ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 14. srpna 2014,
kterým se Řecké republice povoluje výjimka z některých ustanovení směrnice Evropského parlamentu a Rady 2009/72/ES
(oznámeno pod číslem C(2014) 5902)
(2014/536/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na směrnici Evropského parlamentu a Rady 2009/72/ES ze dne 13. července 2009 o společných pravidlech pro vnitřní trh s elektřinou a o zrušení směrnice 2003/54/ES (1), a zejména na čl. 44 odst. 1 a článek 48 uvedené směrnice,
s ohledem na žádosti předložené Řeckou republikou dne 17. ledna 2012 a 5. prosince 2003,
poté, co s touto žádostí obeznámila členské státy,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Dne 17. ledna 2012 předložilo řecké Ministerstvo pro životní prostředí, energetiku a změnu klimatu (dále jen „YPEKA“) Komisi v souladu s čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES žádost (dále jen „žádost“) o výjimku z kapitoly III a VIII směrnice 2009/72/ES pro některé řecké ostrovy, které nejsou propojeny s elektroenergetickou soustavou kontinentálního Řecka (nepropojené ostrovy či „NO“).
(2)
Dne 12. září 2012 požádala Komise řecký energetický regulační orgán (dále jen „RAE“), aby se k žádosti vyjádřil. Orgán RAE na tuto žádost reagoval dne 16. listopadu 2012 (dále jen „stanovisko orgánu RAE“).
(3)
Dne 17. prosince 2013, 23. prosince 2013, 4. února 2014, 28. února 2014 a 17. března 2014 předložil orgán RAE další podklady, jimiž žádost odůvodnil.
(4)
Dne 14. března 2014 (s dodatkem zaslaným dne 20. března 2014) Komise informovala členské státy o podání žádosti podle čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES a požádala je, aby případně předložily své připomínky do 25. března 2014. Nebyly předloženy žádné připomínky.
(5)
Ministerstvo YPEKA touto žádostí navázalo na žádost o odchylku od některých ustanovení směrnice 2003/54/ES, kterou předložilo Ministerstvo rozvoje dne 5. prosince 2003 podle čl. 26 odst. 1 směrnice Evropského parlamentu a Rady 2003/54/ES (2) (dále jen „původní žádost“). Ačkoli byly provedeny předběžné úkony k prošetření původní žádosti, nebyla odchylka podle čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES udělena ani zamítnuta.
2. ŽÁDOST PŘEDLOŽENÁ MINISTERSTVEM YPEKA
2.1. ROZSAH POŽADOVANÉ VÝJIMKY
(6)
Předmětem žádosti je výjimka z kapitol III a VIII směrnice 2009/72/ES.
(7)
Kapitola III směrnice 2009/72/ES pojednává o povolovacím řízení a výběrovém řízení na nové kapacity. Kapitola VIII se týká přístupu třetích osob, otevírání trhu a přímých vedení.
2.2. STÁVAJÍCÍ ORGANIZACE ELEKTRICKÉ SOUSTAVY NA NEPROPOJENÝCH OSTROVECH
(8)
Řecké trhy s energií jsou upraveny především řeckým zákonem č. 4001/2011, jenž provádí směrnici 2009/72/ES do vnitrostátního práva. Zákon č. 4001/2011 vstoupil v platnost dne 22. srpna 2011.
(9)
Provozovatelem řecké distribuční soustavy je společnost DEDDIE SA (dále jen „DEDDIE“), jejímž výhradním vlastníkem je společnost Public Power Corporation (dále jen „PPC“), zavedený řecký výrobce a dodavatel elektřiny, od nějž je však po právní a funkční stránce oddělena. Vlastníkem aktiv tvořících síť a provozovaných společností DEDDIE je společnost PPC.
(10)
Podle článku 127 zákona č. 4001/2011 je společnost DEDDIE odpovědná za rozvoj, provozování a údržbu řecké distribuční soustavy elektřiny, což zahrnuje i distribuční soustavu elektřiny na nepropojených ostrovech.
(11)
Společnost DEDDIE navíc nese odpovědnost i za provozování elektroenergetických soustav na nepropojených ostrovech. Mezi tyto úkoly patří: i) vypracovat plán rozvoje výroby elektřiny pro izolované mikrosoustavy, včetně programu jejich propojení s ostatními nepropojenými ostrovy, ii) zajistit, aby v nezbytných zónách bylo možné instalovat nové výrobní kapacity, rozšířit stávající kapacity nebo složky dodávek a rozšířit řeckou distribuční soustavu elektřiny na nepropojené ostrovy a izolované mikrosoustavy, iii) uzavřít smlouvy s držiteli licencí, které by upravovaly dodávky elektřiny do této soustavy a z této soustavy, poskytování pomocných služeb pro distribuční soustavy na nepropojených ostrovech a odměňování výrobců elektřiny, poplatky účtované zákazníkům a dodavatelům za poskytnutou elektřinu a další příjmy a výdaje na zvláštních účtech, např. účtech určených pro odměňování povinností veřejné služby.
(12)
Ustanovení čl. 137 odst. 1 zákona č. 4001/2011 stanoví, že všichni spotřebitelé elektřiny jsou považováni za oprávněné zákazníky, s výjimkou spotřebitelů usazených v izolovaných mikrosoustavách v souladu s článkem 139 uvedeného zákona.
(13)
Ustanovení čl. 133 odst. 3 zákona č. 4001/2011 uvádí:
„S výjimkou případů, kdy je elektřina vyráběna z obnovitelných zdrojů energie nebo prostřednictvím vysoce účinné kombinované výroby tepla a elektrické energie nebo hybridních zařízení, jakož i v případě zařízení pro vlastní spotřebu, byla-li v souladu s ustanoveními článku 139 povolena výjimka, je licence k výrobě elektřiny v souladu s určitými nařízeními o udělování licencí udělena pouze společnosti PPC SA. Společnost PPC SA je odpovědná za nepřerušenou dodávku elektřiny do izolovaných mikrosoustav, k čemuž obdrží licenci, jakož i za zabezpečení dlouhodobého finančního provozování elektroenergetické soustavy na těchto ostrovech.“
(14)
Článek 134 zákona č. 4001/2011 uvádí:
„Aniž jsou dotčena ustanovení článku 139 uvedeného zákona, jsou licence k dodávkám elektřiny do izolovaných mikrosoustav v souladu s požadavky nařízení o udělování licencí uděleny výhradně společnosti PPC SA. Neoprávněným zákazníkům musí společnost PPC SA dodávat elektřinu na žádost.“
(15)
Podle článku 139 zákona č. 4001/2011 lze v souladu s ustanoveními článku 44 směrnice 2009/72/ES povolovat výjimky z ustanovení uvedeného zákona.
(16)
Ministerské rozhodnutí č. PD5/EL/B/F IB/12924 přijaté podle článku 28 řeckého zákona č. 3426/2005 stanoví, že dodávky elektřiny spotřebitelům na nepropojených ostrovech ze strany kteréhokoli výrobce elektřiny představují povinnost veřejné služby (dále jen „povinnost veřejné služby na nepropojených ostrovech“) v obecném hospodářském zájmu. Z důvodu sociální soudržnosti musí dodavatelé elektřiny na nepropojených ostrovech poskytovat elektřinu za cenu, která podle kategorie spotřebitelů odpovídá ceně elektřiny v řecké propojené soustavě.
(17)
Článek 52 řeckého zákona č. 4001/2011 stanoví, že zákazníci na nepropojených ostrovech mají nárok na zvláštní služby jak z hlediska ceny a kvality a bezpečnosti dodávek, tak i transparentnosti smluvních podmínek. Poskytovatelé zajišťující povinnost veřejné služby na nepropojených ostrovech obdrží za plnění této povinnosti finanční náhradu, jejíž výpočet je prováděn na základě metodiky stanovené orgánem RAE v jeho rozhodnutí č. 24/2014 (3). Tato metodika vychází z rozdílu mezi celkovými výrobními náklady na nepropojených ostrovech (pevnými i proměnnými) a celkovou tržní cenou, kterou dodavatelé v propojené soustavě hradí (mezní náklady v soustavě plus všechny další mechanismy v řecké propojené soustavě). Výpočet náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech se provádí měsíčně a pro soustavu každého samostatného ostrova a podléhá kontrole ze strany orgánu RAE. Tato náhrada je financována z daně uložené všem zákazníkům, včetně zákazníků na nepropojených ostrovech. (4) Mechanismus plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech spravuje společnost LAGIE, řecký subjekt ve vlastnictví státu působící na trhu. V ministerském rozhodnutí D5-EL/B/F1/oik.27547 z prosince 2011 (5), jež vychází z ustanovení čl. 55 odst. 3 zákona č. 4001/2011, se stanoví, že povinnost veřejné služby na nepropojených ostrovech mají nabízet všichni dodavatelé, tudíž všichni dodavatelé jsou způsobilí pro náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech.
(18)
Sekundární právní předpisy podrobněji upravují dodávky a výrobu elektrické energie na nepropojených ostrovech. Orgán RAE přijal ve svém rozhodnutí č. 39/2014 ze dne 28. ledna 2014 konkrétně Kodex pro řízení elektroenergetických soustav na nepropojených ostrovech („kodex pro nepropojené ostrovy“), jenž upravuje celou řadu aspektů týkajících se provozování izolovaných soustav na nepropojených ostrovech, včetně otevírání trhu a realizace sjednaných tržních transakcí a výroby elektřiny. Tento kodex vstoupil v platnost dnem zveřejnění, tj. 17. února 2014.
2.3. ZÁSADNÍ PROBLÉMY SPOJENÉ S PROVOZOVÁNÍM IZOLOVANÝCH SOUSTAV
(19)
V žádosti se zdůrazňují níže uvedené problémy spojené s provozováním řeckých izolovaných elektroenergetických soustav:
a)
velmi kolísavá poptávka po elektřině v izolovaných mikrosoustavách, jež je dána i) úlohou cestovního ruchu v hospodářském rozvoji ostrovů a ii) rostoucím podílem obnovitelných zdrojů energie.
Tyto faktory mají negativní vliv jak na faktor zatížení tepelné či tradiční výrobní kapacity, tak i na možnost navrácení nákladů na investice do této výrobní kapacity;
b)
velmi rozmanité povětrnostní podmínky na ostrovech, jež ovlivňují poptávku a způsobují výpadky soustav pro výrobu elektřiny, což vyžaduje značné rezervy.
(20)
V žádosti se zdůrazňují níže uvedené problémy spojené s rozvojem tradiční výroby elektřiny v řeckých malých izolovaných elektroenergetických soustavách:
a)
problém či dokonce nemožnost nalézt vhodné lokality pro výstavbu nových tradičních elektráren v izolovaných mikrosoustavách, a to především z důvodu nesouhlasu veřejnosti;
b)
malá rozloha nepropojených ostrovů, v důsledku čehož dochází kvůli nepředvídatelným investicím spotřebitelů elektřiny (jako jsou rozlehlé turistické komplexy či přístavní zařízení pro turistické lodě) k velkým změnám v dlouhodobém plánování rozvoje výroby tepelné energie, což vyžaduje, aby reakce na poptávku po elektřině byla účelná a flexibilní;
c)
předpokládá se, že poptávka po elektřině v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech se bude do roku 2017 každoročně zvyšovat o 2 %. Ačkoli již byla společnosti PPC udělena povolení k instalaci dodatečné požadované kapacity a tato instalace již byla naplánována (a předpokládá se, že do roku 2017 pokryje poptávku všech nepropojených ostrovů a zajistí i nezbytné rozpětí rezerv), nebylo vždy možné dodržet časový plán;
d)
malý objem zatížení, velmi kolísavé zatížení a rostoucí podíl obnovitelných zdrojů energie ve většině izolovaných mikrosoustav omezují dostupná technologická řešení tradiční výroby elektřiny a zužují možnost volby malých elektráren využívajících těžké oleje s nízkým obsahem síry či lehké oleje;
e)
postupy zadávání zakázek na novou výrobu elektřiny jsou časově náročné. Od udělení povolení k zahájení provozu elektráren obvykle uplyne dva a půl až tři roky;
f)
vypracování plánů na výstavbu propojovacích vedení mezi řeckou propojenou soustavou a izolovanými mikrosoustavami na nepropojených ostrovech oslabuje zájem o investice do tradiční výrobní kapacity na těchto ostrovech. Projekty propojovacích vedení s Kykladami a Krétou jsou již naplánovány.
(21)
Z toho důvodu je nezbytné uchylovat se pravidelně k nouzovým řešením, např. k zapůjčení mobilních naftových generátorů elektrického proudu či plynových turbín. Nutnost vydávat případ od případu povolení pro zajištění výroby elektřiny v nouzových situacích je nežádoucí, neboť je spojena s nehospodárným zapůjčením vybavení, místo aby toto vybavení bylo zakoupeno. V žádosti je uvedeno několik příkladů, kdy bylo v důsledku nepředvídaných událostí nezbytné dlouhodoběji využívat mobilní generátory elektrického proudu.
(22)
V žádosti se zdůrazňují níže uvedené problémy spojené s otevíráním trhu v izolovaných elektroenergetických soustavách na nepropojených ostrovech:
a)
aby bylo možné otevřít trh, bude nezbytné vyprojektovat a instalovat v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech zvláštní infrastrukturu. Tato infrastruktura bude vyžadovat instalaci kontrolních středisek, jejichž úkolem bude řídit: i) každodenní rozvrh výroby, a ii) realizaci sjednaných tržních transakcí v každé izolované soustavě tím, že se výrobní náklady v každé izolované soustavě rozdělí mezi dodavatele, kteří zde působí.
Nezbytná infrastruktura je nákladná a náklady ponesou spotřebitelé;
b)
z důvodu povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech jsou maloobchodní ceny elektřiny pro každou kategorii spotřebitelů na celém řeckém území stejné. Náhrada výrobních nákladů na nepropojených ostrovech, které jsou ve srovnání s výrobními náklady v propojené soustavě vyšší, tudíž musí být dodavatelům působícím na těchto ostrovech uhrazena tak, že se příslušný podíl náhrady za plnění povinnosti veřejné služby rozdělí v závislosti na jejich prodeji elektřiny zákazníkům.
Uvádí se, že mechanismus realizace sjednaných tržních transakcí by byl z důvodu velmi rozmanitých hodnot průměrných ročních proměnných výrobních nákladů na jeden nepropojený ostrov složitý.
(23)
Ministerstvo YPEKA se tudíž domnívá, že s rozvojem nezbytné infrastruktury pro fungování trhu s elektrickou energií a dozor nad ním ve spojitosti s otevřením trhu v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech jsou spojeny náklady, které převažují nad přínosy, jež může mít otevření trhu pro spotřebitele.
(24)
V žádosti není uvedeno datum, k němuž by požadovaná výjimka ztratila platnost.
3. STANOVISKO ORGÁNU RAE
3.1. ROZSAH VÝJIMKY
3.1.1. Výjimka z kapitoly III směrnice 2009/72/ES
(25)
Orgán RAE se domnívá, že výjimka z kapitoly III podle čl. 44 odst. 1 by se neměla týkat instalace nových energetických kapacit, které lze rozvíjet v izolované soustavě, nýbrž pouze rekonstrukce, modernizace či rozšíření stávající výrobní kapacity. Stávající výrobní kapacitu tvoří elektrárny, které jsou na nepropojených ostrovech již v provozu nebo ve fázi výstavby. Každá nová elektrárna instalovaná na těchto ostrovech se považuje za novou výrobní kapacitu.
(26)
Orgán RAE konstatuje, že v průběhu posledních dvou desetiletí projevovali nezávislí výrobci elektřiny (tj. jiní než společnost PPC) značný zájem o rozvoj obnovitelných zdrojů energie a elektráren pro kombinovanou výrobu tepla a elektrické energie ve všech izolovaných mikrosoustavách. Pokud jde o obnovitelné zdroje energie a kombinovanou výrobu tepla a elektrické energie, neměl by být přístup třetích stran k elektroenergetickým soustavám všech nepropojených ostrovů omezován.
(27)
Orgán RAE konstatuje, že za předpokladu, že budou splněny určité podmínky, nebude bránit povolení výjimky pro účely uvedení nových tradičních elektráren do provozu. Čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES však neumožňuje povolit výjimku pro nové kapacity.
(28)
Orgán RAE se domnívá, že důvodem pro rozšíření kapacit stávajících tradičních elektráren je především krátkodobý nedostatek kapacit na nepropojených ostrovech, jenž je důsledkem neočekávaných škod vzniklých na stávajících kapacitách či opožděné instalace nových kapacit, a zejména pak v průběhu období, kdy je vysoká poptávka po elektrické energii (např. v letní sezóně). Takové rozšíření je podle článku 8 směrnice 2009/72/ES předmětem otevřeného výběrového řízení. Tento postup je časově náročný a v případě nouzových situací, jež vyžadují naléhavé řešení, nevyhovující.
(29)
Orgán RAE souhlasí s tím, aby společnost PPC nesla odpovědnost za takové nouzové situace. Vzhledem k tomu, že společnost PPC je schopna přesouvat mobilní tradiční bloky z ostrovů, na nichž je přebytek kapacit, na ostrovy, na nichž je nedostatek kapacit, mohlo by se jednat i o nejhospodárnější řešení.
(30)
Orgán RAE zdůrazňuje, že u každé výjimky musí být možné určit příslušný postup udělování povolení pro případ nouzových situací, a zejména pak, která kritéria uvedená v článku 7 směrnice 2009/72/ES musí být příslušnými orgány vydávajícími povolení přezkoumána.
(31)
Orgán RAE se domnívá, že výjimku je třeba povolit na omezenou dobu, například maximálně na 10 let.
3.1.2. Výjimka z kapitoly VIII uvedené směrnice
(32)
Podle orgánu RAE jsou dodávky elektřiny na nepropojených ostrovech v praxi spojeny s povinností veřejné služby na nepropojených ostrovech a náhradou za plnění této povinnosti, neboť i) náklady na výrobu elektřiny na těchto ostrovech jsou podstatně vyšší než v kontinentálním Řecku a ii) Řecká republika na celém svém území vyžaduje jednotnou tvorbu cen podle kategorie spotřebitelů.
(33)
V kodexu pro nepropojené ostrovy se předpokládá, že na těchto ostrovech budou instalovány měřicí přístroje a záznamová zařízení pro účely jednohodinového měření, vytvořena střediska pro hospodaření s energií a kontrolu a zavedeny systémy informačních technologií pro sledování a související činnosti. Orgán RAE považuje tuto infrastrukturu za nezbytnou, aby:
a)
se zajistilo, že náklady na plnění povinnosti veřejné služby jsou transparentní, nediskriminační a ověřitelné;
b)
se zajistilo náležité provozování a řádné řízení elektroenergetických soustav s cílem dosáhnout co nejhospodárnějšího provozního režimu, a tím i výraznějšího snížení poplatků spojených s povinností veřejné služby na nepropojených ostrovech, které hradí spotřebitelé energie;
c)
se dosáhlo většího podílu obnovitelných zdrojů energie a kombinované výroby tepla a elektrické energie, včetně technologií v oblasti obnovitelných zdrojů energie se složitými a zvláštními nároky na řízení, jako jsou např. obnovitelné zdroje energie s možností skladování energie, solární elektrárny atd.;
d)
se zaručila nezbytná transparentnost, pokud jde o řízení izolovaných soustav, čímž se zajistí nediskriminační zacházení se všemi účastníky trhu, a zejména pak výrobci.
