ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 29. dubna 2014
o státní podpoře SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/NN), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C) (ex 2012/NN), SA.31155 (2013/C) (2013/NN) (ex 2010/N) poskytnuté Řeckem skupině Eurobank Group v souvislosti s rekapitalizací a restrukturalizací banky Eurobank Ergasias S.A.; podporou na restrukturalizaci ve prospěch banky Proton vytvořením a kapitalizací banky Nea Proton a dodatečnou rekapitalizací banky Nea Proton Helénským fondem finanční stability; řešením krizové situace banky Hellenic Postbank založením překlenovací banky
(oznámeno pod číslem C(2014) 2933)
(Pouze anglické znění je závazné)
(2014/885/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala členské státy a jiné zúčastněné strany, aby v souladu s uvedenými ustanoveními podaly připomínky (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
1.1 POSTUPY TÝKAJÍCÍ SE SKUPINY EUROBANK GROUP (2) (DÁLE JEN „BANKA“ (3))
(1)
Rozhodnutím ze dne 19. listopadu 2008 Komise schválila režim s názvem „Support Measures for the Credit Institutions in Greece“ („Opatření na podporu úvěrových institucí v Řecku“) („režim podpor pro řecké banky“), který měl zajistit stabilitu řeckého finančního systému. Režim podpor pro řecké banky umožňuje poskytovat podporu v rámci tří opatření, která jej tvoří, tedy rekapitalizačního opatření, záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů (4). V květnu 2009 byla banka EFG Eurobank Ergasias S.A. (5) Řeckem rekapitalizována v rámci rekapitalizačního opatření.
(2)
Ve 14. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 19. listopadu 2008 se uvádí, že plán restrukturalizace týkající se příjemců rekapitalizačního opatření se oznámí Komisi.
(3)
Dne 2. srpna 2010 řecké orgány předložily Komisi plán restrukturalizace podniku Eurobank Group. Komise tento plán a jeho následné aktualizace, jakož i doplňující informace předložené řeckými orgány zaevidovala jako věc SA.30342 (PN 26/2010) a následně věc SA.32789 (2011/PN).
(4)
Bance byly opakovaně poskytnuty státní záruky za dluhové nástroje a úvěry ve formě státních dluhopisů v rámci režimu podpor pro řecké banky (6). Bance byla rovněž poskytnuta nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou (dále jen „NPL se státní zárukou“).
(5)
Dne 20. dubna 2012 poskytl Helénský fond finanční stability (dále jen „HFSF“) bance písemný závazek, že se bude podílet na plánovaném navýšení jejího základního kapitálu. Dne 28. května 2012 poskytl fond HFSF bance překlenovací rekapitalizaci ve výši 3 970 milionů EUR („první překlenovací rekapitalizace“).
(6)
V květnu 2012 řecké orgány oznámily Komisi, že fond HFSF poskytl bance písemný závazek. Komise tento závazek zaevidovala jako neoznámenou podporu (věc SA.34825 (2012/NN)), protože dané opatření již bylo provedeno.
(7)
Dne 27. července 2012 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení týkající se první překlenovací rekapitalizace („rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou“) (7).
(8)
V prosinci 2012 poskytl fond HFSF bance druhou překlenovací rekapitalizaci ve výši 1 341 milionů EUR („druhá překlenovací rekapitalizace“). Dne 21. prosince 2012 fond HFSF rovněž poskytl bance písemný závazek, že se bude podílet na navýšení jejího základního kapitálu a na konvertibilních kapitálových nástrojích, které budou vydány, a to celkovou částkou až 528 milionů EUR (8). Řecké orgány oznámily tato opatření Komise dne 27. prosince 2012.
(9)
V květnu 2013 se fond HFSF na základě dohody z prosince 2012 podílel na navýšení základního kapitálu banky. Přeměnil první a druhou rekapitalizaci na vlastní kapitál a poskytl bance další kapitál v hodnotě 528 milionů EUR („jarní rekapitalizace v roce 2013“).
(10)
Dne 19. prosince 2013 řecké orgány poskytly Komisi informace o podmínkách jarní rekapitalizace v roce 2013.
(11)
Dne 31. března 2014 fond HFSF poskytl bance písemný závazek, že se bude podílet na plánovaném navýšení jejího základního kapitálu.
(12)
Dne 16. dubna 2014 řecké orgány předložily Komisi konečný plán restrukturalizace banky („plán restrukturalizace“). Také Komisi oznámily, že se fond HFSF zavázal, že se plně zaručí za nadcházející rekapitalizaci banky. Ve stejný den poskytly také informace o nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou. Uvedly, že hodlají bance nadále poskytovat podporu v oblasti likvidity, jakož i státní záruky za dluhové nástroje a úvěry ve formě státních dluhopisů v rámci režimu podpor pro řecké banky (9).
(13)
Komise se se zástupci řeckých orgánů a banky několikrát setkala, jednala s nimi prostřednictvím telekonferencí a vedla s nimi elektronickou korespondenci.
(14)
Řecko souhlasí s tím, že toto rozhodnutí bude výjimečně přijato pouze v anglickém jazyce.
1.2 POSTUP TÝKAJÍCÍ SE ZÍSKANÝCH PODNIKŮ
1.2.1 Postup týkající se podniku Nea Proton Bank
(15)
Dne 26. července 2012 Komise přijala rozhodnutí o státní podpoře SA. 34488 (2012/C), „Podpora ve prospěch podniku Nea Proton Bank vytvořením a kapitalizací podniku Nea Proton Bank“ (10) („rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton“). Uvedeným rozhodnutím Komise zahájila formální vyšetřovací řízení týkající se: i) pokrytí mezery ve financování ve výši 1 121,6 milionů EUR mezi aktivy a závazky banky Proton, které byly převedeny na banku Nea Proton, jež dosáhla 1 121,6 milionů EUR, z programu pro řešení problémů bank Řeckého fondu pro záruky za vklady a investice (HDIGF) a fondu HFSF; ii) vklad počátečního základního kapitálu do banky Nea Proton fondem HFSF ve výši 250 milionů EUR; a iii) vklad dodatečného základního kapitálu do banky Nea Proton fondem HFSF do ve výši 300 milionů EUR, která se v době, kdy bylo přijato rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, očekávala. Komise vyzvala Řecko, aby předložilo připomínky a poskytlo jí veškeré informace, které by jí mohly pomoci daná opatření podpory posoudit. V oddíle 1 rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton bylo podrobně popsáno řízení s bankou Proton včetně řešení její krizové situace, založení banky Nea Proton, financování mezery ve financování a vklad počátečního základního kapitálu, kterou bance Nea Proton poskytl fond HFSF.
(16)
Dne 1. srpna 2012 upsal fond HFSF v bance Nea Proton dodatečný základní kapitál a toto navýšení dosáhlo částky 230 milionů EUR.
(17)
Dne 5. září 2012 Řecko předložilo připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, které vypracovala Řecká banka (Bank of Greece) a fond HFSF.
(18)
Dne 31. prosince 2012 upsal fond HFSF v bance Nea Proton další základní kapitál ve výši 35 milionů EUR.
(19)
V květnu 2013 zahájil fond HFSF proces prodeje podniku Nea Proton Bank.
(20)
Dne 12. července 2013 řecké orgány informovaly Komisi o tom, že banka hodlá získat banku Nea Proton. Komise odpověděla dne 15. července 2013.
(21)
Dne 15. července 2013 banka podepsala s fondem HFSF závaznou dohodu o tom, že koupí 100 % akcií a hlasovacích práv banky Nea Proton za kupní cenu 1 EUR, a fond HFSF se zavázal, že banku Nea Proton před prodejem rekapitalizuje částkou 395 milionů EUR v hotovosti.
(22)
Dne 29. července 2013 řecké orgány oznámily Komisi, že do banky Nea Proton byl vložen kapitálový vklad ve výši 395 milionů EUR.
1.2.2 Postup týkající se banky New TT
(23)
Dne 6. května 2013 Komise přijala rozhodnutí o státní podpoře SA. 31155 (2013/C), „Státní podpora ve prospěch společnosti Hellenic Postbank S.A. prostřednictvím založení a kapitalizace překlenovací banky New Hellenic Postbank S.A.“ („rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT“) (11). Uvedeným rozhodnutím Komise zahájila formální vyšetřovací řízení týkající se: i) kapitálového vkladu fondu HFSF ve výši 500 milionů EUR do banky TT Hellenic Postbank S.A. („banka New TT“); ii) částky 4,1 miliardy EUR (12) vyčleněné na financování mezery ve financování (13), která vznikla převodem činností banky Hellenic Postbank S.A. („banka TT“) na banku New TT; iii) kapitálového vkladu Řecka ve výši 224,96 milionů EUR do banky TT ve formě preferenčních akcií v rámci režimu podpor pro řecké banky; a iv) zásahu fondu HGIGF ve výši 0,68 miliardy EUR ve prospěch aktiv banky T S.A. („banka T“), která byla převedena na banku TT. Komise vyzvala Řecko, aby předložilo připomínky a poskytlo veškeré informace, které by jí pomohly danou podporu na restrukturalizaci posoudit. V oddíle 1 rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT se podrobně popisuje řízení týkající se řešení krizové situace banky T prodejem bance TT a řešení krizové situace banky TT založením banky New TT.
(24)
V červnu 2013 zahájil fond HFSF proces prodeje banky New TT.
(25)
Dne 15. července 2013 řecké orgány informovaly Komisi o tom, že se fond HFSF rozhodl prodat banku New TT bance, a uvedly důvody tohoto rozhodnutí.
(26)
Dne 15. července 2013 banka podepsala s fondem HFSF závaznou dohodu o tom, že koupí 100 % akcií a hlasovacích práv banky New TT.
(27)
Dne 19. července 2013 Řecko předložilo připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT.
2. POPIS
2.1 BANKA A JEJÍ OBTÍŽE
2.1.1 Obecný kontext řeckého bankovnictví
(28)
Jak je patrné z tabulky 1, řecký reálný hrubý domácí produkt („HDP“) klesl od roku 2008 do roku 2012 o 20 %. V důsledku toho čelily řecké banky rychle se zvyšující míře selhání u úvěrů poskytovaných řeckým domácnostem a společnostem (14). Tento vývoj měl nepříznivý dopad na výkonnost aktiv řeckých bank a byl příčinou vzniku kapitálových potřeb.
Tabulka 1
Reálný růst HDP v Řecku, 2008-2013
Řecko
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Reálný růst HDP v %
-0,2
-3,1
-4,9
-7,1
-6,4
- 4 (odhad)
Zdroj:
Eurostat, dostupné online na adrese http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115
(29)
Kromě toho Řecko v únoru 2012 provedlo výměnu dluhopisů se soukromým sektorem, známou jako zapojení soukromého sektoru („Private Sector Involvement“; „program PSI“). Do programu se zapojily řecké banky a v jeho průběhu řecká vláda nabídla stávajícím soukromým držitelům řeckých státních dluhopisů (dále jen „ŘSDL“) výměnou za stávající dluhopisy ŘSDL nové cenné papíry (včetně nových ŘSDL), cenné papíry vázané na HDP a obligace v rámci programu PSI vydané Evropským fondem pro finanční stabilitu (dále jen „EFSF“), a to s nominální slevou 53,5 % a delšími dobami splatnosti (15). Řecké orgány oznámily výsledky této výměny dluhopisů dne 9. března 2012 (16). V důsledku této výměny vznikly držitelům dluhopisů značné ztráty (Řecká banka je pro řecké banky odhadla v průměru na 78 % nominální částky starých dluhopisů ŘSDL) a kapitálové potřeby, které byly zpětně zavedeny do účetních závěrek řeckých bank za rok 2011.
Tabulka 2
Celkové ztráty hlavních řeckých bank v souvislosti s programem PSI (v milionech EUR)
Banky
Nominální částka ŘSDL
Nominální částka státních úvěrů
Celková nominální částka
Ztráta z ŘSDL u PSI
Ztráta ze státních úvěrů u PSI
Celková hrubá ztráta u PSI
Celková hrubá ztráta u PSI/kmenový kapitál Tier 1 (17) (%)
Celková hrubá ztráta u PSI/celková aktiva (%)
NBG
13 748
1 001
14 749
10 985
751
11 735
161,0
11,0
Eurobank
7 001
335
7 336
5 517
264
5 781
164,5
7,5
Alpha
3 898
2 145
6 043
3 087
1 699
4 786
105,7
8,1
Piraeus
7 063
280
7 343
5 686
225
5 911
226,0
12,0
Postbank (TT Bank)
4 197
175
4 372
3 306
138
3 444
618,3
24,8
Nea Proton Bank
934
0
934
216
0
216
378,8
12,6
Zdroj:
Řecká banka, Zpráva o rekapitalizaci a restrukturalizaci řeckého bankovnictví, prosinec 2012, s. 14.
(30)
Jelikož řecké banky čelily v důsledku programu PSI a pokračující recesi značnému nedostatku kapitálu, byly jim na základě Memoranda o hospodářské a finanční politice v rámci Druhého programu hospodářské korekce pro Řecko, které dne 11. března 2012 podepsaly řecká vláda, Evropská unie, Mezinárodní měnový fond (dále jen „MMF“) a Evropská centrální banka (dále jen „ECB“), poskytnuty prostředky na rekapitalizaci. Řecké orgány odhadly celkové potřeby týkající se rekapitalizace bank a náklady na vyřešení krizové situace bank, jež mají být financovány ze zmíněného programu, na 50 miliard EUR (18). Tato částka byla vypočtena na základě zátěžového testu provedeného Řeckou bankou za období od prosince 2011 do prosince 2014 („zátěžový test z roku 2012“), který se opíral o prognózy ztrát z úvěrů vypracované společností Blackrock (19). Prostředky na rekapitalizaci řeckých bank jsou dostupné prostřednictvím fondu HFSF. Tabulka 3 shrnuje výpočet kapitálových potřeb hlavních řeckých bank, jak vyplývají ze zátěžového testu z roku 2012.
Tabulka 3
Zátěžový test z roku 2012: kapitálové potřeby hlavních řeckých bank (v milionech EUR)
Banky
Referenční kmenový kapitál Tier 1 (prosinec 2011)
Celková hrubá ztráta v souvislosti s PSI
prosinec 2011)
Rezervy týkající se PSI
(červen 2011)
Prognózy hrubé kumulativní ztráty
pro určení úvěrového rizika
Rezervy pro ztráty z úvěrů
(prosinec 2011)
Interní tvorba kapitálu
Cílový kmenový kapitál Tier 1 (prosinec 2014)
Kapitálové potřeby
NBG
7 287
-11 735
1 646
-8 366
5 390
4 681
8 657
9 756
Eurobank
3 515
-5 781
830
-8 226
3 514
2 904
2 595
5 839
Alpha
4 526
-4 786
673
-8 493
3 115
2 428
2 033
4 571
Piraeus
2 615
-5 911
1 005
-6 281
2 565
1 080
2 408
7 335
Postbank (TT Bank)
557
-3 444
566
-1 482
1 284
- 315
903
3 737
Nea Proton Bank
57
- 216
48
- 482
368
34
115
305
Zdroj:
Řecká banka, Zpráva o rekapitalizaci a restrukturalizaci řeckého bankovnictví, prosinec 2012, s. 8.
(31)
Podle Memoranda o hospodářské a finanční politice z března 2012 „bude bankám, které předloží životaschopné plány na získání kapitálu, umožněno požádat o státní podporu a tato podpora jim bude poskytnuta způsobem, který veřejný sektor motivuje k tomu, aby prováděl kapitálové investice, a tím minimalizuje zátěž daňových poplatníků“ (20). Podle Řecké banky byly životaschopné pouze čtyři největší banky (banka Eurobank, Řecká národní banka, banka Piraeus a banka Alpha) (21). Tyto banky obdržely v květnu 2012 od HFSF první rekapitalizaci.
(32)
Domácí vklady v řeckých bankách poklesly kvůli recesi a politické nejistotě od konce roku 2009 do června 2012 celkem o 37 %. Tyto banky musely ve snaze udržet si vklady platit vyšší úrokové sazby. Náklady na vklady rostly, a tím se snižovalo čisté úrokové rozpětí bank. Vzhledem k tomu, že řeckým bankám byl odepřen přístup k velkoobchodním trhům financování, staly se zcela závislé na financování z Eurosystému (22), přičemž rostoucí podíl tohoto financování měl formu pomoci NPL poskytované Řeckou bankou. Částky, které tyto banky získaly, byly v druhé polovině roku 2012 obzvláště vysoké.
(33)
Po volbách, které se konaly v červnu 2012, se stav vkladů začal opět zvyšovat. Od 31. prosince 2012 se celkové financování řeckých bank z Eurosystému snížilo.
(34)
Dne 3. prosince 2012 řecké banky zahájily program zpětného odkupu nových dluhopisů ŘSDL obdržených v rámci programu PSI, a to za ceny, které se pohybovaly v rozmezí od 30,2 % do 40,1 % jejich nominální hodnoty (23). Do tohoto programu zpětného odkupu se zapojily řecké banky, čímž v jejich rozvahách vznikly další ztráty, protože účetní ztráta (tedy rozdíl mezi tržní a nominální hodnotou) zaúčtovaná v době, kdy probíhal program PSI, se stala konečnou a nezvratnou (24).
(35)
V prosinci 2012 obdržely čtyři největší řecké banky od fondu HFSF druhou rekapitalizaci.
(36)
Na podzim 2013 provedla Řecká banka nový zátěžový test, aby posoudila odolnost kapitálové pozice řeckých bank jak v rámci základního scénáře, tak scénáře nepříznivého.
(37)
V červenci 2013 Řecká banka pověřila poradenskou společnost, aby provedla diagnostickou studii úvěrových portfolií všech řeckých bank. Tato poradenská společnost provedla prognózy ztrát z úvěrů (dále také „PZÚ“) u všech domácích úvěrových portfolií, jakož i u úvěrů, které nesou řecké riziko v zahraničních pobočkách a dceřiných společnostech, a to za dobu tří a půl let a za celou dobu čerpání úvěrů. Analýza formulovala prognózy ztrát z úvěrů v rámci dvou makroekonomických scénářů, tedy základního a nepříznivého scénáře. Prognózu ztrát z úvěrů u zahraničních úvěrových portfolií odhadla Řecká banka na základě výstupu od poradenské společnosti.
(38)
Na základě posouzení prognóz ztrát z úvěrů, které provedla poradenská společnost, Řecká banka posoudila kapitálové potřeby, přičemž využila technickou podporu druhé poradenské společnosti.
(39)
Klíčovými složkami posouzení kapitálových potřeb v rámci zátěžového testu z roku 2013 byly i) konsolidované prognózy ztrát z úvěrů (25) u úvěrových portfolií bank, a to jak pro řecké, tak zahraniční riziko, očištěné o stávající úvěrové rezervy, ii) odhadovaná provozní ziskovost bank v období od června 2013 do prosince 2016 na základě konzervativní úpravy plánů restrukturalizace, které byly Řecké bance předloženy v prvním čtvrtletí roku 2013. Tabulka 4 shrnuje výpočet konsolidovaných kapitálových potřeb hlavních řeckých bank v rámci základního scénáře pro zmíněný zátěžový test z roku 2013.
Tabulka 4
Zátěžový test z roku 2013: konsolidované kapitálové potřeby hlavních řeckých bank v rámci základního scénáře (v milionech EUR)
Banky
Referenční kmenový kapitál Tier 1 (červen 2013) (1)
Rezervy pro ztráty z úvěrů
(červen 2013) (2)
PZÚ pro řecké riziko (3)
PZÚ pro zahraniční riziko (26) (4)
Interní tvorba kapitálu (5)
Zátěžový test - poměr kmenového kapitálu Tier 1 (prosinec 2016) (6)
Kapitálové potřeby
(7)=(6)-(1)-(2)-(3)-(4)-(5)
NBG (27)
4 821
8 134
-8 745
-3 100
1 451
4 743
2 183
Eurobank (28)
2 228
7 000
-9 519
-1 628
2 106
3 133
2 945
Alpha
7 380
10 416
-14 720
-2 936
4 047
4 450
262
Piraeus
8 294
12 362
-16 132
-2 342
2 658
5 265
425
Attica
225
403
- 888
0
106
243
397
Panellinia
61
66
- 237
0
-26
31
169
Zdroj:
Řecká banka, Zátěžový text řeckého bankovnictví z roku 2013, březen 2014, s. 42.
(40)
Dne 6. března 2013 Řecká banka oznámila výsledky zátěžového testu z roku 2013 a požádala banky, aby do poloviny dubna 2014 předložily plány získání kapitálu, které jim umožní pokrýt jejich kapitálové potřeby v rámci základního scénáře.
2.1.2 Hospodářské činnosti banky
(41)
Banka poskytuje univerzální bankovní služby v Řecku a ve východní a jihovýchodní Evropě (Kypr, Rumunsko, Bulharsko, Srbsko a Ukrajina). Nabízí kompletní škálu bankovních a finanční produktů a služeb domácnostem a podnikům. Je aktivní v maloobchodním, podnikovém a soukromém bankovnictví, správě aktiv, pojištění, v pokladních operacích, na kapitálových trzích a poskytuje také další služby. Banka je zapsána v obchodním rejstříku v Řecku a její akcie jsou vedeny na burze v Aténách. Dne 31. prosince 2012 bylo v bance zaměstnáno celkem 17 427 lidí, přibližně polovina z nich v jižní a jihovýchodní Evropě, druhá polovina v Řecku (29).
(42)
Banka se zapojila do programu PSI a provedla výměnu dluhopisů ŘSDL a státních úvěrů s nominální hodnotou 7 336 milionů EUR. Její celková zátěž související s programem PSI dosáhla přibližně 5 781 milionů EUR před zdaněním a byla v plném rozsahu zapsána do účetnictví za rok 2011 (30). Během programu zpětného odkupu, který proběhl v prosinci 2012, banka prodala nové dluhopisy ŘSDL, které získala v rámci programu PSI, s velkou slevou z nominální hodnoty. V důsledku tohoto prodeje jí vznikly ztráty u nových dluhopisů ŘSDL.
(43)
Klíčové údaje banky v prosinci 2010, prosinci 2011, prosinci 2012 a prosinci 2013 (konsolidované údaje) jsou uvedeny v tabulce 5.
Tabulka 5
Klíčové údaje Eurobanky, 2010, 2011, 2012 a 2013
Zisk a ztráta
(v milionech EUR)
2010
2011
2012
2013
(zahrnuje New TT Bank a Nea Proton Bank od data jejich získání)
Čistý příjem z úroků
2 103
2 965
1 461
1 294
Celkový provozní příjem
2 730
2 226
1 755
1 587
Celkové provozní výdaje
-1 280
-1 123
-1 052
-1 071
Příjem před poskytnutím
1 450
1 103
703
516
Ztráty související s úvěrovým rizikem
-1 273
-1 328
-1 655
-1 920
Ztráty související s programem PSI
-6 012
- 363
Jiné ztráty
- 737
- 373
- 522
Čistý zisk/ztráta
84
-5 496
-1 440
-1 157
Výběrové objemové údaje (v milionech EUR)
31. prosince 2010
31. prosince 2011
31. prosince 2012
31. prosince 2013 (zahrnuje New TT Bank a Nea Proton Bank)
Celkové úvěry a zálohy poskytnuté klientům
53 412
48 094
43 171
45 610
Celkové vklady
41 173
32 459
30 752
41 535
Celková aktiva
87 188
76 822
67 653
77 586
Celkový vlastní kapitál (31)
6 094
875
- 685
4 523
Zdroje:
2013: Finanční výsledky za rok 2013 - konsolidované finanční závěrky, s. 3 a 4: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/EN%20Consol%20AR%202013.pdf; 2012 a 2011: Finanční výsledky za rok 2012 - konsolidované finanční závěrky, s. 3 a 4: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%202012.pdf; 2010: Tisková zpráva EFG Eurobank, výsledky za celý rok 2011, s. 5 a 6: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%20AQ2011.pdf
(44)
Z tabulky 5 je zřejmé, že kromě obrovských ztrát, které banka zanesla do účetnictví v důsledku účasti v programu PSI (5 781 milionů EUR (32)), jí klesaly příjmy (mimo jiné kvůli vysokým nákladům spojeným se vklady), a naopak utrpěla vysoké a rostoucí ztráty ze znehodnocení úvěrových portfolií v Řecku i v zahraničí. Likvidní pozice banky byla silně zasažena odlivem vkladů a její poměr úvěrů k vkladům dosáhl k 31. prosinci 2011 148 %, zatímco 42 % její rozvahy bylo k tomuto datu financováno z Eurosystému.
(45)
V rámci zátěžového testu za rok 2013, jehož výsledky byly oznámeny dne 6. března 2014, Řecká banka odhadla kapitálové potřeby banky na 2 945 milionů EUR v rámci základního scénáře. Tato částka byla očištěna o zmírňující opatření, to znamená, že se již předpokládalo, že banka provede zmírňující opatření ve formě odprodeje, který měl podle předpokladů přispět ke snížení jejích kapitálových potřeb.
(46)
Aby pokryla identifikovanou kapitálovou potřebu ve výši 2 945 milionů EUR, banka navrhla, že posílí zmírňující opatření, která však celkově vygenerují pouze nepatrně vyšší částku, než při výpočtu kapitálových potřeb předpokládala Řecká banka. Tato zmírňující opatření zahrnují prodej dodatečných aktiv (prodej […] (33), prodej […] % v dceřiné pojišťovně a snížení účasti na činnostech v oblasti nemovitostí o 20 % do […]) (34).
(47)
Jelikož pomocí těchto posílených zmírňujících opatření bylo možné pokrýt pouze velmi malou část identifikovaných kapitálových potřeb, akcionáři na mimořádné valné hromadě dne 12. dubna 2014 rozhodli, že přistoupí ke kapitálovému navýšení v hodnotě 2 864 milionů EUR. Toto navýšení má formu nabídky vlastního kapitálu bez předkupních práv (tzn. navýšení kapitálu se zrušením předkupních práv) mezinárodním investorům a rovněž formu veřejné nabídky v Řecku. Pokud by poptávka soukromých investorů k pokrytí celého navýšení kapitálu nestačila, fond HFSF pokryje rozdíl tím, že upíše zbývající nové akcie, a to s výhradou přeměny stávajících podřízených kapitálových nástrojů banky na akcie.
2.2 ZÍSKÁNÍ ŘECKÝCH BANKOVNÍCH ČINNOSTÍ BANKOU
(48)
Dne 15. července 2013 banka podepsala s fondem HFSF dvě závazné dohody o tom, že koupí 100 % akcií a hlasovacích práv podniků Nea Proton Bank a New TT Bank.
2.2.1 Získání banky Nea Proton
Řešení krizové situace Proton Bank a Nea Proton Bank
(49)
Dne 9. října 2011 Řecká banka podnikla kroky k vyřešení krizové situace banky Proton. Zrušila bance Proton licenci, a tím zahájila její likvidaci (35).
(50)
Na návrh Řecké banky a na základě rozhodnutí ministra financí (36) byla založena banka Nea Proton, která sloužila jako dočasná úvěrová instituce a byly na ni převedeny všechny vklady (maloobchodní, bankovní a státní), síť poboček a vybraná aktiva (portfolia úvěrů a cenných papírů) banky Proton. Akciové pohledávky, podřízený dluh a vysoce rizikové úvěry zůstaly u banky Proton. Fond HFSF poskytl bance Nea Proton počáteční základní kapitál ve výši 250 milionů EUR (37) a byl jejím jediným akcionářem. Velikost počáteční rozvahy banky Nea Proton byla přibližně 3 miliardy EUR.
(51)
Na konci roku 2011 dosáhla rizikově vážená aktiva (38) banky Nea Proton částky 1,2 miliardy EUR.
Získání banky Nea Proton bankou
(52)
Řecký zákon o řešení problémů bank vyžaduje, aby fond HSFS odprodal své akcie v dočasné úvěrové instituci do dvou let od data, kdy bylo vydáno ministerské rozhodnutí, jímž se daná dočasná úvěrová instituce zřizuje (39). V souladu s tímto závazkem a podle Memoranda o hospodářské a finanční politice fond HFSF přistoupil k prodeji svých akcií v bance Nea Proton. Finanční poradce fondu HFSF se obrátil na řadu potenciálních investorů (včetně řeckých bank, zahraničních bank a finančních sponzorů), ale pouze dvě strany, banka a hedgeový fond ze Spojených států, předložily konečné nabídky. Pouze nabídka banky byla považována za nabídku, která vyhovuje průvodnímu dopisu (process letter) fondu HFSH, a tudíž za platnou.
(53)
K 31. květnu 2013 dosáhla rizikově vážná aktiva banky Nea Proton částky 811 milionů EUR a její regulační kapitál částky - 203 milionů EUR. K témuž dni banka Nea Proton potřebovala celkovou rekapitalizaci ve výši 276 milionů EUR, aby dosáhla 9 % poměru kmenového kapitálu Tier 1. Banka zaplatila v hotovosti 1 EUR výměnou za 100 % akcií a hlasovacích práv banky Nea Proton. Banka požádala fond HFSF o rekapitalizaci banky Nea Proton částkou 395 milionů EUR, což jí - kromě 276 milionů EUR nutných k tomu, aby se poměr kapitálové přiměřenosti banky Nea Proton vrátil na úroveň 9 %, - umožnilo využít dalších 119 milionů EUR k vyrovnání dodatečných ztrát z úvěrů a očekávaných ztrát před zdaněním do roku 2016. Podle prodejních podmínek se fond HFSF zavázal, že pokryje kapitálové potřeby banky Nea Proton před dokončením transakce tím, že jí poskytne 395 milionů EUR v hotovosti.
2.2.2 Získání podniku New TT Bank
Řešení krizové situace TT Bank a New TT Bank
(54)
Dne 18. ledna 2013 řecké orgány podnikly kroky k vyřešení krizové situace banky TT. Řecká banka zrušila bance TT licenci, a tím zahájila její likvidaci (40).
(55)
Na návrh Řecké banky a na základě rozhodnutí ministra financí (41) byla založena banka New TT, která sloužila jako dočasná úvěrová instituce a byla na ni převedena aktiva (ve formě hotovosti, státních pokladničních poukázek, úvěrů, které nejsou v selhání, maloobchodních vkladů, centrálního financování a ŘSDL (42)) v hodnotě 10,8 miliard EUR. V bance TT zůstala celková částka čistých aktiv ve výši 1,2 miliardy EUR: „ve formě“ akciových pohledávek, úvěrů v selhání, daňových pohledávek a závazků banky TT a různých druhů dávek a poplatků. Fond HFSF poskytl bance New TT základní kapitál ve výši 500 milionů EUR a byl jejím jediným akcionářem. Velikost počáteční rozvahy banky New TT po kapitálovém vkladu byla přibližně 15,1 miliardy EUR.
Získání New TT Bank bankou
(56)
V rámci závazků plynoucích z Memoranda o hospodářské a finanční politice přistoupil fond HFSF k prodeji svých akcií v bance New TT. Tímto způsobem také splnil svůj závazek odprodat své akcie v této dočasné úvěrové instituci do dvou let od data jejího vzniku. Finanční poradce fondu HFSF se obrátil na širokou škálu potenciálních investorů včetně řeckých bank, zahraničních bank a finančních sponzorů. Pouze čtyři největší řecké banky předložily konečné nabídky a upřednostněna byla nabídka banky.
(57)
Banka souhlasila, že za nákup banky New TT zaplatí celkem 681 milionů EUR ve formě nově vydaných kmenových akcií. Podle dohody o upsání byla počáteční částka zaplacená bankou podrobena dalším úpravám na základě hodnocení čisté hodnoty aktiv (43).
(58)
Následně akcionáři banky na mimořádné valné hromadě dne 26. srpna 2016 schválili navýšení základního kapitálu banky o 425 625 000 EUR vydáním 1 418 750 000 nových kmenových akcií (44), přičemž každá z nich měla nominální hodnotu 0,3 EUR a nabídková cena byla 0,48 EUR. Navýšení kapitálu bylo fondem HFSF upsáno v plném rozsahu formou příspěvku v podobě věcného plnění. Příspěvek v podobě věcného plnění měl formu všech akcií banky New TT vlastněných fondem HFSF v celkové hodnotě 681 milionů EUR. Po této transakci vzrostla účast fondu HFSF v bance z 93,5 % na 95,2 %.
2.3 OPATŘENÍ PODPORY
(59)
Banka využila opatření na podporu kapitálu A, B1, B2, B3, B4 a C a opatření na podporu likvidity L1 a L2. Banky Proton a Nea Proton využily opatření: Pr1, Pr2 Pr3, NP1, NP2 a NP3. Banky T, TT a New TT využily opatření T, TT, NTT1 a NTT2.
2.3.1 Opatření podpory poskytnutá bance v rámci režimu podpor pro řecké banky
(60)
Banka získala několik forem podpory v rámci režimu podpor pro řecké banky, v rámci rekapitalizačního opatření, záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů.
2.3.1.1 Státní podpora v oblasti likvidity poskytnutá v rámci záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů (opatření L1)
(61)
Banka získala a nadále přijímá podporu v rámci záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů. Tato podpora se v tomto rozhodnutí bude dále označovat jako „opatření L1“. K 30. listopadu 2013 (45) dosáhly záruky poskytnuté bance částky přibližně 13,9 miliard EUR. K uvedenému datu neexistovaly žádné nesplacené úvěry ve formě státních dluhopisů poskytnuté bance. K 15. dubnu 2011 banka obdržela úvěry ve formě státní dluhopisů ve výši 1 737 milionů EUR a v rámci režimu podpor pro řecké banky jí byly poskytnuty státní záruky ve výši 13,6 miliard EUR.
(62)
V plánu restrukturalizace banky, který řecké orgány dne 16. března předložily Komisi, tyto orgány naznačily, že hodlají pokračovat v poskytování záruk a půjčování státních dluhopisů v rámci režimu během celého období restrukturalizace.
2.3.1.2 Státní rekapitalizace poskytnutá v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky (opatření A)
(63)
V květnu 2009 obdržela banka kapitálový vklad ve výši 950 milionů EUR (46) (opatření A) v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky. Tento kapitálový vklad se rovnal přibližně 2 % rizikově vážených aktiv, jimiž banka tehdy disponovala.
(64)
Rekapitalizace měla formu preferenčních akcií upsaných Řeckem s kuponem ve výši 10 % a pětiletou dobou splatnosti. V roce 2010 byla doba trvání preferenčních akcií prodloužena a jejich protiplnění se zvýšilo. Pokud by po tomto okamžiku preferenční akcie nebyly uhrazeny do pěti let od jejich vydání a na valné hromadě by akcionáři nepřijali ohledně uhrazení těchto akcií žádné rozhodnutí, řecký ministr financí zvýší kupon o 2 % ročně, a to na kumulativním základě (to znamená, že kupon dosáhne za šest let 12 %, za sedm let 14 % atd.).
2.3.2 Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou (opatření L2)
(65)
Nouzová pomoc v oblasti likvidity představuje výjimečné opatření, které umožňuje solventní finanční instituci, která čelí dočasným problémům s likviditou, obdržet financování z Eurosystému, aniž by taková operace byla součástí jednotné měnové politiky. Úroková sazba, kterou taková finanční instituce za pomoc NPL platí, je o […] bazických bodů vyšší než úrok, který platí za běžné refinancování centrální bankou.
(66)
Za program NPL odpovídá Řecká banka, což znamená, že veškeré náklady a rizika související s poskytováním nouzové pomoci v oblasti likvidity nese Řecká banka (47). Řecko poskytlo Řecké bance státní záruku, která se vztahuje na celkovou částku pomoci NPL, kterou Řecká banka poskytla. Přijetí čl. 50 odst. 7 zákona 3943/2011, kterým se změnil čl. 65 odst. 1 zákona 2362/1995, umožnilo ministru financí poskytnout jménem státu Řecké bance záruky s cílem ochránit pohledávky Řecké banky vůči úvěrovým institucím. Banky, jimž byla poskytnuta nouzová pomoc v oblasti likvidity, musejí státu zaplatit poplatek za záruku ve výši […] bazických bodů.
(67)
K 31. prosinci 2011 banka obdržela pomoc NPL se státní zárukou ve výši 14,95 miliard EUR (48), k 31. prosinci 2012 banka obdržela pomoc NPL se státní zárukou ve výši 12 miliard EUR.
2.3.3 Opatření podpory poskytnutá bance prostřednictvím fondu HFSF
(68)
Od roku 2012 poskytl fond HFSF bance několik opatření na podporu kapitálu. Tabulka 6 uvádí přehled těchto opatření podpory.
Tabulka 6
Opatření na podporu kapitálu poskytnutá bance prostřednictvím fondu HFSF
1. překlenovací rekapitalizace - květen 2012 (v milionech EUR)
2. překlenovací rekapitalizace - prosinec 2012 (v milionech EUR)
Písemný závazek - prosinec 2012
(v milionech EUR)
Jarní rekapitalizace 2013 - květen 2013 (v milionech EUR)
Rekapitalizační závazek - duben 2014 (v milionech EUR)
Opatření
B1
B2
B3
B4
C
Částka
(v milionech EUR)
3 970
1 341
528
5 839
2 864
2.3.3.1 První překlenovací rekapitalizace (opatření B1)
(69)
15. až 32. bod odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Eurobank obsahují podrobný popis první překlenovací rekapitalizace, k níž došlo v květnu 2012 (opatření B1). Souvislosti a hlavní rysy uvedeného opatření jsou vymezeny v tomto oddíle.
(70)
Dne 20. dubna 2012 poskytl fond HFSF bance písemný závazek, že se bude podílet na plánovaném navýšení základního kapitálu banky částkou ve výši až 4,2 miliardy EUR.
(71)
V souladu s ustanoveními o překlenovací rekapitalizaci v zákoně č. 3864/2010, jímž se zřizuje fond HFSF („zákon o fondu HFSF“), fond HFSF v rámci opatření B1 dne 28. května 2013 převedl na banku dluhopisy nástroje EFSF (Evropský nástroj finanční stability) v hodnotě 3,97 miliard EUR. Dluhopisy EFSF převedené na banku byly obligace EFSF s pohyblivou sazbou s dobami splatnosti o délce šest a deset let a byly vydány dne 19. dubna 2012. Komise již ve 48. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Eurobank uvedla, že „překlenovací kapitalizace dokončená dne 28. května 2012 je provedením závazné povinnosti uvedené v písemném závazku, a je tak pokračováním téže podpory“. Obě částky stanovené v písemném závazku a v první překlenovací rekapitalizaci vypočítala Řecká banka tak, aby zaručila, že banka dosáhne k 31. prosinci 2011, tedy k datu zpětného zanesení překlenovací rekapitalizace do účetnictví banky, celkového kapitálového poměru ve výši 8 %. Jak je patrné z tabulky 3, opatření B1 se vztahovalo pouze na omezenou část celkových kapitálových potřeb určených při zátěžovém testu v roce 2012. Banka měla získávat kapitál prostřednictvím budoucího navýšení kapitálu a překlenovací rekapitalizace měla pouze zachovat způsobilost banky pro financování z ECB do doby, než dojde ke zmíněnému navýšení kapitálu.
(72)
Pro období mezi datem první překlenovací rekapitalizace a datem přeměny první překlenovací rekapitalizace na kmenové akcie a jiné konvertibilní finanční nástroje dohoda o předběžném upsání mezi bankou a fondem HFSF stanovila, že banka musí zaplatit fondu HFSF roční poplatek ve výši 1 % z nominální hodnoty obligací EFSF a že veškeré platby kuponů a úroků z obligací EFSF za toto období se budou počítat jako dodatečný kapitálový příspěvek ze strany fondu HFSF (49).
2.3.3.2 Druhá překlenovací rekapitalizace (opatření B2)
(73)
Na podzim roku 2012 zanesla banka do účetnictví další ztráty. Její kapitál tudíž opět klesl pod úroveň minimálních kapitálových požadavků, jejichž splnění je nutné, aby banka byla způsobilá pro refinancování z banky ECB.
(74)
Proto bylo nezbytné provést druhou překlenovací rekapitalizaci. Dne 21. prosince 2012 fond HFSF provedl druhou překlenovací rekapitalizaci ve výši 1 341 milionů EUR (opatření B2), která byla opět uhrazena převodem dluhopisů EFSF na banku.
2.3.3.3 Písemný závazek z 21. prosince 2012 (opatření B3)
(75)
Kromě druhé překlenovací rekapitalizace poskytl fond HFSF dne 21. prosince 2012 bance písemný závazek, že se bude podílet na navýšení jejího základního kapitálu a na konvertibilních kapitálových nástrojích, které budou vydány, celkovou částkou až 528 milionů EUR (opatření B3).
(76)
Celková částka dvou překlenovacích rekapitalizací (opatření B1 a B2) a dodatečná částka, k jejímuž poskytnutí se fond HFSF zavázal v prosinci 2012 (opatření B3), znamenaly, že se fond HFSF zavázal pokrýt celkové kapitálové potřeby určené při zátěžovém testu v roce 2012 (5 839 milionů EUR (50)).
2.3.3.4 Jarní rekapitalizace v roce 2013 (opatření B4)
(77)
Dne 30. dubna 2013 akcionáři na valné hromadě schválili navýšení základního kapitálu banky o částku 5 839 milionů EUR („jarní rekapitalizace v roce 2013“). Banka tudíž vydala 3 789 317 357 nových akcií s nominální hodnotou 0,30 EUR za cenu 1,54 EUR za akcii.
(78)
Ve stejný den akcionáři na valné hromadě také rozhodli, že celou částku kapitálu poskytne fond HFSF a bude uhrazena ve věcných příspěvcích ve formě dluhopisů EFSF.
(79)
Fond HSFS proto v květnu 2013 poskytl bance celkový vklad ve výši 5 839 milionů EUR ve formě kmenových akcií (opatření B4). Tato částka se rovná součtu opatření B1, B2 a B3.
(80)
Prostřednictvím jarní rekapitalizace v roce 2013 byly první a druhá překlenovací rekapitalizace přeměněny na rekapitalizaci trvalou a byla splněn závazek poskytnout dodatečnou kapitálovou podporu (opatření B3).
(81)
Cena nových akcií byla stanovena na 50 % průměrné ceny odpovídající burzovnímu kurzu za posledních 50 obchodních dnů před stanovením ceny nabídky vážené podle příslušných objemů obchodu. V důsledku opačného štěpení akcií, o němž rozhodli akcionáři na valné hromadě dne 30. dubna 2012 (51), byla cena nových akcií stanovena na 1,54 EUR za akcii.
(82)
Bezprostředně po jarní rekapitalizaci v roce 2013 se fond HFSF stal hlavním akcionářem banky s podílem ve výši 98,56 %. Avšak poté, co banka dokončila další řízení závazků, tento podíl v červnu 2013 klesl na 93,55 % (viz oddíl 2.4.5). V srpnu 2013 banka vydala fondu HFSF nové akcie za účelem nákupu banky New TT, a podíl HFSF tak vzrostl na 95,23 % (52).
2.3.3.5 Rekapitalizační závazek z roku 2014 (opatření C)
(83)
Dne 6. března 2014 Řecká banka oznámila výsledky zátěžového testu, který byl proveden v druhém pololetí roku 2013. Řecká banka uvedla, že v rámci základního scénáře by kapitálové potřeby banky na období let 2014-2016 dosáhly částky 2 945 milionů EUR.
(84)
Dne 31. března 2014 zaslal fond HFSF bance dopis, v němž uvedl, že hodlá a je schopen pojistit jakékoli navýšení základního kapitálu, které se provede na základě zákona č. 3864/2010 o HFSF ve znění z 30. března 2014 a které je nutné k tomu, aby byly uspokojeny kapitálové potřeby určené během zátěžového testu. Zákon o fondu HFSF stanoví, že pokud je poptávka soukromých investorů za cenu určenou na valné hromadě HFSF na základě dvou nezávislých scénářů na konci upisovacího období nedostatečná, fond HFSF upíše veškeré zbývající akcie s výhradou předchozí přeměny stávajícího podřízeného kapitálového nástroje banky na akcie, jak je uvedeno v článku 6a.
(85)
Dne 12. dubna 2014 akcionáři na mimořádné valné hromadě schválili navýšení základního kapitálu o 2 864 milionů EUR podle zákona o fondu HFSF a uvedli, že nabídková cena nemůže být nižší než nominální cena 0,30 EUR za akcii a minimální cena, kterou stanoví fond HFSF (53).
(86)
V souladu se zákonem o fondu HFSF fond HFSF jmenoval dva nezávislé poradce, aby určili hodnotu banky. Dne 10. dubna 2014 tito dva poradci dokončili svoji práci a každý z nich vymezil rozpětí hodnoty banky. Tato dvě rozpětí se do značné míry překrývají. Na základě těchto hodnocení valná hromada fondu HFSF dne 14. dubna 2014 stanovila cenu, která odpovídá minimální ceně, za kterou lze nabízet nové akcie banky investorům, a ceně, která zajistí nabízené akcie, bude-li to nutné (54). Dne 15. dubna 2014 schválila valná hromada nabídku předloženou konsorciem investorů, podle níž mají být upsány nové akcie v hodnotě 1,3 miliardy EUR za cenu 0,30 EUR za akcii („hlavní investor“ (55) (56)).
(87)
Dne 24. dubna 2014 Eurobanka oznámila začátek tvorby portfolia (book building) za cenu v rozmezí od 0,30 do 0,33 EUR (57). Bude-li poptávka po pokrytí celých 2 864 milionů EUR za cenu vyšší než 0,30 EUR dostatečná, hlavní investor bude muset svoji cenu zvýšit nebo zrušit své objednávky, a v takovém případě obdrží vyrovnávací poplatek. Bude-li poptávka soukromých investorů (včetně investora hlavního) po pokrytí celých 2 864 milionů EUR za cenu 0,30 EUR dostatečná, hlavní investor obdrží přednostní příděl. Pokud bude poptávka za cenu 0,30 EUR nedostatečná (včetně poptávky ze strany hlavního investora), přemění se podřízený dluh na nové akcie. Jak stanoví zákon o fondu HFSF, všechny akcie neupsané po přeměně podřízeného dluhu upíše fond HFSF za stejnou cenu, tedy za 0,30 EUR za akcii.
2.3.4 Opatření podpory pro získané podniky
2.3.4.1 Opatření podpory ve prospěch podniků Proton Bank a Nea Proton Bank
(88)
Od roku 2008 využily banky Proton a Nea Proton několik opatření podpory. Tabulka 7 uvádí přehled těchto opatření podpory.
Tabulka 7
Přehled opatření na podporu kapitálu poskytnutých bankám Proton a Nea Proton
Příjemce podpory
Opatření
Povaha podpory
Subjekt, který podporu poskytl
Datum vyplacení
Částka (v milionech EUR)
Činnosti banky Proton
Pr1
Kapitál v rámci rekapitalizačního opatření: preferenční akcie řeckého státu
stát
květen 2009
80
Pr2
Půjčování řeckých státních cenných papírů v rámci řeckého opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů
stát
duben 2009
78
Pr3
Státní záruka pro vydané dluhopisy v rámci řeckého záručního opatření
stát
červenec 2010
149,4
Činnosti banky Nea Proton
NP1
Mezera ve financování z PB na NPB
Financování mezery ve financování z PB na NPB (část 1)
HDIGF
9.10.2011
862
Po dokončení výpočtu mezery ve financování bude financován zůstatek v mezeře ve financování z PB na NPB (část 2)
HFSF
14.5.2012
259,6
Celková částka NP1
1 121,6
NP2
Injekce základního kapitálu do NPB v letech 2011 a 2012
Počáteční základní kapitál
HFSF
9.10.2011
220
Počáteční základní kapitál
HFSF
3.2.2012
30
Celkový počáteční kapitál
250
Dodatečný základní kapitál
HFSF
1.8.2012
230
Dodatečný základní kapitál
HFSF
31.12.2012
35
Celkový dodatečný kapitál
265
Celková částka NP2
515
NP3
Rekapitalizace před prodejem Eurobance
Základní kapitál
HFSF
28.8.2013
395
2.3.4.1.1 Opatření podpory ve prospěch banky Proton
i) Státní rekapitalizace banky Proton (opatření Pr1)
(89)
V květnu 2009 Řecko vložilo do banky Proton 80 milionů EUR, což se rovnalo přibližně 4,6 % jejích tehdejších rizikově vážených aktiv. Tato kapitálová injekce se provedla v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky. Rekapitalizace měla formu preferenčních akcií.
ii) Státní podpora v oblasti likvidity ve prospěch banky Proton (opatření Pr2 a Pr3)
(90)
Banka Proton rovněž využila opatření podpory v rámci záručního opatření a opatření týkajícího se úvěru ve formě státních dluhopisů, která jsou součástí řeckého režimu podpor pro banky. V dubnu 2009 banka Proton obdržela řecké státní cenné papíry v hodnotě 78 milionů EUR (opatření Pr2) a v červenci 2010 obdržela státní záruku za vydané dluhopisy v nominální hodnotě 149,4 milionů EUR (opatření Pr3). V den řešení krizové situace byly na banku Nea Proton převedeny dluhopisy se státní zárukou, ale 5. ledna 2012 byly zrušeny. Splatnost cenných papírů řecké vlády uplynula v prosinci 2011 a tyto cenné papíry nebyly obnoveny.
2.3.4.1.2 Opatření podpory ve prospěch banky Nea Proton
i) Pokrytí mezery ve financování banky Nea Proton ve výši 1 121,6 milionů EUR (opatření NP1)
(91)
V souvislosti s řešením krizové situace banky Proton řecké orgány zjistily, že v bance Nea Proton existuje mezera ve financování. V souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 9. října 2011 byla z programu pro řešení problémů bank Řeckého fondu pro záruky za vklady a investice (HDIGF) v prosinci 2011 vyplacena bance Nea Proton částka 862 milionů EUR. Poté, co Řecká banka 19. ledna 2012 dokončila výpočet mezery ve financování a došla k částce 1 121,6 milionů EUR, fond HFSF v souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 9. dubna 2012 (58) vyplatil (59) dne 14. května 2012 zbývající částku ve výši 259,6 milionů EUR. Díky programu fondů HDIGF a HFSF pro řešení problémů bank tak byla zmíněná mezera ve financování odstraněna.
ii) Kapitálové vklady fondu HSFS do banky Nea Proton v letech 2011 a 2012 (opatření NP2)
(92)
Fond HFSF poskytl bance Nea Proton státní podporu ve formě počátečního základního kapitálu (kmenových akcií) ve výši 250 milionů EUR, která byla vyplacena ve dvou tranších dne 9. října 2011 a 3. února 2012.
(93)
Podle aktualizovaného plánu restrukturalizace banky Nea Proton, který byl předložen 16. července 2012 a představoval nejnovější verzi plánu, jenž byl Komisi sdělen v době rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, banka Nea Proton potřebovala dodatečný kapitál ve výši 300 milionů EUR. Dodatečný kapitál byl požadován zčásti proto, že banka Nea Proton utrpěla ztráty v důsledku účasti v programu PSI (ztráty ze znehodnocení dosáhly za rok 2011 částky 146,5 milionů EUR ve vztahu k dluhopisům ŘSDL a ztráty z dodatečného zhoršení ve výši 22 milionů EUR byly zaneseny do výsledků za první čtvrtletí roku 2012). Banka Nea Proton potřebovala dodatečný kapitál také proto, že se od roku 2011 do roku 2016 zvýšily provizní poplatky a tyto poplatky byly vyšší, než jak se předpokládalo v době, kdy byla banka Nea Proton založena.
(94)
Podle aktualizovaného plánu restrukturalizace banky Nea Proton, který byl předložen 16. července 2012, měly mít tyto předpokládané kapitálové potřeby formu očekávané kapitálové injekce ve výši 285 milionů EUR v roce 2012 a očekávané kapitálové injekce ve výši 15 milionů EUR v roce 2014. Ve skutečnosti nakonec fond HFSF poskytl bance Nea Proton dne 1. srpna 2012 injekci ve výši 230 milionů EUR a 31. prosince 2012 injekci ve výši 35 milionů EUR.
iii) Kapitálové vklady fondu HFSF do banky Nea Proton před prodejem banky Eurobance (opatření NP3)
(95)
Podle prodejní smlouvy z 15. července 2013 se fond HFSF již dříve zavázal, že bance Nea Proton poskytne vklad ve výši 395 milionů EUR (60). Fond HFSF zaplatit částku 395 milionů EUR dne 28. srpna 2013.
2.3.4.2 Opatření podpory ve prospěch banky New TT
(96)
Bankám T Bank, TT Bank a New TT Bank byla od roku 2008 poskytnuta řada opatření podpory. Tabulka 8 uvádí přehled těchto opatření podpory.
Tabulka 8
Přehled opatření podpory pro banky T a TT
Příjemce podpory
Opatření
Popis
Subjekt, který podporu poskytl
Datum
Částka státní podpory (v milionech EUR)
Činnosti banky T převedené na banku TT (61)
T
Financování mezery ve financování z banky T na TT (část 1)
HDIGF
prosinec 2011
450
Po dokončení výpočtu mezery ve financování bude financován zůstatek v mezeře ve financování z banky T na TT (část 2)
HFSF
14.2.2013
227
Celková částka T
677
banka TT
TT
kapitálová injekce
Kapitál v rámci rekapitalizačního opatření: preferenční akcie řeckého státu
stát
květen 2009
224,96
banka New TT (překlenovací banka)
NTT1
Mezera ve financování z TT na NTT
Financování mezery ve financování z banky TT na New TT (část 1)
HFSF
29.1.2013
2 730,8
Po dokončení výpočtu mezery ve financování bude financován zůstatek v mezeře ve financování z banky TT na New TT (část 2)
HFSF
14.6.2013
1 001,7
Celková částka NTT1
3 732,6
NTT2
Počáteční základní kapitálová injekce
Počáteční základní kapitál banky New TT
HFSF
29.1.2013
500
2.3.4.2.1 Opatření podpory ve prospěch banky T
Zásah z programu HDIGF pro řešení problémů bank ve prospěch banky T Bank ve výši 677 milionů EUR (opatření T)
(97)
Z programu fondů HDIGF a HFSH pro řešení problémů bank byla financována mezera ve financování, která vznikla převodem činností z banky T na banku TT a představovala rozdíl mezi reálnou hodnotou aktiv převedených z banky T na TT a reálnou hodnotou převedených závazků. V souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 17. prosince 2011 byla z programu pro řešení problémů bank fondu HDIGF vyplacena částka 450 milionů EUR (62), která odpovídala přibližně dvěma třetinám odhadované mezery ve financování. Po dokončení výpočtu mezery ve financování, která byla stanovena přibližně na 677 milionů EUR, HFSF bance New TT v souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 9. dubna 2012 (63) dne 14. února 2013 vyplatil (64) zůstatek ve výši 227 milionů (65) EUR.
2.3.4.2.2 Opatření podpory ve prospěch banky TT
Státní rekapitalizace banky TT (opatření TT)
(98)
V květnu 2009 obdržela banka TT od Řecka kapitálový vklad ve výši 224,96 milionů EUR, který se rovnal přibližně 2,9 % jejích tehdejších rizikově vážených aktiv. Banka TT obdržela kapitálovou injekci v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky. Tato kapitálová injekce měla formu preferenčních akcií.
2.3.4.2.3 Opatření podpory ve prospěch banky New TT
i) Pokrytí mezery ve financování banky New TT ve výši 3 732,6 milionů EUR (opatření NTT1)
(99)
Fond HFSF financoval mezeru ve financování banky New TT, která představovala rozdíl mezi hodnotou aktiv převedených z banky TT na banku New TT a nominální hodnotou převedených závazků. V souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 18. ledna 2013 fond HFSF dne 29. ledna 2013 vyplatil částku 2 730,8 milionů EUR (66), která odpovídala přibližně dvěma třetinám odhadované mezery ve financování. Poté, co Řecká banka dokončila výpočet mezery ve financování a došla k částce 3 732,6 milionů EUR (67), fond HFSF v souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 21. května 2013 vyplatil dne 14. června 2013 bance New TT zbývající částku ve výši 1 001,7 milionů EUR.
ii) Kapitálové vklady fondu HFSF do banky New TT (opatření NTT2)
(100)
Fond HFSF byl jediným akcionářem banky New TT a poskytl jí státní podporu ve formě počátečního základního kapitálu (kmenových akcií) ve výši 500 milionů EUR.
