NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 282/2014
ze dne 11. března 2014,
kterým se zavádí třetí program činnosti Unie v oblasti zdraví (2014-2020) a zrušuje rozhodnutí č. 1350/2007/ES
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 168 odst. 5 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle článku 168 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) je při vymezování a provádění všech politik a činností Unie třeba zajistit vysoký stupeň ochrany lidského zdraví. Unie má doplňovat a podporovat zdravotní politiky členských států, podněcovat spolupráci mezi členskými státy a podporovat koordinaci jejich programů a zároveň plně uznávat odpovědnost členských států za vymezení jejich zdravotních politik a za organizaci a poskytování zdravotních služeb a lékařské péče.
(2)
Pro splnění požadavků stanovených v článku 168 Smlouvy o fungování EU je zapotřebí nepřetržité úsilí. Podpora dobrého zdraví na úrovni Unie je rovněž nedílnou součástí strategie „Evropa 2020: strategie pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění“ (dále jen „strategie Evropa 2020“). Pokud budou lidé déle zdraví a aktivní a bude jim umožněno převzít aktivní úlohu při péči o své zdraví, bude to mít celkově kladné účinky na zdraví, včetně snížení nerovností v oblasti zdraví, i pozitivní vliv na kvalitu života, na produktivitu a na konkurenceschopnost a zároveň se sníží tlak na rozpočty členských států. Podpora a uznávání inovací s dopadem na zdravotnictví pomáhá řešit problematiku udržitelnosti ve zdravotnictví v souvislosti s demografickými změnami a činnost za účelem omezení nerovností v oblasti zdraví je důležitá pro dosažení „růstu podporujícího začlenění“. Z těchto důvodů je vhodné zavést Třetí program činnosti Unie v oblasti zdraví (2014-2020) (dále jen „program“).
(3)
Podle definice Světové zdravotnické organizace (WHO) „je zdraví stavem úplné tělesné, duševní a sociální pohody, a ne pouhou nepřítomností nemoci či vady“. Za účelem zlepšení zdraví obyvatelstva v Unii a snížení nerovností v oblasti zdraví se proto nelze soustředit pouze na fyzické zdraví. Podle WHO se problémy s duševním zdravím podílejí na téměř 40 % let prožitých se zdravotním postižením. Tyto problémy jsou nadto velmi rozmanité a dlouhotrvající, bývají zdrojem diskriminace a významně se podílejí na rozdílné úrovni zdraví. Kromě toho hospodářská krize ovlivňuje faktory, které jsou určující pro duševní zdraví, neboť oslabuje ochranné faktory a zvyšuje ty rizikové.
(4)
Předchozí programy pro činnost Společenství v oblasti veřejného zdraví (2003-2008) a v oblasti zdraví (2008-2013), přijaté postupně rozhodnutími Evropského parlamentu a Rady č. 1786/2002/ES (4) a č. 1350/2007/ES (5) (dále jen „předchozí programy v oblasti zdraví“), byly hodnoceny kladně, neboť přinesly řadu důležitých vývojových tendencí a zlepšení. Program by měl navázat na úspěchy předchozích programů v oblasti zdraví. Měl by rovněž zohlednit doporučení externích auditů a provedených hodnocení, zejména pak doporučení Účetního dvora z jeho zvláštní zprávy č. 2/2009, podle nějž by pro období po roce 2013 měly Evropský parlament, Rada a Komise znovu zvážit rozsah činností Unie v oblasti veřejného zdraví a způsob financování této oblasti ze strany Unie. Přitom je třeba si uvědomit, jaké rozpočtové prostředky jsou k dispozici, a že jako prostředek, který napomáhá spolupráci a výměně informací mezi zainteresovanými subjekty v Evropě, existují i další mechanismy spolupráce.
(5)
V souladu s cíli strategie Evropa 2020 by se program měl zaměřit na soubor jasně vymezených cílů a akcí s jasnou, prokázanou přidanou hodnotou Unie a soustředit podporu na menší počet činností v prioritních oblastech. Důraz by měl být v souladu se zásadou subsidiarity kladen na ty oblasti, ve kterých jednoznačně existují aspekty přeshraniční povahy či aspekty týkající se vnitřního trhu nebo v nichž spolupráce na úrovni Unie přináší podstatné výhody a vyšší efektivitu.
(6)
Program by měl být prostředkem propagujícím akce v oblastech s přidanou hodnotou Unie, kterou lze prokázat na základě těchto aspektů: výměna osvědčených postupů mezi členskými státy; podpora sítí pro sdílení poznatků a vzájemné učení; řešení přeshraničních hrozeb za účelem omezení rizik a zmírnění jejich následků; řešení některých otázek týkajících se vnitřního trhu, kde Unie disponuje pevnou legitimitou k zajištění vysoce kvalitních řešení napříč členskými státy; uvolňování potenciálu inovací v oblasti zdraví; akce, které mohou vést k vytvoření systému referenčních ukazatelů umožňujících informované rozhodování na úrovni Unie; zvyšování účinnosti díky zamezení plýtvání v důsledku duplicit a optimalizaci využívání finančních prostředků.
(7)
Při provádění programu by měla být uznávána odpovědnost členských států za vymezení své zdravotní politiky a za organizaci a poskytování zdravotních služeb a lékařské péče.
(8)
Zpráva WHO o zdraví v Evropě z roku 2009 vymezuje oblast pro zvýšení investic do veřejného zdraví a zdravotních systémů. V tomto ohledu se členské státy vyzývají, aby zlepšování zdraví stanovily ve vnitrostátních programech jako jednu z priorit a aby využívaly většího povědomí o možnostech financování oblasti zdraví z prostředků Unie. Program by měl proto usnadnit začleňování jeho výsledků do vnitrostátních zdravotních politik.
(9)
Inovace v oblasti zdraví by měly být chápány jako strategie v oblasti veřejného zdraví, která se neomezuje na technický pokrok, pokud jde o produkty a služby. Podpora inovací v rámci opatření v oblasti veřejného zdraví, strategií prevence, řízení zdravotních systémů a organizace a poskytování zdravotních služeb a lékařské péče, včetně opatření na podporu zdraví a na předcházení nemocem, má potenciál zlepšit výstupy v oblasti veřejného zdraví, zvýšit kvalitu péče poskytované pacientům, reagovat na nenaplněné potřeby a zároveň podpořit konkurenceschopnost zainteresovaných subjektů a zlepšit nákladovou efektivitu i udržitelnost zdravotních služeb a lékařské péče. Program by měl proto usnadňovat dobrovolné zavádění inovací v oblasti zdraví, při zohlednění společných hodnot a zásad ve zdravotních systémech Evropské unie uvedených v závěrech Rady ze dne 2. června 2006 (6).
(10)
Program by měl zejména v souvislosti s hospodářskou krizí přispět k řešení nerovností v oblasti zdraví a podporovat rovnost a solidaritu prostřednictvím opatření k dosažení různých cílů a podporou a usnadňováním výměny osvědčených postupů.
(11)
Podle článků 8 a 10 Smlouvy o fungování EU má Unie podporovat rovnost žen a mužů a snažit se o boj proti diskriminaci. Program by měl proto v rámci všech svých činností podporovat zohlednění cílů spočívajících v rovnosti žen a mužů a v zákazu diskriminace.
(12)
Pacientům musí být umožněno, mimo jiné zvyšováním zdravotní gramotnosti, starat se aktivněji o své zdraví a zdravotní péči, která je jim poskytována, předcházet špatnému zdravotnímu stavu a činit informovaná rozhodnutí. Měla by se optimalizovat transparentnost činností při poskytování zdravotní péče a systémů zdravotní péče a dostupnost důvěryhodných, nezávislých a uživatelsky vstřícných informací pro pacienty. Zdravotnická zařízení by měla dostávat informace formou zpětné vazby a komunikace s pacienty. Podpora členských států, organizací pacientů a zainteresovaných subjektů má zásadní význam a měla by být koordinována na úrovni Unie, aby bylo možné účinně pomáhat pacientům, zejména pacientům trpícími vzácnými onemocněními, využívat přeshraniční zdravotní péče.
(13)
V zájmu efektivity zdravotních systémů a bezpečnosti pacientů je nezbytné snížit zatížení odolnými infekcemi a infekcemi spojenými s poskytováním zdravotní péče a zajistit dostupnost účinných antimikrobiálních látek. Program by měl podporovat trvalé úsilí o zlepšení metod analýzy prováděných za účelem odhalování a předcházení antimikrobiální odolnosti a o zlepšení propojení mezi všemi zúčastněnými stranami ve zdravotnictví, včetně subjektů z oblasti zdraví zvířat, pokud jde o antimikrobiální odolnost.
(14)
V souvislosti se stárnutím společnosti mohou dobře cílené investice na podporu zdraví a prevenci nemocí prodloužit délku „života prožitého ve zdraví“, a umožnit tak starším lidem zdravý a aktivní život i v pozdějším věku. Chronické nemoci způsobují v Unii více než 80 % předčasných úmrtí. Program by měl určit, rozšiřovat a prosazovat využívání vědecky podložených a osvědčených postupů pro přijímání nákladově efektivních opatření na podporu zdraví a předcházení nemocem a zaměřených zejména na hlavní rizikové faktory, jako například užívání tabáku a drog, nadměrnou konzumaci alkoholu a nezdravé stravovací návyky, obezitu a nedostatek tělesné aktivity, jakož i HIV/AIDS, tuberkulózu a hepatitidu. Účinné předcházení nemocem by přispělo ke zvýšení finanční udržitelnosti systémů zdravotní péče. Program by měl přispět k předcházení nemocem ve všech aspektech prevence (primární, sekundární a terciární) a v průběhu celého životního cyklu občanů Unie, k podpoře zdraví a k vytváření prostředí příznivého pro zdravý životní styl, a to při zohlednění důležitých faktorů sociální a environmentální povahy, jakož i dopadu určitých forem postižení na zdraví, přičemž by měl zohledňovat rozdíly mezi ženami a muži.
(15)
Za účelem minimalizace důsledků, které mají pro veřejné zdraví přeshraniční zdravotní hrozby uvedené v rozhodnutí Evropského parlamentu a Rady č. 1082/2013/EU (7), jež mohou sahat od hromadné kontaminace způsobené únikem chemických látek až po pandemie podobné těm, které nedávno způsobily například E. coli, chřipkový kmen H1N1 nebo SARS (těžký akutní respirační syndrom), nebo dopadů na zdraví vyplývající z rostoucí intenzity pohybu obyvatelstva, je zapotřebí v rámci programu napomáhat k vytváření a fungování stabilních mechanismů a nástrojů pro detekci, posuzování a řízení hlavních přeshraničních zdravotních hrozeb. Vzhledem k povaze těchto hrozeb by měl program podporovat koordinovaná opatření v oblasti veřejného zdraví na úrovni Unie, která se zaměří na různé aspekty přeshraničních zdravotních hrozeb a budou vycházet z plánování připravenosti a reakce, důkladného a spolehlivého posouzení rizik a pevného rámce řízení krizí a rizik. V této souvislosti je důležité, aby program využíval toho, že se doplňuje s pracovním programem Evropského střediska pro prevenci a kontrolu nemocí zřízeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 851/2004 (8) při potírání přenosných nemocí a s činnostmi podporovanými v rámci programů Unie pro výzkum a inovace. Je třeba vyvinout zvláštní úsilí k zajištění soudržnosti a součinnosti mezi programem a globální činností v oblasti zdraví v rámci jiných programů a nástrojů Unie, které se zaměřují zejména na chřipku, HIV/AIDS, tuberkulózu a další přeshraniční zdravotní hrozby ve třetích zemích.
(16)
Akce v rámci tohoto programu by mohly rovněž zahrnovat i přeshraniční zdravotní hrozby zapříčiněné biologickými nebo chemickými incidenty, životním prostředím a změnou klimatu. Jak se uvádí ve sdělení Komise „Rozpočet - Evropa 2020“, Komise se zavázala, že začlení aspekt změny klimatu do všech výdajových programů Unie a že alespoň 20 % prostředků z rozpočtu Unie bude věnováno na cíle související s životním prostředím. Výdaje na program v rámci specifického cíle týkajícího se přeshraničních zdravotních hrozeb by měly celkově přispět k plnění tohoto cíle tím, že budou věnovány na potírání zdravotních hrozeb souvisejících se změnou klimatu. Komise by měla poskytnou informace o výdajích týkajících se změny klimatu v rámci programu.