(34)
Orgán RAE je tudíž toho názoru, že bez ohledu na to, zda povolení k vykonávání činnosti v rámci izolované mikrosoustavy má jeden či více dodavatelů, musí být tato infrastruktura v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech instalována.
(35)
Předpokládá se, že odhadované náklady na instalaci této infrastruktury se budou pohybovat v rozmezí 20 až 30 milionů EUR pro všechny nepropojené ostrovy, včetně Kréty a Rhodu. Orgán RAE považuje tuto částku za rozumnou, zejména vzhledem k očekávaným přínosům, tj. zajištění transparentnosti a ověřování v souvislosti s plněním povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech, jakož i řádné a kontrolované provozování izolovaných elektroenergetických soustav.
(36)
Na rozdíl od ministerstva YPEKA se orgán RAE domnívá, že udělení povolení více než jednomu dodavateli, který má vykonávat svou činnost v dané izolované soustavě na nepropojených ostrovech, nebude znamenat žádné značné dodatečné náklady na požadovanou infrastrukturu, neboť tato infrastruktura je tak jako tak nezbytná pro každodenní rozvrh výroby u výrobních bloků umístěných na nepropojených ostrovech, realizaci sjednaných tržních transakcí a plnění povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech.
(37)
Orgán RAE se dále domnívá, že dodatečné významné přínosy pro spotřebitele na nepropojených ostrovech spočívají ve skutečnosti, že zde bude působit více dodavatelů.
(38)
Orgán RAE se tudíž domnívá, že trvalé vyloučení dalších dodavatelů z trhů na nepropojených ostrovech není opodstatněné. Předpokládá se, že instalace nezbytné infrastruktury popsaná výše bude dokončena během tří až pěti let. Orgán RAE by proti případné výjimce poskytnuté výlučně pro tuto časovou lhůtu bez možnosti jakéhokoli prodloužení neměl námitky.
(39)
Orgán RAE dále konstatuje, že výjimka by v případě, že jakákoli izolovaná soustava na nepropojených ostrovech již nebude spadat do kategorie malých izolovaných soustav či izolovaných mikrosoustav, měla automaticky pozbýt platnosti. Taková situace by mohla nastat tehdy, když budou izolované soustavy na těchto ostrovech propojeny s řeckou propojenou soustavou.
4. POSUZOVÁNÍ
4.1. PRÁVNÍ ZÁKLAD ŽÁDOSTI
(40)
Čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES stanoví možnost povolit výjimku z některých ustanovení uvedené směrnice, pokud se výjimka vztahuje na malé izolované soustavy a izolované mikrosoustavy.
(41)
Podle čl. 2 bodu 26 směrnice 2009/72/ES se malou izolovanou soustavou rozumí každá soustava se spotřebou nižší než 3 000 GWh v roce 1996, která získává méně než 5 % své roční spotřeby elektřiny propojením s jinými soustavami.
(42)
Podle čl. 2 bodu 27 směrnice 2009/72/ES se izolovanou mikrosoustavou rozumí každá soustava se spotřebou nižší než 500 GWh v roce 1996, která nemá žádné propojení s jinými soustavami.
(43)
Izolované soustavy uvedené v žádosti zahrnují jeden, popř. několik nepropojených ostrovů (viz sloupec 1 a 2 v tabulce). I když izolovanou soustavu tvoří několik nepropojených ostrovů, které jsou propojeny mezi sebou navzájem, je elektroenergetická soustava tvořená těmito vzájemně propojenými ostrovy izolovaná v tom smyslu, že není napojena na žádnou jinou elektroenergetickou soustavu.
(44)
V žádosti se uvádí, že 31 z celkem 32 izolovaných soustav jsou izolované mikrosoustavy, přičemž největší z nich je Rhodos. Izolované mikrosoustavy, jež jsou předmětem žádosti, představovaly v roce 2010 5,24 % celkového prodeje elektřiny v Řecku. Izolovaná soustava Kréty je považována za malou izolovanou soustavu. Podíl Kréty na řecké poptávce po elektřině činil v roce 2010 3,01 %.
Roční poptávka jednotlivých izolovaných soustav
Roční poptávka (MWh)
Roční poptávka v roce 1996
Název izolované soustavy
Nepropojené ostrovy, jež jsou součástí příslušné izolované soustavy
1996
2003
2010
2013
3 000 GWh
500 GWh
Kréta
1 562,300
2 444,543
3 014,392
2 825,132
Ano
Ne
Rhodos
Rhodos
Chalki
386,630
650,115
764,401
760,658
Ano
Ano
Kos-Kalymnos
Kos
Kalymnos
Lipsi
Leros
Nisyros-Giali
Tilos
Telendos
Pserimos
156,340
281,574
351,959
352,984
Ano
Ano
Lesbos
Lesbos
153,650
259,552
308,454
288,230
Ano
Ano
Chios
Chios
Psara
Oinousses
110,480
180,868
214,449
200,042
Ano
Ano
Paros
Paros
Antiparos
Naxos
Iraklia
Koufonisia
Schinousa
Ios
Sikinos
Folegandros
95,340
164,761
208,206
194,740
Ano
Ano
Samos
Samos
Fournoi
Thymena
90,170
136,283
151,017
137,315
Ano
Ano
Syros
Syros
56,920
100,429
107,270
95,302
Ano
Ano
Thira
Thira
Thirasia
47,680
88,073
117,957
120,199
Ano
Ano
Mykonos-Délos
Mykonos-Délos
45,740
78,049
115,071
112,978
Ano
Ano
Limnos
Limnos
35,650
55,340
62,710
59,672
Ano
Ano
Karpathos
Karpathos
Kasos
26,580
30,397
37,829
36,931
Ano
Ano
Milos
Milos
Kimolos
15,460
37,331
45,819
45,402
Ano
Ano
Ikaria
Ikaria
13,110
24,359
28,845
27,613
Ano
Ano
Skyros
Skyros
9,380
14,053
16,150
14,782
Ano
Ano
Patmos
Patmos
8,770
13,988
16,738
17,020
Ano
Ano
Sifnos
Sifnos
6,540
13,180
17,966
16,521
Ano
Ano
Symi
Symi
5,250
9,819
15,054
14,662
Ano
Ano
Amorgos
Amorgos
3,840
7,284
9,816
9,072
Ano
Ano
Kythnos
Kythnos
3,610
7,089
8,309
7,991
Ano
Ano
Serifos
Serifos
2,830
6,793
8,162
7,654
Ano
Ano
Astypalea
Astypalea
2,470
5,283
6,997
6,670
Ano
Ano
Megisti
Megisti
770
1,863
2,751
3,005
Ano
Ano
Ag. Efstratios
Ag. Efstratios
540
937
1,058
1,075
Ano
Ano
Anafi
Anafi
400
858
1,110
1,179
Ano
Ano
Othoni
Othoni
330
588
674
632
Ano
Ano
Erikoussa
Erikoussa
220
452
710
746
Ano
Ano
Agathonisi
Agathonisi
190
388
522
642
Ano
Ano
Donoussa
Donoussa
180
417
676
690
Ano
Ano
Aktikithyra
Aktikithyra
70
199
228
241
Ano
Ano
Arki-Marathi
Arki-Marathi
0
175
248
312
Ano
Ano
Gavdos
Gavdos
0
0
365
471
Ano
Ano
(45)
V tabulce výše jsou uvedeny izolované soustavy tak, jak byly určeny v žádosti, jakož i základní informace o každé soustavě. Z těchto informací lze vyvodit, že podle objemu poptávky po elektřině v roce 1996 spadají všechny izolované soustavy s výjimkou Kréty do kategorie izolovaných mikrosoustav ve smyslu čl. 2 bodu 27 směrnice 2009/72/ES. Pokud jde o Krétu, je třeba rovněž uvést, že vzhledem k tomu, že Kréta nebyla a dosud není propojena s žádnou jinou elektroenergetickou soustavou, byl a dosud je procentní podíl poptávky kryté prostřednictvím propojovacích vedení nulový, tj. nižší než 5 %. Kréta tudíž představuje malou izolovanou soustavu ve smyslu čl. 2 bodu 26 směrnice 2009/72/ES.
(46)
Orgán RAE se k izolovaným soustavám uvedeným v žádosti ve svém stanovisku nevyjádřil.
(47)
Komise tak dospěla k závěru, že izolované soustavy uvedené ve sloupci 1 výše znázorněné tabulky jsou všechny izolovanými mikrosoustavami ve smyslu čl. 2 bodu 27 směrnice 2009/72/ES, s výjimkou Kréty, jež je malou izolovanou soustavou ve smyslu čl. 2 bodu 26 směrnice 2009/72/ES.
4.2. ZÁSADNÍ PROBLÉMY SPOJENÉ S PROVOZOVÁNÍM TRADIČNÍCH ELEKTRÁREN V IZOLOVANÝCH MIKROSOUSTAVÁCH
(48)
Komise se domnívá, že existují zásadní problémy spojené s provozováním tradičních elektráren v izolovaných mikrosoustavách. Je tomu tak především z těchto důvodů:
a)
Objem zatížení, který je třeba na ostrovech zajistit, nepředpokládá výstavbu větších, účinnějších a nákladově efektivnějších tradičních elektráren, a to i z toho důvodu, že provozování izolované soustavy v rámci přijatelných bezpečnostních limitů nemůže být závislé na jediné elektrárně.
V žádné izolované mikrosoustavě nepřekročila v roce 2013 roční maximální hodnota 188,5 MW. Průměrné zatížení v době špičky a jeho medián, které činí 20,8, resp. 4,2 MW, jsou mnohem menší.
Ani jedna tradiční elektrárna nacházející se v současnosti v izolovaných mikrosoustavách nemá kapacitu přesahující 27 MW. Průměrná velikost elektrárny a její medián, které činí 3,9, resp. 1,1 MW, jsou mnohem menší.
Malý objem zatížení, který je třeba zajistit, a velmi kolísavá poptávka, které jsou dále ovlivňovány rostoucím podílem obnovitelných zdrojů energie, rovněž zužují volbu technologií uplatňovaných v tradičních elektrárnách, které lze v rámci izolovaných mikrosoustav využívat.
Všechny tradiční výrobní kapacity v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech využívají naftu či topný olej.
b)
Roční faktory zatížení ve všech izolovaných mikrosoustavách jsou malé. Ani v jedné izolované mikrosoustavě nebyl faktor zatížení v roce 2012 vyšší než 0,54. Průměrné zatížení v době špičky i jeho medián, které činí 0,38, jsou dokonce nižší. Vzhledem k prioritnímu přístupu obnovitelných zdrojů energie a skutečnosti, že faktory zatížení zde použité zohledňují celou elektroenergetickou soustavu izolované mikrosoustavy, je faktor zatížení pro tradiční elektrárny na nepropojených ostrovech ještě menší.
Roční faktor zatížení v řecké propojené soustavě zpravidla činí 50 % u všech bloků a 65 % u tepelných bloků. (6)
Roční faktor zatížení svědčí o skutečném využívání elektráren v průběhu určitého roku, a tím i o jejich schopnosti vytvářet příjmy.
Rostoucí podíl obnovitelných zdrojů energie dále sníží zatížení, které mají tradiční elektrárny zajišťovat.
c)
Existuje několik projektů, jejichž cílem je propojit nepropojené ostrovy, zejména pak Kyklady a Krétu, s hlavní řeckou propojenou soustavou. Jak již bylo uvedeno výše, tradiční elektrárny na nepropojených ostrovech nejsou tak účinné jako elektrárny instalované v propojené soustavě, a je tudíž nepravděpodobné, aby po propojení těchto ostrovů byly ekonomicky životaschopné.
Možnost propojení izolované soustavy je tak závažným faktorem odrazujícím od investic do tradičních kapacit na nepropojených ostrovech.
d)
Poměrně malé zatížení, které je třeba zajistit, znamená, že relativně malé změny v poptávce mohou mít vliv na výrobní kapacitu požadovanou v rámci dané izolované soustavy. V důsledku chybějící propojovací kapacity musí být všechny změny v poptávce nutně pokryty výrobní kapacitou umístěnou v rámci dané izolované mikrosoustavy.
Z toho důvodu je tak ještě více zapotřebí, aby reakce na dlouhodobé změny v poptávce byla účelná a flexibilní.
Potřebu flexibilního přístupu ještě více umocňují problémy pociťované při hledání vhodných lokalit pro tradiční elektrárny na nepropojených ostrovech a délka trvání postupů pro vydávání licencí a povolení.
e)
Poměr maximální a minimální roční poptávky v roce 2012 (7) ve všech izolovaných mikrosoustavách činí nejméně 3,35, u některých izolovaných mikrosoustav je však vyšší a často i výrazně vyšší. Průměrný podíl maximální a minimální poptávky a jeho medián činí 6,27 a 5,98.
Poměr maximální a minimální poptávky v řecké propojené soustavě činil v roce 2010 přibližně 3.
Vyšší poměr maximální a minimální poptávky vyjadřuje míru flexibility a rezerv, které musí být k dispozici dokonce i v rámci daného roku ve výrobní kapacitě instalované v izolované soustavě.
V této souvislosti je třeba poznamenat, že v roce 2012 se v přibližně 60 % izolovaných mikrosoustav využívaly mobilní generátory elektrického proudu.
(49)
Komise proto dospěla k závěru, že s provozováním tradičních elektráren v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech uvedených v tabulce výše jsou spojeny zásadní problémy.
4.3. Posouzení požadované výjimky z kapitoly III
4.3.1. Výjimka z ustanovení kapitoly III se nemůže vztahovat na nové kapacity
(50)
Podle čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES lze výjimky z ustanovení kapitoly III povolit, pouze pokud jde o rekonstrukci, modernizaci a rozšíření stávající kapacity.
(51)
Výjimku z ustanovení kapitoly III směrnice 2009/72/ES tudíž nové kapacitě nelze povolit.
(52)
Vzhledem k tomu, že izolované soustavy na nepropojených ostrovech jsou distribučními sítěmi, mohou řecké orgány v případě, že povolovací řízení pro nové kapacity nepovede k úspěšnému povolení nové kapacity pro izolované soustavy na nepropojených ostrovech, naopak zvážit, že využijí ustanovení čl. 7 odst. 3 směrnice 2009/72/ES i pro nové malé tradiční kapacity. Mezi takové nové malé tradiční kapacity mohou patřit například dočasné výrobní kapacity, které lze dlouhodobě poskytovat, aniž by byly trvale přisouzeny konkrétní lokalitě.
4.3.2. Výjimka z ustanovení kapitoly III se nemůže vztahovat na Krétu
(53)
Jak je uvedeno výše, všechny nepropojené ostrovy jsou izolovanými mikrosoustavami, s výjimkou Kréty, jež je malou izolovanou soustavou.
(54)
Výjimku z ustanovení kapitoly III směrnice 2009/72/ES tudíž Krétě nelze povolit.
4.3.3. Výjimka z ustanovení kapitoly III se nevtahuje na zařízení využívající obnovitelné zdroje energie či zařízení pro kombinovanou výrobu tepla a elektrické energie
(55)
V žádosti není výslovně uvedeno, že se požadovaná výjimka týká pouze tradičních elektráren.
(56)
Ustanovení čl. 133 odst. 3 zákona č. 4001/2011 však výslovně vylučuje elektřinu vyrobenou z obnovitelných zdrojů energie nebo prostřednictvím vysoce účinné kombinované výroby tepla a elektrické energie nebo hybridních zařízení, jakož i zařízení pro vlastní spotřebu z oblasti působnosti výhradní licence pro výrobu elektřiny, kterou lze udělit společnosti PPC. Totéž vyplývá z článku 225 kodexu pro nepropojené ostrovy.
(57)
Předložené odůvodnění se navíc týká pouze zásadních problémů spojených s provozováním tradičních elektráren. Ve skutečnosti se konstatuje, že tyto elektrárny se potýkají se zásadními problémy mimo jiné kvůli rostoucímu podílu obnovitelných zdrojů energie.
(58)
I kdyby tedy účelem žádosti byla výjimka z ustanovení kapitoly III směrnice 2009/72/ES pro jiná zařízení na výrobu energie, než jsou tradiční elektrárny, nelze výjimku povolit, neboť nebyly předloženy důvody odůvodňující tuto výjimku.
4.3.4. Lze povolit výjimku pro povolení rekonstrukce, modernizace a rozšíření stávající kapacity
(59)
S ohledem na výše uvedené zásadní problémy spojené s provozováním tradičních elektráren v rámci malých izolovaných soustav lze povolit výjimku pro povolení rekonstrukce, modernizace a rozšíření stávající tradiční kapacity. Toto povolení lze udělit přímo společnosti PPC.
(60)
Pro účely této výjimky:
a)
stávající tradiční výrobní kapacita zahrnuje projekty na výstavbu tradiční výrobní kapacity, pro něž orgán RAE již vydal povolení, které ke dni, kdy toto rozhodnutí nabylo účinnosti, nebylo zrušeno;
b)
úplné odstranění hlavní výrobní kapacity ve stávající lokalitě a její nahrazení novým zařízením pro výrobu elektrické energie se považuje za výstavbu nové kapacity;
c)
umístění dočasné výrobní kapacity v rámci ochranného pásma stávající kapacity představuje rozšíření stávající kapacity.
(61)
Pro povolení výjimky z kritérií a podmínek, například těch stanovených v čl. 7 odst. 2 směrnice 2009/72/ES, za nichž je povolení uděleno společnosti PPC, však neexistují důvody.
(62)
V případě, že je výjimka povolena přímo společnosti PPC, je navíc důležité, aby byly v podmínkách stanoveny povinnosti týkající se termínu, dokdy musí být povolená tradiční elektrárna zcela provozuschopná, a aby jejich součástí byla ustanovení zajišťující účinné plnění těchto povinností v plném rozsahu. Dle vlastního uvážení orgánu RAE lze po uplynutí platnosti toto přímé povolení prodloužit, avšak pouze tehdy, pokud jeho platnost skončila z důvodů, které společnost PPC nemohla nijak ovlivnit. Po uplynutí platnosti povolení by orgán RAE měl zahájit povolovací řízení v plném souladu s čl. 7 odst. 1 směrnice 2009/72/ES, tedy i za účasti třetích stran.
