπεζα θα είναι σε θέση να εκδίδει πρόσθετο κεφάλαιο κατηγορίας 1 δυνάμει του ΚΚΑ, το οποίο ενδέχεται να μειώσει τις κεφαλαιακές ανάγκες της με τη μορφή μετοχικού κεφαλαίου. Εν προκειμένω, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι τα τοκομερίδια θα πρέπει να είναι προαιρετικά και ότι δεν μπορούν να είναι υποχρεωτικά προκειμένου οι χρεωστικοί τίτλοι να μπορούν να χαρακτηριστούν κεφάλαιο κατηγορίας 1 δυνάμει του ΚΚΑ. Τέλος, στην υπό εξέταση υπόθεση μπορούμε επίσης να επισημάνουμε ότι, μετά την πλήρη απομείωση του μετοχικού κεφαλαίου όλων των μετόχων της NLB και των εκκρεμών οφειλών μειωμένης εξασφάλισης, δεν απομένει ούτε μετοχικό κεφάλαιο ούτε οφειλή μειωμένης εξασφάλισης στην τράπεζα. Ο περιορισμός της απαγόρευσης διανομής τοκομεριδίων δεν υπονομεύει τη χρήσιμη συνέπεια της απαγόρευσης διανομής τοκομεριδίων όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, διότι η δέσμευση της NLB ότι η καταβολή τοκομεριδίων επί νέων μέσων δεν θα δημιουργεί νομική υποχρέωση καταβολής τοκομεριδίων επί υφιστάμενων τίτλων της NLB θα αποτρέψει τυχόν περιττές εκροές κεφαλαίου.
(160)
Ως εκ τούτου, ο καταμερισμός των επιβαρύνσεων μεταξύ των κατόχων μετοχικού κεφαλαίου, υβριδικού κεφαλαίου και οφειλών μειωμένης εξασφάλισης, η μείωση των δαπανών, οι εκποιήσεις και η κατάλληλη αμοιβή για την ενίσχυση αποτελούν επαρκή ίδια συνεισφορά της NLB στο κόστος της αναδιάρθρωσής της.
(161)
Για αυτούς τους λόγους, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει τη δέουσα ίδια συνεισφορά και τον δέοντα καταμερισμό των επιβαρύνσεων.
iii) Μέτρα που περιορίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού
(162)
Τέλος, το μέρος 4 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης απαιτεί το σχέδιο αναδιάρθρωσης να περιλαμβάνει μέτρα που περιορίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Αυτά τα μέτρα θα πρέπει να είναι ειδικά προσαρμοσμένα για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων στις αγορές όπου η δικαιούχος τράπεζα θα δραστηριοποιείται μετά την αναδιάρθρωση. Η φύση και η μορφή των μέτρων αυτών εξαρτώνται από δύο κριτήρια: πρώτον, από το ύψος της ενίσχυσης και τους όρους και τις συνθήκες υπό τις οποίες χορηγήθηκε και, δεύτερον, από τα χαρακτηριστικά των αγορών στις οποίες θα δραστηριοποιηθεί η δικαιούχος τράπεζα. Περαιτέρω, η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον βαθμό της ίδιας συνεισφοράς του δικαιούχου και του καταμερισμού των επιβαρύνσεων κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης.
(163)
Η NLB έχει λάβει κρατική ενίσχυση με τη μορφή κεφαλαιακής εισφοράς και μέτρων για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία που ανέρχεται στο ποσό των 2,321 δισεκατ. ευρώ και ισοδυναμεί με το 20 % των ΠΣΣΚ της NLB (23). Η κατάλληλη αμοιβή για την ενίσχυση και η εφαρμογή μέτρων περιορισμού των πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού είναι απαραίτητες, κυρίως δεδομένου του σχετικά υψηλού ποσού της ενίσχυσης.
(164)
Ένα πρώτο μέτρο που θα περιορίσει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού είναι η εκποίηση των μεριδίων της NLB σε […]. Η εκποίηση του […], θα μειώσει το μερίδιο της NLB στην αγορά […]. Η εκποίηση του […] της NLB επίσης θα συμβάλει στον περιορισμό του μεριδίου της NLB στην αγορά και θα ανοίξει την αγορά στους ανταγωνιστές.