(17)
V souladu s článkem 114 Smlouvy o fungování EU je třeba v právních předpisech Unie, jejichž účelem je vytvoření a fungování vnitřního trhu, zajistit vysokou úroveň ochrany zdraví. V souladu s tímto cílem by mělo být v rámci programu vynakládáno zvláštní úsilí na podporu činností vyžadovaných cíli právních předpisů Unie v oblasti přenosných nemocí a dalších zdravotních hrozeb, lidských tkání a buněk, krve, lidských orgánů, zdravotnických prostředků, léčivých přípravků, práv pacientů v přeshraniční zdravotní péči a tabákových výrobků a reklamy na ně, nebo přispívajících k plnění těchto cílů.
(18)
Program by měl posilováním systému informací a poznatků týkajících se zdraví napomáhat při rozhodování na základě vědeckých poznatků, při zohlednění příslušných činností mezinárodních organizací, jako jsou WHO a Organizace pro hospodářskou spolupráci a rozvoj (OECD). Tento systém by měl mimo jiné spočívat ve využívání stávajících nástrojů a případně v dalším rozvoji standardizovaného systému informací týkajících se zdraví a nástrojů pro monitorování zdraví, shromažďování a analýzy údajů týkajících se zdraví, podpoře vědeckých výborů zřízených v souladu s rozhodnutím Komise 2008/721/ES (9) a účast na rozsáhlém šíření výsledků programu.
(19)
Cílem politiky Unie v oblasti zdraví je doplňovat a podporovat vnitrostátní zdravotní politiky, podněcovat spolupráci mezi členskými státy a podporovat koordinaci jejich programů. Výměna osvědčených postupů je klíčovým nástrojem této politiky. Tato výměna by měla vnitrostátním orgánům umožnit využívat účinná řešení vyvinutá v jiných členských státech, omezit zdvojení úsilí a zvýšit efektivnost nákladů podporou inovativních řešení v oblasti zdraví. Tento program by se proto měl soustředit zejména na spolupráci s příslušnými orgány členských států odpovědnými za oblast zdravotnictví a motivovat všechny členské státy k širší účasti, jak bylo doporučeno v hodnoceních předchozích programů v oblasti zdraví. Zejména je třeba aktivně pobízet členské státy, jejichž hrubý národní důchod (HND) na obyvatele je nižší než 90 % unijního průměru, aby se účastnily akcí spolufinancovaných příslušnými orgány členských států odpovědnými za veřejné zdraví nebo subjekty pověřenými těmito příslušnými orgány. Tyto akce by měly být považovány za mimořádně prospěšné a měly by být zejména v souladu s cílem usnadnit účast členských států, jejichž HND na obyvatele je nižší než 90 % unijního průměru, a tuto účast rozšířit. Měla by být zvážena také další, nefinanční podpora účasti těchto členských států na takových akcích, například pokud jde o proces uplatnění, předávání vědomostí a využívání odborných znalostí.
(20)
Nevládní subjekty a zainteresované strany v oblasti zdraví, zejména organizace pacientů a odborná zdravotnická sdružení poskytují Komisi důležité informace a rady nezbytné pro provádění programu. Při plnění této úlohy se může stát, že budou na své fungování vyžadovat příspěvky z programu. Proto by program měl být přístupný pro nevládní organizace a organizace pacientů činné v oblasti veřejného zdraví, které hrají důležitou úlohu v občanském dialogu na úrovni Unie, například se účastní poradních skupin, a přispívají tak k naplňování specifických cílů programu.
(21)
Program by měl případným prosazováním využívání inovativních vědeckých objevů vyplývající z výzkumu v odvětví zdravotnictví podporovat součinnost se souvisejícími programy a akcemi Unie, ale zároveň se s nimi nepřekrývat. Je třeba vhodným způsobem využívat další fondy a programy Unie, zejména rámcový program pro výzkum a inovace 2014-2020 (Horizont 2020) zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1290/2013 (10) a jeho výstupy, strukturální fondy, program pro zaměstnanost a sociální inovace zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1296/2013 (11), Fond solidarity Evropské unie, zřízený nařízením Rady (ES) č. 2012/2002 (12),
strategii Unie v oblasti ochrany zdraví a bezpečnosti při práci (2007-2012), program pro konkurenceschopnost podniků a malých a středních podniků (COSME) zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1287/2013 (13), program pro životní prostředí a opatření týkající se klimatu (LIFE), zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1293/2013 (14), program týkající se spotřebitelů, program Spravedlnost zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1382/2013 (15), program Asistované žití v domácím prostředí, program pro vzdělávání, odbornou přípravu, mládež a sport (Erasmus+), zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1288/2013 (16), evropský statistický program zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 99/2013 (17) a evropské inovativní partnerství pro aktivní a zdravé stárnutí, v rámci jejich příslušných činností.
(22)
Podle čl. 168 odst. 3 Smlouvy o fungování EU mají Unie a členské státy podporovat spolupráci se třetími zeměmi a s příslušnými mezinárodními organizacemi v oblasti veřejného zdraví. Program by měl být proto přístupný i pro třetí země, zejména přistupující země, kandidátské země a potenciální kandidáty využívající předvstupní strategie, země Evropského sdružení volného obchodu (ESVO)/Evropského hospodářského prostoru (EHP), sousední země a země, na něž se vztahuje evropská politika sousedství, a další země v souladu s podmínkami příslušných dvoustranných nebo mnohostranných dohod.
(23)
V zájmu dosažení cílů programu je třeba usnadňovat odpovídající vztahy se třetími zeměmi, které se programu neúčastní, a to s ohledem na veškeré relevantní dohody mezi těmito zeměmi a Unií. To by mohlo zahrnovat akce v oblasti zdraví organizované Unií nebo činnost třetích zemí, která bude doplňovat činnosti financované v rámci programu v oblastech společného zájmu, ale součástí by neměl být finanční příspěvek z programu.
(24)
Za účelem co nejvyšší efektivity a účelnosti akcí na úrovni Unie i na mezinárodní úrovni a za účelem provádění programu by měla být rozvíjena spolupráce s příslušnými mezinárodními organizacemi, například s Organizací spojených národů a jejími specializovanými agenturami, především s WHO, jakož i s Radou Evropy a OECD.
(25)
Program by měl trvat sedm let, tak aby probíhal souběžně s víceletým finančním rámcem vymezeným v nařízení Rady (EU, Euratom) č. 1311/2013 (18). Toto nařízení stanoví finanční krytí na celou dobu trvání programu, které představuje pro Evropský parlament a Radu hlavní referenční částku při ročním rozpočtovém procesu ve smyslu bodu 17 interinstitucionální dohody ze dne 2. prosince 2013 mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí o rozpočtové kázni, spolupráci v rozpočtových záležitostech a řádném finančním řízení (19)
(26)
V souladu s článkem 54 nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (20) stanoví toto nařízení právní základ pro činnost a pro provádění programu.
(27)
V zájmu zajištění nepřerušeného poskytování finanční podpory určené na fungování subjektů v rámci programu by Komise měla mít v ročním pracovním programu pro rok 2014 možnost považovat náklady, které jsou přímo spojeny s prováděním podporovaných činností, za způsobilé pro financování, a to i v případech, kdy tyto náklady příjemci vznikly před podáním žádosti o financování.
(28)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto nařízení by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci, pokud jde o roční pracovní programy. Tyto pravomoci by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (21).
(29)
Při provádění programu by měla být plně dodržována zásada transparentnosti. Rozdělování rozpočtových prostředků mezi jednotlivé cíle programu by mělo po celou dobu trvání programu a s přihlédnutím k předpokládanému prospěchu, pokud jde o podporu zdraví, probíhat vyváženým způsobem. V rámci programu by měly být vybrány a financovány vhodné akce, které jsou součástí jeho specifických cílů a přinášejí jasnou přidanou hodnotu Unie. Roční pracovní programy by měly zejména stanovit základní kritéria pro výběr potenciálních příjemců, v souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012, s cílem zajistit, že tito potenciální příjemci mají finanční a provozní kapacitu umožňující provádění akcí financovaných z programu, a je-li to žádoucí, jsou schopni prokázat svoji nezávislost.
(30)
Přínosy a dopady programu by měly být pravidelně sledovány a hodnoceny. Při tomto hodnocení je třeba vzít v úvahu, že dosažení cílů programu by si mohlo vyžádat více času, než je doba trvání programu. V polovině doby trvání programu, nejpozději však do 30. června 2017, by měla být vypracována hodnotící zpráva v polovině období, v níž bude posouzen aktuální stav provádění tematických priorit programu.
(31)
Za účelem zajištění plného využití přínosů, které plynou ze závěrů uvedených v hodnotící zprávě v polovině období ohledně provádění programu, a za účelem umožnění případných úprav potřebných pro dosažení cílů programu by měla být na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v souladu s článkem 290 Smlouvy o fungování EU určené ke zrušení tematických priorit stanovených v tomto nařízení nebo k doplnění dalších tematických priorit do tohoto nařízení. Je obzvláště důležité, aby Komise v rámci přípravné činnosti vedla odpovídající konzultace, a to i na odborné úrovni. Při přípravě a vypracování aktu v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby byly příslušné dokumenty předány současně, včas a vhodným způsobem Evropskému parlamentu a Radě.
(32)
Spolupráce vnitrostátních orgánů je zásadní pro výměnu informací s potenciálními žadateli s cílem umožnit spravedlivou účast v programu a pro výměnu poznatků, které program přinese, s různými zainteresovanými zástupci odvětví zdravotnictví jednotlivých členských států. Za účelem podpory daných činností by proto členské státy měly určit národní kontaktní místa.
(33)
Při uplatňování nařízení by Komise měla konzultovat příslušné odborníky, mimo jiné i národní kontaktní místa.
(34)
Finanční zájmy Unie by měly být chráněny prostřednictvím přiměřených opatření v celém výdajovém cyklu, včetně prevence, odhalování a šetření nesrovnalostí, vymáhání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků a případných sankcí.
(35)
Je třeba zajistit přechod mezi tímto programem a předchozím programem, který nahrazuje, zejména pokud jde o pokračování víceletých ujednání týkajících se jeho řízení, jako je financování technické a správní pomoci. Výdaje spojené s řízením akcí, které nebudou dokončeny do konce roku 2020, by měly být v případě potřeby ode dne 1. ledna 2021 kryty prostředky určenými na technickou a správní pomoc.
(36)
Jelikož obecných cílů tohoto nařízení, totiž doplňovat, podporovat a zhodnocovat politiky členských států pro zlepšení zdraví obyvatelstva Unie a snížení nerovností v oblasti zdraví podporou zdraví, podněcováním inovací v oblasti zdraví, zvyšováním udržitelnosti zdravotních systémů a ochranou občanů Unie před vážnými přeshraničními zdravotními hrozbami, nemůže být uspokojivě dosaženo členskými státy, ale spíše jich může být, z důvodu rozsahu a účinků tohoto nařízení, lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(37)
Tímto nařízením se nahrazuje rozhodnutí č. 1350/2007/ES. Uvedené rozhodnutí by proto mělo být zrušeno.
(38)
Je třeba zajistit hladký a plynulý přechod mezi předchozím programem v oblasti zdraví (2008-2013) a programem, jakož i soulad doby trvání programu s dobou použitelnosti nařízení (EU, Euratom) č. 1311/2013. Program by se tedy měl použít od 1. ledna 2014,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
KAPITOLA I
OBECNÁ USTANOVENÍ
Článek 1
Zavedení programu
Tímto nařízením se zavádí třetí víceletý program činnosti Unie v oblasti zdraví na období od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020 (dále jen „program“).
Článek 2
Obecné cíle
Obecnými cíli programu je doplňovat, podporovat a zhodnocovat politiky členských států pro zlepšení zdraví občanů Unie a snižovat nerovnosti v oblasti zdraví podporou zdraví, podněcováním inovací v oblasti zdraví, zvyšováním udržitelnosti zdravotních systémů a ochranou občanů Unie před vážnými přeshraničními zdravotními hrozbami.
KAPITOLA II
CÍLE A AKCE
Článek 3
Specifické cíle a ukazatele
Plnění obecných cílů uvedených v článku 2 se uskutečňují prostřednictvím těchto specifických cílů:
1)
Za účelem podpory zdraví, předcházení nemocem a vytváření prostředí příznivého pro zdravý životní styl: určit, rozšiřovat a prosazovat využívání osvědčených a vědecky podložených postupů pro přijímání nákladově efektivních opatření na podporu zdraví a předcházení nemocem a zabývat se při tom zejména hlavními rizikovými faktory souvisejícími s životním stylem se zaměřením na přidanou hodnotu Unie.