4.3.5. Výjimka se nemůže vztahovat na výběrová řízení na nové kapacity
(63)
Výběrové řízení ve smyslu článku 8 směrnice 2009/72/ES se ze své definice týká kapacit, které mají být vybudovány a povoleny, a představují tedy nové kapacity.
(64)
Z důvodů uvedených výše by tedy podle čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES výjimka neměla být povolena.
4.4. POSOUZENÍ POŽADOVANÉ VÝJIMKY Z KAPITOLY VIII
4.4.1. Výjimka z ustanovení kapitoly VIII se nevztahuje na článek 32 o přístupu třetích osob
(65)
Žádost se týká výjimky z kapitoly VIII směrnice 2009/72/ES, a lze se tedy domnívat, že její součástí je i žádost o výjimku z ustanovení článku 32 o přístupu třetích osob.
(66)
V žádosti není specifikováno, zda se požadovaná výjimka vztahuje i na článek 32 směrnice 2009/72/ES, ani neobsahuje žádné důvody odůvodňující tuto výjimku. Zákon č. 4001/2011 a kodex pro nepropojené ostrovy však ukládají povinnost společnosti DEDDIE, aby třetím stranám zajistila nediskriminační přístup k distribuční soustavě, kterou provozuje (např. článek 127 zákona č. 4001/2011). Takovou výjimku tudíž nelze povolit.
4.4.2. Výjimka z článku 33 o otevírání trhu a vzájemnosti
4.4.2.1. Neexistují důvody pro trvalou výjimku z článku 33 směrnice 2009/72/ES
(67)
V žádosti se v zásadě tvrdí, že společnost PPC by pro zákazníky na nepropojených ostrovech měla zůstat jediným oprávněným dodavatelem elektřiny, neboť s rozvojem infrastruktury nezbytné pro fungování trhu s elektřinou v izolovaných mikrosoustavách a dozor nad ním a infrastruktury potřebné pro otevření trhu dodavatelům, kteří jsou třetí stranou, jsou spojeny provozní náklady, jež vzniknou provozovateli soustavy na nepropojených ostrovech a které převáží nad přínosy, jež může mít otevření trhu pro spotřebitele.
(68)
Ze stanoviska orgánu RAE je zřejmé, že infrastruktura instalovaná na nepropojených ostrovech má zajistit, aby povinnost veřejné služby na nepropojených ostrovech mohla být v souladu s platnými právními předpisy vykonávána transparentním, ověřitelným a nediskriminačním způsobem. Infrastruktura je navíc vyžadována pro účely provozování izolovaných soustav na nepropojených ostrovech z technického a ekonomického hlediska. Vzhledem k tomu, že infrastruktura je kvůli splnění těchto požadavků tak jako tak nezbytná, a to bez ohledu na počet dodavatelů oprávněných vykonávat svou činnost na nepropojených ostrovech, nevede otevření trhu k navýšení nákladů na infrastrukturu.
(69)
I když je vyžadována obdobná infrastruktura, není otevření trhu ze své podstaty spjato s technickou stránkou provozu izolovaných soustav na nepropojených ostrovech ani s plněním povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech, neboť neexistuje příčinná souvislost mezi technickou a ekonomickou stránkou provozování izolovaných soustav a zajištěním povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech v souladu s příslušnými zákonnými požadavky na straně jedné a na straně druhé otázkou, zda je k dodávkám elektřiny spotřebitelům na nepropojených ostrovech oprávněn jeden či více dodavatelů.
(70)
Je správné, aby náhrada výrobních nákladů na nepropojených ostrovech, které jsou ve srovnání s výrobními náklady v propojené soustavě vyšší, byla dodavatelům působícím na těchto ostrovech povinně uhrazena tak, že se příslušný podíl náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech rozdělí v závislosti na jejich prodeji elektřiny zákazníkům. Aby bylo možné určit finanční náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech, a to bez ohledu na počet dodavatelů působících na ostrovech, je nicméně nutné nejprve zjistit výrobní náklady na těchto ostrovech.
(71)
Pokud jde o otevírání trhu, je jediným dalším požadavkem rozdělení příslušných podílů náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech mezi jednotlivé dodavatele v závislosti na jejich prodeji elektřiny zákazníkům. Dokonce i související údaje o zákaznících, zejména údaje o měření, jsou vyžadovány bez ohledu na to, zda je k dodávkám elektřiny zákazníkům na nepropojených ostrovech oprávněn jeden či více dodavatelů.
(72)
Poskytnutí náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech tudíž znamená pouze to, že je třeba ke každému oprávněnému dodavateli přiřadit údaje o měření spotřeby zákazníků, což je v prvé řadě administrativní záležitost vycházející z informací, které jsou kompletně či do značné míry shromažďovány bez ohledu na to, zda na těchto ostrovech došlo k otevření trhu, nebo nikoli. Zadruhé, schopnost přiřadit údaje je nezbytným předpokladem pro řádné provozování jakéhokoli trhu s dodávkami elektřiny. Tyto náklady tak nelze přijmout jako důvod pro povolení výjimky týkající se otevření trhu, neboť nejsou pro provozování izolovaných soustav na nepropojených ostrovech příznačné ani nejsou spojeny se zásadním problémem v jejich provozování.
(73)
Je důležité uvést, že v rámci infrastruktury, jež má být zavedena, je třeba vytvořit také rejstříky, v nichž budou údaje o měření přiřazeny k jednotlivým dodavatelům. Zatímco zavedení celé plánované infrastruktury usnadní optimální provoz izolovaných elektroenergetických soustav, není kompletní realizace souvisejících investic nezbytnou podmínkou pro otevření trhu.
(74)
Skutečnost, že průměrné roční proměnné výrobní náklady na jeden nepropojený ostrov mohou mít velmi rozmanité hodnoty, je nepodstatná. A i kdyby byly kolísavé hodnoty odůvodněné, týkají se nákladů na výrobu elektřiny v rámci izolovaných soustav na nepropojených ostrovech. Vyčíslení nákladů se tak jako tak již vyžaduje pro účely výkonu povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech v souladu se zákonnými požadavky, a navíc není nijak dotčeno počtem dodavatelů oprávněných dodávat elektřinu zákazníkům na těchto ostrovech. Vzhledem k tomu, že základem pro výkon povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech je již měsíční systém pro každou izolovanou soustavu samostatně, lze si navíc jen obtížně představit, že značné roční výkyvy na jeden nepropojený ostrov mohou vést k věcným problémům.
(75)
Z výše uvedeného tedy vyplývá, že počet dodavatelů oprávněných dodávat elektřinu zákazníkům na nepropojených ostrovech ve své podstatě nijak nesouvisí s technickou či ekonomickou stránkou provozování izolovaných soustav ani zajištěním povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech v souladu s příslušnými zákonnými požadavky.
(76)
Dále lze konstatovat, že přínosy otevření trhu převažují nad jeho případnými náklady. Již orgán RAE poznamenal, že alternativní dodavatelé by zákazníkům na nepropojených ostrovech mohli zajistit další významné přínosy, neboť by kromě dodávek elektřiny mohli poskytovat i další služby.
(77)
Žádost o trvalou výjimku z článku 33 by tudíž neměla být schválena.
4.4.2.2. Omezená platnost výjimky z článku 33 směrnice 2009/72/ES pro izolované soustavy
(78)
S ohledem na výše uvedené je nutné uznat, že předpokladem pro otevření trhu je, aby byla zavedena praktická opatření, jež umožní provozovat izolované soustavy na nepropojených ostrovech zcela v souladu s kodexem pro nepropojené ostrovy. Praktické problémy spojené s otevíráním trhu mohou vést k nedostupnosti rejstříků nutných pro přiřazení údajů o měřicích přístrojích a měření k jednotlivým dodavatelům nebo k tomu, že infrastruktura nebude mít optimální podobu. Lze tak uvažovat o povolení časově omezené výjimky z článku 33 směrnice 2009/72/ES.
(79)
Při posuzování doby platnosti výjimky z kapitoly VIII je důležité přihlédnout k těmto dvěma aspektům:
a)
jak již bylo zdůrazněno, aby na nepropojených ostrovech mohlo dojít k otevření trhu, je nejdůležitějším opatřením vytvoření rejstříku o těchto ostrovech, který umožní přiřadit k jednotlivým dodavatelům údaje o měření. Ustanovení čl. 327 odst. 4 kodexu pro nepropojené ostrovy stanoví, že takový rejstřík bude dokončen nejpozději dva roky od vstupu tohoto kodexu v platnost. Dostupnost rejstříku je nutnou podmínkou pro skutečné otevření trhu;
b)
úplné dokončení investičního programu pro infrastrukturu, jež má být na nepropojených ostrovech instalována, by jistě usnadnilo skutečné otevření trhu na těchto ostrovech. Nejedná se však o nutný požadavek. Ustanovení čl. 237 odst. 7 kodexu pro nepropojené ostrovy stanoví lhůtu, do níž mají být všechny stávající nepropojené ostrovy vybaveny dodatečnou infrastrukturou, která má být na těchto ostrovech instalována nejpozději do 5 let od vstupu uvedeného kodexu v platnost.
(80)
Výjimka týkající se otevření trhu by tak měla být udělena alespoň na dva roky po vstupu uvedeného kodexu v platnost, tj. do 17. února 2016, aby mohly být vytvořeny rejstříky, které jsou nutnou podmínkou pro otevření trhu. S ohledem na skutečnost, že kompletní infrastruktura musí být instalována nejpozději do 5 let od vstupu uvedeného kodexu v platnost, měla by být platnost výjimky u kterékoli izolované soustavy na nepropojeném ostrově v každém případě omezena na 5 let od vstupu uvedeného kodexu v platnost, tj. do 17. února 2019. Avšak vzhledem k tomu, že výjimka může být odůvodněná pouze tehdy, přetrvávají-li zásadní a věcné problémy spojené s otevřením trhu, které jsou přímým důsledkem nedokončení investičního programu infrastruktury na nepropojených ostrovech, je třeba pravidelně ověřovat, zda takové problémy v jednotlivých izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech stále existují. Referenčním dokumentem pro takové ověřování by měl být investiční plán společnosti DEDDIE pro instalaci požadované infrastruktury na nepropojených ostrovech, který schválí příslušné řecké orgány. Tento plán je tedy třeba dokončit a schválit do 17. února 2015.
(81)
Aby otevření trhu nebylo zbytečně odkládáno, měl by orgán RAE schválit investiční plán společnosti DEDDIE pro instalaci infrastruktury, jenž by se měl v prvé řadě zaměřit na izolované soustavy Kréty a Rhodu, neboť se jedná o nepropojené ostrovy s nejvyšším počtem obyvatel.
(82)
Od 17. února 2016 a poté každý rok až do 17. února 2019 by společnost DEDDIE měla vypracovávat zprávu, kterou by měl schválit orgán RAE a v níž uvede důvody, proč v jednotlivých izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech dosud nedošlo k otevření trhu. Tato zpráva by měla být zveřejněna a oznámena Komisi.
4.4.3. Výjimka z ustanovení kapitoly VIII se nevztahuje na článek 34
(83)
Žádost se týká výjimky z kapitoly VIII směrnice 2009/72/ES, a lze se tedy domnívat, že její součástí je i žádost o výjimku z ustanovení článku 34 o přímých vedeních ve smyslu čl. 2 bodu 15 směrnice 2009/72/ES.
(84)
V žádosti není specifikováno, zda se požadovaná výjimka vztahuje i na článek 34 směrnice 2009/72/ES.
(85)
I v případě, že se má žádost vztahovat také na výjimku z článku 34 směrnice 2009/72/ES, neměla by být tato výjimka povolena, neboť nebyly předloženy žádné důvody, které by ji odůvodňovaly.
4.4.4. Propojovací vedení - žádost o výjimku z kapitol III a VIII
(86)
Stávající výjimka se vztahuje na izolované mikrosoustavy, které se vyznačují právě tím, že nejsou propojeny s jinými elektroenergetickými soustavami, nebo jako v případě malých izolovaných soustav pouze ve velmi omezené míře.
(87)
Avšak:
a)
podle nedávno schváleného desetiletého plánu rozvoje řeckého provozovatele přenosové soustavy, Nezávislého provozovatele energetické přenosové soustavy ADMIE SA (dále jen „ADMIE“), se předpokládá, že propojení Kykladských ostrovů bude ve třech fázích dokončeno v roce 2018, přičemž některé ostrovy budou s řeckou propojenou soustavou propojeny mnohem dříve;
b)
propojení Kréty má být podle předpokladů navíc dokončeno do roku 2020. Součástí schváleného desetiletého plánu rozvoje společnosti ADMIE z roku 2013 se staly příslušné části projektu na první tři roky. Konečný plán musí být začleněn do desetiletého plánu rozvoje, jenž má být schválen v roce 2014.
(88)
Je nezbytné výslovně stanovit, že stávající výjimka pro některou izolovanou soustavu automaticky pozbývá platnosti v okamžiku, kdy se propojení mezi danou izolovanou soustavou a řeckou propojenou soustavou stane plně funkční.
(89)
Výhradním vlastníkem společnosti DEDDIE je společnost PPC, ačkoli společnost DEDDIE je od ní po právní i funkční stránce oddělena. Na rozdíl od provozovatele distribuční soustavy ve smyslu směrnice 2009/72/ES má společnost DEDDIE rozsáhlé povinnosti, pokud jde o provozování izolovaných soustav na nepropojených ostrovech a zajištění výroby na těchto ostrovech, včetně tradičních výrobních kapacit ve vlastnictví společnosti PPC, a tedy i ekonomické ohodnocení. Jak již bylo uvedeno výše, má propojení vliv na ekonomickou životaschopnost tradičních elektráren, které jsou v současnosti instalovány v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech.
(90)
Výjimky by měly být povolovány pouze tehdy, jsou-li přiměřené a nepřekračují-li rámec toho, co je nezbytně nutné. V souvislosti s rozhodnutími, zda propojit izolované soustavy na nepropojených ostrovech, je proto nezbytné poskytnout jednoznačné pobídky a zajistit transparentnost.
(91)
Článek 108 zákona č. 4001/2011 stanoví:
„Společnost ADMIE SA předloží orgánu RAE do 31. března každého roku […] desetiletý plán rozvoje řecké elektroenergetické přenosové soustavy. Desetiletý plán rozvoje řecké elektroenergetické přenosové soustavy zejména: […] c) obsahuje studii nákladů a přínosů významných prací na přenosové soustavě z technického a finančního hlediska […], zejména v případě […] propojovacích vedení mezi ostrovy a přenosovou soustavou, včetně časového rámce, odhadovaných peněžních toků a požadavků na financování u všech investičních projektů.“
(92)
Aby se zajistilo, že jsou v souvislosti s rozhodnutími, zda propojit izolované soustavy na nepropojených ostrovech, k dispozici jednoznačné pobídky a je zajištěna transparentnost, měly by řecké orgány zaručit, že:
a)
společnosti ADMIE, DEDDIE a orgán RAE v rámci povolovacího či výběrového řízení na stávající či nové kapacity některé izolované soustavy na nepropojeném ostrově systematicky zvažují alternativu propojení izolované soustavy, jejíž součástí je příslušný nepropojený ostrov. V případě, že výstavba propojovacích vedení je nákladově efektivnější, je třeba zamítnout povolení pro stávající nebo nové kapacity. Náklady by měly zahrnovat všechny náklady na zajištění dodávek elektřiny konečným zákazníkům v rámci izolované soustavy, včetně náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech;
b)
studie nákladů a přínosů významných prací na přenosové soustavě provedená společností ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 zohledňuje pouze efektivní úroveň nákladů na investice do propojení a jeho provoz. Zejména by neměla přihlížet k ušlým příjmům ani znehodnocení tradičních výrobních aktiv instalovaných na nepropojených ostrovech;
c)
v souvislosti s desetiletým investičním plánem společnosti ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 zveřejní orgán RAE celkové náklady na zajištění dodávek elektřiny zákazníkům v každé izolované soustavě na nepropojených ostrovech zahrnující náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech. Není-li výstavba některého propojovacího vedení zahrnuta do desetiletého investičního plánu, který vypracuje společnost ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 a orgán RAE schválí, zorganizuje orgán RAE z vlastního podnětu nebo na pouhou žádost třetí osoby podle čl. 22 odst. 7 písm. b) směrnice 2009/72/ES výběrové řízení na výstavbu propojovacího vedení, které propojuje jednu či více izolovaných soustav na nepropojeném ostrově. Výstavba propojovacího vedení by měla proběhnout tehdy, jestliže v jejím důsledku dojde k poklesu celkových nákladů na zajištění dodávek elektřiny zákazníkům na nepropojených ostrovech zahrnujících i náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech;
d)
orgán RAE stanoví jednoznačnou lhůtu pro dokončení výstavby propojovacího vedení. V případě, že nedojde k výstavbě propojovacího vedení nebo výstavba není dokončena ve lhůtě stanovené orgánem RAE, je třeba usilovat o náhradu škody za nerealizované úspory nákladů.
4.5. DOBA TRVÁNÍ
(93)
Je nezbytné přezkoumat veškeré skutečnosti, z nichž tato výjimka vychází, především pak poté, co mají být dokončeny plány na propojení určitých izolovaných soustav a uplynou lhůty pro instalaci infrastruktury podle článku 237 kodexu pro nepropojené ostrovy.
(94)
Jakákoli výjimka je tudíž platná do 1. ledna 2021.
4.6. ZPĚTNÁ ÚČINNOST
(95)
Jak je uvedeno výše, navazuje žádost ze dne 17. ledna 2012 na původní žádost předloženou v roce 2003.
(96)
Ustanovení čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES, jež byla zrušena směrnicí 2009/72/ES, rovněž členským státům v případě zásadních problémů spojených s provozováním malých izolovaných soustav a izolovaných mikrosoustav umožňovalo žádat o odchylky od některých ustanovení uvedené směrnice. Podle článku 48 směrnice 2009/72/ES se odkazy na zrušený čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES považují za odkazy na čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES.
(97)
Definice malé izolované soustavy a izolované mikrosoustavy použité v čl. 2 bodu 26 a 27 směrnice 2003/54/ES jsou totožné s definicemi použitými v čl. 2 bodu 26 a 27 směrnice 2009/72/ES.
(98)
Obě definice odkazují na poptávku po elektřině v izolovaných soustavách v roce 1996, což se nezměnilo. Navíc Kréta nebyla propojena s řeckou propojenou soustavou ani v roce 2003, ani 2012 a není tomu tak ani v okamžiku, kdy toto rozhodnutí o povolení výjimky nabývá účinnosti.
(99)
Všechny izolované elektroenergetické mikrosoustavy a malé izolované elektroenergetické soustavy, které v žádosti spadají do kategorie izolovaných mikrosoustav či malých izolovaných soustav, tudíž do příslušné kategorie spadaly již v době podání původní žádosti a spadají do ní rovněž v okamžiku, kdy toto rozhodnutí o povolení výjimky nabývá účinnosti.