2.4 PLÁN RESTRUKTURALIZACE A NOVÝ OBCHODNÍ MODEL
(101)
Dne 16. dubna 2014 Řecko předložilo plán restrukturalizace banky, který vysvětluje, jak banka jakožto kombinovaný subjekt, který je výsledkem získání bank Nea Proton a New TT, hodlá obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost.
2.4.1 Domácí operace
(102)
Prostřednictvím plánu restrukturalizace se banka zaměří na své hlavní bankovní činnosti v Řecku. Zatímco její mezinárodní operace představovaly v roce 2010 přibližně 26 % úvěrů (68), tento podíl na konci roku 2012 klesl na 20 % a do konce roku 2018 se dále sníží na […] % (69).
(103)
Hlavní prioritou banky je dosáhnout toho, aby její řecké bankovní operace byly do konce období restrukturalizace (31. prosince 2018) opět ziskové a životaschopné. Za tím účelem plán restrukturalizace obsahuje řadu opatření, která mají zvýšit provozní účinnost a čisté úrokové rozpětí banky, jakož i opatření, která posilují její kapitálovou pozici a strukturu rozvahy.
(104)
Pokud jde o provozní účinnost, banka již dlouho před získáním bank New TT a Nea Proton zahájila rozsáhlý program racionalizace. Od roku 2010 banka snížila svoji fyzickou přítomnost v Řecku. Vzato individuálně (bez získání bank New TT a Nea Proton), snížila počet svých poboček z 564 v červnu 2008 na […] v roce 2014 a rovněž snížila počet řeckých zaměstnanců (z 10 142 v roce 2008 na 9 037 v roce 2012) (70).
(105)
Do konce období restrukturalizace banka plánuje další snížení jak počtu poboček, a to z 645 poboček k 31. prosinci 2012 na […] k 31. prosinci 2018, a počet zaměstnanců z 12 430 k […] na formálním základě, tedy s ohledem na banky Nea Proton a New TT (71).
(106)
Zvýšená efektivita z hlediska poboček a zaměstnanců pomůže snížit celkové náklady na kombinované řecké bankovní činnosti o […] % ročně z 913 milionů EUR v roce 2013 (72) na […] milionů EUR v roce 2018 (73). V důsledku toho klesne očekávaný poměr nákladů a výnosů spojených s řeckými bankovními činnostmi banky do konce období restrukturalizace pod […] %, a to z 60 % v roce 2012.
(107)
Plán restrukturalizace také popisuje, jak banka zlepší své náklady financování, což je klíčem k obnovení životaschopnosti. Banka očekává, že bude moci v rámci stabilnějšího prostředí, a zejména díky předpokládané stabilizaci a oživení ekonomiky, která by podle očekávání měla od roku 2014 opět růst, platit nižší úrokové sazby ze svých vkladů. Rozpětí u vkladů (průměr sazeb u termínovaných vkladů, vkladů na viděnou a u spořících vkladů) podle očekávání v Řecku vzrostou z 223 bazických bodů v roce 2012 na […] bazických bodů v roce 2018 (74). Tohoto snížení rozpětí bude dosaženo především platbami mnohem nižších sazeb u termínovaných vkladů. Obdobně klesne závislost banky na mimořádné pomoci v oblasti likvidity a širším financování z Eurosystému, a to ze 42,9 % jejích celkových aktiv na úrovni skupiny v roce 2012 na […] % v roce 2018 (75).
(108)
Plán restrukturalizace předpokládá, že banka také posílí svoji rozvahu. Její čistý poměr úvěrů k vkladům v Řecku klesne v roce 2018 na […] % (ze 160 % v roce 2012 a 115 % v roce 2013) (76), a její kapitálová přiměřenost se zlepší, přičemž poměr kmenového kapitálu Tier 1 dosáhne v roce 2018 (77) […] % na úrovni skupiny (místo záporné hodnoty vlastního kapitálu před první překlenovací rekapitalizací).
(109)
Další strategickou prioritou banky je řízení úvěrů v selhání. Kromě posílených úvěrových procesů jak v souvislosti se vznikem úvěrů, tak s restrukturalizací úvěrů v selhání, se plán restrukturalizace soustředí na ošetření znehodnocených expozic a tvoru nové nápravné jednotky. Tato jednotka se zaměří na restrukturalizaci znehodnocených expozic. Bude využívat odborných zkušeností 30 až 50 vedoucích pracovníků odpovědných za nápravu vztahů (78). Podíl úvěrů v selhání dosáhne v roce 2015 […] % na úrovni skupiny ([…] % v roce 2015 pro řecký domácí trh (79)) a poté začne klesat a na konci období restrukturalizace dosáhne podle očekávání […] % (80) (30 % v Řecku před odpisy dluhů). Znehodnocené úvěry Řecké banky klesnou díky oživení řecké ekonomiky z 1 652 milionů EUR v roce 2013 na […] milionů EUR v roce 2018 (81).
(110)
Zvýšení provozní účinnosti, snížení čistého úrokového rozpětí a snížení nákladů na riziko bance umožní, aby v Řecku od roku 2015 byla opět zisková. Banka předpokládá, že na konsolidované úrovni dosáhnou její ztráty […] milionů EUR v roce 2014 a […] milionů EUR v roce 2015, zatímco její zisky dosáhnou v roce 2016 […] milionů EUR, v roce 2017 […] milionů EUR a v roce 2018 […] milionů EUR (82). Její konsolidovaná návratnost vlastního kapitálu dosáhne v roce 2018 […] % (83). Tato úroveň ziskovosti bude zajištěna především řeckým trhem (s návratností kapitálu na konci období restrukturalizace ve výši […] %), zatímco […] a […] budou vykazovat nižší úrovně ziskovosti ([…] % a […] %, v uvedeném pořadí).
2.4.2 Mezinárodní bankovní činnosti
(111)
Banka již začala zmenšovat a restrukturalizovat svoji mezinárodní síť. Prodala dceřiné společnosti v Turecku (Eurobank Tefken) a Polsku (EFG Poland). Komerční mezera, tedy rozdíl mezi nesplacenou částkou vkladů a nesplacenou částkou úvěrů u dané dceřiné společnosti, ve zbývající mezinárodní síti klesla z 1,7 miliardy EUR v roce 2010 na 0,8 miliardy EUR, provozní náklady se v letech 2010 až 2012 snížily o 9 % (84).
(112)
Banka bude svoji mezinárodní síť nadále restrukturalizovat a zmenšovat. Zejména se zavázala, že do 30. června 2017 sníží velikost svého portfolia mezinárodních aktiv na 8,77 miliard EUR. Rovněž se zavázala, že toto portfolio dále zmenší na 3,5 miliardy EUR, pokud bude nutné, aby fond HFSF vložil více než jednu miliardu eur do nadcházejícího navýšení základního kapitálu.
(113)
Jednou z možností jak tento cíl splnit, které banka v plánu restrukturalizace zkoumá, je prodej jejích činností v […] (85).
(114)
Tyto odprodeje představují […] % zahraničních aktiv banky k 31. prosinci 2012. Zahraniční aktiva by tudíž k 31. prosinci 2018 dosáhla […] milionů EUR a mezinárodní síť by se soustředila na […] a […].
(115)
Plán restrukturalizace zdůrazňuje, že je nutné snížit závislost zahraničních dceřiných společností na jejich řecké mateřské společnosti, pokud jde o jejich potřeby financování, a nadále chránit kapitálovou pozici banky.
(116)
Za tímto účelem hodlá banka provést program výrazného snížení nákladů v mezinárodní síti, […]. Například v […] bude uzavřeno […] poboček, přičemž počet zaměstnanců se od 31. prosince 2012 sníží o […], a to až do doby, kdy bude dceřiná pobočka v […] (86) prodána.
(117)
Banka sníží své celkové financování zahraničních dceřiných společností z 2 miliard EUR v roce 2012 na […] v roce 2018 (87), návratnost kapitálu dosáhne v roce […] […] % a v roce […] […] %.
2.4.3 Nebankovní činnosti: prodej pojišťovacích činností a činností v oblasti realit
(118)
Banka snížila svůj podíl v dceřiné realitní společnosti Eurobank Properties pod 35 %, a to navýšením základního kapitálu s příznivým dopadem na poměr kmenového kapitálu Tier 1 banky (88). Banka tuto dceřinou společnost v plném rozsahu odprodá do 31. prosince 2018.
(119)
Banka také plánuje, že do […] prodá své dceřiné pojišťovny.
2.4.4 Získávání kapitálu ze soukromých zdrojů a příspěvek stávajících akcionářů a podřízených věřitelů
(120)
Bance se podařilo získat kapitál na trhu, a tím snížit potřebnou státní podporu.
(121)
Akcionáři byli jarní rekapitalizací v roce 2013 silně oslabeni, jelikož fond HFSF obdržel 98,56 % akcií banky a původním akcionářům zůstal pouze podíl ve výši 1,44 %. Fond HFSF tak v červnu 2013 převzal nad bankou plnou kontrolu. Od roku 2008 nebyly vyplaceny žádné dividendy v hotovosti.
(122)
V únoru 2012 banka nabídla, že od soukromých investorů koupí zpět hybridní nástroje za cenu v rozmezí od 40 % do 50 % jejich nominální hodnoty. Tato cena zpětného odkupu byla určena na základě tržní hodnoty nástrojů a obsahovala prémii nepřevyšující deset procentních bodů, která byla přidána s cílem motivovat investory k účasti na zpětném odkupu. Byla přijata nabídka na téměř 50 % celkové nominální hodnoty nástrojů, a banka tak měla po zohlednění nákladů na transakci zisk 248 milionů EUR (89).
(123)
V květnu 2013 banka oznámila další řízení závazků. Banka nabídla držitelům dluhu příležitost přeměnit jejich cenné papíry nižší úrovně Tier 1 a Tier 2 s nesplacenou částkou 662 milionů EUR na kmenové akcie za jejich nominální hodnotu. Cena přeměny byla stanovena tak, aby se rovnala upisovací ceně, kterou zaplatil fond HFSF při jarní rekapitalizaci v roce 2013 (90). Míra přijetí byla 48 %. Jelikož držitelé dluhopisů nižší úrovně Tier 1 a nižší úrovně Tier 2 převedli své cenné papíry na nižší podřízené nástroje bez hotovostní platby, získaný kapitál dosáhl částky 317 milionů EUR.
(124)
V důsledku dvou zpětných odkupů klesl souhrn podřízeného a hybridního dluhu z 1 045 milionů EUR k 31. prosinci 2011 na 283 milionů EUR k 31. prosinci 2013 (91).
2.5 ZÁVAZKY ŘECKÝCH ORGÁNŮ
(125)
Řecko se zavázalo, že banka a její přidružené společnosti provedou plán restrukturalizace, který byl předložen 16. dubna 2014, a poskytlo další závazky ohledně provádění plánu restrukturalizace („závazky“). Závazky, jejichž výčet je uveden v příloze, jsou shrnuty v tomto oddíle.
(126)
Zaprvé, Řecko se zavázalo, že banka provede restrukturalizaci svých komerčních činností v Řecku, a stanovilo maximální počet poboček a zaměstnanců, jakož i maximální částku celkových nákladů, jichž je třeba dosáhnout do 31. prosince 2017 (92).
(127)
Řecko se rovněž zavázalo, že banka do 31. prosince 2017 sníží náklady na vklady přijaté v Řecku a dodrží maximální poměr čistých úvěrů k vkladům (93).
(128)
Pokud jde o zahraniční dceřiné společnosti banky, Řecko se zavázalo, že banka nebude poskytovat dodatečnou kapitálovou podporu, pokud nebudou splněny předem stanovené podmínky. Řecko se také zavázalo, že banka do 30. června 2018 výrazně omezí finanční páky u svých mezinárodních aktiv (94).
(129)
Řecko se zavázalo, že banka odprodá své pojišťovací činnosti, svoji realitní dceřinou společnost a řadu cenných papírů a že sníží velikost svého soukromého kapitálového portfolia. Kromě toho banka až na omezené výjimky nebude kupovat cenné papíry neinvestičního stupně (95).
(130)
Řecko poskytlo řadu závazků týkajících se řízení banky. Zavázalo se, že omezí odměny zaměstnanců a vedoucích pracovníků banky, že banku přiměje, aby dodržovala řecké právní předpisy o správě a řízení společností a zavedla účinnou a odpovídající organizační strukturu (96).
(131)
Řecko se rovněž zavázalo, že banka posílí svoji úvěrovou politiku, aby v jakékoli fázi úvěrového procesu zabránila diskriminaci a zaručila, že rozhodnutí o poskytnutí a restrukturalizaci úvěrů směřují k maximalizaci ziskovosti banky. Řecko se zavázalo, že banka zlepší sledování úvěrového rizika, jakož i restrukturalizaci úvěrů (97).
(132)
Řada závazků se týká operací banky s vypůjčovateli ve spojení. Tyto závazky mají zaručit, že se banka při poskytování a restrukturalizaci půjček zaměstnancům, vedoucím pracovníkům a akcionářům, jakož i veřejným subjektům, politickým stranám a mediálním společnostem neodchýlí od obezřetných bankovních postupů (98).
(133)
Na závěr se Řecko zavázalo, že na banku uvalí další omezení, např. zákaz kuponů a dividend, zákaz akvizic a zákaz reklamy (99).
(134)
Tyto závazky budou do 31. prosince 2018 sledovány kontrolním správcem.
(135)
Jelikož fond HFSH zajišťuje stávající kapitálové navýšení banky, Řecko v rámci stávajícího kapitálového navýšení banky poskytlo samostatný závazek, že provede opatření stanovená v článku 6a zákona o fondu HFSF ve znění ze dne 30. března 2014, podle nějž se má zbývající částka nedostatku kapitálu úvěrové instituce předtím, než fond HFSF provede kapitálovou injekci, podle potřeby přidělit držitelům kapitálových nástrojů a dalších podřízených závazků této instituce.
3. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍCH VYŠETŘOVACÍCH ŘÍZENÍ
3.1 DŮVODY ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ V SOUVISLOSTI S PRVNÍ PŘEKLENOVACÍ REKAPITALIZACÍ
(136)
Dne 27. července 2012 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení, aby ověřila, zda byly splněny podmínky sdělení o bankovnictví z roku 2008 (100), pokud jde o vhodnost, nezbytnost a přiměřenost první překlenovací rekapitalizace, kterou fond HFSF provedl ve prospěch banky (opatření B1).
(137)
Pokud jde o vhodnost opatření, vzhledem k tomu, že podpora byla poskytnuta poté, co byla provedena předběžná rekapitalizace a poskytnuta podpora v oblasti likvidity, a s ohledem na dlouhé období záchrany Komise pochybuje o tom, zda banka provedla všechny možné kroky, aby zabránila tomu, že v budoucnosti bude potřebovat podporu (101). Kromě toho Komisi nebylo jasné, kdo bude banku kontrolovat, až bude první překlenovací rekapitalizace nahrazena rekapitalizací trvalou (102), neboť banka by se mohla dostat buď pod kontrolu státu, nebo menšinových soukromých vlastníků. Komise podotkla, že by ráda zajistila, aby se kvalita řízení banky, a zejména její proces poskytování půjček v žádném případě nezhoršily.
(138)
Pokud jde o nezbytnost první překlenovací rekapitalizace, v 66. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou Komise zpochybnila, zda byly provedeny všechny možné kroky, aby se zabránilo tomu, že banka v budoucnosti bude potřebovat podporu. Jelikož navíc byla doba trvání překlenovací rekapitalizace nejistá, Komise nemohla s určitostí stanovit, zda je tato rekapitalizace dostačující a zda vyhovuje zásadám týkajícím se protiplnění a sdílení zátěže podle pravidel státní podpory. Navíc vzhledem k tomu, že v době, kdy bylo přijato rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou, nebyly známy podmínky přeměny první překlenovací rekapitalizace na rekapitalizaci trvalou, Komise tyto podmínky nemohla posoudit.
(139)
Pokud jde o přiměřenost opatření, Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda jsou ochranná opatření (zákaz reklamy, zákaz kuponů a dividend, zákaz kupní opce a zákaz zpětného odkupu popsané v 71. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou) ve vztahu k první překlenovací rekapitalizaci dostačující. Kromě toho Komise v 72. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou uvedla, že narušení hospodářské soutěže mohla být způsobena neexistencí pravidel, což fondu HFSF znemožnilo koordinovat všechny čtyři největší řecké banky (jmenovitě skupinu Eurobank, banky Alpha, NBG a Piraeus), a neexistencí odpovídajících ochranných opatření, aby se těmto bankám zabránilo ve sdílení obchodně citlivých informací. Komise proto navrhla, aby byl jmenován kontrolní správce, který bude v bance fyzicky přítomen.
3.2 DŮVODY ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ SE SPOLEČNOSTÍ NEA PROTON BANK
(140)
Dne 26. července 2012 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení, aby ověřila, zda zásah ve výši 1 122 milionů EUR v rámci programu pro řešení problémů bank fondu HDIGF (opatření NP1), kapitálový vklad ve výši 250 milionů EUR poskytnutý fondem HFSF a kapitálové vklady dosahující souhrnné výše 300 milionů EUR (opatření NP2), které fond HFSF poskytl bance Nea Proton, splňují obecná kritéria slučitelnosti a požadavky sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci (103) a sdělení o restrukturalizaci (104) (obnovení dlouhodobé životaschopnosti, sdílení zátěže a omezení podpory na nezbytné minimum a omezení narušování hospodářské soutěže).
(141)
Pokud jde o vhodnost opatření, Komise prohlásila, že uvedená opatření jsou vhodná jako podpora na záchranu.
(142)
Pokud jde o nezbytnost opatření, Komise poznamenala, že zásah v rámci programu pro řešení problémů bank fondu HDIGF byl nutný jak z hlediska částky, tak formy, zatímco kapitálové vklady provedené fondem HFSF byly nezbytné pouze z hlediska formy. Pokud však jde o výši kapitálových vkladů provedených fondem HFSF, Komise v 59. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton vyjádřila pochybnosti o tom, zda bude banka Nea Proton schopna samostatně obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost a zda je samostatná restrukturalizace nejlevnější dostupnou možností. Kromě toho Komise v 60. a 61. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton uvedla, že neschopnost banky Nea Proton poskytnout dostatečné protiplnění za rekapitalizaci ze strany fondu HFSF vzbuzuje pochybnosti o tom, zda jde o v zásadě zdravou banku, a tudíž vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace.
(143)
Pokud jde o přiměřenost opatření, Komise měla za to, že jsou přiměřená jako podpora na záchranu.
(144)
Pokud jde o obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky Nea Proton, Komise v 65. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton vyjádřila pochybnosti o tom, zda tato banka může samostatně dosáhnout životaschopnosti.
(145)
Komise pochybovala o tom, že je navržená restrukturalizace dostačující ve srovnání s hloubkou restrukturalizace, která je požadována kvůli nedostatečnému protiplnění.
3.3 DŮVODY ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ S BANKOU NEW TT
(146)
Dne 6. května 2013 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení, aby ověřila, zda financování ve výši 4,1 miliardy EUR na pokrytí mezery ve financování v důsledku převodu činností z banky TT na banku New TT (opatření NTT1), kapitálový vklad ve výši 500 milionů EUR poskytnutý fondem HFSF bance New TT (opatření NTT2), kapitálový vklad ve výši 224,96 milionů EUR pro banku TT ve formě preferenčních akcií v rámci režimu podpor pro řecké banky (opatření TT) a zásah ve výši 0,68 miliardy EUR v rámci programu pro řešení problémů bank fondu HDIGF ve prospěch aktiv banky T, která byla převedena na banku TT (opatření T), splňují obecná kritéria slučitelnosti a požadavky sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o restrukturalizaci (obnovení dlouhodobé životaschopnosti, sdílení zátěže a omezení podpory na nezbytné minimum a omezení narušování hospodářské soutěže).
(147)
Komise měla za to, že obě opatření, tedy NTT2 a NTT1, jsou v podobě podpory na záchranu vhodná a nezbytná. Pokud jde o nezbytnost opatření NTT2 z hlediska částky, Komise vyjádřila pochybnosti o dlouhodobé samostatné životaschopnosti banky New TT a měla za to, že samostatná restrukturalizace nemusí nutně být jedinou a nejlevnější dostupnou možností (105). Pokud jde o protiplnění u obou opatření, Komise uvedla, že pokrytí mezery ve financování představuje konečné náklady bez vyrovnání budoucích příjmů, což vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace (106).
(148)
Pokud jde o přiměřenost obou opatření, Komise se domnívala, že opatření NTT2 a NTT1 jsou vhodná jako podpora na záchranu v krátkodobém výhledu, ale v 79. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT vyžadovala, aby byla urychleně provedena opatření, která by omezila nepříznivé vedlejší účinky.
(149)
Pokud jde o slučitelnost opatření T, Komise již toto opatření dne 16. května 2012 v rozhodnutí o řešení krizové situace banky T („rozhodnutí o bance T“) (107) dočasně schválila jako podporu na záchranu, nemohla však s konečnou platností schválit podporu ve prospěch činností banky T, které byly převedeny na banku TT. Komise v rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT (108) prodloužila schválení opatření jako podpory na záchranu do doby, než přijme konečné rozhodnutí o aktualizované verzi plánu restrukturalizace banky TT.
(150)
Pokud jde o slučitelnost uvedených opatření se sdělením o restrukturalizaci, Komise pochybovala o tom, zda je banka New TT schopna samostatně obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost. Tento skeptický postoj pramenil z omezeného počtu navržených opatření, která hodlala banka New TT přijmout, aby v budoucnosti vytvořila zisky, z nejistoty ohledně programu pro dobrovolný odchod do důchodu, pokud jde o jeho načasování a míru přijetí mezi zaměstnanci, z neexistence dalších opatření ke snížení nákladů na zaměstnance, neexistence opatření pro racionalizaci sítě poboček po získání banky T a průvodní neschopnosti využít potenciální součinnosti (109).
(151)
V 90. a 91. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT Komise vyjádřila obavy, zda bude možné provést ambiciózní snížení úrokových rozpětí u stávajících vkladů a navýšení úvěrových marží u nových úvěrů, aniž by banka New TT ztratila značný počet klientů a aniž by musela poskytovat rizikové úvěry. Kromě toho Komise pochybovala o tom, že banka New TT zdvojnásobí své portfolio podnikových úvěrů podle plánu a zda vzhledem k nedostatku odborných zkušeností bude schopna dosáhnout plánovaného tempa růstu čistého příjmu z úroků.
(152)
Proto Komise v 95. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou TT vyjádřila názor, že opětovné začlenění banky TT do větší životaschopné finanční společnosti zvýší naději banky New TT na životaschopnost, neboť jí umožní racionalizovat náklady, znovu stanovit ceny vkladů a nových úvěrů a nabízet širší škálu produktů.
(153)
Jelikož banka New TT převzala ekonomické činnosti, které byly dříve prováděny v bance TT, včetně činností banky T, Komise zahájila formální vyšetřovací řízení, které se týkalo otázky, zda opatření T a TT nabízejí dlouhodobé řešení z hlediska životaschopnosti banky New TT, a vyzvala zúčastněné strany, aby předložily připomínky.
(154)
Pokud jde o sdílení zátěže, Komise měla za to, že samostatná restrukturalizace zvyšuje náklady na restrukturalizaci, a tudíž pochybovala o tom, že je státní podpora omezena na minimum. Kromě toho Komise poznamenala, že navzdory skutečnosti, že bylo dosaženo dostačujícího sdílení zátěže akcionáři a držiteli podřízeného dluhu, což pravděpodobně představovalo dosažitelné maximum, neexistence protiplnění vyvolala potřebu hloubkové restrukturalizace jak z hlediska opatření pro zajištění životaschopnosti, tak opatření, která by omezila narušování hospodářské soutěže. Komise rovněž zaznamenala, že nižší protiplnění je odůvodněno skutečností, že velká část vzniklých ztát pochází z prominutí dluhu ve prospěch státu (110).
(155)
Pokud jde o narušování hospodářské soutěže, Komise poznamenala, že obrovská částka podpory, kterou obdržela banka TT a převedené činnosti banky T, a nedostatečné protiplnění jsou podnětem k hloubkové restrukturalizaci a k omezení tržní přítomnosti banky New TT. Kromě toho, zatímco ztráty pocházely především z držení dluhopisů ŘSDL, Komise konstatovala, že banka TT držela v poměru ke své velikosti mnohem více řeckých státních dluhopisů než ostatní řecké banky, a měla za to, že je to projevem nepřiměřeného riskování (111). Na závěr Komise poznamenala, že ačkoli banka New TT zůstává na trhu téměř stejnou měrou jako předtím banka TT, narušování hospodářské soutěže je vzhledem k poměrně malé velikosti a neexistenci zahraničních činností banky New TT omezené. Komise však vyjádřila pochybnosti o tom, zda byla přijata dostatečná opatření k omezení neoprávněného narušování hospodářské soutěže, a zastávala názor, že možná bude nutné zavést zákaz cenového vedení a další opatření týkající se změn v jednání (112).
4. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN K FORMÁLNÍMU VYŠETŘOVACÍMU ŘÍZENÍ TÝKAJÍCÍMU SE PRVNÍ PŘEKLENOVACÍ REKAPITALIZACE
PŘIPOMÍNKY JEDNÉ ŘECKÉ BANKY
(156)
Dne 3. ledna 2013 Komise od jedné řecké banky obdržela připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Eurobank. Tato řecká banka vyjádřila názor, že rekapitalizace řeckých bank fondem HFSF v zásadě představuje vítaný krok směrem ke zdravějšímu a životaschopnějšímu bankovnímu systému a vůči rekapitalizaci Eurobanky nevznesla žádné námitky.
(157)
Ačkoli tato banka vyjádřila svoji naprostou podporu myšlence rekapitalizace řeckých bank fondem HFSF, vysvětlila, že očekává,, že rekapitalizace provedená fondem HFSF bude za obdobných podmínek otevřena všem bankám, které působí v Řecku, aby se minimalizovalo narušování hospodářské soutěže a zabránilo diskriminaci,
5. PŘIPOMÍNKY ŘECKA K FORMÁLNÍM VYŠETŘOVACÍM ŘÍZENÍM
5.1 PŘIPOMÍNKY ŘECKA K FORMÁLNÍMU VYŠETŘOVACÍMU ŘÍZENÍ TÝKAJÍCÍMU SE PRVNÍ PŘEKLENOVACÍ REKAPITALIZACE
(158)
Dne 5. září 2012 Řecko předložilo připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou, které vypracovala Řecká banka a fond HFSF.
5.1.1 Připomínky vypracované Řeckou bankou
(159)
Pokud jde o vhodnost první překlenovací rekapitalizace, Řecká banka poznamenala, že objem kapitálu ve výši 18 miliard EUR, kterým fond HFSF v květnu 2012 rekapitalizoval čtyři největší řecké banky, byl nižší než konečná částka nutná k tomu, aby tyto banky do června 2012 postupně dosáhly poměru kmenového kapitálu Tier 1 na úrovni 10 % a poměru kmenového kapitálu Tier 1 na úrovni 7 %, který byl stanoven v rámci tříletého nepříznivého zátěžového scénáře, a aby si tyto poměry udržely. Rovněž podotkla, že první překlenovací rekapitalizace je dočasná, neboť proces rekapitalizace bude dokončen navýšením základního kapitálu zmíněných čtyř bank.
(160)
Řecká banka také konstatovala, že rekapitalizace největších řeckých bank je součástí dlouhodobější restrukturalizace řeckého bankovnictví. Podotkla, že pokud banka zůstává v soukromých rukou, její vedení pravděpodobně zůstane beze změn, zatímco pokud se vlastníkem banky stane stát (tedy fond HFSF), může fond HFSF jmenovat nové vedení, které bude v každém případě posouzeno Řeckou bankou. Řecká banka poznamenala, že průběžně posuzuje rámec pro správu a řízení společnosti, přiměřenost řízení a rizikový profil banky, aby zaručila, že nedochází k nadměrnému riskování. Rovněž podotkla, že fond HFSF již jmenoval zástupce do správní rady rekapitalizovaných bank.
(161)
Pokud jde o nezbytnost první překlenovací rekapitalizace, Řecká banka konstatovala, že rekapitalizace banky byla omezená, aby se zaručilo splnění tehdejších použitelných minimálních kapitálových požadavků (8 %). Rovněž uvedla, že dlouhé období před rekapitalizacemi bylo způsobeno prudkým zhoršením podmínek pro činnost bank v Řecku a dopadem programu PSI, složitostí celého projektu a potřebou maximalizovat zapojení soukromých investorů do navyšování základního kapitálu.
(162)
Pokud jde o přiměřenost první překlenovací rekapitalizace, Řecká banka podotkla, že úplné provedení plánu restrukturalizace, který má být předložen Komisi, je zajištěno skutečností, že hlasovací práva fondu HFSF budou pozastavena mimo jiné v případě, že dojde k výraznému porušení plánu restrukturalizace. Řecká banka také konstatovala, že obtíže banky nebyly způsobeny ani tím, že vedení banky podcenilo rizika, ani agresivním obchodním jednáním.
5.1.2 Připomínky vypracované fondem HFSF
(163)
Pokud jde o vhodnost první překlenovací rekapitalizace, fond HFSF k otázce potenciálního státního zásahu v případě, že stát prostřednictvím fondu HFSF poskytne vysoké částky státní podpory a fond HFSF má plná hlasovací práva, poznamenal, že banky, které financuje, nejsou považovány za veřejné subjekty nebo za subjekty pod státní kontrolou a že státem nebudou kontrolovány ani poté, co je fond HFSF trvale rekapitalizuje. Fond HFSF poznamenal, že jde o zcela nezávislý subjekt soukromého práva, který se rozhoduje samostatně. Nepodléhá státní kontrole podle čl. 16C odst. 2 zákona o fondu HFSF, podle nějž úvěrové instituce, jimž fond HFSF poskytl kapitálovou podporu, nejsou součástí širšího veřejného sektoru. Rovněž poukázal na správní strukturu fondu HFSF.
(164)
Pokud jde o zásah fondu HFSF do vedení banky, fond HFSF poznamenal, že bude respektovat samostatnost banky a nebude zasahovat do jejího denního řízení, protože jeho úloha je omezena hranicemi stanovenými zákonem o fondu HFSF. Prohlásil, že nedojde ke státnímu zásahu ani koordinaci a že rozhodnutí banky o úvěrovém procesu (mimo jiné o zajištění, stanovení cen a platební schopnosti vypůjčovatelů) budou přijímána na základě obchodních kritérií.
(165)
Fond HFSF poukázal na to, že zákon o fondu HFSF a dohoda o předběžném upsání stanoví vhodná ochranná opatření, aby se stávajícím soukromým akcionářům zabránilo v nadměrném riskování. Poukázal na různé prvky, např. na to, že i) fond HFSF jmenuje zástupce jako nezávislé nevýkonné členy správní rady banky a že tito zástupci jsou přítomni ve výborech, ii) fond HFSF provádí v bance hloubkovou kontrolu a iii) že po konečné rekapitalizaci budou hlasovací práva fondu HFSF omezena pouze do doby, než banka splní podmínky plánu restrukturalizace.
(166)
Pokud jde o nezbytnost první překlenovací rekapitalizace, a zejména o úroveň protiplnění za podporu, fond HFSF konstatoval, že protiplnění bylo dohodnuto se zástupci Komise, banky ECB a MMF. Tato dohodnutá úroveň zohledňovala skutečnost, že první překlenovací rekapitalizace bude do 30. září 2012 přeměněna na rekapitalizaci trvalou, přičemž tato lhůta byla stanovena v březnu 2012 v Memorandu o hospodářské a finanční politice mezi Komisí, ECB a MMF a Řeckem.
(167)
Pokud jde o přiměřenost první překlenovací rekapitalizace, HFSF podotkl, že opatření, která přijal, například opatření popsaná v 165. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí, představují vzhledem k velkým částkám obdržené podpory a dlouhému období záchrany dostatečná ochranná opatření. Kromě toho fond HFSF prohlásil, že jsou zavedena odpovídající opatření, aby se zaručilo, že si banky, v nichž má fond HFSF podíl, navzájem nevyměňují obchodně citlivé informace. Tato opatření zahrnují jmenování různých zástupců fondu HFSF do těchto bank, mandáty přidělené těmto zástupcům, které konkrétně brání toku informací od jednoho zástupce k druhému, a jasné interní pokyny, aby tito úředníci nepředávali bankám obchodně citlivé informace. Kromě toho fond HFSF uvedl, že nevykonává svá práva ve vztahu k bankám způsobem, který by mohl zabránit účinné hospodářské soutěži nebo tuto soutěž omezovat, narušovat či výrazně oslabovat. Na závěr fond HFSF poukázal na to, že členové jeho správní rady a jeho zaměstnanci podléhají přísným pravidlům důvěrnosti a povinnostem při správě cizího majetku a jsou, pokud jde o jeho záležitosti, vázáni ustanoveními o profesním tajemství.
5.2 PŘIPOMÍNKY ŘECKA K ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ S BANKOU NEA PROTON
(168)
Dne 5. září 2012 Řecko předložilo připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, které vypracovala Řecká banka a fond HFSF.
5.2.1 Připomínky vypracované Řeckou bankou
(169)
Řecká banka konstatovala, že banka Nea Proton by jako dočasná úvěrová instituce vlastněná fondem HFSF nemohla sama předložit dlouhodobější podnikatelský plán. Kromě toho Řecká banka podotkla, že bedlivě sleduje provádění obchodního plánu, který pro banku Nea Proton připravil fond HFSF a který byl předložen Komisi, aby se zaručilo, že bude možné banku Nea Proton prodat ve lhůtě stanovené zákonem.
(170)
Pokud jde o tempo růstu ziskovosti, Řecká banka podotkla, že k největší části růstu podle očekávání dojde v roce 2013 (kdy měl čistý příjem z úroků podle očekávání vzrůst na 55,3 milionů EUR ve srovnání s 22,7 miliony EUR v roce 2012), a to především v důsledku snížení celkových úrokových nákladů, a tento růst bude výsledkem dvou faktorů: přesunu termínovaných vkladů, které dříve byly velmi výnosné za lepších podmínek, a snížení celkové nesplacené částky vkladů v první polovině roku 2012 o 30 %. Kromě toho Řecká banka zdůraznila, že od roku 2013 již údaje o čistém příjmu z úroků nebudou tolik kolísat a nebudou důvodem k pochybnostem o tom, že je banka Nea Proton schopna splnit cíl.
5.2.2 Připomínky vypracované fondem HFSF
(171)
Pokud jde o nezbytnost opatření ve prospěch banky Nea Proton, fond HFSF konstatoval, že příslušným orgánem, který rozhoduje o opatřeních týkajících se řešení problémů bank, je Řecká banka a že fond HFSF provedl vklad minimálního kapitálu, který byl nutný pro regulační účely.
(172)
Pokud jde o obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky Nea Proton, fond HFSF poukázal na řešení krizové situace, v jehož rámci musel HFSF prodat banku Nea Proton do dvou let, a souhlasil s Komisí, že banka Nea Proton by mohla být součástí většího a životaschopného subjektu. Ačkoli plán restrukturalizace banky Nea Proton byl založen na „samostatném“ modelu, fond HFSF vysvětlil, že cílem bylo usnadnit prodej této banky zvýšením její atraktivity pro investory a zlepšením jejích finančních výsledků. Fond HFSF vyjádřil názor, že kapitálové vklady nejen umožnily bance Nea Proton dodržet minimální poměr kapitálové přiměřenosti, ale také zlepšily její finanční pozici a atraktivitu pro budoucí fúzi s jinými menšími bankami. Fond HFSF rovněž poznamenal, že dodatečná kapitálové injekce byla nutná k pokrytí ztrát ze znehodnocení v souvislosti s programem PSI a rostoucími poplatky za poskytování úvěrů.
(173)
Fond HFSF konstatoval, že banka Nea Proton zlepšila své náklady financování a loajalitu vkladů. Závislost banky Nea Proton na Eurosystému se v roce 2012 zmenšila a banka zlepšila svoji likvidní pozici. Dodatečná kapitálová injekce jí pomohla snížit úrokové sazby u vkladů a zlepšit rozpětí úrokové sazby. Banka Nea Proton již znovu stanovila cenu některých úvěrových portfolií, přičemž použila stanovení cen na základě rizik s úrokovými sazbami, které výrazně převyšovaly náklady financování. Kromě toho by k plánovanému tempu růstu čistých příjmů z úroků došlo souběžně s konzervativním rozšířením v tržním segmentu zaměřeném na společnosti a zvýšením kvality portfolia.
(174)
Fond HFSF konstatoval, že v roce 2012 banka Nea Proton výrazně snížila své provozní náklady, že její jediné dvě dceřiné společnosti ukončily svoji činnost, že byla výrazně omezena její účast v pojišťovnách a že bude ukončeno její obchodování na vlastní účet.
(175)
Na závěr fond HFSF podotkl, že bude omezeno narušování hospodářské soutěže, a to vzhledem k malému podílu banky Nea Proton na celkových bankovních aktivech v Řecku a ke skutečnosti, že banka neuvažuje o agresivním přijímání vkladů.
5.3 PŘIPOMÍNKY ŘECKA K ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ S BANKOU NEW TT
(176)
Dne 19. července 2013 předložilo ministerstvo financí připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT.
(177)
Pokud jde o nezbytnost opatření NTT1, ministerstvo financí doplnilo, že přesná hodnota aktiv a závazků, které byly převedeny na banku New TT, byla v souladu s čl. 63E odst. 6 zákona č. 3601/2007 definována na základě zprávy externích auditorů.
(178)
Pokud jde o nezbytnost opatření NTT2, ministerstvo financí konstatovalo, že Druhý program hospodářské korekce pro Řecko (druhá revize-květen 2012) vyžadoval, aby banka New TT byla do 15. července 2013 prodána třetí straně.
(179)
Pokud jde o protiplnění za opatření NTT1 a NTT2, ministerstvo financí uvedlo, že fond HFSF, který do 31. prosince 2013 vyplňuje mezeru ve financování místo fondu HDIGF, získává v případě likvidace aktiv, která zůstala ve vlastnictví banky TT, přednostní nárok před jinými nezajištěnými věřiteli a že před nárok fondu HFSF lze zařadit pouze nároky zaměstnanců na obdržení 50 % jejich vyrovnání. Proto konstatovalo, že výsledek likvidace zmíněných aktiv využije především fond HFSF, čímž se sníží náklady státu.
(180)
Pokud jde o obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky New TT, ministerstvo financí uvedlo, že tato banka musela být jako dočasná uvěrová instituce v souladu s článkem 63E zákona č. 3601/2007 prodána do dvou let od založení. Prodej banky New TT bude v souladu s Memorandem o hospodářské a finanční politice z května 2013 dokončen do 15. července 2013, čímž se zaručí dlouhodobá životaschopnost jejích činností.
6. POSOUZENÍ PODPORY TÝKAJÍCÍ SE ZÍSKANÝCH PODNIKŮ
6.1 POSOUZENÍ PODPORY TÝKAJÍCÍ SE BANKY NEA PROTON
6.1.1 Existence a částka podpory
(181)
Komise musí stanovit existenci státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Podle uvedeného ustanovení je státní podporou každá podpora poskytovaná v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, která narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňuje určité podniky nebo určitá odvětví výroby, pokud ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
6.1.1.1 Existence podpory v opatřeních poskytnutých v rámci režimu podpor pro řecké banky (opatření Pr1, Pr2 a Pr3)
(182)
Kapitálový vklad ve výši 80 milionů EUR, který řecký stát v květnu 2009 poskytl bance Proton (opatření Pr1), řecké státní cenné papíry v hodnotě 78 milionů EUR získané bankou Proton v dubnu 2009 (opatření Pr2) a státní záruka, která byla bance Proton poskytnuta v červenci 2010 za vydané dluhopisy v nominální hodnotě 149,4 milionů EUR (opatření Pr3), byly poskytnuty v rámci režimu podpor pro řecké banky (113). V rozhodnutí o schválení uvedeného režimu Komise dospěla k závěru, že opatření poskytnutá v rámci režimu představují státní podporu.
(183)
Podle závěru vyvozeného v 38. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton převezme banka Nea Proton ekonomické činnosti banky Proton. Opatření Pr1, Pr2 a Pr3 byla pro banku Nea Proton přínosná, neboť přispěla ke stabilizaci a pokračování ekonomických činností, které na ni byly převedeny a které by jinak ustaly. Proto má Komise za to, že opatření byla přínosná pro ekonomické činnosti převedené na banku Nea Proton.
6.1.1.2 Existence podpory při pokrytí mezery ve financování banky Nea Proton (opatření NP1)
(184)
V 31. až 37. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton již Komise stanovila, že opatření NP1, tedy zásah v rámci programu pro řešení problémů bank fondů HDIGF a HFSF s cílem pokrýt mezeru ve financování, představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Ve 38. bodě odůvodnění téhož rozhodnutí Komise měla za to, že banka Nea Proton je ekonomickým příjemcem uvedeného opatření, neboť přejímá ekonomickou činnost banky Proton, která díky obdržené podpoře nadále existuje.
6.1.1.3 Existence podpory při vkladu počátečního základního kapitálu poskytnutém fondem HFSF a vkladu dodatečného základního kapitálu poskytnutém fondem HFSF v roce 2012 (opatření NP2)
(185)
V 41. až 43. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton již Komise stanovila, že kapitálový vklad fondu HFSF ve výši 250 milionů EUR a dodatečný kapitálový vklad plánovaný v době přijetí rozhodnutí, které dosáhly celkové částky 300 milionů EUR, představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Jak je uvedeno v 93. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí, z možného dodatečného kapitálu ve výši 300 milionů EUR fond HFSF nakonec v roce 2012 přispěl dodatečnou částkou 265 milionů EUR, a celková podpora na rekapitalizaci tak v letech 2011 a 2012 dosáhla částky 515 milionů EUR (opatření NP2).
6.1.1.4 Existence podpory při kapitálovém vkladu, který poskytl fond HFSF bance Nea Proton před jejím prodejem bance (NP3)
(186)
Komise má za to, že kapitálový vklad, který fond HFSF poskytl bance Nea Proton před jejím prodejem bance a která dosáhla částky 395 milionů EUR, představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
(187)
Kapitálový vklad poskytl fond HFSF, tedy subjekt zřízený a financovaný Řeckem za účelem podpory bank, a vklad tudíž byl proveden za využití státních zdrojů. Kromě toho je opatření svoji povahou selektivní, jelikož kapitálový vklad je přínosný pouze pro banku Nea Proton.
(188)
Kromě toho zásah poskytuje bance Nea Proton jednoznačnou výhodu, neboť jí umožňuje, aby pokračovala ve svých bankovních činnostech. Bez kapitálové injekce by banka Nea Proton byla vyhlásila úpadek, neboť měla hluboce záporný kapitál. Za těchto okolností by bývalo nebylo možné banku Nea Proton prodat a začlenit ji do většího subjektu. Kromě toho tato rekapitalizace nesplňuje zásadu tržního investora. Naopak, rekapitalizace ve výši 395 milionů EUR umožnila prodat banku Nea Proton za cenu jednoho eura. Soukromý investor by se rozhodl rekapitalizaci neprovést a nechal by banku Nea Proton vyhlásit úpadek, čímž by ušetřil 395 milionů EUR.
(189)
Banka Nea Proton soutěží s jinými bankami včetně dceřiných společností zahraničních bank, které působí v Řecku nebo by mohly mít zájem o vstup na řecký trh. Proto kapitálová injekce ovlivňuje obchod mezi členskými státy a může narušit hospodářskou soutěž.
(190)
Komise tudíž dospěla k závěru, že kapitálový vklad do banky Nea Proton ve výši 395 milionů EUR představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
Příjemce opatření NP3
(191)
Jak již bylo vysvětleno v 188. bodě odůvodnění, Komise považuje banku Nea Proton za příjemce kapitálového vkladu ve výši 395 milionů EUR, neboť jí podpora umožnila pokračovat v ekonomických činnostech v rámci banky.
(192)
Pokud jde o to, zda prodej banky Nea Proton představuje státní podporu ve prospěch banky, je třeba, aby Komise v souladu s bodem 49 sdělení o bankovnictví z roku 2008 posoudila, zda jsou splněny určité požadavky. Musí posoudit: i) zda byl postup prodeje otevřený a nediskriminační; ii) zda se prodej uskutečnil za tržních podmínek; a iii) zda finanční instituce nebo vláda stanovily co nejvyšší prodejní cenu majetku a závazků.
(193)
Banka získala akcie v bance Nea Proton, jelikož v rámci nediskriminačního nabídkového řízení, které bylo otevřené jiným bankám a finančním institucím, předložila jedinou platnou nabídku. Finanční poradce fondu HFSF se obrátil na řadu bank, finančních institucí a sponzorů a pouze čtyři z nich dali najevo, že mají zájem získat banku Nea Proton, a pouze dva z těchto subjektů, banka a hedgeový fond (114), předložily konečné nabídky. Nabídka banky byla jedinou, která vyhovovala průvodnímu dopisu HFSF.
(194)
Vzhledem k tomu, že se finanční poradce obrátil na velký počet bank a předem stanovil požadavky a časový rámec, které musely nabídky splňovat, aby byly platné, má Komise za to, že nabídkové řízení bylo otevřené a nediskriminační. Komise tudíž dospěla k závěru, že na základě nabídkového řízení může vyloučit přítomnost podpory ve prospěch kupujícího.
(195)
Banka zaplatila jedno euro a fond HFSF se zavázal, že banku Nea Proton před prodejem rekapitalizuje. Tato záporná cena (tedy s ohledem na rekapitalizaci banky Nea Proton těsně před prodejem) nebrání tomu, aby prodejní cena odrážela tržní hodnotu podniku (115), neboť čistý vlastní kapitál banky Nea Proton byl jednoznačně záporný a podle očekávání měla banka nadále zaznamenávat ztráty. Komise nemá důvod domnívat se, že učiněná nabídka a zaplacená cena neodrážely tržní cenu podniku. V důsledku toho Komise v souladu s bodem 49 sdělení o bankovnictví z roku 2008, bodem 20 sdělení o restrukturalizaci a s vlastní rozhodovací praxí (116) dospěla k závěru, že daná prodejní cena byla tržní a že lze podporu ve prospěch banky vyloučit.
6.1.1.5 Závěr o existenci a celkové částce obdržené podpory
(196)
Na základě 182. až 190. bodu odůvodnění má Komise za to, že opatření Pr1, Pr2 a Pr3, NP1, NP2 a NP3 splňují podmínky stanovené v čl. 107 odst. 1 Smlouvy a představují státní podporu. Pokud jde o opatření Pr1, Pr2 a Pr3, Komise dospěla k závěru, že vzhledem k tomu, že opatření přispěla k pokračování činností banky Proton, které byly později převedeny na banku Nea Proton, lze mít za to, že jsou rovněž přínosná pro banku Nea Proton, která tyto činnosti převzala. Jak je již uvedeno v 184. bodě odůvodnění, příjemcem opatření NP1 je banka Nea Proton, která převzala činnosti od banky Proton. Kromě toho je banka Nea Proton také příjemcem opatření NP2 a NP3.
(197)
Komise proto dospěla k závěru, že činnosti banky Nea Proton obdržely státní podporu ve formě kapitálové podpory ve výši 2 111,6 milionů EUR (opatření Pr1, NP1, NP2 a NP3), která doplnila státní záruky ve výši 149,4 milionů EUR (opatření Pr3) a řecké státní cenné papíry v hodnotě 78 milionů EUR (opatření Pr2), jak je shrnuto v tabulce 9.
Tabulka 9
Přehled celkové podpory obdržené bankami Proton a Nea Proton
Příjemce podpory
Opatření
Povaha podpory
Částka podpory (v milionech EUR)
Činnosti banky Proton
Pr1
Rekapitalizace
80
Činnosti banky Nea Proton
NP1
Financování mezery ve financování z PB na NPB
1 121,6
NP2
Rekapitalizace
515
NP3
Rekapitalizace
395
Celková poskytnutá kapitálová podpora
2 111,6
Příjemce podpory
Opatření
Povaha podpory
Činnosti banky Proton
Pr2
Úvěr ve formě dluhopisů
78
Pr3
Záruka
149,4
Celková poskytnutá podpora v oblasti likvidity
227,4
6.1.2 Právní základ pro posouzení slučitelnosti
(198)
Ustanovení č. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy zmocňuje Komisi, aby podpory považovala za slučitelné s vnitřním trhem, pokud mají „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“.
(199)
Komise uznala, že světová finanční krize může být příčinou vážné poruchy v hospodářství členského státu a že opatření, která podporují banky, mohou takovou poruchu napravit. To potvrdilo také sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o restrukturalizaci. Komise se i nadále domnívá, že požadavky na schválení státní podpory podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy jsou splněny vzhledem k tomu, že opět vzniklo napětí na finančních trzích. Komise tento názor potvrdila přijetím sdělení o prodloužení z roku 2011 (117) a sdělení o bankovnictví z roku 2013 (118).
(200)
Pokud je o řecké hospodářství, Komise v rozhodnutích, jimiž schvaluje a prodlužuje režim podpor pro řecké banky, jakož i ve schváleních opatření státní podpory, kterou Řecko poskytlo jednotlivým bankám (119), uznala, že v řeckém hospodářství existuje hrozba vážné poruchy a že státní podpora bank je k odstranění této poruchy vhodná. Proto by právním základem pro posouzení opatření podpory měl být čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy.
(201)
Aby byla podpora slučitelná podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, musí splňovat obecná kritéria slučitelnosti:
a) vhodnost: podpora musí být dobře cílená, aby mohla účinně dosáhnout cíle nápravy vážné poruchy v hospodářství; toho by nebylo dosaženo, pokud by opatření nebylo pro nápravu této poruchy vhodné;
b) nezbytnost: výše a podoba opatření podpory musí být nezbytné k dosažení cíle; proto se musí jednat o minimální částku, která je nezbytná k dosažení cíle, a opatření musí mít podobu, která je pro nápravu poruchy nejvhodnější;
c) přiměřenost:: kladné účinky opatření a narušení hospodářské soutěže je třeba náležitě vzájemně vyvážit a zajistit, aby bylo narušení omezeno na minimum nezbytné k dosažení cílů opatření.
(202)
Během finanční krize Komise vyvinula kritéria slučitelnosti pro různé druhy opatření podpory. Zásady pro posuzování opatření podpory byly poprvé stanoveny ve sdělení o bankovnictví z roku 2008.
(203)
Sdělení o rekapitalizaci (120) stanoví další pokyny k úrovni protiplnění požadované u kapitálových injekcí ze strany státu.
(204)
Na závěr Komise ve sdělení o restrukturalizaci (121) vysvětlila, jak bude posuzovat plány restrukturalizace. Při posuzování plánu restrukturalizace banky podle sdělení o restrukturalizaci Komise zohlední všechna opatření uvedená v tabulce 7.
6.1.3 Posouzení slučitelnosti opatření podpory podle sdělení o bankovnictví z roku 2008 a sdělení o rekapitalizaci
6.1.3.1 Slučitelnost opatření Pr1, Pr2 a Pr3 se sdělením o bankovnictví z roku 2008
(205)
Opatření Pr1, Pr2 a Pr3 byla poskytnuta v rámci režimu podpor pro řecké banky. Opatření, která zmíněný režim obsahuje, již byla posouzena a bylo shledáno, že jsou slučitelná s vnitřním trhem, a to v rozhodnutí Komise ze dne 19. listopadu 2008.
6.1.3.2 Slučitelnost opatření NP1 a NP2 se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o rekapitalizaci
(206)
Komise v rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton schválila opatření NP1 a NP2 jako podporu na záchranu. Jak je však uvedeno v 142. bodě odůvodnění, Komise vyjádřila obavy, zda je částka opatření NP2 nezbytná a zda bude banka Nea Proton sama schopna obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost, a proto zpochybnila, zda je možnost samostatné obnovy nejlevnější dostupnou možností. Tyto obavy byly rozptýleny prodejem banky Nea Proton bance dne 15. července 2013. Jelikož banka Nea Proton byla bance prodána otevřeným, transparentním a nediskriminačním způsobem, je částka, kterou banka zaplatila, považována za tržní cenu. V důsledku toho byla částka vlastního kapitálu, kterou stát do banky před prodejem vložil, nezbytná, aby byl prodej úspěšný. S ohledem na plán restrukturalizace, který banka předložila Komisi, se začleněním banky Nea Proton do činností banky vyřeší otázky dlouhodobé životaschopnosti banky Nea Proton.
6.1.3.3 Slučitelnost opatření NP3 se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o rekapitalizaci
6.1.3.3.1 Vhodnost
(207)
Pokud jde o vhodnost opatření NP3, tedy kapitálové injekce ve výši 395 milionů EUR, kterou fond HFSF poskytl bance Nea Proton předtím, než byla prodána bance, Komise se domnívá, že opatření je vhodné, protože pomohlo bance Nea Proton k tomu, aby pokračovala ve svých činnostech. Tyto činnosti by bez podpory fondu HFSF ustaly, protože banka Nea Proton měla v době prodeje bance záporný vlastní kapitál a nadále zaznamenávala ztráty. Žádná banka by banku Nea Proton nebyla koupila bez předchozí rekapitalizace. Opatření proto zaručuje, že je v Řecku zachována finanční stabilita. Na tomto základě Komise konstatuje, že opatření je vhodné jako podpora na záchranu.
6.1.3.3.2 Nezbytnost
(208)
Podle sdělení o bankovnictví z roku 2008 musí být výše a podoba opatření podpory nezbytné k dosažení cíle. To znamená, že kapitálový vklad musí představovat minimum nezbytné k dosažení tohoto cíle.
(209)
Jak Řecká banka uvedla v dopise ze dne 19. července 2013, pokud by banka Nea Proton bývala vyhlásila úpadek, mohla tím vzniknout nákaza, která by bývala podnítila novou systémovou krizi a oslabila důvěru, která byla v poslední době v bankovním systému obnovena po dokončení procesu rekapitalizace. Komise se domnívá, že tyto prvky finanční stability podporují nezbytnost opatření NP3.
(210)
Pokud jde o rozsah zásahu, částka 395 milionů EUR byla určena prostřednictvím otevřeného a nediskriminačního nabídkového řízení. Banka dokončila hloubkovou kontrolu banky Nea Proton. Nabídka banky, která vyžadovala, aby banka Nea Proton byla dříve, než ji banka koupí, rekapitalizována, byla vypočtena tak, aby splňovala minimální kapitálový poměr ve výši 9 % a aby umožňovala vytvořit zásoby ve výši dodatečných 119 milionů EUR vzhledem k očekávaným dalším ztrátám z úvěrů a očekávaným ztrátám před zdaněním do roku 2016. Komise dospěla k závěru, že podpora ve výši 395 milionů EUR byla nezbytná.
(211)
Pokud jde o protiplnění za podporu, vzhledem k tomu, že prodejní cena je stanovena na jedno euro, fond HFSH nezíská zpět žádné finanční prostředky. Jeho příspěvek se podobá grantu. Jak je uvedeno v bodě 44 sdělení o rekapitalizaci, rekapitalizaci bez dostatečného protiplnění lze přijmout pouze v případě, že banky, jež se dostaly do problémů, nemohou žádné protiplnění zaplatit. Komise má za to, že to je případ banky Nea Proton. Neexistence protiplnění v souladu se sdělením o rekapitalizaci vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace.
(212)
Závěr tedy je, že opatření jako podpora na záchranu je jak svojí částkou, tak podobou nezbytné k omezení narušování řeckého bankovního systému a hospodářství jako celku.
6.1.3.3.3 Přiměřenost
(213)
Komise podotýká, že po fúzi formou převzetí banky Nea Proton bankou byly na banku převedeny ekonomické činnosti banky Nea Proton. Skutečnost, že podpora tyto ekonomické činnosti zachránila, by teoreticky mohla narušovat hospodářskou soutěž. Komise však poukazuje na malou velikost banky Nea Proton a na proces prodeje, v němž měli soutěžící možnost předložit nabídku na koupi banky Nea Proton. Ekonomické činnosti banky Nea Proton budou navíc ihned po převodu v plném rozsahu začleněny do banky a přestanou existovat jako samostatná ekonomická činnost nebo konkurent. Komise proto dospěla k závěru, že podpora nijak neoprávněně nenarušuje hospodářskou soutěž.