Ukazatelem plnění tohoto cíle je zejména nárůst počtu členských států zapojených do podpory zdraví a předcházení nemocem, které využívají osvědčené postupy založené na důkazech prostřednictvím opatření a akcí přijímaných a prováděných na vhodné vnitrostátní úrovni.
2)
Za účelem ochrany občanů Unie před vážnými přeshraničními zdravotními hrozbami: určit a vyvinout soudržné přístupy a prosazovat jejich provádění v zájmu lepší připravenosti a koordinace při mimořádných situacích v oblasti zdraví.
Ukazatelem plnění tohoto cíle je zejména nárůst počtu členských států, které začlení tyto soudržné přístupy do svých plánů připravenosti.
3)
Za účelem podpory budování kapacit v oblasti veřejného zdraví a přispění k vytváření inovativních, efektivních a udržitelných zdravotních systémů: určit a vyvinout na úrovni Unie nástroje a mechanismy pro řešení nedostatku zdrojů, jak lidských, tak i finančních, a usnadnit dobrovolné zavádění inovací v rámci opatření v oblasti veřejného zdraví a strategií prevence.
Ukazatelem plnění tohoto cíle je zejména nárůst poskytnutého poradenství a počtu členských států využívajících určené nástroje a mechanismy s cílem přispět k efektivním výsledkům v jejich zdravotních systémech.
4)
Za účelem usnadnění dostupnosti lepší a bezpečnější zdravotní péče pro občany Unie: rozšířit přístup k odborným lékařským poznatkům a informacím pro zvláštní případy za hranice států, usnadňovat využívání výsledků výzkumu a vyvinout nástroje ke zlepšení kvality zdravotní péče a zvýšení bezpečnosti pacientů, mimo jiné prostřednictvím akcí přispívajících ke zlepšení zdravotní gramotnosti.
Ukazatelem plnění tohoto cíle je zejména nárůst počtu evropských referenčních sítí vytvořených v souladu se směrnicí Evropského parlamentu a Rady 2011/24/EU (22) (dále jen „evropské referenční sítě“), nárůst počtu poskytovatelů zdravotní péče a odborných středisek v evropských referenčních sítích a nárůst počtu členských států využívajících vyvinuté nástroje.
Článek 4
Způsobilé akce
Specifické cíle programu jsou plněny prostřednictvím akcí, které jsou v souladu s tematickými prioritami uvedenými v příloze I, a prováděny pomocí ročních pracovních programů uvedených v článku 11.
KAPITOLA III
FINANČNÍ USTANOVENÍ
Článek 5
Financování
Finanční krytí na provádění programu na období od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020 činí 449 394 000 EUR v běžných cenách.
Roční rozpočtové prostředky schvaluje Evropský parlament a Rada v mezích víceletého finančního rámce.
Článek 6
Účast třetích zemí
Programu se na základě nákladů mohou účastnit třetí země, zejména pak:
a)
přistupující země, kandidátské země a potenciální kandidáti využívající předvstupní strategie, v souladu s obecnými zásadami a všeobecnými podmínkami jejich účasti v programech Unie stanovenými v příslušných rámcových dohodách, rozhodnutích Rady přidružení nebo obdobných dohodách;
b)
země ESVO/EHP v souladu s podmínkami stanovenými v Dohodě o EHP;
c)
sousední země a země, na něž se v souladu s podmínkami stanovenými v příslušných dvoustranných nebo mnohostranných dohodách vztahuje evropská politika sousedství;
d)
jiné země v souladu s podmínkami stanovenými v příslušných dvoustranných nebo mnohostranných dohodách.
Článek 7
Druhy podpory
1. V souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012 mají finanční příspěvky Unie podobu grantu či veřejné zakázky nebo jakékoli jiné podpory nezbytné pro dosažení cílů programu;
2. Granty mohou být přiděleny na financování:
a)
akcí s jasnou přidanou hodnotou Unie spolufinancovaných příslušnými orgány odpovědnými za zdraví v členských státech nebo ve třetích zemích účastnících se programu na základě článku 6 anebo subjekty veřejného sektoru a nevládními subjekty uvedenými v čl. 8 odst. 1, jednajícími jednotlivě nebo jako síť, pověřenými těmito příslušnými orgány;
b)
akcí s jasnou přidanou hodnotou Unie, výslovně uvedených a řádně odůvodněných v ročních pracovních programech, jež jsou spolufinancovány jinými veřejnými, nevládními nebo soukromými subjekty uvedenými v čl. 8 odst. 1, včetně mezinárodních organizací činných v oblasti zdraví, a pokud jde o posledně jmenované, případně i bez předchozích výzev k předkládání návrhů;
c)
činnosti nevládních organizací uvedených v čl. 8 odst. 2, je-li finanční podpora nezbytná pro plnění jednoho či více specifických cílů programu.
3. Granty Unie nepřekročí 60 % způsobilých nákladů na akci související s cílem programu nebo na činnost nevládního subjektu. V případech výjimečné prospěšnosti může příspěvek Unie dosahovat až 80 % způsobilých nákladů.
Pokud jde o akce uvedené v odst. 2 písm. a), dosáhne se výjimečné prospěšnosti mimo jiné, pokud:
a)
alespoň 30 % rozpočtu navrhované akce je přiděleno členským státům, jejichž HND na obyvatele je nižší než 90 % unijního průměru; a
b)
akce se účastní subjekty z alespoň 14 zúčastněných zemí, z nichž přinejmenším čtyři jsou země, jejichž HND na obyvatele je nižší než 90 % unijního průměru.
4. Odchylně od čl. 130 odst. 2 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 může Komise v rámci ročního pracovního programu pro rok 2014 v řádně odůvodněných případech považovat náklady, které jsou přímo spojeny s prováděním podporovaných akcí, za způsobilé pro financování od 1. ledna 2014, a to i v případech, kdy tyto náklady příjemci vznikly před předložením žádosti o grant.
Článek 8
Příjemci způsobilí pro získání grantu
1. Granty na akce uvedené v čl. 7 odst. 2 písm. a) a b) mohou být přiděleny organizacím založeným v souladu s právními předpisy, veřejným orgánům, subjektům veřejného sektoru, zejména výzkumným a zdravotním institucím, univerzitám a institucím vysokoškolského vzdělávání.
2. Granty na činnost subjektů uvedených v čl. 7 odst. 2 písm. c) mohou být přiděleny subjektům, které splňují všechna následující kritéria:
a)
jsou nevládní, neziskové a nezávislé na průmyslových, obchodních a podnikatelských či jiných protichůdných zájmech;
b)
jsou činné v oblasti veřejného zdraví, hrají důležitou úlohu v občanském dialogu na úrovni Unie a sledují alespoň jeden ze specifických cílů programu;
c)
působí na úrovni Unie a alespoň v polovině členských států a rovnoměrně po celé Unii.
Článek 9
Správní a technická pomoc
Finanční krytí přidělené na program může rovněž zahrnovat výdaje na činnosti v rámci přípravy, monitorování, kontroly, auditu a hodnocení bezprostředně potřebné pro řízení programu a plnění jeho cílů, zejména na studie, schůze, informační a komunikační činnosti, včetně horizontální komunikace týkající se politických priorit Unie, pokud souvisí s všeobecnými cíli tohoto programu, výdaje na sítě informačních technologií zaměřené na výměnu informací, jakož i všechny další výdaje na technickou a správní pomoc, které vzniknou Komisi v souvislosti s řízením programu.
KAPITOLA IV
PROVÁDĚNÍ
Článek 10
Způsoby provádění
Komise je zodpovědná za provádění programu v souladu se způsoby řízení stanovenými v nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
Článek 11
Roční pracovní programy
1. Komise program provádí zavedením ročních pracovních programů v souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012 a kritérii stanovenými v příloze II tohoto nařízení.
2. Komise přijímá prostřednictvím prováděcích aktů roční pracovní programy, které stanoví zejména akce, které mají být provedeny, včetně předběžně přidělených finančních zdrojů Tyto prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 17 odst. 2.
3. Při provádění programu Komise spolu s členskými státy zajistí dodržování všech příslušných právních předpisů týkajících se ochrany osobních údajů a případně zajistí zavedení mechanismů k zajištění důvěrnosti a bezpečnosti těchto údajů.
Článek 12
Soudržnost a doplňkovost s dalšími politikami
Komise ve spolupráci s členskými státy zajistí celkovou soudržnost a doplňkovost programu a dalších politik, nástrojů a opatření Unie, včetně politik, nástrojů a opatření příslušných agentur Unie.
Článek 13
Monitorování, hodnocení a šíření výsledků
1. Komise v úzké spolupráci s členskými státy monitoruje provádění akcí v rámci programu s ohledem na jeho cíle a ukazatele, včetně dostupných informací o výši výdajů souvisejících s klimatem. O tomto provádění podá zprávu výboru zmíněnému v čl. 17 odst. 1 a průběžně informuje Evropský parlament a Radu.
2. Na žádost Komise poskytnou členské státy dostupné informace o provádění a dopadu tohoto programu. Tyto žádosti o informace jsou přiměřené a pokud možno nevedou ke zbytečnému nárůstu administrativní zátěže pro členské státy.
3. V polovině doby trvání programu, nejpozději však do 30. června 2017, Komise vypracuje a předloží Evropskému parlamentu a Radě hodnotící zprávu v polovině období, v níž bude posouzeno plnění cílů programu, aktuální stav provádění tematických priorit uvedených v příloze I a efektivita využívání zdrojů a přidaná hodnota programu na úrovni Unie, a to za účelem rozhodnutí o obnovení, změnách nebo pozastavení tematických priorit. Součástí hodnotící zprávy v polovině období je i otázka, zda existuje prostor pro zjednodušení, jaká je vnitřní a vnější soudržnost programu, zda jsou všechny cíle i nadále relevantní a také to, do jaké míry akce přispívají k plnění cílů stanovených v článku 168 Smlouvy o fungování EU. Přitom se přihlédne i k výsledkům hodnocení dlouhodobého dopadu předchozího programu.
V hodnotící zprávě v polovině období Komise uvede zejména tyto informace:
a)
zda jednu či více tematických priorit uvedených v příloze I nelze provést a splnit v souladu s cíli programu a v rámci zbývající doby trvání programu;
b)
zda byla v rámci hodnocení určena jedna či více konkrétních, významných tematických priorit, které nejsou uvedeny v příloze I, avšak staly se nezbytnými pro dosažení obecných a specifických cílů programu;
c)
důvody zjištění uvedených v písmenech a) a b).
Hodnocení dlouhodobých dopadů a udržitelnosti účinků programu by mělo sloužit jako podklad pro rozhodnutí o případném obnovení, změně nebo pozastavení následujícího programu.
4. Komise zpřístupní výsledky akcí uskutečněných na základě tohoto nařízení veřejnosti a zajistí jejich rozsáhlé šíření s cílem přispět ke zlepšení zdraví v Unii.
Článek 14
Činnosti navazující na hodnotící zprávu v polovině období
1. Pokud bylo v hodnotící zprávě v polovině období zjištěno, že jednu či více tematických priorit nelze provést a splnit v souladu s cíli programu a v rámci doby trvání programu, je Komise zmocněna přijmout do 31. srpna 2017 akt v přenesené pravomoci v souladu s článkem 18 za účelem vyřazení dotčené tematické priority nebo dotčených tematických priorit z přílohy I. Za dobu trvání programu smí vstoupit v platnost pouze jeden akt v přenesené pravomoci podle článku 18, kterým se tematická priorita nebo tematické priority vyřazují.
2. Pokud byla v hodnotící zprávě v polovině období určena jedna či více konkrétních, významných tematických priorit, které nejsou uvedeny v příloze I, avšak staly se nezbytnými pro dosažení obecných a specifických cílů programu, je Komise zmocněna přijmout do 31. srpna 2017 akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 18 za účelem doplnění dotčené tematické priority nebo dotčených tematických priorit do přílohy I. Tematická priorita musí být dosažitelná v rámci doby trvání programu. Za dobu trvání programu smí vstoupit v platnost pouze jeden akt v přenesené pravomoci podle článku 18, kterým se tematická priorita nebo tematické priority doplňují.
3. Jakékoli vyřazení či doplnění tematických priorit musí být v souladu s obecnými cíli a s příslušnými specifickými cíli programu.