(100)
Pokud jde o malé izolované soustavy a izolované mikrosoustavy, které mohou být způsobilé pro odchylku/výjimku podle směrnice 2003/54/ES a směrnice 2009/72/ES, nedošlo tedy k žádným právním ani faktickým změnám.
(101)
Podle čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES bylo možné udělit odchylku od kapitoly III uvedené směrnice, která obsahovala stejná ustanovení jako kapitola III směrnice 2009/72/ES, jež se týká povolovacího a výběrového řízení pro nové kapacity.
(102)
Podle čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES bylo možné udělit odchylku od kapitoly VII uvedené směrnice, která obsahovala stejná ustanovení jako kapitola VIII směrnice 2009/72/ES, jež se týká přístupu třetích osob, otevírání trhu a přímých vedení.
(103)
Pokud by Komise byla bývala udělila odchylku na základě původní žádosti, mohla tak učinit na základě týchž podmínek, jako v případě této výjimky podle směrnice 2009/72/ES.
(104)
Pokud jde o skutkové okolnosti, nedošlo navíc od roku 2003 k žádné změně. Od roku 2003 nedoznala zeměpisná poloha nepropojených ostrovů, ekonomické faktory určující provoz elektroenergetických soustav v rámci izolovaných soustav na nepropojených ostrovech ani charakter zásadních problémů spojených s provozováním tradičních elektráren v izolovaných soustavách na těchto ostrovech žádných věcných změn.
(105)
Ve věci původní žádosti předložené v roce 2003 nebylo dosud rozhodnuto. Nečinnost Komise by neměla poškozovat Řeckou republiku. Řecká republika splnila své povinnosti podle čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES a čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES a pro izolované soustavy na nepropojených ostrovech předložila podle těchto článků řádně odůvodněnou žádost o povolení výjimky.
(106)
Je tudíž vhodné, aby toto rozhodnutí o povolení výjimky nabylo účinnosti ke dni oznámení původní žádosti, tj. ke dni 5. prosince 2003.
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Toto rozhodnutí se vztahuje na malé izolované soustavy a izolované mikrosoustavy uvedené v tabulce.
Pro účely tohoto rozhodnutí je Kréta malou izolovanou soustavou a všechny ostatní izolované soustavy jsou izolovanými mikrosoustavami.
Článek 2
1. Pro malé izolované soustavy a izolované mikrosoustavy se povoluje výjimka z ustanovení článku 33 směrnice 2009/72/ES.
2. Tato výjimka je platná do 17. února 2016 nebo do okamžiku kompletní instalace infrastruktury podle čl. 237 odst. 7 kodexu pro nepropojené ostrovy, podle toho, co nastane později. Použitelnost této výjimky však v každém případě skončí dne 17. února 2019.
3. Řecké orgány do 17. února 2015 vypracují plán investic do infrastruktury podle čl. 237 odst. 7 kodexu pro nepropojené ostrovy, přičemž u každé izolované soustavy na nepropojeném ostrově uvedou, dokdy musí být instalace infrastruktury dokončena. V tomto plánu upřednostní Krétu a Rhodos.
4. Od 17. února 2016 a poté každý rok až do 17. února 2019 musí řecké orgány vypracovávat zprávu, v níž u každé izolované soustavy na nepropojeném ostrově uvedou: a) zda došlo k otevření trhu; b) stav investic do infrastruktury ve vztahu k příslušnému plánu; c) zásadní a věcné problémy stále bránící otevření trhu; a d) zda jsou tyto problémy přímým důsledkem nedokončení investic do infrastruktury, jak je stanoveno v čl. 237 odst. 7 kodexu pro nepropojené ostrovy.
Článek 3
1. Povoluje se výjimka z ustanovení čl. 7 odst. 1 směrnice 2009/72/ES, podle níž lze povolení pro rekonstrukci, modernizaci a rozšíření stávající tradiční kapacity v rámci izolovaných mikrosoustav udělit přímo společnosti PPC.
2. Pro účely této výjimky:
a)
stávající tradiční výrobní kapacita zahrnuje i projekty na rekonstrukci, modernizaci a rozšíření tradiční výrobní kapacity, pro něž je ke dni oznámení tohoto rozhodnutí k dispozici platné povolení vydané orgánem RAE;
b)
úplné odstranění hlavní výrobní kapacity ve stávající lokalitě a její nahrazení novým zařízením pro výrobu elektrické energie se nepovažuje za stávající kapacitu, nýbrž za výstavbu nové kapacity;
c)
umístění dočasné tradiční výrobní kapacity v rámci ochranného pásma stávající kapacity představuje rozšíření stávající kapacity.
3. Po skončení platnosti povolení uděleného podle prvního odstavce lze na základě vlastního uvážení orgánu RAE platnost tohoto povolení prodloužit za předpokladu, že k prodlevám s rekonstrukcí, modernizací a rozšířením stávající tradiční kapacity došlo z důvodů, které společnost PPC nemohla nijak ovlivnit.
4. Tato výjimka se již nevztahuje na povolení udělená podle prvního odstavce, jejichž platnost již skončila nebo jež byla zrušena.
5. Všechna další ustanovení článku 7 směrnice 2009/72/ES jsou nadále platná v plném rozsahu.
6. Tato výjimka je platná do 1. ledna 2021.
Článek 4
1. Výjimky stanovené v tomto rozhodnutí pozbývají v okamžiku propojení malých izolovaných soustav a izolovaných mikrosoustav s propojenou soustavou platnosti.
2. Řecké orgány:
a)
v rámci povolovacího či výběrového řízení na nové kapacity v některé izolované soustavě na nepropojeném ostrově systematicky zvažují alternativu propojení izolované soustavy, jejíž součástí je příslušný nepropojený ostrov. V případě, že výstavba propojovacích vedení je nákladově efektivnější, bude povolení pro nové kapacity zamítnuto. Náklady zahrnují všechny náklady na zajištění dodávek elektřiny konečným zákazníkům v rámci izolované soustavy, včetně náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech;
b)
zajistí, že studie nákladů a přínosů významných prací na přenosové soustavě provedená společností ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 zohledňuje pouze efektivní úroveň nákladů na investice do projektovaného propojení a jeho provoz. Nepřihlíží k ušlým příjmům ani znehodnocení tradičních výrobních aktiv instalovaných na nepropojených ostrovech;
c)
v souvislosti s desetiletým investičním plánem společnosti ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 zveřejní celkové náklady na zajištění dodávek elektřiny zákazníkům v každé izolované soustavě na nepropojených ostrovech zahrnující náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech. Není-li výstavba některého propojovacího vedení zahrnuta do desetiletého investičního plánu, který vypracuje společnost ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 a orgán RAE schválí, zorganizují řecké orgány z vlastního podnětu nebo na pouhou žádost třetí osoby podle čl. 22 odst. 7 písm. b) směrnice 2009/72/ES výběrové řízení na výstavbu propojovacího vedení, které propojuje jednu či více izolovaných soustav na nepropojeném ostrově. Výstavba propojovacího vedení proběhne tehdy, jestliže v jejím důsledku dojde k poklesu celkových nákladů na zajištění dodávek elektřiny zákazníkům na nepropojených ostrovech zahrnujících i náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech;
d)
stanoví jednoznačnou lhůtu pro dokončení výstavby propojovacího vedení. V případě, že nedojde k výstavbě propojovacího vedení nebo výstavba není dokončena ve stanovené lhůtě, musí řecké orgány usilovat o náhradu škody za nerealizované úspory nákladů.
Článek 5
Toto rozhodnutí se použije ode dne 5. prosince 2003.
Článek 6
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 14. srpna 2014.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 14ης Αυγούστου 2014
για την παραχώρηση στην Ελληνική Δημοκρατία παρέκκλισης από ορισμένες διατάξεις της οδηγίας 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 5902]
(2014/536/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη την οδηγία 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ (1), και ιδιαίτερα το άρθρο 44 παράγραφος 1 και το άρθρο 48,
Έχοντας υπόψη τις αιτήσεις της Ελληνικής Δημοκρατίας της 17ης Ιανουαρίου 2012 και της 5ης Δεκεμβρίου 2003,
Αφού ενημέρωσε τα κράτη μέλη σχετικά με τις ανωτέρω αιτήσεις,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 17 Ιανουαρίου 2012 το ελληνικό Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής («ΥΠΕΚΑ») υπέβαλε αίτηση (η «αίτηση») στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για παρέκκλιση από τα κεφάλαια III και VIII της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για ορισμένα ελληνικά νησιά τα οποία δεν διασυνδέονται στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της ηπειρωτικής Ελλάδας (μη διασυνδεδεμένα νησιά ή «ΜΔΝ»).
(2)
Στις 12 Σεπτεμβρίου 2012 η Επιτροπή ζήτησε από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας («ΡΑΕ») να υποβάλει τα σχόλιά της σχετικά με την αίτηση. Η ΡΑΕ ανταποκρίθηκε σε αυτό το αίτημα στις 16 Νοεμβρίου 2012 (η «γνωμοδότηση της ΡΑΕ»).
(3)
Η ΡΑΕ προέβη στην υποβολή περαιτέρω στοιχείων για την τεκμηρίωση της αίτησης στις 17 Δεκεμβρίου 2013, στις 23 Δεκεμβρίου 2013, στις 4 Φεβρουαρίου 2014, στις 28 Φεβρουαρίου 2014 και στις 17 Μαρτίου 2014.
(4)
Στις 14 Μαρτίου 2014 (με προσθήκη που διαβιβάσθηκε στις 20 Μαρτίου 2014) η Επιτροπή ενημέρωσε τα κράτη μέλη για την αίτηση σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, ενώ ζήτησε την υποβολή παρατηρήσεων, εφόσον ήταν αναγκαίο, έως τις 25 Μαρτίου 2014. Δεν υπεβλήθησαν παρατηρήσεις.
(5)
Με την αίτησή του το ΥΠΕΚΑ ανανέωσε το αίτημα που είχε υποβάλει το Υπουργείο Ανάπτυξης στις 5 Δεκεμβρίου 2003 σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) (η «αρχική αίτηση») για παρέκκλιση από ορισμένες διατάξεις της οδηγίας 2003/54/ΕΚ. Παρά το γεγονός ότι ελήφθησαν προκαταρκτικά μέτρα για τη διερεύνηση της αρχικής αίτησης, η παρέκκλιση σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ δεν χορηγήθηκε, αλλά ούτε απορρίφθηκε.
2. Η αίτηση που υπέβαλε το ΥΠΕΚΑ
2.1. Πεδίο εφαρμογής της αιτούμενης παρέκκλισης
(6)
Με την αίτηση ζητείται παρέκκλιση από τα κεφάλαια III και VIII της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.
(7)
Το κεφάλαιο III της οδηγίας 2009/72/ΕΚ αναφέρεται στη διαδικασία χορήγησης αδειών και στην υποβολή προσφορών για τη δημιουργία νέας δυναμικότητας. Το κεφάλαιο VIII αναφέρεται στην πρόσβαση τρίτων, στο άνοιγμα της αγοράς και στις απευθείας γραμμές.
2.2. Τρέχουσα οργάνωση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας ΜΔΝ
(8)
Οι ελληνικές αγορές ενέργειας διέπονται πρωτίστως από τον Ν. 4001/2011 που μεταφέρει την οδηγία 2009/72/ΕΚ στο εσωτερικό δίκαιο. Ο Ν. 4001/2011 τέθηκε σε ισχύ την 22α Αυγούστου 2011.
(9)
Η ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ («ΔΕΔΔΗΕ») είναι ο διαχειριστής του ελληνικού δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και ανήκει σε ποσοστό 100 % στη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού («ΔΕΗ»), τον κατεστημένο ελληνικό παραγωγό και προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς όμως να δεσμεύεται νομικά και λειτουργικά από αυτήν. Τα πάγια στοιχεία του δικτύου που διαχειρίζεται η ΔΕΔΔΗΕ ανήκουν στη ΔΕΗ.
(10)
Σύμφωνα με το άρθρο 127 του Ν. 4001/2011, η ΔΕΔΔΗΕ είναι υπεύθυνη για την ανάπτυξη, την εκμετάλλευση και τη συντήρηση του ελληνικού δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΔΔΗΕ), το οποίο περιλαμβάνει το δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού στα ΜΔΝ.
(11)
Επιπλέον, η ΔΕΔΔΗΕ είναι υπεύθυνη για την εκμετάλλευση των συστημάτων ηλεκτρισμού στα ΜΔΝ. Τα εν λόγω καθήκοντα περιλαμβάνουν: i) την κατάρτιση ενός σχεδίου ανάπτυξης ηλεκτροπαραγωγής για απομονωμένα μικροδίκτυα, περιλαμβανομένου ενός προγράμματος για τη διασύνδεσή τους με άλλα ΜΔΝ, ii) τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας των αναγκαίων τόπων εγκατάστασης νέας δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής, την επέκταση υπάρχουσας δυναμικότητας ή δομοστοιχείων παράδοσης ηλεκτρικής ενέργειας και την επέκταση του ελληνικού δικτύου διανομής ηλεκτρισμού σε μη διασυνδεδεμένα νησιά και απομονωμένα μικροδίκτυα, iii) τη σύναψη συμβάσεων με κατόχους αδειών που διέπουν τις παραδόσεις ηλεκτρικής ενέργειας από και προς το δίκτυο, την παροχή παρεπόμενων υπηρεσιών στα δίκτυα διανομής ΜΔΝ και την αποζημίωση των παραγωγών ηλεκτρισμού, τις χρεώσεις των πελατών και των προμηθευτών για την ηλεκτρική ενέργεια που τους παραδίδεται και για τις λοιπές πιστώσεις και χρεώσεις στους ειδικούς λογαριασμούς, όπως εκείνες για την αποζημίωση για υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.
(12)
Το άρθρο 137 παράγραφος 1 του Ν. 4001/2011 ορίζει ότι όλοι οι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας ορίζονται ως επιλέγοντες πελάτες, με εξαίρεση τους καταναλωτές που είναι εγκατεστημένοι σε απομονωμένα μικροδίκτυα υπό την επιφύλαξη του άρθρου 139 του ίδιου νόμου.
(13)
Σύμφωνα με το άρθρο 133 παράγραφος 3 του Ν. 4001/2011:
«Με εξαίρεση τις περιπτώσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή παραγωγής ΣΗΘΥΑ, από υβριδικούς σταθμούς, καθώς και την περίπτωση των αυτοπαραγωγών, για τα Απομονωμένα Μικροδίκτυα, εφόσον έχει χορηγηθεί παρέκκλιση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 139, άδεια παραγωγής χορηγείται μόνο στη ΔΕΗ ΑΕ, σύμφωνα με τη διαδικασία, τους όρους και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στον κανονισμό Αδειών. Η ΔΕΗ ΑΕ ευθύνεται για τον απρόσκοπτο εφοδιασμό των Απομονωμένων Μικροδικτύων για τα οποία της χορηγείται σχετική άδεια, καθώς και για τη διασφάλιση της μακροχρόνιας οικονομικής λειτουργίας των ηλεκτρικών συστημάτων των νησιών αυτών»
.
(14)
Σύμφωνα με το άρθρο 134 του Ν. 4001/2011:
«Με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 139 του παρόντος νόμου, για τα Απομονωμένα Μικροδίκτυα άδεια προμήθειας χορηγείται αποκλειστικά στη ΔΕΗ ΑΕ, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον κανονισμό Αδειών. Η ΔΕΗ ΑΕ, μετά από αίτηση Μη Επιλέγοντα Πελάτη, υποχρεούται να τον προμηθεύει με ηλεκτρική ενέργεια»
.
(15)
Σύμφωνα με το άρθρο 139 του Ν. 4001/2011, από τις διατάξεις του Ν. 4001/2011 δύναται να χορηγηθεί παρέκκλιση, σύμφωνα με το άρθρο 44 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.
(16)
Η υπουργική απόφαση αριθ. ΠΔ5/ΗΛ/Β/Φ ΙΒ/12924, η οποία θεσπίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 28 του Ν. 3426/2005, ορίζει ότι η προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε καταναλωτές ΜΔΝ από οποιονδήποτε παραγωγό ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί υποχρέωση παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας («οι ΥΚΩ ΜΔΝ») προς το γενικό οικονομικό συμφέρον. Για λόγους κοινωνικής συνοχής, οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας ΜΔΝ οφείλουν να παρέχουν ηλεκτρική ενέργεια έναντι του αντιτίμου που ισχύει, ανά κατηγορία καταναλωτή, για τους καταναλωτές στο ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο.
(17)
Το άρθρο 52 του Ν. 4001/2011 ορίζει ότι οι καταναλωτές στα μη διασυνδεδεμένα νησιά δικαιούνται ειδικές υπηρεσίες τόσο ως προς τις τιμές όσο και ως προς την ποιότητα, την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη διαφάνεια των συμβατικών όρων και προϋποθέσεων. Οι πάροχοι των ΥΚΩ ΜΔΝ λαμβάνουν, σε αντάλλαγμα για την παροχή των ΥΚΩ, οικονομική αποζημίωση η οποία υπολογίζεται βάσει μεθοδολογίας που έχει καθιερωθεί με την απόφαση ΡΑΕ 24/2014 (3). Η εν λόγω μεθοδολογία βασίζεται στη διαφορά μεταξύ του πλήρους κόστους παραγωγής στα μη διασυνδεδεμένα νησιά (μεταβλητό και σταθερό) και της πλήρους τιμής της αγοράς που προβλέπεται για τους προμηθευτές στο διασυνδεδεμένο δίκτυο (οριακό κόστος δικτύου συν όλους τους λοιπούς μηχανισμούς στο ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο). Η αποζημίωση για τις ΥΚΩ ΜΔΝ υπολογίζεται σε μηνιαία βάση και ανά αυτόνομο δίκτυο νησιού, και υπόκειται σε έλεγχο από τη ΡΑΕ. Η αποζημίωση για τις ΥΚΩ ΜΔΝ αυξάνεται με εισφορά που επιβάλλεται σε όλους τους πελάτες, περιλαμβανομένων εκείνων των ΜΔΝ (4). Υπεύθυνη για τη διαχείριση του μηχανισμού των ΥΚΩ ΜΔΝ είναι η ΛΑΓΗΕ, ο κρατικός λειτουργός της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η υπουργική απόφαση Δ5-ΗΛ/Β/Φ1/off.27547 του Δεκεμβρίου 2011 (5), βάσει των διατάξεων του άρθρου 55 παράγραφος 3 του Ν. 4001/2011, ορίζει ότι οι ΥΚΩ ΜΔΝ πρέπει να παρέχονται από όλους τους προμηθευτές και, ως εκ τούτου, όλοι οι προμηθευτές είναι επιλέξιμοι για αποζημίωση για ΥΚΩ ΜΔΝ.