6.1.3.3.4 Závěr ohledně souladu opatření NP3 se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o restrukturalizaci
(214)
Komise tudíž dospěla k závěru, že opatření NP3 je vhodné, nezbytné a vzhledem k hloubkové restrukturalizaci, která je pro banku, jež nyní obsahuje ekonomické činnosti banky Nea Proton, naplánována, přiměřené z hlediska zamýšleného cíle.
6.1.4 Slučitelnost opatření podpory se sdělením o restrukturalizaci
(215)
V 60., 61., 78. a 79. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, které se týká opatření NP1 a NP2, Komise poznamenala, že banka Nea Proton pravděpodobně nebude schopna poskytnout protiplnění za obdrženou státní podporu, a zdůraznila, že neexistence protiplnění vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace. V 211. bodě odůvodnění Komise v souvislosti s protiplněním za opatření NP3 poznamenala, že vzhledem k tomu, že prodejní cena banky Nea Proton je stanovena na jedno euro, fond HFSF nezíská zpět nic z 395 milionů EUR, které do banky vložil těsně před jejím prodejem (opatření NP3). Kromě toho Řecko zpětně nezíská nic z preferenčních akcií, které bance Nea Proton vydalo v květnu 2009, jelikož akciové pohledávky, které s nimi souvisely, byly ponechány v bance Proton, která vyhlásila úpadek. Komise proto dospěla k závěru, že neexistence protiplnění vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace jak z hlediska opatření pro zajištění životaschopnosti, tak opatření, která by omezila narušování hospodářské soutěže.
6.1.4.1 Dlouhodobá životaschopnost činností banky Nea Proton prostřednictvím prodeje
(216)
Bod 21 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že pokud se banka v obtížích není schopna hodnověrně vrátit k dlouhodobé životaschopnosti, mělo by se uvažovat o její řádné likvidaci či dražbě. Členské státy proto mohou stimulovat odchod neživotaschopných aktérů z trhu a zároveň umožnit, aby se proces odchodu uskutečnil v přiměřeném časovém rámci, který zachovává finanční stabilitu.
(217)
V rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton Komise vyjádřila vážné pochybnosti o tom, zda je banka Nea Proton schopna sama obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost, a poukázala na synergické účinky, kterých by mohlo být dosaženo integrací této banky do většího finančního subjektu.
(218)
V tomto ohledu bod 17 sdělení o restrukturalizaci vysvětluje, že pokud je kupující podnik životaschopný a schopný převzetí banky ve špatném finančním stavu absorbovat, pak může prodej banky ve špatném finančním stavu jiné finanční instituci přispět k obnovení dlouhodobé životaschopnosti a napomoci obnovení důvěry na trhu. Kromě toho bylo v souladu s Memorandem o hospodářské a finanční politice nutné dosáhnout hlubší konsolidace bankovního sektoru a fond HFSF musel banku Nea Proton prodat do 15. července 2013.
(219)
Jak je uvedeno v oddíle 7.5.2, banku lze na základě jejího plánu restrukturalizace považovat za životaschopný subjekt. Proto je díky tomu, že činnosti banky Nea Proton byly převedeny na banku, možné zachovat jejich dlouhodobou životaschopnost. Kromě toho skutečnost, že banka Nea Proton je v plném rozsahu začleněna do banky a přestává existovat jako samostatný konkurent, představuje hloubkovou restrukturalizaci, která je nutná v důsledku nedostatečného protiplnění za státní podporu.
6.1.4.2 Vlastní příspěvek a sdílení zátěže
(220)
V rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda byly náklady na restrukturalizaci omezeny na minimum. Tyto pochybnosti vycházely ze zjištění, že banka Nea Proton se nedokáže sama vrátit k dlouhodobé životaschopnosti, aniž by jí přitom vznikly vysoké náklady. Začleněním banky Nea Proton do banky, tedy do většího subjektu s infrastrukturou IT a strukturou pro řízení rizik, jsou tyto obavy rozptýleny. Prodej bance přispívá k omezení nákladů na restrukturalizaci na minimum.
(221)
Pokud jde o příspěvek akcionářů a držitelů podřízeného dluhu k nákladům na restrukturalizaci, Komise již v 77. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton stanovila, že akcionáři a držitelé podřízeného dluhu nebyli převedeni do banky Nea Proton, ale zůstali v bance Proton, tedy v subjektu, který vyhlásil úpadek. Komise proto měla za to, že bylo zajištěno dostatečné sdílení zátěže mezi akcionáři a držiteli podřízeného dluhu.
6.1.4.3 Opatření k omezení narušování hospodářské soutěže
(222)
Pokud jde o opatření, která mají omezit narušování hospodářské soutěže, bod 30 sdělení o restrukturalizaci stanoví: „Jako východisko pro posouzení, zda jsou taková opatření potřebná, považuje Komise velikost, rozsah a dosah činností, které by dotyčná banka vyvíjela při provádění hodnověrného plánu restrukturalizace. Povaha a forma takových opatření bude záležet na dvou kritériích: zaprvé na výši podpory a podmínkách a okolnostech, za kterých byla podpora udělena, a zadruhé na vlastnostech trhu či trhů, na kterých bude banka přijímající podporu působit.“
(223)
Pokud jde o částku obdržené podpory, Komise bere na vědomí částku celkové podpory obdržené ve formě kapitálu ve výši 2 111,6 milionů EUR (Pr1, NP1, NP2, NP3), která doplnila státní podporu v oblasti likvidity ve výši 149,4 milionů EUR (Pr3) a řecké státní cenné papíry ve výši 78 milionů EUR (Pr2). Opatření Pr1 odpovídalo v té době 4,6 % rizikově vážených aktiv banky Proton. Opatření NP1, tedy financování mezery ve financování v důsledku převodu činností z banky Proton na banku Nea Proton, odpovídalo přibližně 36 % rizikově vážených aktiv banky Proton na konci roku 2010 nebo 84 % rizikově vážených aktiv banky Nea Proton v době jejího založení. Vklad počátečního základního kapitálu, který fond HFSF poskytl bance Nea Proton a která byla součástí opatření NP2, odpovídala přibližně 18,8 % rizikově vážených aktiv banky Nea Proton v době jejího založení. Vklady dodatečného základního kapitálu, které byly součástí opatření NP2, odpovídaly přibližně 34,2 % rizikově vážených aktiv banky Nea Proton (na základě údajů k 31. prosinci 2012 (122)). Jak je uvedeno v 80. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, opatření NP1 a NP2 představovala více než 50 % rizikově vážených aktiv banky Proton nebo více než 130 % rizikově vážených aktiv banky Nea Proton. Základní kapitálová injekce před prodejem bance, tedy opatření NP3, odpovídala přibližně 48,7 % rizikově vážených aktiv banky Nea Proton (na základě údajů k 31. květnu 2013). Tyto částky podpory v kombinaci s neexistencí protiplnění vybízejí k výraznému omezení přítomnosti příjemce podpory na trhu.
(224)
Pokud jde o trh, na němž banka Nea Proton provozovala svoji činnosti, Komise v 82. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton uvedla, že banka Proton je velmi malá (přibližně 1 % podílu na trhu z celkových aktiv řeckých bank), a proto jsou aktiva a závazky banky Proton, které byly převedeny na banku Nea Proton, ve srovnání s velikostí řeckého bankovního systému poměrně malé. Proto dospěla k závěru, že navzdory výjimečně vysoké částce podpory lze narušení hospodářské soutěže způsobená tím, že bance Nea Proton byla poskytnuta podpora, považovat za omezená.
(225)
Kromě toho byly činnosti banky Nea Proton nabídnuty konkurentům v otevřené aukci. Po prodeji přestala banka Nea Proton existovat jako samostatný konkurent, neboť byla v plném rozsahu začleněna do banky.
(226)
Komise dospěla k závěru, že vzhledem k malé velikosti banky Nea Proton, otevřenému procesu prodeje a ke skutečnosti, že banka Nea Proton nebude nadále existovat jako samostatný konkurent, nedochází navzdory velmi vysoké částce podpory a neexistenci protiplnění k neoprávněnému narušování hospodářské soutěže.
6.1.4.4 Závěr ohledně slučitelnosti se sdělením o restrukturalizaci
(227)
Na základě analýzy v 216. až 226. bodě odůvodnění výše Komise dospěla k závěru, že prodej banky Nea Proton a její začlenění do banky zaručují, že banka Nea Proton bude dlouhodobě životaschopná, že je podpora omezena na nezbytné minimum a že nedochází k neoprávněnému narušování hospodářské soutěže.
(228)
Všechna opatření podpory uvedená v tabulce 7 by proto měla být prohlášena za slučitelná s vnitřním trhem.
6.2 POSOUZENÍ PODPORY TÝKAJÍCÍ SE BANKY NEW TT
6.2.1 Existence a částka podpory
(229)
Komise musí posoudit, zda opatření představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
6.2.1.1 Existence podpory u pokrytí mezery ve financování převedených aktiv a závazků banky T (opatření T)
(230)
V 26. až 32. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou T již Komise stanovila, že opatření T, tedy zásah v rámci programu pro řešení problémů bank fondů HDIGF a HFSF s cílem pokrýt mezeru ve financování u aktiv a závazků převedených na banku TT, představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Ve 33. bodě odůvodnění uvedeného rozhodnutí měla Komise za to, že ekonomické činnosti banky T, které byly převedeny na banku TT, jsou příjemcem státní podpory, neboť díky obdržené podpoře nadále existují.
6.2.1.2 Existence podpory u rekapitalizace provedené v rámci rekapitalizačního opatření pro banku TT (opatření TT)
(231)
Kapitálová injekce ve výši 224,96 milionů EUR, kterou řecký stát poskytl bance TT (opatření TT), byla poskytnuta v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky (123). V rozhodnutí o schválení uvedeného režimu Komise dospěla k závěru, že opatření poskytnutá v rámci režimu představují státní podporu. Opatření TT tudíž představovalo podporu ve prospěch banky TT.
(232)
Jak Komise uvedla v 98. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT, banka New TT převzala ekonomické činnosti, které byly dříve prováděny v bance TT včetně banky T.
6.2.1.3 Existence podpory u financování mezery ve financování banky New TT (opatření NTT1)
(233)
V 53. až 57. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT již Komise stanovila, že opatření NTT1, tedy zásah fondu HFSF s cílem pokrýt mezeru ve financování banky New TT, představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. V 54. bodě odůvodnění uvedeného rozhodnutí Komise měla za to, že banka New TT je ekonomickým příjemcem, neboť přejímá ekonomické činnosti banky TT, které díky obdržené podpoře nadále existují.
6.2.1.4 Existence podpory u vkladu počátečního základního kapitálu (opatření NTT2)
(234)
V 49. až 52. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT již Komise stanovila, že opatření NTT2, tedy vklad počátečního základního kapitálu fondem HFSF ve výši 500 milionů EUR ve prospěch banky New TT, představuje státní podporu pro banku New TT ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
6.2.1.5 Existence podpory pro banku jako nabyvatele banky New TT
(235)
Banka získala akcie banky New TT v rámci otevřeného a nediskriminačního nabídkového řízení. Podle informací, které byly dne 15. července 2013 obdrženy od řeckých orgánů, se finanční poradce obrátil na značný počet zahraničních a řeckých bank a investorů a pouze čtyři největší řecké banky předložily konečné nabídky. Na základě skutečnosti, že se finanční poradce obrátil na značný počet bank, může Komise vyvodit závěr, že nabídkové řízení bylo otevřené a nediskriminační. Nabídka banky byla vzhledem k částce a druhu nabídky považována za nejlepší.
(236)
Konkrétněji banka souhlasila s tím, že fond HFSF zaplatí celkovou částku 681 milionů EUR ve formě nově vydaných kmenových akcií. Druhá nejvyšší nabídka byla nabídka hotovosti ve výši 500 milionů EUR. Byla tedy o 26,58 % nižší než nabídka banky. Podle dopisu Řecké banky ze dne 8. července 2013 nelze nabídku hotovosti předloženou domácí bankou zohlednit, pokud je tato banka dosud závislá na financování z Eurosystému, a zejména pokud je příjemcem nouzové pomoci v oblasti likvidity. Druhá nejvyšší nabídka tudíž nesplňovala požadavky Řecké banky.
(237)
Rovněž je třeba podotknout, že podle prodejní smlouvy fond HFSF obdržel 1 418,75 milionů nových kmenových akcií banky za nabídkovou cenu 0,48 EUR za akcii (124). Účast fondu HFSF v bance vzrostla z 93,55 % na 95,23 %.
(238)
Komise proto dospěla k závěru, že nákup nepředstavuje podporu pro kupujícího.
6.2.1.6 Závěr o existenci podpory
(239)
Na základě výše uvedených skutečností se Komise domnívá, že opatření T, TT, NTT1 a NTT2 představují státní podporu. Pokud jde o opatření T, Komise dospěla k závěru, že podpora zvýhodnila činnosti banky T, neboť tyto činnosti byly převedeny na banku TT a později na banku New TT. Pokud jde o opatření TT, Komise dospěla k závěru, že zvýhodnilo činnosti banky TT, které byly převedeny na banku New TT. Příjemcem opatření NTT1 a NTT2 je banka New TT.
(240)
Komise proto dospěla k závěru, že na ekonomické činnosti banky T, které převzala banka TT a později banka New TT, byla poskytnuta rekapitalizační podpora ve výši 677 milionů EUR, zatímco na činnosti prováděné bankou TT, které převzala banka New TT, byla poskytnuta státní podpora ve formě kapitálové podpory ve výši 4 457,96 milionů EUR (opatření TT, NTT1 a NTT2).
Tabulka 10
Přehled celkové podpory obdržené bankami T, TT a New TT
Příjemce podpory
Opatření
Popis
Částka podpory (v milionech EUR)
Činnosti banky T
T
Financování mezery ve financování z T na TT
677
Činnosti banky TT
TT
Rekapitalizace
224,96
Činnosti banky New TT
NTT1
Financování mezery ve financování z banky TT na New TT
3 732,6
NTT2
Počáteční základní kapitál
500
6.2.2 Právní základ pro posouzení slučitelnosti
(241)
Ustanovení č. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy zmocňuje Komisi, aby podpory považovala za slučitelné s vnitřním trhem, pokud mají „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“.
(242)
Jak je vysvětleno v 199. a 200. bodě odůvodnění, právním základem pro posouzení opatření podpory pro řecké banky by v současnosti měl být čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy.
(243)
Jak je vysvětleno ve 201. bodě odůvodnění, aby byla podpora slučitelná podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, musí splňovat obecná kritéria slučitelnosti: musí být vhodná, nezbytná a přiměřená.
(244)
Zásady pro posuzování opatření podpory byly poprvé stanoveny ve sdělení o bankovnictví z roku 2008.
(245)
Sdělení o rekapitalizaci (125) stanoví další pokyny k úrovni protiplnění požadované u státních kapitálových injekcí.
(246)
Na závěr Komise ve sdělení o restrukturalizaci (126) vysvětlila, jak bude posuzovat plány restrukturalizace. Při posuzování plánu restrukturalizace bank podle sdělení o restrukturalizaci Komise zohlední všechna opatření uvedená v tabulce 8.
6.2.3 Slučitelnost opatření podpory se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o rekapitalizaci
6.2.3.1 Slučitelnost opatření T se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o rekapitalizaci
(247)
Pokud jde o opatření T, v rozhodnutí o bance T Komise konstatovala, že zásah splňuje požadavky čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, a rozhodla, že zásah je slučitelný s vnitřním trhem z důvodů finanční stability po dobu šesti měsíců od data přijetí uvedeného rozhodnutí. Řecké orgány do konce tohoto šestiměsíčního období nepředložily aktualizovaný plán restrukturalizace banky TT, který by zohlednil začlenění činností banky T do banky TT. V 83. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT však Komise konstatovala, že toto opomenutí je pochopitelné, neboť mezitím bylo přijato rozhodnutí o vyřešení krizové situace banky TT. Vzhledem k tomu, že řecké orgány v lednu 2013 předložily plán restrukturalizace banky New TT a v březnu 2013 jej aktualizovaly, přičemž jak původní plán, tak aktualizace se zabývají činnostmi, které byly převedeny z banky T na banku TT, Komise v rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT opatření T dočasně schválila jako podporu na záchranu, dokud nebude přijato konečné rozhodnutí o opatřeních T, TT, NTT1 a NTT2.
6.2.3.2 Slučitelnost opatření TT se sdělením o bankovnictví z roku 2008
(248)
Již v rozhodnutí ze dne 19. listopadu 2008 (127) dospěla Komise k závěru, že opatření TT, jež bylo poskytnuto v květnu 2009 v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky, je slučitelnou podporou na záchranu podle sdělení o bankovnictví z roku 2008. Rozhodnutí ze dne 19. listopadu 2008 neodkazovalo na sdělení o rekapitalizaci, jelikož toto sdělení tehdy ještě nebylo přijato.
6.2.3.3 Slučitelnost opatření NTT1 a NTT2 se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o rekapitalizaci
(249)
Již v rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT Komise dočasně schválila opatření NTT1 a NTT2 jako podporu na záchranu.
6.2.4 Slučitelnost opatření T, TT, NTT1 a NTT2 se sdělením o restrukturalizaci
6.2.4.1 Neexistence odpovídajícího protiplnění za podporu: je třeba je zohlednit v rámci posouzení podle sdělení o restrukturalizaci
(250)
Ve 45. bodě odůvodnění rozhodnutí o bance T Komise poznamenala, že fondy HDIGF a HFSF pravděpodobně nezískají zpět žádné prostředky a že financování mezery ve financování z banky T na banku TT se proto podobá grantu. Kromě toho, jak konstatuje 101. bod odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT, fond HFSF může očekávat, že získá zpět pouze část svého vkladu počátečního základního kapitálu ve výši 500 milionů EUR (opatření NTT2). Kromě toho Komise poznamenala, že fondu HFSF nebude poskytnuto žádné protiplnění za financování mezery z banky TT na banku New TT (opatření NTT1) a že existuje jen velmi nízká pravděpodobnost, že fond HFSF získá zpět část z 3,7 miliard EUR. Na závěr Komise podotýká, že stát s nejvyšší pravděpodobností nezíská zpět žádnou částku v souvislosti s opatřením TT, neboť jeho akciové pohledávky týkající se preferenčních akcií vydaných v květnu 2009 zůstaly v bance TT, která vyhlásila úpadek.
(251)
Jak je uvedeno v 77. a 102. bodě odůvodnění o zahájení řízení s bankou New TT, neexistence protiplnění vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace jak z hlediska opatření pro zajištění životaschopnosti, tak opatření, která by omezila narušování hospodářské soutěže.
6.2.4.2 Zajištění dlouhodobé životaschopnosti činností banky New TT prostřednictvím prodeje
(252)
Bod 21 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že pokud se úvěrová instituce v obtížích nemůže hodnověrně vrátit k dlouhodobé životaschopnosti, mělo by se uvažovat o její řádné likvidaci či dražbě.
(253)
V oddíle 3.2.4.1 rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT Komise vyjádřila vážné pochybnosti o tom, zda je banka New TT schopna sama obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost a zda dokáže dosáhnout plánovaného růstu příjmů. Kromě toho poukázala na to, že banka New TT přijala pouze omezený počet opatření k tvorbě zisku a že nepřijala opatření ke snížení nákladů na zaměstnance a k racionalizaci sítě poboček. Rovněž poukázala na součinnost, jíž by mohlo být dosaženo začleněním banky New TT do většího finančního subjektu.
(254)
V tomto ohledu bod 17 sdělení o restrukturalizaci vysvětluje, že pokud je kupující podnik životaschopný a schopný převzetí banky ve špatném finančním stavu absorbovat, pak může prodej banky ve špatném finančním stavu jiné finanční instituci přispět k obnovení dlouhodobé životaschopnosti a napomoci obnovení důvěry na trhu. Kromě toho byl s ohledem na veřejný zájem a finanční stabilitu, jakož i na ochranu aktiv fondu HFSF prodej banky New TT podle Memoranda o hospodářské a finanční politice prioritní akcí.
(255)
Jak je uvedeno v oddíle 7.5.2, banku lze na základě jejího plánu restrukturalizace považovat za životaschopný subjekt. Díky tomu, že činnosti banky New TT byly převedeny na banku, je proto možné zachovat dlouhodobou životaschopnost těchto činností. Banka New TT přestává existovat jako samostatný konkurent. Dne 14. dubna 2014 byla dokončena provozní fúze banky New TT a banky. Bude o několik poboček zeštíhlena síť poboček s názvem „Hellenic Postbank“ (banka si hodlá značku „Hellenic Postbank“ ponechat pro některé pobočky, zatímco značka „T-bank“ zanikne a síť poboček „T-bank“ bude zakrátko zcela uzavřena) a správní a jiné centrální funkce banky New TT budou v plném rozsahu operačně začleněny do banky. Komise dospěla k závěru, že plán restrukturalizace zaručuje, že bude provedena hloubková restrukturalizace vyžadovaná v důsledku nedostatečného protiplnění.
6.2.4.3 Vlastní příspěvek a sdílení zátěže
(256)
Obavy Komise vyjádřené v 99. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT, zda náklady na restrukturalizaci v důsledku toho, že se banka New TT restrukturalizovala samostatně, nevzrostly, byly rozptýleny režimem dobrovolného odchodu z trhu (128), který banka New TT samostatně provedla v červenci 2013, a prodejem banky New TT bance. Přesněji řečeno, racionalizace sítě poboček, plné začlenění banky T a plné provozní začlenění banky New TT do banky minimalizují náklady na restrukturalizaci.
(257)
Pokud jde o sdílení zátěže akcionáři a držiteli podřízeného dluhu, Komise již v 100. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT stanovila, že akcionáři a držitelé podřízeného dluhu nebyli převedeni do banky New TT, ale zůstali v bance TT, tedy v subjektu, který vyhlásil úpadek. Komise proto měla za to, že bylo zajištěno dostatečné sdílení zátěže akcionáři a držiteli podřízeného dluhu.
(258)
Z toho důvodu se Komise domnívá, že náklady na restrukturalizaci jsou omezeny na minimum a že bylo dosaženo dostatečného sdílení zátěže. Jak již bylo vysvětleno v 251. bodě odůvodnění, neexistence protiplnění však vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace jak z hlediska opatření pro zajištění životaschopnosti, tak opatření, která by omezila narušování hospodářské soutěže.
6.2.4.4 Opatření k omezení narušování hospodářské soutěže
(259)
Pokud jde o opatření, která mají omezit narušování hospodářské soutěže, bod 30 sdělení o restrukturalizaci stanoví: „Jako východisko pro posouzení, zda jsou taková opatření potřebná, považuje Komise velikost, rozsah a dosah činností, které by dotyčná banka vyvíjela při provádění hodnověrného plánu restrukturalizace. Povaha a forma takových opatření bude záležet na dvou kritériích: zaprvé na výši podpory a podmínkách a okolnostech, za kterých byla podpora udělena, a zadruhé na vlastnostech trhu či trhů, na kterých bude banka přijímající podporu působit.“
(260)
Pokud jde o částku obdržené podpory, Komise připomíná, že v 104. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT poznamenala, že banka New TT obdržela podporu ve výši 4,6 miliard EUR (opatření NTT1 a NTT2), což představuje více než 70 % rizikově vážených aktiv banky TT a více než 90 % rizikově vážených aktiv banky New TT. Kromě toho Komise konstatovala, že banka TT (tedy právní subjekt, jenž dříve provozoval činnosti, které převzala banka New TT) dříve obdržela podporu v rámci režimu podpor pro řecké banky (129). Banka TT obdržela první kapitálový vklad ve výši 224,96 milionů EUR ve formě preferenčních akcií (opatření TT), což se rovnalo 2,9 % jejích tehdejších rizikově vážených aktiv. Kromě toho po vyřešení krizové situace banky T obdržely činnosti banky T, které byly převedeny na banku TT, podporu na řešení problémů ve výši přibližně 678 milionů EUR (opatření T), což se rovnalo 37,7 % rizikově vážených aktiv banky T k referenčnímu datu fúze (31. března 2011). Takovéto částky podpory v kombinaci s neexistencí protiplnění vyvolávají nutnost hloubkové restrukturalizace.
(261)
Na druhé straně Komise v 104. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT poukázala na okolnosti, za nichž byla podpora poskytnuta. Přesněji řečeno, značná část ztrát, které vznikly bance TT v posledních letech, podle všeho nepochází z riskování, ale z držení dluhopisů ŘSDL. Komise rovněž konstatovala, že vysoké ztráty z úvěrů poskytovaných domácnostem a společnostem jsou zapříčiněny především mimořádně hlubokou a dlouhou recesí, nikoli riskantním poskytováním úvěrů. Zdá se tedy, že podpora jen málo narušuje hospodářskou soutěž. Komise však konstatovala, že banka TT v poměru ke své velikosti drží mnohem více dluhopisů ŘSDL než jiné řecké banky, což je faktor, v němž se projevuje nepřiměřené riskování.
(262)
Jak již bylo podotknuto, banka New TT přestává existovat jako samostatný konkurent, který samostatně určuje svou politiku. Plán restrukturalizace banky vychází z předpokladů plného začlenění banky New TT do banky, a to i přesto, že banka bude pro některé pobočky a produkty nadále používat značku „Hellenic Postbank“.
(263)
Pokud jde o trh, na němž banka New TT provozovala svoji činnost, Komise v 106. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT uvedla, že banka TT je středně velká (přibližně 6 % z hlediska vkladů) a že aktiva a závazky banky TT, které byly převedeny na banku New TT, jsou ve srovnání s velikostí řeckého bankovního systému poměrně malé. Proto dospěla k závěru, že navzdory výjimečně vysoké částce podpory lze narušení hospodářské soutěže způsobená tím, že bance New TT byla poskytnuta podpora, považovat za omezená.
(264)
Plánované zeštíhlení sítě poboček „Hellenic Postbank“, v jehož rámci došlo ke snížení celkového počtu poboček ze 196 na 50 (130), dále potvrzuje posouzení uvedené v 263. bodě odůvodnění, že narušení hospodářské soutěže v důsledku podpory poskytnuté bance New TT lze považovat spíše za omezená.
(265)
Kromě toho byly činnosti banky New TT nabídnuty konkurentům v otevřené a nediskriminační aukci.
(266)
Značná část opatření podpory NTT1 a NTT2 byla nezbytná v důsledku prominutí dluhu ve prospěch státu (ve formě programu PSI) a kvůli mimořádně dlouhé recesi, spíše než v důsledku nevhodných úvěrových praktik. Kromě toho byl rozsah činností banky New TT malý, proces prodeje byl otevřený, transparentní a nediskriminační a banka New TT nebude nadále existovat jako samostatný konkurent. Proto Komise dospěla k závěru, že navzdory vysoké částce podpory a neexistenci odpovídajícího protiplnění za poskytnutou státní podporu nedochází k neoprávněnému narušování hospodářské soutěže.
6.2.4.5 Závěr ohledně slučitelnosti opatření T, TT, NTT1 a NTT2 se sdělením o restrukturalizaci
(267)
Komise dospěla k závěru, že prodej banky New TT bance a související restrukturalizace zaručují dlouhodobou životaschopnost banky New TT, omezují podporu na nezbytné minimum a brání neoprávněnému narušování hospodářské soutěže.
(268)
Všechna opatření podpory uvedená v tabulce 8 by měla být prohlášena za slučitelná s vnitřním trhem.
7. POSOUZENÍ PODPORY POSKYTNUTÉ BANCE
7.1 EXISTENCE A ČÁSTKA PODPORY
(269)
Komise musí stanovit existenci státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
7.1.1 Existence podpory v opatřeních poskytnutých v rámci režimu podpor pro řecké banky
7.1.1.1 Státní podpora v oblasti likvidity poskytnutá v rámci záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů (opatření L1)
(270)
Již v rozhodnutích, jimiž schvaluje a prodlužuje režim podpor pro řecké banky (131), Komise stanovila, že podpora v oblasti likvidity poskytnutá v rámci tohoto režimu představuje podporu. Nesplacená částka záruk dosáhla k 15. dubnu 201113 600 milionů EUR a ke 30. listopadu 201313 932 milionů EUR. Budoucí podpora v oblasti likvidity poskytnutá v rámci režimu bude rovněž představovat státní podporu.
7.1.1.2 Státní rekapitalizace poskytnutá v rámci režimu rekapitalizace (opatření A)
(271)
Již v rozhodnutí ze dne 19. listopadu 2008 o režimu podpor pro řecké banky Komise konstatovala, že rekapitalizace, které mají být provedeny v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí uvedeného režimu, budou představovat podporu. Banka obdržela 950 milionů EUR ve formě preferenčních akcií, které představují přibližně 2 % rizikově vážených aktiv banky (132).
(272)
V roce 2010 Řecko provedlo řadu změn v technických parametrech těchto preferenčních akcií. Vzhledem k tomu, že změny zvyšují protiplnění ze strany státu a zavádějí automatické navýšení kuponu o 2 % ročně, pokud nejsou preferenční akcie splaceny do pěti let, Komise dospěla k závěru, že změny v technických parametrech neposkytují bance žádnou výhodu, a tudíž nezahrnují dodatečnou státní podporu.
7.1.2 Existence podpory v případě pomoci NPL se státní zárukou (opatření L2)
(273)
Komise v 51. bodě sdělení o bankovnictví z roku 2008 objasnila, že poskytují-li centrální banky finanční prostředky finančním institucím, nejedná se o podporu, pokud jsou splněny čtyři kumulativní podmínky týkající se solventnosti finanční instituce, zajištění facility, úrokové sazby účtované finanční instituci a neexistence protizáruky státu. Vzhledem k tomu, že pomoc NPL se státní zárukou, která byla poskytnuta bance, čtyři zmíněné kumulativní podmínky nesplňuje, zejména proto, že obsahuje státní záruku a je udělena ve spojení s dalšími opatřeními podpory, představuje státní podporu.
(274)
Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou splňuje podmínky vymezené v čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Zaprvé, protože toto opatření zahrnuje státní záruku ve prospěch Řecké banky, veškeré ztráty ponese stát. Opatření tudíž využívá státní zdroje. Pomoc NPL umožňuje bankám získat finanční prostředky v době, kdy nemají přístup k velkoobchodním trhům financování a k řádným operacím Eurosystému zaměřeným na refinancování. Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou poskytnutá bance tudíž banku zvýhodňuje. Vzhledem k tomu, že je pomoc NPL omezena na bankovní sektor, opatření je selektivní. A jelikož NPL se státní zárukou umožňuje bance, aby nadále provozovala své činnosti na trhu, a brání jí v tom, aby se dostala do insolvence a musela opustit trh, narušuje hospodářskou soutěž. Vzhledem k tomu, že banka působí v jiných členských státech a že finanční instituce z jiných členských států působí nebo by mohly mít zájem působit v Řecku, výhoda poskytnutá bance ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
(275)
Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou (opatření L2) představuje státní podporu. Částka pomoci NPL se státní zárukou se postupem času měnila. K 31. prosinci 2012 dosáhla přibližně 12 miliard EUR.
7.1.3 Existence podpory v opatřeních poskytnutých prostřednictvím HFSF
7.1.3.1 První překlenovací rekapitalizace (opatření B1)
(276)
Již v oddíle 5.1 rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou Komise dospěla k závěru, že první překlenovací rekapitalizace představuje státní podporu. Obdržený kapitál dosáhl částky 3 970 milionů EUR.
7.1.3.2 Druhá překlenovací rekapitalizace (opatření B2)
(277)
Opatření B2 bylo provedeno s využitím zdrojů fondu HFSF, které, jak je vysvětleno v 47. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou, zahrnují státní zdroje.
(278)
Pokud jde o existenci výhody, opatření B2 zvýšilo kapitálový poměr banky na úroveň, která jí umožňuje nadále fungovat na trhu a zajišťuje jí přístup k finančním prostředkům Eurosystému. Kromě toho protiplnění za opatření B2 je tvořeno úroky z obligací EFSF a dodatečným poplatkem ve výši 1 %. Jelikož protiplnění je zjevně nižší než protiplnění u podobných kapitálových nástrojů na trhu, banka by za těchto podmínek zcela jistě nedokázala na trhu získat takový kapitál. Proto opatření B3 poskytlo bance výhodu ze státních zdrojů. Vzhledem k tomu, že opatření bylo k dispozici pouze bance, mělo selektivní povahu.
(279)
V důsledku opatření B2 bylo posíleno postavení banky, neboť bance byly poskytnuty finanční prostředky nutné k tomu, aby nadále plnila kapitálové požadavky, což vedlo k narušení hospodářské soutěže. Jelikož banka působí na jiných evropských bankovních trzích a jelikož v Řecku působí finanční instituce z jiných členských států, a to zejména na pojistném trhu, opatření B2 rovněž pravděpodobně ovlivní obchod mezi členskými státy.
(280)
Komise považuje opatření B2 za státní podporu. Bylo jako podpora oznámeno vnitrostátními orgány. Obdržený kapitál dosáhl částky 1 341 milionů EUR.
7.1.3.3 Písemný závazek (opatření B3)
(281)
V rámci opatření B3 se fond HFSF zavázal, že bance poskytne dodatečný kapitál nutný k dokončení rekapitalizace banky, a to v částce požadované Řeckou bankou v rámci zátěžového testu v roce 2012. Fond HFSF obdrží své zdroje od státu. Komise proto dospěla k závěru, že písemný závazek využívá státní prostředky. Okolnosti, za nichž může fond HFSF poskytnout finančním institucím podporu, jsou přesně vymezeny a omezeny řeckým právním řádem. Proto lze použití těchto státních prostředků přičíst státu. HFSF se zavázal, že bance poskytne dodatečný kapitál ve výši až 528 milionů EUR.
(282)
Písemný závazek poskytl bance výhodu, neboť ujistil její vkladatele, že banka bude schopna získat celou částku kapitálu, kterou získat musela, tedy že jí fond HFSF poskytne kapitál, pokud se jí nepodaří získat jej na trhu. Závazek také usnadňuje získání soukromého kapitálu na trhu, protože investoři mají jistotu, že pokud banka nedokáže získat část kapitálu na trhu, fond HFSF jí jej poskytne. Žádný soukromý investor by nebyl poskytl jakýkoli závazek dříve, než by byly známy podmínky rekapitalizace, a v té době banka neměla přístup ke kapitálovému trhu.
(283)
Jelikož banka působí na jiných evropských bankovních trzích a jelikož v Řecku působí finanční instituce z jiných členských států, a to zejména na pojistném trhu, opatření B3 rovněž pravděpodobně ovlivní obchod mezi členskými státy a naruší hospodářskou soutěž.
(284)
Opatření B3 proto představuje podporu a dne 27. prosince 2012 bylo řeckými orgány jako takové oznámeno.
7.1.3.4 Jarní rekapitalizace v roce 2013 (opatření B4)
(285)
Jarní rekapitalizace v roce 2013 (opatření B4) spočívá v přeměně první a druhé překlenovací rekapitalizace (opatření B1 a B2) a písemného závazku (opatření B3) na rekapitalizaci trvalou ve výši 5 839 milionů EUR v kmenových akciích. Jelikož opatření B4 spočívá v přeměně podpory, která již byla poskytnuta, zahrnuje státní prostředky, ale nezvyšuje nominální částku podpory. Opatření však zvyšuje výhodu banky (a tudíž narušení hospodářské soutěže), protože jde o trvalou, nikoli dočasnou rekapitalizaci jako v případě opatření B1 a B2. Ve srovnání s opatřením B3, které představuje pouhý závazek, a nikoli skutečnou rekapitalizaci, opatření B4 zvýšilo kapitálovou přiměřenost banky, a proto bance poskytlo další výhodu.
(286)
Komise podotýká, že tato podpora nebyla poskytnuta všem bankám, které provozují svoji činnost v Řecku. Pokud jde o narušení hospodářské soutěže a dopad na obchod, Komise např. podotýká, že podpora umožnila bance nadále provádět operace v jiných členských státech, např. v Rumunsku nebo Bulharsku. Likvidace banky by bývala vedla k ukončení jejích činností v zahraničí, a to prostřednictvím likvidace těchto činností nebo prodejem podniků. Kromě toho banka svými pojišťovacími činnostmi v Řecku konkuruje činnostem dceřiných společností pojišťoven z jiných členských států. Opatření proto narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod mezi členskými státy. Opatření B4 tudíž představuje státní podporu.
7.1.3.5 Závěr o opatřeních B1, B2, B3 a B4
(287)
Opatření B1, B2, B3 a B4 představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Částka státní podpory zahrnuté v opatřeních B1, B2, B3 a B4 činí 5 839 milionů EUR, což se rovnalo částce státní podpory, kterou fond HFSF skutečně vyplatil bance.
(288)
Bod 31 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že kromě absolutní částky podpory musí Komise zohlednit podporu „ve vztahu k rizikově váženým aktivům banky“. Opatření B1, B2, B3 a B4 byla poskytnuta v průběhu jednoho roku, a to od dubna 2012 do května 2013. Během tohoto období se rizikově vážená aktiva banky změnila. Vyvstává tedy otázka, jaká úroveň rizikově vážených aktiv by se měla použít, zda úroveň, která existovala na začátku období, nebo úroveň na jeho konci. Opatření B1, B2, B3 a B4 mají pokrýt kapitálovou potřebu, kterou vymezila Řecká banka v březnu 2012 (zátěžový test z roku 2012). Jinými slovy, kapitálové potřeby pokryté uvedenými opatřeními existovaly již v březnu 2012. Komise se tudíž domnívá, že by se částka podpory zahrnuté v opatřeních B1, B2, B3 a B4 měla srovnat s rizikově váženými aktivy banky k 31. březnu 2012. Rovněž připomíná, že Řecká banka v období po březnu 2012 do jarní rekapitalizace v roce 2013 nezohledňovala akvizice řeckých bank s cílem upravit - nahoru nebo dolů - jejich kapitálové potřeby. Tento faktor dále prokazuje, že opatření B1, B2, B3 a B4 byla opatření podpory související s oblastí působnosti banky k 31. březnu 2012.
(289)
První a druhá překlenovací rekapitalizace a písemný závazek společně dosáhly částky 5 839 milionů EUR. Tato částka představuje 13,8 % rizikově vážených aktiv banky k 31. březnu 2012.
7.1.3.6 Rekapitalizační závazek z roku 2014 (opatření C)
(290)
Dne 31. března 2014 banka od fondu HFSF obdržela písemný závazek, že se fond HFSF bude podílet na navýšení základního kapitálu banky částkou až 2 864 milionů EUR (opatření C). Z důvodů vysvětlených ve 277. bodě odůvodnění uvedené opatření zahrnuje využití státních prostředků. Uvedené opatření banku zvýhodňuje, neboť zaručuje, že banka získá kapitál, který potřebuje, což vkladatelům poskytne jistotu a banka bude moci snadněji získat kapitál od soukromých investorů.
(291)
Pokud soukromí investoři neupíší celou částku kapitálového navýšení, fond HFSF musí do banky vložit kapitál na základě písemného závazku. Takový kapitálový vklad by ve srovnání s písemným závazkem představoval pro banku větší výhodu. Na rozdíl od pouhého písemného závazku skutečná kapitálová injekce zvyšuje kapitálovou přiměřenost banky.
(292)
Ani písemný závazek, ani jeho potenciální provedení ve formě skutečného kapitálového vkladu nesplňují zásadu investora v tržním hospodářství. I v případě, že by fond HFSF koupil nové akcie za stejnou cenu jako soukromí investoři, okolnosti účasti fondu HFSF se značně liší od okolností soukromých investorů, kteří upíší nové akcie. Ještě předtím, než se k nákupu akcií formálně zavázal jakýkoli soukromý investor, se fond HFSF zavázal, že bude-li to nutné, upíše celé navýšení základního kapitálu. Soukromí investoři, kteří kupují nové akcie, budou mít jistotu, že banka v každém případě získá celou částku potřebného kapitálu, protože fond HFSF bude sloužit jako pojistka a koupí všechny akcie, které neupsali soukromí investoři. Zadruhé, fond HFSF se navýšení zúčastní pouze tehdy, pokud nebude existovat dostatečná poptávka ze strany soukromých investorů na spodní hranici oznámeného cenového rozpětí. Fond HFSF tak poskytne bance kapitál, který banka nebude moci získat na trhu za stejnou cenu za akcii. V důsledku toho fond HFSF poskytuje kapitál v částce nebo za cenu, které nelze získat trhu.
(293)
Jelikož bylo opatření C poskytnuto pouze bance, je selektivní. Pozice banky byla posílena, protože jí byly poskytnuty finanční zdroje nutné k tomu, aby splnila regulační kapitálové požadavky stanovené Řeckou bankou. Opatření C tudíž bance poskytuje výhodu, která narušuje hospodářskou soutěž. Jelikož banka působí na jiných evropských bankovních trzích a jelikož v Řecku působí finanční instituce z jiných členských států, a to zejména na pojistném trhu, opatření C rovněž pravděpodobně ovlivní obchod mezi členskými státy.
(294)
Rekapitalizační závazek z roku 2014 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Částka podpory zahrnuté v uvedeném opatření činí 2 864 milionů EUR, což představuje 7,5 % rizikově vážených aktiv banky k 31. prosinci 2013 (133).
(295)
Pokud HFSF bance v rámci plnění zmíněného závazku skutečně poskytne kapitálový vklad, zvýší se tím zvýhodnění banky a zesílí narušení hospodářské soutěže, nevzroste však nominální částka podpory (134).
7.1.4 Závěr o existenci a celkové částce obdržené podpory
(296)
Opatření A, B1, B2, B3, B4 a C představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
Tabulka 11
Přehled celkové podpory obdržené bankou
Ref.
Opatření
Druh opatření
Částka podpory
Podpora/rizikově vážená aktiva
A
Preferenční akcie
Kapitálová podpora
950 milionů EUR
2 %
B1 B2 B3 B4
První překlenovací rekapitalizace
Druhá překlenovací rekapitalizace
Písemný závazek
Jarní rekapitalizace v roce 2013
Kapitálová podpora
5 839 milionů EUR
13,8 %
C
Písemný závazek z roku 2014
Závazek poskytnout kapitálovou podporu
2 864 milionů EUR
7,5 %
Celková kapitálová podpora poskytnutá bance
9 653 milionů EUR
15,8 %
Celkový kapitál vyplacený bance
6 789 milionů EUR [mohlo by jít až o 9 653 milionů EUR, pokud bude fond HFSF muset poskytnout celou částku kapitálového navýšení, k němuž došlo v dubnu 2014]
23,7 %
Ref.
Opatření
Druh opatření
Nominální částka podpory
L1
Podpora v oblasti likvidity
Záruka
13 932 milionů EUR
k 30. listopadu 2013
L2
Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou
Finanční prostředky a záruka
12 000 milionů EUR
k 31. prosinci 2012
Celková podpora v oblasti likvidity poskytnutá bance
25 932 milionů EUR
7.2 PRÁVNÍ ZÁKLAD PRO POSOUZENÍ SLUČITELNOSTI
(297)
Jak konstatuje 200. bod odůvodnění, právním základem pro posouzení opatření podpory by měl být čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy (135).
(298)
Během finanční krize Komise vyvinula kritéria slučitelnosti pro různé druhy opatření podpory. Zásady pro posuzování opatření podpory byly poprvé stanoveny ve sdělení o bankovnictví z roku 2008.
(299)
Pokyny k rekapitalizačním opatřením jsou vymezeny ve sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011.
(300)
Sdělení o rekapitalizaci definuje přístup, který Komise zaujala k posuzování plánu restrukturalizace, a zejména stanoví, že je nutné obnovit životaschopnost, zaručit řádný příspěvek ze strany příjemce podpory a omezit narušování hospodářské soutěže.
(301)
Tento rámec byl dokončen sdělením o bankovnictví z roku 2013, které se vztahuje na opatření podpory oznámená po 1. srpnu 2013.
7.2.1 Právní základ pro posouzení slučitelnosti podpory v oblasti likvidity poskytnuté bance (opatření L1).
(302)
Podpora v oblasti likvidity, kterou již banka obdržela, byla s konečnou platností schválena sledem rozhodnutí, jimiž se schvalují opatření v rámci režimu podpor pro řecké banky a změny a prodloužení tohoto režimu (136). Jakákoli budoucí podpora v oblasti likvidity ve prospěch banky bude muset být poskytnuta v rámci režimu řádně schváleného Komisí. Podmínky takové podpory bude muset ještě před poskytnutím schválit Komise, a proto je není třeba v tomto rozhodnutí dále posuzovat.
7.2.2 Právní základ pro posouzení slučitelnosti preferenčních akcií (opatření A)
(303)
Rekapitalizace provedená v roce 2009 formou preferenčních akcií (opatření A) byla provedena v rámci rekapitalizačního opatření, které bylo schváleno v roce 2008 jako součást režimu podpor pro řecké banky podle sdělení o bankovnictví z roku 2008. Proto není nutné je znovu posuzovat podle sdělení o bankovnictví z roku 2008 a je pouze třeba je posoudit podle sdělení o restrukturalizaci.
7.2.3 Právní základ pro posouzení slučitelnosti pomoci NPL se státní zárukou (opatření L2)
(304)
Slučitelnost nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou (opatření L2) by měla být nejprve posouzena na základě sdělení o bankovnictví z roku 2008 a sdělení o prodloužení z roku 2011. Jakákoli pomoc NPL se státní zárukou poskytnutá po 1. srpnu 2013 spadá do působnosti sdělení o bankovnictví z roku 2013.
7.2.4 Právní základ pro posouzení slučitelnosti rekapitalizací provedených fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4)
(305)
Slučitelnost rekapitalizací provedených fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4), zejména pokud jde o protiplnění, by měla být nejprve posouzena na základě sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011. V rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda je opatření B1 slučitelné s uvedenými sděleními. Uvedená opatření, jelikož byla provedena před 1. srpnem 2013, nespadají do působnosti sdělení o bankovnictví z roku 2013. Slučitelnost rekapitalizací provedených fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4) by se rovněž měla posoudit na základě sdělení o restrukturalizaci.
7.2.5 Právní základ pro posouzení slučitelnosti rekapitalizačního závazku z roku 2014 (opatření C)
(306)
Slučitelnost rekapitalizačního závazku z roku 2014 (opatření C) by se měla posoudit na základě sdělení o bankovnictví z roku 2013, které stanoví nové požadavky, pokud jde o příspěvek podřízených věřitelů a odměňování vedoucích pracovníků a na základě sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011. Slučitelnost opatření C by se rovněž měla posoudit na základě sdělení o restrukturalizaci.
7.3 SOULAD OPATŘENÍ L2 SE SDĚLENÍM O BANKOVNICTVÍ Z ROKU 2008, SDĚLENÍM O PRODLOUŽENÍ Z ROKU 2011 A SDĚLENÍM O BANKOVNICTVÍ Z ROKU 2013
(307)
Aby byla podpora slučitelná podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, musí splňovat obecná kritéria slučitelnosti: musí být vhodná, nezbytná a přiměřená.
(308)
Jelikož řeckým bankám byl odepřen přístup k velkoobchodním trhům a staly se zcela závislé na financování centrální bankou, jak je uvedeno v 32. bodě odůvodnění, a protože si banka nemohla půjčit dostatečné finanční prostředky prostřednictvím řádných operací zaměřených na refinancování, banka potřebovala pomoc NPL se státní zárukou, aby získala dostatečnou likviditu, a tím se vyhnula selhání. Komise považuje opatření L2 za vhodný mechanismus k nápravě vážného narušení, které by bývalo mohlo být způsobeno selháním banky.
(309)
Vzhledem k tomu, že v souvislosti s nouzovou pomocí v oblasti likvidity se státní zárukou vznikají bance poměrně vysoké náklady financování, je banka dostatečně motivována, aby se při rozvoji svých činností na tento zdroj financování nespoléhala. Banka musela zaplatit úroky o […] bazických bodů vyšší než u řádných operací Eurosystému zaměřených na refinancování. Kromě toho banka musela zaplatit státu poplatek za záruku ve výši […] bazických bodů. Ve výsledku jsou tak celkové náklady banky na nouzovou pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou mnohem vyšší než běžné náklady na refinancování ze strany banky ECB. Zejména rozdíl mezi náklady banky na pomoc NPL se státní zárukou a běžnými náklady na refinancování ze strany banky ECB je vyšší než úroveň poplatku za záruku požadovaná sdělením o prodloužení z roku 2011. To znamená, že celkové protiplnění účtované státem lze považovat za dostatečné. Pokud jde o částku pomoci NPL se státní zárukou, Řecká banka a banka ECB ji pravidelně přezkoumávají na základě skutečných potřeb banky. Bedlivě sledují její využívání a zaručují, že je omezena na nezbytné minimum. Proto opatření L2 neposkytuje bance nadměrnou likviditu, kterou by banka mohla použít k financování činností, které narušují hospodářskou soutěž. Pomoc je omezena na minimální nezbytnou částku.
(310)
Tato důkladná kontrola využívání nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou a pravidelné ověřování, zda je použití pomoci omezeno na minimum, rovněž zaručují, že je tato likvidita přiměřená a že nevede k neoprávněnému narušování hospodářské soutěže. Komise také podotýká, že se Řecko zavázalo provést řadu opatření ke snížení negativních vedlejších účinků, jejichž analýza je uvedena v oddíle 7.6 a která dále zaručují, že banka co nejdříve přestane být na podpoře v oblasti likvidity závislá a že je taková podpora přiměřená.
(311)
Opatření L2 je tudíž v souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o prodloužení z roku 2011. Jelikož sdělení o bankovnictví z roku 2013 nezavedlo další požadavky ohledně záruk, opatření L2 je také v souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2013.
7.4 SOULAD OPATŘENÍ B1, B2, B3 A B4 SE SDĚLENÍM O BANKOVNICTVÍ Z ROKU 2008, SDĚLENÍM O REKAPITALIZACI A SDĚLENÍM O PRODLOUŽENÍ Z ROKU 2011
(312)
Jak je uvedeno ve 201. bodě odůvodnění, aby byla podpora slučitelná podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, musí splňovat obecná kritéria slučitelnosti (137): musí být vhodná, nezbytná a přiměřená.
(313)
Sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011 stanoví další pokyny k úrovni protiplnění požadované u státních kapitálových vkladů.
7.4.1 Vhodnost opatření
(314)
Komise má za to, že rekapitalizace provedené fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4) jsou vhodné, protože brání úpadku banky. Bez nich by banka nemohla nadále provozovat své činnosti, protože na konci roku 2012 měla záporný vlastní kapitál (138).
(315)
V tomto ohledu Komise v rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou poznamenala, že banka je jednou z největších bankovních institucí v Řecku jak z hlediska poskytování úvěrů, tak příjmu vkladů. Jako taková je banka pro Řecko systémově důležitá. Selhání banky by tudíž vážným způsobem narušila Řeckou ekonomiku. Za tehdejších okolností finanční instituce v Řecku jen obtížně získávaly přístup k finančním prostředkům. Tento nedostatek finančních prostředků omezil jejich schopnost poskytovat úvěry řecké ekonomice. V tomto kontextu by narušení ekonomiky bylo bývalo selháním banky ještě prohloubeno. Kromě toho byla opatření B1, B2, B3 a B4 provedena zejména kvůli programu PSI, tedy zcela mimořádné a nepředvídatelné události, a nikoli v důsledku špatného vedení banky či jejího nadměrného riskování. Opatření se tudíž zaměřují především na výsledky programu PSI a přispívají k zachování finanční stability v Řecku.
(316)
V rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda byly neprodleně provedeny všechny možné kroky, aby se zabránilo tomu, že banka bude v budoucnosti znovu potřebovat podporu. Jak je uvedeno v 130. až 132. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí, Řecko se zavázalo, že provede řadu opatření týkajících se správy a řízení banky a jejích obchodních operací. Jak je popsáno v 102. až 104. a v 111. bodě odůvodnění, banka rovněž komplexně restrukturalizovala své činnosti, přičemž mnohá snížení nákladů a investic již byla provedena. Z tohoto důvodu se pochybnosti ze strany Komise zmírnily.
(317)
V rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou Komise rovněž vyjádřila pochybnosti, zda jsou zavedena dostatečná ochranná opatření pro případ, že by se banka dostala pod kontrolu státu, nebo pokud by si nad ní udrželi kontrolu soukromí akcionáři a většinovou účast by měl stát. Komise konstatuje, že připomínky popsané v 131. a 132. bodě odůvodnění zaručují, že úvěrové operace banky budou probíhat na komerčním základě a denní činnosti budou chráněny před zásahem státu. Rámec vztahů, na němž se dohodly fond HFSF a banka, také zaručuje, že jsou zájmy státu jakožto hlavního akcionáře chráněny před nadměrným riskováním ze strany vedení banky.
(318)
Opatření B1, B2, B3 a B4 tudíž zaručují, že je v Řecku zachována finanční stabilita. Byly také učiněny důležité kroky s cílem minimalizovat budoucí ztráty a zaručit, že činnosti banky nejsou ohrožovány její nevhodnou správou a řízením. Na tomto základě Komise dospěla k závěru, že opatření B1, B2, B3 a B4 jsou vhodná.
7.4.2 Nezbytnost - omezení podpory na minimum
(319)
Podle sdělení o bankovnictví z roku 2008 musí být výše a podoba opatření podpory nezbytné k dosažení cíle. To znamená, že výše kapitálového vkladu musí představovat minimum nezbytné k dosažení cíle.
(320)
Výši kapitálové podpory vypočítala Řecká banka v rámci zátěžového testu tak, aby zaručila, že poměr kmenového kapitálu Tier 1 zůstane v letech 2012-2014 nad určitou úrovní, jak je znázorněno v tabulce 3. Bance tudíž není poskytnut nadměrný kapitál. Jak je vysvětleno ve 316. bodě odůvodnění, byly přijaty kroky s cílem snížit riziko, že banka bude v budoucnosti potřebovat dodatečnou podporu.
(321)
Pokud jde o protiplnění za první a druhou překlenovací rekapitalizaci (opatření B1 a B2), Komise připomíná, že tato opatření byla poskytnuta v květnu 2012 a prosinci 2012 a byla vyplacena ve věcných příspěvcích, konkrétně ve formě dluhopisů EFSF. Fond HFSF přijímal jako protiplnění od data vyplacení těchto dluhopisů EFSF do data jarní rekapitalizace v roce 2013 úroky z dluhopisů EFSF a poplatek ve výši 1 % (139). Jak je zdůrazněno v rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou, zmíněné protiplnění je nižší než rozpětí od 7 % do 9 % definované ve sdělení o rekapitalizaci. Období nízkého protiplnění však bylo omezeno na dobu jednoho roku u opatření B1 a pěti měsíců u opatření B2 (tedy až do přeměny překlenovací rekapitalizace na standardní rekapitalizaci v kmenových akciích, tedy opatření B4). Zatímco první a druhá překlenovací rekapitalizace nevedly k oslabení stávajících akcionářů, jarní rekapitalizace v roce 2013, která spočívala v přeměně první a druhé rekapitalizace, akcionáře silně oslabila a jejich podíl na vlastním kapitálu banky klesl na 1,4 %. Tato mimořádná situace, která trvala o data první překlenovací rekapitalizace, byla následně ukončena. Pochybnosti vyjádřené v rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou byly tudíž rozptýleny.
(322)
Vzhledem k neobvyklému zdroji obtíží banky, kdy ztráty pocházejí především z prominutí dluhu ve prospěch státu (program PSI a zpětný odkup dluhu, které poskytují státu značnou výhodu, tedy snížení dluhu) a z dopadů dlouhé recese na její domácí trh, může Komise navíc takovou dočasnou odchylku od standardních požadavků na protiplnění stanovených ve sdělení o rekapitalizaci (140) přijmout.
(323)
Opatření B3 spočívalo v závazku poskytnout kapitál. Tento závazek učiněný v prosinci 2012 byl proveden v podobě skutečného kapitálového vkladu v květnu - červnu 2013, tedy o pouhých pět měsíců později. Z toho důvodu a z důvodů stanovených ve 322. bodě odůvodnění je přijatelné, že za tento závazek nebylo vyplaceno žádné protiplnění.