Článek 15
Národní kontaktní místa
Členské státy určí národní kontaktní místa, která jsou Komisi nápomocna při propagaci programu, a případně při šíření jeho výsledků a dostupných informací o jeho dopadech, jak je uvedeno v čl. 13 odst. 2.
Článek 16
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise přijme vhodná opatření k zajištění toho, aby při provádění akcí financovaných v rámci tohoto nařízení byly finanční zájmy Unie chráněny prevencí podvodů, korupce a jiného protiprávního jednání, účinnými kontrolami a v případě zjištění nesrovnalostí odrazujícími správními a finančními sankcemi.
2. Komise nebo její zástupci a Účetní dvůr mají pravomoc provádět na základě kontroly dokumentů i inspekcí na místě audit u všech příjemců grantu, dodavatelů a subdodavatelů, kteří obdrželi finanční prostředky Unie podle tohoto nařízení.
3. Evropský úřad pro boj proti podvodům (OLAF) může provádět šetření, včetně kontrol a inspekcí na místě v souladu s ustanoveními a postupy stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 883/2013 (23) a v nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (24) s cílem zjistit, zda v souvislosti s grantovou dohodou či rozhodnutím o grantu nebo smlouvou financovanými podle tohoto nařízení nedošlo k podvodu, korupci či jinému protiprávnímu jednání poškozujícímu finanční zájmy Unie.
4. Aniž jsou dotčeny odstavce 1, 2 a 3, musí dohody o spolupráci se třetími zeměmi a s mezinárodními organizacemi, smlouvy, grantové dohody a rozhodnutí o grantu vyplývající z provádění tohoto nařízení obsahovat ustanovení, která výslovně zmocňují Komisi, Účetní dvůr a OLAF k provádění takových auditů a šetření v souladu s jejich pravomocemi.
KAPITOLA V
PROCESNÍ USTANOVENÍ
Článek 17
Postup projednávání ve výboru
1. Komisi je nápomocen výbor. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č. 182/2011.
3. Pokud výbor nezaujme žádné stanovisko, Komise návrh prováděcího aktu nepřijme a použije se čl. 5 odst. 4 třetí pododstavec nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 18
Výkon přenesení pravomoci
1. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci je svěřena Komisi za podmínek stanovených v tomto článku.
2. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v čl. 14 odst. 1 a 2 je svěřena Komisi na dobu trvání programu.
3. Evropský parlament nebo Rada mohou přenesení pravomoci uvedená v čl. 14 odst. 1 a 2 kdykoli zrušit. Rozhodnutím o zrušení se ukončuje přenesení pravomoci v něm blíže určené. Rozhodnutí nabývá účinku prvním dnem po zveřejnění v Úředním věstníku Evropské unie nebo k pozdějšímu dni, který je v něm upřesněn. Nedotýká se platnosti již platných aktů v přenesené pravomoci.
4. Přijetí aktu v přenesené pravomoci Komise neprodleně oznámí současně Evropskému parlamentu a Radě.
5. Akt v přenesené pravomoci přijatý podle čl. 14 odst. 1 a 2 vstoupí v platnost, pouze pokud proti němu Evropský parlament ani Rada nevysloví námitky ve lhůtě dvou měsíců ode dne, kdy jim byl tento akt oznámen, nebo pokud Evropský parlament i Rada před uplynutím této lhůty informují Komisi o tom, že námitky nevysloví. Z podnětu Evropského parlamentu nebo Rady se tato lhůta prodlouží o dva měsíce.
KAPITOLA VI
PŘECHODNÁ A ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 19
Přechodná ustanovení
1. Finanční krytí přidělené na program může zahrnovat rovněž výdaje na technickou a správní pomoc nezbytnou k zajištění přechodu mezi tímto programem a opatřeními přijatými podle rozhodnutí č. 1350/2007/ES.
2. S cílem umožnit řízení akcí, které nebudou dokončeny do 31. prosince 2020, mohou být v případě potřeby zapsány rozpočtové položky na krytí výdajů uvedených v článku 9 do rozpočtu po roce 2020.
Článek 20
Zrušení
Rozhodnutí č. 1350/2007/ES se zrušuje s účinkem ode dne 1. ledna 2014.
Článek 21
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 11. března 2014.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 282/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 11ης Μαρτίου 2014
σχετικά με τη θέσπιση τρίτου Προγράμματος για τη δράση της Ένωσης στον τομέα της υγείας (2014-2020) και την κατάργηση της απόφασης αριθ. 1350/2007/ΕΚ
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 168 παράγραφος 5,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Σύμφωνα με το άρθρο 168 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), πρέπει να εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας του ανθρώπου κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης. Η Ένωση οφείλει να συμπληρώνει και να υποστηρίζει τις εθνικές πολιτικές υγείας, να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και να προωθεί τον συντονισμό μεταξύ των προγραμμάτων τους, με πλήρη σεβασμό των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών να καθορίζουν τις πολιτικές τους στον τομέα της υγείας και να οργανώνουν και να παρέχουν υπηρεσίες υγείας και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
(2)
Απαιτείται συνεχής προσπάθεια για την τήρηση των διατάξεων του άρθρου 168 ΣΛΕΕ. Η προαγωγή της καλής υγείας, σε επίπεδο Ένωσης, αποτελεί επίσης αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020: Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» (η «στρατηγική Ευρώπη 2020»). Εάν οι άνθρωποι παραμένουν υγιείς και ενεργοί για μεγαλύτερο διάστημα και εάν τους παρέχονται οι δυνατότητες να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στη διαχείριση της υγείας τους, το γεγονός αυτό θα έχει συνολικά θετικές συνέπειες στην υγεία, μεταξύ των οποίων μείωση των ανισοτήτων σε θέματα υγείας, και θετικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής, στην παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα, ενώ συγχρόνως θα μειωθούν οι πιέσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Η στήριξη και η αναγνώριση της καινοτομίας έχει αντίκτυπο στην υγεία και συμβάλλει στην αντιμετώπιση της πρόκλησης της βιωσιμότητας του τομέα της υγείας στο πλαίσιο της δημογραφικής αλλαγής, ενώ η ανάληψη δράσης για τη μείωση των ανισοτήτων στην υγεία είναι σημαντική για τους σκοπούς της επίτευξης της «χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης». Σε αυτό το πλαίσιο, ενδείκνυται η κατάρτιση του τρίτου Προγράμματος για τη δράση της Ένωσης στον τομέα της υγείας (2014-2020) («το Πρόγραμμα»).
(3)
Σύμφωνα με τον ορισμό της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ), «υγεία είναι η κατάσταση πλήρους σωματικής, πνευματικής και κοινωνικής ευημερίας και όχι απλώς η απουσία ασθενειών ή αναπηρίας.» Για τη βελτίωση της υγείας του πληθυσμού της Ένωσης και τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, είναι σημαντικό η εστίαση να μην γίνεται μόνον στη σωματική υγεία. Κατά την ΠΟΥ, τα προβλήματα ψυχικής υγείας αντιστοιχούν στο 40 % περίπου των ετών ζωής με αναπηρία. Τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι επί πλέον ευρέος φάσματος, μακράς διάρκειας και αποτελούν πηγή διακρίσεων, συμβάλλοντας σημαντικά στην ανισότητα στο χώρο της υγείας. Συν τοις άλλοις, η οικονομική κρίση επηρεάζει τους παράγοντες που καθορίζουν την ψυχική υγεία καθώς οι προστατευτικοί παράγοντες εξασθενούν ενώ αυξάνονται οι παράγοντες κινδύνου.
(4)
Τα προηγούμενα προγράμματα κοινοτικής δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας (2003-2008) και στον τομέα της υγείας (2008-2013), που θεσπίστηκαν αντίστοιχα με τις αποφάσεις αριθ. 1786/2002/ΕΚ (4) και 1350/2007/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («τα προηγούμενα προγράμματα υγείας»), αξιολογήθηκαν θετικά, διότι κατέληξαν σε ορισμένες σημαντικές εξελίξεις και βελτιώσεις. Το Πρόγραμμα θα πρέπει να βασίζεται στα επιτεύγματα των προηγούμενων προγραμμάτων υγείας. Θα πρέπει επίσης να λάβει υπόψη τις συστάσεις των εξωτερικών λογιστικών ελέγχων και των αξιολογήσεων που έχουν πραγματοποιηθεί, και ιδίως τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στην Ειδική Έκθεση αριθ. 2/2009, σύμφωνα με την οποία, για την περίοδο μετά το 2013, το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάσουν το πεδίο των δραστηριοτήτων της Ένωσης στον τομέα της δημόσιας υγείας και τη χρηματοδοτική προσέγγιση της Ένωσης στον τομέα αυτό. Αυτό θα πρέπει να γίνει έχοντας κατά νου τα διαθέσιμα δημοσιονομικά μέσα και την ύπαρξη άλλων μηχανισμών συνεργασίας ως μέσων διευκόλυνσης της συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ ενδιαφερομένων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
(5)
Σύμφωνα με τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», το Πρόγραμμα θα πρέπει να εστιάζεται σε ένα σύνολο σαφώς προσδιορισμένων στόχων και δράσεων με σαφή, αποδεδειγμένη προστιθέμενη αξία για την Ένωση και να επικεντρώνει τη στήριξη που παρέχει σε μικρότερο αριθμό δραστηριοτήτων σε τομείς προτεραιότητας. Θα πρέπει να αποδίδεται έμφαση, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, σε τομείς όπου διακυβεύονται σαφώς διασυνοριακά ζητήματα ή θέματα της εσωτερικής αγοράς ή η συνεργασία σε επίπεδο Ένωσης μπορεί να αποφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα και οφέλη από πλευράς αποτελεσματικότητας.
(6)
Το Πρόγραμμα θα πρέπει να προτείνει δράσεις σε τομείς στους οποίους υπάρχει προστιθέμενη αξία για την Ένωση που θα μπορούσε να αποδειχθεί με βάση τα ακόλουθα: ανταλλαγή καλών πρακτικών μεταξύ κρατών μελών· στήριξη δικτύων ανταλλαγής γνώσεων ή αμοιβαίας μάθησης· αντιμετώπιση των διασυνοριακών απειλών για την υγεία με στόχο να μειωθούν οι κίνδυνοι και να μετριαστούν οι επιπτώσεις τους· αντιμετώπιση συγκεκριμένων ζητημάτων που συνδέονται με την εσωτερική αγορά, όπου η Ένωση διαθέτει ουσιαστική νομιμοποίηση να διασφαλίσει λύσεις υψηλής ποιότητας σε όλα τα κράτη μέλη και αποδέσμευση του δυναμικού καινοτομίας στην υγεία· δράσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ένα σύστημα συγκριτικής αξιολόγησης, ώστε να καταστεί δυνατή η λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων σε επίπεδο Ένωσης και βελτίωση της αποτελεσματικότητας με την αποφυγή της σπατάλης πόρων λόγω αλληλεπικαλύψεων και τη βέλτιστη χρήση των δημοσιονομικών πόρων.
(7)
Η εφαρμογή του Προγράμματος θα πρέπει να πραγματοποιηθεί έτσι ώστε να γίνονται σεβαστές οι αρμοδιότητες των κρατών μελών όσον αφορά τη διαμόρφωση της πολιτικής τους στον τομέα της υγείας, καθώς και την οργάνωση και την παροχή υγειονομικών υπηρεσιών και ιατρικής περίθαλψης.
(8)
Η έκθεση της ΠΟΥ του 2009 για την υγεία στην Ευρώπη επισημαίνει δυνατότητες για αύξηση των επενδύσεων στη δημόσια υγεία και τα συστήματα υγείας. Από την άποψη αυτή, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να ορίσουν τη βελτίωση της υγείας ως προτεραιότητα στα εθνικά τους προγράμματα και να επωφελούνται από την καλύτερη γνώση των δυνατοτήτων χρηματοδότησης για την υγεία από την Ένωση. Συνεπώς, το Πρόγραμμα θα πρέπει να διευκολύνει την ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων του στις εθνικές πολιτικές υγείας.