(18)
Το παράγωγο δίκαιο ρυθμίζει λεπτομερέστερα την προμήθεια και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στα ΜΔΝ. Ειδικότερα, με την απόφασή της υπ' αριθ. 39/2014, της 28ης Ιανουαρίου 2014, η ΡΑΕ θέσπισε τον Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά (ο «Κώδικας ΜΔΝ»), ο οποίος ρυθμίζει πολλά ζητήματα όσον αφορά την εκμετάλλευση των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ, περιλαμβανομένου του ανοίγματος της αγοράς, της εκκαθάρισης της αγοράς και της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ο Κώδικας ΜΔΝ τέθηκε σε ισχύ την ημέρα της δημοσίευσής του, δηλαδή στις 17 Φεβρουαρίου 2014.
2.3. Ουσιαστικά προβλήματα για την εκμετάλλευση των απομονωμένων δικτύων
(19)
Στην αίτηση υπογραμμίζονται τα ακόλουθα προβλήματα για την εκμετάλλευση των ελληνικών απομονωμένων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας:
α)
μεγάλη αυξομείωση στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας σε απομονωμένα μικροδίκτυα, η οποία εντείνεται από: i) τον τουριστικό χαρακτήρα της οικονομικής ανάπτυξης των νησιών, και ii) την αυξημένη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας («ΑΠΕ»)·
Οι παράγοντες αυτοί επιδρούν αρνητικά τόσο στον συντελεστή φορτίου των μονάδων θερμικής ή συμβατικής παραγωγής όσο και στη δυνατότητα ανάκτησης του κόστους από επενδύσεις στην εν λόγω δυναμικότητα παραγωγής·
β)
μεγάλη διακύμανση των καιρικών συνθηκών στα νησιά, η οποία επηρεάζει τη ζήτηση και προκαλεί δυσλειτουργίες στα δίκτυα παραγωγής, και ως εκ τούτου, απαιτεί εκτεταμένες εφεδρείες.
(20)
Στην αίτηση υπογραμμίζονται τα ακόλουθα προβλήματα για την ανάπτυξη της συμβατικής παραγωγής στα μικρά ελληνικά απομονωμένα συστήματα ηλεκτρισμού:
α)
δυσκολίες ή ακόμη και αδυναμία εύρεσης κατάλληλων χώρων για τους νέους σταθμούς συμβατικής παραγωγής στα απομονωμένα μικροδίκτυα, ιδίως λόγω αντιδράσεων του κοινού·
β)
μικρό μέγεθος των ΜΔΝ, το οποίο οδηγεί σε μεγάλες ανατροπές στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό ανάπτυξης της θερμικής παραγωγής λόγω απρόβλεπτων επενδύσεων από καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας (όπως μεγάλα τουριστικά συγκροτήματα ή βιοτεχνικές εγκαταστάσεις), το οποίο απαιτεί ταχύτητα και ευελιξία για την ανταπόκριση στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας·
γ)
η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ αναμένεται να σημειώσει 2 % αύξηση σε ετήσια βάση έως το 2017. Παρά το γεγονός ότι έχουν χορηγηθεί οι σχετικές άδειες στη ΔΕΗ για την εγκατάσταση της πρόσθετης απαιτούμενης δυναμικότητας και η εν λόγω εγκατάσταση έχει ήδη προγραμματιστεί (αναμένεται να καλύψει τη ζήτηση όλων των ΜΔΝ, από κοινού με τα αναγκαία περιθώρια εφεδρειών, έως το 2017), δεν κατέστη πάντοτε δυνατή η τήρηση του χρονοδιαγράμματος·
δ)
το μικρό μέγεθος φορτίου, οι μεγάλες διακυμάνσεις του φορτίου και η αυξημένη διείσδυση ΑΠΕ στα περισσότερα απομονωμένα μικροδίκτυα στενεύουν τις διαθέσιμες τεχνολογικές λύσεις για συμβατική παραγωγή, περιορίζοντας την επιλογή σε μικρές εγκαταστάσεις παραγωγής που χρησιμοποιούν ως καύσιμο βαρύ μαζούτ χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο ή ελαφρύ μαζούτ·
ε)
οι διαδικασίες για την προμήθεια νέων τεχνολογιών παραγωγής ενέργειας είναι χρονοβόρες. Δυόμισι έως τρία έτη περνούν από τη στιγμή που χορηγείται η άδεια έως τη θέση των ηλεκτρογεννητριών σε λειτουργία·
στ)
η ανάπτυξη σχεδίων για τη δημιουργία διασυνδέσεων μεταξύ του ελληνικού διασυνδεδεμένου δικτύου και των απομονωμένων μικροδικτύων ΜΔΝ υπονομεύει το συμφέρον για τις επενδύσεις σε δυναμικότητα συμβατικής παραγωγής στα ΜΔΝ. Έχουν προγραμματιστεί έργα διασύνδεσης με τις Κυκλάδες και την Κρήτη.
(21)
Ως εκ τούτου, απαιτείται συχνά η καταφυγή σε λύσεις έκτακτης ανάγκης, όπως είναι η μίσθωση φορητών ηλεκτρογεννητριών που χρησιμοποιούν ως καύσιμο πετρέλαιο εσωτερικής καύσης ή αεριοστροβίλων. Η ανάγκη για την κατά περίπτωση χορήγηση αδειών για τις ανάγκες παραγωγής έκτακτης ανάγκης δεν είναι επιθυμητή, καθώς οδηγεί στην οικονομικά ασύμφορη μίσθωση εξοπλισμού αντί στην αγορά. Η αίτηση παρέχει αρκετά παραδείγματα κατά τα οποία απρόβλεπτα γεγονότα είχαν ως αποτέλεσμα μια πιο μακροπρόθεσμη χρήση φορητών ηλεκτρογεννητριών.
(22)
Στην αίτηση υπογραμμίζονται τα ακόλουθα προβλήματα για το άνοιγμα της αγοράς στα απομονωμένα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας ΜΔΝ:
α)
για το άνοιγμα της αγοράς, θα καταστεί αναγκαία η ανάπτυξη και εγκατάσταση ειδικών υποδομών στα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ. Οι εν λόγω υποδομές συνεπάγονται την εγκατάσταση κέντρων ελέγχου για τη διαχείριση: i) του ημερήσιου προγραμματισμού της παραγωγής, και ii) της εκκαθάρισης της αγοράς σε κάθε απομονωμένο δίκτυο με ανακατανομή του κόστους παραγωγής σε κάθε απομονωμένο δίκτυο στους προμηθευτές που δραστηριοποιούνται σε αυτό.
Οι αναγκαίες υποδομές είναι δαπανηρές και το κόστος βαρύνει τους καταναλωτές·
β)
λόγω των ΥΚΩ ΜΔΝ, οι τιμές λιανικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας είναι οι ίδιες για κάθε κατηγορία καταναλωτών σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Το υψηλότερο κόστος παραγωγής στα ΜΔΝ, συγκριτικά με το κόστος παραγωγής στο διασυνδεδεμένο δίκτυο, πρέπει επομένως να ανακτηθεί από προμηθευτές που δραστηριοποιούνται στα ΜΔΝ με ανακατανομή του αντίστοιχου τμήματος της αποζημίωσης για ΥΚΩ συναρτήσει των πωλήσεων ηλεκτρικής ενέργειας στους πελάτες τους.
Προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι η μεγάλη διαφορά στις τιμές του μέσου ετήσιου μεταβλητού κόστους παραγωγής ανά ΜΔΝ θα καταστήσει περίπλοκο τον μηχανισμό εκκαθάρισης της αγοράς.
(23)
Κατά συνέπεια, το ΥΠΕΚΑ θεωρεί ότι η ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών για τη λειτουργία και εποπτεία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, σε συνδυασμό με το άνοιγμα της αγοράς στα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ, συνεπάγεται κόστος που υπερισχύει των ωφελειών που ενδέχεται να προκύψουν για τους καταναλωτές από το άνοιγμα της αγοράς.
(24)
Η αίτηση δεν αναφέρει κάποια ημερομηνία μέχρι την οποία θα ισχύει η αιτούμενη παρέκκλιση.
3. Η ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΡΑΕ
3.1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΗΣ
3.1.1. Παρέκκλιση από το κεφάλαιο III της οδηγίας 2009/72/ΕΚ
(25)
Η ΡΑΕ θεωρεί ότι η παρέκκλιση από το κεφάλαιο III, σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 1, δεν θα πρέπει να αφορά την εγκατάσταση νέας δυναμικότητας παραγωγής ισχύος που μπορεί να αναπτυχθεί σε ένα απομονωμένο δίκτυο, παρά μόνο την ανακαίνιση, την αναβάθμιση ή την επέκταση της υπάρχουσας δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής. Η υπάρχουσα δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής αποτελείται από τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν ήδη ή βρίσκονται υπό κατασκευή στα ΜΔΝ. Κάθε νέος σταθμός ηλεκτροπαραγωγής που θα εγκατασταθεί στα νησιά αυτά νοείται ως νέα δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής.
(26)
Η ΡΑΕ επισημαίνει ότι ανεξάρτητοι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας («ΑΠΗΕ») (δηλαδή παραγωγοί πλην της ΔΕΗ) έχουν επιδείξει έντονο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη σταθμών ΑΠΕ και συνδυασμένης παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας σε όλα τα απομονωμένα μικροδίκτυα κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Κατά συνέπεια, δεν θα πρέπει να περιοριστεί η πρόσβαση τρίτων στα δίκτυα ηλεκτρισμού όλων των ΜΔΝ όσον αφορά την ανάπτυξη ΑΠΕ και συνδυασμένης παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας («ΣΠΗΘ»).
(27)
Η ΡΑΕ δηλώνει ότι δεν έχει καμία αντίρρηση να χορηγήσει παρέκκλιση για την ενεργοποίηση της λειτουργίας νέων συμβατικών ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ωστόσο, το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ δεν προβλέπει τη δυνατότητα παρέκκλισης για νέα δυναμικότητα.
(28)
Η ΡΑΕ θεωρεί ότι η επέκταση της δυναμικότητας των υπαρχόντων συμβατικών σταθμών αφορά κυρίως μια βραχυπρόθεσμη έλλειψη δυναμικότητας στα ΜΔΝ, η οποία προκύπτει από απρόβλεπτες βλάβες στην υπάρχουσα δυναμικότητα ή από την καθυστερημένη εγκατάσταση νέας δυναμικότητας, ιδίως σε περιόδους αυξημένης ζήτησης (π.χ. κατά τις θερινές περιόδους αιχμής). Οι εν λόγω επεκτάσεις υπόκεινται σε ανοικτή διαδικασία υποβολής προσφορών σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ. Η διαδικασία αυτή είναι χρονοβόρα και δεν ενδείκνυται για την κατεπείγουσα φύση των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.
(29)
Η ΡΑΕ δέχεται ότι η ΔΕΗ θα πρέπει να καλύπτει αυτές τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΔΕΗ είναι σε θέση να μετακινήσει φορητές συμβατικές μονάδες από νησιά στα οποία υπάρχει πλεόνασμα δυναμικότητας σε νησιά με έλλειμμα δυναμικότητας, η λύση αυτή θα μπορούσε να είναι και η πιο οικονομική.
(30)
Η ΡΑΕ τονίζει ότι κάθε παρέκκλιση πρέπει να επιτρέπει τον καθορισμό της κατάλληλης διαδικασίας αδειοδότησης για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και, ειδικότερα, πρέπει να καθορίζεται ποια από τα κριτήρια που αναφέρονται στο άρθρο 7 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ πρέπει να εξετάζονται από τις αρμόδιες αρχές αδειοδότησης.
(31)
Η ΡΑΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να χορηγηθεί παρέκκλιση με περιορισμένη διάρκεια, για παράδειγμα για 10 έτη κατ' ανώτατο όριο.
3.1.2. Παρέκκλιση από το κεφάλαιο VIII της οδηγίας
(32)
Σύμφωνα με τη ΡΑΕ, ο εφοδιασμός ηλεκτρικής ενέργειας στα ΜΔΝ συνδέεται πρακτικά με τις ΥΚΩ ΜΔΝ και την αποζημίωση για τις ΥΚΩ ΜΔΝ καθώς i) το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στα ΜΔΝ είναι σημαντικά υψηλότερο από εκείνο στην ηπειρωτική χώρα, και ii) το ελληνικό κράτος απαιτεί ενιαία τιμολόγηση, ανά κατηγορία πελατών, σε ολόκληρη την επικράτειά του.
(33)
Ο Κώδικας ΜΔΝ προβλέπει την εγκατάσταση συγκεκριμένου εξοπλισμού μετρήσεων και καταγραφής στα ΜΔΝ για τις ωριαίες μετρήσεις, τη διαχείριση της ενέργειας και τα κέντρα ελέγχου, καθώς και για τα συστήματα παρακολούθησης και τα συναφή συστήματα πληροφορικής. Η ΡΑΕ θεωρεί ότι οι υποδομές αυτές είναι απολύτως αναγκαίες:
α)
προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το κόστος των ΥΚΩ είναι διαφανές, δεν εισάγει διακρίσεις και μπορεί να επαληθευτεί·
β)
για την κατάλληλη λειτουργία και τη χρηστή διαχείριση των ίδιων των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας για την επίτευξη του πλέον οικονομικού τύπου λειτουργίας και, επομένως, μεγαλύτερης μείωσης των χρεώσεων ΥΚΩ ΜΔΝ για τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας·
γ)
για την επίτευξη μεγαλύτερης διείσδυσης ΑΠΕ και ΣΠΗΘ, περιλαμβανομένων τεχνολογιών ΑΠΕ με περίπλοκες και ειδικές απαιτήσεις για τη διαχείρισή τους, όπως ΑΠΕ με σταθμούς αποθήκευσης, ηλιακούς-θερμικούς σταθμούς κ.λπ.·
δ)
για τη διασφάλιση της αναγκαίας διαφάνειας στο πλαίσιο διαχείρισης των απομονωμένων δικτύων, διασφαλίζοντας έτσι την αμερόληπτη μεταχείριση όλων των συμμετεχόντων στην αγορά, και ιδίως των παραγωγών.
(34)
Η ΡΑΕ υποστηρίζει συνεπώς ότι, ανεξάρτητα από το εάν ένας ή περισσότεροι προμηθευτές έχουν αδειοδοτηθεί προκειμένου να λειτουργούν εντός ενός απομονωμένου μικροδικτύου, οι εν λόγω υποδομές πρέπει να εγκατασταθούν στα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ.
(35)
Το εκτιμώμενο κόστος για την εγκατάσταση των υποδομών αυτών δεν αναμένεται να υπερβεί το πόσο των 20 έως 30 εκατ. ευρώ για όλα τα ΜΔΝ, περιλαμβανομένων της Κρήτης και της Ρόδου. Η ΡΑΕ θεωρεί αυτό το ποσό εύλογο, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς τα αναμενόμενα οφέλη, ήτοι τη διασφάλιση της διαφάνειας και της επαλήθευσης των ΥΚΩ ΜΔΝ, καθώς και της χρηστής και ελεγχόμενης λειτουργίας των απομονωμένων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας.
(36)
Σε αντίθεση με το ΥΠΕΚΑ, η ΡΑΕ θεωρεί ότι η αδειοδότηση περισσότερων του ενός προμηθευτών, για τη δραστηριοποίηση σε ένα δεδομένο απομονωμένο δίκτυο ΜΔΝ, δεν συνεπάγεται ουσιαστικό πρόσθετο κόστος για τις απαιτούμενες υποδομές, καθώς οι εν λόγω υποδομές απαιτούνται σε κάθε περίπτωση για τον ημερήσιο προγραμματισμό των μονάδων παραγωγής που είναι εγκαταστημένες σε ΜΔΝ, την εκκαθάριση της αγοράς και την παροχή των ΥΚΩ ΜΔΝ.
(37)
Επιπλέον, η ΡΑΕ θεωρεί ότι πρόσθετα σημαντικά οφέλη για τους καταναλωτές ΜΔΝ προκύπτουν από την αδειοδότηση της λειτουργίας περισσότερων του ενός προμηθευτών.
(38)
Κατά συνέπεια, η ΡΑΕ υποστηρίζει ότι ο μόνιμος αποκλεισμός εναλλακτικών προμηθευτών στις αγορές ΜΔΝ δεν είναι εγγυημένος. Η εγκατάσταση των αναγκαίων υποδομών, όπως περιγράφηκε ανωτέρω, αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός τριών έως πέντε ετών. Η ΡΑΕ δεν αντίκειται σε μια πιθανή παρέκκλιση αυστηρά για το εν λόγω χρονικό διάστημα, χωρίς περαιτέρω επέκταση.
(39)
Η ΡΑΕ επισημαίνει περαιτέρω ότι σε περίπτωση μεταβολής του καθεστώτος οποιουδήποτε απομονωμένου δικτύου ΜΔΝ, κατά τρόπο ώστε να μην υπάγεται πλέον στην κατηγορία των μικρών απομονωμένων δικτύων ή απομονωμένων μικροδικτύων, η παρέκκλιση θα πρέπει αυτομάτως να παύσει να ισχύει. Αυτό θα μπορούσε να προκύψει σε περίπτωση διασύνδεσης των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ με το ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο.
4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
4.1. Νομική βάση της αίτησης
(40)
Το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ προβλέπει τη δυνατότητα παρέκκλισης από συγκεκριμένες διατάξεις της οδηγίας, σε περίπτωση που η παρέκκλιση ισχύει για μικρά απομονωμένα δίκτυα και απομονωμένα μικροδίκτυα.
(41)
Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 26 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, ως μικρό απομονωμένο δίκτυο νοείται κάθε δίκτυο με κατανάλωση μικρότερη των 3 000 GWh το 1996, στο οποίο ποσοστό κάτω του 5 % της ετήσιας κατανάλωσης προέρχεται από διασύνδεση με άλλα δίκτυα.
(42)
Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 27 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, ως απομονωμένο μικροδίκτυο νοείται κάθε δίκτυο με κατανάλωση μικρότερη των 500 GWh το 1996, το οποίο δεν είναι συνδεδεμένο με άλλα δίκτυα.
(43)
Τα απομονωμένα δίκτυα που προσδιορίζονται στην αίτηση αποτελούνται από ένα και, περιστασιακά, από περισσότερα ΜΔΝ (βλέπε στήλες 1 και 2 του πίνακα). Ακόμη και εάν ένα απομονωμένο δίκτυο αποτελείται από περισσότερα ΜΔΝ που διασυνδέονται μεταξύ τους, το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας που συγκροτείται από αυτά τα διασυνδεδεμένα ΜΔΝ είναι απομονωμένο, με την έννοια ότι δεν συνδέεται με κάποιο άλλο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας.