(165)
Η μείωση της παρουσίας της NLB στην αγορά όσον αφορά τη χορήγηση δανείων προς τους κλάδους των κατασκευών, των μεταφορών και των χρηματοπιστωτικών συμμετοχών επιτυγχάνεται χάρη στους ετήσιους περιορισμούς για τα ΠΣΣΚ στους εν λόγω τομείς.
(166)
Επιπροσθέτως, η NLB θα διακόψει τις δραστηριότητες μίσθωσης, τις πράξεις αναδόχου πρακτόρευσης είσπραξης και προεξόφλησης απαιτήσεων και τις μη βασικές δραστηριότητές της στη Σλοβενία και στο εξωτερικό, συμβάλλοντας έτσι περαιτέρω στον περιορισμό των πιθανών δευτερογενών συνεπειών της εισπραχθείσας κρατικής ενίσχυσης σε άλλες δραστηριότητες πέραν των βασικών της τραπεζικών δραστηριοτήτων.
(167)
Η NLB θα συνεχίσει τη δραστηριότητά της υπό όρους που θα περιορίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Ως τράπεζα τύπου «monoline» (μονομερούς κατεύθυνσης) με ενισχυμένη διαχείριση κινδύνου και ενισχυμένες πολιτικές διακυβέρνησης, καθώς και με αποδοτικότερη πολιτική δανεισμού που περιλαμβάνει βελτιωμένη τιμολόγηση με την οποία επιτυγχάνεται ΑΙΚ ύψους [10-20] % επί νέων χορηγήσεων δανείων την 31η Δεκεμβρίου 2017, η τράπεζα θα σταματήσει να παρέχει υπερβολικά προνομιακούς όρους στους πελάτες της. Τα στοιχεία αυτά συμβάλλουν στη βιωσιμότητα της NLB και ταυτόχρονα περιορίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
(168)
Η Σλοβενία δεσμεύτηκε να επιβάλει απαγόρευση πράξεων εξαγοράς, διασφαλίζοντας ότι η NLB δεν θα χρησιμοποιήσει την κρατική ενίσχυση που έλαβε για να αποκτήσει νέες επιχειρήσεις. Επιπροσθέτως, θεσπίζεται μηχανισμός επιστροφής κεφαλαίου που επιτρέπει στην NLB την καταβολή μερισμάτων στο κράτος για τα οικονομικά έτη 2015, 2016 και 2017 έως έναν μέγιστο βαθμό χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο τα κεφάλαια της τράπεζας που απαιτούνται βάσει των κανονιστικών κεφαλαιακών απαιτήσεων. Ο μηχανισμός επιστροφής κεφαλαίου εξασφαλίζει ότι το κεφάλαιο που συσσωρεύεται και υπερβαίνει τις κεφαλαιακές απαιτήσεις βάσει του κανονισμού ή βάσει άλλων κανονιστικών απαιτήσεων δεν θα επιτρέψει στην τράπεζα να αναλάβει νέες δραστηριότητες πριν από την αποπληρωμή των κεφαλαίων προς το κράτος.
(169)
Επιπλέον των εν λόγω διαρθρωτικών μέτρων, η Σλοβενία επίσης δεσμεύθηκε να επιβάλει σειρά υποχρεώσεων συμπεριφοράς προς αποτροπή των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή χαιρετίζει την απαγόρευση της διαφήμισης της κρατικής ενίσχυσης και των επιθετικών εμπορικών πρακτικών, με την οποία αποτρέπεται η χρήση της ενίσχυσης από την NLB για συμπεριφορά που αντίκειται στον ανταγωνισμό.
(170)
Λαμβάνοντας υπόψη αυτό το μείγμα μέτρων και δεσμεύσεων, υπάρχουν επαρκείς διασφαλίσεις για τον περιορισμό πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού δεδομένου του ύψους της ενίσχυσης προς την NLB.
8.2.4. Παρακολούθηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης
(171)
Δυνάμει του μέρους 5 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης που συμπληρώθηκε με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013, απαιτείται η τακτική υποβολή εκθέσεων ώστε να είναι σε θέση η Επιτροπή να επαληθεύει την ορθή εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η Σλοβενία θα διορίσει καταπιστευματοδόχο παρακολούθησης, ο οποίος θα υποβάλλει στην Επιτροπή εξαμηνιαίες εκθέσεις παρακολούθησης.