(324)
Pokud jde o opatření B4, podle bodu 8 sdělení o prodloužení z roku 2011 by kapitálové vklady měly být upsány s dostatečnou slevou z ceny akcií po úpravě vzhledem k efektu „zředění“ tak, aby měl stát jistotu přiměřené odměny. Zatímco tato rekapitalizace nezajistila dostatečnou slevu z ceny akcie upravené vzhledem k efektu zředění, ve skutečnosti bylo nemožné dosáhnout značné slevy z teoretické ceny bez práva na upsání (141). Před jarní rekapitalizací v roce 2013 byl kapitál banky záporný a její tržní kapitalizace dosáhla pouze několika stovek milionů eur. Za těchto okolností vyvstává otázka, zda by stávající akcionáři měli být zcela eliminováni. Komise podotýká, že emisní cena byla stanovena na úrovni 50 % slevy z průměrné tržní ceny za padesát dní před stanovením emisní ceny. Komise také konstatuje, že došlo k obrovskému oslabení dřívějších akcionářů, neboť po uvedené rekapitalizaci drželi pouze 1,4 % akcií banky. Proto by uplatnění další slevy z tržní ceny bývalo mělo jen zanedbatelný dopad na protiplnění pro fond HFSF. Vzhledem ke specifické situaci řeckých bank vysvětlené v 322. bodě odůvodnění a ke skutečnosti, že potřeba podpory pochází z prominutí dluhu ve prospěch státu, Komise považuje emisní cenu za dostatečně nízkou.
(325)
Závěr tedy zní, že opatření B1, B2, B3 a B4 jsou nezbytná jako podpora na záchranu jak z hlediska částky, tak formy.
7.4.3 Přiměřenost - opatření ke snížení negativních vedlejších účinků
(326)
Banka obdržela velmi vysokou částku státní podpory. Tato situace může tudíž vážně narušit hospodářskou soutěž. Řecko se však zavázalo, že provede řadu opatření, která mají snížit negativní vedlejší účinky. Závazky zejména stanoví, že operace banky budou nadále probíhat na komerčním základě, jak je vysvětleno v 131. a 132. bodě odůvodnění. Řecko se rovněž zavázalo, že zavede zákaz akvizic a provede řadu odprodejů v zahraničí a také u nebankovních činností v Řecku, jak stanoví 133. bod odůvodnění. Opatření k omezení narušování hospodářské soutěže budou dále posouzena v oddíle 7.6.
(327)
V bance bude také jmenován kontrolní správce, aby sledoval správné plnění závazků v oblasti správy a řízení společnosti a obchodních operací. Tak se zabrání tomu, aby nedošlo ke škodlivým změnám v obchodní praxi banky, a tím k omezení případných negativních vedlejších účinků.
(328)
A konečně dne 16. dubna 2014 byl Komisi předložen nový komplexní plán restrukturalizace. Tento plán restrukturalizace bude posouzen v oddíle 7.6.
(329)
Závěrem lze říci, že pochybnosti vyjádřené v rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou byly rozptýleny. Opatření B1, B2, B3 a B4 jsou s ohledem na bod 15 sdělení o bankovnictví z roku 2008 přiměřená.
7.4.4 Závěr ohledně souladu rekapitalizací provedených fondem HFSF se sdělením o bankovnictví z roku 2008, sdělením o rekapitalizaci a sdělením o prodloužení z roku 2011
(330)
Komise tudíž dospěla k závěru, že rekapitalizace provedené fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4) jsou s ohledem na bod 15 sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011 vhodné, nezbytné a přiměřené.
7.5 SOULAD NÁKUPU BANK NEW TT A NEA PROTON BANKOU SE SDĚLENÍM O RESTRUKTURALIZACI
(331)
Body 23 a 40 sdělení o restrukturalizaci vysvětlují, že akvizice podniků bankami, jimž byla poskytnuta podporu, jsou obvykle v rozporu s povinnostmi snížit náklady na restrukturalizaci a omezit narušování hospodářské soutěže. Kromě toho mohou ohrozit nebo zkomplikovat obnovení životaschopnosti. Komise proto musí posoudit, zda jsou akvizice banky slučitelné se sdělením o restrukturalizaci.
7.5.1 Soulad akvizice banky New TT se sdělením o restrukturalizaci
7.5.1.1 Vliv akvizice banky New TT na dlouhodobou životaschopnost banky
(332)
Z hlediska provozní ziskovosti akvizice provedené bankou pomohou bance obnovit dlouhodobou životaschopnost, neboť spojením dvou bank na stejném zeměpisném trhu vzniká příležitost k realizaci smysluplné synergie, např. ve formě snížení počtu zaměstnanců, uzavření poboček a snížení režijních nákladů. Banka získá klienty a vkladatele a zároveň výrazně sníží náklady na distribuci. Kromě racionalizace centrálních funkcí uzavře většinu poboček „banky T“ a některé pobočky „Hellenic Postbank“.
(333)
Z hlediska likvidní pozice má transakce rovněž příznivý dopad na poměr úvěrů k vkladům banky a snižuje tento poměr z nadměrně vysoké úrovně, protože banka New TT měla výrazně více vkladů než úvěrů. Řecká banka ve svém dopise fondu HFSF ze dne 8. července 2013 zejména podotkla, že banka byla během dvou let před transakcí pod velkým tlakem. Řecká banka konstatovala, že banka ztratila podíly na trhu v Řecku a ve značné míře byla závislá na financování z Eurosystému a na pomoci v oblasti likvidity. V dopise Řecká banka poukazuje na velkou mezeru ve financování, na konsolidovaný poměr úvěrů k vkladům ve výši 132 % a na zhoršené vnímání banky ze strany klientů. V tomtéž dopise Řecká banka uvedla, že akvizice banky New TT bankou by vedla „ke značnému nárůstu vkladů [banky], což by zlepšilo její celkový profil financování, vnímání banky vkladateli a její schopnost přilákat nové vklady za atraktivnějších podmínek, než je tomu v současnosti“.
(334)
Akvizice tudíž přispívá k nápravě likvidní pozice banky, což má zásadní význam pro obnovení její dlouhodobé životaschopnosti. V dopise, který její útvary dne 8. července 2013 zaslaly fondu HFSF, Komise uznala, že akvizice má příznivý dopad. V tomto dopise Komise uvedla, že návrh plánu restrukturalizace bank, který jí Řecko předložilo před akvizicí banky New TT, nesplňuje požadavek na obnovení dlouhodobé životaschopnosti, neboť rozvaha banky byla na konci období restrukturalizace zranitelná. Ve stejném dopise Komise uvedla, že „akvizice [banky New TT], která je bohatá na vklady, je klíčovým faktorem, který přispívá k nápravě rozvahy [banky], a tím k obnovení její dlouhodobé životaschopnosti“. Toto posouzení bylo vzhledem k dopadu takové akvizice na likvidní pozici banky odůvodněné: „Na základě údajů z konce roku 2012 by akvizice okamžitě snížila poměr úvěrů k vkladům ze 155 % na 123 %, a tudíž by mělo být možné splnit [do] konce roku 2017 požadavek [Komise].“
(335)
Komise proto zastává názor, že akvizice má kladný vliv na obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky.
7.5.1.2 Účinek akvizice na částku podpory, kterou banka potřebuje
(336)
V souladu s bodem 23 sdělení o restrukturalizaci by se pomoc na restrukturalizaci neměla použít k nabytí podílů v jiných společnostech, ale výlučně k pokrytí nákladů na restrukturalizaci nezbytných k obnovení životaschopnosti banky.
(337)
Banka zaplatila kupní cenu v nových akciích, a akvizice tudíž nebyla financována prostřednictvím státní podpory. V důsledku toho byla kapitálová potřeba vytvořená platbou kupní ceny ihned pokryta vydáním nových akcií, aby v důsledku platby kupní ceny nedošlo k čistému navýšení kapitálových potřeb banky. Kromě toho byl fond HFSF 100 % vlastníkem banky New TT, což znamená, že všechny nové akcie vydané bankou byly předány fondu HFSF, jinými slovy státu.
(338)
Akvizice jako taková nebude podnětem k poskytnutí dodatečné státní podpory, jelikož banka New TT splnila své regulatorní kapitálové požadavky. Kromě toho byla tato dočasná úvěrová instituce vytvořena pouze několik měsíců před tím, než ji banka získala. Jelikož aktiva upadající banky jsou před převedením na dočasnou úvěrovou instituci posouzena a oceněna v reálné hodnotě, lze předpokládat, že portfolio úvěrů banky New TT neobsahovalo ztráty, které byly skryté nebo pro ně nebyly vytvořeny odpovídající rezervy.
(339)
Závěrem lze říci, že za specifických okolností tohoto případu akvizice banky New TT výjimečně není v rozporu se zásadou, že by podpora měla být omezena na nezbytné minimum.
7.5.1.3 Rušivý účinek akvizice na hospodářskou soutěž
(340)
V souladu s body 39 a 40 sdělení o restrukturalizaci by státní podpora neměla být použita na úkor společností, které podporu neobdržely, za účelem akvizice konkurenčních podniků. Bod 41 sdělení o restrukturalizaci rovněž stanoví, že akvizice mohou být povoleny, pokud jsou součástí konsolidačního procesu nezbytného pro obnovení finanční stability nebo zajištění účinné hospodářské soutěže, že by proces akvizice měl být spravedlivý a že by akvizice měla na příslušném trhu zajišťovat podmínky účinné hospodářské soutěže.
(341)
Banka New TT nebyla samostatně životaschopnou bankou. Konsolidaci této banky vyžadovalo Memorandum o hospodářské a finanční politice z 15. května 2013. Transakci lze proto považovat za součást procesu konsolidace, který je nutný k obnovení takové finanční stability, jaká je popsána ve 41. bodě sdělení o restrukturalizaci.
(342)
Žádný z uchazečů, jimž nebyla poskytnuta podpora, nepředložil platnou nabídku pro akvizici banky New TT, a proces prodeje byl otevřený, transparentní a nediskriminační. Proto banka nevyloučila z procesu žádného z uchazečů, jimž nebyla poskytnuta podpora. Vzhledem k tomu, že akvizici povolil řecký úřad pro ochranu hospodářské soutěže (142), Komise předpokládá, že výsledek prodeje zaručuje v Řecku podmínky pro účinnou hospodářskou soutěž.
(343)
Za těchto okolností lze vyvodit závěr, že akvizice banky New TT je slučitelná s oddílem 4 sdělení o restrukturalizaci.
7.5.1.4 Závěr ohledně akvizice banky New TT
(344)
Komise dospěla k závěru, že vzhledem k jedinečné situaci řeckých bank (143) a ke specifickým rysům akvizice banky New TT je akvizice slučitelná s požadavky, které jsou stanoveny ve sdělení o restrukturalizaci.
7.5.2 Soulad akvizice banky Nea Proton se sdělením o restrukturalizaci
7.5.2.1 Vliv akvizice banky Nea Proton na dlouhodobou životaschopnost banky
(345)
Z hlediska provozní ziskovosti by akvizice banky Nea Proton měla bance pomoci obnovit dlouhodobou životaschopnost, neboť spojením dvou společností na stejném zeměpisném trhu vzniká příležitost k realizaci smysluplné součinnosti, např. ve formě snížení počtu zaměstnanců, uzavření poboček a snížení režijních nákladů.
(346)
Akvizice banky Nea Proton umožňuje bance těžit ze synergických účinků. Banka získá klienty a vkladatele a zároveň uzavře většinu poboček a provede racionalizaci informačního systému, jakož i centrálních funkcí. Transakce rovněž snížila poměr úvěrů ke vkladům banky, protože poměr úvěrů ke vkladům banky Nea Proton byl nízký. Na konci června 2013 byl poměr čistých úvěrů ke vkladům banky přibližně 135,79 %, zatímco poměr čistých úvěrů ke vkladům banky Nea Proton byl přibližně 52,68 %.
(347)
Na závěr lze konstatovat, že akvizice měla příznivý vliv na životaschopnost banky.
7.5.2.2 Účinek akvizice banky Nea Proton na částku podpory, kterou banka potřebuje
(348)
V souladu s bodem 23 sdělení o restrukturalizaci by se pomoc na restrukturalizaci neměla použít k nabytí podílů v jiných společnostech, ale výlučně k pokrytí nákladů na restrukturalizaci nezbytných k obnovení životaschopnosti.
(349)
Banka zaplatila za nákup banky Nea Proton symbolickou cenu (jedno euro) a získaný subjekt byl před prodejem odpovídajícím způsobem rekapitalizován. Tato rekapitalizace zahrnovala rezervy pro budoucí ztráty z úvěrů a provozní ztráty (144). V důsledku toho akvizice patřičně kapitalizované banky za jedno euro nezvýšila kapitálové potřeby banky.
(350)
Na závěr, akvizice banky Nea Proton není v rozporu se zásadou, že by podpora měla být omezena na nezbytné minimum.
7.5.2.3 Rušivý účinek akvizice banky Nea Proton na hospodářskou soutěž
(351)
V souladu s body 39 a 40 sdělení o restrukturalizaci by státní podpora neměla být použita na úkor společností, které podporu neobdržely, za účelem akvizice konkurenčních podniků.
(352)
Banka Nea Proton nebyla samostatně životaschopnou bankou. Konsolidaci této banky vyžadovalo Memorandum o hospodářské a finanční politice z 15. května 2013. Akvizici lze proto považovat za součást procesu konsolidace, který je nutný k obnovení takové finanční stability, jaká je popsána ve 41. bodě sdělení o restrukturalizaci.
(353)
Komise rovněž konstatuje, že žádný z uchazečů, jimž nebyla poskytnuta podpora, nepředložil platnou nabídku pro akvizici banky Nea Proton a že proces prodeje byl otevřený, transparentní a nediskriminační. Proto banka nevyloučila z procesu žádného z uchazečů, jimž nebyla poskytnuta podpora. Vzhledem k tomu, že akvizici povolil řecký úřad pro ochranu hospodářské soutěže (145), Komise předpokládá, že výsledek prodeje zaručuje v Řecku podmínky pro účinnou hospodářskou soutěž.
(354)
Za těchto okolností lze vyvodit závěr, že akvizice banky Nea Proton je slučitelná s oddílem 4 sdělení o restrukturalizaci.
7.5.2.4 Závěr ohledně akvizice banky Nea Proton
(355)
Komise dospěla k závěru, že vzhledem ke specifickým rysům akvizice banky Nea Proton je akvizice slučitelná s požadavky, které jsou stanoveny ve sdělení o restrukturalizaci.
7.6 SOULAD OPATŘENÍ A, B1, B2, B3, B4 A C SE SDĚLENÍM O RESTRUKTURALIZACI A SOULAD OPATŘENÍ C SE SDĚLENÍM O BANKOVNICTVÍ Z ROKU 2013
7.6.1 Zdroje obtíží a důsledky pro posouzení podle sdělení o restrukturalizaci
(356)
Jak je uvedeno v oddílech 2.1.1 a 2.1.2, obtíže, jimž banka čelí, pramení především z řecké dluhové krize a hluboké recese, k níž došlo v Řecku a v jižní Evropě. Pokud jde o první zmíněný faktor, řecká vláda ztratila přístup na finanční trhy a nakonec musela vyjednat dohodu s domácími a mezinárodními věřiteli, tedy program PSI, který vedl k omezení pohledávek vůči státu o 53,3 %. Kromě toho bylo 31,5 % pohledávek vyměněno za nové dluhopisy ŘSDL s nižšími úrokovými sazbami a delšími dobami splatnosti. Tyto nové dluhopisy ŘSDL byly státem zpětně odkoupeny od řeckých bank v prosinci 2012 za cenu v rozmezí od 30,2 % do 40,1 % jejich nominální hodnoty, čímž řeckým bankám vznikla další ztráta. Kromě dopadu programu PSI a zpětného odkupu na její kapitálovou pozici banka rovněž v období od roku 2010 do poloviny roku 2012 zaznamenala obrovský odliv vkladů, a to v důsledku rizika, že Řecko kvůli neudržitelnému veřejnému dluhu a hospodářské recesi vystoupí z eurozóny.
(357)
Opatření B1, B2, B3 a B4 dosahují částky to 5 839 milionů EUR, což je přibližně částka ztráty, která byla zanesena do účetnictví po programu PSI (5 781 milionů EUR). V takovém případě, a pokud obtíže nepramení v první řadě z nadměrně riskantního chování, bod 14 sdělení o prodloužení z roku 2011 stanoví, že Komise své požadavky zmírní.
(358)
Komise uznává, že část kapitálových potřeb banky vzniká kvůli běžné expozici finanční instituce riziku dluhopisů státu, v němž je usazena. Na tuto skutečnost rovněž poukazují 58. a 69. bod odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou. V důsledku toho se banka v plánu restrukturalizace nemusí zabývat otázkami morálního rizika tolik jako jiné podporované finanční instituce, které nahromadily nadměrná rizika. Jelikož jsou opatření podpory méně rušivá, opatření přijatá k omezení narušování hospodářské soutěže by proto měla být úměrně zmírněna. Jelikož program PSI a zpětný odkup dluhu představují prominutí dluhu ve prospěch státu, protiplnění státu při rekapitalizaci bank může být nižší.
(359)
Vzhledem k tomu, že se řecká ekonomika od roku 2008 zaznamenala pokles přibližně o 25 %, banka musí přizpůsobit svoji organizaci, strukturu nákladů a obchodní síť novému prostředí, má-li obnovit svou ziskovost. Proto banka musí bez ohledu na to, že nejde o otázku morálního rizika, restrukturalizovat své operace v Řecku, aby si zajistila dlouhodobou životaschopnost.
(360)
Komise rovněž konstatuje, že expozice banky řeckému úvěrovému riziku byla větší než expozice některých jiných bank v Řecku. Proto nelze všechny ztráty z dluhopisů ŘSDL (ztrátu u programu PSI) přičítat běžné expozici finanční instituce riziku dluhopisů státu, v němž je usazena.
(361)
Druhým zdrojem ztrát banky jsou ztráty z úvěrů poskytnutých řeckým domácnostem a společnostem. Komise má za to, že tyto ztráty vznikly především v důsledku mimořádně hlubokého a dlouhého poklesu HDP o přibližně 25 % během pěti let a že nepramení z riskantních úvěrových praktik banky. Podpora poskytnutá na pokrytí těchto ztrát proto nevytváří morální riziko, k čemuž naopak dochází, pokud podpora chrání banku před důsledky minulého riskantního jednání. Podpora má proto méně rušivý účinek (146).
(362)
Část kapitálových potřeb a ztrát z úvěrů banky však pochází z určitých mezinárodních dceřiných společností (v Rumunsku, Bulharsku, Polsku a na Ukrajině). Např. v roce 2012 banka zanesla do účetnictví ztráty v Rumunsku, Bulharsku a na Ukrajině, přičemž dceřiným společnostem v těchto zemích bylo poskytnuto financování v rámci skupiny ve výši 1,8 miliardy EUR.
(363)
Zátěžový test provedený v roce 2012 s cílem určit kapitálové potřeby banky rovněž naznačil, že část kapitálových potřeb pramení ze ztrát ze zahraničních úvěrů. Prognózy ztrát z těchto úvěrů dosáhly 1 228 milionů EUR v rámci základního scénáře a 1 622 milionů EUR v rámci scénáře nepříznivého.
(364)
Na závěr, bod 14 sdělení o prodloužení z roku 2011 pokrývá značnou část těchto ztrát a výsledné potřeby podpory, což Komisi umožňuje zmírnit její požadavky. Potřeba podpory je zčásti vyvolána ztrátami z řeckých úvěrů, které byly způsobeny mimořádně hlubokou a dlouho recesí, nikoli riskantním poskytováním úvěrů. Podpora poskytnutá za těchto okolností nevytváří morální riziko, a proto méně narušuje hospodářskou soutěž.
(365)
Na závěr, potřeba podpory částečně pramení z riskování banky, zejména jejích zahraničních dceřiných společností, a z vyššího počtu dluhopisů ŘSDL, které má v držení.
7.6.2 Životaschopnost
(366)
Plán restrukturalizace musí zaručovat, že je finanční instituce schopna do konce období restrukturalizace obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost (oddíl 2 sdělení o restrukturalizaci). V daném případě je období restrukturalizace definováno jako období od data přijetí tohoto rozhodnutí do 31. prosince 2018.
(367)
V souladu s body 9 až 11 sdělení o restrukturalizaci Řecko předložila ucelený a podrobný plán restrukturalizace, který obsahuje kompletní informace o obchodním modelu banky. Plán také pojmenovává příčiny obtíží, jimž banka čelí, jakož i opatření přijatá k vyřešení všech otázek životaschopnosti, s nimiž se banka potýká. Plán restrukturalizace zejména popisuje strategii, která byla zvolena k zachování provozní účinnosti banky a ke snížení vysoké úrovně úvěrů v selhání, zlepšení nízké provozní účinnosti, její zranitelné likvidity a kapitálových pozic a jejích zahraničních podniků, které se, pokud jde o financování a kapitál, spoléhaly na svoji mateřskou společnost.
7.6.2.1 Řecké bankovní činnosti
(368)
Pokud jde o likviditu a závislost banky na financování z Eurosystému, plán restrukturalizace předpokládá, že v Řecku dojde jen k omezenému růstu rozvahy, měla by však znovu začít růst vkladová základna. Závislost na nouzové pomoci v oblasti likvidity se již snížila a bude nadále klesat, což bance rovněž pomůže snížit náklady financování.
(369)
Závazek ohledně poměru úvěrů k vkladům popsaný v 127. bodě odůvodnění, zaručuje, že banka bude mít do konce období restrukturalizace udržitelnou strukturu rozvahy. Prodej cenných papírů a dalších vedlejších činností rovněž posílí likvidní pozici banky a zaručí, že se banka bude spoléhat na velkoobchodní trhy. Vzhledem k tomu, že likvidní pozice banky je stále pod tlakem, Komise může přijmout žádost řeckých orgánů, aby povolila poskytnutí likvidity bance v rámci záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů, která jsou součástí režimu podpor pro řecké banky.
(370)
Aby banka snížila náklady financování, rovněž se zavázala, že bude nadále snižovat úrokové sazby, které platí u vkladů, jak je popsáno v 127. bodě odůvodnění. Komise konstatuje, že takovéto snížení nákladů na vklady bude klíčovým přínosem ke zlepšení ziskovosti banky před vytvořením rezerv.
(371)
Od začátku krize banka snížením počtu poboček a zaměstnanců do značné míry racionalizovala svou komerční síť v Řecku. Ve srovnání s rokem 2013 klesnou celkové náklady banky do roku 2018 o dalších […] % (147). Aby tohoto cíle dosáhla, banka se zavázala, že do 31. prosince 2017 sníží počet svých poboček a zaměstnanců v Řecku na maximálně […] poboček a […] zaměstnanců a že její maximální celkové náklady v Řecku budou činit 800 milionů EUR. Očekávaný poměr nákladů a zisků bude na konci období restrukturalizace nižší než […] %. Komise má za to, že plán restrukturalizace zachovává účinnost banky v novém tržním prostředí.
(372)
Další klíčovou oblastí je řízení úvěrů v selhání, neboť tyto úvěry tvořily k 31. prosinci 2013 29,4 % portfolia (148). Banka hodlá pro řízení úvěrů v selhání zřídit zvláštní oddělení. Rovněž se zavázala, že splní vysoké normy pro úvěrovou politiku, aby maximalizovala hodnotu banky v každé fázi úvěrového procesu, jak je popsáno v 131. a 132. bodě odůvodnění.
7.6.2.2 Správa a řízení banky
(373)
Dalším bodem, jemuž je třeba věnovat pozornost, je správa a řízení banky, neboť fond HFSF vlastnil k 31. prosinci 2013 95,23 % akcií banky. Vzhledem k výsledkům státem vlastněných bank v Řecku se banka a fond HFSF v roce 2013 dohodly na zvláštním rámci vztahů. Tato dohoda chrání každodenní činnosti banky před nadměrným zasahováním ze strany hlavního akcionáře a zároveň zaručuje, že fond HFSF může sledovat provádění plánu restrukturalizace a vhodnými postupy konzultací předcházet tomu, aby vedení banky nadměrně riskovalo. Banka se rovněž zavázala, že bude bedlivě sledovat svoji expozici vůči vypůjčovatelům ve spojení.
(374)
Zákon o fondu HFSF ve znění z roku 2014 stanoví, že akcie upsané fondu HFSF v rámci jarní rekapitalizace v roce 2013 přijdou o hlasovací práva, pokud bude alespoň 50 % kapitálového navýšení v roce 2014 upsáno soukromými investory. Pokud jde o obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky, Komise by se ke kontrole poskytnuté soukromým akcionářům nestavěla negativně, pokud by tito akcionáři do banky vložili značné částky vlastních prostředků. Komise konstatuje, že omezení hlasovacích práv fondu HFSF se nebude vztahovat na hlasování o stanovách banky ani na akce společnosti či jiná strategická rozhodnutí. Komise vítá skutečnost, že fond HFSF automaticky znovu získá svá plná hlasovací práva, pokud banka plán restrukturalizace neprovede. Uvedená ustanovení zaručují, že i když fond HFSF nebude zasahovat do každodenních operací banky, může chránit své zájmy jako akcionář a jako orgán pověřený zaručením správného provádění plánu restrukturalizace.
7.6.2.3 Mezinárodní činnosti
(375)
Některé mezinárodní činnosti banky ji v minulosti připravily o kapitál, likviditu a ziskovost, jak je vysvětleno v 362. a 363. bodě odůvodnění.
(376)
Plán restrukturalizace předpokládá, že dojde ke změně obchodního modelu banky a že se model více zaměří na […]. Banka již prodala svoji neziskovou dceřinou společnost v Polsku, EFG Poland. Rovněž začala racionalizovat další dceřiné společnosti, aby posílila proces odepisování úvěrů a zmenšila mezeru dceřiných společností ve financování. Plánuje odprodat […] dceřinou společnost […] (149). Rovněž bude dále restrukturalizovat operace dceřiných společností […] a […], než budou v pozdější fázi případně prodány, jak je uvedeno v 116. bodě odůvodnění.
(377)
Od […] bude obnovena celková ziskovost zahraničních operací. Ke stejnému datu se financování poskytované zahraničním dceřiným společnostem sníží o […] ve srovnání s úrovní k 31. prosinci 2012.
(378)
Komise je proto přesvědčena, že banka dostačujícím způsobem zrestrukturalizuje své zahraniční dceřiné společnosti a zmenší je, aby se v budoucnosti vyhnula expozici dodatečným kapitálovým potřebám a nedostatku likvidity. Závazek popsaný v 128. bodě odůvodnění, že se banka zdrží investování velký částek kapitálu do svých mezinárodních dceřiných společností, rovněž zaručuje, že zahraniční dceřiné společnosti nebudou představovat hrozbu pro kapitál či likviditu.
7.6.2.4. Závěr ohledně životaschopnosti
(379
Ze základního scénáře popsaného v oddíle 2.4 je patrné, že na konci období restrukturalizace bude banka schopna dosáhnout návratnosti, která jí umožní pokrýt všechny její náklady a zajistit odpovídající návratnost vlastního kapitálu s ohledem na její rizikový profil. Ve skutečnosti dosáhne návratnost vlastního kapitálu podle základního scénáře banky v roce 2018 […] %. Předpokládá se, že kapitálová pozice banky současně zůstane na uspokojivé úrovni, neboť poměr kapitálové přiměřenosti neklesne po roce 2014 pod […] %.
(380)
Závěrem Komise rovněž bere na vědomí nepříznivý scénář popsaný v plánu restrukturalizace banky, který předložily řecké orgány. Nepříznivý scénář je založen na souboru předpokladů dohodnutých s fondem HFSF. Zohledňuje delší a hlubší recesi, jakož i hlubší deflaci cen nemovitostí (150). Plán restrukturalizace ukazuje, že banka je schopna odolat značnému množství zátěže, neboť podle nepříznivého scénáře zůstává na konci období restrukturalizace zisková a návratnost kapitálu činí v roce 2018 […] % a poměr kmenového kapitálu Tier 1 […] %.
(381)
Zátěžový test, který v roce 2013 provedla Řecká banka, potvrzuje, že částka dodatečného kapitálu, která bude získána v roce 2014, konkrétně 2 864 milionů EUR, stačí k tomu, aby se banka během období restrukturalizace vyrovnala se základním scénářem. Banka rovněž předloží Řecké bance kapitálový plán pro nepředvídané události, který bude obsahovat opatření, jež se provedou v případě, že se ekonomické prostředí dále zhorší. Komise připomíná, že již v posouzení kapitálových potřeb v rámci základního scénáře Řecká banka provedla několik úprav, které zvýšily odhadované kapitálové potřeby ve srovnání s kapitálovými potřebami, které odhadla banka ve vlastním základním scénáři. Základní kapitálové potřeby odhadnuté Řeckou bankou lze proto považovat za určitý druh zátěžového testu. Aby Komise mohla s konečnou platností stanovit, že je banka životaschopná, nevyžaduje, aby banka měla předem dostatek kapitálu k pokrytí kapitálových potřeb v rámci nepříznivého scénáře, které odhadla Řecká banka, neboť úroveň odhadnutá Řeckou bankou odpovídá vysoké míře zátěže.
(382)
Kromě toho je pozitivní, že banka neprovede žádné další investice do cenných papírů neinvestičního stupně, což jí pomůže ochránit její kapitál a likvidní pozici.
(383)
Komise tudíž může vyvodit závěr, že banka přijala dostatečná opatření, aby vyřešila otázky životaschopnosti řeckých domácích bankovních činností a činností zahraničních.
7.6.3 Vlastní příspěvek a sdílení zátěže
7.6.3.1 Posouzení souladu opatření A, B1, B2, B3 a B4 se sdělením o restrukturalizaci
(384)
Jak je uvedeno ve sdělení o restrukturalizaci, banky a jejich akcionáři musí k restrukturalizaci přispívat v co největší míře, aby se zaručilo, že je podpora omezena na nezbytné minimum. Banky by tudíž měly k financování restrukturalizace využívat vlastní zdroje, např. z prodeje aktiv, a akcionáři by měli pokud možno absorbovat ztráty banky. Závazky banky by měly zaručit, že jsou použity vlastní zdroje a že k restrukturalizaci přispívají původní akcionáři a soukromí investoři, kteří drží hybridní kapitál banky.
7.6.3.1.1 Vlastní příspěvek banky: odprodeje a snižování nákladů
(385)
Banka odprodala velké podniky, aby posílila svoji kapitálovou přiměřenost. Prodejem svých velkých polských a tureckých dceřiných společností zlepšila svoji kapitálovou pozici přibližně o 750 milionů EUR. Těmito prodeji se rovněž zlepšila likvidní pozice banky. Navýšení základního kapitálu společnosti Eurobank Properties umožnilo bance, aby o 200 milionů EUR navýšila svůj kapitál.
(386)
Plán restrukturalizace stanoví, že budou prodána další aktiva v […] a […]. Banka se zejména zavázala, že sníží velikost svých zahraničních aktiv na 8,77 miliard EUR. Vzhledem k tomu, že již došlo k omezení vlivu a k odprodejům, banka po provedení tohoto dodatečného zmenšení velikosti výrazně omezí svoji zeměpisnou stopu v […].
(387)
Kromě toho se banka zavázala, že dále sníží velikost svých zahraničních činností, pokud bude od fondu HFSF potřebovat kapitálový vklad přesahující 1 miliardu EUR. V takovém scénáři by banka zmenšila své portfolio mezinárodních aktiv na částku nepřesahující 3,5 miliardy EUR. Pokud bude kapitálový vklad v rámci opatření C nižší než 1 miliarda EUR, soukromí investoři vloží do banky alespoň 1,5 miliardy EUR, to znamená více než fond HFSF. Tato větší účast soukromých investorů by výrazně snížila potřebnou částku podpory, a tím posílila sdílení zátěže.
(388)
Banka se také zavázala, že prodá svoji velkou a ziskovou dceřinou pojišťovnu.
(389)
Aby snížila své kapitálové potřeby, banka se zavázala, že kapitál nevyužije na podporu či zvětšení svých zahraničních dceřiných společností, jak je popsáno v 128. bodě odůvodnění. Kromě toho se banka zavázala, že neprovede žádné další akvizice.
(390)
Banka také provedla rozsáhlý program snižování nákladů, jak je uvedeno v oddíle 2.4.2. Její náklady se do roku 2018 dále sníží o […].
(391)
Řecko se zejména zavázalo, že do […] banka nebude svým zaměstnancům ani vedoucím pracovníkům vyplácet celkovou roční odměnu (mzdu, důchodový příspěvek, bonus), který by převyšoval […]. Řecko se navíc zavázalo, že uplatní platový strop v souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2013 (151), pokud bude muset fond HFSF upsat jakékoli množství akcií banky.
7.6.3.1.2 Sdílení zátěže původními akcionáři a nový kapitál získaný na trhu
(392)
Stávající akcionáři banky byli silně oslabeni jarní rekapitalizací v roce 2013 (opatření B4). Podíl stávajících akcionářů se ve skutečnosti snížil ze 100 % před jarní rekapitalizací v roce 2013 na pouhých 1,44 %. Komise rovněž konstatuje, že banka od roku 2008 nevyplatila žádné dividendy v hotovosti. Závěrem Komise vítá skutečnost, že fond HFSF vloží do banky dodatečný kapitál pouze v případě, že se bance nepodaří získat jej na trhu za cenu, která je považována za přiměřenou a byla stanovena dvěma nezávislými oceňovateli.
7.6.3.1.3 Sdílení zátěže držiteli podřízeného dluhu
(393)
Držitelé podřízeného dluhu banky přispěli k platbě nákladů na restrukturalizaci banky. Banka několikrát provedla řízení závazků, aby vytvořila kapitál. Celková částka vyměněných závazků dosáhla 748 milionů EUR a kapitálový zisk byl 565 milionů EUR, jak je popsáno v 122. a 123. bodě odůvodnění.
(394)
Nástroje, které zůstávají nesplacené, podléhají zákazu proplácení kuponů popsanému v 133. bodě odůvodnění. Komise se proto domnívá, že je zajištěno odpovídající sdílení zátěže ze strany soukromých hybridních investorů banky a že požadavky sdělení o restrukturalizaci jsou v tomto ohledu splněny.
(395)
A konečně, vzhledem k argumentům formulovaným v oddíle 7.6.1 se Komise domnívá, že Řecko provedlo dostatečná opatření k zajištění vlastního příspěvku a sdílení zátěže, která omezují částky opatření podpory A, B1, B2, B3 a B4 na nezbytné minimum.
7.6.3.2 Posouzení souladu opatření C se sdělením o bankovnictví z roku 2013
(396)
Sdělení o bankovnictví z roku 2013 doplňuje sdělení o restrukturalizaci a vyzývá k vyššímu sdílení nákladů a k tomu, aby banky, jimž je poskytována kapitálová podpora, přijaly dodatečná opatření k omezení podpory na minimum. Bod 29 sdělení o bankovnictví z roku 2013 vyžaduje, aby členský stát prokázal, že veškerá opatření k omezení této podpory na nezbytné minimum byla využita v co největší možné míře. Za tímto účelem musejí členské státy předložit plán navyšování kapitálu, zajistit odpovídající sdílení nákladů ze strany akcionářů a podřízených věřitelů banky a zabránit odlivu prostředků před rozhodnutím o restrukturalizaci. Podle sdělení o bankovnictví z roku 2013 by plány navyšování kapitálu měly obsahovat otázky práva, dobrovolné řízení závazků, zvyšující se odprodej kapitálu, opatření pro zmenšení pákového efektu, zachování výnosů a další opatření, např. přísné politiky týkající se nákladů a odměňování.
(397)
Bod 47 sdělení o bankovnictví z roku 2013 stanoví, že od okamžiku, kdy je určen kapitálový deficit, musí banka bránit odlivu finančních prostředků řadou opatření, která zaručují stejný výsledek jako řádné zákazy vyplácení dividend a proplácení kuponů, zákazy akvizic, zákazy cenového vedení nebo zákazy reklamy. Komise podotýká, že takovéto zákazy již banka splnila, neboť jsou součástí seznamu závazků předloženého Řeckem, jak je popsáno v 133. bodě odůvodnění, a že banka od roku 2008 nevyplatila žádné dividendy v hotovosti.
(398)
Rekapitalizační závazek z roku 2014 (opatření C) stanoví rezervu, aby bylo možné absorbovat budoucí ztráty, které byly určeny zátěžovým testem provedeným Řeckou bankou v roce 2013 a zveřejněny dne 6. března 2014. Z výsledků zátěžového testu je patrné, že banka potřebuje dodatečný kapitál ve výši 2 945 milionů EUR, aby pokryla své budoucí ztráty v rámci zátěžového scénáře. Opatření C se vztahuje pouze na kapitálovou potřebu, která zůstane, protože i) ji nelze pokrytý dalšími odprodeji či pomocí opatření k posílení kapitálu (Komise má za to, že banka analyzovala všechny potenciální odprodeje a zavázala se provést všechny, které mohou snížit kapitálové potřeby v rámci kapitálového plánu, který byl předložen Řecké bance); a ii) nebude pokryta soukromými investory v rámci navýšení základního kapitálu, k němuž dojde v dubnu 2014. Proto opatření C bance neposkytuje nadměrný kapitál.
(399)
Jak je vysvětleno v 385. až 395. bodě odůvodnění, banka již před zátěžovým testem přijala opatření, aby částku potřebného kapitálu omezila na minimum. Pokud se bance v rámci stávajícího navyšování kapitálu podaří získat většinu potřebného kapitálu od soukromých investorů a pokud dodatečná podpora vyplacená fondem HFSF bude nižší než 1 miliarda EUR, nebude žádný další vlastní příspěvek banky nutný. Pokud však podpora vyplacená v rámci opatření C zmíněnou úroveň přesáhne, bylo by vhodné, aby banka odprodala další činnosti.
(400)
Pokud jde o sdílení nákladů, sdělení o bankovnictví z roku 2013 stanoví, že přiměřené sdílení nákladů zahrnuje příspěvky držitelů hybridního kapitálu a držitelů podřízeného dluhu, a to ještě předtím, než je poskytnuta podpora ve formě kapitálu. Komise podotýká, že Řecko změnilo svůj vnitrostátní legislativní rámec, aby zaručilo, že předtím, než je bance poskytnuta dodatečná kapitálová injekce, podřízení věřitelé přispějí k nákladům na restrukturalizaci banky. Komise také podotýká, že se Řecko zavázalo, že provede opatření stanová v článku 6a zákona o fondu HFSF ve znění z roku 2014, která stanoví, že kapitálový deficit bude podle potřeby přidělen držitelům jeho kapitálových nástrojů a dalších podřízených závazků. I když k takovému sdílení nákladů dojde až po datu rekapitalizačního závazku z roku 2014 (opatření C), na základě bodu 45 sdělení o bankovnictví z roku 2013 se Komise domnívá, že by výsledky nebyly úměrné, pokud by měla povinná konverze podřízeného dluhu a hybridního kapitálu nastat již v okamžiku závazku. Pokud by banka získala dostatečný soukromý kapitál k pokrytí všech svých kapitálových potřeb, které byly určeny při zátěžovém testu provedeném Řeckou bankou, konverze držitelů podřízeného dluhu by byla nepřiměřená. Závazek Řecka, že předtím, než bude bance skutečně vyplacena kapitálová podpora, do záchrany zapojí podřízené věřitele, je proto dostatečný, aby bylo zaručeno odpovídající sdílení nákladů.
(401)
Aby se navíc zaručilo, že se na obnovení přiměřené kapitálové základny v průběhu období restrukturalizace v co největší míře budou podílet i vlastníci banky, Řecko se zavázalo, že do konce období restrukturalizace si banka ponechá dividendy a nebude proplácet žádné kupony, které ze zákona proplácet nemusí. V souladu s bodem 26 sdělení o restrukturalizaci a bodem 47 sdělení o bankovnictví z roku 2013 proto banka nevyužije státní podporu k tomu, aby prováděla platby z vlastních prostředků, jestliže nejsou k takovýmto platbám k dispozici dostačující zisky.
(402)
Banka se také zavázala, že až do 31. prosince 2017 nebude svým zaměstnancům ani vedoucím pracovníkům vyplácet celkovou roční odměnu (mzdu, důchodový příspěvek, bonus), která by převyšovala celkovou roční odměnu guvernéra Řecké banky (částka odměny nezohledňuje, zda se guvernér odměny dobrovolně částečně vzdal). Řecko se navíc zavázalo, že uplatní platový strop v souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2013 (152), pokud bude fond HFSF muset upsat akcie banky.
(403)
Komise musí posoudit, zda tento závazek, který pokrývá dva scénáře, splňuje požadavky stanovené ve sdělení o bankovnictví z roku 2013.
(404)
V prvním scénáři, kdy HFSF ve skutečnosti nevloží do banky nový kapitál, se podpora obsažená v opatření C omezí na pouhý závazek odepsat kapitálové navýšení a fond HFSF nevyplatí jediné euro, jelikož všechny nové akcie budou upsány soukromými investory. Sdělení o bankovnictví z roku 2013 stanoví, že omezení odměn lze ukončit, pokud byla podpora splacena. Avšak podporu zahrnutou v takovémto závazku týkajícím se upsání budoucího kapitálového navýšení nelze splatit, pokud dotčený závazek nikdy nenabyl účinku (jelikož stát bance nikdy nevyplatil žádné peníze). Za takovýchto okolností může Komise souhlasit s tím, že omezení odměny platí po omezenou dobu. Komise má za to, že závazek Řecka, který trvá do 31. prosince 2017 (tj. po dobu tří let a osmi měsíců, přičemž končí rok před koncem plán restrukturalizace), představuje správné uplatnění posledního odstavce bodu 38 sdělení o bankovnictví z roku 2013. Vzhledem k tomu, že roční odměna guvernéra Řecké banky je nižší než strop stanovený ve druhém odstavci bodu 38 sdělení o bankovnictví z roku 2013 a jelikož se zmíněný závazek bude vztahovat na celou skupinu, Komise má za to, že závazek navržený Řeckem pro případ, že fond HFSF v rámci plánovaného kapitálového navýšení neupíše žádné akcie, je v souladu s bodem 38 sdělení o bankovnictví z roku 2013.
(405)
V rámci druhého scénáře, podle nějž by fond HFSF musel upsat veškeré akcie banky, se Řecko zavázalo, že závazek změní tak, aby byl v souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2013. Komise podotýká, že pokud by fond HFSF upsal určité akcie, v zájmu zachování souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2013 by bylo nutné změnit dobu trvání omezení odměny tak, aby skončila buď na konci plánu restrukturalizace, tedy 31. prosince 2018, nebo na konci transakce, která se bude rovnat splacení podpory, a to k tomu datu, které nastane dříve. Jelikož banka nemůže splatit kmenové akcie, Komise souhlasí s tím, že prodej akcií se ziskem na sekundárním trhu by bylo možné považovat za transakci rovnající se splacení podpory.
(406)
Na závěr lze konstatovat, že v rámci obou scénářů závazek Řecka omezit odměnu splňuje požadavky sdělení o bankovnictví z roku 2013.
(407)
Pokud jde o protiplnění státu, sdělení o prodloužení z roku 2011 vyžaduje, aby nové akcie byly vydány se slevou oproti tržní ceně po úpravě o efekt zředění. Komise konstatuje, že tento požadavek má zaručit, že stát obdrží za svůj podíl v bance dostatečné protiplnění a že je dostatečně snížen podíl původních akcionářů. V případě opatření C stát již je hlavním akcionářem banky a jeho podíl přesahuje více než 90 % akcií. Proto by nadměrná sleva z tržní ceny snížila protiplnění státu u opatření B4 a může zahrnovat podporu pro investory, pokud sleva podcení hodnotu banky. Aby se takové situaci zabránilo, upisovací cena nesmí být nižší než minimální cena určená na základě dvou ocenění provedených dvěma nezávislými oceňovateli. Podrobná ujednání o stanovení ceny proto chrání fond HFSF před nadměrným „zředěním“ novými investory a zaručují, že HFSF upíše nové akcie za cenu, která odráží hodnotu banky. Za takovýchto okolností může Komise souhlasit s tím, že nové akcie mohou být vydány s nižší slevou ze současné tržní ceny, než jakou předpokládá sdělení o prodloužení z roku 2011, a považuje minimální cenu za přijatelnou.
(408)
Pokud by akcie byly vydány za vyšší cenu, hrozilo by, že soukromí investoři budou od účasti na kapitálovém navýšení odrazeni, a banka by proto získala jen omezený soukromý kapitál.
(409)
Komise se tudíž domnívá, že úroveň vlastního příspěvku a sdílení nákladů jsou v případě opatření C odpovídající.
7.6.3.3 Závěr o vlastním příspěvku a sdílení zátěže
(410)
Komise konstatuje, že ve srovnání s celkovou obdrženou státní rekapitalizací jsou vlastní příspěvek a sdílení zátěže ve formě prodeje aktiv na mnohem nižší úrovni, než jsou úrovně, které by Komise za běžných okolností považovala za dostačující. Avšak vzhledem k argumentům formulovaným v oddíle 7.6.1, na jejichž základě může Komise přijmout nižší vlastní příspěvek a sdílení nákladů, se má za to, že plán restrukturalizace zajišťuje dostatečný vlastní příspěvek a sdílení zátěže.
(411)
Plán restrukturalizace rovněž vyhovuje požadavkům sdělení o bankovnictví z roku 2013, pokud jde o opatření C.
7.6.4 Opatření k omezení narušování hospodářské soutěže
(412)
Sdělení o restrukturalizaci vyžaduje, aby v plánu restrukturalizace byla navržena opatření k omezení narušení hospodářské soutěže a k zajištění soutěžního prostředí v bankovním sektoru. Kromě toho by se uvedená opatření měla také zabývat otázkami morálního rizika a měla by zaručit, že se státní podpora nepoužije k financování protisoutěžního chování.
(413)
Bod 31 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že při posuzování částky podpory a výsledného narušení hospodářské soutěže musí Komise zohlednit jak absolutní, tak poměrnou částku obdržené státní podpory, jakož i míru sdílení nákladů a postavení finanční instituce na trhu po restrukturalizaci. V tomto ohledu Komise připomíná, že banka obdržela od státu kapitál rovnající se 16 % jejích rizikově vážených aktiv (bez opatření C). S opatřením C banka obdržela závazek, že jí bude poskytnuta dodatečný vklad v hodnotě 2 864 miliard EUR, a celková kapitálová podpora tak dosáhne 23,7 % rizikově vážených aktiv banky. Kromě kapitálové podpory banka také obdržela podporu v oblasti likvidity. Banka získala záruky ohledně likvidity, které dosáhly k 15. dubnu 2011 částky 13 600 milionů EUR a k 30. listopadu 2013 částky 13 932 milionů EUR, což představuje 17 % rozvahy banky k témuž datu. Banka také obdržela nouzovou pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou, která k 31. prosinci 2012 dosáhla 12 miliard EUR, což představovalo 18 % rozvahy banky k témuž datu. Potřeba provést opatření k omezení potenciálního narušení hospodářské soutěže je tudíž vzhledem k této poměrně vysoké částce podpory odůvodněná. Kromě toho má banka v Řecku velký podíl na trhu, k 31. prosinci 2012 držela 17 % podíl na trhu, pokud jde o úvěry, a 12 %, pokud jde o vklady. Akvizice banky New TT a Nea Proton zvýšily v září 2013 podíly banky na trhu na 20,7 %, pokud jde o úvěry, a 18,8 %, pokud jde o vklady (153).
(414)
Komise připomíná, že obtíže banky pramení především z vnějších otřesů, např. z řecké dluhové krize a z dlouhé recese, která od roku 2008 narušovala řecké hospodářství, jak podotýká 69. bod odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou. Snižuje se nutnost zabývat se otázkami morálního rizika, jelikož se banka podle všeho nedopustila nadměrného riskování. Jak konstatuje oddíl 7.6.1, rušivý účinek opatření podpory je vzhledem ke zmíněným faktorům nižší, a tudíž se snižuje také potřeba opatření k omezení narušení hospodářské soutěže. Z těchto důvodů může Komise výjimečně souhlasit s tím, že navzdory vysoké částce podpory plán restrukturalizace nestanoví žádné zmenšení rozvahy ani úvěrů v Řecku.
(415)
Komise však podotýká, že státní rekapitalizace umožnily bance, aby nadále provozovala své bankovní činnosti na zahraničních trzích a pojišťovací činnosti v Řecku.
(416)
V tomto ohledu Komise kromě již provedeného zmenšení pákového efektu a restrukturalizace bere na vědomí závazek banky, že do […] prodá své pojišťovací činnosti a do 31. prosince 2018 zmenší velikost svých mezinárodních aktiv, což pravděpodobně bude zahrnovat další odprodeje v […] a […], rovněž bere na vědomí závazek banky, že podporu nepoužije k financování růstu těchto podniků. Komise považuje za přiměřené, že snížení zahraničních aktiv bude větší, pokud fond HFSF v rámci opatření C vyplatí bance dodatečný kapitál, který přesáhne 1 miliardu EUR. Jak je uvedeno v 295. bodě odůvodnění, taková platba by zvýšila rušivé účinky podpory více než pouhý závazek podílet se na navýšení kapitálu. Pokud by však dodatečný kapitálový vklad byl nižší než 1 miliarda EUR, byl by podnětem k větší účasti soukromých investorů, kteří by museli poskytnout alespoň 1,5 miliardy EUR. Větší účast soukromého sektoru by navíc představovala dodatečné sdílení nákladů, jak je vysvětleno v 388. bodě odůvodnění. Bod 31 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že při posuzování opatření pro sdílení nákladů bude zohledněna jak cena zaplacená za pomoc získanou od státu, tak míra sdílení nákladů. Takže pokud fond HFSF vloží do banky méně než 1 miliardu EUR, zůstanou dodatečná narušení hospodářské soutěže omezená.
(417)
Řecko se rovněž zavázalo, že zavede zákaz akvizic, čímž zaručí, že banka nebude obdrženou státní podporu používat k tomu, aby získala nové podniky. Tento zákaz pomáhá zaručit, že je podpora použita výhradně na podporu obnovení životaschopnosti řeckých bankovních činností, a nikoli k růstu např. na zahraničních trzích.
(418)
Závazek snížit úroky placené z řeckých vkladů z neudržitelně vysokých úrovní rovněž zaručuje, že podpora nebude použita k financování neudržitelných strategií přijímání vkladů, které narušují hospodářskou soutěž na řeckém trhu. Obdobně závazek provést přísné pokyny, pokud jde o stanovení cen nových úvěrů na základě řádného posouzení úvěrového rizika, bance zabrání v tom, aby narušovala hospodářskou soutěž na řeckém trhu nevhodnými strategiemi stanovení cen úvěrů pro klienty.
(419)
S ohledem na specifickou situaci popsanou v oddíle 7.6.1. a na opatření vymezená v plánu restrukturalizace má Komise za to, že jsou zavedena dostačující ochranná opatření, která omezují narušení hospodářské soutěže.
7.7 SLEDOVÁNÍ
420)
Podle oddílu 5 sdělení o restrukturalizaci jsou požadovány pravidelné zprávy, aby Komise mohla ověřit, zda je plán restrukturalizace řádně prováděn. Jak je uvedeno v závazcích (154), Řecko zaručí, že kontrolní správce, který již byl jmenován bankou a schválen Komisí, bude sledovat, jak Řecko plní přijaté závazky, pokud jde o restrukturalizaci činností v Řecku a zahraničí a o správu a řízení banky a obchodní operace. Komise proto zastává názor, že je zaručeno řádné sledování provádění plánu restrukturalizace.
8. ZÁVĚR
(421)
Komise má za to, že Řecko protiprávně provedlo opatření podpory SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/N), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C, ex 2012/NN) SA.31155 (2013/C) (2013/NN), přičemž porušilo čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie, neboť uvedená opatření byla provedena předtím, než byla formálně oznámena Komisi. Komise se však domnívá, že plán restrukturalizace společně se závazky uvedenými v přílohách zaručují obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky, jsou dostačující, pokud jde o sdílení nákladů a vlastní příspěvek, a vhodná a přiměřená, aby kompenzovala rušivé dopady opatření podpory, která jsou zkoumána v tomto rozhodnutí. Předložený plán restrukturalizace a závazky splňují kritéria sdělení o restrukturalizaci, a opatření podpory lze tudíž považovat za slučitelná s vnitřním trhem,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Následující opatření provedená či plánovaná Řeckem představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy:
a)
nouzová pomoc v oblasti likvidity, kterou bance Eurobank Ergasias SA. („Eurobanka“) poskytla Řecká banka a za kterou se zaručila Řecká republika (opatření L2);
b)
druhá překlenovací rekapitalizace ve výši 1 341 milionů EUR, kterou Eurobance v prosinci 2012 poskytl Helénský fond finanční stability („HFSF“) (opatření B2);
c)
písemný závazek ve výši 528 milionů EUR, který fond HFSF poskytl Eurobance dne 21. prosince 2012 (opatření B3);
d)
rekapitalizace ve výši 5 839 milionů EUR, kterou fond HFSF poskytl Eurobance v květnu 2013 (opatření B4);
e)
rekapitalizační závazek ve výši 2 864 milionů EUR, který učinil fond HFSF po navýšení základního kapitálu ve výši 2 864 milionů EUR, jež dne 12. dubna 2014 schválili akcionáři na mimořádné valné hromadě podle zákona o fondu HFSF č. 3864/2010 v nejnovějším znění (opatření C);
f)
kapitálový vklad ve výši 395 milionů EUR, kterou fond HFSF dne 28. srpna 2013 poskytl bance Nea Proton (opatření NP3).
2. S ohledem na plán restrukturalizace skupiny Eurobank (banka Eurobank Ergasias S.A. a všechny její dceřiné společnosti, tedy společnosti a pobočky v Řecku i v zahraničí, jak bankovní, tak nebankovní), který byl předložen 16. dubna 2014, a na závazky, které 16. dubna 2014 poskytlo Řecku, je následující státní podpora slučitelná s vnitřním trhem:
a)
kapitálový vklad ve výši 950 milionů EUR, kterou v květnu 2009 Řecko poskytlo Eurobance v rámci režimu rekapitalizace (opatření A);
b)
nouzová pomoc v oblasti likvidity, jež k 31. prosinci 2012 dosáhla 12 miliard EUR (opatření L2), kterou Eurobance poskytla Řecká banka a za kterou od července 2011 ručilo Řecko;
c)
první překlenovací rekapitalizace ve výši 3 970 milionů EUR, kterou fond HFSF poskytl Eurobance v květnu 2012 (opatření B1);
d)
druhá překlenovací rekapitalizace ve výši 1 341 milionů EUR, kterou fond HFSF poskytl Eurobance v prosinci 2012 (opatření B2);
e)
písemný závazek ve výši 528 milionů EUR, který fond HFSF poskytl Eurobance dne 21. prosince 2012 (opatření B3);
f)
rekapitalizace ve výši 5 839 milionů EUR, kterou fond HFSF poskytl Eurobance v květnu 2013 (opatření B4);
g)
rekapitalizační závazek ve výši 2 864 milionů EUR, který fond HFSF poskytl Eurobance po navýšení základního kapitálu ve výši 2 864 milionů EUR, jež dne 12. dubna 2014 schválili akcionáři na mimořádné valné hromadě podle zákona o fondu HFSF č. 3864/2010 v nejnovějším znění (opatření C);
h)
kapitálový vklad ve výši 80 milionů EUR, kterou Řecko v květnu 2009 poskytlo bance Proton (opatření Pr1);
i)
financování celkové mezery ve financování ve výši 1 121,6 milionů EUR Řeckým fondem pro záruky za vklady a investice (HDIGF) a HFSF, které bylo v říjnu 2011 a květnu 2012 poskytnuto na činnosti převedené z banky Proton na banku Nea Proton (opatření NP1);
j)
celková kapitálová injekce ve výši 515 milionů EUR, kterou fond HFSF v říjnu 2011, únoru 2012, srpnu 2012 a prosinci 2012 poskytl bance Nea Proton (opatření NP2);
k)
kapitálová injekce ve výši 395 milionů EUR, kterou HFSF dne 28. srpna 2013 poskytl bance Nea Proton (opatření NP3);
l)
financování celkové mezery ve financování ve výši 667 milionů EUR fondy HDIGF a HFSF, které bylo v prosinci 2011 a únoru 2013 poskytnuto na činnosti převedené z banky T na banku Hellenic Postbank („banka TT“) (opatření T);
m)
kapitálový vklad ve výši 224,96 milionů EUR, kterou Řecko v květnu 2009 poskytlo bance TT (opatření TT);
n)
financování celkové mezery ve financování ve výši 3 732,6 milionů EUR fondem HFSF, které bylo v lednu a červnu 2013 poskytnuto na činnosti převedené z banky TT na banku New Hellenic Postbank („banka New TT“) (opatření NTT1);
o)
kapitálový vklad ve výši 500 milionů EUR, který fond HFSF dne 29. ledna 2013 poskytl bance New TT (opatření NTT2).