(44)
Στην αίτηση υποστηρίζεται ότι 31 από τα 32 απομονωμένα δίκτυα είναι απομονωμένα μικροδίκτυα, το μεγαλύτερο εκ των οποίων είναι η Ρόδος. Τα απομονωμένα μικροδίκτυα για τα οποία έχει υποβληθεί η αίτηση αντιπροσώπευαν το 5,24 % των συνολικών πωλήσεων ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα το 2010. Το απομονωμένο δίκτυο της Κρήτης νοείται ως μικρό απομονωμένο δίκτυο. Το 2010 η Κρήτη αντιπροσώπευε το 3,01 % της ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια στην Ελλάδα.
Ζήτηση σε ετήσια βάση ανά απομονωμένο δίκτυο
Ζήτηση σε ετήσια βάση (MWh)
Ζήτηση σε ετήσια βάση το 1996
Ονομασία του απομονωμένου δικτύου
ΜΔΝ που αποτελούν τμήμα του απομονωμένου δικτύου
1996
2003
2010
2013
3 000 GWh
500 GWh
Κρήτη
1 562 300
2 444 543
3 014 392
2 825 132
Ναι
Όχι
Ρόδος
Ρόδος
Χάλκη
386 630
650 115
764 401
760 658
Ναι
Ναι
Κως-Κάλυμνος
Κως
Κάλυμνος
Λειψοί
Λέρος
Νίσυρος-Γυαλί
Τήλος
Τέλενδος
Ψέριμος
156 340
281 574
351 959
352 984
Ναι
Ναι
Λέσβος
Λέσβος
153 650
259 552
308 454
288 230
Ναι
Ναι
Χίος
Χίος
Ψαρά
Οινούσσες
110 480
180 868
214 449
200 042
Ναι
Ναι
Πάρος
Πάρος
Αντίπαρος
Νάξος
Ηρακλειά
Κουφονήσια
Σχοινούσα
Ίος
Σίκινος
Φολέγανδρος
95 340
164 761
208 206
194 740
Ναι
Ναι
Σάμος
Σάμος
Φούρνοι
Θύμαινα
90 170
136 283
151 017
137 315
Ναι
Ναι
Σύρος
Σύρος
56 920
100 429
107 270
95 302
Ναι
Ναι
Θήρα
Θήρα
Θηρασία
47 680
88 073
117 957
120 199
Ναι
Ναι
Μύκονος-Δήλος
Μύκονος-Δήλος
45 740
78 049
115 071
112 978
Ναι
Ναι
Λήμνος
Λήμνος
35 650
55 340
62 710
59 672
Ναι
Ναι
Κάρπαθος
Κάρπαθος
Κάσος
26 580
30 397
37 829
36 931
Ναι
Ναι
Μήλος
Μήλος
Κίμωλος
15 460
37 331
45 819
45 402
Ναι
Ναι
Ικαρία
Ικαρία
13 110
24 359
28 845
27 613
Ναι
Ναι
Σκύρος
Σκύρος
9 380
14 053
16 150
14 782
Ναι
Ναι
Πάτμος
Πάτμος
8 770
13 988
16 738
17 020
Ναι
Ναι
Σίφνος
Σίφνος
6 540
13 180
17 966
16 521
Ναι
Ναι
Σύμη
Σύμη
5 250
9 819
15 054
14 662
Ναι
Ναι
Αμοργός
Αμοργός
3 840
7 284
9 816
9 072
Ναι
Ναι
Κύθνος
Κύθνος
3 610
7 089
8 309
7 991
Ναι
Ναι
Σέριφος
Σέριφος
2 830
6 793
8 162
7 654
Ναι
Ναι
Αστυπάλαια
Αστυπάλαια
2 470
5 283
6 997
6 670
Ναι
Ναι
Μεγίστη
Μεγίστη
770
1 863
2 751
3 005
Ναι
Ναι
Άγιος Ευστράτιος
Άγιος Ευστράτιος
540
937
1 058
1 075
Ναι
Ναι
Ανάφη
Ανάφη
400
858
1 110
1 179
Ναι
Ναι
Οθωνοί
Οθωνοί
330
588
674
632
Ναι
Ναι
Ερείκουσα
Ερείκουσα
220
452
710
746
Ναι
Ναι
Αγαθονήσι
Αγαθονήσι
190
388
522
642
Ναι
Ναι
Δονούσα
Δονούσα
180
417
676
690
Ναι
Ναι
Αντικύθηρα
Αντικύθηρα
70
199
228
241
Ναι
Ναι
Αρκιοί-Μαράθι
Αρκιοί-Μαράθι
0
175
248
312
Ναι
Ναι
Γαύδος
Γαύδος
0
0
365
471
Ναι
Ναι
(45)
Ο ανωτέρω πίνακας παραθέτει τα απομονωμένα δίκτυα, όπως προσδιορίζονται στην αίτηση, και παρέχει συγκεκριμένα στοιχεία για καθένα από αυτά. Από τα στοιχεία αυτά μπορεί να συναχθεί ότι όλα τα απομονωμένα δίκτυα, εκτός από την Κρήτη, παρουσίασαν το 1996 ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια βάσει της οποίας μπορούν να χαρακτηριστούν ως απομονωμένα μικροδίκτυα κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 27 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ. Όσον αφορά την Κρήτη, πρέπει να σημειωθεί επιπλέον ότι, δεδομένου ότι η Κρήτη δεν ήταν και εξακολουθεί να μην είναι διασυνδεδεμένη με κάποιο άλλο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, το ποσοστό της ζήτησης που ικανοποιείται μέσω διασυνδέσεων ήταν και εξακολουθεί να είναι μηδενικό, ήτοι μικρότερο του 5 %. Ως εκ τούτου, η Κρήτη αποτελεί μικρό απομονωμένο δίκτυο κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 26 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.
(46)
Η γνωμοδότηση της ΡΑΕ δεν έκανε αναφορά στα απομονωμένα δίκτυα που προσδιορίζονται στην αίτηση.
(47)
Η Επιτροπή καταλήγει επομένως στο συμπέρασμα ότι τα απομονωμένα δίκτυα, όπως προσδιορίζονται στη στήλη 1 του ανωτέρω πίνακα, αποτελούν στο σύνολό τους απομονωμένα μικροδίκτυα κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 27 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, εκτός από την Κρήτη, που αποτελεί μικρό απομονωμένο δίκτυο κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 26 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.
4.2. ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΣΤΑ ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΑ ΜΙΚΡΟΔΙΚΤΥΑ
(48)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι υφίστανται ουσιαστικά προβλήματα για τη λειτουργία συμβατικών ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών στα απομονωμένα μικροδίκτυα. Αυτό οφείλεται ιδίως στα ακόλουθα:
α)
Το μέγεθος του φορτίου που χρειάζεται να εξυπηρετείται στα νησιά δεν επιτρέπει την εγκατάσταση μεγαλύτερων, αποτελεσματικότερων και οικονομικά αποδοτικότερων συμβατικών ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών καθώς, μεταξύ άλλων, προκειμένου να είναι δυνατή η λειτουργία ενός απομονωμένου δικτύου εντός αποδεκτών περιθωρίων ασφαλείας, δεν πρέπει αυτό να βασίζεται σε έναν μόνο σταθμό ηλεκτροπαραγωγής.
Η ετήσια αιχμή δεν υπερέβη τα 188,5 MW σε κανένα από τα απομονωμένα μικροδίκτυα το 2013. Το μέσο και διάμεσο φορτίο αιχμής, με 20,8 και 4,2 MW αντίστοιχα, είναι πολύ μικρότερα.
Κανένας από τους συμβατικούς σταθμούς που είναι εγκατεστημένοι επί του παρόντος στα απομονωμένα μικροδίκτυα δεν έχει δυναμικότητα μεγαλύτερη από 27 MW. Το μέσο και διάμεσο μέγεθος σταθμού, με 3,9 και 1,1 MW αντίστοιχα, είναι πολύ μικρότερα.
Το μικρό μέγεθος του φορτίου που πρόκειται να εξυπηρετηθεί και η μεγάλη διακύμανση της ζήτησης, η οποία επηρεάστηκε περαιτέρω από την αυξανόμενη διείσδυση ΑΠΕ, μειώνει επίσης την επιλογή των τεχνολογιών των συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής που μπορούν να χρησιμοποιηθούν εντός των απομονωμένων μικροδικτύων.
Το σύνολο της δυναμικότητας συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής στα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ χρησιμοποιεί ως καύσιμο πετρέλαιο ντίζελ ή μαζούτ.
β)
Οι ετήσιοι συντελεστές φορτίου σε όλα τα απομονωμένα μικροδίκτυα είναι χαμηλοί. Ο συντελεστής φορτίου δεν υπερέβη την τιμή του 0,54 το 2012 σε κανένα από τα απομονωμένα μικροδίκτυα. Το μέσο και διάμεσο φορτίο αιχμής, καθένα από τα οποία ισούται με 0,38, είναι ακόμη μικρότερα. Δεδομένης της πρόσβασης κατά προτεραιότητα των ΑΠΕ και του γεγονότος ότι οι συντελεστές φορτίου που χρησιμοποιούνται σε αυτή την περίπτωση αντανακλούν το συνολικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας του απομονωμένου μικροδικτύου, ο συντελεστής φορτίου για τους συμβατικούς ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς ΜΔΝ είναι ακόμη χαμηλότερος.
Ο ετήσιος συντελεστής φορτίου στο ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο κυμαίνεται κατά κανόνα περίπου στο 50 % για όλες τις μονάδες και στο 65 % για τις θερμικές μονάδες (6).
Ο ετήσιος συντελεστής φορτίου είναι ενδεικτικός της πραγματικής χρήσης των ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών κατά τη διάρκεια ενός δεδομένου έτους και, ως εκ τούτου, της ικανότητάς τους να αποκομίζουν έσοδα.
Η αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ θα μειώσει περαιτέρω το φορτίο που θα εξυπηρετείται από τους συμβατικούς ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς.
γ)
Υφίστανται διάφορα έργα που αποσκοπούν στη διασύνδεση ΜΔΝ, ιδίως των Κυκλάδων και της Κρήτης, με το κύριο ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο. Όπως εξηγήθηκε ανωτέρω, οι συμβατικοί ηλεκτροπαραγωγικοί σταθμοί ΜΔΝ δεν είναι το ίδιο αποδοτικοί με τους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς που είναι εγκατεστημένοι στο διασυνδεδεμένο δίκτυο και, ως εκ τούτου, είναι απίθανο να είναι οικονομικά βιώσιμοι μόλις διασυνδεθούν τα ΜΔΝ στα οποία είναι εγκατεστημένοι.
Η πιθανότητα διασύνδεσης ενός απομονωμένου δικτύου αποτελεί επομένως σοβαρό αντικίνητρο για τις επενδύσεις σε συμβατική δυναμικότητα στα ΜΔΝ.
δ)
Το σχετικά μικρό φορτίο που πρόκειται να εξυπηρετηθεί σημαίνει ότι σχετικά μικρές ανατροπές στη ζήτηση είναι πιθανό να επηρεάσουν τη δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής που απαιτείται εντός ενός δεδομένου απομονωμένου δικτύου. Η έλλειψη δυναμικότητας διασύνδεσης σημαίνει ότι όλες οι μεταβολές στη ζήτηση πρέπει να καλυφθούν κατ' ανάγκη από δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής εντός του απομονωμένου μικροδικτύου.
Ο συντελεστής αυτός αυξάνει την ανάγκη για ταχύτητα και ευελιξία κατά την αντιμετώπιση πιο μακροπρόθεσμων ανατροπών στη ζήτηση.
Η εν λόγω ανάγκη για ευελιξία εντείνεται περαιτέρω από τις αντιληπτές δυσκολίες εύρεσης κατάλληλων τόπων για συμβατικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής στα ΜΔΝ και τη διάρκεια των διαδικασιών αδειοδότησης και παροχής εγκρίσεων.
ε)
Ο λόγος της μέγιστης προς την ελάχιστη ζήτηση σε ετήσια βάση το 2012 (7) σε όλα τα απομονωμένα μικροδίκτυα είναι τουλάχιστον 3,35, αλλά είναι υψηλότερος, και συχνά πολύ υψηλότερος, για ένα δεδομένο απομονωμένο μικροδίκτυο. Πράγματι, ο μέσος και διάμεσος λόγος της μέγιστης προς την ελάχιστη ζήτηση είναι 6,27 και 5,98.
Ο λόγος της μέγιστης προς την ελάχιστη ζήτηση το 2010 στο ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο είναι περίπου 3.
Ο υψηλότερος λόγος της μέγιστης προς την ελάχιστη ζήτηση αντανακλά τον βαθμό της ευελιξίας και των εφεδρειών οι οποίες, ακόμη και εντός ενός δεδομένου έτους, πρέπει να είναι διαθέσιμες εντός της δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής σε ένα απομονωμένο δίκτυο.
Αξίζει να σημειωθεί όσον αφορά το θέμα αυτό ότι το 2012 σε περίπου 60 % των απομονωμένων μικροδικτύων γίνεται χρήση φορητών ηλεκτρογεννητριών.
(49)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υφίστανται ουσιαστικά προβλήματα για τη λειτουργία συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής εντός των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ, όπως προσδιορίζονται στον ανωτέρω πίνακα.
4.3. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΙΤΟΥΜΕΝΗΣ ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
4.3.1. Η παρέκκλιση από τις διατάξεις του κεφαλαίου III δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε νέα δυναμικότητα
(50)
Σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, παρεκκλίσεις από τις διατάξεις του κεφαλαίου III μπορούν να χορηγηθούν μόνο σε ό,τι αφορά την ανακαίνιση, την αναβάθμιση και την επέκταση υπάρχουσας δυναμικότητας.
(51)
Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατή η χορήγηση παρέκκλισης από τις διατάξεις του κεφαλαίου III της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για τη δημιουργία νέας δυναμικότητας.
(52)
Αντ' αυτού, δεδομένου ότι τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ είναι δίκτυα διανομής, σε περίπτωση αδυναμίας της διαδικασίας χορήγησης αδειών για τη δημιουργία νέας δυναμικότητας να προβλέψει την ικανοποιητική χορήγηση αδειών για τη δημιουργία νέας δυναμικότητας για τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ, οι ελληνικές αρχές δύνανται να εξετάσουν την πιθανότητα εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 7 παράγραφος 3 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ και για νέα μικρή συμβατική δυναμικότητα. Η εν λόγω νέα μικρή συμβατική δυναμικότητα μπορεί, για παράδειγμα, να περιλαμβάνει προσωρινή δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής που μπορεί να διατίθεται σε μακροπρόθεσμη βάση χωρίς μόνιμη κατανομή σε συγκεκριμένη τοποθεσία.
4.3.2. Η παρέκκλιση από τις διατάξεις του κεφαλαίου III δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην περίπτωση της Κρήτης
(53)
Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, όλα τα ΜΔΝ αποτελούν απομονωμένα μικροδίκτυα, με εξαίρεση την Κρήτη, που αποτελεί μικρό απομονωμένο δίκτυο.
(54)
Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατή η χορήγηση παρέκκλισης από τις διατάξεις του κεφαλαίου III της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για την περίπτωση της Κρήτης.
4.3.3. Η παρέκκλιση από τις διατάξεις του κεφαλαίου iii δεν καλύπτει τους σταθμούς ΑΠΕ και ΣΠΗΘ
(55)
Στην αίτηση δεν αναφέρεται ρητά ότι η αιτούμενη παρέκκλιση αφορά αποκλειστικά συμβατικούς σταθμούς.
(56)
Ωστόσο, το άρθρο 133 παράγραφος 3 του Ν. 4001/2011 εξαιρεί ρητά τις περιπτώσεις παραγωγής ηλεκτρισμού με χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή παραγωγής ΣΗΘΥΑ, από υβριδικούς σταθμούς, καθώς και την περίπτωση των αυτοπαραγωγών από το πεδίο εφαρμογής της άδειας αποκλειστικής παραγωγής που δύναται να χορηγηθεί στη ΔΕΗ. Το ίδιο συνάγεται από το άρθρο 225 του Κώδικα ΜΔΝ.
(57)
Επιπλέον, η παρεχόμενη αιτιολόγηση αφορά ουσιαστικά προβλήματα που συνδέονται με τη λειτουργία συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και μόνο. Πράγματι, προβάλλεται το επιχείρημα ότι οι εν λόγω σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής αντιμετωπίζουν ουσιαστικά προβλήματα ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, της αύξησης της διείσδυσης ΑΠΕ.
(58)
Κατά συνέπεια, ακόμη και αν η αίτηση ζητούσε παρέκκλιση από τις διατάξεις του κεφαλαίου III της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής πέραν των συμβατικών σταθμών, δεν είναι δυνατή η χορήγηση της παρέκκλισης, καθώς δεν προσδιορίσθηκαν λόγοι που να αιτιολογούν την εν λόγω παρέκκλιση.
4.3.4. Η παρέκκλιση για την αδειοδότηση της ανακαίνισης, της αναβάθμισης και της επέκτασης υπάρχουσας δυναμικότητας μπορεί να χορηγηθεί
(59)
Εν όψει των προαναφερόμενων ουσιαστικών προβλημάτων για τη λειτουργία συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής εντός των μικρών απομονωμένων δικτύων, είναι δυνατή η χορήγηση παρέκκλισης για την αδειοδότηση υπάρχουσας συμβατικής δυναμικότητας στον βαθμό που αφορά την ανακαίνιση, την αναβάθμιση και την επέκταση υπάρχουσας συμβατικής δυναμικότητας. Η εν λόγω άδεια μπορεί να χορηγηθεί απευθείας στη ΔΕΗ.
(60)
Για τους σκοπούς της παρούσας παρέκκλισης:
α)
η υπάρχουσα δυναμικότητα συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής περιλαμβάνει έργα για τη δημιουργία δυναμικότητας συμβατικής παραγωγής για την οποία η ΡΑΕ έχει ήδη χορηγήσει άδεια και η οποία δεν έχει ακυρωθεί κατά την ημέρα θέσης σε ισχύ της παρούσας απόφασης·
β)
η πλήρης αποξήλωση των κύριων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής σε έναν υπάρχοντα τόπο και η αντικατάστασή τους από νέα εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θεωρείται ως κατασκευή νέων μονάδων·
γ)
η τοποθέτηση προσωρινών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής εντός της περιμέτρου υπάρχουσας δυναμικότητας συνιστά επέκταση υπάρχουσας δυναμικότητας.
(61)
Ωστόσο, δεν υφίστανται λόγοι που να δικαιολογούν την παρέκκλιση από τα κριτήρια και τους όρους, όπως από εκείνα που ορίζονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, δυνάμει των οποίων χορηγείται άδεια στη ΔΕΗ.