(172)
Για την ορθή εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης καθ' όλη τη διάρκειά του, οι σλοβενικές αρχές θα λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να διασφαλίσουν ότι η NLB συμμορφώνεται με τις δεσμεύσεις που παρατίθενται στους όρους χορήγησης της ενίσχυσης.
(173)
Επιπλέον, η ορθή εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης και η πλήρης και ορθή εφαρμογή όλων των δεσμεύσεων που περιέχονται στους όρους χορήγησης της ενίσχυσης που προσαρτώνται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης θα τυγχάνουν συνεχούς παρακολούθησης από ανεξάρτητο καταπιστευματοδόχο παρακολούθησης που διαθέτει επαρκή προσόντα. Ο καταπιστευματοδόχος παρακολούθησης θα διαθέτει απεριόριστη πρόσβαση σε όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται για την παρακολούθηση της εφαρμογής της απόφασης. Η Επιτροπή ή ο καταπιστευματοδόχος παρακολούθησης δύνανται να ζητούν από την NLB εξηγήσεις και διευκρινίσεις. Η Σλοβενία και η NLB οφείλουν να συνεργαστούν πλήρως με την Επιτροπή και τον καταπιστευματοδόχο παρακολούθησης στο πλαίσιο όλων των ερευνών που συνδέονται με την παρακολούθηση.
8.2.5. Συμπέρασμα και περάτωση της διαδικασίας επί του σχεδίου αναδιάρθρωσης
(174)
Η Επιτροπή σημειώνει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπέβαλε η Σλοβενία αντιμετωπίζει επαρκώς τα ζητήματα της βιωσιμότητας (περιλαμβανομένης της εταιρικής διακυβέρνησης), του καταμερισμού των επιβαρύνσεων και της στρέβλωσης του ανταγωνισμού και ότι συνάδει με τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης που συμπληρώθηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
(175)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αίρει τις επιφυλάξεις ως προς το συμβιβάσιμο του σχεδίου αναδιάρθρωσης που είχε διατυπώσει στη δεύτερη απόφαση διάσωσης και κίνησης της διαδικασίας.
9. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(176)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πρώτη, η δεύτερη και η τρίτη κρατική ανακεφαλαιοποίηση της NLB και η μεταβίβαση απομειωμένων στοιχείων ενεργητικού στην BAMC συνιστούν ενίσχυση αναδιάρθρωσης υπέρ της NLB.
(177)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα αναδιάρθρωσης που συνίστανται στην πρώτη, τη δεύτερη και την τρίτη ανακεφαλαιοποίηση και στη μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC είναι ικανά να επιτρέψουν στην NLB να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της, είναι επαρκή ως προς τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων και είναι κατάλληλα και αναλογικά για την αντιστάθμιση των συνεπειών στρέβλωσης της αγοράς των υπό εξέταση μέτρων ενίσχυσης. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει ότι το υποβληθέν σχέδιο αναδιάρθρωσης πληροί τα κριτήρια της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, όπως συμπληρώθηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013 και της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, όπως προσαρμόστηκε και συμπληρώθηκε από την τραπεζική ανακοίνωση του 2013. Τα μέτρα αναδιάρθρωσης μπορούν, επομένως, να θεωρηθούν συμβατά με την εσωτερική αγορά δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ. Η πρώτη, η δεύτερη και η τρίτη ανακεφαλαιοποίηση και η μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC μπορούν επομένως να εγκριθούν σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης που παρασχέθηκε στην NLB από τη Δημοκρατία της Σλοβενίας, και συνίσταται στην πρώτη ανακεφαλαιοποίηση ύψους 250 εκατ. ευρώ, στη δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση ύψους 382,9 εκατ. ευρώ, στην τρίτη ανακεφαλαιοποίηση ύψους 1 558 εκατ. ευρώ και στη μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στην BAMC με στοιχείο ενίσχυσης ύψους 130 εκατ. ευρώ, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά, υπό το πρίσμα του σχεδίου αναδιάρθρωσης και των δεσμεύσεων που παρατίθενται στο παράρτημα.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Σλοβενίας.
Βρυξέλλες, 18 Δεκεμβρίου 2013.