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 29. dubna 2014.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 29ης Απριλίου 2014
σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/NN), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C) (πρώην 2012/NN), SA.31155 (2013/C), (2013/NN) (πρώην 2010/N) που χορηγήθηκαν από την Ελλάδα υπέρ του ομίλου Eurobank σε σχέση με την: Ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάρθρωση της Eurobank Ergasias ΑΕ· Ενίσχυση αναδιάρθρωσης στην τράπεζα Proton μέσω της σύστασης και της κεφαλαιοποίησης της Νέας Τράπεζας Proton και της πρόσθετης ανακεφαλαιοποίησης της Νέας Τράπεζας Proton από το Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας· Εξυγίανση του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου μέσω της δημιουργίας μιας ενδιάμεσης τράπεζας
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 2933]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(2014/885/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα κράτη μέλη και τους λοιπούς ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερθέντα άρθρα (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
1.1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ EUROBANK (2) («Η ΤΡΑΠΕΖΑ» (3))
(1)
Με απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2008, η Επιτροπή ενέκρινε καθεστώς ενισχύσεων με τίτλο «Μέτρα στήριξης των πιστωτικών ιδρυμάτων της Ελλάδας» (στο εξής «καθεστώς στήριξης των ελληνικών τραπεζών») με σκοπό να διασφαλισθεί η σταθερότητα του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το καθεστώς στήριξης των ελληνικών τραπεζών προβλέπει τη χορήγηση ενισχύσεων βάσει των τριών συστατικών μέτρων του: ενός μέτρου ανακεφαλαιοποίησης, ενός μέτρου παροχής εγγυήσεων και ενός μέτρου στήριξης με ομολογιακά δάνεια (4). Τον Μάιο του 2009, η EFG Eurobank Ergasias ΑΕ (5) ανακεφαλαιοποιήθηκε από το ελληνικό κράτος βάσει του μέτρου της ανακεφαλαιοποίησης.
(2)
Στην αιτιολογική σκέψη 14 της απόφασης της 19ης Νοεμβρίου 2008 αναφερόταν ότι επρόκειτο να κοινοποιηθεί σχέδιο αναδιάρθρωσης στην Επιτροπή όσον αφορά τους δικαιούχους του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης.
(3)
Στις 2 Αυγούστου 2010, οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν σχέδιο αναδιάρθρωσης του ομίλου Eurobank στην Επιτροπή. Η Επιτροπή καταχώρισε το εν λόγω σχέδιο και τις μεταγενέστερες επικαιροποιήσεις, καθώς και πρόσθετες πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τις ελληνικές αρχές, ως υπόθεση SA.30342 (PN 26/2010) και στη συνέχεια υπόθεση SA.32789 (2011/PN).
(4)
Η Τράπεζα έχει λάβει επανειλημμένως κρατικές εγγυήσεις για χρεόγραφα και ομολογιακά δάνεια του Δημοσίου στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (6). Έλαβε επίσης επείγουσα παροχή ρευστότητας με κρατική εγγύηση «ΕΠΡ με εγγύηση του Δημοσίου»).
(5)
Στις 20 Απριλίου 2012, το Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) χορήγησε στην Τράπεζα επιστολή δέσμευσης όσον αφορά τη συμμετοχή του στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της. Στις 28 Μαΐου 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε ποσό 3 970 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα ως προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση («πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση»).
(6)
Τον Μάιο του 2012, οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή την επιστολή ανάληψης δέσμευσης που χορήγησε το ΕΤΧΣ στην Τράπεζα. Η Επιτροπή την καταχώρισε ως μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση (υπόθεση SA.34825 (2012/NN)), διότι το μέτρο είχε ήδη τεθεί σε εφαρμογή.
(7)
Στις 27 Ιουλίου 2012, η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με την πρώτη ενδιάμεση ανακεφαλαιοποίηση της («απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για τη Eurobank») (7).
(8)
Τον Δεκέμβριο του 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε στην Τράπεζα ποσό 1 341 εκατ. ευρώ ως δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (εφεξής «δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση»). Στις 21 Δεκεμβρίου 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε επίσης στην Τράπεζα επιστολή δέσμευσης όσον αφορά τη συμμετοχή του στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας και στην έκδοση μετατρέψιμων κεφαλαιακών μέσων, για συνολικό ποσό ύψους 528 εκατ. ευρώ (8). Οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν τα εν λόγω μέτρα στην Επιτροπή στις 27 Δεκεμβρίου 2012.
(9)
Τον Μάιο του 2013, το ΕΤΧΣ συμμετείχε στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας, που είχε συμφωνηθεί τον Δεκέμβριο του 2012. Μετέτρεψε την πρώτη και τη δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση σε ίδια κεφάλαια και εισέφερε πρόσθετο κεφάλαιο ύψους 528 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα (στο εξής «ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013»).
(10)
Στις 19 Δεκεμβρίου 2013, οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με τους όρους ανακεφαλαιοποίησης της άνοιξης του 2013.
(11)
Στις 31 Μαρτίου 2014, το ΕΤΧΣ χορήγησε επιστολή δέσμευσης στην Τράπεζα για τη συμμετοχή του σε προγραμματισθείσα αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας.
(12)
Στις 16 Απριλίου 2014, οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Τράπεζα (εφεξής «το σχέδιο αναδιάρθρωσης») στην Επιτροπή. Επίσης, κοινοποίησαν στην Επιτροπή τη δέσμευση του ΕΤΧΣ να αναλάβει πλήρως την επικείμενη ανακεφαλαιοποίηση της Τράπεζας. Την ίδια ημερομηνία, παρείχαν πληροφορίες σχετικά με την ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου. Δήλωσαν την πρόθεσή τους να συνεχίσουν να παρέχουν στην Τράπεζα αυτή τη στήριξη ρευστότητας καθώς και κρατικές εγγυήσεις για χρεόγραφα και ομολογιακά δάνεια στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (9).
(13)
Η Επιτροπή πραγματοποίησε πολλές συσκέψεις, τηλεδιασκέψεις και ανταλλαγές ηλεκτρονικών μηνυμάτων με εκπροσώπους των ελληνικών αρχών και της Τράπεζας.
(14)
Η Ελλάδα αποδέχεται η παρούσα απόφαση να εκδοθεί κατ’ εξαίρεση μόνο στην αγγλική γλώσσα.
1.2. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΑΓΟΡΑΣΘΕΙΣΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ
1.2.1. Διαδικασία σε σχέση με τη Νέα Τράπεζα Proton
(15)
Στις 26 Ιουλίου 2012, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.34488 (2012/C), «Ενίσχυση υπέρ της Νέας Τράπεζας Proton μέσω της σύστασης και της κεφαλαιοποίησης της Νέας Τράπεζας Proton» (10) («απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Proton»). Με την εν λόγω απόφαση η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με: i) τη χρηματοδότηση από το καθεστώς εξυγίανσης του Ελληνικού Ταμείου Εγγυήσεων Καταθέσεων και Επενδύσεων («ΕΤΕΚΕ») και το ΕΤΧΣ του χρηματοδοτικού κενού των 1 121,6 εκατ. ευρώ μεταξύ των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Proton Bank, το οποίο μεταβιβάστηκε στη Νέα Τράπεζα Proton· ii) εισφορά αρχικού μετοχικού κεφαλαίου ύψους 250 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton· και iii) εισφορά πρόσθετου μετοχικού κεφαλαίου ύψους 300 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton που είχε προβλεφθεί όταν εκδόθηκε η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton. Η Επιτροπή κάλεσε την Ελλάδα να υποβάλει παρατηρήσεις και να παράσχει όλες τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να τη βοηθήσουν να αξιολογήσει τα μέτρα ενίσχυσης. Στο τμήμα 1 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton περιγράφεται λεπτομερώς η διαδικασία που αφορά την Τράπεζα Proton, συμπεριλαμβανομένης της εξυγίανσης της Proton Bank, τη δημιουργία της Νέας Τράπεζας Proton, τη χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού και την εισφορά αρχικού μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton.
(16)
Την 1η Αυγούστου 2012 το ΕΤΧΣ προέβη σε εγγραφή για πρόσθετη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στη Νέα Τράπεζα Proton κατά 230 εκατ. ευρώ.
(17)
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2012, η Ελλάδα υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, που συνέταξαν η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΕΤΧΣ.
(18)
Στις 31 Δεκεμβρίου 2012, το ΕΤΧΣ ανέλαβε να χορηγήσει πρόσθετο μετοχικό κεφάλαιο ύψους 35 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton.
(19)
Τον Μάιο του 2013, το ΕΤΧΣ κίνησε τη διαδικασία για την πώληση της Νέας Τράπεζας Proton.
(20)
Στις 12 Ιουλίου 2013, οι ελληνικές αρχές γνωστοποίησαν στην Επιτροπή την πρόθεσή τους να εξαγοράσουν τη Νέα Τράπεζα Proton. Η Επιτροπή απάντησε στις 15 Ιουλίου 2013.
(21)
Στις 15 Ιουλίου 2013, η Τράπεζα υπέγραψε δεσμευτική συμφωνία με το ΕΤΧΣ να αγοράσει το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου της Νέας Τράπεζας Proton στην τιμή του ενός ευρώ και το ΕΤΧΣ δεσμεύθηκε να ανακεφαλαιοποιήσει τη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώλησή της έναντι 395 εκατ. ευρώ σε μετρητά.
(22)
Στις 29 Ιουλίου 2013, οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή την εν λόγω εισφορά κεφαλαίου ύψους 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton.
1.2.2. Διαδικασία σε σχέση με το Νέο TT
(23)
Στις 6 Μαΐου 2013, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.31155 (2013/C), «Κρατική ενίσχυση προς το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ μέσω της ίδρυσης και της κεφαλαιοποίησης της ενδιάμεσης τράπεζας Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ» («Απόφαση κίνησης της διαδικασίας για το Νέο ΤΤ») (11). Με την εν λόγω απόφαση η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με την: i) εισφορά κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στο Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ (Νέο ΤΤ)· ii) τη χορήγηση ποσού 4,1 δισεκατ. ευρώ (12) για τη χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού (13) ως αποτέλεσμα της μεταβίβασης δραστηριοτήτων από το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ («ΤΤ») στο Νέο ΤΤ· iii) την εισφορά κεφαλαίου 224,96 εκατ. ευρώ από το ελληνικό κράτος υπό μορφή προνομιούχων μετοχών στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, και iv) τη χορήγηση ποσού 0,68 δισεκατ. ευρώ από το ΕΤΕΚΕ στην T Bank S.A («T Bank») η οποία είχε μεταβιβαστεί στο ΤΤ. Η Επιτροπή κάλεσε την Ελλάδα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και να παράσχει όλες τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να τη βοηθήσουν να αξιολογήσει την ενίσχυση αναδιάρθρωσης. Το τμήμα 1 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT περιγράφει διεξοδικά τις διαδικασίες που αφορούν την εξυγίανση της T Bank με την πώλησή της στο TT και την εξυγίανση του ΤΤ με τη δημιουργία του Νέου TT.
(24)
Τον Ιούνιο του 2013, το ΕΤΧΣ κίνησε τη διαδικασία για την πώληση του Νέου TT.
(25)
Στις 15 Ιουλίου 2013, οι ελληνικές αρχές γνωστοποίησαν στην Επιτροπή την απόφαση τους ΕΤΧΣ να πωλήσουν το Νέο TT στην Τράπεζα και τους λόγους της εν λόγω απόφασης.
(26)
Στις 15 Ιουλίου 2013, η Τράπεζα υπέγραψε δεσμευτική συμφωνία με το ΕΤΧΣ να αποκτήσει το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου του Νέου TT.
(27)
Στις 19 Ιουλίου 2013, η Ελλάδα υπέβαλε τις παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για το νέο ΤΤ.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. Η ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΗΣ
2.1.1. Γενικό πλαίσιο του ελληνικού τραπεζικού τομέα
(28)
Το πραγματικό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν («ΑΕΠ») της Ελλάδας μειώθηκε κατά 20 % από το 2008 έως το 2012, όπως φαίνεται στον πίνακα 1. Ως εκ τούτου, οι ελληνικές τράπεζες αντιμετώπισαν ένα ταχέως αυξανόμενο ποσοστό αθέτησης των υποχρεώσεων εξυπηρέτησης δανείων ελληνικών νοικοκυριών και επιχειρήσεων (14). Οι εξελίξεις αυτές επηρέασαν αρνητικά την απόδοση των περιουσιακών στοιχείων των ελληνικών τραπεζών και προκάλεσαν κεφαλαιακές ανάγκες.
Πίνακας 1
Αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ στην Ελλάδα, 2008-2013
Ελλάδα
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, %
-0,2
-3,1
-4,9
-7,1
-6,4
-
Πηγή:
Eurostat, διαθέσιμο στον διαδικτυακό τόπο http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115
(29)
Επιπλέον, τον Φεβρουάριο του 2012, η Ελλάδα εφάρμοσε ανταλλαγή ομολόγων του ιδιωτικού τομέα, γνωστή ως συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα («πρόγραμμα PSI»). Οι ελληνικές τράπεζες συμμετείχαν στο πρόγραμμα PSI κατά τη διάρκεια της ανταλλαγής η ελληνική κυβέρνηση προσέφερε στους παλαιούς ιδιώτες ομολογιούχους νέους τίτλους (συμπεριλαμβανομένων των νέων ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου («ΟΕΔ»), τίτλους συνδεδεμένους με το ελληνικό ΑΕΠ και ομόλογα πληρωμής PSI που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας («EFSF») σε αντάλλαγμα των υφιστάμενων ΟΕΔ, με ονομαστική έκπτωση 53,5 % και μεγαλύτερες διάρκειες (15). Οι ελληνικές αρχές ανακοίνωσαν τα αποτελέσματα της εν λόγω ανταλλαγής ομολόγων στις 9 Μαρτίου 2012 (16). Η ανταλλαγή είχε ως αποτέλεσμα σημαντικές ζημίες για τους ομολογιούχους (που εκτιμώνται από την Τράπεζα της Ελλάδας στο 78 % της ονομαστικής αξίας των παλαιών ΟΕΔ κατά μέσο όρο για τις ελληνικές τράπεζες) και κεφαλαιακές ανάγκες οι οποίες καταλογίστηκαν αναδρομικά στις οικονομικές καταστάσεις των ελληνικών τραπεζών του 2011.
Πίνακας 2
Συνολικές ζημίες των κύριων ελληνικών τραπεζών λόγω PSI (σε εκατ. ευρώ)
Τράπεζες
Ονομαστικό ποσό των ΟΕΔ
Ονομαστικό ποσό των κρατικών δανείων
Συνολικό ονομαστικό ποσό
Ζημία στα ΟΕΔ λόγω του PSI
Ζημία στα κρατικά δάνεια λόγω του PSI
Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI
Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI / Βασικά ίδια κεφάλαια κατηγορίας 1 (%) (17)
Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI Σύνολο στοιχείων ενεργητικού (%)
ΕΤΕ
13 748
1 001
14 749
10 985
751
11 735
161,0
11,0
Eurobank
7 001
335
7 336
5 517
264
5 781
164,5
7,5
Alpha
3 898
2 145
6 043
3 087
1 699
4 786
105,7
8,1
Πειραιώς
7 063
280
7 343
5 686
225
5 911
226,0
12,0
Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο (TT)
4 197
175
4 372
3 306
138
3 444
618,3
24,8
Νέα Τράπεζα Proton
934
0
934
216
0
216
378,8
12,6
Πηγή:
Τράπεζα της Ελλάδος, Έκθεση για την ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάταξη του ελληνικού τραπεζικού τομέα, Δεκέμβριος 2012, σ. 14.
(30)
Εφόσον οι ελληνικές τράπεζες αντιμετώπισαν σημαντικές ελλείψεις κεφαλαίων εξαιτίας του προγράμματος PSI και της συνεχιζόμενης ύφεσης, το μνημόνιο οικονομικής και χρηματοπιστωτικής πολιτικής («ΜΟΧΠ») του δεύτερου προγράμματος προσαρμογής για την Ελλάδα μεταξύ ελληνικής κυβέρνησης, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου («ΔΝΤ») και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας («ΕΚΤ»), της 11ης Μαρτίου 2012, χορήγησε κεφάλαια για την ανακεφαλαιοποίηση αυτών των τραπεζών. Οι ελληνικές αρχές υπολόγισαν τις συνολικές ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης και το κόστος εξυγίανσης των τραπεζών που θα χρηματοδοτείτο από το πρόγραμμα σε 50 δισεκατ. ευρώ (18). Το ποσό αυτό υπολογίστηκε με βάση την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων που διενήργησε η Τράπεζα της Ελλάδος για την περίοδο από τον Δεκέμβριο του 2011 έως τον Δεκέμβριο του 2014 («προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2012»), η οποία βασίστηκε στις προβλέψεις ζημιών από δάνεια που διενήργησε η BlackRock (19). Τα κεφάλαια για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών είναι διαθέσιμα μέσω του ΕΤΧΣ. Ο πίνακας 3 συνοψίζει τον υπολογισμό των κεφαλαιακών αναγκών για τις κυριότερες ελληνικές τράπεζες όπως προκύπτουν από τις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων του 2012.
Πίνακας 3
Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων 2012: Κεφαλαιακές ανάγκες των κύριων ελληνικών τραπεζών (σε εκατ. ευρώ)
Τράπεζες
Κύρια βασικά ίδια κεφάλαια αναφοράς κατηγορίας 1 (Δεκ. 2011)
Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI
(Δεκ. 2011)
Προβλέψεις σε σχέση με το PSI
(Ιουνίου 2011)
Ακαθάριστη αθροιστική ζημία
Προβλέψεις για τον πιστωτικό κίνδυνο
Αποθεματικά για ζημίες από δάνεια
(Δεκ. 2011)
Εσωτερική δημιουργία κεφαλαίων
Στόχος για τα κύρια βασικά ίδια κεφάλαια κατηγορίας 1 (Δεκ. 2014)
Κεφαλαιακές ανάγκες
ΕΤΕ
7 287
-11 735
1 646
-8 366
5 390
4 681
8 657
9 756
Eurobank
3 515
-5 781
830
-8 226
3 514
2 904
2 595
5 839
Alpha
4 526
-4 786
673
-8 493
3 115
2 428
2 033
4 571
Πειραιώς
2 615
-5 911
1 005
-6 281
2 565
1 080
2 408
7 335
Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο (TT)
557
-3 444
566
-1 482
1 284
- 315
903
3 737
Νέα Τράπεζα Proton
57
- 216
48
- 482
368
34
115
305
Πηγή:
Τράπεζα της Ελλάδος, Έκθεση για την ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάταξη του ελληνικού τραπεζικού τομέα, Δεκέμβριος 2012, σ. 8
(31)
Σύμφωνα με το ΜΟΧΠ του Μαρτίου 2012, «οι τράπεζες που υποβάλλουν βιώσιμα σχέδια άντλησης κεφαλαίων θα έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν και να λάβουν δημόσια στήριξη κατά τρόπο που να διατηρεί κίνητρα για τον ιδιωτικό τομέα όσον αφορά την εισφορά κεφαλαίου και, ως εκ τούτου, να ελαχιστοποιεί την επιβάρυνση των φορολογουμένων» (20). Η Τράπεζα της Ελλάδος διαπίστωσε ότι μόνο οι τέσσερις μεγαλύτερες τράπεζες (Eurobank, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, Alpha Bank, Τράπεζα Πειραιώς) ήταν βιώσιμες (21). Έλαβαν μία πρώτη ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ τον Μάιο του 2012.
(32)
Οι εγχώριες καταθέσεις στις τράπεζες της Ελλάδας μειώθηκαν κατά 37 % συνολικά από το τέλος του 2009 έως τον Ιούνιο του 2012, λόγω της ύφεσης και της πολιτικής αβεβαιότητας. Οι τράπεζες αυτές ήταν αναγκασμένες να χορηγήσουν υψηλότερα επιτόκια στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν τις καταθέσεις. Το κόστος των καταθέσεων αυξήθηκε, μειώνοντας το καθαρό περιθώριο επιτοκίου των τραπεζών. Καθώς οι ελληνικές τράπεζες αποκλείστηκαν από τις αγορές χονδρικής χρηματοδότησης, κατέστησαν εξ ολοκλήρου εξαρτημένες από τη χρηματοδότηση του Ευρωσυστήματος (22) όλο και μεγαλύτερο μέρος της οποίας είχε τη μορφή επείγουσας παροχής της ρευστότητας («ΕΠΡ») που χορηγήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος. Οι εν λόγω τράπεζες έλαβαν ιδιαίτερα μεγάλα ποσά στο δεύτερο εξάμηνο του 2012.
(33)
Μετά τις εκλογές του Ιουνίου 2012, οι καταθέσεις άρχισαν να αυξάνονται εκ νέου. Η συνολική χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών από το Ευρωσύστημα άρχισε να μειώνεται από τις 31 Δεκεμβρίου 2012.
(34)
Στις 3 Δεκεμβρίου 2012, η Ελλάδα έθεσε σε εφαρμογή πρόγραμμα επαναγοράς των νέων ΟΕΔ που ελήφθησαν στο πλαίσιο του προγράμματος PSI, σε τιμές που κυμαίνονταν από το 30,2 % έως το 40,1 % της ονομαστικής τους αξίας (23). Οι ελληνικές τράπεζες συμμετείχαν στο εν λόγω πρόγραμμα επαναγοράς που επέφερε περαιτέρω ζημίες στον ισολογισμό τους, δεδομένου ότι η λογιστική ζημία (δηλαδή η διαφορά μεταξύ της αγοραίας αξίας και της ονομαστικής αξίας) που καταλογίστηκε όταν εφαρμόστηκε το πρόγραμμα PSI κατέστη οριστική και αμετάκλητη (24).
(35)
Τον Δεκέμβριο του 2012, οι τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες έλαβαν δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ.
(36)
Το φθινόπωρο του 2013, η Τράπεζα της Ελλάδος έθεσε σε εφαρμογή νέα διαδικασία προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για να αξιολογήσει την ευρωστία της κεφαλαιακής θέσης των ελληνικών τραπεζών βάσει τόσο ενός βασικού σεναρίου όσο και ενός δυσμενούς σεναρίου.
(37)
Τον Ιούλιο του 2013, η Τράπεζα της Ελλάδος ανέθεσε σε σύμβουλο τη διενέργεια διαγνωστικής μελέτης σχετικά με τα χαρτοφυλάκια δανείων όλων των ελληνικών τραπεζών. Ο εν λόγω σύμβουλος πραγματοποίησε προβλέψεις ζημιών από δάνεια («ΠΖΔ») σε όλα τα χαρτοφυλάκια χορηγήσεων των ελληνικών τραπεζών καθώς και από δάνεια σε ξένα υποκαταστήματα και θυγατρικές που είναι εκτεθειμένα στον κίνδυνο της Ελλάδας σε διάστημα τριών ετών και σε ορίζοντα διάρκειας δανείου. Η ανάλυση παρείχε ΠΖΔ βάσει δύο σεναρίων: ενός βασικού και ενός δυσμενούς σεναρίου. Οι ΠΖΔ για δανειακά χαρτοφυλάκια του εξωτερικού εκτιμήθηκαν από την Τράπεζα της Ελλάδος με τη χρησιμοποίηση ορισμένων στοιχείων που έλαβε από τον σύμβουλο.
(38)
Με βάση την εκτίμηση των ΠΖΔ από τον σύμβουλο, η Τράπεζα της Ελλάδος εκτίμησε τις κεφαλαιακές ανάγκες με την τεχνική υποστήριξη ενός δεύτερου συμβούλου.
(39)
Τα βασικά στοιχεία της εκτίμησης των κεφαλαιακών αναγκών σύμφωνα με την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2013 ήταν i) οι ΠΖΔ (25) από τα χαρτοφυλάκια χορηγήσεων των τραπεζών σε ενοποιημένη βάση που είναι εκτεθειμένα σε ελληνικό κίνδυνο και σε κίνδυνο εξωτερικού, αφαιρουμένων των υφιστάμενων αποθεματικών για ζημίες από δάνεια, και ii) η εκτιμώμενη λειτουργική αποδοτικότητα των τραπεζών για την περίοδο μεταξύ Ιουνίου 2013 και Δεκεμβρίου 2016, με βάση μια συντηρητική προσαρμογή των σχεδίων αναδιάρθρωσης που είχαν υποβληθεί στην Τράπεζα της Ελλάδος κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2013. Στον πίνακα 4 συνοψίζεται ο υπολογισμός των κεφαλαιακών αναγκών των κύριων ελληνικών τραπεζών σε ενοποιημένη βάση με το βασικό σενάριο για την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2013.
Πίνακας 4
Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων 2013: Κεφαλαιακές ανάγκες των ελληνικών τραπεζών σε ενοποιημένη βάση σύμφωνα με το βασικό σενάριο (εκατ. ευρώ)
Τράπεζες
Κύρια βασικά ίδια κεφάλαια αναφοράς κατηγορίας 1 (Ιούνιος 2013) (1)
Αποθεματικά για ζημίες από δάνεια
(Ιούνιος 2013) (2)
ΠΖΔ για τον ελληνικό κίνδυνο (3)
ΠΖΔ για τον κίνδυνο εξωτερικού (26) (4)
Εσωτερική δημιουργία κεφαλαίων (5)
Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων δείκτη κυρίων βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 (Δεκέμβριος 2016) (6)
Κεφαλαιακές ανάγκες
(7) = (6) - (1) - (2) - (3) - (4) - (5)
ΕΤΕ (27)
4 821
8 134
-8 745
-3 100
1 451
4 743
2 183
Eurobank (28)
2 228
7 000
-9 519
-1 628
2 106
3 133
2 945
Alpha
7 380
10 416
-14 720
-2 936
4 047
4 450
262
Πειραιώς
8 294
12 362
-16 132
-2 342
2 658
5 265
425
Αττικής
225
403
- 888
0
106
243
397
Πανελλήνια
61
66
- 237
0
-26
31
169
Πηγή:
Τράπεζα της Ελλάδος, Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του ελληνικού τραπεζικού τομέα, Μάρτιος 2014, σ. 42.
(40)
Στις 6 Μαρτίου 2013, η Τράπεζα της Ελλάδος ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του 2013 και ζήτησε από τις τράπεζες να υποβάλουν τα σχέδια άντλησης κεφαλαίων από τα μέσα Απριλίου 2014 για να καλύψουν τις κεφαλαιακές ανάγκες βάσει του σεναρίου αναφοράς.
2.1.2. Οι οικονομικές δραστηριότητες της Τράπεζας
(41)
Η Τράπεζα παρέχει καθολικές τραπεζικές υπηρεσίες κυρίως στην Ελλάδα και την Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη (Κύπρο, Ρουμανία, Βουλγαρία, Σερβία και Ουκρανία). Προσφέρει ένα πλήρες φάσμα τραπεζικών και χρηματοπιστωτικών προϊόντων και υπηρεσιών σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Δραστηριοποιείται στη λιανική, επιχειρηματική και ιδιωτική τραπεζική, στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων, την ασφάλιση, τη διαχείριση κεφαλαίων, στις κεφαλαιαγορές και άλλες υπηρεσίες. Η Τράπεζα έχει συσταθεί στην Ελλάδα και οι μετοχές της είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Στις 31 Δεκεμβρίου 2012, η Τράπεζα απασχολούσε συνολικά 17 427 άτομα, εκ των οποίων οι μισοί περίπου απασχολούνταν στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, ενώ οι άλλοι μισοί στην Ελλάδα (29).
(42)
Η Τράπεζα συμμετείχε στο πρόγραμμα PSI, ανταλλάσσοντας ΟΕΔ και δάνεια σχετιζόμενα με το κράτος ονομαστικής αξίας 7 336 εκατ. ευρώ. Οι συνολικές της επιβαρύνσεις στο πλαίσιο του PSI ανήλθαν σε περίπου 5 781 εκατ. ευρώ προ φόρων και εγγράφηκαν εξ ολόκληρου στους λογαριασμούς του 2011 (30). Κατά τη διάρκεια του προγράμματος επαναγοράς του Δεκεμβρίου 2012, η Τράπεζα πώλησε τα νέα ΟΕΔ που έλαβε στο πλαίσιο του PSI σε τιμή σημαντικά χαμηλότερη από την ονομαστική τους αξία. Με την πώληση παγιώθηκαν οι ζημίες της Τράπεζας στα νέα ΟΕΔ.
(43)
Τα βασικά στοιχεία της Τράπεζας του Δεκεμβρίου 2010, του Δεκεμβρίου 2011, του Δεκεμβρίου 2012 και του Δεκεμβρίου 2013 (ενοποιημένα δεδομένα) παρουσιάζονται στον πίνακα 5.
Πίνακας 5
Βασικά αριθμητικά στοιχεία της Eurobank, 2010, 2011, 2012 και 2013
Κέρδη και ζημίες
(εκατ. ευρώ)
2010
2011
2012
2013
(περιλαμβάνει το Νέο ΤΤ και τη Νέα Τράπεζα Proton από την ημερομηνία της εξαγοράς τους)
Καθαρά έσοδα από τόκους
2 103
2 965
1 461
1 294
Συνολικά έσοδα εκμετάλλευσης
2 730
2 226
1 755
1 587
Συνολικές λειτουργικές δαπάνες
-1 280
-1 123
-1 052
-1 071
Έσοδα πριν από τις προβλέψεις
1 450
1 103
703
516
Ζημίες πιστωτικού κινδύνου
-1 273
-1 328
-1 655
-1 920
Ζημίες λόγω PSI
-6 012
- 363
Άλλες ζημίες
- 737
- 373
- 522
Καθαρό κέρδος/ζημία
84
-5 496
-1 440
-1 157
Επιλεκτικά στοιχεία για τον όγκο πωλήσεων (σε εκατ. ευρώ)
31 Δεκεμβρίου 2010
31 Δεκεμβρίου 2011
31 Δεκεμβρίου 2012
31 Δεκεμβρίου 2013 (περιλαμβάνει το Νέο TT και τη Νέα Τράπεζα Proton)
Συνολικά δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες
53 412
48 094
43 171
45 610
Σύνολο καταθέσεων
41 173
32 459
30 752
41 535
Σύνολο ενεργητικού
87 188
76 822
67 653
77 586
Σύνολο ιδίων κεφαλαίων (31)
6 094
875
- 685
4 523
Πηγές:
2013: Οικονομικά Αποτελέσματα 2013 - Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, σ. 3 και σ. 4: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/EN%20Consol%20AR%202013.pdf; 2012 και 2011: Οικονομικά Αποτελέσματα 2012 - Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, σ. 3 και σ. 4: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%202012.pdf; 2010: Δελτίο τύπου EFG Eurobank, αποτελέσματα ολόκληρου του έτους 2011, σ. 5 και 6: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%20AQ2011.pdf
(44)
Ο πίνακας 5 δείχνει ότι, εκτός από τις τεράστιες απώλειες που κατέγραψε το 2011 λόγω του προγράμματος PSI (5 781 εκατ. ευρώ (32)), η Τράπεζα επλήγη από μείωση εσόδων (μεταξύ άλλων και λόγω του υψηλότερου κόστους των καταθέσεων) και από τις υψηλές και αυξανόμενες ζημίες απομείωσης στα χαρτοφυλάκια χορηγήσεών της στην Ελλάδα και την αλλοδαπή. Η θέση ρευστότητας της Τράπεζας επιδεινώθηκε σοβαρά από τις εκροές καταθέσεων και ο δείκτης χορηγήσεων προς καταθέσεις της ανήλθε σε 148 % στις 31 Δεκεμβρίου 2011, ενώ το 42 % του ισολογισμού της χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωσύστημα κατά την ημερομηνία αυτή.
(45)
Στο πλαίσιο της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του 2013, τα αποτελέσματα των οποίων ανακοινώθηκαν στις 6 Μαρτίου 2014, η Τράπεζα της Ελλάδος εκτίμησε τις κεφαλαιακές ανάγκες της Τράπεζας σε 2 945 εκατ. ευρώ σύμφωνα με το βασικό σενάριο. Το ποσό αυτό δεν περιελάμβανε μέτρα μετριασμού των κινδύνων, δηλαδή υπήρχε ήδη η παραδοχή ότι η Τράπεζα θα ελάμβανε μέτρα μετριασμού με τη μορφή εκποιήσεων οι οποίες εικαζόταν ότι θα συνέβαλλαν στη μείωση των κεφαλαιακών αναγκών.
(46)
Για να καλύψει τη διαπιστωμένη ανάγκη για κεφάλαια ύψους 2 945 εκατ. ευρώ, η Τράπεζα πρότεινε ενισχυμένα μέτρα μετριασμού των κινδύνων τα οποία, εντούτοις, συνολικά, θα αποφέρουν μόνο λίγο περισσότερο από αυτό που εκτίμησε η Τράπεζα της Ελλάδος κατά τον υπολογισμό των κεφαλαιακών αναγκών. Τα εν λόγω μέτρα μετριασμού περιλαμβάνουν την πώληση πρόσθετων περιουσιακών στοιχείων (πώληση […] (33), πώληση του […] % της θυγατρικής εταιρείας ασφαλειών και μείωση της συμμετοχής στις δραστηριότητες διαχείρισης ακίνητης περιουσίας στο 20 % έως […]) (34).
(47)
Δεδομένου ότι τα εν λόγω ενισχυμένα μέτρα μετριασμού μπορούν να καλύψουν μόνο ένα πολύ μικρό μέρος των διαπιστωμένων κεφαλαιακών αναγκών, η έκτακτη γενική συνέλευση των μετόχων αποφάσισε στις 12 Απριλίου 2014 την αύξηση κεφαλαίου ύψους 2 864 εκατ. ευρώ. Αυτή έχει μορφή προσφοράς μετοχών χωρίς δικαίωμα προαγοράς (δηλ, αύξηση κεφαλαίου με ακύρωση των δικαιωμάτων προτίμησης) σε διεθνείς επενδυτές και δημόσιας προσφοράς στην Ελλάδα. Εάν η ζήτηση από ιδιώτες επενδυτές είναι ανεπαρκής για να καλύψει το σύνολο της αύξησης κεφαλαίου, το ΕΤΧΣ θα καλύψει τη διαφορά με εγγραφή για την αγορά των υπολειπόμενων νέων μετοχών, με την προϋπόθεση της προηγούμενης μετατροπής των υφιστάμενων κεφαλαιακών μέσων μειωμένης εξασφάλισης της Τράπεζας σε μετοχές.
2.2. ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΤΡΑΠΕΖΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΕΞΑΓΟΡΑΣΤΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ
(48)
Στις 15 Ιουλίου 2013 η Τράπεζα υπέγραψε δύο δεσμευτικές συμφωνίες με το ΕΤΧΣ να εξαγοράσει το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου της Νέας Τράπεζας Proton και του Νέου ΤΤ.
2.2.1. Εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton
Εξυγίανση της Proton Bank και της Νέας Τράπεζας Proton
(49)
Στις 9 Οκτωβρίου 2011, η Τράπεζα της Ελλάδος προέβη στην εξυγίανση της Proton Bank. Η άδεια της Τράπεζας Proton ανακλήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία την έθεσε υπό εκκαθάριση (35).
(50)
Με πρόταση της Τράπεζας της Ελλάδος και με απόφαση του υπουργού Οικονομικών (36), συστάθηκε η Νέα Τράπεζα Proton ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα και όλες οι καταθέσεις (λιανικές, τραπεζών και κεντρικής διοίκησης), το δίκτυο υποκαταστημάτων και επιλεγμένα περιουσιακά στοιχεία (χαρτοφυλάκια δανείων και τίτλων) της Proton Bank μεταβιβάστηκαν σε αυτήν. Οι απαιτήσεις σε μετοχές, το χρέος μειωμένης εξασφάλισης και τα δάνεια υψηλού κινδύνου παρέμειναν στην Τράπεζα Proton. Το ΕΤΧΣ εισέφερε αρχικό μετοχικό κεφάλαιο ύψους 250 εκατ. ευρώ (37) στη Νέα Τράπεζα Proton και ήταν ο μοναδικός της μέτοχος. Το ύψος του ισολογισμού ανοίγματος της Νέας Τράπεζας Proton ανέρχεται περίπου σε 3 δισεκατ. ευρώ.
(51)
Στα τέλη του 2011 τα περιουσιακά στοιχεία σταθμισμένου κινδύνου της Νέας Τράπεζας Proton («ΠΣΣΚ» (38)) ανέρχονταν σε 1,2 δισεκατ. ευρώ.
Εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton από την Τράπεζα
(52)
Η ελληνική νομοθεσία περί εξυγίανσης των τραπεζών ορίζει ότι το ΕΤΧΣ πρέπει να διαθέτει τις μετοχές του σε ένα ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα εντός δύο ετών από την ημερομηνία της υπουργικής απόφασης για τη σύσταση του προσωρινού πιστωτικού ιδρύματος (39). Σύμφωνα με την εν λόγω υποχρέωση και κατ’ εφαρμογήν του ΜΟΧΠ, το ΕΤΧΣ πώλησε τις μετοχές του στη Νέα Τράπεζα Proton. Ο χρηματοοικονομικός σύμβουλος του ΕΤΧΣ επικοινώνησε με ένα ευρύ φάσμα δυνητικών επενδυτών (συμπεριλαμβανομένων ελληνικών τραπεζών, αλλοδαπών τραπεζών και χρηματοδοτών) αλλά μόνο δύο μέρη, η Τράπεζα και ένα αμοιβαίο κεφάλαιο αντιστάθμισης κινδύνου των ΗΠΑ, υπέβαλαν τελικές προσφορές. Μόνο η προσφορά που υπέβαλε η Τράπεζα κρίθηκε σύμφωνη με τη συνοδευτική επιστολή του ΕΤΧΣ και, ως εκ τούτου, ήταν έγκυρη.
(53)
Στις 31 Μαΐου 2013 η αξία των ΠΣΣΚ της Νέας Τράπεζας Proton ήταν 811 εκατ. ευρώ και τα κανονιστικά ίδια κεφάλαιά της ανέρχονταν σε - 203 εκατ. ευρώ. Κατά την ίδια ημερομηνία, η Νέα Τράπεζα Proton χρειαζόταν συνολική ανακεφαλαιοποίηση ύψους 276 εκατ. ευρώ για να επιτευχθεί δείκτης 9 % βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1. Η Τράπεζα κατέβαλε τίμημα 1 ευρώ για το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου της Νέας Τράπεζας Proton. Η Τράπεζα ζήτησε από το ΕΤΧΣ να ανακεφαλαιοποιήσει τη Νέα Τράπεζα Proton με 395 εκατ. ευρώ, τα οποία, εκτός από το ποσό των 276 εκατ. ευρώ που ήταν αναγκαίο για να επανέλθει ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας της Νέας Τράπεζας Proton στο 9 %, θα παρείχαν πρόσθετο ποσό 119 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση πρόσθετων προβλέψεων ζημιών από δάνεια και ζημιών προ φόρων έως το 2016. Βάσει των όρων της πώλησης, το ΕΤΧΣ δεσμεύθηκε να καλύψει τις κεφαλαιακές ανάγκες της Νέας Τράπεζας Proton πριν από την ολοκλήρωση της πράξης, με συνεισφορά 395 εκατ. ευρώ σε μετρητά.
2.2.2. Εξαγορά του Νέου TT
Εξυγίανση του ΤΤ και του Νέου ΤΤ
(54)
Στις 18 Ιανουαρίου 2013, οι ελληνικές αρχές προέβησαν στην εξυγίανση του ΤΤ. Η άδεια του ΤΤ ανακλήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία το έθεσε υπό εκκαθάριση (40).
(55)
Με πρόταση της Τραπέζης της Ελλάδος και βάσει απόφασης του υπουργού Οικονομικών (41), συστάθηκε το Νέο TT ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα και στοιχεία ενεργητικού ύψους 10,8 δισεκατ. ευρώ (με τη μορφή μετρητών, εντόκων γραμματίων, εξυπηρετούμενων δανείων, καταθέσεων λιανικής, κεντρικής χρηματοδότησης και ΟΕΔ (42)) μεταβιβάστηκαν στο Νέο ΤΤ. Συνολικό ποσό 1,2 δισεκατ. ευρώ καθαρών στοιχείων ενεργητικού παρέμειναν στο ΤΤ: «υπό μορφή» απαιτήσεων σε μετοχές, μη εξυπηρετούμενων δανείων, φορολογικών απαιτήσεων και οφειλών του ΤΤ και εισφορών και τελών παντός είδους. Το ΕΤΧΣ εισέφερε αρχικό μετοχικό κεφάλαιο ύψους 500 εκατ. ευρώ στο Νέο TT και ήταν ο μόνος μέτοχος του. Το ύψος του ισολογισμού ανοίγματος του Νέου ΤΤ μετά την αρχική εισφορά ανερχόταν περίπου σε 15,1 δισεκατ. ευρώ.
Εξαγορά του νέου TT από την Τράπεζα
(56)
Στο πλαίσιο των δεσμεύσεων του ΜΟΧΠ, το ΕΤΧΣ πώλησε τις μετοχές του στο Νέο TT. Με αυτόν τον τρόπο, τήρησε επίσης την υποχρέωσή του να πωλήσει τις μετοχές του στο εν λόγω ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα εντός δύο ετών από τη σύσταση του ιδρύματος. Ο χρηματοοικονομικός του σύμβουλος επικοινώνησε με ένα ευρύ φάσμα δυνητικών επενδυτών, συμπεριλαμβανομένων ελληνικών τραπεζών, ξένων τραπεζών και χρηματοδοτών. Μόνο οι τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες υπέβαλαν τελικές προσφορές, εκ των οποίων προκρίθηκε η προσφορά της Τράπεζας.
(57)
Η Τράπεζα συμφώνησε να καταβάλει συνολικό ποσό 681 εκατ. ευρώ με τη μορφή νέων κοινών μετοχών για την αγορά του Νέου TT. Βάσει της συμφωνίας εγγραφής, το αρχικό τίμημα που κατέβαλε η Τράπεζα ήταν με την επιφύλαξη περαιτέρω προσαρμογών με βάση αξιολόγηση της καθαρής αξίας ενεργητικού (43).
(58)
Ως εκ τούτου, η έκτακτη γενική συνέλευση των μετόχων της Τράπεζας, της 26ης Αυγούστου 2013, ενέκρινε την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας κατά 425 625 000 ευρώ, με την έκδοση 1 418 750 000 νέων κοινών μετοχών (44) ονομαστικής αξίας 0,3 ευρώ εκάστη και τιμής προσφοράς 0,48 ευρώ για κάθε μετοχή. Η αύξηση κεφαλαίου καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από το ΕΤΧΣ με εισφορά σε είδος. Η εισφορά σε είδος είχε τη μορφή του συνόλου των μετοχών του Νέου TT που κατείχε το ΕΤΧΣ, συνολικής αξίας 681 εκατ. ευρώ. Μετά την εν λόγω πράξη, η συμμετοχή του ΕΤΧΣ στην Τράπεζα αυξήθηκε από 93,5 % σε 95,2 %.
2.3. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(59)
Η Τράπεζα επωφελήθηκε από τα μέτρα κεφαλαιακής ενίσχυσης A, B1, B2, B3, B4 και Γ και μέτρα στήριξης της ρευστότητας L1 και L2. Η Proton Bank και η Νέα Τράπεζα Proton επωφελήθηκαν από τα ακόλουθα μέτρα: Pr1, Pr2 Pr3, NP1, NP2 και NP3. Η T Bank, το ΤΤ και το Νέο TT επωφελήθηκαν από μέτρα T, TT, NTT1 και ΝΤΤ2.
2.3.1. Μέτρα ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην Τράπεζα στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών
(60)
Η Τράπεζα έχει λάβει διάφορες μορφές ενίσχυσης στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, σύμφωνα με το μέτρο ανακεφαλαιοποίησης, το μέτρο παροχής εγγυήσεων και το μέτρο κρατικού ομολογιακού δανείου.
2.3.1.1. Κρατική στήριξη της ρευστότητας που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του μέτρου εγγύησης και του μέτρου του κρατικού ομολογιακού δανείου (μέτρο L1)
(61)
Η Τράπεζα έχει ωφεληθεί και εξακολουθεί να ωφελείται από την ενίσχυση στο πλαίσιο του μέτρου εγγύησης και του μέτρου του κρατικού ομολογιακού δανείου. Η εν λόγω ενίσχυση περιγράφεται στην παρούσα απόφαση ως «μέτρο L1». Στις 30 Νοεμβρίου 2013 (45), οι εγγυήσεις που παρασχέθηκαν στην Τράπεζα ανέρχονταν περίπου σε 13,9 δισεκατ. ευρώ. Κατά την ημερομηνία εκείνη, δεν υπήρχε κανένα εκκρεμές δάνειο κρατικών ομολόγων στην Τράπεζα. Στις 15 Απριλίου 2011, η Τράπεζα έλαβε ομολογιακά δάνεια από το ελληνικό Δημόσιο ύψους 1 737 εκατ. ευρώ και κρατικές εγγυήσεις ύψους 13,6 δισεκατ. ευρώ που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών.
(62)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές στην Επιτροπή στις 16 Μαρτίου 2014, οι ελληνικές αρχές δήλωσαν την πρόθεσή τους να συνεχίσουν τη χορήγηση εγγυήσεων και κρατικών ομολογιακών δανείων στο πλαίσιο του καθεστώτος κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης.
2.3.1.2. Χορήγηση κρατικής ανακεφαλαιοποίησης βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης του καθεστώτος ενίσχυσης των ελληνικών τραπεζών (μέτρο Α)
(63)
Τον Μάιο του 2009, η Τράπεζα έλαβε εισφορά κεφαλαίου ύψους 950 εκατ. ευρώ (46) (μέτρο Α) βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου ισοδυναμούσε περίπου με το 2 % των περιουσιακών στοιχείων σταθμισμένου κινδύνου (ΠΣΣΚ) της Τράπεζας κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
(64)
Η ανακεφαλαιοποίηση είχε τη μορφή προνομιούχων μετοχών που αναλήφθηκαν από το ελληνικό Δημόσιο με τοκομερίδιο 10 % και διάρκεια πέντε ετών. Το 2010 η διάρκεια των προνομιούχων μετοχών παρατάθηκε και η αμοιβή τους αυξήθηκε. Από εκείνο το χρονικό σημείο και μετά, εάν οι προνομιούχες μετοχές δεν εξαγορασθούν εντός πέντε ετών από την έκδοσή τους και δεν έχει ληφθεί απόφαση από τη γενική συνέλευση των μετόχων όσον αφορά την εξαγορά των μετοχών αυτών, ο υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας θα αυξήσει το τοκομερίδιο κατά 2 % ετησίως σε αθροιστική βάση (δηλαδή τοκομερίδιο 12 % για το έκτο έτος, 14 % για το έβδομο έτος κ.λπ.).
2.3.2. Επείγουσα παροχή ρευστότητας (ΕΠΡ) με την εγγύηση του Δημοσίου (μέτρο L2)
(65)
Η ΕΠΡ αποτελεί έκτακτο μέτρο που επιτρέπει σε ένα φερέγγυο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που αντιμετωπίζει προσωρινά προβλήματα ρευστότητας να λάβει χρηματοδότηση από το Ευρωσύστημα, χωρίς αυτή η πράξη να αποτελεί μέρος της ενιαίας νομισματικής πολιτικής. Το επιτόκιο που καταβάλλουν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για ΕΠΡ είναι κατά […] μονάδες βάσης υψηλότερο από το επιτόκιο που καταβάλλουν για την τακτική αναχρηματοδότηση από την κεντρική τράπεζα.
(66)
Η Τράπεζα της Ελλάδος είναι αρμόδια για το πρόγραμμα ΕΠΡ, το οποίο σημαίνει ότι το κόστος και οι κίνδυνοι που απορρέουν από τη χορήγηση της ΕΠΡ αναλαμβάνονται από την Τράπεζα της Ελλάδος (47). Το ελληνικό Δημόσιο χορήγησε στην Τράπεζα της Ελλάδος κρατική εγγύηση η οποία καλύπτει το συνολικό ποσό της ΕΠΡ που χορηγεί η Τράπεζα της Ελλάδος. Η θέσπιση του άρθρου 50 παράγραφος 7 του νόμου 3943/2011, με το οποίο τροποποιήθηκε το άρθρο 65 παράγραφος 1 του νόμου 2362/1995, επέτρεψε στο Υπουργείο Οικονομικών να χορηγεί εγγυήσεις εξ ονόματος του Δημοσίου προς την Τράπεζα της Ελλάδος προκειμένου να διασφαλιστούν οι απαιτήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος έναντι των πιστωτικών ιδρυμάτων. Οι τράπεζες που λαμβάνουν ΕΠΡ οφείλουν να καταβάλλουν στο κράτος προμήθεια εγγύησης ύψους […] μονάδων βάσης.
(67)
Στις 31 Δεκεμβρίου 2011, η Τράπεζα είχε λάβει ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου ύψους 14,95 δισεκατ. ευρώ (48), ενώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012 η Τράπεζα είχε λάβει ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου ύψους 12 δισεκατ. ευρώ.
2.3.3. Μέτρα ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην Τράπεζα μέσω του ΕΤΧΣ
(68)
Από το 2012 η Τράπεζα έχει ωφεληθεί από διάφορα μέτρα κεφαλαιακής ενίσχυσης που χορηγήθηκαν από το ΕΤΧΣ. Ο πίνακας 6 παρέχει ανασκόπηση αυτών των μέτρων ενίσχυσης.
Πίνακας 6
Μέτρα κεφαλαιακής ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην Τράπεζα μέσω του ΕΤΧΣ
1η προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση - Μάιος 2012 (εκατ. ευρώ)
2η προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση -Δεκέμβριος 2012 (εκατ. ευρώ)
Επιστολή δέσμευσης -Δεκέμβριος 2012
(σε εκατ. ευρώ)
Ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 - Μάιος 2013 (εκατ. ευρώ)
Δέσμευση ανακεφαλαιοποίησης -Απρίλιος 2014 (εκατ. ευρώ)
Μέτρο
B1
B2
B3
B4
C
Ποσό
(σε εκατ. ευρώ)
3 970
1 341
528
5 839
2 864
2.3.3.1. Η πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρο Β1)
(69)
Οι αιτιολογικές σκέψεις 15 έως 32 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank παρέχουν λεπτομερή περιγραφή της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης του Μαΐου 2012 (μέτρο Β1). Το πλαίσιο και τα κύρια χαρακτηριστικά του εν λόγω μέτρου παρατίθενται στο παρόν τμήμα.
(70)
Στις 20 Απριλίου 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε στην Τράπεζα επιστολή με την οποία δεσμευόταν να συμμετάσχει σε προγραμματισθείσα αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας για ποσό ύψους έως 4,2 δισεκατ. ευρώ.
(71)
Στο πλαίσιο του μέτρου Β1, στις 28 Μαΐου 2012, το ΕΤΧΣ μεταβίβασε στην Τράπεζα ομόλογα του EFSF (ευρωπαϊκού ΤΧΣ) αξίας 3,97 δισεκατ. ευρώ, σύμφωνα με τις διατάξεις περί προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης που ορίζονται στον νόμο 3864/2010 για την ίδρυση του ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας («νόμος του ΕΤΧΣ»). Τα ομόλογα του EFSF που μεταβιβάστηκαν στην Τράπεζα ήταν ομόλογα κυμαινόμενου επιτοκίου διάρκειας έξι και δέκα ετών με ημερομηνία έκδοσης 19 Απριλίου 2012. Η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί, στην αιτιολογική σκέψη 48 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank ότι «η προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση που οριστικοποιήθηκε στις 28 Μαΐου 2012 είναι η εκπλήρωση της αναληφθείσας υποχρέωσης στην επιστολή δέσμευσης και, ως εκ τούτου, αποτελεί συνέχεια της ίδιας ενίσχυσης». Τα ποσά που προβλέπονταν τόσο στην επιστολή δέσμευσης όσο και στην πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση υπολογίστηκαν από την Τράπεζα της Ελλάδος για να διασφαλιστεί ότι η Τράπεζα είχε συνολικό δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας 8 % στις 31 Δεκεμβρίου 2011, ημερομηνία της αναδρομικής λογιστικής καταχώρισης της προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης στα βιβλία της Τράπεζας. Όπως προκύπτει από τον πίνακα 3, το μέτρο Β1 κάλυπτε μόνο ένα περιορισμένο μέρος των συνολικών κεφαλαιακών αναγκών που διαπιστώθηκαν κατά την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2012. Η Τράπεζα εικαζόταν ότι θα αντλήσει το κεφάλαιο με μια μελλοντική αύξηση κεφαλαίου και σκοπός της προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης ήταν μόνο η διατήρηση του δικαιώματος χρηματοδότησης της Τράπεζας από την ΕΚΤ έως ότου πραγματοποιηθεί η εν λόγω αύξηση κεφαλαίου της.
(72)
Για το διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης και της ημερομηνίας της μετατροπής της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης σε κοινές μετοχές και άλλα χρηματοοικονομικά μέσα, η συμφωνία προεγγραφής μεταξύ της Τράπεζας και του ΕΤΧΣ ορίζει ότι η Τράπεζα έπρεπε να καταβάλλει ετήσια προμήθεια 1 % επί της ονομαστικής αξίας των τίτλων του EFSF και τυχόν πληρωμές τοκομεριδίων και οι δεδουλευμένοι τόκοι για τους τίτλους του EFSF για την περίοδο αυτή θα υπολογίζονταν ως πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ (49).
2.3.3.2. Η δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρο Β2)
(73)
Η Τράπεζα παρουσίασε πρόσθετες ζημίες το φθινόπωρο του 2012. Ως εκ τούτου, το κεφάλαιό της μειώθηκε εκ νέου σε επίπεδο κατώτερο από αυτό των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων που θα της επέτρεπαν να διατηρήσει το δικαίωμα αναχρηματοδότησής της από την ΕΚΤ.
(74)
Αυτό κατέστησε αναγκαία τη δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση. Στις 21 Δεκεμβρίου 2012 το ΕΤΧΣ προέβη σε δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση ύψους 1 341 εκατ. ευρώ (μέτρο Β2), η οποία πραγματοποιήθηκε εκ νέου με τη μεταφορά ομολόγων του EFSF στην Τράπεζα.
2.3.3.3. Η επιστολή δέσμευσης της 21ης Δεκεμβρίου 2012 (μέτρο Β3)
(75)
Εκτός από τη δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση, στις 21 Δεκεμβρίου 2012 το ΕΤΧΣ χορήγησε επιστολή δέσμευσης στην Τράπεζα για τη συμμετοχή του στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας και στην έκδοση μετατρέψιμων τίτλων που επρόκειτο να εκδοθούν για συνολικό ποσό ύψους 528 εκατ. ευρώ (μέτρο Β3).
(76)
Συνολικά, με τις δύο ενδιάμεσες ανακεφαλαιοποιήσεις (μέτρα Β1 και Β2) και το πρόσθετο ποσό που δεσμεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2012 (μέτρο Β3), το ΕΤΧΣ είχε αναλάβει την κάλυψη των συνολικών κεφαλαιακών αναγκών που διαπιστώθηκαν κατά την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2012 (5 839 εκατ. ευρώ (50)).
2.3.3.4. Η ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 (μέτρο Β4)
(77)
Στις 30 Απριλίου 2013, η γενική συνέλευση των μετόχων ενέκρινε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας ύψους 5 839 εκατ. ευρώ («ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013»). Κατά συνέπεια, η Τράπεζα εξέδωσε 3 789 317 357 νέες μετοχές με ονομαστική αξία 0,30 ευρώ στην τιμή των 1,54 ευρώ ανά μετοχή.
(78)
Την ίδια ημερομηνία, η γενική συνέλευση των μετόχων αποφάσισε επίσης τη χορήγηση από το ΕΤΧΣ και την καταβολή σε είδος του συνολικού ποσού των κεφαλαίων υπό τη μορφή ομολόγων του EFSF.