(62)
Επιπλέον, σε περίπτωση χορήγησης της παρέκκλισης απευθείας στη ΔΕΗ, είναι σημαντικό οι όροι να καθορίζουν τις υποχρεώσεις όσον αφορά τον χρόνο έως τον οποίο ο αδειοδοτημένος συμβατικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής πρέπει να είναι πλήρως επιχειρησιακός και να περιλαμβάνουν διατάξεις που διασφαλίζουν την πλήρη και αποτελεσματική συμμόρφωση με τις εν λόγω υποχρεώσεις. Με το πέρας της προθεσμίας, και κατά την απόλυτη διακριτική ευχέρεια της ΡΑΕ, η εν λόγω απευθείας άδεια μπορεί να παραταθεί, αλλά μόνο εάν έληξε για λόγους εξ ολοκλήρου πέραν του ελέγχου της ΔΕΗ. Κατόπιν της λήξης, η ΡΑΕ θα πρέπει να διοργανώσει διαδικασία χορήγησης άδειας σε πλήρη συμμόρφωση με το άρθρο 7 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, περιλαμβάνοντας επομένως τη συμμετοχή τρίτων.
4.3.5. Η παρέκκλιση δεν μπορεί να καλύπτει την υποβολή προσφορών για τη δημιουργία νέας δυναμικότητας
(63)
Εξ ορισμού, η υποβολή προσφορών κατά την έννοια του άρθρου 8 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ αφορά τη δυναμικότητα που απομένει να δημιουργηθεί και να αδειοδοτηθεί και, ως εκ τούτου, συνιστά νέα δυναμικότητα.
(64)
Για τους λόγους που εκτέθηκαν ήδη ανωτέρω, δεν θα πρέπει να χορηγηθεί παρέκκλιση για νέα δυναμικότητα σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.
4.4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΙΤΟΥΜΕΝΗΣ ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ VIII
4.4.1. Η παρέκκλιση από τις διατάξεις του κεφαλαίου VIII δεν καλύπτει το άρθρο 32 σχετικά με την πρόσβαση τρίτων
(65)
Η αίτηση αφορά την παρέκκλιση από το κεφάλαιο VIII της οδηγίας 2009/72/ΕΚ και, ως εκ τούτου, μπορεί να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνει αίτημα για παρέκκλιση από τις διατάξεις του άρθρου 32 σχετικά με την πρόσβαση τρίτων («ΠΤ»).
(66)
Η αίτηση δεν προσδιορίζει εάν η αιτούμενη παρέκκλιση καλύπτει επίσης το άρθρο 32 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, ούτε αναφέρει τους λόγους που δικαιολογούν την εν λόγω παρέκκλιση. Αντίθετα, ο Ν. 4001/2011 και ο Κώδικας ΜΔΝ υποχρεώνουν τη ΔΕΔΔΗΕ να επιτρέπει την πρόσβαση τρίτων, χωρίς διακρίσεις, στο δίκτυο διανομής, όπως το εκμεταλλεύεται η ΔΕΔΔΗΕ (π.χ. άρθρο 127 του Ν. 4001/2011). Επομένως, δεν μπορεί να χορηγηθεί η εν λόγω παρέκκλιση.
4.4.2. Παρέκκλιση από το άρθρο 33 σχετικά με το άνοιγμα της αγοράς και την αμοιβαιότητα
4.4.2.1. Απουσία λόγων που δικαιολογούν τη μόνιμη παρέκκλιση από το άρθρο 33 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ
(67)
Η αίτηση προβάλλει ουσιαστικά το επιχείρημα ότι η ΔΕΗ θα πρέπει να παραμείνει ο μοναδικός αδειοδοτημένος προμηθευτής για τον εφοδιασμό των πελατών ΜΔΝ, με την αιτιολογία ότι η ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών για τη λειτουργία και εποπτεία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στα απομονωμένα μικροδίκτυα από κοινού με τις υποδομές που απαιτούνται για το άνοιγμα της αγοράς σε τρίτους προμηθευτές συνεπάγεται λειτουργικό κόστος για τον διαχειριστή ΜΔΝ το οποίο υπερισχύει των ωφελειών που ενδέχεται να προκύψουν για τους καταναλωτές από το άνοιγμα της αγοράς.
(68)
Όπως καθίσταται σαφές από τη γνωμοδότηση της ΡΑΕ, οι υποδομές που είναι εγκατεστημένες στα ΜΔΝ αποσκοπούν στη διασφάλιση της διαχείρισης των ΥΚΩ ΜΔΝ, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, κατά τρόπο διαφανή, επαληθεύσιμο και αμερόληπτο. Επιπλέον, οι υποδομές απαιτούνται για τη λειτουργία των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ από τεχνικής και οικονομικής άποψης. Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι οι υποδομές είναι αναγκαίες σε κάθε περίπτωση για την εκπλήρωση των εν λόγω απαιτήσεων, ανεξάρτητα από το πλήθος των προμηθευτών που είναι αδειοδοτημένοι στα ΜΔΝ, το άνοιγμα της αγοράς δεν αυξάνει το κόστος των υποδομών.
(69)
Ακόμη και αν απαιτούνται συναφείς υποδομές, το άνοιγμα της αγοράς δεν είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την τεχνική λειτουργία των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ ή των ΥΚΩ ΜΔΝ, καθώς δεν υφίσταται αιτιώδης σχέση μεταξύ της τεχνικής και οικονομικής λειτουργίας αυτών των απομονωμένων δικτύων και της λειτουργίας των ΥΚΩ ΜΔΝ σύμφωνα με τις σχετικές νομικές απαιτήσεις, αφενός, και του εάν ένας ή περισσότεροι προμηθευτές είναι αδειοδοτημένοι να προμηθεύουν τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας ΜΔΝ, αφετέρου.
(70)
Πράγματι, το υψηλότερο κόστος παραγωγής στα ΜΔΝ συγκριτικά με το κόστος παραγωγής στο διασυνδεδεμένο δίκτυο πρέπει να ανακτηθεί από προμηθευτές που δραστηριοποιούνται στα ΜΔΝ με ανακατανομή του αντίστοιχου τμήματος της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ συναρτήσει των πωλήσεων ηλεκτρικής ενέργειας στους πελάτες τους. Ωστόσο, ο καθορισμός του κόστους παραγωγής στα ΜΔΝ απαιτείται σε κάθε περίπτωση για τον προσδιορισμό της οικονομικής αποζημίωσης για τις ΥΚΩ ΜΔΝ, ανεξάρτητα από το πλήθος των προμηθευτών που δραστηριοποιούνται στα ΜΔΝ.
(71)
Η μοναδική πρόσθετη απαίτηση για το άνοιγμα της αγοράς είναι η ανακατανομή σε κάθε προμηθευτή των αντίστοιχων τμημάτων της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ συναρτήσει των πωλήσεων ηλεκτρικής ενέργειας των πελατών τους. Απαιτούνται ακόμη και τα σχετικά στοιχεία πελατών, ιδίως τα δεδομένα μέτρησης, ανεξάρτητα από το εάν ένας ή περισσότεροι προμηθευτές έχουν αδειοδοτηθεί να εφοδιάζουν πελάτες ΜΔΝ.
(72)
Κατά συνέπεια, η χορήγηση της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ στους προμηθευτές συνεπάγεται απλώς την ικανότητα απόδοσης των δεδομένων μέτρησης των πελατών σε έναν συγκεκριμένο αδειοδοτημένο προμηθευτή, το οποίο αποτελεί πρωτίστως μια διοικητική διαδικασία με βάση στοιχεία που έχουν συλλεχθεί εξ ολοκλήρου ή σε πολύ μεγάλο βαθμό ανεξάρτητα από το εάν υφίσταται ή όχι άνοιγμα της αγοράς στα ΜΔΝ. Δεύτερον, η ικανότητα αυτή αποτελεί προϋπόθεση για την ορθή λειτουργία κάθε αγοράς παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Επομένως, το κόστος αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αιτιολογεί την παρέκκλιση για το άνοιγμα της αγοράς, καθώς δεν αφορά συγκεκριμένα τη λειτουργία των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ και συνδέεται με ένα ουσιαστικό πρόβλημα στην εκμετάλλευσή τους.
(73)
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η κατάρτιση μητρώων για την απόδοση στοιχείων μέτρησης στους προμηθευτές αποτελεί μέρος των υποδομών που θα χρησιμοποιηθούν. Παρά το γεγονός ότι η εφαρμογή των πλήρως προβλεπόμενων υποδομών θα διευκολύνει τη βέλτιστη λειτουργία των απομονωμένων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, η πλήρης υλοποίηση των σχετικών επενδύσεων δεν αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για το άνοιγμα της αγοράς.
(74)
Το γεγονός ότι μπορεί να υφίσταται μεγάλη διαφορά στις τιμές του μέσου ετήσιου μεταβλητού κόστους παραγωγής ανά ΜΔΝ δεν είναι ουσιώδους σημασίας. Πράγματι, ακόμη και αν τεκμηριωθεί, η εν λόγω διαφορά αφορά το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας εντός των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ. Ο καθορισμός του ποσού αυτού απαιτείται ήδη για τη διαχείριση των ΥΚΩ ΜΔΝ, σύμφωνα με τις νομικές απαιτήσεις, και, επιπλέον, δεν επηρεάζεται με οποιονδήποτε τρόπο από το πλήθος των προμηθευτών που έχουν λάβει άδεια να εφοδιάζουν πελάτες ΜΔΝ. Επιπλέον, δεδομένου ότι η διαχείριση των ΥΚΩ ΜΔΝ βασίζεται ήδη σε ένα σύστημα σε μηνιαία βάση για κάθε απομονωμένο δίκτυο χωριστά, είναι δύσκολο να φανταστεί κάποιος ότι οι μεγάλες διαφορές σε ετήσια βάση ανά ΜΔΝ μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστικά προβλήματα.
(75)
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι το πλήθος των προμηθευτών που έχουν αδειοδοτηθεί να εφοδιάζουν πελάτες ΜΔΝ δεν είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την τεχνική και οικονομική λειτουργία των απομονωμένων δικτύων ούτε με τη λειτουργία των ΥΚΩ ΜΔΝ σύμφωνα με τις σχετικές νομικές απαιτήσεις.
(76)
Επιπλέον, ας σημειωθεί ότι το άνοιγμα της αγοράς συνεπάγεται οφέλη που υπερισχύουν του κόστους, εάν υπάρχει, του ανοίγματος της αγοράς. Όπως επισημαίνει η ΡΑΕ, εναλλακτικοί προμηθευτές ΜΔΝ θα μπορούσαν να παρέχουν πρόσθετα σημαντικά οφέλη στους πελάτες ΜΔΝ, συνδυάζοντας την παροχή άλλων υπηρεσιών με εκείνη του εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας.
(77)
Κατά συνέπεια, το αίτημα για παρέκκλιση, σε μόνιμη βάση, από το άρθρο 33 δεν θα πρέπει να ικανοποιηθεί.
4.4.2.2. Περιορισμός διάρκειας για ένα απομονωμένο δίκτυο από το άρθρο 33 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ
(78)
Ενόψει των ανωτέρω, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι το άνοιγμα της αγοράς απαιτεί πρακτικές ρυθμίσεις προκειμένου τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ να λειτουργούν σε πλήρη συμμόρφωση με τον Κώδικα ΜΔΝ. Πρακτικά προβλήματα που σχετίζονται με το άνοιγμα της αγοράς μπορεί να περιλαμβάνουν είτε τη μη διαθεσιμότητα των μητρώων που απαιτούνται για την απόδοση των μετρητών και των δεδομένων μέτρησης στους προμηθευτές είτε το γεγονός ότι η βέλτιστη διαμόρφωση των υποδομών δεν έχει εφαρμοστεί ακόμη. Σε αυτή τη βάση, μπορεί να προβλεφθεί η χορήγηση παρέκκλισης από το άρθρο 33 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για περιορισμένο χρονικό διάστημα.
(79)
Στο πλαίσιο της αξιολόγησης της διάρκειας της εν λόγω παρέκκλισης από το κεφάλαιο VIII, οι ακόλουθες δύο παράμετροι είναι σημαντικές:
α)
όπως επισημάνθηκε ήδη, το σημαντικότερο στοιχείο που απαιτείται για το άνοιγμα της αγοράς στα ΜΔΝ είναι η διαθεσιμότητα ενός μητρώου ΜΔΝ που θα επιτρέπει την απόδοση των δεδομένων μέτρησης σε έναν δεδομένο προμηθευτή. Το άρθρο 327 παράγραφος 4 του Κώδικα ΜΔΝ ορίζει ότι το μητρώο που απαιτείται για αυτό τον σκοπό οριστικοποιείται το αργότερο 2 έτη κατόπιν της θέσης σε ισχύ του Κώδικα ΜΔΝ. Η διαθεσιμότητα του μητρώου αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για το άνοιγμα της αγοράς από πρακτικής άποψης·
β)
η πλήρης ολοκλήρωση του επενδυτικού προγράμματος για τις υποδομές που πρόκειται να εγκατασταθούν στα ΜΔΝ θα διευκόλυνε σαφώς την πρακτική λειτουργία του ανοίγματος της αγοράς στα ΜΔΝ. Ωστόσο, δεν αποτελεί αναγκαία απαίτηση. Το άρθρο 237 παράγραφος 7 του Κώδικα ΜΔΝ ορίζει μια προθεσμία μέχρι την οποία όλα τα τρέχοντα ΜΔΝ υποτίθεται ότι θα πρέπει να εξοπλιστούν με τις πρόσθετες υποδομές που πρόκειται να εγκατασταθούν στα ΜΔΝ, το αργότερο 5 έτη κατόπιν της θέσης σε ισχύ του Κώδικα ΜΔΝ.
(80)
Κατά συνέπεια, θα πρέπει να χορηγηθεί παρέκκλιση από το άνοιγμα της αγοράς για τουλάχιστον 2 έτη κατόπιν της θέσης σε ισχύ του Κώδικα ΜΔΝ, ήτοι έως τη 17η Φεβρουαρίου 2016, προκειμένου να συσταθούν τα μητρώα, που αποτελούν αναγκαία απαίτηση για το άνοιγμα της αγοράς. Δεδομένου ότι οι πλήρεις υποδομές πρέπει να εγκατασταθούν το αργότερο 5 έτη κατόπιν της θέσης σε ισχύ του Κώδικα ΜΔΝ, η ισχύς της παρέκκλισης θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να περιοριστεί σε 5 έτη κατόπιν της θέσης σε ισχύ του Κώδικα ΜΔΝ, ήτοι έως τη 17η Φεβρουαρίου 2019 για οποιοδήποτε από τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ. Ωστόσο, δεδομένου ότι η παρέκκλιση μπορεί να δικαιολογηθεί μόνο σε περίπτωση που εξακολουθούν να υφίστανται ουσιώδη και ουσιαστικά προβλήματα για το άνοιγμα της αγοράς, τα οποία ανάγονται απευθείας στη μη ολοκλήρωση του προγράμματος επενδύσεων σε υποδομές στα ΜΔΝ, θα πρέπει να επαληθεύεται τακτικά κατά πόσον τα εν λόγω προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται σε ένα δεδομένο απομονωμένο δίκτυο ΜΔΝ. Η εν λόγω επαλήθευση θα πρέπει να χρησιμεύει ως σημείο αναφοράς ενός επενδυτικού σχεδίου από τη ΔΕΔΔΗΕ, εγκεκριμένου από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές, για την εγκατάσταση των απαιτούμενων υποδομών στα ΜΔΝ. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει επομένως να οριστικοποιηθεί και να εγκριθεί έως τη 17η Φεβρουαρίου 2015.
(81)
Για την αποφυγή της αδικαιολόγητης καθυστέρησης του ανοίγματος της αγοράς, το σχέδιο επενδύσεων σε υποδομές της ΔΕΔΔΗΕ θα πρέπει να εγκριθεί από τη ΡΑΕ και να δίνει προτεραιότητα στα απομονωμένα δίκτυα της Κρήτης και της Ρόδου, καθώς τα νησιά αυτά είναι τα πιο πυκνοκατοικημένα ΜΔΝ.
(82)
Από τις 17 Φεβρουαρίου 2016, και κατόπιν σε ετήσια βάση έως τις 17 Φεβρουαρίου 2019, η ΔΕΔΔΗΕ θα πρέπει να καταρτίζει έκθεση, την οποία θα πρέπει να εγκρίνει η ΡΑΕ και η οποία θα αναφέρει τους λόγους για τους οποίους το άνοιγμα της αγοράς δεν έχει πραγματοποιηθεί σε ένα δεδομένο απομονωμένο δίκτυο ΜΔΝ. Η εν λόγω έκθεση θα πρέπει να δημοσιεύεται και να κοινοποιείται στην Επιτροπή.
4.4.3. Η παρέκκλιση από τις διατάξεις του κεφαλαίου VIII δεν καλύπτει το άρθρο 34
(83)
Η αίτηση αφορά την παρέκκλιση από το κεφάλαιο VIII της οδηγίας 2009/72/ΕΚ και, ως εκ τούτου, μπορεί να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνει αίτημα για παρέκκλιση από το άρθρο 34 σχετικά με τις απευθείας γραμμές, κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 15 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.
(84)
Η αίτηση δεν προσδιορίζει εάν η αιτούμενη παρέκκλιση καλύπτει επίσης το άρθρο 34 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.
(85)
Συνεπώς, ακόμη και αν με την αίτηση ζητείται παρέκκλιση από το άρθρο 34 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, η εν λόγω παρέκκλιση δεν θα πρέπει να χορηγηθεί καθώς δεν προσδιορίζονται οι λόγοι που την αιτιολογούν.
4.4.4. Διασυνδέσεις - αίτηση παρέκκλισης από τα κεφάλαια III και VIII
(86)
Η παρούσα παρέκκλιση αφορά απομονωμένα μικροδίκτυα τα οποία χαρακτηρίζονται ακριβώς από το γεγονός ότι δεν διασυνδέονται ή, στην περίπτωση μικρών απομονωμένων δικτύων, διασυνδέονται μόνο σε πολύ περιορισμένο βαθμό με άλλα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας.
(87)
Ωστόσο:
α)
σύμφωνα με το πρόσφατα εγκριθέν Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΕΣΜΗΕ, της ΑΔΜΗΕ ΑΕ, ήτοι του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας («ΑΔΜΗΕ»), η διασύνδεση των νησιών των Κυκλάδων αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2018 σε τρεις φάσεις, ενώ ορισμένα νησιά των Κυκλάδων αναμένεται να διασυνδεθούν με το ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο πολύ πριν από αυτή την ημερομηνία·
β)
επιπλέον, η διασύνδεση της Κρήτης αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2020. Τα σχετικά τμήματα του έργου για τα πρώτα τρία έτη έχουν συμπεριληφθεί στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης της ΑΔΜΗΕ, το οποίο εγκρίθηκε το 2013. Το οριστικό πρόγραμμα πρέπει να συμπεριληφθεί στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης που θα εγκριθεί το 2014.