(9)
Η καινοτομία στην υγεία θα πρέπει να εννοείται ως στρατηγική δημόσιας υγείας που δεν περιορίζεται σε τεχνολογικές προόδους από πλευράς προϊόντων και υπηρεσιών. Η ενίσχυση της καινοτομίας στον τομέα των παρεμβάσεων στη δημόσια υγεία, των στρατηγικών πρόληψης, της διαχείρισης των συστημάτων υγείας και στην οργάνωση και την παροχή υπηρεσιών υγείας και ιατρικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένων των παρεμβάσεων προώθησης της υγείας και πρόληψης των ασθενειών, έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει τα αποτελέσματα στον χώρο της δημόσιας υγείας, να ενισχύσει την ποιότητα της φροντίδας που παρέχεται στους ασθενείς και να καλύψει ανάγκες που δεν έχουν ικανοποιηθεί, αλλά και να προωθήσει την ανταγωνιστικότητα των φορέων και να βελτιώσει τη σχέση κόστους - αποτελεσματικότητας και τη βιωσιμότητα των υπηρεσιών υγείας και της ιατρικής περίθαλψης. Επομένως, το Πρόγραμμα θα πρέπει να διευκολύνει την εθελοντική επιδίωξη καινοτομιών στην υγεία, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινές αξίες και αρχές των συστημάτων υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ορίζονται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 2ας Ιουνίου 2006 (6).
(10)
Το Πρόγραμμα θα πρέπει, ιδίως στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης, να συμβάλλει στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων που υπάρχουν στον τομέα της υγείας και στην προώθηση της ισότητας και της αλληλεγγύης μέσω δράσεων στο πλαίσιο των διαφόρων στόχων, καθώς επίσης ενθαρρύνοντας και διευκολύνοντας την ανταλλαγή καλών πρακτικών.
(11)
Δυνάμει των άρθρων 8 και 10 ΣΛΕΕ, η Ένωση οφείλει να προωθεί την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών και να στοχεύει στην καταπολέμηση των διακρίσεων. Ως εκ τούτου, το Πρόγραμμα θα πρέπει να στηρίζει την ενσωμάτωση των στόχων της ισότητας των φύλων και της απαγόρευσης των διακρίσεων σε όλες τις δράσεις του.
(12)
Χρειάζεται να δίδεται στους ασθενείς η δυνατότητα, μεταξύ άλλων με την αύξηση των γνώσεών τους σε θέματα υγείας, να διαχειρίζονται με πιο ενεργητικό τρόπο την υγεία τους και τη υγειονομική τους περίθαλψη, να αποτρέπουν την υποβάθμιση της υγείας και να κάνουν επιλογές που βασίζονται στη γνώση. Η διαφάνεια των δραστηριοτήτων και των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και η διαθεσιμότητα αξιόπιστων, ανεξάρτητων και φιλικών προς τον χρήστη πληροφοριών στους ασθενείς θα πρέπει να βελτιωθούν. Οι πρακτικές υγειονομικής περίθαλψης θα πρέπει να υποστηρίζονται στα στοιχεία που παρέχουν οι ασθενείς και στην επικοινωνία με τους ασθενείς. Η παροχή στήριξης στα κράτη μέλη, στις οργανώσεις ασθενών και στους αρμόδιους φορείς έχει καθοριστική σημασία και θα πρέπει να συντονίζεται σε επίπεδο Ένωσης, με στόχο τη βοήθεια των ασθενών αποτελεσματικά, ιδίως όσων πάσχουν από σπάνια νοσήματα, προκειμένου να επωφελούνται από τις δυνατότητες της διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης.
(13)
Η μείωση του βάρους των ανθεκτικών λοιμώξεων και των ιατρογενών λοιμώξεων και η διασφάλιση της διαθεσιμότητας αποτελεσματικών αντιβιοτικών έχει ουσιαστική σημασία για την αποτελεσματικότητα των συστημάτων υγείας και την ασφάλεια των ασθενών. Το Πρόγραμμα θα πρέπει να στηρίζει συνεχείς προσπάθειες για τη βελτίωση των μεθόδων ανάλυσης για τον εντοπισμό και την πρόληψη της μικροβιακής αντοχής και τη βελτίωση της δικτύωσης μεταξύ όλων των φορέων υγειονομικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένου του κτηνιατρικού τομέα, σε σχέση με την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής.
(14)
Στα πλαίσια μιας γηράσκουσας κοινωνίας, καλά στοχευμένες επενδύσεις για την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη των νόσων μπορούν να αυξήσουν τον αριθμό των «ετών υγιούς ζωής» και, έτσι, να δίδουν στους ηλικιωμένους τη δυνατότητα να απολαμβάνουν μεγαλώνοντας μια υγιή και δραστήρια ζωή. Τα χρόνια νοσήματα ευθύνονται για ποσοστό άνω του 80% των πρόωρων θανάτων στην Ένωση. Το Πρόγραμμα θα πρέπει να προσδιορίζει, να διαδίδει και να προωθεί τεκμηριωμένες και καλές πρακτικές για οικονομικώς αποδοτικά μέτρα πρόληψης νόσων και προαγωγής της υγείας, επικεντρωμένα κυρίως στους κύριους παράγοντες κινδύνου, και συγκεκριμένα τη χρήση καπνού, τη χρήση ναρκωτικών, την επιβλαβή χρήση αλκοόλ και τις ανθυγιεινές διαιτητικές συνήθειες, το πάχος και την έλλειψη σωματικής άσκησης, καθώς και στο HIV/AIDS, τη φυματίωση και την ηπατίτιδα. Η αποτελεσματική πρόληψη θα συμβάλλει στην αύξηση της οικονομικής βιωσιμότητας των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης. Το Πρόγραμμα, λειτουργώντας σε ένα πλαίσιο ευαισθητοποιημένο ως προς τη διάσταση του φύλου, θα πρέπει να συμβάλλει στην πρόληψη των νόσων σε όλες τους τις μορφές (πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή πρόληψη) και καθ’ όλο τον κύκλο ζωής των πολιτών της Ένωσης, στην προαγωγή της καλής υγείας και προωθώντας υποστηρικτικά περιβάλλοντα για υγιείς τρόπους ζωής, λαμβάνοντας υπόψη τους υποκείμενους παράγοντες κοινωνικού και περιβαλλοντικού χαρακτήρα καθώς και τον αντίκτυπο ορισμένων αναπηριών στην υγεία.
(15)
Προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι συνέπειες που έχουν στη δημόσια υγεία διάφορες διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, όπως εκτίθεται στην απόφαση αριθ. 1082/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7), που μπορούν να κυμαίνονται από τη μαζική μόλυνση λόγω χημικών συμβάντων έως τις πανδημίες, όπως αυτές που εκδηλώθηκαν πρόσφατα με το E. coli, τον ιό H1N1 ή το SARS (σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο) ή οι επιπτώσεις στην υγεία ως αποτέλεσμα αυξημένης μετακίνησης πληθυσμών, το Πρόγραμμα θα πρέπει να συμβάλλει στη δημιουργία και τη διατήρηση ισχυρών μηχανισμών και εργαλείων για την ανίχνευση, την εκτίμηση και τη διαχείριση σοβαρών διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας. Λόγω της φύσης αυτών των απειλών, το Πρόγραμμα θα πρέπει να υποστηρίζει τη λήψη συντονισμένων μέτρων δημόσιας υγείας σε επίπεδο Ένωσης για την αντιμετώπιση διαφόρων ζητημάτων διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας, με βάση σχέδια ετοιμότητας και αντιμετώπισης, σοβαρές και αξιόπιστες εκτιμήσεις επικινδυνότητας και ένα ισχυρό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων και κρίσεων. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό το Πρόγραμμα να επωφελείται από τη συμπληρωματικότητα με το πρόγραμμα εργασίας του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων, το οποίο έχει θεσπισθεί με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 851/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) όσον αφορά την καταπολέμηση των μεταδοτικών νόσων και τις δραστηριότητες που υποστηρίζονται στο πλαίσιο των προγραμμάτων έρευνας και καινοτομίας της Ένωσης. Ειδικές προσπάθειες θα πρέπει να καταβάλλονται προκειμένου να εξασφαλισθούν η συνοχή και οι συνέργειες μεταξύ του Προγράμματος και των εργασιών για την υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο οι οποίες πραγματοποιούνται στο πλαίσιο άλλων προγραμμάτων και εργαλείων της Ένωσης τα οποία αφορούν ειδικότερα τους τομείς της γρίπης, του HIV/AIDS, της φυματίωσης και άλλων διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας σε τρίτες χώρες.
(16)
Θα πρέπει επίσης να είναι δυνατόν η δράση στο πλαίσιο του προγράμματος να καλύπτει διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας που προκαλούνται από βιολογικά και χημικά συμβάντα και από την περιβαλλοντική και κλιματική αλλαγή. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Προϋπολογισμός για την Ευρώπη του 2020», η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να ενσωματώσει την κλιματική αλλαγή στα γενικά προγράμματα της Ένωσης που χρηματοδοτούνται και να διοχετεύσει τουλάχιστον το 20% του προϋπολογισμού της Ένωσης σε στόχους σχετικούς με το κλίμα. Οι δαπάνες στο πλαίσιο του Προγράμματος βάσει του ειδικού στόχου σχετικά με τις σοβαρές διασυνοριακές απειλές για την υγεία θα πρέπει να συμβάλλουν κατά τρόπο γενικό στους στόχους αυτούς, αντιμετωπίζοντας τις απειλές κατά της υγείας που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή. Η Επιτροπή θα πρέπει να παρέχει πληροφορίες για τις σχετικές με την κλιματική αλλαγή δαπάνες στο πλαίσιο του Προγράμματος.
(17)
Σύμφωνα με το άρθρο 114 ΣΛΕΕ, η νομοθεσία την οποία εκδίδει η Ένωση για τη δημιουργία και τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς θα πρέπει να εξασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, το Πρόγραμμα θα πρέπει να καταβάλει ιδιαίτερες προσπάθειες για τη στήριξη των δράσεων που είναι απαραίτητες και συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της νομοθεσίας της Ένωσης στους τομείς των μεταδοτικών νόσων και άλλων απειλών κατά της υγείας, των ανθρώπινων ιστών και κυττάρων, του αίματος, των ανθρώπινων οργάνων, των φαρμάκων, των ιατροτεχνολογικών προϊόντων, των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη και των προϊόντων καπνού και της διαφήμισής τους.
(18)
Το Πρόγραμμα θα πρέπει να συμβάλλει στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων προωθώντας τη δημιουργία ενός συστήματος πληροφοριών και γνώσεων για την υγεία, λαμβάνοντας υπόψη σχετικές δραστηριότητες που ασκούν διεθνείς οργανισμοί, όπως η ΠΟΥ και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Το σύστημα αυτό θα πρέπει να συνίσταται, μεταξύ άλλων, στη χρήση υφιστάμενων εργαλείων και, κατά περίπτωση, στην περαιτέρω ανάπτυξη τυποποιημένης ενημέρωσης για θέματα υγείας και εργαλείων παρακολούθησης της υγείας, συλλογής και ανάλυσης στοιχείων για την υγεία, υποστηρίζοντας τις επιστημονικές επιτροπές, που έχουν συσταθεί σύμφωνα με την απόφαση 2008/721/ΕΚ της Επιτροπής (9) και την ευρεία διάδοση των αποτελεσμάτων του Προγράμματος.
(19)
Η πολιτική της Ένωσης στον τομέα της υγείας έχει ως σκοπό να συμπληρώνει και να υποστηρίζει τις εθνικές πολιτικές υγείας, να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και να προωθεί τον συντονισμό μεταξύ των προγραμμάτων τους. Η ανταλλαγή καλών πρακτικών αποτελεί βασικό μέσο της εν λόγω πολιτικής. Η ανταλλαγή αυτή θα πρέπει να δίδει στις εθνικές αρχές τη δυνατότητα να επωφελούνται από αποτελεσματικές λύσεις που έχουν αναπτυχθεί σε άλλα κράτη μέλη, να μειώσει τις επικαλύψεις προσπαθειών και να αυξάνει την οικονομική απόδοση με την προώθηση καινοτόμων λύσεων στον τομέα της υγείας. Συνεπώς, το Πρόγραμμα θα πρέπει να επικεντρωθεί κυρίως στη συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές που είναι υπεύθυνες για την υγεία στα κράτη μέλη και να παράσχει κίνητρα για την ευρύτερη συμμετοχή όλων των κρατών μελών, όπως προτείνεται στις αξιολογήσεις των προηγούμενων προγραμμάτων υγείας. Ειδικότερα, κράτη μέλη των οποίων το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ) ανά κάτοικο είναι κατώτερο του 90% του μέσου όρου της Ένωσης θα πρέπει να ενθαρρύνονται ενεργητικά να μετάσχουν σε δράσεις που συγχρηματοδοτούνται από τις αρμόδιες αρχές που είναι υπεύθυνες για την υγεία στα κράτη μέλη ή από όργανα που έχουν εξουσιοδοτηθεί από αυτές τις αρμόδιες αρχές. Οι δράσεις αυτές θα πρέπει να θεωρούνται εξαιρετικής χρησιμότητας, και ιδίως να ανταποκρίνονται στον στόχο να της διευκόλυνσης της συμμετοχής κρατών μελών των οποίων το ΑΕΠ ανά κάτοικο είναι κατώτερο του 90% του μέσου όρου της Ένωσης και της διεύρυνσης της συμμετοχής αυτής. Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί πρόσθετη και κατάλληλη μη οικονομική στήριξη για τη συμμετοχή αυτών των κρατών μελών σε τέτοιες δράσεις, παραδείγματος χάριν σε σχέση με τη διαδικασία αίτησης, με τη μεταφορά γνώσεων και την υιοθέτηση τεχνογνωσίας.