(79)
Συνεπώς, το ΕΤΧΣ εισέφερε συνολικό ποσό ύψους 5 839 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα υπό μορφή κοινών μετοχών, τον Μάιο του 2013 (μέτρο Β4). Το ποσό αυτό ισούται με το άθροισμα των μέτρων Β1, Β2 και Β3.
(80)
Με την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, η πρώτη και η δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρα Β1 και Β2) μετατράπηκαν σε μόνιμη ανακεφαλαιοποίηση και εφαρμόστηκε η δέσμευση για χορήγηση πρόσθετης κεφαλαιακής ενίσχυσης (μέτρο Β3).
(81)
Η τιμή των νέων μετοχών καθορίστηκε στο 50 % της μέσης χρηματιστηριακής τιμής σταθμισμένης με τον ημερήσιο όγκο των συναλλαγών κατά τις τελευταίες 50 ημέρες διαπραγμάτευσης που προηγήθηκαν του καθορισμού της τιμής της προσφοράς. Ως αποτέλεσμα της σύμπτυξης μετοχών (reverse split) που αποφασίστηκε από τη γενική συνέλευση των μετόχων στις 30 Απριλίου 2012 (51), η τιμή των νέων μετοχών ορίσθηκε σε 1,54 ευρώ ανά μετοχή.
(82)
Αμέσως μετά την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, το ΕΤΧΣ έγινε ο σημαντικότερος μέτοχος της Τράπεζας με μερίδιο 98,56 %. Ωστόσο, αφού η Τράπεζα ολοκλήρωσε και άλλη μία πράξη διαχείρισης παθητικού, το εν λόγω μερίδιο μειώθηκε σε 93,55 % στο τέλος Ιουνίου 2013 (βλέπε τμήμα 2.4.5). Τον Αύγουστο του 2013, η Τράπεζα εξέδωσε νέες μετοχές στο ΕΤΧΣ με σκοπό να αγοράσει το Νέο TT, με αποτέλεσμα η συμμετοχή του ΕΤΧΣ να αυξηθεί σε 95,23 % (52).
2.3.3.5. Δέσμευση για την ανακεφαλαιοποίηση του 2014 (μέτρο Γ)
(83)
Στις 6 Μαρτίου 2014, η Τράπεζα της Ελλάδος υπέβαλε τα αποτελέσματα της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που διενεργήθηκε το δεύτερο εξάμηνο του 2013. Η Τράπεζα της Ελλάδος ανέφερε ότι, με βάση το σενάριο αναφοράς, οι κεφαλαιακές ανάγκες της για την περίοδο 2014-2016 θα ανέρχονταν σε 2 945 εκατ. ευρώ.
(84)
Στις 31 Μαρτίου 2014, το ΕΤΧΣ απέστειλε επιστολή στην Τράπεζα δηλώνοντας ότι είχε την πρόθεση και την ικανότητα να προστατεύσει κάθε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου που υλοποιείται βάσει του νόμου 3864/2010 του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε στις 30 Μαρτίου 2014, η οποία είναι αναγκαία για τη συμμόρφωση με τις κεφαλαιακές ανάγκες που εντοπίζονται κατά την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων. Ο νόμος του ΕΤΧΣ προβλέπει ότι, εάν έως τη λήξη της περιόδου εγγραφής δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση ιδιωτών επενδυτών σε τιμή που καθορίζεται από το Γενικό Συμβούλιο του ΕΤΧΣ βάσει δύο ανεξάρτητων αποτιμήσεων, το ΕΤΧΣ θα κάλυπτε τυχόν εναπομείνασες μετοχές, μετά από τη μετατροπή των υφιστάμενων κεφαλαιακών μέσων μειωμένης εξασφάλισης της Τράπεζας σε μετοχές, όπως αναφέρεται στο άρθρο 6α.
(85)
Στις 12 Απριλίου 2014, η έκτακτη συνέλευση των μετόχων ενέκρινε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου ύψους 2 864 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του ΕΤΧΣ και όρισε ως κατώτατο όριο για την τιμή προσφοράς την ονομαστική τιμή των 0,30 ευρώ ανά μετοχή και η ελάχιστη τιμή θα καθοριζόταν από το ΕΤΧΣ (53).
(86)
Σύμφωνα με τον νόμο του ΕΤΧΣ, το ΕΤΧΣ όρισε δύο ανεξάρτητους συμβούλους για τον προσδιορισμό της αξίας της Τράπεζας. Στις 10 Απριλίου 2014, οι δύο σύμβουλοι ολοκλήρωσαν το έργο τους, παρέχοντας ο καθένας ένα εύρος τιμών για την αξία της Τράπεζας. Το εύρος τιμών των δύο συμβούλων αλληλοεπικαλύπτεται σε σημαντικό βαθμό. Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, το Γενικό Συμβούλιο του ΕΤΧΣ καθόρισε, στις 14 Απριλίου 2014, την τιμή που αντιστοιχεί στην ελάχιστη τιμή στην οποία θα μπορούσαν να προσφερθούν οι νέες μετοχές της Τράπεζας σε επενδυτές και την τιμή στην οποία θα παράσχει προστασία στην προσφορά ιδίων κεφαλαίων, εφόσον παραστεί ανάγκη (54). Στις 15 Απριλίου 2014, ενέκρινε την προσφορά που υπέβαλε κοινοπραξία επενδυτών να εγγραφεί για ποσό ύψους 1,3 δισεκατ. ευρώ νέων μετοχών στην τιμή των 0,30 ευρώ ανά μετοχή («βασικός επενδυτής» (55) (56)).
(87)
Στις 24 Απριλίου 2014, η Eurobank ανακοίνωσε την έναρξη της διαδικασίας αγοράς μετοχών σε τιμή που κυμαίνεται από 0,30 ευρώ έως 0,33 ευρώ (57). Εάν υπάρξει επαρκής ζήτηση για την κάλυψη του συνολικού ποσού των 2 864 εκατ. ευρώ σε τιμή υψηλότερη από 0,30 ευρώ, ο βασικός επενδυτής θα πρέπει να προσαρμόσει την τιμή του στην υψηλότερη τιμή ή να ακυρώσει τις εντολές του, περίπτωση κατά την οποία θα λάβει αποζημίωση. Εάν δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση από ιδιώτες επενδυτές (συμπεριλαμβανομένης της ζήτησης από τον βασικό επενδυτή) ώστε να καλυφθεί το συνολικό ποσό των 2 864 εκατ. ευρώ στην τιμή των 0,30 ευρώ, ο βασικός επενδυτής θα έχει προτεραιότητα κατανομής. Εάν δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση (συμπεριλαμβανομένης της ζήτησης από τον βασικό επενδυτή) στην τιμή των 0,30 ευρώ, το χρέος μειωμένης εξασφάλισης θα μετατραπεί σε νέες μετοχές. Όπως προβλέπει ο νόμος του ΕΤΧΣ, τυχόν μη εγγεγραμμένες μετοχές μετά τη μετατροπή των χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης θα αναληφθούν από το ΕΤΧΣ στην ίδια τιμή, ήτοι 0,30 ευρώ ανά μετοχή.
2.3.4. Τα μέτρα ενίσχυσης για την αποκτηθείσα επιχείρηση
2.3.4.1. Μέτρα ενίσχυσης της Τράπεζας Proton και της Νέας Τράπεζας Proton
(88)
Από το 2008, η Τράπεζα Proton και Νέα Τράπεζα Proton έχουν ωφεληθεί από διάφορα μέτρα ενίσχυσης. Ο πίνακας 7 παρέχει επισκόπηση αυτών των μέτρων ενίσχυσης.
Πίνακας 7
Επισκόπηση των μέτρων κεφαλαιακής στήριξης της Proton και της Νέας Τράπεζας Proton
Δικαιούχος της ενίσχυσης
Μέτρο
Φύση της ενίσχυσης
Οντότητα που χορήγησε την ενίσχυση
Ημερομηνία εκταμίευσης
Ποσό (σε εκατ. ευρώ)
Δραστηριότητες της Τράπεζας Proton
Pr1
Κεφάλαιο στο πλαίσιο του μέτρου της ανακεφαλαιοποίησης: Προνομιούχες μετοχές του ελληνικού Δημοσίου
Κράτος
Μάιος 2009
80
Pr2
Δανεισμός τίτλων του ελληνικού Δημοσίου στο πλαίσιο του μέτρου του ελληνικού ομολογιακού δανείου
Κράτος
Απρίλιος 2009
78
Pr3
Κρατική εγγύηση για την έκδοση ομολόγων βάσει του ελληνικού μέτρου παροχής εγγυήσεων
Κράτος
Ιούλιος 2010
149,4
Οι δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton
NP1
Χρηματοδοτικό κενό από την PB στην NPB
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από την PB στην NPB (μέρος 1)
ΕΤΕΚΕ
9.10.2011
862
Μετά την ολοκλήρωση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού, η χρηματοδότηση του υπολοίπου του χρηματοδοτικού κενού από την PB στην NPB (μέρος 2)
ΕΤΧΣ
14.5.2012
259,6
Συνολικό ποσό μέτρου NP1
1 121,6
NP2
Εισφορές μετοχικού κεφαλαίου στην NPB το 2011 και το 2012
Αρχικό μετοχικό κεφάλαιο
ΕΤΧΣ
9.10.2011
220
Αρχικό μετοχικό κεφάλαιο
ΕΤΧΣ
3.2.2012
30
Συνολικό αρχικό κεφάλαιο
250
Πρόσθετο μετοχικό κεφάλαιο
ΕΤΧΣ
1.8.2012
230
Πρόσθετο μετοχικό κεφάλαιο
ΕΤΧΣ
31.12.2012
35
Συνολικό πρόσθετο κεφάλαιο
265
Συνολικό ποσό NP2
515
NP3
Ανακεφαλαιοποίηση πριν από την πώλησή της στη Eurobank
Μετοχικό κεφάλαιο
ΕΤΧΣ
28.8.2013
395
2.3.4.1.1. Μέτρα ενίσχυσης της Τράπεζας Proton
i) Ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος της Τράπεζας Proton (μέτρο Pr1)
(89)
Τον Μάιο του 2009, η Ελλάδα εισέφερε 80 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα Proton, ποσό που ισοδυναμούσε περίπου με το 4,6 % των ΠΣΣΚ εκείνη τη χρονική στιγμή. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου πραγματοποιήθηκε βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης, η οποία αποτελεί μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Η ανακεφαλαιοποίηση έγινε υπό μορφή προνομιούχων μετοχών.
ii) η κρατική ενίσχυση ρευστότητας που έλαβε η Τράπεζα Proton (μέτρα Pr2 και Pr3)
(90)
Η Τράπεζα Proton ωφελήθηκε επίσης από τα μέτρα ενίσχυσης βάσει των μέτρων εγγύησης και ομολογιακών δανείων του Δημοσίου που αποτελούν μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Τον Απρίλιο του 2009, η Τράπεζα Proton έλαβε τίτλους του ελληνικού Δημοσίου ύψους 78 εκατ. ευρώ (μέτρο Pr2) και τον Ιούλιο του 2010 έλαβε κρατική εγγύηση για εκδοθέντα ομόλογα ονομαστικής αξίας ύψους 149,4 εκατ. ευρώ (μέτρο Pr3). Τα εγγυημένα από το κράτος ομόλογα μεταβιβάστηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton την ημέρα της εξυγίανσης, αλλά ακυρώθηκαν στις 5 Ιανουαρίου 2012. Οι τίτλοι του ελληνικού Δημοσίου έληξαν τον Δεκέμβριο του 2011 και δεν ανανεώθηκαν.
2.3.4.1.2. Μέτρα ενίσχυσης της Νέας Τράπεζας Proton
i) Κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού της Νέας Τράπεζας Proton με 1 121,6 εκατ. ευρώ (μέτρο NP1)
(91)
Στο πλαίσιο της εξυγίανσης της Τράπεζας Proton, οι ελληνικές αρχές διαπίστωσαν χρηματοδοτικό κενό στη Νέα Τράπεζα Proton. Σύμφωνα με απόφαση της 9ης Οκτωβρίου 2011 της Τράπεζας της Ελλάδος, βάσει του καθεστώτος εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ, καταβλήθηκε ποσό 862 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton τον Δεκέμβριο του 2011. Μετά την οριστικοποίηση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού από την Τράπεζα της Ελλάδος στις 19 Ιανουαρίου 2012 σε 1 121,6 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 9ης Απριλίου 2012 (58) το ΕΤΧΣ (59) κατέβαλε το υπόλοιπο ποσό ύψους 259,6 εκατ. ευρώ στις 14 Μαΐου 2012. Το καθεστώς εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ και του ΕΤΧΣ έκλεισε, με τον τρόπο αυτό, το χρηματοδοτικό κενό.
ii) Εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton, το 2011 και το 2012 (μέτρο NP2)
(92)
Το ΕΤΧΣ χορήγησε στη Νέα Τράπεζα Proton κρατική ενίσχυση με τη μορφή αρχικού μετοχικού κεφαλαίου (κοινές μετοχές) ύψους 250 εκατ. ευρώ, που καταβλήθηκε σε δύο δόσεις, στις 9 Οκτωβρίου 2011 και στις 3 Φεβρουαρίου 2012.
(93)
Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Νέας Τράπεζας Proton, που υποβλήθηκε στις 16 Ιουλίου 2012, το οποίο ήταν η τελευταία έκδοση του σχεδίου που είχε κοινοποιηθεί στην Επιτροπή κατά την έκδοση της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, η Νέα Τράπεζα Proton χρειαζόταν πρόσθετο κεφάλαιο ύψους 300 εκατ. ευρώ. Το εν λόγω πρόσθετο κεφάλαιο ήταν αναγκαίο εν μέρει διότι η Νέα Τράπεζα Proton υπέστη ζημίες λόγω του προγράμματος PSI (οι ζημίες από την απομείωση για το 2011 ανήλθαν σε 146,5 εκατ. ευρώ σε σχέση με τα ΟΕΔ και οι πρόσθετες απομειώσεις ύψους 22 εκατ. ευρώ ενσωματώθηκαν στα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου του 2012). Η Νέα Τράπεζα Proton είχε επίσης ανάγκη από πρόσθετα κεφάλαια, διότι οι επιβαρύνσεις για προμήθειες από το 2011 έως το 2016 είχαν αυξηθεί σε σχέση με τα επίπεδα που είχαν προβλεφθεί κατά τη σύσταση της Νέας Τράπεζας Proton.
(94)
Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Νέας Τράπεζας Proton, που υποβλήθηκε στις 16 Ιουλίου 2012, αυτές οι προβλεπόμενες κεφαλαιακές ανάγκες θα ελάμβαναν τη μορφή αναμενόμενης εισφοράς κεφαλαίου ύψους 285 εκατ. ευρώ το 2012 και αναμενόμενης εισφοράς κεφαλαίου ύψους 15 εκατ. ευρώ το 2014. Στην πραγματικότητα, το ΕΤΧΣ τελικά εισέφερε ποσό 230 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton την 1η Αυγούστου 2012 και 35 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012.
iii) Εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώληση στη Eurobank (μέτρο NP3)
(95)
Βάσει της σύμβασης πώλησης της 15ης Ιουλίου 2013, το ΕΤΧΣ είχε ήδη δεσμευτεί να εισφέρει το ποσό των 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton (60). Το ΕΤΧΣ κατέβαλε ποσό ύψους 395 εκατ. ευρώ στις 28 Αυγούστου 2013.
2.3.4.2. Μέτρα ενίσχυσης του Νέου TT
(96)
Η T Bank, το ΤΤ και το Νέο TT έχουν ωφεληθεί από διάφορα μέτρα ενίσχυσης από το 2008. Ο πίνακας 8 παρέχει επισκόπηση αυτών των μέτρων ενίσχυσης.
Πίνακας 8
Επισκόπηση των μέτρων ενίσχυσης στην T Bank και στο TT
Δικαιούχοι
Μέτρο
Περιγραφή
Οντότητα που χορήγησε την ενίσχυση
Ημερομηνία
Ποσό κρατικής ενίσχυσης (σε εκατ. ευρώ)
Δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT (61)
T
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από την T Bank στο TT (μέρος 1)
ΕΤΕΚΕ
Δεκέμβριος 2011
450
Μετά την ολοκλήρωση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού, η χρηματοδότηση του υπολοίπου του χρηματοδοτικού κενού από T Bank στο TT (μέρος 2)
ΕΤΧΣ
14.2.2013
227
Συνολικό ποσό Τ
677
TT
TT
Εισφορά κεφαλαίου
Κεφάλαιο στο πλαίσιο του μέτρου της ανακεφαλαιοποίησης: Προνομιούχες μετοχές του ελληνικού Δημοσίου
Κράτος
Μάιος 2009
224,96
Το Νέο TT (μεταβατική τράπεζα)
NTT 1
Χρηματοδοτικό κενό από το TT στο NTT
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από το TT στο Νέο TT (μέρος 1)
ΕΤΧΣ
29.1.2013
2 730,8
Μετά την ολοκλήρωση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού, η χρηματοδότηση του υπολοίπου του χρηματοδοτικού κενού από το ΤΤ στο Νέο TT (μέρος 2)
ΕΤΧΣ
14.6.2013
1 001,7
Συνολικό ποσό NTT1
3 732,6
NTT 2
Αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου
Αρχικό μετοχικό κεφάλαιο του Νέου TT
ΕΤΧΣ
29.1.2013
500
2.3.4.2.1. Μέτρο ενίσχυσης της T Bank
Παρέμβαση του καθεστώτος εξυγίανσης του ΤΕΚΕ υπέρ της T Bank ύψους 677 εκατ. ευρώ (μέτρο T)
(97)
Το καθεστώς εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ και του ΕΤΧΣ χρηματοδότησε το χρηματοδοτικό κενό που προέκυψε από τη μεταβίβαση των δραστηριοτήτων από την T Bank στο TT, το οποίο αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ της εύλογης αξίας των στοιχείων του ενεργητικού που μεταβιβάστηκαν από την T Bank στο TT και της εύλογης αξίας των μεταβιβασθέντων στοιχείων παθητικού. Σύμφωνα με την απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 17ης Δεκεμβρίου 2011, το καθεστώς εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ κατέβαλε το ποσό των 450 εκατ. ευρώ (62), που αντιστοιχούσε περίπου στα δύο τρίτα του εκτιμώμενου χρηματοδοτικού κενού. Μετά την οριστικοποίηση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού από την Τράπεζα της Ελλάδος σε περίπου 677 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 9ης Απριλίου 2012 (63), στις 14 Φεβρουαρίου 2013 το ΕΤΧΣ (64) κατέβαλε το υπόλοιπο ποσό ύψους 227 εκατ. ευρώ (65) στο Νέο ΤΤ.
2.3.4.2.2. Μέτρο ενίσχυσης στο TT
Ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος που έλαβε το TT (μέτρο TT)
(98)
Τον Μάιο του 2009 το TT έλαβε εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί σε περίπου 2,9 % των ΠΣΣΚ εκείνη τη χρονική στιγμή, από το ελληνικό Δημόσιο. Το TT έλαβε την εισφορά κεφαλαίου στο πλαίσιο του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης, η οποία αποτελεί μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Η εισφορά κεφαλαίου καταβλήθηκε υπό μορφή προνομιούχων μετοχών.
2.3.4.2.3. Μέτρα ενίσχυσης στο Νέο TT
i) Κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού του νέου TT ύψους 3 732,6 εκατ. ευρώ (μέτρο 1)
(99)
Το ΕΤΧΣ χρηματοδότησε το χρηματοδοτικό κενό του Νέου TT, που αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ της αξίας των στοιχείων ενεργητικού που μεταβιβάστηκαν από το TT στο Νέο TT και της ονομαστικής αξίας των μεταβιβασθέντων στοιχείων παθητικού. Σύμφωνα με την απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 18ης Ιανουαρίου 2013, το ΕΤΕΚΕ κατέβαλε στις 29 Ιανουαρίου 2013 το ποσό των 2 730,8 εκατ. ευρώ (66), που αντιστοιχούσε περίπου στα δύο τρίτα του εκτιμώμενου χρηματοδοτικού κενού. Μετά την οριστικοποίηση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού από την Τράπεζα της Ελλάδος σε 3 732,6 εκατ. ευρώ (67), σύμφωνα με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 21ης Μαΐου 2013, το ΕΤΧΣ κατέβαλε στο Νέο ΤΤ το υπόλοιπο ποσό ύψους 1 001,7 εκατ. ευρώ στις 14 Ιουνίου 2013.
ii) Εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στο Νέο TT (μέτρο NTT2)
(100)
Το ΕΤΧΣ ήταν ο μόνος μέτοχος του Νέου TT και χορήγησε σε αυτό κρατική ενίσχυση με τη μορφή αρχικού μετοχικού κεφαλαίου (κοινές μετοχές) ύψους 500 εκατ. ευρώ.
2.4. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ
(101)
Στις 16 Απριλίου 2014, η Ελλάδα υπέβαλε το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας, το οποίο εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Τράπεζα, ως ενοποιημένη οντότητα που προκύψει από την εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton και του Νέου TT, προτίθεται να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της.
2.4.1. Εγχώριες δραστηριότητες
(102)
Μέσω του σχεδίου αναδιάρθρωσης, η Τράπεζα θα εστιαστεί στις βασικές τραπεζικές δραστηριότητες της στην Ελλάδα. Ενώ οι διεθνείς δραστηριότητες αντιπροσώπευαν περίπου το 26 % των δανείων το 2010 (68), το ποσοστό αυτό είχε ήδη μειωθεί σε 20 % στο τέλος του 2012 και θα μειωθεί περαιτέρω σε […] % μέχρι το τέλος του 2018 (69).
(103)
Η βασική προτεραιότητα της Τράπεζας είναι η αποκατάσταση της αποδοτικότητας και της βιωσιμότητας των τραπεζικών δραστηριοτήτων της στην Ελλάδα έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (31 Δεκεμβρίου 2018). Για τον σκοπό αυτό, το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει δέσμη μέτρων που αποσκοπούν στη βελτίωση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας της Τράπεζας και καθαρό περιθώριο επιτοκίου, καθώς και μέτρα για την ενίσχυση της κεφαλαιακής θέσης και της δομής του ισολογισμού.
(104)
Όσον αφορά την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, η Τράπεζα είχε ήδη ξεκινήσει ένα ευρύ πρόγραμμα εξορθολογισμού πολύ πριν από την απόκτηση του Νέου TT και της Νέας Τράπεζας Proton. Από το 2010, η Τράπεζα έχει μειώσει τη φυσική παρουσία της στην Ελλάδα. Σε αυτοτελή βάση (εκτός από τις εξαγορές του Νέου TT και της Νέας Τράπεζας Proton), μείωσε τα υποκαταστήματά της από 564 τον Ιούνιο του 2008 σε […] το 2014 και μείωσε επίσης το προσωπικό της στην Ελλάδα (από 10 142 άτομα το 2008 σε 9 037 το 2012) (70).
(105)
Μέχρι τη λήξη του σχεδίου αναδιάρθρωσης, η Τράπεζα προτίθεται να μειώσει περαιτέρω τον αριθμό των υποκαταστημάτων, από το 645 στις 31 Δεκεμβρίου 2012 σε […] στις 31 Δεκεμβρίου 2018 σε προσωρινή βάση, και τον αριθμό των απασχολουμένων, από το 12 430 σε […] σε προσωρινή βάση, δηλαδή λαμβάνοντας υπόψη το Νέο TT και τη Νέα Τράπεζα Proton (71).
(106)
Η αύξηση της αποδοτικότητας των υποκαταστημάτων και του προσωπικού θα συμβάλει στη μείωση του συνολικού κόστους των συνδυασμένων τραπεζικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα κατά […] %, από 913 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση το 2013 (72) σε […] εκατ. ευρώ το 2018 (73). Ως εκ τούτου, ο αναμενόμενος δείκτης κόστους προς κέρδη των τραπεζικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα θα υποχωρήσει κάτω του […] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, σε σχέση με το 60 % το 2012.
(107)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιγράφει επίσης τον τρόπο με τον οποίο η Τράπεζα θα βελτιώσει το κόστος χρηματοδότησης, στοιχείο καθοριστικό για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Η Τράπεζα εκτιμά ότι θα είναι σε θέση να πληρώνει χαμηλότερα επιτόκια καταθέσεων βασιζόμενη στο σταθερότερο περιβάλλον, και ιδίως στην προβλεπόμενη σταθεροποίηση και ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, η οποία αναμένεται να αποκατασταθεί από το 2014 και μετά. Οι αποκλίσεις μεταξύ των επιτοκίων καταθέσεων (μέσος όρος των επιτοκίων των προθεσμιακών καταθέσεων, των καταθέσεων όψεως και των καταθέσεων ταμιευτηρίου) αναμένεται να μειωθούν στην Ελλάδα από τις 223 μονάδες βάσης το 2012 σε […] μονάδες βάσης το 2018 (74). Αυτή η μείωση των διαφορών θα επιτευχθεί κυρίως με την καταβολή πολύ χαμηλότερων επιτοκίων για τις προθεσμιακές καταθέσεις. Ομοίως, η εξάρτηση της Τράπεζας από την επείγουσα παροχή ρευστότητας και γενικότερα τη χρηματοδότηση από το Ευρωσύστημα θα μειωθεί από το 42,9 % των συνολικών στοιχείων ενεργητικού στο επίπεδο του ομίλου το 2012 σε […] % το 2018 (75).
(108)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει επίσης ενίσχυση του ισολογισμού της Τράπεζας. Ο καθαρός δείκτης χορηγήσεων προς καταθέσεις στην Ελλάδα θα μειωθεί σε […] % το 2018 (έναντι 160 % το 2012 και 115 % το 2013) (76), ενώ θα βελτιωθεί η κεφαλαιακή επάρκεια με δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 […] % σε επίπεδο ομίλου το 2018 (77) (αντί αρνητικών ιδίων κεφαλαίων πριν από την πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση).
(109)
Μια άλλη στρατηγική προτεραιότητα της Τράπεζας είναι η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Εκτός από τις ενισχυμένες πιστωτικές διαδικασίες όσον αφορά τόσο τις διαδικασίες δανειοδότησης όσο και την αναδιάρθρωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, το σχέδιο αναδιάρθρωσης επικεντρώνεται στον χειρισμό των επισφαλών ανοιγμάτων με τη δημιουργία μιας νέας μονάδας αποκατάστασης. Η μονάδα θα ασχολείται ειδικά με την αναδιάρθρωση των επισφαλών ανοιγμάτων. Θα ωφεληθεί από την πείρα 30 έως 50 στελεχών διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων (78). Το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα ανέλθει σε […] % σε επίπεδο ομίλου το 2015 ([…] % το 2015 για την ελληνική εγχώρια αγορά (79)), και στη συνέχεια θα αρχίσει να μειώνεται, με αναμενόμενο ποσοστό […] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (80) (30 % στην Ελλάδα πριν από τη διαγραφή χρεών). Τα επισφαλή δάνεια της Τράπεζας στην Ελλάδα θα μειωθούν από 1 652 εκατ. ευρώ το 2013 σε […] εκατ. ευρώ το 2018 (81), χάρη στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας.
(110)
Η βελτίωση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας, η μείωση του καθαρού περιθωρίου επιτοκίου και η μείωση του κόστους του κινδύνου θα επιτρέψουν την κερδοφορία της Τράπεζας στην Ελλάδα από το 2015 και μετά. Η Τράπεζα αναμένει ότι, σε ενοποιημένη βάση, οι ζημίες θα ανέλθουν σε […] εκατ. ευρώ το 2014 και σε […] εκατ. ευρώ το 2015, ενώ τα κέρδη της θα ανέλθουν σε […] εκατ. ευρώ, […] εκατ. ευρώ και σε […] εκατ. ευρώ το 2016, το 2017 και το 2018 αντίστοιχα (82). Η ενοποιημένη απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα ανέλθει σε […] % το 2018 (83). Το εν λόγω επίπεδο αποδοτικότητας θα βασίζεται κυρίως στην ελληνική αγορά (με απόδοση ιδίων κεφαλαίων […] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης), ενώ το […] και […] θα παρουσιάσει χαμηλότερα επίπεδα αποδοτικότητας (σε […] % και […] % αντίστοιχα).
2.4.2. Διεθνείς τραπεζικές δραστηριότητες
(111)
Η Τράπεζα έχει ήδη ξεκινήσει την απομόχλευση και αναδιάρθρωση του διεθνούς δικτύου της. Έχει ήδη πωλήσει θυγατρικές στην Τουρκία (Eurobank Tefken) και την Πολωνία (EFG Poland). Το εμπορικό έλλειμμα, ήτοι η διαφορά μεταξύ του εναπομένοντος ποσού των καταθέσεων και του οφειλόμενου ποσού των δανείων για μια συγκεκριμένη θυγατρική, του εναπομένοντος διεθνούς δικτύου μειώθηκε από 1,7 δισεκατ. ευρώ το 2010 σε 0,8 δισεκατ. ευρώ, ενώ οι λειτουργικές δαπάνες μειώθηκαν κατά 9 % μεταξύ του 2010 και του 2012 (84).
(112)
Η Τράπεζα θα συνεχίσει την αναδιάρθρωση και απομόχλευση του διεθνούς δικτύου της. Ειδικότερα, η Τράπεζα έχει δεσμευτεί να μειώσει το μέγεθος του χαρτοφυλακίου των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της σε 8,77 δισεκατ. ευρώ έως τις 30 Ιουνίου 2017. Η Τράπεζα έχει επίσης δεσμευθεί για την περαιτέρω μείωση αυτού του χαρτοφυλακίου σε 3,5 δισεκατ. ευρώ, σε περίπτωση που απαιτηθεί εισφορά του ΕΤΧΣ για ποσό άνω του ενός δισεκατ. ευρώ στην επικείμενη αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου.
(113)
Μία από τις επιλογές που εξέτασε η Τράπεζα στο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η εκποίηση των δραστηριοτήτων της σε […] (85).
(114)
Οι εν λόγω εκποιήσεις αντιπροσωπεύουν το […] % των αλλοδαπών περιουσιακών στοιχείων της Τράπεζας στις 31 Δεκεμβρίου 2012. Ως εκ τούτου, τα στοιχεία ενεργητικού της στην αλλοδαπή θα ανέρχονταν σε […] δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2018, με ένα διεθνές δίκτυο επικεντρωμένο σε […] και […].
(115)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης παρουσιάζει την ανάγκη μείωσης της εξάρτησης των αλλοδαπών θυγατρικών εταιρειών από την ελληνική μητρική εταιρεία όσον αφορά τις ανάγκες χρηματοδότησής τους και τη συνέχιση της διασφάλισης της κεφαλαιακής θέσης της Τράπεζας.
(116)
Για τον σκοπό αυτό, η Τράπεζα σχεδιάζει να εφαρμόσει σημαντικό πρόγραμμα μείωσης του κόστους στο διεθνές δίκτυο, […]. Ενδεικτικά, το […] θα κλείσουν […] υποκαταστήματα, ενώ ο αριθμός των εργαζομένων θα μειωθεί κατά […] άτομα από τις 31 Δεκεμβρίου 2012 έως την πώληση της θυγατρικής το […] (86).
(117)
Η Τράπεζα θα μειώσει τη συνολική χρηματοδότηση στις αλλοδαπές θυγατρικές από 2 δισεκατ. ευρώ το 2012 σε […] το 2018 (87), ενώ η απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα ανέλθει σε […] % και […] % το […] και […] αντίστοιχα.
2.4.3. Μη τραπεζικές δραστηριότητες: πώληση των δραστηριοτήτων ασφαλειών και διαχείρισης ακίνητης περιουσίας
(118)
Η Τράπεζα έχει μειώσει τη συμμετοχή της στη θυγατρική της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας Eurobank Properties κάτω του 35 % μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου, γεγονός που θα έχει θετική επίπτωση στον δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 της Τράπεζας (88). Η Τράπεζα θα εκποιήσει εξ ολοκλήρου την εν λόγω θυγατρική έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018.
(119)
Η Τράπεζα σχεδιάζει επίσης να πωλήσει τις ασφαλιστικές θυγατρικές της έως […].
2.4.4. Άντληση ιδιωτικών κεφαλαίων και εισφορές από τους υφιστάμενους μετόχους και πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης
(120)
Η Τράπεζα κατόρθωσε να συγκεντρώσει κεφάλαια από την αγορά και, ως εκ τούτου, μείωσε την κρατική ενίσχυση την οποία είχε ανάγκη η Τράπεζα.
(121)
Οι μέτοχοί της υπέστησαν σοβαρή ζημία από την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, εφόσον το ΕΤΧΣ απέκτησε το 98,56 % των μετοχών της Τράπεζας, με αποτέλεσμα τη μείωση του ποσοστού συμμετοχής των παλαιών μετόχων μόλις στο 1,44 %. Ως εκ τούτου, το ΕΤΧΣ απέκτησε τον πλήρη έλεγχο της Τράπεζας τον Ιούνιο του 2013. Δεν έχει καταβληθεί κανένα μέρισμα σε μετρητά από το 2008.
(122)
Τον Φεβρουάριο του 2012, η Τράπεζα προσφέρθηκε να επαναγοράσει υβριδικά μέσα από ιδιώτες επενδυτές σε τιμή μεταξύ του 40 % και του 50 % της ονομαστικής αξίας τους. Η τιμή αυτής της επαναγοράς καθορίστηκε με βάση την αγοραία αξία των εν λόγω μέσων και περιελάμβανε ανώτατη αμοιβή δέκα εκατοστιαίων μονάδων, η οποία προστέθηκε με σκοπό την παροχή κινήτρων για τη συμμετοχή των επενδυτών στην επαναγορά. Η προσφορά αυτή έγινε αποδεκτή σχεδόν για το 50 % της συνολικής ονομαστικής αξίας των μέσων, συνυπολογιζόμενου του κόστους της πράξης, αποφέροντας στην Τράπεζα κέρδη 248 εκατ. ευρώ (89).
(123)
Τον Μάιο του 2013, η Τράπεζα εξήγγειλε και νέα πράξη διαχείρισης παθητικού. Η Τράπεζα πρόσφερε στους ομολογιούχους τη δυνατότητα να μετατρέψουν τους τίτλους τους κατώτερης κατηγορίας 1 και κατώτερης κατηγορίας 2, με εναπομείναν ποσό ύψους 662 εκατ. ευρώ, σε κοινές μετοχές, στο άρτιο. Η τιμή μετατροπής είχε καθοριστεί κατά τρόπον ώστε να αντιστοιχεί στην τιμή εγγραφής την οποία κατέβαλε το ΕΤΧΣ στην ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 (90). Το ποσοστό αποδοχής ήταν 48 %. Δεδομένου ότι οι κάτοχοι ομολόγων κατώτερης κατηγορίας 1 και κατώτερης κατηγορίας 2 μετέτρεψαν τις μετοχές τους σε κατώτερα μέσα μειωμένης εξασφάλισης χωρίς την καταβολή μετρητών, τα αντληθέντα κεφάλαια ανήλθαν σε 317 εκατ. ευρώ.
(124)
Οι δύο επαναγορές ιδίων μετοχών είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση της αξίας του συνόλου των χρεογράφων και υβριδικών μέσων μειωμένης εξασφάλισης από 1 045 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2011 σε 283 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013 (91).
2.5. ΑΝΑΛΗΨΗ ΔΕΣΜΕΥΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
(125)
Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα και οι θυγατρικές της θα εφαρμόσουν το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στις 16 Απριλίου 2014 και ανέλαβε πρόσθετες δεσμεύσεις ως προς την εφαρμογή του προγράμματος αναδιάρθρωσης («οι δεσμεύσεις»). Οι δεσμεύσεις, που απαριθμούνται στο παράρτημα, συνοψίζονται στο παρόν τμήμα.
(126)
Πρώτον, η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα θα αναδιαρθρώσει τις ελληνικές εμπορικές της δραστηριότητες ορίζοντας ανώτατο αριθμό υποκαταστημάτων και εργαζομένων καθώς και ανώτατο ποσό των συνολικών δαπανών. Οι δεσμεύσεις αυτές πρέπει να εκπληρωθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017 (92).
(127)
Η Ελλάδα έχει αναλάβει επίσης δέσμευση ότι η Τράπεζα θα περιορίσει το κόστος των καταθέσεων που εισπράττονται στην Ελλάδα και θα τηρήσει ανώτατο δείκτη καθαρών δανείων προς καταθέσεις έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017 (93).
(128)
Όσον αφορά τις αλλοδαπές θυγατρικές της Τράπεζας, η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα δεν θα παράσχει πρόσθετη κεφαλαιακή στήριξη εάν δεν πληρούνται προκαθορισμένοι όροι. Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ακόμη ότι η Τράπεζα θα συμβάλει σε σημαντικό βαθμό στην απομόχλευση των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της έως τις 30 Ιουνίου 2018 (94).
(129)
Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα θα εκποιήσει τις ασφαλιστικές της δραστηριότητες, τη θυγατρική της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας και ορισμένους τίτλους και θα μειώσει το μέγεθος του χαρτοφυλακίου ιδιωτικών επενδύσεων. Επιπλέον, η Τράπεζα δεν θα αγοράζει τίτλους μη επενδυτικής κατηγορίας, με περιορισμένες εξαιρέσεις (95).
(130)
Η Ελλάδα ανέλαβε ορισμένες δεσμεύσεις σχετικά με την εταιρική διακυβέρνηση της Τράπεζας. Δεσμεύτηκε να περιορίσει τις αποδοχές των εργαζομένων και των διευθυντικών στελεχών της Τράπεζας, ώστε να συμμορφωθεί με την ελληνική νομοθεσία για την εταιρική διακυβέρνηση και να δημιουργήσει μια αποτελεσματική και κατάλληλη οργανωτική δομή (96).
(131)
Η Ελλάδα έχει αναλάβει επίσης δέσμευση ότι η Τράπεζα θα ενισχύσει την πιστωτική πολιτική της, ώστε να αποτρέψει κάθε διάκριση σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας δανειοδότησης και να διασφαλίσει ότι οι αποφάσεις για τη χορήγηση και την αναδιάρθρωση δανείων αποσκοπούν στη μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας της Τράπεζας. Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα θα βελτιώσει την παρακολούθηση του πιστωτικού κινδύνου καθώς και την αναδιάρθρωση δανείων (97).
(132)
Ορισμένες δεσμεύσεις αφορούν τις πράξεις της Τράπεζας με συνδεδεμένους δανειολήπτες. Σκοπός των εν λόγω δεσμεύσεων είναι να διασφαλιστεί ότι η Τράπεζα δεν παρεκκλίνει από τις συνετές τραπεζικές πρακτικές κατά τη χορήγηση ή την αναδιάρθρωση δανείων στους υπαλλήλους, τα διοικητικά στελέχη και τους μετόχους της, καθώς και σε δημόσιους φορείς, πολιτικά κόμματα και τις εταιρείες μέσων μαζικής ενημέρωσης (98).
(133)
Τέλος, η Ελλάδα δεσμεύτηκε να επιβάλει περαιτέρω περιορισμούς για την Τράπεζα, όπως η απαγόρευση καταβολής τοκομεριδίων και μερισμάτων, η απαγόρευση εξαγοράς επιχειρήσεων και η απαγόρευση της διαφήμισης (99).
(134)
Οι εν λόγω αναλήψεις υποχρεώσεων θα παρακολουθούνται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018 από τον εντολοδόχο παρακολούθησης.
(135)
Χωριστά, στο πλαίσιο της τρέχουσας αύξησης κεφαλαίου της Τράπεζας, εφόσον το ΕΤΧΣ στηρίζει την αύξηση κεφαλαίου, η Ελλάδα δεσμεύτηκε να εφαρμόσει τα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 6α του νόμου του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε στις 30 Μαρτίου 2014. Η διάταξη αυτή αποσκοπεί στην κατανομή του εναπομένοντος ποσού του κεφαλαιακού ελλείμματος ενός πιστωτικού ιδρύματος στους κατόχους των κεφαλαιακών μέσων του και άλλων υποχρεώσεων μειωμένης διασφάλισης, εφόσον είναι αναγκαίο, πριν από κάθε εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ.
3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ
3.1. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ
(136)
Στις 27 Ιουλίου 2012 η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για να διαπιστώσει αν πληρούνται οι όροι της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008 (100) σχετικά με την καταλληλότητα, την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης από το ΕΤΧΣ υπέρ της Τράπεζας (μέτρο Β1).
(137)
Όσον αφορά την καταλληλότητα του μέτρου, εφόσον η ενίσχυση χορηγήθηκε μετά από προηγούμενη ανακεφαλαιοποίηση και ενίσχυση ρευστότητας και λόγω της παρατεταμένης περιόδου διάσωσης, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το αν η Τράπεζα είχε λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να αποφευχθεί η ανάγκη ενίσχυσης στο μέλλον (101). Επιπλέον, δεν ήταν σαφές για την Επιτροπή ποιος θα είχε τον έλεγχο της Τράπεζας μετά την αντικατάσταση της προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης από μόνιμη ανακεφαλαιοποίηση (102) εφόσον η Τράπεζα θα μπορούσε να τεθεί υπό τον έλεγχο είτε του κράτους είτε μειοψηφικών ιδιωτών ιδιοκτητών. Η Επιτροπή επισήμανε ότι επιθυμούσε να εξασφαλίσει ότι η ποιότητα της διαχείρισης της Τράπεζας, και ιδίως η διαδικασία δανειοδότησης, δεν θα υποβαθμιζόταν σε καμία περίπτωση.
(138)
Όσον αφορά την αναγκαιότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, στην αιτιολογική σκέψη 66 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, η Επιτροπή αμφέβαλε για το αν είχαν ληφθεί όλα τα δυνατά μέτρα για να αποτραπεί η ανάγκη νέας ενίσχυσης της Τράπεζας στο μέλλον. Επιπλέον, δεδομένου ότι η διάρκεια της περιόδου προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης ήταν αβέβαιη, η Επιτροπή δεν μπορούσε να κρίνει αν ήταν επαρκής και σύμφωνη με τις αρχές περί αντιστάθμισης και επιμερισμού των βαρών βάσει των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις. Εξάλλου, καθώς οι όροι μετατροπής της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης σε οριστική ανακεφαλαιοποίηση δεν ήταν γνωστοί όταν εκδόθηκε η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, η Επιτροπή δεν μπορούσε να τους αξιολογήσει.
(139)
Όσον αφορά την αναλογικότητα του μέτρου, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο οι διασφαλίσεις (απαγόρευση της διαφήμισης, απαγόρευση καταβολής τοκομεριδίων και μερισμάτων, απαγόρευση δικαιώματος προαίρεσης και επαναγοράς, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 71 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank) ήταν επαρκείς σε σχέση με την πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση. Επιπλέον, στην αιτιολογική σκέψη 72 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, η Επιτροπή ανέφερε ότι η έλλειψη κανόνων που να εμποδίζουν το ΕΤΧΣ να συντονίζει και τις τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες (δηλαδή την Τράπεζα, την Alpha Bank, την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και την Τράπεζα Πειραιώς) και η έλλειψη επαρκών διασφαλίσεων που θα αποτρέπουν την ανταλλαγή εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών μεταξύ τους θα μπορούσαν να προκαλέσουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή, συνεπώς, πρότεινε τον διορισμό εντολοδόχου παρακολούθησης με φυσική παρουσία στην Τράπεζα.
3.2. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΑ ΤΡΑΠΕΖΑ PROTON
(140)
Στις 26 Ιουλίου 2012, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για να διαπιστώσει κατά πόσον η παρέμβαση του καθεστώτος εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ με ποσό 1 122 εκατ. ευρώ (μέτρο NP1), καθώς και η εισφορά κεφαλαίου ύψους 250 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ και οι εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ συνολικού ύψους 300 εκατ. ευρώ (μέτρο NP2) υπέρ της Νέας Τράπεζας Proton ήταν σύμφωνες με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας και τις απαιτήσεις της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, της ανακοίνωσης περί ανακεφαλαιοποίησης (103) και της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης (104) (αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, επιμερισμός των επιβαρύνσεων και περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο, και περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού).
(141)
Σχετικά με την καταλληλότητα των μέτρων, η Επιτροπή ανέφερε ότι τα εν λόγω μέτρα ήταν τα κατάλληλα ως ενίσχυση διάσωσης.
(142)
Σχετικά με την αναγκαιότητα των μέτρων, η Επιτροπή παρατήρησε ότι η παρέμβαση του μηχανισμού εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ ήταν αναγκαία τόσο ως προς το ύψος όσο και τη μορφή της, ενώ οι εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ ήταν αναγκαίες μόνο ως προς τη μορφή τους. Ωστόσο, όσον αφορά το ποσό των εισφορών κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ, στην αιτιολογική σκέψη 59 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο η Νέα Τράπεζα Proton θα ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της σε αυτόνομη βάση και κατά πόσον ένα αυτοτελές σχέδιο αναδιάρθρωσης ήταν η φθηνότερη διαθέσιμη επιλογή. Επιπλέον, στις αιτιολογικές σκέψεις 60 και 61 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή ανέφερε ότι η αδυναμία της Νέας Τράπεζας Proton να καταβάλει την αναγκαία αμοιβή για την ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ δημιουργούσε αμφιβολίες για το αν ήταν κατά βάση υγιής τράπεζα και, ως εκ τούτου, ενεργοποίησε την ανάγκη για διεξοδική αναδιάρθρωση.
(143)
Όσον αφορά την αναλογικότητα των μέτρων, η Επιτροπή έκρινε ότι ήταν αναλογικά ως ενίσχυση διάσωσης.
(144)
Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Νέας Τράπεζας Proton, στην αιτιολογική σκέψη 65 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον η Τράπεζα θα μπορούσε να καταστεί βιώσιμη σε αυτόνομη βάση.
(145)
Η Επιτροπή αμφισβητούσε ότι η προταθείσα αναδιάρθρωση ήταν επαρκής σε σύγκριση με το βάθος της απαιτούμενης αναδιάρθρωσης, δεδομένης της έλλειψης επαρκούς αμοιβής.
3.3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ TT
(146)
Στις 6 Μαΐου 2013, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας προκειμένου να διαπιστώσει αν η χρηματοδότηση ύψους 4,1 δισεκατ. ευρώ του χρηματοδοτικού κενού για τις δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν από το TT στο Νέο TT (μέτρο ΝΤΤ1), η εισφορά κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στο Νέο TT (μέτρο ΝΤΤ2), η εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ με τη μορφή προνομιούχων μετοχών στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών στο Νέο ΤΤ (μέτρο TT) και η παρέμβαση του μηχανισμού εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ με το ποσό των 0,68 δισεκατ. ευρώ υπέρ των στοιχείων ενεργητικού της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT (μέτρο Τ) ήταν σύμφωνα με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας και τις απαιτήσεις της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, της ανακοίνωσης περί ανακεφαλαιοποίησης και της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης (αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, επιμερισμός επιβαρύνσεων, περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο και περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού).
(147)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι και τα δύο μέτρα ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2 ήταν κατάλληλα και αναγκαία με τη μορφή ενισχύσεων διάσωσης. Όσον αφορά την αναγκαιότητα του μέτρου NTT2 ως προς το ποσό του, η Επιτροπή, έχοντας αμφιβολίες ως προς τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του Νέου TT σε αυτόνομη βάση, θεώρησε ότι η αναδιάρθρωση σε μεμονωμένη βάση ενδέχεται να μην είναι η μόνη και η φθηνότερη διαθέσιμη επιλογή (105). Όσον αφορά την αμοιβή των δύο μέτρων, η Επιτροπή επισήμανε ότι η κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού ήταν μη επιστρεπτέα δαπάνη χωρίς συμψηφισμό με τα μελλοντικά έσοδα που δημιούργησε την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση (106).
(148)
Σχετικά με την αναλογικότητα των δύο μέτρων, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα ΝΤΤ2 και ΝΤΤ1 ήταν αναλογικά ως ενίσχυση διάσωσης σε βραχυπρόθεσμη βάση, αλλά στην αιτιολογική σκέψη 79 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT ζήτησε την ταχεία λήψη μέτρων για που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις.
(149)
Όσον αφορά το συμβιβάσιμο του μέτρου Τ, η Επιτροπή το είχε ήδη εγκρίνει προσωρινά ως ενίσχυση διάσωσης στις 16 Μαΐου 2012, στην απόφασή της σχετικά με την εξυγίανση της T Bank («απόφαση για την T Bank») (107) αλλά δεν μπορούσε να παράσχει οριστική έγκριση της ενίσχυσης για τις δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT. Η Επιτροπή παρέτεινε στην απόφαση για κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT (108) την έγκριση του μέτρου ως ενίσχυσης διάσωσης έως την ημερομηνία που θα ελάμβανε την τελική απόφαση για μια επικαιροποιημένη έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης για το ΤΤ.
(150)
Όσον αφορά το συμβιβάσιμο αυτών των μέτρων με την ανακοίνωση για τα μέτρα αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του Νέου TT σε αυτόνομη βάση. Οι επιφυλάξεις της βασίζονταν στον περιορισμένο αριθμό των προταθέντων μέτρων που θα έπρεπε να λάβει το Νέο TT για δημιουργία κερδών στο μέλλον, στην αβεβαιότητα του καθεστώτος εθελοντικής συνταξιοδότησης όσον αφορά τη χρονική στιγμή και το ποσοστό αποδοχής από τους εργαζομένους, την απουσία πρόσθετων μέτρων για τη μείωση των εξόδων προσωπικού, την έλλειψη μέτρων για τον εξορθολογισμό του δικτύου υποκαταστημάτων μετά την εξαγορά της T Bank και τη συνακόλουθη αδυναμία αξιοποίησης πιθανών συνεργειών (109).
(151)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 90 και 91 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο η φιλόδοξη μείωση των περιθωρίων των επιτοκίων για τις υφιστάμενες καταθέσεις και η αύξηση των δανειακών περιθωρίων για χορήγηση νέων δανείων θα μπορούσε να υλοποιηθεί χωρίς την απώλεια σημαντικού αριθμό πελατών του Νέου TT και χωρίς τη χορήγηση δανείων υψηλού κινδύνου. Επιπλέον η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο το Νέο TT θα διπλασιάσει το εταιρικό χαρτοφυλάκιο δανείων, όπως έχει προγραμματιστεί, και κατά πόσον, με δεδομένη την έλλειψη εμπειρογνωσίας, θα μπορούσε να επιτύχει τον προβλεφθέντα ισχυρό ρυθμό αύξησης των καθαρών εσόδων από τόκους.
(152)
Ως εκ τούτου, στην αιτιολογική σκέψη 95 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή εξέφρασε την άποψη ότι η ενσωμάτωση του ΤΤ σε μια μεγαλύτερη βιώσιμη χρηματοπιστωτική εταιρεία θα μπορούσε να αυξήσει τις προοπτικές βιωσιμότητας του Νέου ΤΤ, καθώς θα επέτρεπε τον εξορθολογισμό των δαπανών, τον επαναπροσδιορισμό των καταθέσεων και των νέων δανείων και την προσφορά ευρύτερου φάσματος προϊόντων.
(153)
Εφόσον η Τράπεζα ενσωμάτωσε τις οικονομικές δραστηριότητες που προηγουμένως ασκούσε το TT, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων της T Bank, η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με το κατά πόσον τα μέτρα Τ και TT παρείχαν μακροπρόθεσμη λύση για τη βιωσιμότητα του Νέου TT και κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.
(154)
Αναφορικά με τον καταμερισμό του κόστους, η Επιτροπή θεώρησε ότι η αναδιάρθρωση σε αυτοτελή βάση διογκώνει το κόστος αναδιάρθρωσης και, ως εκ τούτου, είχε αμφιβολίες κατά πόσο η κρατική ενίσχυση περιοριζόταν στο ελάχιστο. Επιπλέον, η Επιτροπή επισήμανε ότι, μολονότι είχε επιτευχθεί επαρκής καταμερισμός των επιβαρύνσεων στους ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης, που ήταν μάλλον ο μέγιστος εφικτός, η απουσία αμοιβής προκάλεσε την ανάγκη για διεξοδική αναδιάρθρωση, τόσο από την άποψη των μέτρων βιωσιμότητάς της μέτρα και όσον αφορά τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή παρατήρησε επίσης ότι το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος των ζημιών οφειλόταν στη διαγραφή χρεών υπέρ του Δημοσίου δικαιολογούσε χαμηλότερη αμοιβή (110).
(155)
Όσον αφορά τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η Επιτροπή επισήμανε ότι το τεράστιο ποσό της ενίσχυσης που έλαβε το ΤΤ και οι μεταβιβασθείσες δραστηριότητες της T Bank και η έλλειψη αμοιβής καθιστούσαν αναγκαία τη ριζική αναδιάρθρωση και τη μείωση της παρουσίας του Νέου TT στην αγορά. Επιπλέον, ενώ οι ζημίες προήλθαν κυρίως από την κατοχή ΟΕΔ, η Επιτροπή επισήμανε ότι το ΤΤ κατείχε περισσότερα ΟΕΔ από άλλες ελληνικές τράπεζες αναλογικά με το μέγεθός του, γεγονός που θεωρήθηκε ότι συνιστούσε ανάρμοστη ανάληψη κινδύνου (111). Τέλος, επισήμανε ότι, μολονότι το Νέο TT παρέμεινε στην αγορά σχεδόν όπως ήταν το ΤΤ στο παρελθόν, οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού θα ήταν περιορισμένες λόγω του σχετικά μικρού μεγέθους του και της απουσίας δραστηριοτήτων στην αλλοδαπή. Ωστόσο, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον είχαν ληφθεί επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και θεωρούσε ότι ήταν ενδεχομένως αναγκαία μια απαγόρευση της ηγετικής θέσης στον καθορισμό των τιμών και η λήψη άλλων μέτρων συμπεριφοράς (112).
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ
(156)
Στις 3 Ιανουαρίου 2013 η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις που υπέβαλε μια ελληνική τράπεζα σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank. Η εν λόγω ελληνική τράπεζα παρατήρησε ότι η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών από το ΕΤΧΣ αποτελεί, καταρχήν, ένα ευπρόσδεκτο βήμα προς ένα υγιέστερο και πιο βιώσιμο τραπεζικό σύστημα και δεν διατύπωσε καμία αντίρρηση για την ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank.
(157)
Ωστόσο, εκφράζοντας ταυτόχρονα τη συνολική στήριξη για την αρχή της ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών από το ΕΤΧΣ, η ελληνική τράπεζα εξήγησε ότι, για να μειωθούν στο ελάχιστο οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και να αποφεύγονται οι διακρίσεις, ανέμενε ότι η ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ θα είναι ανοικτή σε όλες τις τράπεζες που λειτουργούν στην Ελλάδα υπό παρόμοιες όρους.
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
5.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ
(158)
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2012, η Ελλάδα υπέβαλε παρατηρήσεις τις οποίες διατύπωσαν η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΕΤΧΣ σχετικά με την απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για την Eurobank.
5.1.1. Παρατηρήσεις που διατύπωσε η Τράπεζα της Ελλάδος
(159)
Όσον αφορά την καταλληλότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε ότι το κεφάλαιο των 18 δισεκατ. ευρώ με τα οποίο το ΕΤΧΣ ανακεφαλαιοποίησε τις τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες τον Μάιο του 2012 ήταν μικρότερο από το τελικό ποσό που ήταν αναγκαίο για να αποκτήσουν οι εν λόγω τράπεζες σταδιακά και να διατηρήσουν δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 που ορίστηκε στο 10 % για τον Ιούνιο του 2012 και δείκτη 7 % βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 βάσει τριετούς δυσμενούς σεναρίου ακραίων καταστάσεων. Επισήμανε επίσης ότι η πρώτη ενδιάμεση ανακεφαλαιοποίηση ήταν προσωρινή, δεδομένου ότι η διαδικασία ανακεφαλαιοποίησης θα ολοκληρωνόταν με αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου από τις εν λόγω τέσσερις τράπεζες.