(88)
Πρέπει να προβλέπεται σαφώς ότι η παρούσα παρέκκλιση για ένα δεδομένο απομονωμένο δίκτυο παύει αυτόματα μόλις η διασύνδεση μεταξύ ενός δεδομένου απομονωμένου δικτύου και του ελληνικού διασυνδεδεμένου δικτύου καταστεί πλήρως λειτουργική.
(89)
Η ΔΕΔΔΗΕ ανήκει 100 % στη ΔΕΗ, παρόλο που δεν δεσμεύεται από αυτή από νομική και λειτουργική άποψη. Σε αντίθεση με έναν διαχειριστή δικτύου διανομής κατά την έννοια της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, η ΔΕΔΔΗΕ έχει επίσης εκτεταμένα καθήκοντα στο πλαίσιο της λειτουργίας των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ και της λειτουργίας παραγωγής στα ΜΔΝ, περιλαμβανομένης της δυναμικότητας συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής που ανήκει στη ΔΕΗ και, επομένως, της οικονομικής αποζημίωσής της. Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η διασύνδεση επηρεάζει την οικονομική βιωσιμότητα των συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής που είναι εγκατεστημένοι επί του παρόντος εντός των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ.
(90)
Παρεκκλίσεις θα πρέπει να χορηγηθούν μόνο εάν είναι αναλογικές και δεν εκτείνονται πέραν του απολύτως αναγκαίου. Επομένως, είναι αναγκαίο να παρασχεθούν σαφή κίνητρα και διαφάνεια όσον αφορά τις αποφάσεις για τη διασύνδεση των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ.
(91)
Σύμφωνα με το άρθρο 108 του Ν. 4001/2011:
«Η ΑΔΜΗΕ ΑΕ καταθέτει έως την 31η Μαρτίου εκάστου έτους στη ΡΑΕ […] δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΕΣΜΗΕ […] Συγκεκριμένα, το δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΕΣΜΗΕ: […] (γ) παρέχει τεχνοοικονομική ανάλυση σκοπιμότητας για τα σημαντικά έργα μεταφοράς […], ιδίως αυτά που αφορούν […] διασυνδέσεις νήσων με το Σύστημα Μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων χρονοδιαγράμματος υλοποίησης, εκτιμώμενων χρηματικών ροών αναγκών χρηματοδότησης των επενδυτικών σχεδίων των υπόψη έργων»
.
(92)
Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι υφίστανται σαφή κίνητρα και διαφάνεια όσον αφορά τις αποφάσεις για τη διασύνδεση των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ, οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι:
α)
κατά τη χορήγηση αδειών ή την υποβολή προσφορών για υπάρχουσα ή νέα δυναμικότητα για ένα δεδομένο απομονωμένο δίκτυο ΜΔΝ, η ΑΔΜΗΕ, η ΔΕΔΔΗΕ και η ΡΑΕ εξετάζουν συστηματικά την εναλλακτική λύση της διασύνδεσης του απομονωμένου δικτύου μέρος του οποίου αποτελεί το δεδομένο ΜΔΝ. Δεν θα πρέπει να χορηγείται άδεια για υπάρχουσα ή νέα δυναμικότητα εάν η κατασκευή διασύνδεσης είναι οικονομικά αποδοτικότερη. Το κόστος θα πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα έξοδα για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στους τελικούς πελάτες εντός του απομονωμένου δικτύου, περιλαμβανομένης της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ·
β)
η μελέτη σκοπιμότητας για σημαντικά έργα μεταφοράς από την ΑΔΜΗΕ, όπως προβλέπεται στο άρθρο 108 του Ν. 4001/2011, εξετάζει μόνο το κόστος της αποτελεσματικής επένδυσης και εκμετάλλευσης της διασύνδεσης. Ειδικότερα, δεν θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις απώλειες εσόδων ή την υποτίμηση της αξίας των πάγιων στοιχείων συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής που είναι ήδη εγκατεστημένα στα ΜΔΝ·
γ)
η ΡΑΕ δημοσιεύει, σε συνδυασμό με το δεκαετές επενδυτικό σχέδιο της ΑΔΜΗΕ, όπως προβλέπεται στο άρθρο 108 του Ν. 4001/2011, το συνολικό κόστος, περιλαμβανομένης της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ, του εφοδιασμού των πελατών με ηλεκτρική ενέργεια σε καθένα από τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ. Εκτός και αν η δημιουργία διασύνδεσης περιλαμβάνεται στο δεκαετές επενδυτικό σχέδιο της ΑΔΜΗΕ, όπως προβλέπεται στο άρθρο 108 του Ν. 4001/2011 και εγκρίνεται από τη ΡΑΕ, η ΡΑΕ, με δική της πρωτοβουλία ή κατόπιν απλού αιτήματος τρίτου, θα διοργανώσει διαδικασία πρόσκλησης προς υποβολή προσφορών, όπως προβλέπεται στο άρθρο 22 παράγραφος 7 στοιχείο β) της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, για τη δημιουργία διασύνδεσης που συνδέει ένα ή περισσότερα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ. Μια διασύνδεση θα πρέπει να δημιουργηθεί εάν η κατασκευή της μειώνει το συνολικό κόστος, περιλαμβανομένης της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ, του εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας σε πελάτες εγκατεστημένους στα ΜΔΝ·
δ)
η ΡΑΕ ορίζει σαφή προθεσμία για την ολοκλήρωση της δημιουργίας διασύνδεσης. Σε περίπτωση που η διασύνδεση δεν δημιουργηθεί καθόλου ή δεν δημιουργηθεί εντός της προθεσμίας που έχει ορίσει η ΡΑΕ, θα πρέπει να ζητηθεί αποζημίωση για τη μη υλοποιηθείσα εξοικονόμηση κόστους.
4.5. ΔΙΑΡΚΕΙΑ
(93)
Απαιτείται η επανεξέταση των γεγονότων στα οποία βασίζεται η παρούσα παρέκκλιση, ιδίως κατόπιν της αναμενόμενης ολοκλήρωσης των προγραμμάτων για τη διασύνδεση συγκεκριμένων απομονωμένων δικτύων και κατόπιν λήξης των προθεσμιών για την εγκατάσταση των υποδομών, όπως προβλέπεται στο άρθρο 237 του Κώδικα ΜΔΝ.
(94)
Συνεπώς, οποιαδήποτε παρέκκλιση είναι έγκυρη έως την 1η Ιανουαρίου 2021.
4.6. ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΙΣΧΥΣ
(95)
Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η αίτηση της 17ης Ιανουαρίου 2012 ανανέωσε την αρχική αίτηση που υποβλήθηκε το 2003.
(96)
Το άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ, που καταργήθηκε από την οδηγία 2009/72/ΕΚ, περιείχε επίσης διατάξεις που επέτρεπαν στα κράτη μέλη να υποβάλουν αίτηση για παρεκκλίσεις από συγκεκριμένες διατάξεις της εν λόγω οδηγίας σε περίπτωση ουσιαστικών προβλημάτων στην εκμετάλλευση μικρών απομονωμένων δικτύων και απομονωμένων μικροδικτύων. Σύμφωνα με το άρθρο 48 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, οι παραπομπές στο καταργηθέν άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ νοούνται ως παραπομπές στο άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.
(97)
Οι ορισμοί για το μικρό απομονωμένο δίκτυο και το απομονωμένο μικροδίκτυο που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφοι 26 και 27 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ είναι πανομοιότυποι με εκείνους που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφοι 26 και 27 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.
(98)
Αμφότεροι οι ορισμοί αυτοί αναφέρονται στη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια σε απομονωμένα δίκτυα το 1996, η οποία δεν μεταβλήθηκε. Επιπλέον, η Κρήτη δεν ήταν διασυνδεδεμένη με το ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο ούτε το 2003 ούτε το 2012, αλλά ούτε κατά τον χρόνο θέσης σε ισχύ της παρούσας απόφασης παρέκκλισης
(99)
Κατά συνέπεια, όλα τα απομονωμένα μικροδίκτυα και τα μικρά απομονωμένα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας που χαρακτηρίζονται ως απομονωμένο μικροδίκτυο ή μικρό απομονωμένο δίκτυο στην αίτηση πληρούσαν τις προϋποθέσεις για τον εν λόγω χαρακτηρισμό κατά τη στιγμή της υποβολής της αρχικής αίτησης και της θέσης σε ισχύ της παρούσας απόφασης παρέκκλισης.
(100)
Συνεπώς, δεν έχουν συντελεστεί νομικές ή πραγματικές μεταβολές όσον αφορά τα μικρά απομονωμένα δίκτυα και τα απομονωμένα μικροδίκτυα, οι οποίες να δικαιολογούν την παρέκκλιση δυνάμει της οδηγίας 2003/54/ΕΚ και της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.
(101)
Το άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ επέτρεπε τη χορήγηση παρέκκλισης από το κεφάλαιο III αυτής, το οποίο περιέχει διατάξεις παρόμοιες με εκείνες του κεφαλαίου III της οδηγίας 2009/72/ΕΚ σχετικά με τις διαδικασίες χορήγησης αδειών για νέα δυναμικότητα και την υποβολή προσφορών για νέα δυναμικότητα.
(102)
Το άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ επέτρεπε τη χορήγηση παρέκκλισης από το κεφάλαιο VII αυτής, το οποίο περιέχει διατάξεις παρόμοιες με εκείνες του κεφαλαίου VIII της οδηγίας 2009/72/ΕΚ σχετικά με την πρόσβαση τρίτων, το άνοιγμα της αγοράς και τις απευθείας γραμμές.
(103)
Εάν η Επιτροπή είχε χορηγήσει παρέκκλιση ανταποκρινόμενη στην αρχική αίτηση, θα το είχε πράξει υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν για την παρούσα παρέκκλιση δυνάμει της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.
(104)
Επιπλέον, δεν έχει συντελεστεί κάποια μεταβολή στις πραγματικές περιστάσεις από το 2003 και μετά. Πράγματι, η γεωγραφική κατάσταση των ΜΔΝ, οι οικονομικοί παράγοντες που διέπουν την εκμετάλλευση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας εντός των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ και η φύση των ουσιαστικών προβλημάτων που υφίστανται όσον αφορά την εκμετάλλευση συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής εντός των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ δεν έχουν μεταβληθεί ουσιαστικά από το 2003 και μετά.
(105)
Η αρχική αίτηση εκκρεμεί από το 2003. Η μη ανάληψη δράσης από την Επιτροπή δεν θα πρέπει να αποβαίνει εις βάρος της Ελληνικής Δημοκρατίας. Η Ελληνική Δημοκρατία έχει συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις της δυνάμει του άρθρου 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ και του άρθρου 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ και υπέβαλε δεόντως αιτιολογημένο αίτημα για παρέκκλιση δυνάμει των εν λόγω άρθρων για τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ.
(106)
Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμη η θέση σε ισχύ της παρούσας απόφασης παρέκκλισης από την ημερομηνία κοινοποίησης της αρχικής αίτησης, ήτοι από την 5η Δεκεμβρίου 2003,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η παρούσα απόφαση ισχύει για τα μικρά απομονωμένα δίκτυα και τα απομονωμένα μικροδίκτυα, όπως προσδιορίζονται στον πίνακα.
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, η Κρήτη νοείται ως μικρό απομονωμένο δίκτυο, ενώ όλα τα λοιπά απομονωμένα δίκτυα νοούνται ως απομονωμένα μικροδίκτυα.
Άρθρο 2
1. Χορηγείται παρέκκλιση από τις διατάξεις του άρθρου 33 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για τα μικρά απομονωμένα δίκτυα και τα απομονωμένα μικροδίκτυα.
2. Η παρούσα παρέκκλιση ισχύει έως τις 17 Φεβρουαρίου 2016 ή έως την πλήρη εγκατάσταση των υποδομών, όπως προβλέπεται στο άρθρο 237 παράγραφος 7 του Κώδικα ΜΔΝ, όποιο συμβεί τελευταίο. Σε κάθε περίπτωση, η παρούσα παρέκκλιση παύει να ισχύει στις 17 Φεβρουαρίου 2019.
3. Οι ελληνικές αρχές οφείλουν να καταρτίσουν σχέδιο, έως τις 17 Φεβρουαρίου 2015, για τις επενδύσεις σε υποδομές, όπως προβλέπεται στο άρθρο 237 παράγραφος 7 του Κώδικα ΜΔΝ, το οποίο θα προσδιορίζει, χωριστά για κάθε απομονωμένο δίκτυο ΜΔΝ, την προθεσμία πλήρους εγκατάστασης των υποδομών. Το σχέδιο αυτό οφείλει να δίνει προτεραιότητα στην Κρήτη και τη Ρόδο.
4. Από τις 17 Φεβρουαρίου 2016, και κατόπιν σε ετήσια βάση έως τις 17 Φεβρουαρίου 2019, οι ελληνικές αρχές οφείλουν να καταρτίζουν έκθεση στην οποία θα προσδιορίζονται, για κάθε απομονωμένο δίκτυο ΜΔΝ: α) κατά πόσον έχει συντελεστεί άνοιγμα της αγοράς· β) η κατάσταση των επενδύσεων σε υποδομές σε σχέση με το αντίστοιχο σχέδιο· γ) τα ουσιώδη και ουσιαστικά προβλήματα που εξακολουθούν να υφίστανται για το άνοιγμα της αγοράς· και δ) κατά πόσον τα προβλήματα αυτά μπορούν να αποδοθούν άμεσα στη μη ολοκλήρωση των επενδύσεων σε υποδομές, όπως προβλέπεται στο άρθρο 237 παράγραφος 7 του Κώδικα ΜΔΝ.
Άρθρο 3
1. Χορηγείται παρέκκλιση από τις διατάξεις του άρθρου 7 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, σύμφωνα με τις οποίες άδειες για την ανακαίνιση, την αναβάθμιση και την επέκταση υπάρχουσας συμβατικής δυναμικότητας εντός απομονωμένων μικροδικτύων μπορούν να χορηγούνται απευθείας στη ΔΕΗ.
2. Για τους σκοπούς της παρούσας παρέκκλισης:
α)
η υπάρχουσα δυναμικότητα συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής περιλαμβάνει έργα για την ανακαίνιση, την αναβάθμιση και την επέκταση μονάδων συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής για τις οποίες υφίσταται έγκυρη άδεια εκδοθείσα από τη ΡΑΕ κατά την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης·
β)
η πλήρης αποξήλωση των κύριων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής σε έναν υπάρχοντα τόπο και η αντικατάστασή τους από νέα εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας δεν συνιστά υπάρχουσα δυναμικότητα, αλλά κατασκευή νέων μονάδων·
γ)
η τοποθέτηση προσωρινών μονάδων συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής εντός της περιμέτρου υπάρχουσας δυναμικότητας συνιστά επέκταση υπάρχουσας δυναμικότητας.
3. Με τη λήξη της άδειας που χορηγείται σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο, η εν λόγω άδεια μπορεί να παραταθεί, κατά την αποκλειστική διακριτική ευχέρεια της ΡΑΕ, υπό την προϋπόθεση ότι οι καθυστερήσεις οφείλονται σε λόγους εξ ολοκλήρου πέραν του ελέγχου της ΔΕΗ.
4. Η παρούσα παρέκκλιση παύει να ισχύει για άδειες χορηγούμενες σύμφωνα με την παράγραφο 1 οι οποίες έχουν λήξει ή ακυρωθεί.
5. Όλες οι λοιπές διατάξεις του άρθρου 7 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ παραμένουν σε πλήρη ισχύ.
6. Η παρούσα παρέκκλιση ισχύει έως την 1η Ιανουαρίου 2021.
Άρθρο 4
1. Οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση παύουν να ισχύουν για μικρά απομονωμένα δίκτυα και απομονωμένα μικροδίκτυα από τη στιγμή της διασύνδεσής τους με το διασυνδεδεμένο δίκτυο.
2. Οι ελληνικές αρχές:
α)
κατά τη χορήγηση αδειών ή την υποβολή προσφορών για νέα δυναμικότητα εντός ενός δεδομένου απομονωμένου δικτύου ΜΔΝ, εξετάζουν συστηματικά την εναλλακτική λύση της διασύνδεσης του απομονωμένου δικτύου μέρος του οποίου αποτελεί το δεδομένο ΜΔΝ. Δεν χορηγείται άδεια για νέα δυναμικότητα εάν η δημιουργία διασύνδεσης είναι οικονομικά αποδοτικότερη. Το κόστος περιλαμβάνει όλα τα έξοδα για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στους τελικούς πελάτες εντός του απομονωμένου δικτύου, περιλαμβανομένης της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ·
β)
διασφαλίζουν ότι η μελέτη σκοπιμότητας για σημαντικά έργα μεταφοράς από την ΑΔΜΗΕ, όπως προβλέπεται στο άρθρο 108 του Ν. 4001/2011, εξετάζει μόνο το κόστος της αποτελεσματικής επένδυσης και εκμετάλλευσης της προβλεπόμενης διασύνδεσης. Δεν λαμβάνει υπόψη τις απώλειες εσόδων ή την υποτίμηση της αξίας των πάγιων στοιχείων συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής που είναι ήδη εγκατεστημένα στα ΜΔΝ·
γ)
δημοσιεύουν, σε συνδυασμό με το δεκαετές επενδυτικό σχέδιο της ΑΔΜΗΕ, όπως προβλέπεται στο άρθρο 108 του Ν. 4001/2011, το συνολικό κόστος, περιλαμβανομένης της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ, του εφοδιασμού των πελατών με ηλεκτρική ενέργεια σε έκαστο από τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ. Εκτός και αν η κατασκευή διασύνδεσης περιλαμβάνεται στο δεκαετές επενδυτικό σχέδιο της ΑΔΜΗΕ, όπως προβλέπεται στο άρθρο 108 του Ν. 4001/2011 και εγκρίνεται από τη ΡΑΕ, οι ελληνικές αρχές, με δική τους πρωτοβουλία ή κατόπιν απλού αιτήματος τρίτου, διοργανώνουν διαδικασία πρόσκλησης υποβολής προσφορών, όπως προβλέπεται στο άρθρο 22 παράγραφος 7 στοιχείο β) της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, για την κατασκευή διασύνδεσης που συνδέει ένα ή περισσότερα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ. Μια διασύνδεση δημιουργείται εάν η κατασκευή της μειώνει το συνολικό κόστος, περιλαμβανομένης της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ, της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας σε πελάτες εγκατεστημένους στα ΜΔΝ·
δ)
ορίζουν σαφή προθεσμία για την ολοκλήρωση της κατασκευής διασύνδεσης. Σε περίπτωση μη κατασκευής της διασύνδεσης ή σε περίπτωση αδυναμίας δημιουργίας της εντός του ορισμένου χρονικού πλαισίου, οι ελληνικές αρχές ζητούν αποζημίωση για τη μη υλοποιηθείσα εξοικονόμηση κόστους.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται από τις 5 Δεκεμβρίου 2003.
Άρθρο 6
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 14 Αυγούστου 2014.