(20)
Μη κυβερνητικοί οργανισμοί και ενδιαφερόμενοι φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της υγείας, και ιδίως οργανώσεις ασθενών και ενώσεις επαγγελματιών του τομέα της υγείας, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, παρέχοντας στην Επιτροπή πληροφορίες και συμβουλές που είναι απαραίτητες για την εκτέλεση του Προγράμματος. Προς τούτο, είναι πιθανόν ότι θα χρειάζονται ενίσχυση από το Πρόγραμμα για να μπορέσουν να λειτουργήσουν. Για τον λόγο αυτό, στο Πρόγραμμα θα πρέπει να έχουν πρόσβαση αντιπροσωπευτικοί μη κυβερνητικοί οργανισμοί και οργανώσεις ασθενών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της δημόσιας υγείας και που διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στις διαδικασίες κοινωνικού διαλόγου σε επίπεδο Ένωσης, παραδείγματος χάριν με τη συμμετοχή τους σε συμβουλευτικές ομάδες, συμβάλλοντας, με τον τρόπο αυτόν, στην επίτευξη των ειδικών στόχων του Προγράμματος.
(21)
Το Πρόγραμμα θα πρέπει να προωθεί τις συνέργειες με συναφή προγράμματα και δράσεις της Ένωσης, αποφεύγοντας τις αλληλοεπικαλύψεις, με την προώθηση, κατά περίπτωση, της αξιοποίησης των καινοτομιών που προκύπτουν από την έρευνα στον τομέα της υγείας. Θα πρέπει να γίνεται κατάλληλη χρήση άλλων κεφαλαίων και προγραμμάτων της Ένωσης, και ιδίως του προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία 2014-2020 (Ορίζων 2020), που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1291/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10) και των αποτελεσμάτων του, των διαρθρωτικών ταμείων, του προγράμματος για την απασχόληση και την κοινωνική καινοτομία, που θεσπίσθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1296/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11), του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2012/2002 του Συμβουλίου (12),
της στρατηγικής της Ένωσης για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία (2007-2012), του προγράμματος ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (COSME), που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1287/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13), του προγράμματος για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα (LIFE), που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14), του προγράμματος καταναλωτών, του προγράμματος «Δικαιοσύνη», που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1382/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (15), του κοινού προγράμματος «Αυτόνομη διαβίωση υποβοηθούμενη από το περιβάλλον», του προγράμματος για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, την νεολαία και τον αθλητισμό (Erasmus +), που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1288/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (16), του ευρωπαϊκού στατιστικού προγράμματος, που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 99/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (17), καθώς και της ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας για την ενεργό και υγιή γήρανση, στο πλαίσιο των αντίστοιχων δραστηριοτήτων τους.
(22)
Σύμφωνα με το άρθρο 168 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ, η Ένωση και τα κράτη μέλη ευνοούν τη συνεργασία με τρίτες χώρες και τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς σε θέματα δημόσιας υγείας. Συνεπώς, στο Πρόγραμμα θα πρέπει να μπορούν να συμμετέχουν και τρίτες χώρες, και ιδίως οι προσχωρούσες χώρες, οι υποψήφιες χώρες και οι δυνάμει υποψήφιοι που επωφελούνται από προενταξιακή στρατηγική, οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) /Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), οι γειτονικές χώρες και οι χώρες στις οποίες εφαρμόζεται η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας (ΕΠΓ), καθώς και άλλες χώρες σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται με σχετική διμερή ή πολυμερή συμφωνία.
(23)
Θα πρέπει να διευκολυνθεί η ανάπτυξη των κατάλληλων σχέσεων με τρίτες χώρες που δεν συμμετέχουν στο Πρόγραμμα, ώστε να υποστηριχθεί η επίτευξη των στόχων του Προγράμματος, λαμβανομένων υπόψη ενδεχόμενων σχετικών συμφωνιών μεταξύ αυτών των χωρών και της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση θα μπορούσε να οργανώνει εκδηλώσεις για θέματα υγείας ή οι τρίτες χώρες να αναλαμβάνουν δραστηριότητες συμπληρωματικές προς τις δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται μέσω του Προγράμματος σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος, χωρίς όμως να υπάρχει χρηματοδοτική συνεισφορά βάσει του Προγράμματος.
(24)
Για να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα των δράσεων που αναλαμβάνονται στην Ένωση και σε διεθνές επίπεδο και προκειμένου να εφαρμοσθεί το Πρόγραμμα, θα πρέπει να αναπτυχθεί συνεργασία με αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς, όπως τα Ηνωμένα Έθνη και οι εξειδικευμένες οργανώσεις τους, και ιδίως η ΠΟΥ, καθώς και με το Συμβούλιο της Ευρώπης και τον ΟΟΣΑ.
(25)
Το πρόγραμμα θα πρέπει να διαρκέσει επτά έτη, ούτως ώστε η διάρκειά του να ευθυγραμμιστεί με τη διάρκεια του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, όπως καθορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου (18). Ο παρών κανονισμός καθορίζει χρηματοδοτικό κονδύλιο για ολόκληρη τη διάρκεια του πολυετούς Προγράμματος, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει την προνομιακή αναφορά κατά την έννοια του σημείου 17 της Διοργανικής Συμφωνίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, για δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (19), για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, κατά τη διάρκεια της ετήσιας διαδικασίας του προϋπολογισμού.
(26)
Σύμφωνα με το άρθρο 54 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (20), ο παρών κανονισμός παρέχει τη νομική βάση για τη λήψη μέτρων και την εφαρμογή του Προγράμματος.
(27)
Προκειμένου να εξασφαλισθεί συνέχεια της οικονομικής στήριξης που παρέχεται δυνάμει του Προγράμματος για τη λειτουργία των φορέων, η Επιτροπή θα πρέπει να είναι σε θέση στα ετήσια προγράμματα εργασίας για το 2014, να εξετάσει τις δαπάνες που συνδέονται άμεσα με την υλοποίηση των υποστηριζόμενων δραστηριοτήτων ως επιλέξιμες για χρηματοδότηση, ακόμα και αν είχαν καταβληθεί από τον δικαιούχο πριν από την υποβολή της αίτησης χρηματοδότησης,
(28)
Για να εξασφαλισθούν ενιαίες προϋποθέσεις για την εκτέλεση του παρόντος κανονισμού μέσω ετήσιων προγραμμάτων εργασίας, θα πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες. Οι αρμοδιότητες αυτές θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (21).
(29)
Το Πρόγραμμα θα πρέπει να εκτελεσθεί με πλήρη τήρηση της αρχής της διαφάνειας. Οι πόροι του προϋπολογισμού θα πρέπει να κατανεμηθούν μεταξύ των διάφορων στόχων του Προγράμματος καθ’ όλη τη διάρκεια του Προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη τα οφέλη που αναμένονται για την προαγωγή της υγείας. Θα πρέπει να επιλεγούν και να χρηματοδοτηθούν από το Πρόγραμμα κατάλληλες δράσεις που καλύπτονται από τους ειδικούς στόχους του Προγράμματος και με σαφή προστιθέμενη αξία για την Ένωση. Τα ετήσια προγράμματα εργασίας θα πρέπει να καθορίζουν, ιδίως, τα βασικά κριτήρια επιλογής των πιθανών δικαιούχων, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι δικαιούχοι έχουν την οικονομική και επιχειρησιακή ικανότητα να υλοποιήσουν τις δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του Προγράμματος, και ότι, όπου απαιτείται, μπορούν να προσκομίζουν τα στοιχεία που απαιτούνται για να αποδείξουν την ανεξαρτησία τους.
(30)
Η αξία και ο αντίκτυπος του Προγράμματος θα πρέπει να παρακολουθούνται και να αξιολογούνται τακτικά. Η αξιολόγηση του Προγράμματος θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι, για την επίτευξη των στόχων του Προγράμματος, θα μπορούσε να απαιτηθεί χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από τη διάρκειά του. Όταν συμπληρωθεί η μισή διάρκεια του Προγράμματος, όχι όμως αργότερα από τις 30 Ιουνίου 2017, θα πρέπει να συνταχθεί η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης προκειμένου να αξιολογηθεί η πορεία της υλοποίησης θεματικών προτεραιοτήτων του Προγράμματος.
(31)
Προκειμένου το Πρόγραμμα να αξιοποιήσει πλήρως τα πορίσματα της ενδιάμεσης έκθεσης αξιολόγησης σχετικά με την εφαρμογή του και να επιτρέψει πιθανές προσαρμογές που είναι αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων του, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ, προκειμένου να αφαιρέσει οιαδήποτε από τις θεματικές προτεραιότητες που εκτίθενται στον παρόντα κανονισμό ή να συμπεριλάβει νέες θεματικές προτεραιότητες στον παρόντα κανονισμό. Έχει ιδιαίτερη σημασία να προβαίνει η Επιτροπή σε κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού έργου της, μεταξύ άλλων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή, κατά την προετοιμασία και σύνταξη κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, θα πρέπει να διασφαλίζει την ταυτόχρονη, έγκαιρη και κατάλληλη διαβίβαση των σχετικών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
(32)
Η συνεργασία των εθνικών αρχών έχει ουσιαστική σημασία, αφενός, για την ανταλλαγή πληροφοριών με τους πιθανούς υποψηφίους, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ισότιμη συμμετοχή τους στο Πρόγραμμα, και, αφετέρου, για τη διάδοση των γνώσεων που παράγονται από το Πρόγραμμα στους διάφορους εθνικούς παράγοντες του τομέα της υγείας. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ορίσουν Εθνικά Σημεία Επαφής που θα υποστηρίζουν τις δραστηριότητες αυτές.
(33)
Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή θα πρέπει να διαβουλεύεται με τους σχετικούς εμπειρογνώμονες, συμπεριλαμβανομένων των Εθνικών Σημείων Επαφής.
(34)
Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης θα πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου δαπανών, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης, της ανίχνευσης και της διερεύνησης παρατυπιών, της ανάκτησης απολεσθέντων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων χρημάτων και, εφόσον χρειάζεται, με την επιβολή κυρώσεων.
(35)
Θα πρέπει να εξασφαλιστεί η μετάβαση στο Πρόγραμμα από το προηγούμενο πρόγραμμα το οποίο αντικαθιστά, ιδίως όσον αφορά τη συνέχεια των πολυετών ρυθμίσεων που προβλέπονται για τη διαχείρισή του, όπως η χρηματοδότηση της τεχνικής και διοικητικής βοήθειας. Από την 1η Ιανουαρίου 2021, οι πιστώσεις για την τεχνική και διοικητική βοήθεια θα πρέπει να καλύπτουν, αν είναι απαραίτητο, τις δαπάνες που συνδέονται με τη διαχείριση δράσεων οι οποίες δεν θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη του 2020.
(36)
Δεδομένου ότι οι γενικοί στόχοι του παρόντος κανονισμού, και συγκεκριμένα η συμπλήρωση, στήριξη και προσθήκη αξίας στις πολιτικές των κρατών μελών για τη βελτίωση της υγείας του πληθυσμού της Ένωσης και για τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, προάγοντας την καλή υγεία, ενθαρρύνοντας την καινοτομία στον τομέα της υγείας, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας και προστατεύοντας τους πολίτες της Ένωσης από σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, δεν είναι δυνατό να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων του παρόντος κανονισμού, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.
(37)
Ο παρών κανονισμός αντικαθιστά την απόφαση αριθ. 1350/2007/ΕΚ. Ως εκ τούτου, η εν λόγω απόφαση θα πρέπει να καταργηθεί.