(160)
Η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε ακόμη ότι η ανακεφαλαιοποίηση των μεγαλύτερων ελληνικών τραπεζών αποτελεί μέρος της πιο μακροπρόθεσμης αναδιάρθρωσης του ελληνικού τραπεζικού τομέα. Επισήμανε ότι, όταν μια τράπεζα παραμένει στην κατοχή ιδιωτών, η διαχείριση κατά πάσα πιθανότητα παραμένει η ίδια, ενώ αν μια τράπεζα περιέλθει στην ιδιοκτησία του κράτους (δηλαδή στην κυριότητα του ΕΤΧΣ), το ΕΤΧΣ μπορεί να διορίσει νέα διοίκηση η οποία, σε κάθε περίπτωση, θα αξιολογείται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Η Τράπεζα της Ελλάδας ανέφερε ότι αξιολογεί το πλαίσιο της εταιρικής διακυβέρνησης, την επάρκεια της διαχείρισης και το προφίλ κινδύνου κάθε τράπεζας σε συνεχή βάση, ώστε να εξασφαλίζεται ότι δεν αναλαμβάνονται υπερβολικοί κίνδυνοι. Επισήμανε επίσης ότι το ΕΤΧΣ είχε ήδη ορίσει εκπροσώπους στο Διοικητικό Συμβούλιο των τραπεζών που ανακεφαλαιοποιήθηκαν.
(161)
Όσον αφορά την αναγκαιότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε ότι η ανακεφαλαιοποίηση της Τράπεζας ήταν περιορισμένη, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι τότε εφαρμοστέες ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις (8 %) είχαν εκπληρωθεί. Επίσης, δήλωσε ότι η παρατεταμένη χρονική περίοδος πριν από την ανακεφαλαιοποίηση οφειλόταν στην απότομη επιδείνωση του περιβάλλοντος λειτουργίας στην Ελλάδα και στον αντίκτυπο του προγράμματος PSI, στην πολυπλοκότητα του όλου έργου καθώς και στην ανάγκη να μεγιστοποιηθεί η συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών στις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου.
(162)
Όσον αφορά την αναλογικότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, η Τράπεζα της Ελλάδος τόνισε ότι η πλήρης εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβάλλεται στην Επιτροπή διασφαλίζεται από το γεγονός ότι η αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου του ΕΤΧΣ αίρεται, μεταξύ άλλων, σε περίπτωση σοβαρής παραβίασης του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε επίσης ότι οι δυσκολίες της Τράπεζας δεν οφείλονταν σε υποτίμηση των κινδύνων από τη διοίκηση της Τράπεζας ούτε σε εμπορικά επιθετικές ενέργειες.
5.1.2. Παρατηρήσεις που διατύπωσε το ΕΤΧΣ
(163)
Όσον αφορά την καταλληλότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, για να αντιμετωπίσουν το ζήτημα της πιθανής κρατικής παρέμβασης, εάν το κράτος χορηγήσει υψηλά ποσά κρατικών ενισχύσεων μέσω του ΕΤΧΣ και το ΕΤΧΣ έχει πλήρη δικαιώματα ψήφου, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι οι τράπεζες δεν θεωρούνται δημόσιες οντότητες ή ότι είναι υπό τον έλεγχο του κράτους και ότι δεν θα ελέγχονται από το κράτος μετά την οριστική ανακεφαλαιοποίηση τους από το ΕΤΧΣ. Το ΕΤΧΣ τόνισε ότι είναι απολύτως ανεξάρτητη νομική οντότητα ιδιωτικού δικαίου με αυτονομία αποφάσεων. Δεν υπόκειται σε κρατικό έλεγχο, σύμφωνα με το άρθρο 16Γ παράγραφος 2 του νόμου του ΕΤΧΣ, το οποίο ορίζει ότι τα πιστωτικά ιδρύματα που λαμβάνουν κεφαλαιακή ενίσχυση από το ΕΤΧΣ δεν ανήκουν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Ανέφερε επίσης τη διοικητική διάρθρωση του ΕΤΧΣ.
(164)
Όσον αφορά την παρέμβαση του ΕΤΧΣ στη διοίκηση της Τράπεζας, το ΕΤΧΣ επεσήμανε ότι θα σέβεται την αυτονομία της Τράπεζας και δεν επηρεάζει την καθημερινή της διαχείριση, δεδομένου ότι ο ρόλος του περιορίζεται στα προβλεπόμενα από τον νόμο του ΕΤΧΣ. Δήλωσε ότι δεν θα υπάρχει καμία κρατική παρέμβαση ή συντονισμός και ότι οι αποφάσεις των τραπεζών σχετικά με τη διαδικασία δανειοδοτήσεων (μεταξύ άλλων για τις εξασφαλίσεις, την τιμολόγηση και τη φερεγγυότητα των δανειοληπτών) θα μπορεί να λαμβάνεται με βάση εμπορικά κριτήρια.
(165)
Το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι ο νόμος του ΕΤΧΣ και η συμφωνία προεγγραφής όρισαν τις κατάλληλες εγγυήσεις προκειμένου να αποτραπεί η ανάληψη υπερβολικών κινδύνων από τους υφιστάμενους ιδιώτες μετόχους. Επισήμανε στοιχεία όπως i) ο διορισμός εκπροσώπων του ΕΤΧΣ ως ανεξάρτητων μη εκτελεστικών μελών του διοικητικού συμβουλίου της Τράπεζας και η παρουσία τους σε επιτροπές, ii) η επίδειξη της δέουσας επιμέλειας στην τράπεζα από το ΕΤΧΣ και iii) το γεγονός ότι, μετά την τελική ανακεφαλαιοποίηση, το δικαίωμα ψήφου θα περιοριζόταν μόνο για όσο διάστημα η Τράπεζα τηρούσε τους όρους του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
(166)
Όσον αφορά την αναγκαιότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης και ειδικότερα όσον αφορά το επίπεδο αμοιβής της ενίσχυσης, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι η αμοιβή είχε συμφωνηθεί με τους εκπροσώπους της Επιτροπής, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ. Το εν λόγω συμφωνηθέν επίπεδο αμοιβής ελάμβανε υπόψη ότι η πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση θα μετατρεπόταν σε μόνιμη πριν από τις 30 Σεπτεμβρίου 2012, προθεσμία που ορίστηκε τον Μάρτιο του 2012 στο ΜΟΧΠ μεταξύ της Επιτροπής, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ και της Ελλάδας.
(167)
Όσον αφορά την αναλογικότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι τα μέτρα που έλαβε, όπως αυτά που περιγράφονται στην αιτιολογική σκέψη 165 της παρούσας απόφασης, αποτελούν επαρκείς διασφαλίσεις όσον αφορά τα μεγάλα ποσά ενίσχυσης και την παρατεταμένη περίοδο διάσωσης. Επιπλέον, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλιστεί ότι οι τράπεζες στις οποίες συμμετέχει το ΕΤΧΣ δεν ανταλλάσσουν εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες μεταξύ τους. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν τον διορισμό διαφόρων εκπροσώπων του ΕΤΧΣ στις τράπεζες, τις εντολές στους εν λόγω αντιπροσώπους, οι οποίες διασφαλίζουν ειδικά την προστασία από τη ροή πληροφοριών από έναν αντιπρόσωπο σε έναν άλλο, και σαφείς εσωτερικές οδηγίες σε αυτούς τους αξιωματούχους να μη κοινοποιούν εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες των τραπεζών. Επιπλέον, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι δεν ασκεί τα δικαιώματά του σε σχέση με τις τράπεζες κατά τρόπο που θα μπορούσε να εμποδίσει, να περιορίσει, να νοθεύσει ή να μειώσει σημαντικά ή να παρακωλύσει τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Τέλος, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι τα μέλη του Γενικού Συμβουλίου και οι υπάλληλοί του υπόκεινται σε αυστηρούς κανόνες εμπιστευτικότητας και διαχειριστικά καθήκοντα και δεσμεύονται από τις διατάξεις περί επαγγελματικού απορρήτου όσον αφορά τις υποθέσεις του.
5.2. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΝΕΑ ΤΡΑΠΕΖΑ PROTON
(168)
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2012, η Ελλάδα υπέβαλε παρατηρήσεις τις οποίες συνέταξαν η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΕΤΧΣ σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton.
5.2.1. Παρατηρήσεις που διατύπωσε η Τράπεζα της Ελλάδος
(169)
Η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε ότι η Νέα Τράπεζα Proton, ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα στην κατοχή του ΕΤΧΣ, δεν μπορούσε να υποβάλει μακροπρόθεσμο επιχειρηματικό σχέδιο σε αυτόνομη βάση. Επιπλέον, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε ότι θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την υλοποίηση του επιχειρηματικού σχεδίου που εκπονήθηκε από το ΕΤΧΣ για τη Νέα Τράπεζα Proton και υποβλήθηκε στην Επιτροπή προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η Νέα Τράπεζα Proton θα μπορούσε να πωληθεί εντός της προθεσμίας που ορίζει ο νόμος.
(170)
Όσον αφορά τον ρυθμό αύξησης της αποδοτικότητας, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε ότι, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, η αύξηση αυτή αναμενόταν κατά το 2013 (κατά το οποίο οι καθαρές δαπάνες για τόκους αναμενόταν να ανέλθουν σε 55,3 εκατ. ευρώ, σε σύγκριση με 22,7 εκατ. ευρώ για το 2012), θα προερχόταν κυρίως από τη μείωση των συνολικών δαπανών για τόκους και θα ήταν αποτέλεσμα δύο παραγόντων: μιας αναχρηματοδότησης των προθεσμιακών καταθέσεων που απέφεραν συνήθως υψηλές αποδόσεις με καλύτερους όρους και μείωσης κατά 30 % του συνολικού εναπομένοντος ποσού των καταθέσεων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2012. Επιπλέον, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε το γεγονός ότι, από το 2013 και μετά, τα στοιχεία για τα καθαρά έσοδα από τόκους θα εξελίσσονταν απολύτως ομαλά και δεν θα δημιουργούσαν καμία αμφιβολία ως προς την ικανότητα της Νέας Τράπεζας Proton να επιτύχει τον στόχο.
5.2.2. Παρατηρήσεις που διατύπωσε το ΕΤΧΣ
(171)
Όσον αφορά την αναγκαιότητα των μέτρων υπέρ της Νέας Τράπεζας Proton, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι η Τράπεζα της Ελλάδος είναι η αρμόδια αρχή να αποφασίζει για κάθε μέτρο εξυγίανσης και ότι το ΕΤΧΣ εισέφερε το ελάχιστο απαιτούμενο κεφάλαιο για εποπτικούς σκοπούς.
(172)
Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Νέας Τράπεζας Proton, το ΕΤΧΣ παρέπεμψε στο πλαίσιο εξυγίανσης βάσει του οποίου έπρεπε να πωλήσει τη Νέα Τράπεζα Proton εντός δύο ετών και συμφώνησε με την Επιτροπή ότι η Νέα Τράπεζα Proton θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας μεγαλύτερης και βιώσιμης οντότητας. Μολονότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης για τη Νέα Τράπεζα Proton βασιζόταν σε μοντέλο «αυτόνομης βάσης», το ΕΤΧΣ εξήγησε ότι στόχος του ήταν να διευκολύνει την πώληση της εν λόγω τράπεζας, βελτιώνοντας την ελκυστικότητά της για τους επενδυτές και τα οικονομικά αποτελέσματά της. Το ΕΤΧΣ παρατήρησε ότι οι εισφορές κεφαλαίου επέτρεψαν στη Νέα Τράπεζα Proton όχι μόνο να τηρήσει τον ελάχιστο δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας, αλλά και να βελτιώσει την οικονομική της θέση και την ελκυστικότητά της για τυχόν μελλοντική συγχώνευση με άλλες μικρές τράπεζες. Το ΕΤΧΣ σημείωσε επίσης ότι η συμπληρωματική εισφορά κεφαλαίου ήταν αναγκαία για την κάλυψη των ζημιών απομείωσης λόγω του προγράμματος PSI και των αυξημένων προβλέψεων για δάνεια.
(173)
Το ΕΤΧΣ παρατήρησε ότι η Νέα Τράπεζα Proton βελτίωσε το κόστος χρηματοδότησης και την πίστη των καταθέσεων. Η εξάρτηση της Νέας Τράπεζας Proton από το Ευρωσύστημα μειώθηκε κατά τη διάρκεια του 2012 και η θέση ρευστότητάς της βελτιώθηκε. Η πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου είχε συμβάλει στη μείωση των επιτοκίων καταθέσεων και στη βελτίωση των περιθωρίων των επιτοκίων. Η Νέα Τράπεζα Proton είχε ήδη ανατιμολογήσει μέρος του χαρτοφυλακίου χορηγήσεών της, χρησιμοποιώντας τιμολόγηση βάσει κινδύνων και πάνω από το κόστος χρηματοδότησης. Επιπλέον, ο προγραμματισμένος ρυθμός αύξησης των καθαρών εσόδων από τόκους θα πραγματοποιείτο με μια συντηρητική επέκταση στο εταιρικό τμήμα της αγοράς και με τη βελτίωση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου.
(174)
Το ΕΤΧΣ παρατήρησε ότι το 2012 η Νέα Τράπεζα Proton μείωσε σημαντικά το λειτουργικό της κόστος, ότι οι δύο μόνον θυγατρικές της θα διέκοπταν τη λειτουργία τους, ότι η συμμετοχή της σε ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές μειωνόταν σημαντικά και ότι θα διέκοπτε τις κατά κυριότητα συναλλακτικές της δραστηριότητες.
(175)
Τέλος, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού θα ήταν περιορισμένες λόγω του μικρού μεριδίου της Νέας Τράπεζας Proton στο συνολικό ενεργητικό των τραπεζών στην Ελλάδα καθώς και για το γεγονός ότι δεν σχεδίαζε να εφαρμόσει επιθετική πολιτική για την προσέλκυση καταθέσεων.
5.3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ TT
(176)
Στις 19 Ιουλίου 2013, το Υπουργείο Οικονομικών υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας για το Νέο TT.
(177)
Σχετικά με την αναγκαιότητα του μέτρου NTT1, το Υπουργείο Οικονομικών προσέθεσε ότι η ακριβής αξία των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων που μεταβιβάστηκαν στο Νέο ΤΤ ορίστηκε βάσει της έκθεσης εξωτερικών ελεγκτών, σύμφωνα με το άρθρο 63Ε εδάφιο 6 του νόμου 3601/2007.
(178)
Σχετικά με την αναγκαιότητα του μέτρου NTT2, το Υπουργείο Οικονομικών δήλωσε ότι το δεύτερο πρόγραμμα προσαρμογής για την Ελλάδα (2η επανεξέταση του Μαΐου 2013) επέβαλε την πώληση του Νέου ΤΤ σε τρίτο μέρος έως τις 15 Ιουλίου 2013.
(179)
Όσον αφορά την αμοιβή για τα μέτρα ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2, το Υπουργείο Οικονομικών διαπίστωσε ότι το ΕΤΧΣ, το οποίο καλύπτει το χρηματοδοτικό κενό έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 αντί του ΕΤΕΚΕ, αποκτά προνομιακή αξίωση που προηγείται των υπολοίπων πιστωτών χωρίς εξασφάλιση σε περίπτωση ρευστοποίησης των περιουσιακών στοιχείων που παρέμεναν στην ιδιοκτησία του ΤΤ και ότι μόνον οι απαιτήσεις των εργαζομένων να λάβουν το 50 % της αποζημίωσής τους είχαν προτεραιότητα έναντι των απαιτήσεων του ΕΤΧΣ. Ως εκ τούτου, διαπίστωσε ότι το προϊόν της εκκαθάρισης των εν λόγω στοιχείων ενεργητικού θα αποδοθεί κυρίως στο ΕΤΧΣ και, κατά συνέπεια, θα μειώσει το κόστος που βαρύνει το κράτος.
(180)
Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του Νέου ΤΤ, το Υπουργείο Οικονομικών διαπίστωσε ότι, ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα, το Νέο TT έπρεπε να πωληθεί εντός δύο ετών από τη σύστασή του, σύμφωνα με το άρθρο 63Ε του νόμου 3601/2007. Η πώληση του Νέου TT, σύμφωνα με το ΜΟΧΠ του Μαΐου 2013, θα ολοκληρωνόταν το αργότερο έως τις 15 Ιουλίου 2013, ώστε να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δραστηριοτήτων του.
6. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΕΞΑΓΟΡΑΣΘΕΙΣΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
6.1. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ PROTON
6.1.1. Ύπαρξη και ύψος της ενίσχυσης
(181)
Η Επιτροπή έχει διαπιστώσει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ. Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, ως κρατικές ενισχύσεις νοούνται οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
6.1.1.1. Ύπαρξη ενίσχυσης στα μέτρα που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3)
(182)
Η εισφορά κεφαλαίου ύψους 80 εκατ. ευρώ από το ελληνικό κράτος στην Τράπεζα Proton τον Μάιο του 2009 (μέτρο Pr1), οι τίτλοι του ελληνικού Δημοσίου αξίας 78 εκατ. ευρώ τους οποίους απέκτησε η Τράπεζα Proton τον Απρίλιο του 2009 (μέτρο Pr2) και η κρατική εγγύηση που δόθηκε στην Τράπεζα Proton για έκδοση ομολόγων ονομαστικής αξίας 149,4 εκατ. ευρώ του Ιουλίου 2010 (μέτρο Pr3) χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (113). Στην απόφαση έγκρισης του εν λόγω καθεστώτος, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα που χορηγήθηκαν βάσει του καθεστώτος αυτού συνιστούσαν κρατική ενίσχυση.
(183)
Όπως συνάγεται στην αιτιολογική σκέψη 38 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η τράπεζα αυτή στεγάζει τις οικονομικές δραστηριότητες της Proton Bank. Τα μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3 ωφέλησαν τη Νέα Τράπεζα Proton, εφόσον συνέβαλαν στη σταθεροποίηση και τη συνέχιση των οικονομικών δραστηριοτήτων που μεταβιβάστηκαν σε αυτήν, οι οποίες θα έπαυαν να υφίστανται χωρίς αυτά τα μέτρα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι έχει ωφεληθεί από τις οικονομικές δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton.
6.1.1.2. Ύπαρξη ενίσχυσης στην κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού της Νέας Τράπεζας Proton (μέτρο NP1)
(184)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 31 έως 37 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι το μέτρο NP1, ήτοι η παρέμβαση του μηχανισμού εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ και του ΕΤΧΣ να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Στην αιτιολογική σκέψη 38 της ίδιας απόφασης η Επιτροπή έκρινε ότι η Νέα Τράπεζα Proton είναι ο οικονομικός δικαιούχος του μέτρου αυτού, εφόσον η Νέα Τράπεζα Proton ασκεί την οικονομική δραστηριότητα της Proton Bank η οποία εξακολουθεί να υφίσταται λόγω της ενίσχυσης.
6.1.1.3. Ύπαρξη ενίσχυσης στην αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ και πρόσθετη εισφορά μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ το 2012 (μέτρο NP2)
(185)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 41 έως 43 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Proton, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι η εισφορά κεφαλαίου από το ΤΧΣ ύψους 250 εκατ. ευρώ και οι πρόσθετες εισφορές κεφαλαίου που είχαν προβλεφθεί κατά την έκδοση της εν λόγω απόφασης, συνολικού ύψους 300 εκατ. ευρώ, συνιστούσαν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 93 της παρούσας απόφασης, εκτός από την πιθανή πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου 300 εκατ. ευρώ, το ΕΤΧΣ εισέφερε τελικά επιπλέον κεφάλαιο 265 εκατ. ευρώ το 2012, με αποτέλεσμα η συνολική ενίσχυση ανακεφαλαιοποίησης το 2011 και το 2012 να ανέλθει σε 515 εκατ. ευρώ (μέτρο NP2).
6.1.1.4. Ύπαρξη ενίσχυσης στην εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώλησή της στην Τράπεζα (NP3)
(186)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώλησή της στην Τράπεζα, ύψους 395 εκατ. ευρώ, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
(187)
Η εισφορά κεφαλαίου χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ, το οποίο είναι οικονομική οντότητα που συστάθηκε και χρηματοδοτείται από την Ελλάδα για τη στήριξη των τραπεζών και, ως εκ τούτου, πραγματοποιήθηκε με τη χρήση κρατικών πόρων. Επιπλέον, το μέτρο αυτό έχει επιλεκτικό χαρακτήρα, καθότι η εισφορά κεφαλαίου ωφελεί μόνο τη Νέα Τράπεζα Proton.
(188)
Επιπλέον, η παρέμβαση παρέχει στη Νέα Τράπεζα Proton σαφές πλεονέκτημα, εφόσον επιτρέπει τη συνέχιση των τραπεζικών δραστηριοτήτων της. Χωρίς την εισφορά κεφαλαίου, η Νέα Τράπεζα Proton, με τεράστιο ύψος αρνητικού κεφαλαίου, θα είχε πτωχεύσει. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν θα ήταν δυνατή η πώληση της Νέας Τράπεζας Proton και η ενσωμάτωσή της σε μια μεγαλύτερη οντότητα. Επιπλέον, η εν λόγω κεφαλαιοποίηση δεν είναι σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Αντιθέτως, η ανακεφαλαιοποίηση με το ποσό των 395 εκατ. ευρώ κατέστησε δυνατή την πώληση της Νέας Τράπεζας Proton στην τιμή του ενός ευρώ. Ένας ιδιώτης επενδυτής θα είχε επιλέξει να μην προβεί στην ανακεφαλαιοποίηση της Νέας Τράπεζας Proton και να την αφήσει να πτωχεύσει, εξοικονομώντας με τον τρόπο αυτό ποσό 395 εκατ. ευρώ.
(189)
Η Νέα Τράπεζα Proton ανταγωνίζεται άλλες τράπεζες, συμπεριλαμβανομένων των θυγατρικών αλλοδαπών τραπεζών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα ή θα επιθυμούσαν ενδεχομένως να εισέλθουν στην ελληνική αγορά. Ως εκ τούτου, η εισφορά κεφαλαίου έχει επίπτωση στις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές και θα μπορούσε δυνητικά να νοθεύσει τον ανταγωνισμό.
(190)
Συνεπώς, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εισφορά κεφαλαίου ύψους 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
Δικαιούχος του μέτρου NP3
(191)
Όπως έχει ήδη εξηγηθεί στην αιτιολογική σκέψη 188, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Νέα Τράπεζα Proton είναι ο δικαιούχος της εισφοράς κεφαλαίου ύψους 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton, εφόσον η ενίσχυση επέτρεψε να συνεχίσει τις οικονομικές της δραστηριότητες εντός της Τράπεζας.
(192)
Ως προς το κατά πόσο η πώληση της Νέας Τράπεζας Proton ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης στην Τράπεζα, σύμφωνα με την παράγραφο 49 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, η Επιτροπή οφείλει να αξιολογήσει κατά πόσο πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις. Πρέπει να εξετάσει ειδικότερα: i) αν η διαδικασία πώλησης ήταν ανοικτή και χωρίς διακρίσεις· ii) αν η πώληση πραγματοποιήθηκε με τους όρους της αγοράς, και iii) αν το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα ή το Δημόσιο επέτυχε την ανώτερη δυνατή τιμή πώλησης των σχετικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού.
(193)
Η Τράπεζα απέκτησε τις μετοχές της Νέας Τράπεζας Proton διότι υπέβαλε τη μοναδική έγκυρη προσφορά στο πλαίσιο ανοικτού και χωρίς διακρίσεις διαγωνισμού για άλλες τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Χρηματοοικονομικός σύμβουλος του ΕΤΧΣ επικοινώνησε με πολλές τράπεζες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και χρηματοδότες και μόνο τέσσερις εξέφρασαν ενδιαφέρον να αγοράσουν τη Νέα Τράπεζα Proton, εκ των οποίων μόνο δύο, η Τράπεζα και ένα αμοιβαίο κεφάλαιο αντιστάθμισης κινδύνου (114), υπέβαλαν τελικές προσφορές. Η προσφορά της Τράπεζας ήταν η μόνη που ήταν σύμφωνη με τη συνοδευτική επιστολή του ΕΤΧΣ.
(194)
Εφόσον ο χρηματοοικονομικός σύμβουλος ήλθε σε επαφή με μεγάλο αριθμό τραπεζών και είχε ορίσει εκ των προτέρων τις απαιτήσεις και το χρονικό πλαίσιο που θα έπρεπε να τηρήσουν οι προσφορές για να είναι έγκυρες, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο διαγωνισμός ήταν ανοικτός και χωρίς διακρίσεις. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία υποβολής προσφορών της επιτρέπει να αποκλείσει την ύπαρξη ενίσχυσης προς τον αγοραστή.
(195)
Η Τράπεζα κατέβαλε τίμημα ενός ευρώ και το ΕΤΧΣ δεσμεύτηκε να ανακεφαλαιοποιήσει τη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώλησή της. Αυτή η αρνητική τιμή (δηλαδή, λαμβάνοντας υπόψη την ανακεφαλαιοποίηση της Νέας Τράπεζας Proton λίγο πριν από την πώληση) δεν σημαίνει ότι η τιμή πώλησης δεν αντανακλά την αγοραία αξία της επιχείρησης (115) εφόσον τα ίδια κεφάλαια της Νέας Τράπεζας Proton ήταν σαφώς αρνητικά και αναμενόταν ότι θα εξακολουθούσε να παρουσιάζει ζημίες. Η Επιτροπή δεν έχει λόγο να πιστεύει ότι η υποβληθείσα προσφορά και το καταβληθέν τίμημα δεν αντανακλούν την αγοραία αξία της επιχείρησης. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με την παράγραφο 49 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, την παράγραφο 20 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης και τη δική της πρακτική κατά τη λήψη αποφάσεων (116), η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η τιμή πώλησης ήταν η τιμή της αγοράς και ότι η ύπαρξη ενίσχυσης προς την Τράπεζα μπορεί να αποκλειστεί.
6.1.1.5. Συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη και το συνολικό ποσό της εισπραχθείσας ενίσχυσης
(196)
Βάσει των αιτιολογικών σκέψεων (182) έως (190), η Επιτροπή θεωρεί ότι όλα τα μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3, NP1, NP2 και NP3 πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζει το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και συνιστούν κρατική ενίσχυση. Όσον αφορά τα μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, εφόσον έχουν συμβάλει στη συνέχιση των δραστηριοτήτων της Proton Bank οι οποίες στη συνέχεια μεταβιβάστηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton, μπορεί να θεωρηθεί ότι ωφέλησαν επίσης τη Νέα Τράπεζα Proton, η οποία έχει αναλάβει τις εν λόγω δραστηριότητες. Όπως ήδη αναφέρθηκε στην αιτιολογική σκέψη 184, ο δικαιούχος του μέτρου NP1 είναι η Νέα Τράπεζα Proton, που ασκεί τις μεταβιβασθείσες δραστηριότητες της Proton Bank. Επιπλέον, η Νέα Τράπεζα Proton είναι επίσης ο δικαιούχος των μέτρων NP2 και NP3.
(197)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει ότι οι δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton έλαβαν κρατική ενίσχυση υπό μορφή κεφαλαιακής στήριξης ύψους 2 111,6 εκατ. ευρώ (μέτρα Pr1, NP1, NP2 και NP3), εκτός από τις κρατικές εγγυήσεις ύψους 149,4 εκατ. ευρώ (μέτρο Pr3) και τα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου αξίας 78 εκατ. ευρώ (μέτρο Pr2), όπως συνοψίζεται στον πίνακα 9.
Πίνακας 9
Επισκόπηση της συνολικής ενίσχυσης που έλαβαν η Τράπεζα Proton και η Νέα Τράπεζα Proton
Δικαιούχοι
Μέτρο
Φύση της ενίσχυσης
Ύψος της ενίσχυσης (σε εκατ. ευρώ)
Οι δραστηριότητες της Τράπεζας Proton
Pr1
Ανακεφαλαιοποίηση
80
Οι δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton
NP1
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από την PB στην NPB
1 121,6
NP2
Ανακεφαλαιοποίηση
515
NP3
Ανακεφαλαιοποίηση
395
Συνολική χορηγηθείσα κεφαλαιακή ενίσχυση
2 111,6
Δικαιούχοι
Μέτρο
Φύση της ενίσχυσης
Οι δραστηριότητες της Τράπεζας Proton
Pr2
Ομολογιακό δάνειο
78
Pr3
Εγγύηση
149,4
Συνολικό ποσό της χορηγηθείσας ενίσχυσης ρευστότητας
227,4
6.1.2. Νομική βάση για την εκτίμηση της συμβατότητας
(198)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να αποφασίζει ότι μια ενίσχυση συμβιβάζεται με την κοινή αγορά, εφόσον αποσκοπεί στην «άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».
(199)
Η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση μπορεί να δημιουργήσει σοβαρή διαταραχή στην οικονομία ενός κράτους μέλους και ότι η λήψη μέτρων στήριξης τραπεζών μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της εν λόγω διαταραχής. Η άποψη αυτή επιβεβαιώθηκε στην τραπεζική ανακοίνωση του 2008, στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι πληρούνται οι απαιτήσεις για την έγκριση της κρατικής ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, ενόψει της επανεμφάνισης πιέσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές,. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε αυτή την άποψη με την έκδοση της ανακοίνωσης περί παράτασης του 2011 (117) και της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013 (118).
(200)
Όσον αφορά την ελληνική οικονομία, στις αποφάσεις της για την έγκριση και την παράταση του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, καθώς και την έγκριση μέτρων κρατικής ενίσχυσης που χορηγήθηκαν από την Ελλάδα σε μεμονωμένες τράπεζες (119), η Επιτροπή αναγνώρισε ότι υφίσταται κίνδυνος σοβαρής διαταραχής της ελληνικής οικονομίας και ότι η κρατική στήριξη των τραπεζών είναι ενδεδειγμένη για την άρση αυτής της διαταραχής. Ως εκ τούτου, η νομική βάση για την αξιολόγηση του μέτρου ενίσχυσης έπρεπε να είναι το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης.
(201)
Για να είναι μία ενίσχυση συμβιβάσιμη βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, πρέπει να πληροί τα γενικά κριτήρια συμβατότητας:
a) καταλληλότητα: η ενίσχυση πρέπει να είναι καλά στοχοθετημένη, ώστε να μπορεί να επιτευχθεί αποτελεσματικά ο στόχος της αντιμετώπισης σοβαρής διαταραχής της οικονομίας· αυτό δεν θα ήταν εφικτό, εάν το μέτρο δεν ήταν κατάλληλο για την άρση της διαταραχής·
β) αναγκαιότητα: το μέτρο ενίσχυσης πρέπει, ως προς το ύψος και τη μορφή του, να είναι αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου· πρέπει, συνεπώς, να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου και να έχει την πλέον κατάλληλη μορφή για την άρση της διαταραχής·
γ) αναλογικότητα: τα θετικά αποτελέσματα του μέτρου ενίσχυσης πρέπει αντισταθμίζουν καταλλήλως τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, έτσι ώστε οι στρεβλώσεις αυτές να περιορίζονται στο ελάχιστο αναγκαίο προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του μέτρου.
(202)
Κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η Επιτροπή ανέπτυξε κριτήρια συμβατότητας για διάφορα είδη μέτρων ενίσχυσης. Αρχές για την αξιολόγηση των μέτρων ενίσχυσης καθορίστηκαν για πρώτη φορά στην τραπεζική ανακοίνωση του 2008.
(203)
Η ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης (120) περιέχει πρόσθετες οδηγίες σχετικά με το ύψος της αμοιβής που απαιτείται για τις εισφορές κρατικών κεφαλαίων.
(204)
Τέλος, η Επιτροπή εξήγησε στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης (121) τον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογεί τα σχέδια αναδιάρθρωσης. Κατά την αξιολόγηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της Τράπεζας σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της όλα τα μέτρα ενίσχυσης που αναφέρονται στον πίνακα 7.
6.1.3. Αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των μέτρων ενίσχυσης με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
6.1.3.1. Συμβιβάσιμο των μέτρων Pr1, Pr2 και Pr3 με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008
(205)
Τα μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3 χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Τα μέτρα που ελήφθησαν στο πλαίσιο του καθεστώτος αυτού έχουν ήδη κριθεί συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά στην απόφαση της Επιτροπής της 19ης Νοεμβρίου 2008.
6.1.3.2. Συμβιβάσιμο των μέτρων NP1 και NP2 με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
(206)
Η Επιτροπή ενέκρινε τα μέτρα NP1 και NP2 ως ενίσχυση διάσωσης στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 142, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την αναγκαιότητα του ποσού του μέτρου NP2 ως προς το κατά πόσον η Νέα Τράπεζα Proton θα ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της σε αυτόνομη βάση και, επομένως, αμφισβήτησε ότι η επιλογή της αυτόνομης παρέμβασης θα ήταν η φθηνότερη διαθέσιμη επιλογή. Οι εν λόγω προβληματισμοί αντιμετωπίστηκαν με την πώληση της Νέας Τράπεζας Proton στην Τράπεζα στις 15 Ιουλίου 2013. Εφόσον η Νέα Τράπεζα Proton πωλήθηκε στην Τράπεζα μέσω ανοικτής, διαφανούς και χωρίς διακρίσεις διαδικασίας, το τίμημα που κατέβαλε η Τράπεζα θεωρείται ως η αγοραία τιμή. Ως εκ τούτου, το ποσό του κεφαλαίου που εισέφερε το Δημόσιο πριν από την πώληση ήταν αναγκαίο για την επιτυχία της πώλησης. Η ενσωμάτωση της Νέας Τράπεζας Proton στις δραστηριότητες της Τράπεζας θα επιλύσει τα προβλήματα της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Νέας Τράπεζας Proton, βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε από την Τράπεζα στην Επιτροπή.
6.1.3.3. Συμβιβάσιμο του μέτρου NP3 με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
6.1.3.3.1. Καταλληλότητα
(207)
Όσον αφορά την καταλληλότητα του μέτρου NP3, η εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ ύψους 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώλησή της στην Τράπεζα, η Επιτροπή θεωρεί ότι το εν λόγω μέτρο είναι κατάλληλο, διότι συνέβαλε στη συνέχιση των δραστηριοτήτων της Νέας Τράπεζας Proton. Η συνέχιση αυτών των δραστηριοτήτων θα ήταν αδύνατη χωρίς την ενίσχυση από το ΕΤΧΣ, διότι η Νέα Τράπεζα Proton είχε αρνητικό μετοχικό κεφάλαιο κατά τον χρόνο της πώλησής της στην Τράπεζα και συνέχισε να παρουσιάζει ζημίες. Καμία τράπεζα δεν θα είχε αγοράσει τη Νέα Τράπεζα Proton χωρίς προηγούμενη ανακεφαλαιοποίηση. Ως εκ τούτου, το μέτρο διασφαλίζει τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ελλάδα. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο είναι κατάλληλο ως ενίσχυση διάσωσης.
6.1.3.3.2. Αναγκαιότητα
(208)
Σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008, το μέτρο ενίσχυσης πρέπει, ως προς το ύψος και τη μορφή του, να είναι αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου του μέτρου. Αυτό σημαίνει ότι η εισφορά κεφαλαίου πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο ποσό για την επίτευξη του στόχου αυτού.
(209)
Όπως ανέφερε η Τράπεζα της Ελλάδος στην επιστολή της 19ης Ιουλίου 2013, εάν γινόταν εκκαθάριση της Νέας Τράπεζας Proton, αυτό θα μπορούσε να έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις, αποτελώντας το έναυσμα για μια νέα συστημική κρίση και υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη που είχε αποκατασταθεί πρόσφατα στο τραπεζικό σύστημα μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας ανακεφαλαιοποίησης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτά τα στοιχεία χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στηρίζουν την αναγκαιότητα του μέτρου NP3.
(210)
Όσον αφορά το εύρος της παρέμβασης, το ποσό των 395 εκατ. ευρώ είχε καθοριστεί με ανοικτή και χωρίς διακρίσεις διαδικασία υποβολής προσφορών. Η Τράπεζα είχε ολοκληρώσει τη δέουσα επιμέλεια της Νέας Τράπεζας Proton. Η προσφορά της Τράπεζας, η οποία απαιτούσε την ανακεφαλαιοποίηση των 395 εκατ. ευρώ πριν την αγορά της Νέας Τράπεζας Proton, υπολογίσθηκε έτσι ώστε να τηρείται ο ελάχιστος δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας 9 % και να υπάρχει δυνατότητα προβλέψεων για επιπλέον ποσό 119 εκατ. ευρώ λόγω των αναμενόμενων πρόσθετων ζημιών από δάνεια και των αναμενόμενων ζημιών προ φόρων έως το 2016. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση των 395 εκατ. ευρώ ήταν αναγκαία.
(211)
Όσον αφορά την αμοιβή για την ενίσχυση, δεδομένου ότι η τιμή πώλησης ορίστηκε σε ένα ευρώ, το ΕΤΧΣ δεν θα ανακτήσει τα χρήματα. Η συνεισφορά του εξομοιώνεται με επιχορήγηση. Όπως αναφέρεται στην παράγραφο 44 της ανακοίνωσης περί ανακεφαλαιοποίησης, μια ανεπαρκώς αμειβόμενη ανακεφαλαιοποίηση μπορεί να γίνει αποδεκτή μόνο στην περίπτωση προβληματικών τραπεζών που δεν μπορούν να καταβάλουν καμία αμοιβή. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η Νέα Τράπεζα Proton εμπίπτει σε αυτή την περίπτωση. Η απουσία αμοιβής δημιουργεί την ανάγκη ριζικής αναδιάρθρωσης, σύμφωνα με την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης.
(212)
Συμπερασματικά, το μέτρο είναι αναγκαίο ως ενίσχυση διάσωσης, τόσο ως προς το ύψος και ως προς τη μορφή του, για να επιτευχθεί ο στόχος του περιορισμού της διαταραχής στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα και της οικονομίας στο σύνολό της.
6.1.3.3.3. Αναλογικότητα
(213)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι μετά τη συγχώνευση μέσω της απορρόφησης της Νέας Τράπεζας Proton από την Τράπεζα, οι οικονομικές δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton έχουν μεταβιβαστεί στην Τράπεζα. Το γεγονός ότι η ενίσχυση διασώζει αυτές τις οικονομικές δραστηριότητες θα μπορούσε, θεωρητικά, να δημιουργήσει στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό. Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει το μικρό μέγεθος της Νέας Τράπεζας Proton και τη διαδικασία πώλησης, κατά την οποία οι ανταγωνιστές είχαν τη δυνατότητα να υποβάλουν προσφορά για Νέα Τράπεζα Proton. Επιπλέον, αμέσως μετά τη μεταβίβασή τους, οι οικονομικές δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton θα ενσωματωθούν πλήρως στην Τράπεζα και θα παύσουν να υφίστανται ως χωριστές οικονομικές δραστηριότητες ούτε θα ασκούν ανταγωνιστικές πιέσεις. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση δεν δημιουργεί αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
6.1.3.3.4. Συμπέρασμα σχετικά με το συμβιβάσιμο του μέτρου NP3 με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης.
(214)
Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο NP3 είναι κατάλληλο, αναγκαίο και, υπό το πρίσμα της προβλεπόμενης ριζικής αναδιάρθρωσης της Τράπεζας στην οποία μεταβιβάζονται οι οικονομικές δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton, είναι ανάλογο προς τον επιδιωκόμενο στόχο.
6.1.4. Συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
(215)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 60, 61, 78 και 79 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton όσον αφορά τα μέτρα NP1 και NP2, η Επιτροπή επεσήμανε ότι η Νέα Τράπεζα Proton δεν θα ήταν κατά πάσα πιθανότητα σε θέση να καταβάλει αμοιβή για την κρατική ενίσχυση που έλαβε και υπογράμμισε ότι η απουσία αμοιβής δημιούργησε την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση. Στην αιτιολογική σκέψη 211 η Επιτροπή επισήμανε, σχετικά με την αμοιβή για το μέτρο NP3, ότι, εφόσον η τιμή πώλησης της Νέας Τράπεζας Proton ορίζεται σε ένα ευρώ, το ΕΤΧΣ δεν θα ανακτήσει κανένα ποσό από τα 395 εκατ. ευρώ που εισέφερε αμέσως πριν από την πώληση (μέτρο NP3). Επιπλέον, το ελληνικό Δημόσιο δεν θα ανακτήσει καμία από τις προνομιούχες μετοχές που εκδόθηκαν τον Μάιο του 2009, διότι οι απαιτήσεις σε μετοχές που συνδέονται με αυτές παρέμειναν στην εκκαθαρισθείσα Proton Bank. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η απουσία αμοιβής δημιουργεί την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση, τόσο ως προς τα μέτρα βιωσιμότητας όσο και ως προς τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
6.1.4.1. Μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της δραστηριότητας της Νέας Τράπεζας Proton μέσω της πώλησης
(216)
Η παράγραφος 21 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι, όταν η τράπεζα δεν είναι σε θέση να αποκαταστήσει με αξιόπιστο τρόπο τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της, πρέπει πάντοτε να εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας κανονικής λύσης και εκκαθάρισης ή θέσης σε πλειστηριασμό μιας προβληματικής τράπεζας. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να ενθαρρύνουν την έξοδο των μη βιώσιμων φορέων της αγοράς, επιτρέποντας συγχρόνως την ολοκλήρωση της διαδικασίας εξόδου σε κατάλληλα χρονικά πλαίσια που διασφαλίζουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
(217)
Στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή εξέφρασε σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο η Νέα Τράπεζα Proton θα μπορούσε να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της σε αυτόνομη βάση και επισήμανε τις συνέργειες που θα μπορούσαν να επιτευχθούν με την ενσωμάτωσή της σε μια μεγάλη οικονομική οντότητα.
(218)
Ως προς αυτό, η παράγραφος 17 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης διευκρινίζει ότι η πώληση μιας προβληματικής τράπεζας σε άλλο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, εάν ο αγοραστής είναι βιώσιμος και ικανός να απορροφήσει τη μεταβίβαση της προβληματικής τράπεζας, και μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της αγοράς. Επιπλέον, σύμφωνα με το ΜΟΧΠ, έπρεπε να επιτευχθεί περαιτέρω εξυγίανση του τραπεζικού τομέα και το ΕΤΧΣ έπρεπε να πωλήσει τη Νέα Τράπεζα Proton έως τις 15 Ιουλίου 2013.
(219)
Όπως αναφέρεται στο τμήμα 7.5.2, βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσής της, η Τράπεζα μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη επιχείρηση. Επομένως, το γεγονός ότι οι δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton έχουν μεταβιβαστεί στην Τράπεζα επιτρέπει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς τους. Επιπλέον, το γεγονός ότι Νέα Τράπεζα Proton είναι πλήρως ενσωματωμένη στην Τράπεζα και παύει να υφίσταται ως αυτοτελής ανταγωνιστής συνιστά ριζική αναδιάρθρωση, όπως απαιτείται από την ανεπαρκή αμοιβή της κρατικής ενίσχυσης.
6.1.4.2. Ίδια συνεισφορά και επιμερισμός των βαρών
(220)
Στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο το κόστος αναδιάρθρωσης περιοριζόταν στο ελάχιστο. Οι αμφιβολίες αυτές προέκυψαν από την παρατήρηση ότι δεν θα ήταν δυνατή η αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Νέας Τράπεζας Proton σε αυτόνομη βάση χωρίς υψηλό κόστος. Η ενσωμάτωση της Νέας Τράπεζας Proton στην Τράπεζα, μια μεγαλύτερη οικονομική οντότητα με υποδομή ΤΠ και ενεργό δομή διαχείρισης κινδύνων, διασκεδάζει αυτές τις ανησυχίες. Η πώληση στην Τράπεζα συμβάλλει στον περιορισμό του κόστους αναδιάρθρωσης στο ελάχιστο.
(221)
Όσον αφορά τη συνεισφορά των μετόχων και των κατόχων χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης στο κόστος αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή έχει ήδη διαπιστώσει στην αιτιολογική σκέψη 77 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton ότι οι μέτοχοι και οι κάτοχοι χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης δεν μεταφέρθηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton, αλλά παρέμειναν στην Proton Bank, δηλαδή στην υπό εκκαθάριση οντότητα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έκρινε ότι επιτεύχθηκε επαρκής καταμερισμός των επιβαρύνσεων στους μετόχους και τους ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης.
6.1.4.3. Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(222)
Όσον αφορά τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, η παράγραφος 30 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι «η Επιτροπή λαμβάνει ως σημείο εκκίνησης για την αξιολόγηση της ανάγκης θέσπισης τέτοιων μέτρων, το μέγεθος, την κλίμακα και την έκταση των δραστηριοτήτων τις οποίες αναμένεται να ασκήσει η οικεία τράπεζα μετά την εφαρμογή ενός αξιόπιστου σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η φύση και η μορφή των μέτρων αυτών θα εξαρτηθεί από δύο κριτήρια: πρώτον, από το ύψος της ενίσχυσης και τους όρους και τις συνθήκες υπό τις οποίες χορηγήθηκε και, δεύτερον, από τα χαρακτηριστικά της αγοράς ή των αγορών στις οποίες θα δραστηριοποιηθεί η δικαιούχος τράπεζα.».
(223)
Όσον αφορά το ύψος της ενίσχυσης, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το ποσό της συνολικής ενίσχυσης που εισπράχθηκε υπό τη μορφή κεφαλαίου ύψους 2 111,6 εκατ. ευρώ (Pr1, NP1, NP2, NP3), επιπλέον της κρατικής ενίσχυσης ρευστότητας ύψους 149,4 εκατ. ευρώ (Pr3) και των ελληνικών κρατικών χρεογράφων αξίας 78 εκατ. ευρώ (Pr 2). Το μέτρο Pr1 αντιστοιχούσε στο 4,6 % των ΠΣΣΚ της Proton Bank την εποχή εκείνη. Το μέτρο NP1, η χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από τη μεταβίβαση δραστηριοτήτων από την Τράπεζα Proton στη Νέα Τράπεζα Proton, αντιστοιχούσε περίπου στο 36 % των ΠΣΣΚ της Τράπεζας Proton στο τέλος του 2010 ή στο 84 % των ΠΣΣΚ της Νέας Τράπεζας Proton κατά τον χρόνο της ίδρυσής της. Η αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton, η οποία αποτελούσε μέρος του μέτρου NP2, αντιστοιχούσε περίπου στο 18,8 % των ΠΣΣΚ της τράπεζας κατά τον χρόνο της ίδρυσής της. Οι πρόσθετες εισφορές μετοχικού κεφαλαίου, που αποτελούσαν μέρος του μέτρου NP2, αντιστοιχούσαν περίπου στο 34,2 % των ΠΣΣΚ της Νέας Τράπεζας Proton (με βάση τα στοιχεία της 31ης Δεκεμβρίου 2012) (122). Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 80 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, τα μέτρα NP1 και NP2 αντιπροσώπευαν ποσοστό άνω του 50 % των ΠΣΣΚ της Proton Bank ή άνω του 130 % των ΠΣΣΚ της Νέας Τράπεζας Proton. Η εισφορά μετοχικού κεφαλαίου, πριν από την πώληση της τράπεζα, δηλαδή μέτρο NP3, αντιστοιχούσε σε περίπου 48,7 % των ΠΣΣΚ της Νέας Τράπεζας Proton (με βάση στοιχεία της 31ης Μαΐου 2013). Τέτοια ποσά ενίσχυσης, σε συνδυασμό με την απουσία αμοιβής, επιβάλλουν μεγάλη μείωση της παρουσίας του δικαιούχου στην αγορά.
(224)
Όσον αφορά την αγορά στην οποία λειτουργούσε η Νέα Τράπεζα Proton, στην αιτιολογική σκέψη 82 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή επισήμανε ότι η Proton Bank ήταν μία πολύ μικρή τράπεζα (με μερίδιο αγοράς περίπου 1 % των συνολικών στοιχείων ενεργητικού των ελληνικών τραπεζών) και, κατά συνέπεια, τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της Proton Bank που μεταβιβάστηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton ήταν σχετικά μικρά σε σχέση με το μέγεθος του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, παρά το εξαιρετικά μεγάλο ύψος της ενίσχυσης, οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση στη Νέα Τράπεζα Proton θα μπορούσαν να θεωρηθούν περιορισμένες.
(225)
Επιπλέον, οι δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton προσφέρθηκαν σε ανταγωνιστές μέσω ανοικτού πλειστηριασμού. Μετά την πώλησή της, η Νέα Τράπεζα Proton έπαψε να υφίσταται ως αυτοτελής ανταγωνιστής, διότι ενσωματώθηκε πλήρως στην Τράπεζα.
(226)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, λόγω του μικρού μεγέθους της Νέας Τράπεζας Proton, της ανοικτής διαδικασίας πώλησης καθώς και του γεγονότος ότι η Νέα Τράπεζα Proton θα παύσει να υφίσταται ως ανεξάρτητος ανταγωνιστής, δεν υπάρχουν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, παρά το πολύ σημαντικό ποσό των ενισχύσεων και την απουσία αμοιβής.
6.1.4.4. Συμπέρασμα όσον αφορά το συμβιβάσιμο με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
(227)
Με βάση την ανάλυση στις αιτιολογικές σκέψεις 216 έως 226 ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πώληση της Νέας Τράπεζας Proton και η ενσωμάτωσή της στην Τράπεζα θα διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Νέας Τράπεζας Proton, η ενίσχυση περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο και δεν υπάρχει αθέμιτη νόθευση του ανταγωνισμού.
(228)
Όλα τα μέτρα ενίσχυσης που αναφέρονται στον πίνακα 7 θα πρέπει, συνεπώς, να κηρυχθούν συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά.
6.2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ TT
6.2.1. Ύπαρξη και ύψος της ενίσχυσης
(229)
Η Επιτροπή οφείλει καταρχήν να εξετάσει κατά πόσο τα μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
6.2.1.1. Ύπαρξη ενίσχυσης στην κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού των μεταβιβασθέντων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της T Bank (μέτρο T)
(230)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 26 έως 32 της απόφασης για την T Bank, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι μέτρο T, ήτοι η παρέμβαση του μηχανισμού εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ και του ΕΤΧΣ για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού που μεταβιβάστηκαν στο ΤΤ, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Στην αιτιολογική σκέψη 33 της εν λόγω απόφασης, η Επιτροπή έκρινε ότι οι οικονομικές δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT είναι ο δικαιούχος της κρατικής ενίσχυσης, εφόσον εξακολουθούσαν να υφίστανται λόγω της ενίσχυσης.
6.2.1.2. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την ανακεφαλαιοποίηση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης στο ΤΤ (μέτρο TT)
(231)
Η εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ από το ελληνικό κράτος στο ΤΤ (μέτρο TT) χορηγήθηκε βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης που αποτελεί μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (123). Με την απόφαση έγκρισης του εν λόγω καθεστώτος, η Επιτροπή αποφάνθηκε ότι οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν βάσει του καθεστώτος αυτού συνιστούσαν κρατική ενίσχυση. Ως εκ τούτου, το μέτρο TT συνιστούσε ενίσχυση στο TT.
(232)
Όπως παρατήρησε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 98 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, το Νέο TT ασκεί τις οικονομικές δραστηριότητες που προηγουμένως πραγματοποιούνταν εντός του TT, συμπεριλαμβανομένης της T Bank.
6.2.1.3. Ύπαρξη ενίσχυσης στη χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού του νέου TT (μέτρο NTT1)
(233)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 53 έως 57 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι μέτρο NTT1, ήτοι η παρέμβαση του ΕΤΧΣ για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού του νέου TT, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Στην αιτιολογική σκέψη 54 της απόφασης αυτής, η Επιτροπή έκρινε ότι το Νέο TT ήταν ο οικονομικός δικαιούχος, εφόσον το νέο TT ασκεί τις οικονομικές δραστηριότητες του ΤΤ που εξακολουθούν να υφίστανται λόγω της ενίσχυσης.
6.2.1.4. Ύπαρξη ενίσχυσης στην αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου (μέτρο ΝΤΤ2)
(234)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 49 έως 52 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι μέτρο NTT2, ήτοι η αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ συνολικού ύψους 500 εκατ. ευρώ στο Νέο TT, συνιστά κρατική ενίσχυση στο Νέο TT Bank κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
6.2.1.5. Ύπαρξη ενίσχυσης στην Τράπεζα ως αγοραστή του Νέου TT
(235)
Η Τράπεζα απέκτησε τις μετοχές του Νέου TT στο πλαίσιο μιας ανοικτής και χωρίς διακρίσεις διαδικασίας υποβολής προσφορών. Σύμφωνα με πληροφορίες που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές στις 15 Ιουλίου 2013, ένας χρηματοοικονομικός σύμβουλος επικοινώνησε με πολλές αλλοδαπές και ελληνικές τράπεζες και επενδυτές και μόνο οι τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες υπέβαλαν τελικές προσφορές. Το γεγονός ότι ο χρηματοοικονομικός σύμβουλος ήλθε σε επαφή με μεγάλο αριθμό τραπεζών επιτρέπει στην Επιτροπή να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία υποβολής προσφορών ήταν ανοικτή και χωρίς διακρίσεις. Η προσφορά της Τράπεζας θεωρήθηκε η καλύτερη, λαμβάνοντας υπόψη το ύψος και το είδος του τιμήματος.
(236)
Πιο συγκεκριμένα, η Τράπεζα δέχθηκε να καταβάλει στο ΕΤΧΣ συνολικό ποσό 681 εκατ. ευρώ υπό μορφή νέων κοινών μετοχών. Η δεύτερη σε ύψος προσφορά ήταν προσφορά μετρητών ύψους 500 εκατ. ευρώ. Ήταν συνεπώς κατά 26,58 % χαμηλότερη από την προσφορά της Τράπεζας. Σύμφωνα με την επιστολή της Τράπεζας της Ελλάδος της 8ης Ιουλίου 2013, κάθε προσφορά σε μετρητά από εγχώρια τράπεζα δεν μπορούσε να ληφθεί υπόψη, στον βαθμό που εξακολουθούσε να εξαρτάται από τη χρηματοδότηση του Ευρωσυστήματος, και ακόμη περισσότερο εάν ελάμβανε την έκτακτη ενίσχυση ρευστότητας. Ως εκ τούτου, η δεύτερη υψηλότερη τιμή προσφοράς δεν ήταν σύμφωνη με τις απαιτήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος.
(237)
Θα πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι, σύμφωνα με τη σύμβαση πώλησης, το ΕΤΧΣ εισέπραξε 1 418,75 εκατ. νέες κοινές μετοχές της Τράπεζας με τιμή προσφοράς 0,48 ευρώ εκάστη (124). Η συμμετοχή του ΕΤΧΣ στην Τράπεζα αυξήθηκε από 93,55 % σε 95,23 %.
(238)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αγορά δεν συνιστά ενίσχυση προς τον αγοραστή.
6.2.1.6. Συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη ενίσχυσης
(239)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι όλα τα μέτρα T, TT, NTT1 και NTT2 συνιστούν κρατική ενίσχυση. Όσον αφορά το μέτρο T, η Επιτροπή αποφαίνεται ότι η ενίσχυση ωφέλησε τις δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT και αργότερα στο Νέο TT. Όσον αφορά το μέτρο ΤΤ, η Επιτροπή αποφαίνεται ότι η ενίσχυση ωφέλησε τις δραστηριότητες του ΤΤ που μεταβιβάστηκαν στο Νέο ΤΤ. Ο δικαιούχος των μέτρων ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2 είναι το Νέο TT.
(240)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι οικονομικές δραστηριότητες της T Bank, καθώς εντάχθηκαν στο ΤΤ και αργότερα στο Νέο TT, επωφελήθηκαν από την ενίσχυση ανακεφαλαιοποίησης ύψους 677 εκατ. ευρώ, ενώ οι δραστηριότητες που ασκούνταν από το TT και μεταβιβάστηκαν στο Νέο TT ωφελήθηκαν από κρατική ενίσχυση υπό μορφή κεφαλαιακής ενίσχυσης ύψους 4 457,96 εκατ. ευρώ (μέτρα TT, NTT1 και NTT2).