(38)
Είναι σκόπιμο να εξασφαλιστεί ομαλή, αδιάλειπτη μετάβαση ανάμεσα στο προηγούμενο πρόγραμμα στον τομέα της υγείας (2008-2013) και το Πρόγραμμα, και να ευθυγραμμισθεί η διάρκεια του Προγράμματος με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου. Κατά συνέπεια, το Πρόγραμμα θα πρέπει να εφαρμοσθεί από την 1η Ιανουαρίου 2014,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 1
Θέσπιση του Προγράμματος
Ο παρών κανονισμός θεσπίζει το τρίτο πολυετές πρόγραμμα δράσης της Ένωσης στον τομέα της υγείας, για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 («το Πρόγραμμα»).
Άρθρο 2
Γενικοί στόχοι
Οι γενικοί στόχοι του Προγράμματος είναι να συμπληρώσει, να στηρίξει και να προσθέσει αξία στις πολιτικές των κρατών μελών που έχουν ως στόχο να βελτιώσουν την υγεία των πολιτών της Ένωσης και να μειώσουν τις ανισότητες στον τομέα της υγείας, προάγοντας την καλή υγεία, ενθαρρύνοντας την καινοτομία στην υγεία, αυξάνοντας τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας και προστατεύοντας τους πολίτες της Ένωσης από σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
ΣΤΌΧΟΙ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ
Άρθρο 3
Ειδικοί στόχοι και δείκτες
Η επίτευξη των γενικών στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 2 επιδιώκεται μέσω των ακόλουθων ειδικών στόχων:
1)
Προκειμένου να προάγει την υγεία, να προλαμβάνει τις νόσους και να προωθεί υποστηρικτικά περιβάλλοντα για υγιείς τρόπους ζωής, το Πρόγραμμα: προσδιορίζει, διαδίδει και προωθεί την υιοθέτηση τεκμηριωμένων και καλών πρακτικών για οικονομικώς αποδοτικά μέτρα προαγωγής της υγείας και πρόληψης των νόσων, επικεντρωμένα, ιδίως, στους κρίσιμους παράγοντες κινδύνου που έχουν να κάνουν με τον τρόπο ζωής, με έμφαση στην προστιθέμενη αξία για την Ένωση.
Ο στόχος αυτός μετράται, ιδίως με γνώμονα την αύξηση του αριθμού των κρατών μελών που συμμετέχουν στην προαγωγή της υγείας και πρόληψη των νόσων, χρησιμοποιώντας τεκμηριωμένες και καλές πρακτικές με μέτρα και δράσεις που λαμβάνονται στο κατάλληλο επίπεδο των κρατών μελών.
2)
Προκειμένου να προστατεύσει τους πολίτες της Ένωσης από σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, το Πρόγραμμα: προσδιορίζει και αναπτύσσει συνεκτικές προσεγγίσεις και προωθεί την εφαρμογή τους για τη βελτίωση της ετοιμότητας και του συντονισμού σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας.
Ο στόχος αυτός μετράται ιδίως με γνώμονα την αύξηση του αριθμού των κρατών μελών που ενσωματώνουν τις συνεκτικές προσεγγίσεις στην κατάρτιση των εθνικών τους σχεδίων ετοιμότητας.
3)
Προκειμένου να στηρίζει την ανάπτυξη ικανοτήτων στον τομέα της δημόσιας υγείας και να προωθεί καινοτόμα, αποδοτικά και βιώσιμα συστήματα υγείας, το Πρόγραμμα: προσδιορίζει και αναπτύσσει κοινά εργαλεία και μηχανισμούς σε επίπεδο Ένωσης, για να αντιμετωπίσει ελλείψεις πόρων, τόσο ανθρώπινων όσο και οικονομικών, και να διευκολύνει την εθελοντική υιοθέτηση της καινοτομίας στις στρατηγικές παρέμβασης και πρόληψης στον τομέα της δημόσιας υγείας.
Ο στόχος αυτός μετράται ιδίως με γνώμονα την αύξηση των συμβουλών που παρέχονται και του αριθμού των κρατών μελών που χρησιμοποιούν τα εργαλεία και τους μηχανισμούς που έχουν καθοριστεί με σκοπό να συμβάλλουν στην επίτευξη χειροπιαστών αποτελεσμάτων στα συστήματα υγείας τους.
4)
Για να διευκολύνει την πρόσβαση των πολιτών της Ένωσης σε καλύτερη και ασφαλέστερη υγειονομική περίθαλψη, το Πρόγραμμα: αυξάνει την πρόσβαση στην ιατρική εμπειρογνωμοσύνη και ενημέρωση για ειδικά θέματα και πέρα από τα εθνικά σύνορα, διευκολύνει την εφαρμογή των αποτελεσμάτων της έρευνας και αναπτύσσει εργαλεία για τη βελτίωση της ποιότητας της υγειονομικής περίθαλψης και της ασφάλειας των ασθενών μέσω, μεταξύ άλλων, δράσεων που συμβάλλουν στη βελτίωση των γνώσεων σε θέματα υγείας.
Ο στόχος αυτός μετράται ιδίως με γνώμονα την αύξηση των του αριθμού των ευρωπαϊκών δικτύων αναφοράς που έχουν συσταθεί βάσει της οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (22) («ευρωπαϊκά δίκτυα αναφοράς»), την αύξηση του αριθμού των παρόχων υγειονομικής περίθαλψης και των κέντρων εμπειρογνωμοσύνης στα ευρωπαϊκά δίκτυα αναφοράς και την αύξηση του αριθμού των κρατών μελών που χρησιμοποιούν τα αναπτυχθέντα εργαλεία.
Άρθρο 4
Επιλέξιμες δράσεις
Οι ειδικοί στόχοι του Προγράμματος επιτυγχάνονται μέσω των δράσεων σύμφωνα με τις θεματικές προτεραιότητες που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι και υλοποιούνται μέσω των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας που αναφέρονται στο άρθρο 11.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 5
Χρηματοδότηση
Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την εκτέλεση του Προγράμματος, για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020, ορίζεται σε 449 394 000 EUR, σε τρέχουσες τιμές.
Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εντός των ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Άρθρο 6
Συμμετοχή τρίτων χωρών
Στο Πρόγραμμα μπορούν να συμμετέχουν, σε βάση κόστους, τρίτες χώρες και ιδίως:
α)
οι προσχωρούσες χώρες, οι υποψήφιες χώρες και οι δυνάμει υποψήφιοι που επωφελούνται από προενταξιακή στρατηγική, σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους που προβλέπονται για τη συμμετοχή τους σε προγράμματα της Ένωσης στις αντίστοιχες συμφωνίες-πλαίσια, αποφάσεις του Συμβουλίου Σύνδεσης ή παρόμοιες συμφωνίες,
β)
οι χώρες ΕΖΕΣ/ΕΟΧ σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ,
γ)
οι γειτονικές χώρες και οι χώρες στις οποίες εφαρμόζεται η ΕΠΓ σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται με σχετική διμερή ή πολυμερή συμφωνία,
δ)
άλλες χώρες σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται με σχετική διμερή ή πολυμερή συμφωνία.
Άρθρο 7
Τύποι παρέμβασης
1. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, οι χρηματοδοτικές συνεισφορές της Ένωσης έχουν τη μορφή επιχορηγήσεων ή δημόσιων συμβάσεων ή κάθε άλλης μορφής παρέμβασης που είναι αναγκαία για την επίτευξη των στόχων του Προγράμματος.
2. Επιχορηγήσεις μπορούν να χορηγούνται για να χρηματοδοτηθούν:
α)
δράσεις με σαφή προστιθέμενη αξία για την Ένωση που συγχρηματοδοτούνται από τις αρμόδιες αρχές οι οποίες είναι υπεύθυνες για την υγεία στα κράτη μέλη ή από τρίτες χώρες που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα σύμφωνα με το άρθρο 6 ή από δημόσιους οργανισμούς και μη κυβερνητικούς φορείς, όπως αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1, εντεταλμένους από τις εν λόγω αρμόδιες αρχές, που δρουν αυτόνομα ή ως δίκτυο,
β)
δράσεις με σαφή προστιθέμενη αξία για την Ένωση που προβλέπονται ρητώς και δικαιολογούνται δεόντως στα ετήσια προγράμματα εργασίας, συγχρηματοδοτούνται από άλλους δημόσιους, μη κυβερνητικούς ή ιδιωτικούς φορείς, που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1, συμπεριλαμβανομένων διεθνών οργανισμών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της υγείας και, στην τελευταία περίπτωση, αν είναι απαραίτητο χωρίς προηγούμενη πρόσκληση υποβολής προτάσεων,
γ)
η λειτουργία των μη κυβερνητικών φορέων που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 2, όταν απαιτείται οικονομική υποστήριξη για την επίτευξη ενός ή περισσότερων από τους ειδικούς στόχους του Προγράμματος.
3. Οι επιχορηγήσεις που καταβάλλει η Ένωση δεν υπερβαίνουν το 60% των επιλέξιμων δαπανών για δράσεις σχετικές με στόχο του Προγράμματος ή για τη λειτουργία μη κυβερνητικών φορέων. Σε περιπτώσεις εξαιρετικής χρησιμότητας, η συνεισφορά της Ένωσης μπορεί να ανέλθει έως το 80% των επιλέξιμων δαπανών.
Για τις δράσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 2 στοιχείο α), θεωρείται ότι επιτυγχάνεται εξαιρετική χρησιμότητα, μεταξύ άλλων, όταν:
α)
τουλάχιστον 30 % του προϋπολογισμού της προτεινόμενης δράσης κατανέμεται σε κράτη μέλη με κατά κεφαλήν ΑΕΕ κατώτερο από το 90% του μέσου όρου της Ένωσης, και
β)
στη δράση συμμετέχουν φορείς από τουλάχιστον 14 χώρες, εκ των οποίων τουλάχιστον τέσσερις είναι χώρες με κατά κεφαλήν ΑΕΕ κατώτερο από το 90% του μέσου όρου της Ένωσης.
4. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 130 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, και σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, η Επιτροπή μπορεί, στα ετήσια προγράμματα εργασίας για το 2014, να θεωρεί τις δαπάνες που συνδέονται άμεσα με την υλοποίηση των υποστηριζόμενων δραστηριοτήτων ως επιλέξιμες για χρηματοδότηση από 1ης Ιανουαρίου 2014, ακόμη και αν είχαν πραγματοποιηθεί από τον δικαιούχο πριν από την υποβολή της αίτησης επιχορήγησης.
Άρθρο 8
Δικαιούχοι επιλέξιμοι για επιδοτήσεις
1. Οι επιχορηγήσεις για τις δράσεις που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 στοιχεία α) και β) μπορούν να χορηγηθούν σε φορείς που έχουν συσταθεί νόμιμα, σε δημόσιες αρχές, σε οργανισμούς του δημόσιου τομέα, και ιδίως σε ερευνητικά και υγειονομικά ιδρύματα, σε πανεπιστήμια και ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
2. Οι επιχορηγήσεις για τη λειτουργία των φορέων που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 στοιχείο γ) μπορούν να χορηγηθούν σε φορείς που πληρούν όλα τα ακόλουθα κριτήρια:
α)
είναι μη κυβερνητικοί, μη κερδοσκοπικοί και ανεξάρτητοι από βιομηχανικά, εμπορικά, επιχειρηματικά ή άλλα συγκρουόμενα συμφέροντα,
β)
λειτουργούν στον τομέα της δημόσιας υγείας, διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στις διαδικασίες κοινωνικού διαλόγου σε επίπεδο Ένωσης και επιδιώκουν τουλάχιστον έναν από τους ειδικούς στόχους του Προγράμματος,
γ)
δραστηριοποιούνται στο επίπεδο της Ένωσης και τουλάχιστον στα μισά κράτη μέλη και εξασφαλίζουν ισορροπημένη γεωγραφική κάλυψη της Ένωσης.
Άρθρο 9
Διοικητική και τεχνική υποστήριξη
Το χρηματοδοτικό κονδύλιο του Προγράμματος μπορεί επίσης να καλύψει δαπάνες που αφορούν δράσεις προετοιμασίας, παρακολούθησης, ελέγχου, λογιστικού ελέγχου και αξιολόγησης, οι οποίες είναι αναγκαίες για τη διαχείριση του Προγράμματος και για την επίτευξη των στόχων του, και συγκεκριμένα μελέτες, συνεδριάσεις, δράσεις ενημέρωσης και επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης της εταιρικής επικοινωνιακής προβολής των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης, στο βαθμό που αφορούν τους γενικούς στόχους του Προγράμματος, δαπάνες που σχετίζονται με τα δίκτυα πληροφορικής που εστιάζονται στην ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς επίσης και κάθε άλλη δαπάνη τεχνικής και διοικητικής υποστήριξης που μπορεί να πραγματοποιήσει η Επιτροπή για τη διαχείριση του Προγράμματος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ
Άρθρο 10
Μέθοδοι υλοποίησης
Η Επιτροπή έχει την ευθύνη για την υλοποίηση του Προγράμματος σύμφωνα με τις μεθόδους διαχείρισης που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
Άρθρο 11
Ετήσια προγράμματα εργασίας
1. Η Επιτροπή υλοποιεί το Πρόγραμμα, θεσπίζοντας ετήσια προγράμματα εργασίας σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και τα κριτήρια αξιολόγησης που καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙ του παρόντος κανονισμού.
2. Η Επιτροπή εκπονεί, με εκτελεστικές πράξεις, τα ετήσια προγράμματα εργασίας, στα οποία εκτίθενται, ιδίως, οι δράσεις οι οποίες θα αναληφθούν,, συμπεριλαμβανομένης της κατανομής των χρηματοδοτικών πόρων. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης στην οποία παραπέμπει το άρθρο 17 παράγραφος 2.
3. Κατά την υλοποίηση του Προγράμματος, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, εξασφαλίζει την τήρηση όλων των σχετικών νομικών διατάξεων περί προστασίας των προσωπικών δεδομένων και, όπου απαιτείται, την καθιέρωση μηχανισμών για την διασφάλιση της εμπιστευτικότητας και της ασφάλειας αυτών των δεδομένων.
Άρθρο 12
Συνοχή και συμπληρωματικότητα με άλλες πολιτικές
Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, εξασφαλίζει την εν γένει συνοχή και συμπληρωματικότητα μεταξύ του Προγράμματος και των άλλων πολιτικών, μέσων και δράσεων της Ένωσης, καθώς και των σχετικών οργανισμών της Ένωσης.
Άρθρο 13
Παρακολούθηση, αξιολόγηση και διάδοση των αποτελεσμάτων
1. Η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, παρακολουθεί την εφαρμογή των δράσεων του Προγράμματος, με γνώμονα τους στόχους και τους δείκτες του, συμπεριλαμβανομένης της παροχής των διαθέσιμων πληροφοριών για το ύψος των σχετικών με το κλίμα δαπανών. Υποβάλλει σχετική έκθεση στην επιτροπή του άρθρου 17 παράγραφος 1 και ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
2. Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, τα κράτη μέλη παρέχουν τις διαθέσιμες πληροφορίες για την υλοποίηση και τον αντίκτυπο του Προγράμματος. Τέτοιου είδους αιτήματα για πληροφορίες είναι αναλογικά και δεν πρέπει να αυξάνουν αδικαιολόγητα τον διοικητικό φόρτο εργασίας στα κράτη μέλη.
3. Όταν συμπληρωθεί η μισή διάρκεια του Προγράμματος, όμως όχι αργότερα από τις 30 Ιουνίου 2017, η Επιτροπή συντάσσει και υποβάλλει, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης σχετικά με την επίτευξη των στόχων του Προγράμματος, την πορεία υλοποίησης των θεματικών προτεραιοτήτων που ορίζονται στο παράρτημα Ι και την αποδοτικότητα της χρήσης των πόρων και την προστιθέμενη αξία του Προγράμματος για την Ένωση, με σκοπό τη λήψη απόφασης σχετικά με την ανανέωση, την τροποποίηση ή την αναστολή των θεματικών του προτεραιοτήτων. Η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης απαντά επίσης στην έκταση της απλούστευσης, την εσωτερική και εξωτερική συνοχή του Προγράμματος, τη διατήρηση της συνάφειας όλων των στόχων, καθώς και τη συμβολή των δράσεων στην επίτευξη των στόχων που ορίζονται στο άρθρο 168 ΣΛΕΕ. Λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης για τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο του προηγούμενου προγράμματος.
Στην ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης, η Επιτροπή αναφέρει ειδικότερα τα εξής:
α)
αν δεν είναι δυνατή η υλοποίηση και η επίτευξη μίας ή περισσοτέρων από τις θεματικές προτεραιότητες που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι σύμφωνα με τους στόχους του Προγράμματος και εντός της εναπομένουσας διάρκειας του Προγράμματος,
β)
αν η αξιολόγηση εντόπισε μία ή περισσότερες ειδικές, σημαντικές θεματικές προτεραιότητες που δεν απαριθμούνται στο παράρτημα Ι, οι οποίες όμως έχουν καταστεί αναγκαίες για την επίτευξη των γενικών και ειδικών στόχων του Προγράμματος,
γ)
τους λόγους για τα συμπεράσματα που αναφέρονται στα στοιχεία α) και β).
Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις και η βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων του Προγράμματος αξιολογούνται έτσι ώστε να τροφοδοτούν την απόφαση για την ενδεχόμενη ανανέωση, τροποποίηση ή αναστολή του επακόλουθου προγράμματος.
4. Η Επιτροπή δημοσιοποιεί τα αποτελέσματα των δράσεων που υλοποιούνται σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό και εξασφαλίζει την ευρεία διάδοσή τους με σκοπό να συμβάλει στη βελτίωση της υγείας στην Ένωση.
Άρθρο 14
Παρακολούθηση έως την ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης
1. Όταν η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης εντοπίζει ότι μία ή περισσότερες από τις θεματικές προτεραιότητες δεν μπορούν να υλοποιηθούν και να επιτευχθούν σύμφωνα με τους στόχους του Προγράμματος και κατά τη διάρκεια του Προγράμματος, ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδώσει, το αργότερο μέχρι τις 31 Αυγούστου 2017, κατ’ εξουσιοδότηση πράξη σύμφωνα με το άρθρο 18, ώστε να διαγράψει τη σχετική θεματική προτεραιότητα ή τις σχετικές θεματικές προτεραιότητες από το παράρτημα I. Μία μόνο κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για τη διαγραφή μίας ή περισσοτέρων θεματικών προτεραιοτήτων μπορεί να τεθεί σε ισχύ σύμφωνα με το άρθρο 18 καθ’ όλη τη διάρκεια του Προγράμματος.
2. Όταν η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης εντοπίζει μία ή περισσότερες ειδικές, σημαντικές θεματικές προτεραιότητες οι οποίες δεν απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι και οι οποίες έχουν καταστεί αναγκαίες για την επίτευξη των γενικών και ειδικών στόχων του Προγράμματος, ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδώσει, το αργότερο μέχρι τις 31 Αυγούστου 2017, κατ’ εξουσιοδότηση πράξη σύμφωνα με το άρθρο 18, ώστε να προσθέσει τη σχετική θεματική προτεραιότητα ή τις σχετικές θεματικές προτεραιότητες στο παράρτημα I. Μια θεματική προτεραιότητα πρέπει να είναι δυνατό να επιτευχθεί κατά τη διάρκεια του Προγράμματος. Μία μόνο κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για την προσθήκη μίας ή περισσοτέρων θεματικών προτεραιοτήτων μπορεί να τεθεί σε ισχύ σύμφωνα με το άρθρο 18 καθ’ όλη τη διάρκεια του Προγράμματος.
3. Κάθε τέτοια αφαίρεση ή προσθήκη θεματικών προτεραιοτήτων είναι σύμφωνη με τους γενικούς στόχους και με τους σχετικούς ειδικούς στόχους του Προγράμματος.
Άρθρο 15
Εθνικά σημεία επαφής
Τα κράτη μέλη ορίζουν εθνικά σημεία επαφής τα οποία επικουρούν την Επιτροπή στην προώθηση του Προγράμματος, και, ενδεχομένως, στη διάδοση των αποτελεσμάτων του Προγράμματος και των διαθέσιμων πληροφοριών για τον αντίκτυπο του Προγράμματος, όπως αναφέρεται στο άρθρο 13 παράγραφος 2.
Άρθρο 16
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
1. Κατά την υλοποίηση δράσεων χρηματοδοτούμενων βάσει του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή λαμβάνει κατάλληλα μέτρα που εξασφαλίζουν την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας με την επιβολή αποτρεπτικών διοικητικών και οικονομικών κυρώσεων.
2. Η Επιτροπή, ή οι εκπρόσωποί της, και το Ελεγκτικό Συνέδριο ασκούν την εξουσία λογιστικού ελέγχου που διαθέτουν, βάσει εγγράφων και επιτόπου, προς όλους τους δικαιούχους επιδοτήσεων, τα συμβαλλόμενα μέρη και τους υπεργολάβους που έλαβαν χρηματοδότηση από την Ένωση βάσει του παρόντος κανονισμού.
3. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) μπορεί να διενεργεί έρευνες, συμπεριλαμβανομένων επιτόπιων ελέγχων και επιθεωρήσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις και τις διαδικασίες του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (23) και του κανονισμού (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου (24), για τη διαπίστωση απάτης, διαφθοράς ή άλλης παράνομης δραστηριότητας κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, σε σχέση με συμφωνία ή απόφαση επιχορήγησης ή σύμβαση που χρηματοδοτείται δυνάμει του παρόντος κανονισμού.
4. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1, 2 και 3, οι συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, οι συμβάσεις, οι συμφωνίες επιχορήγησης και οι αποφάσεις και συμβάσεις επιχορήγησης, καθώς και οι συμβάσεις που προκύπτουν από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, περιέχουν διατάξεις οι οποίες εξουσιοδοτούν ρητά την Επιτροπή, το Ελεγκτικό Συνέδριο και την OLAF να διεξάγουν τους εν λόγω λογιστικούς ελέγχους και επιθεωρήσεις, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V
ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 17
Διαδικασία επιτροπής
1. Η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή. Πρόκειται για επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
2. Όποτε γίνεται παραπομπή στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
3. Εάν η επιτροπή δεν εκδώσει γνώμη, η Επιτροπή δεν εκδίδει το σχέδιο εκτελεστικής πράξης και εφαρμόζεται το άρθρο 5 παράγραφος 4 τρίτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Άρθρο 18
Άσκηση της εξουσιοδότησης
1. Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων σύμφωνα τους όρους του παρόντος άρθρου.
2. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 14 παράγραφοι 1 και 2 εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή για τη διάρκεια του Προγράμματος.
3. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 14 παράγραφοι 1 και 2 εξουσιοδότηση μπορεί να ανακληθεί, ανά πάσα στιγμή, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την ανάθεση αρμοδιότητας που προσδιορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Τίθεται σε ισχύ την επόμενη ημέρα της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που ορίζεται σε αυτήν. Δεν επηρεάζει την εγκυρότητα τυχόν κατ’ εξουσιοδότηση πράξης που ισχύει ήδη.
4. Η Επιτροπή, μόλις εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, την κοινοποιεί συγχρόνως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που εκδίδεται σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφοι 1 και 2 τίθεται σε ισχύ μόνον εάν δεν έχουν διατυπωθεί αντιρρήσεις από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή από το Συμβούλιο εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, ή εάν, πριν από τη λήξη της προθεσμίας αυτής, τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και το Συμβούλιο ενημερώσει την Επιτροπή ότι δεν θα διατυπώσει αντιρρήσεις. Η εν λόγω προθεσμία παρατείνεται κατά δύο μήνες με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 19
Μεταβατικές διατάξεις
1. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο του Προγράμματος μπορεί επίσης να καλύψει τις δαπάνες τεχνικής και διοικητικής υποστήριξης που απαιτούνται για την εξασφάλιση της μετάβασης ανάμεσα στο Πρόγραμμα και στα μέτρα που θεσπίστηκαν με την απόφαση αριθ. 1350/2007/ΕΚ.
2. Αν είναι απαραίτητο, μπορούν να εγγραφούν στον προϋπολογισμό πιστώσεις πέραν του 2020, με σκοπό την κάλυψη των δαπανών που προβλέπονται στο άρθρο 9, ώστε να καταστεί εφικτή η διαχείριση δράσεων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
Άρθρο 20
Κατάργηση
Η απόφαση αριθ. 1350/2007/ΕΚ καταργείται με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2014.
Άρθρο 21
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επόμενη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2014.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 11 Μαρτίου 2014.