Πίνακας 10
Επισκόπηση της συνολικής ενίσχυσης που έλαβε η T Bank, το TT και το Νέο ΤΤ
Δικαιούχος της ενίσχυσης
Μέτρο
Περιγραφή
Ύψος της ενίσχυσης (σε εκατ. ευρώ)
Δραστηριότητες της T-Bank
T
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από το T στο TT
677
Δραστηριότητες του ΤΤ
TT
Ανακεφαλαιοποίηση
224,96
Δραστηριότητες του Νέου TT
NTT 1
Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από το TT στο Νέο TT
3 732,6
NTT 2
Αρχικό μετοχικό κεφάλαιο
500
6.2.2. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου
(241)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να κρίνει κατά πόσο μία ενίσχυση είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά, εάν αποσκοπεί στην «άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».
(242)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 199 και 200, η νομική βάση για την αξιολόγηση των μέτρων ενίσχυσης στις ελληνικές τράπεζες θα πρέπει, προς το παρόν, να είναι το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης.
(243)
Όπως εξηγήθηκε στην αιτιολογική σκέψη 201, για να είναι μία ενίσχυση συμβιβάσιμη βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, πρέπει να συμμορφώνεται με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας: καταλληλότητα, αναγκαιότητα και αναλογικότητα.
(244)
Αρχές για την αξιολόγηση των μέτρων ενίσχυσης καθορίστηκαν για πρώτη φορά στην τραπεζική ανακοίνωση του 2008.
(245)
Η ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης (125) περιέχει πρόσθετες οδηγίες σχετικά με το ύψος της αμοιβής που απαιτείται για τις εισφορές κεφαλαίων από το κράτος.
(246)
Τέλος, η Επιτροπή εξήγησε στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης (126) τον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογεί τα σχέδια αναδιάρθρωσης. Κατά την αξιολόγηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της Τράπεζας σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της όλα τα μέτρα ενίσχυσης που αναφέρονται στον πίνακα 8.
6.2.3. Συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
6.2.3.1. Συμβιβάσιμο του μέτρου T με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
(247)
Όσον αφορά το μέτρο T, στην απόφασή της για την T Bank η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η παρέμβαση πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης και αποφάσισε ότι ήταν συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά για λόγους χρηματοπιστωτικής σταθερότητας για περίοδο έξι μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της εν λόγω απόφασης. Οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης του TT που ελάμβανε υπόψη την ενσωμάτωση των δραστηριοτήτων της T Bank στο ΤΤ μόλις πριν από τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας των έξι μηνών. Ωστόσο, στην αιτιολογική σκέψη 83 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή έκρινε ότι η παράλειψη αυτή ήταν κατανοητή, εφόσον η απόφαση είχε ληφθεί το μεσοδιάστημα της εξυγίανσης του ΤΤ. Δεδομένου ότι οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νέου ΤΤ τον Ιανουάριο του 2013 και επικαιροποιημένο σχέδιο τον Μάρτιο του 2013, που αμφότερα εξετάζουν τις δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν από την T Bank στο TT, η Επιτροπή, στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, ενέκρινε το μέτρο Τ προσωρινά ως ενίσχυση διάσωσης έως ότου ληφθεί τελική απόφαση σχετικά με μέτρα T, TT, NTT1 και NTT2.
6.2.3.2. Συμβιβάσιμο του μέτρου ΤΤ με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008
(248)
Στην απόφασή της, της 19ης Νοεμβρίου 2008 (127) η Επιτροπή κατέληξε ήδη στο συμπέρασμα ότι μέτρο TT, το οποίο χορηγήθηκε τον Μάιο του 2009 βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης που αποτελεί μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, είναι συμβιβάσιμη ενίσχυση διάσωσης σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008. Η απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2008 δεν αναφερόταν στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης, η οποία δεν είχε ακόμη εκδοθεί.
6.2.3.3. Συμβιβάσιμο των μέτρων ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2 με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης
(249)
Η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει προσωρινά τα μέτρα ΝΤΤ1 και NTT2 ως ενίσχυση διάσωσης στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT.
6.2.4. Συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης T, TT, NTT1 και NTT2 με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
6.2.4.1. Απουσία κατάλληλης αμοιβής της ενίσχυσης: θα ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
(250)
Στην αιτιολογική σκέψη 45 της απόφασης για την T Bank, η Επιτροπή ανέφερε ότι το ΕΤΕΚΕ και το ΕΤΧΣ δεν θα ανακτούσαν μάλλον κανένα ποσό και η χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από την T Bank στο TT εξομοιώνεται, συνεπώς, με επιχορήγηση. Επιπλέον, όπως συνάγεται στην αιτιολογική σκέψη 101 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο ΤΤ, το ΕΤΧΣ θα μπορούσε να αναμένει να ανακτήσει μόνον ένα μέρος του αρχικού μετοχικού κεφαλαίου του, ύψους 500 εκατ. ευρώ (μέτρο ΝΤΤ2). Επιπλέον, η Επιτροπή επισήμανε ότι δεν θα υπάρξει καμία αμοιβή για το ΕΤΧΣ που καλύπτει το χρηματοδοτικό κενό από το TT στο Νέο TT (μέτρο ΝΤΤ1) και υπάρχει πολύ μικρή πιθανότητα το ΕΤΧΣ να ανακτήσει μεγάλο μέρος των 3,7 δισεκατ. ευρώ. Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το κράτος κατά πάσα πιθανότητα δεν θα εισπράξει κανένα ποσό για το μέτρο TT, εφόσον οι απαιτήσεις του σε μετοχές, σε σχέση με τις προνομιούχες μετοχές του Μαΐου 2009, παρέμειναν στο ΤΤ το οποίο τέθηκε υπό εκκαθάριση.
(251)
Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 77 και 102 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, η απουσία αμοιβής δημιουργεί την ανάγκη ριζικής αναδιάρθρωσης, τόσο από την άποψη των μέτρων βιωσιμότητας και όσον αφορά τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
6.2.4.2. Μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της δραστηριότητας του Νέου ΤΤ μέσω πώλησης
(252)
Η παράγραφος 21 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι, όταν η τράπεζα δεν είναι σε θέση να αποκαταστήσει με αξιόπιστο τρόπο τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της, πρέπει πάντοτε να εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας κανονικής λύσης και εκκαθάρισης ή θέσης σε πλειστηριασμό μιας προβληματικής τράπεζας.
(253)
Στο τμήμα 3.2.4.1 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή εξέφρασε σοβαρές αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του Νέου TT σε αυτόνομη βάση και τη δυνατότητα του Νέου TT να επιτύχει την προβλεπόμενη αύξηση εσόδων. Επιπλέον, τόνισε ότι το Νέο TT είχε λάβει μόνο ένα περιορισμένο αριθμό μέτρων για να δημιουργήσει κέρδη και ότι το Νέο TT δεν είχε λάβει μέτρα για τη μείωση των δαπανών προσωπικού και για τον εξορθολογισμό του δικτύου υποκαταστημάτων. Επίσης, αναφέρονται οι συνέργειες που θα μπορούσαν να επιτευχθούν με την ενσωμάτωση του Νέου TT σε μια μεγάλη οικονομική οντότητα.
(254)
Ως προς αυτό, η παράγραφος 17 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης διευκρινίζει ότι η πώληση μιας προβληματικής τράπεζας σε άλλο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, εάν ο αγοραστής είναι βιώσιμος και ικανός να απορροφήσει τη μεταβίβαση της προβληματικής τράπεζας, και μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της αγοράς. Επιπλέον, σύμφωνα με το ΜΟΧΠ, η πώληση του Νέου TT ήταν δράση προτεραιότητας, λαμβάνοντας υπόψη το δημόσιο συμφέρον και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα καθώς και την προστασία των περιουσιακών στοιχείων του ΕΤΧΣ.
(255)
Όπως αναφέρεται στο τμήμα 7.5.2, βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσής της, η Τράπεζα μπορεί θεωρηθεί βιώσιμη επιχείρηση. Επομένως, το γεγονός ότι οι δραστηριότητες του Νέου ΤΤ έχουν ενταχθεί στην Τράπεζα επιτρέπει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς τους. Το Νέο TT παύει να υφίσταται ως αυτόνομος ανταγωνιστής. Η επιχειρησιακή συγχώνευση μεταξύ του Νέου TT και της Τράπεζας είχε ολοκληρωθεί έως τις 14 Απριλίου 2014. Το δίκτυο υποκαταστημάτων με το σήμα «Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο» θα μειωθεί (η Τράπεζα προτίθεται να διατηρήσει το σήμα «Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο» για ορισμένα υποκαταστήματα, ενώ το σήμα «T-bank» παύει να υφίσταται και το δίκτυο υποκαταστημάτων «T-bank» θα κλείσει σχεδόν ολοσχερώς) σε συνδυασμό με την πλήρη επιχειρησιακή ενοποίηση των υπηρεσιών υποστήριξης και άλλων λειτουργιών κεντρικών υπηρεσιών εντός της Τράπεζας. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης διασφαλίζει ότι θα επιτευχθεί ριζική αναδιάρθρωση, όπως απαιτείται λόγω της ανεπαρκούς αμοιβής.
6.2.4.3. Ίδια συνεισφορά και επιμερισμός των βαρών
(256)
Οι επιφυλάξεις που διατύπωσε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 99 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT ως προς το κατά πόσον το κόστος αναδιάρθρωσης είχε διογκωθεί λόγω της αναδιάρθρωσης του Νέου TT σε αυτόνομη βάση, αντιμετωπίστηκαν από το καθεστώς εθελουσίας εξόδου (128), το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή με το Νέο TT σε αυτόνομη βάση τον Ιούλιο του 2013, καθώς και από την πώληση του Νέου TT στην Τράπεζα. Πιο συγκεκριμένα, ο εξορθολογισμός του δικτύου υποκαταστημάτων, η πλήρης ενσωμάτωση της T Bank και η πλήρης επιχειρησιακή ενσωμάτωση του νέου ΤΤ στην Τράπεζα μειώνουν το κόστος της αναδιάρθρωσης στο ελάχιστο.
(257)
Όσον αφορά τον καταμερισμό των βαρών στους μετόχους και τους ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί, στην αιτιολογική σκέψη 100 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, ότι οι μέτοχοι και οι ομολογιούχοι μειωμένης εξασφάλισης δεν μεταφέρθηκαν στο Νέο ΤΤ αλλά παρέμειναν στο ΤΤ, δηλαδή στην υπό εκκαθάριση οντότητα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έκρινε ότι επιτεύχθηκε επαρκής καταμερισμός των επιβαρύνσεων στους μετόχους και τους ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης.
(258)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το κόστος αναδιάρθρωσης περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο και ότι έχει επιτευχθεί επαρκής καταμερισμός των επιβαρύνσεων. Ωστόσο, όπως έχει ήδη συναχθεί ανωτέρω στην αιτιολογική σκέψη 251, η απουσία αμοιβής δημιούργησε την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση, τόσο ως προς τα μέτρα βιωσιμότητας όσο και τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
6.2.4.4. Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(259)
Όσον αφορά τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, η παράγραφος 30 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι «η Επιτροπή λαμβάνει ως σημείο εκκίνησης για την αξιολόγηση της ανάγκης θέσπισης τέτοιων μέτρων, το μέγεθος, την κλίμακα και την έκταση των δραστηριοτήτων τις οποίες αναμένεται να ασκήσει η οικεία τράπεζα μετά την εφαρμογή ενός αξιόπιστου σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η φύση και η μορφή των μέτρων αυτών θα εξαρτηθεί από δύο κριτήρια: πρώτον, από το ύψος της ενίσχυσης και τους όρους και τις συνθήκες υπό τις οποίες χορηγήθηκε και, δεύτερον, από τα χαρακτηριστικά της αγοράς ή των αγορών στις οποίες θα δραστηριοποιηθεί η δικαιούχος τράπεζα.».
(260)
Όσον αφορά το εισπραχθέν ποσό της ενίσχυσης, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, στην αιτιολογική σκέψη 104 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, διαπίστωσε ότι το Νέο TT έλαβε ενίσχυση ύψους 4,6 δισεκατ. ευρώ (μέτρα ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2) που αντιπροσωπεύει ποσοστό άνω του 70 % των ΠΣΣΚ του ΤΤ και άνω του 90 % των ΠΣΣΚ του Νέου TT. Η Επιτροπή επισήμανε ακόμη ότι το TT (δηλαδή η νομική οντότητα που εκτελούσε προηγουμένως τις δραστηριότητες οι οποίες έχουν ενταχθεί στο Νέο TT) είχε προηγουμένως λάβει ενίσχυση στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (129). Το TT έλαβε μία πρώτη εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ με τη μορφή προνομιούχων μετοχών (μέτρο TT), η οποία αντιστοιχούσε στο 2,9 % των ΠΣΣΚ εκείνη τη χρονική στιγμή. Επιπλέον, σχετικά με την εξυγίανση της T Bank, οι δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT έλαβαν ενίσχυση εξυγίανσης ύψους περίπου 678 εκατ. ευρώ (μέτρο Τ), το οποίο ισοδυναμούσε με 37,7 % των ΠΣΣΚ της T Bank κατά την ημερομηνία αναφοράς της συγχώνευσης (31 Μαρτίου 2011). Τα ποσά της ενίσχυσης σε συνδυασμό με την απουσία αμοιβής επιβάλλουν ριζική αναδιάρθρωση.
(261)
Αφετέρου, στην αιτιολογική σκέψη 104 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή επισήμανε τις περιστάσεις υπό τις οποίες χορηγήθηκε η ενίσχυση. Πιο συγκεκριμένα, ένα σημαντικό μέρος των ζημιών που υπέστη το ΤΤ τα τελευταία έτη δεν φαίνεται να απορρέει από δραστηριότητες ανάληψης κινδύνων, αλλά από την κατοχή ΟΕΔ. Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι οι μεγάλες ζημίες από δάνεια σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις προέρχονται κυρίως από την εξαιρετικά βαθιά και μακρά περίοδο ύφεσης και όχι από δανειοδότηση υψηλού κινδύνου. Κατά συνέπεια, η ενίσχυση φαίνεται ότι δημιουργεί λίγες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Ωστόσο, η Επιτροπή παρατήρησε ότι, αναλογικά με το μέγεθός του, το TT είχε στην κατοχή του πολύ περισσότερα ΟΕΔ από τις άλλες τράπεζες στην Ελλάδα, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη μη συνετή ανάληψη κινδύνων.
(262)
Όπως έχει ήδη σημειωθεί, το Νέο TT παύει να υφίσταται ως αυτόνομος ανταγωνιστής που καθορίζει την πολιτική του αυτοτελώς. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας βασίζεται στην υπόθεση της πλήρους ενσωμάτωσης του Νέου TT, ακόμα και αν η Τράπεζα συνεχίσει να χρησιμοποιεί το σήμα «Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο» για ορισμένα υποκαταστήματα και προϊόντα.
(263)
Όσον αφορά την αγορά στην οποία λειτουργούσε το Νέο TT, στην αιτιολογική σκέψη 106 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή επισήμανε ότι το TT ήταν μία μεσαίου μεγέθους τράπεζα στην Ελλάδα (με μερίδιο περίπου 6 % στις καταθέσεις) και ότι τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού του ΤΤ που μεταβιβάστηκαν στο Νέο TT ήταν σχετικά περιορισμένα σε σχέση με το μέγεθος του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, παρά το εξαιρετικά μεγάλο ποσό της ενίσχυσης, οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση στο Νέο TT θα μπορούσαν να θεωρηθούν μάλλον περιορισμένες.
(264)
Η σχεδιαζόμενη συρρίκνωση του δικτύου υποκαταστημάτων του «ταχυδρομικού ταμιευτηρίου», με μείωση σε περίπου 50 υποκαταστήματα (130) από τα 196, επιβεβαιώνει περαιτέρω την εκτίμηση στην αιτιολογική σκέψη 263 ότι οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση στο Νέο TT θα μπορούσαν να θεωρηθούν μάλλον περιορισμένες.
(265)
Επιπλέον, οι δραστηριότητες του Νέου TT προσφέρθηκαν σε ανταγωνιστές μέσω ανοικτού και χωρίς διακρίσεις πλειστηριασμού.
(266)
Ένα μεγάλο μέρος των μέτρων ενίσχυσης ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2 ήταν αναγκαία λόγω της διαγραφής χρέους υπέρ του Δημοσίου (με τη μορφή του προγράμματος PSI) και λόγω της εξαιρετικά μακράς περιόδου ύφεσης και όχι ως επακόλουθο ακατάλληλης πρακτικής δανειοδοτήσεων. Επιπλέον, το μέγεθος των δραστηριοτήτων του Νέου TT ήταν μικρό, η διαδικασία πώλησης ήταν ανοικτή, διαφανής και χωρίς διακρίσεις και το Νέο TT δεν θα συνεχίσει να υφίσταται ως αυτόνομος ανταγωνιστής. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, παρά το μεγάλο ποσό ενίσχυσης και την απουσία της δέουσας αμοιβής για τη χορηγηθείσα κρατική ενίσχυση, δεν υπάρχει αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού.
6.2.4.5. Συμπέρασμα σχετικά με το συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης T, TT, NTT1 και NTT2 με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
(267)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πώληση του Νέου TT στην Τράπεζα και η συνδεδεμένη με αυτήν αναδιάρθρωση εξασφαλίζουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Τράπεζας, τον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο και την απουσία αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(268)
Όλα τα μέτρα ενίσχυσης που απαριθμούνται στον πίνακα 8 πρέπει να κηρυχθούν συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά.
7. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ
7.1. ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(269)
Η Επιτροπή έχει διαπιστώσει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
7.1.1. Ύπαρξη ενίσχυσης στα μέτρα που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών
7.1.1.1. Κρατική ενίσχυση ρευστότητας που χορηγήθηκε βάσει των μέτρων παροχής εγγυήσεων και ομολογιακών δανείων (μέτρο L1)
(270)
Η Επιτροπή έχει ήδη διαπιστώσει, στις αποφάσεις για την έγκριση και την παράταση του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (131), ότι η ενίσχυση ρευστότητας που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης συνιστά ενίσχυση. Το τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο των εγγυήσεων στις 15 Απριλίου 2011 ανερχόταν σε 13 600 εκατ. ευρώ και σε 13 932 εκατ. ευρώ στις 30 Νοεμβρίου 2013. Μελλοντική χορήγηση ενίσχυσης ρευστότητας βάσει του καθεστώτος αυτού θα συνιστούσε επίσης ενίσχυση.
7.1.1.2. Κρατική ανακεφαλαιοποίηση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του καθεστώτος ανακεφαλαιοποίησης (μέτρο Α)
(271)
Η Επιτροπή έχει ήδη κρίνει, στην απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2008 σχετικά με το καθεστώς στήριξης των ελληνικών τραπεζών ότι οι ανακεφαλαιοποιήσεις που επρόκειτο να χορηγηθούν στο πλαίσιο του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης που περιλαμβάνονται στο πλαίσιο του καθεστώτος αυτού θα συνιστούσαν ενίσχυση. Η Τράπεζα έχει εισπράξει 950 εκατ. ευρώ σε προνομιούχες μετοχές, ποσό που αντιστοιχεί στο 2 % των ΠΣΣΚ της Τράπεζας (132).
(272)
Το 2010, η Ελλάδα εισήγαγε αρκετές αλλαγές στις τεχνικές παραμέτρους των εν λόγω προνομιούχων μετοχών. Δεδομένου ότι οι αλλαγές επέφεραν αύξηση της αμοιβής του κράτους, με αυτόματη αύξηση του τοκομεριδίου κατά 2 % ετησίως, εάν οι προνομιούχες μετοχές δεν εξαγοράζονταν εντός πέντε ετών, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι τροποποιήσεις των τεχνικών παραμέτρων δεν παρέχουν κανένα πλεονέκτημα στην Τράπεζα και, ως εκ τούτου, δεν συνεπάγονται πρόσθετη κρατική ενίσχυση.
7.1.2. Ύπαρξη ενίσχυσης στην επείγουσα παροχή ρευστότητας με την εγγύηση του Δημοσίου (μέτρο L2)
(273)
Η Επιτροπή διευκρίνισε στην παράγραφο 51 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008 ότι η χορήγηση κεφαλαίων της κεντρικής τράπεζας σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν συνιστά ενίσχυση, εάν πληρούνται σωρευτικά τέσσερις προϋποθέσεις όσον αφορά τη φερεγγυότητα του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, την παροχή εξασφαλίσεων για τη διευκόλυνση, το επιτόκιο που χρεώνεται στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα και την απουσία αντεγγύησης από το κράτος. Δεδομένου ότι η επείγουσα παροχή ρευστότητας στην Τράπεζα με την εγγύηση του δημοσίου δεν πληροί τις τέσσερις σωρευτικές προϋποθέσεις, ιδίως επειδή είναι κρατική εγγύηση και χορηγείται σε συνδυασμό με άλλα μέτρα στήριξης, συνιστά ενίσχυση.
(274)
Η ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου, πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Πρώτον, επειδή το μέτρο αυτό περιλαμβάνει κρατική εγγύηση υπέρ της Τράπεζας της Ελλάδος, οποιαδήποτε ζημία θα βαρύνει το κράτος. Κατά συνέπεια, το μέτρο αφορά κρατικούς πόρους. Η ΕΠΡ επιτρέπει στις τράπεζες να αντλούν χρηματοδότηση σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία δεν έχουν πρόσβαση στην αγορά χονδρικής χρηματοδότησης και στις τακτικές πράξεις αναχρηματοδότησης του Ευρωσυστήματος. Η επείγουσα ενίσχυση ρευστότητας στην Τράπεζα με την εγγύηση του κράτους, κατά συνέπεια, παρέχει πλεονέκτημα σε αυτήν. Εφόσον η ΕΠΡ περιορίζεται στον τραπεζικό τομέα, το μέτρο είναι επιλεκτικό. Και εφόσον η ΕΠΡ με κρατική εγγύηση επιτρέπει στην Τράπεζα να συνεχίσει να λειτουργεί στην αγορά και να αποφεύγει την αθέτηση και την έξοδο από την αγορά, νοθεύει τον ανταγωνισμό. Δεδομένου ότι η Τράπεζα δραστηριοποιείται σε άλλα κράτη μέλη και ότι χρηματοπιστωτικά ιδρύματα άλλων κρατών μελών λειτουργούν ή θα ενδιαφέρονταν δυνητικά να δραστηριοποιηθούν στην Ελλάδα, το πλεονέκτημα που χορηγήθηκε στην Τράπεζα επηρεάζει τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(275)
Η ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου (μέτρο L2) συνιστά κρατική ενίσχυση. Το ποσό της ενίσχυσης ρευστότητας με την εγγύηση του κράτους μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου. Στις 31 Δεκεμβρίου 2012, ανερχόταν περίπου σε 12 δισεκατ. ευρώ.
7.1.3. Ύπαρξη ενίσχυσης στα μέτρα που χορηγήθηκαν μέσω του ΕΤΧΣ
7.1.3.1. Πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρο Β1)
(276)
Στο τμήμα 5.1 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για την Eurobank, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι η πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση συνιστά κρατική ενίσχυση. Το εισπραχθέν κεφάλαιο ανήλθε σε 3 970 εκατ. ευρώ.
7.1.3.2. Δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρο Β2)
(277)
Το μέτρο Β2 τέθηκε σε εφαρμογή με πόρους του ΕΤΧΣ και, όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 47 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank, ενέχει κρατικούς πόρους.
(278)
Όσον αφορά την ύπαρξη πλεονεκτήματος, το μέτρο Β2 αύξησε τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας της Τράπεζας σε επίπεδο που της επέτρεψε να συνεχίσει να δραστηριοποιείται στην αγορά και να έχει πρόσβαση σε χρηματοδότηση του Ευρωσυστήματος. Επιπλέον, η αμοιβή του μέτρου Β2 συνίσταται σε δεδουλευμένους τόκους για τους τίτλους του ΕΤΧΣ σε πρόσθετη αμοιβή 1 %. Επειδή η ανωτέρω αμοιβή είναι προδήλως κατώτερη από την αμοιβή παρόμοιων κεφαλαιακών μέσων στην αγορά, η Τράπεζα δεν θα ήταν ασφαλώς σε θέση να αντλήσει αυτό το κεφάλαιο με αυτούς τους όρους στην αγορά. Ως εκ τούτου, το μέτρο Β2 παρέσχε πλεονέκτημα στην η Τράπεζα από κρατικούς πόρους. Εφόσον το μέτρο ήταν διαθέσιμο μόνο για την Τράπεζα, έχει επιλεκτικό χαρακτήρα.
(279)
Το μέτρο Β2 είχε ως αποτέλεσμα την ενίσχυση της θέσης της Τράπεζας, διότι έλαβε χρηματοδοτικούς πόρους που ήταν αναγκαίοι για να εξακολουθήσει να συμμορφώνεται με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις, γεγονός που συνεπάγεται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Δεδομένου ότι η Τράπεζα δραστηριοποιείται σε άλλες ευρωπαϊκές τραπεζικές αγορές και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα άλλων κρατών μελών λειτουργούν στην Ελλάδα, ιδίως στην ασφαλιστική αγορά, το μέτρο Β2 είναι επίσης πιθανό να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(280)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο Β2 συνιστά κρατική ενίσχυση. Κοινοποιήθηκε ως ενίσχυση από τις εθνικές αρχές. Το εισπραχθέν κεφάλαιο ανήλθε σε 1 341 εκατ. ευρώ.
7.1.3.3. Επιστολή δέσμευσης (μέτρο Β3)
(281)
Με το μέτρο Β3, το ΕΤΧΣ δεσμεύθηκε να χορηγήσει τα πρόσθετα κεφάλαια που είναι αναγκαία για την ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης της Τράπεζας μέχρι το ποσό που ζητήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος στο πλαίσιο της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του 2012. Το ΕΤΧΣ αντλεί τους πόρους του από το κράτος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αποφαίνεται ότι η επιστολή δεσμεύει κρατικούς πόρους. Οι περιστάσεις υπό τις οποίες το ΕΤΧΣ μπορεί να χορηγήσει ενίσχυση σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι επακριβώς καθορισμένες και περιορισμένες από τον νόμο. Επομένως, η χρήση των εν λόγω κρατικών πόρων πρέπει να καταλογιστεί στο κράτος. Το ΕΤΧΣ δεσμεύτηκε να χορηγήσει πρόσθετα κεφάλαια έως 528 εκατ. ευρώ.
(282)
Η επιστολή δέσμευσης έδωσε πλεονέκτημα στην Τράπεζα, διότι διαβεβαίωσε τους καταθέτες ότι η Τράπεζα θα ήταν σε θέση να αντλήσει το συνολικό ποσό των κεφαλαίων που έπρεπε να αντλήσει, δηλαδή, το ΕΤΧΣ θα χορηγούσε το κεφάλαιο σε περίπτωση που η Τράπεζα δεν θα μπορούσε να το αντλήσει στην αγορά. Η δέσμευση αυτή θα διευκολύνει επίσης την άντληση ιδιωτικών κεφαλαίων από την αγορά, καθώς παρέχεται στους επενδυτές η διαβεβαίωση ότι, εάν η τράπεζα δεν μπορέσει να αντλήσει ένα μέρος του κεφαλαίου από την αγορά, θα το χορηγήσει το ΕΤΧΣ. Κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα δεχόταν να δεσμευτεί πριν γνωστοποιηθούν οι όροι της ανακεφαλαιοποίησης και την εποχή εκείνη η Τράπεζα δεν είχε πρόσβαση στην κεφαλαιαγορά.
(283)
Δεδομένου ότι η τράπεζα δραστηριοποιείται σε άλλες ευρωπαϊκές τραπεζικές αγορές και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα άλλων κρατών μελών λειτουργούν στην Ελλάδα, ιδίως στην ασφαλιστική αγορά, το μέτρο Β3 είναι επίσης πιθανό να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(284)
Ως εκ τούτου, το μέτρο Β3 συνιστά ενίσχυση και κοινοποιήθηκε ως ενίσχυση από τις ελληνικές αρχές στις 27 Δεκεμβρίου 2012.
7.1.3.4. Η ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 (μέτρο Β4)
(285)
Η ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 (μέτρο Β4) είναι η μετατροπή της πρώτης και της δεύτερης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης (μέτρα Β1 και Β2) και της επιστολής δέσμευσης (μέτρο Β3) σε μόνιμη ανακεφαλαιοποίηση ύψους 5 839 εκατ. ευρώ σε κοινές μετοχές. Δεδομένου ότι το μέτρο Β4 συνιστά μετατροπή ενισχύσεων που έχουν ήδη χορηγηθεί, εξακολουθεί να ενέχει κρατικούς πόρους αλλά δεν αυξάνει το ονομαστικό ποσό της ενίσχυσης. Ωστόσο, αυξάνει το πλεονέκτημα στην Τράπεζα (και, κατά συνέπεια, τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού), δεδομένου ότι πρόκειται για μόνιμη και όχι προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση, όπως και στην περίπτωση των μέτρων Β1 και Β2. Σε σύγκριση με το μέτρο Β3, το οποίο είναι μόνο μια δέσμευση και όχι μια πραγματική ανακεφαλαιοποίηση, το μέτρο Β4 αύξησε την κεφαλαιακή επάρκεια της τράπεζας και, ως εκ τούτου, παρέχει μεγαλύτερο πλεονέκτημα.
(286)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η εν λόγω ενίσχυση δεν χορηγήθηκε σε όλες τις τράπεζες που λειτουργούν στην Ελλάδα. Όσον αφορά τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και τις επιπτώσεις στο εμπόριο, η Επιτροπή επισημαίνει, ενδεικτικά, ότι η ενίσχυση επέτρεψε στην Τράπεζα να συνεχίσει τις δραστηριότητές της σε άλλα κράτη μέλη, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία. Ενδεχόμενη εκκαθάριση της Τράπεζας θα είχε ως αποτέλεσμα την παύση των δραστηριοτήτων της στην αλλοδαπή, με την εκκαθάριση των εν λόγω δραστηριοτήτων ή την πώληση των επιχειρήσεων. Επιπλέον, οι ασφαλιστικές δραστηριότητες της Τράπεζας στην Ελλάδα ανταγωνίζονται τις δραστηριότητες των θυγατρικών ασφαλιστικών εταιρειών από άλλα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, το μέτρο νοθεύσει τον ανταγωνισμό και επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Κατά συνέπεια, το μέτρο Β4 συνιστά κρατική ενίσχυση.
7.1.3.5. Συμπέρασμα σχετικά με τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4
(287)
Τα μέτρα B1, B2, B3 και B4 συνιστούν επομένως κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Το ύψος της κρατικής ενίσχυσης που εμπεριέχεται στα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 είναι 5 839 εκατ. ευρώ, το οποίο ήταν επίσης το ποσό της κρατικής ενίσχυσης που κατέβαλε πράγματι το ΕΤΧΣ στην Τράπεζα.
(288)
Η παράγραφος 31 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης αναφέρει ότι, εκτός από το απόλυτο ποσό της ενίσχυσης, η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη την ενίσχυση «σε σχέση με τα περιουσιακά στοιχεία σταθμισμένου κινδύνου της τράπεζας». Τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 έχουν χορηγηθεί κατά τη διάρκεια περιόδου ενός έτους, μεταξύ Απριλίου 2012 και Μαΐου 2013. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, τα ΠΣΣΚ της Τράπεζας μεταβλήθηκαν. Τίθεται, συνεπώς, το ερώτημα έως ποιο επίπεδο θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν τα ΠΣΣΚ, δηλαδή εκείνα που υπήρχαν κατά την έναρξη της περιόδου ή εκείνα που υπήρχαν κατά το τέλος της περιόδου. Τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 αποσκοπούν στην κάλυψη των κεφαλαιακών αναγκών που διαπίστωσε η Τράπεζα της Ελλάδος τον Μάρτιο του 2012 (προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2012). Με άλλα λόγια, οι κεφαλαιακές ανάγκες τις οποίες κάλυψαν εκείνα τα μέτρα υπήρχαν ήδη τον Μάρτιο του 2012. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ποσό της ενίσχυσης που ενείχαν τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 πρέπει να συγκριθεί με τα ΠΣΣΚ της Τράπεζας στις 31 Μαρτίου 2012. Υπενθυμίζεται επίσης ότι η Τράπεζα της Ελλάδος, μετά τον Μάρτιο του 2012 και έως την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, δεν έλαβε υπόψη τις εξαγορές που πραγματοποίησαν οι ελληνικές τράπεζες για να προσαρμόσουν - προς τα πάνω ή προς τα κάτω - τις κεφαλαιακές ανάγκες τους. Το στοιχείο αυτό δείχνει ακόμη ότι τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 ήταν μέτρα ενίσχυσης που σχετίζονταν με το μέγεθος της Τράπεζας όπως ήταν στις 31 Μαρτίου 2012.
(289)
Η πρώτη και η δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση και η επιστολή δέσμευσης ανέρχονταν συνολικά σε 5 839 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 13,8 % των ΠΣΣΚ της τράπεζας στις 31 Μαρτίου 2012.
7.1.3.6. Δέσμευση για την ανακεφαλαιοποίηση του 2014 (μέτρο Γ)
(290)
Στις 31 Μαρτίου 2014, η Τράπεζα έλαβε επιστολή δέσμευσης από το ΕΤΧΣ, με την οποία το ΕΤΧΣ δεσμεύθηκε να συμμετάσχει στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας για ποσό έως 2 864 εκατ. ευρώ (μέτρο Γ). Για τους λόγους που εξηγούνται στην αιτιολογική σκέψη 277, το εν λόγω μέτρο συνεπάγεται τη χρήση κρατικών πόρων. Το εν λόγω μέτρο συνιστά πλεονέκτημα για την Τράπεζα, διότι εξασφαλίζει ότι η Τράπεζα θα βρει το κεφάλαιο που χρειάζεται, στοιχείο που καθησυχάζει τους καταθέτες και διευκολύνει την τράπεζα στην άντληση κεφαλαίων από ιδιώτες επενδυτές.
(291)
Σε περίπτωση που οι ιδιώτες επενδυτές δεν αναλάβουν το πλήρες ποσό της αύξησης κεφαλαίου, το ΕΤΧΣ πρέπει να εισφέρει κεφάλαια στην Τράπεζα κατ’ εφαρμογή της επιστολής δέσμευσης. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου θα συνιστούσε, σε σύγκριση με την επιστολή δέσμευσης, μεγαλύτερο πλεονέκτημα υπέρ της Τράπεζας. Σε αντίθεση με μια απλή επιστολή δέσμευσης, η πραγματική εισφορά κεφαλαίου αυξάνει την κεφαλαιακή επάρκεια της Τράπεζας.
(292)
Ούτε η επιστολή δέσμευσης, ούτε η ενδεχόμενη εφαρμογή της υπό μορφή πραγματικής εισφοράς κεφαλαίου είναι σύμφωνη με την αρχή του επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Ακόμη και αν το ΕΤΧΣ επρόκειτο να αγοράσει τις νέες μετοχές στην ίδια τιμή με τους ιδιώτες επενδυτές, οι περιστάσεις της συμμετοχής του ΕΤΧΣ είναι πολύ διαφορετικές από εκείνες των ιδιωτικών επενδυτών, οι οποίοι θα εγγράφονται για νέες μετοχές. Το ΕΤΧΣ δεσμεύτηκε να καλύψει το σύνολο της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου, εάν παραστεί ανάγκη, πριν να υπάρξει επίσημη δέσμευση ιδιώτη επενδυτή να αγοράσει μετοχές. Οι ιδιώτες επενδυτές που αγοράζουν νέες μετοχές θα έχουν τη βεβαιότητα ότι, σε κάθε περίπτωση, η Τράπεζα θα αντλήσει το συνολικό ποσό των αναγκαίων κεφαλαίων, εφόσον το ΕΤΧΣ θα λειτουργήσει ως ασπίδα προστασίας και θα αγοράσει τυχόν μετοχές που δεν έχουν αναληφθεί από ιδιώτες επενδυτές. Δεύτερον, το ΕΤΧΣ θα συμμετάσχει μόνο εάν δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση από ιδιώτες επενδυτές στην κατώτερη τιμή του ανακοινωθέντος φάσματος τιμών. Ως εκ τούτου, το Ταμείο θα χορηγήσει κεφάλαια που η Τράπεζα δεν μπορεί να αντλήσει στην αγορά στην ίδια τιμή ανά μετοχή. Κατά συνέπεια, το ΕΤΧΣ χορηγεί κεφάλαιο για ένα ποσό ή σε τιμή την οποία η αγορά δεν είναι διατεθειμένη να παράσχει.
(293)
Επειδή χορηγήθηκε μόνο στην Τράπεζα, το μέτρο Γ είναι επιλεκτικό. Η θέση της Τράπεζας ενισχύθηκε, καθότι της χορηγήθηκαν οι αναγκαίοι χρηματοδοτικοί πόροι για να συνεχίσει να ικανοποιεί τις κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις που ορίζονται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Ως εκ τούτου, παρέχει ένα πλεονέκτημα που νοθεύει τον ανταγωνισμό. Καθώς η Τράπεζα δραστηριοποιείται σε άλλες ευρωπαϊκές τραπεζικές αγορές και στην Ελλάδα λειτουργούν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα άλλων κρατών μελών, ιδίως στην ασφαλιστική αγορά, το μέτρο Γ είναι επίσης πιθανό να επηρεάσει τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(294)
Η δέσμευση ανακεφαλαιοποίησης του 2014 συνιστά συνεπώς κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Το ποσό της ενίσχυσης που περιλαμβανόταν στο εν λόγω μέτρο ανέρχεται σε 2 864 εκατ. ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στο 7,5 % των ΠΣΣΚ της Τράπεζας στις 31 Δεκεμβρίου 2013 (133).
(295)
Εάν το ΕΤΧΣ εισφέρει πράγματι πρόσθετα κεφάλαια στην Τράπεζα για την υλοποίηση αυτής της δέσμευσης, θα αυξήσει το πλεονέκτημα έναντι της Τράπεζας και τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, αλλά δεν θα αυξήσει το ονομαστικό ποσό της ενίσχυσης (134).
7.1.4. Συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη και το συνολικό ποσό της εισπραχθείσας ενίσχυσης
(296)
Τα μέτρα A, B1, B2, B3, B4 και Γ συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
Πίνακας 11
Επισκόπηση της συνολικής ενίσχυσης που έλαβε η Τράπεζα
Σχετ.
Μέτρο
Είδος μέτρου
Ποσό της ενίσχυσης
Ενίσχυση/ΠΣΣΚ
Α
Προνομιούχες μετοχές
Κεφαλαιακή ενίσχυση
950 εκατ. ευρώ
2 %
B1 B2 B3 B4
Πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση
Δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση
Επιστολή δέσμευσης
Ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013
Κεφαλαιακή ενίσχυση
5 839 εκατ. ευρώ
13,8 %
Γ
Δέσμευση ανακεφαλαιοποίησης του 2014
Δέσμευση χορήγησης κεφαλαιακής ενίσχυσης
2 864 εκατ. ευρώ
7,5 %
Συνολική ενίσχυση κεφαλαίου που χορηγήθηκε στην Τράπεζα
9 653 εκατ. ευρώ
15,8 %
Συνολικό κεφάλαιο που καταβλήθηκε στην Τράπεζα
6 789 εκατ. ευρώ (θα μπορούσε να ανέλθει σε 9 653 εκατ. ευρώ, εάν το ΕΤΧΣ πρέπει να χορηγήσει ολόκληρο το ποσό της αύξησης κεφαλαίου του Απριλίου 2014)
23,7 %
Σχετ.
Μέτρο
Είδος μέτρου
Ονομαστικό ποσό ενίσχυσης
L1
Στήριξη της ρευστότητας
Εγγύηση
13 932 εκατ. ευρώ
Στις 30 Νοεμβρίου 2013
L2
ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου
Χρηματοδότηση και εγγύηση
12 000 εκατ. ευρώ
Στις 31 Δεκεμβρίου 2012
Συνολικό ποσό ενίσχυσης ρευστότητας που χορηγήθηκε στην Τράπεζα
25 932 εκατ. ευρώ
7.2. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΥ
(297)
Σύμφωνα με το συμπέρασμα στην αιτιολογική σκέψη 200, η νομική βάση για την αξιολόγηση των μέτρων ενίσχυσης θα πρέπει να είναι το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης (135).
(298)
Κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η Επιτροπή ανέπτυξε κριτήρια συμβατότητας για διάφορα είδη μέτρων ενίσχυσης. Αρχές για την αξιολόγηση των μέτρων ενίσχυσης καθορίστηκαν για πρώτη φορά στην τραπεζική ανακοίνωση του 2008.
(299)
Καθοδήγηση για τα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης παρέχεται στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και στην ανακοίνωση περί παράτασης του 2011.
(300)
Η ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης ορίζει την προσέγγιση που υιοθέτησε η Επιτροπή όσον αφορά την αξιολόγηση των σχεδίων αναδιάρθρωσης, και ιδίως την ανάγκη αποκατάστασης της βιωσιμότητας, για να διασφαλίσει την κατάλληλη συνεισφορά από τον δικαιούχο και να περιορίσει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
(301)
Το εν λόγω πλαίσιο συμπληρώθηκε με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013 που εφαρμόζεται σε μέτρα ενισχύσεων τα οποία κοινοποιήθηκαν μετά την 1η Αυγούστου 2013.
7.2.1. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου της παροχής ρευστότητας στην Τράπεζα (μέτρο L1)
(302)
Η ενίσχυση ρευστότητας που εισέπραξε ήδη η Τράπεζα έχει εγκριθεί οριστικά με τις διαδοχικές αποφάσεις έγκρισης των μέτρων στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών και με τις τροποποιήσεις και παρατάσεις του καθεστώτος (136). Κάθε μελλοντική στήριξη της ρευστότητας της Τράπεζας θα πρέπει να χορηγείται στο πλαίσιο ενός καθεστώτος δεόντως εγκεκριμένου από την Επιτροπή. Οι όροι της εν λόγω ενίσχυσης θα πρέπει να εγκρίνονται από την Επιτροπή πριν από τη χορήγησή της και, ως εκ τούτου, δεν απαιτείται διεξοδικότερη αξιολόγησή τους στην παρούσα απόφαση.
7.2.2. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των προνομιούχων μετοχών (μέτρο Α)
(303)
Η ανακεφαλαιοποίηση που χορηγήθηκε το 2009 με τη μορφή προνομιούχων μετοχών (μέτρο Α) χορηγήθηκε βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης που εγκρίθηκε το 2008 στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008. Επομένως, δεν απαιτείται εκ νέου αξιολόγησή της σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και πρέπει να αξιολογηθεί μόνο βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
7.2.3. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου της επείγουσας παροχής ρευστότητας με την εγγύηση του Δημοσίου (μέτρο L2)
(304)
Το συμβιβάσιμο της ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου (μέτρο L2) θα πρέπει πρώτα να αξιολογηθεί με βάση την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011. Κάθε ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου που χορηγήθηκε μετά την 1η Αυγούστου 2013 εμπίπτει στην τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
7.2.4. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των ανακεφαλαιοποιήσεων από το ΕΤΧΣ (μέτρα B1, B2, B3 και B4)
(305)
Το συμβιβάσιμο των ανακεφαλαιοποιήσεων από το ΕΤΧΣ (μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4), και ιδίως όσον αφορά την αμοιβή, θα πρέπει να αξιολογείται καταρχήν με βάση την τραπεζική ανακοίνωση του 2008, την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011. Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμο του μέτρου Β1 με τις εν λόγω ανακοινώσεις. Εφόσον έχουν τεθεί σε εφαρμογή πριν από τις 1 Αυγούστου 2013, τα εν λόγω μέτρα δεν εμπίπτουν στην τραπεζική ανακοίνωση του 2013. Η συμβατότητα των ανακεφαλαιοποιήσεων του ΕΤΧΣ (μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4) θα πρέπει επίσης να αξιολογηθεί βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
7.2.5. Νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου της δέσμευσης ανακεφαλαιοποίησης του 2014 (μέτρο Γ)
(306)
Το συμβιβάσιμο της δέσμευσης ανακεφαλαιοποίησης του 2014 (μέτρο Γ) θα πρέπει να αξιολογηθεί με βάση την τραπεζική ανακοίνωση του 2013 η οποία καθορίζει νέες απαιτήσεις όσον αφορά τη συνεισφορά των πιστωτών μειωμένης εξασφάλισης και την αμοιβή των διευθυντικών στελεχών, καθώς και την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011. Το συμβιβάσιμο του μέτρου Γ θα πρέπει επίσης να αξιολογηθεί βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
7.3. ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ L2 ΜΕ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ 2008, ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΕΡΙ ΠΑΡΑΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 2011 ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ 2013
(307)
Για να είναι μία ενίσχυση συμβιβάσιμη βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, πρέπει να είναι σύμφωνη με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας: καταλληλότητα, αναγκαιότητα και αναλογικότητα.
(308)
Επειδή οι ελληνικές τράπεζες ήταν αποκλεισμένες από τις αγορές χονδρικής και ήταν εξ ολοκλήρου εξαρτημένες από τη χρηματοδότηση της κεντρικής τράπεζας, όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική σκέψη 32, και καθώς η Τράπεζα δεν θα μπορούσε να δανειστεί ένα επαρκές ποσό κεφαλαίων με τις τακτικές πράξεις αναχρηματοδότησης, η Τράπεζα χρειαζόταν ΕΠΡ με την εγγύηση του δημοσίου για να αποκτήσει επαρκή ρευστότητα που θα απέτρεπε την αθέτηση υποχρέωσης της Τράπεζας. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο L2 αποτελεί κατάλληλο μηχανισμό για την άρση σοβαρής διαταραχής που θα προκαλούνταν από την αθέτηση υποχρέωσης της Τράπεζας.
(309)
Εφόσον η ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου συνεπάγεται σχετικά υψηλό κόστος χρηματοδότησης για την Τράπεζα, η Τράπεζα έχει επαρκές κίνητρο για να αποφύγει την εξάρτησή της από την εν λόγω πηγή χρηματοδότησης για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της. Η Τράπεζα όφειλε να καταβάλει επιτόκιο […] μονάδων βάσης υψηλότερο από αυτό των συνήθων πράξεων αναχρηματοδότησης του Ευρωσυστήματος. Επιπλέον, η Τράπεζα όφειλε να καταβάλει ασφάλιστρα εγγύησης […] μ.β. στο κράτος. Ως εκ τούτου, το συνολικό κόστος της ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου για την Τράπεζα είναι πολύ υψηλότερο από το σύνηθες κόστος αναχρηματοδότησης της ΕΚΤ. Συγκεκριμένα, η διαφορά μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου κόστους είναι υψηλότερη από το επίπεδο της προμήθειας εγγύησης που επιβάλλει η ανακοίνωση περί παράτασης του 2011. Ως εκ τούτου, η συνολική αμοιβή την οποία χρέωσε το κράτος δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής. Όσον αφορά το ποσό της ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου, αυτό επανεξετάζεται τακτικά από την Τράπεζα της Ελλάδος και την ΕΚΤ με βάση τις πραγματικές ανάγκες της Τράπεζας. Παρακολουθούν στενά τη χρήση του και διασφαλίζουν ότι περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο. Κατά συνέπεια, το μέτρο L2 δεν παρέχει στην τράπεζα πλεονάζουσα ρευστότητα που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων που νοθεύουν τον ανταγωνισμό. Περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο ποσό.
(310)
Αυτή η αυστηρή παρακολούθηση της χρησιμοποίησης της ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου και η τακτική εξακρίβωση του ότι η χρήση της περιορίζεται στο ελάχιστο διασφαλίζει επίσης ότι η ρευστότητα είναι αναλογική και δεν προκαλεί αδικαιολόγητη νόθευση του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει μια σειρά μέτρων με σκοπό να μειωθούν οι αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις, όπως αναλύεται στην ενότητα 7.6, γεγονός που αποτελεί πρόσθετη διασφάλιση του ότι η εξάρτηση από την ενίσχυση ρευστότητας θα ολοκληρωθεί το ταχύτερο δυνατόν και ότι η εν λόγω ενίσχυση είναι αναλογική.
(311)
Το μέτρο L2 συνάδει συνεπώς με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008 και την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011. Εφόσον η τραπεζική ανακοίνωση του 2013 δεν θέσπισε πρόσθετες απαιτήσεις όσον αφορά τις εγγυήσεις, το μέτρο L2 είναι επίσης σύμφωνο και με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
7.4. Η ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ Β1, Β2, Β3 ΚΑΙ Β4 ΜΕ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ 2008, ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΕΡΙ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΕΡΙ ΠΑΡΑΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 2011
(312)
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 201, για να είναι μία ενίσχυση συμβιβάσιμη βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, πρέπει να συμμορφώνεται με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας (137): καταλληλότητα, αναγκαιότητα και αναλογικότητα.
(313)
Η ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και η ανακοίνωση περί παράτασης του 2011 παρέχουν πρόσθετες οδηγίες σχετικά με το ύψος της αμοιβής που απαιτείται για τις κρατικές εισφορές κεφαλαίων.
7.4.1. Καταλληλότητα των μέτρων
(314)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ανακεφαλαιοποιήσεις από το ΕΤΧΣ (μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4) είναι κατάλληλες, διότι αποτρέπουν την πτώχευση της Τράπεζας. Χωρίς αυτές, θα ήταν αδύνατη η συνέχιση των δραστηριοτήτων της, διότι η Τράπεζα παρουσίαζε αρνητική καθαρή θέση στο τέλος του 2012 (138).
(315)
Σχετικά, στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, η Επιτροπή ανέφερε ότι η Τράπεζα είναι ένα από τα μεγαλύτερα τραπεζικά ιδρύματα στην Ελλάδα, και σε χορηγήσεις δανείων και σε καταθέσεις. Ως εκ τούτου, η Τράπεζα είναι σημαντικός παράγοντας του τραπεζικού συστήματος στην Ελλάδα. Κατά συνέπεια, τυχόν αθέτηση υποχρέωσης της Τράπεζας θα δημιουργούσε σοβαρή διαταραχή στην ελληνική οικονομία. Με βάση τις τότε επικρατούσες συνθήκες, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην Ελλάδα είχαν δυσκολίες πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Η εν λόγω έλλειψη χρηματοδότησης περιόριζε την ικανότητά τους να χορηγούν δάνεια στην ελληνική οικονομία. Σε εκείνες τις συνθήκες, η αθέτηση υποχρέωσης από την Τράπεζα θα επιδείνωνε τη διαταραχή της οικονομίας. Επιπλέον, τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 ήταν απόρροια κυρίως του προγράμματος PSI, ενός εξαιρετικά σπάνιου και απρόβλεπτου γεγονότος, και όχι το αποτέλεσμα κακής διαχείρισης ή ανάληψης υπερβολικών κινδύνων από την Τράπεζα. Τα μέτρα, συνεπώς, αντιμετωπίζουν κατά κύριο λόγο τα αποτελέσματα του προγράμματος PSI και συμβάλλουν στη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ελλάδα.
(316)
Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον είχαν ληφθεί άμεσα όλα τα δυνατά μέτρα για να αποτραπεί το ενδεχόμενο να έχει ανάγκη η Τράπεζα για νέα βοήθεια στο μέλλον. Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 130 έως 132 της παρούσας απόφασης, η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει ένα σύνολο δράσεων στο πεδίο της εταιρικής διακυβέρνησης και των εμπορικών δραστηριοτήτων της Τράπεζας. Όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 102 έως 104 και στην αιτιολογική σκέψη 111, η Τράπεζα έχει επίσης προβεί σε καθολική αναδιοργάνωση των δραστηριοτήτων της, έχοντας πραγματοποιήσει ήδη πολλές μειώσεις κόστους και εκχωρήσεις δραστηριοτήτων. Ως εκ τούτου, οι αμφιβολίες της Επιτροπής έχουν αρθεί.
(317)
Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες για το αν υπήρχαν επαρκείς διασφαλίσεις σε περίπτωση που η Τράπεζα ετίθετο υπό τον έλεγχο του κράτους, ή σε περίπτωση που παρέμενε υπό τον έλεγχο ιδιωτών μετόχων, ενώ το κράτος θα εξακολουθούσε να διατηρεί την πλειοψηφική συμμετοχή. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι δεσμεύσεις που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 131 και 132 διασφαλίζουν ότι οι δανειοδοτικές πράξεις της Τράπεζας θα ασκούνται σε εμπορική βάση και η καθημερινή λειτουργία θα προστατεύεται έναντι της κρατικής παρέμβασης. Το πλαίσιο των σχέσεων που συμφωνήθηκε μεταξύ του ΕΤΧΣ και της Τράπεζας εξασφαλίζει επίσης ότι τα συμφέροντα του κράτους ως βασικού μετόχου προστατεύονται έναντι της ανάληψης υπερβολικών κινδύνων από τη διοίκηση της Τράπεζας.
(318)
Τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4, συνεπώς, εξασφαλίζουν τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ελλάδα. Έχουν ληφθεί σημαντικά μέτρα για να ελαχιστοποιηθούν μελλοντικές ζημίες και να διασφαλιστεί ότι οι δραστηριότητες της Τράπεζας δεν θα τεθούν σε κίνδυνο λόγω κακοδιοίκησης. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή διαπιστώνει την καταλληλότητα των μέτρων Β1, Β2, Β3 και Β4.
7.4.2. Αναγκαιότητα - περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο
(319)
Σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008, το μέτρο ενίσχυσης πρέπει, ως προς το ύψος και τη μορφή του, να είναι αναγκαίο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου. Αυτό σημαίνει ότι η εισφορά κεφαλαίου πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο ποσό για την επίτευξη του στόχου αυτού.
(320)
Το ποσό της κεφαλαιακής ενίσχυσης υπολογίστηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος στο πλαίσιο της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, ώστε να εξασφαλίζεται ότι τα βασικά ίδια κεφάλαια κατηγορίας 1 παραμένουν πάνω από ένα ορισμένο επίπεδο κατά την περίοδο 2012-2014, όπως αποτυπώνεται στον πίνακα 3. Ως εκ τούτου, δεν χορηγεί στην Τράπεζα πλεονάζον κεφάλαιο. Όπως εξηγήθηκε στην αιτιολογική σκέψη 316, τα μέτρα ελήφθησαν για να μειωθεί ο κίνδυνος να χρειαστεί η Τράπεζα πρόσθετη ενίσχυση στο μέλλον.
(321)
Όσον αφορά την αμοιβή για την πρώτη και τη δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρα Β1 και Β2), η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι χορηγήθηκαν τον Μάιο του 2012 και τον Δεκέμβριο του 2012 και καταβλήθηκαν σε είδος με τη μορφή ομολόγων του ΕΤΧΣ. Το ΕΤΧΣ εισέπραξε ως αμοιβή, από την ημερομηνία εκταμίευσης των εν λόγω ομολόγων του ΕΤΧΣ έως την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, τους δεδουλευμένους τόκους από τους τίτλους του ΕΤΧΣ και πρόσθετη αμοιβή 1 % (139). Όπως επισημάνθηκε στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, οι εν λόγω αμοιβές είναι χαμηλότερες από το 7 % έως 9 % που ορίζεται στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης. Ωστόσο, η περίοδος της χαμηλής αμοιβής περιορίστηκε σε ένα έτος για το μέτρο Β1 και σε πέντε μήνες για το μέτρο Β2 (δηλαδή πριν τη μετατροπή της προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης σε διαρκή ανακεφαλαιοποίηση σε κοινές μετοχές, συγκεκριμένα το μέτρο Β4). Ενώ η πρώτη και η δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση δεν προκάλεσαν μείωση της συμμετοχής των υφιστάμενων μετόχων, η ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, η οποία ήταν η μετατροπή της πρώτης και δεύτερης προσωρινής ανακεφαλαιοποιήσεις, μείωσε δραστικά το μερίδιο των εν λόγω μετόχων στο μετοχικό κεφάλαιο της Τράπεζας, εφόσον η συμμετοχή τους μειώθηκε στο 1,4 %. Τότε τερματίστηκε η μη φυσιολογική κατάσταση που επικρατούσε από την ημερομηνία της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης. Συνεπώς, έχουν εξαλειφθεί οι αμφιβολίες που διατυπώθηκαν στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank.
(322)
Επιπλέον, λόγω της άτυπης πηγής των δυσκολιών της Τράπεζας, καθώς οι ζημίες προέρχονται κυρίως από τη διαγραφή χρέους υπέρ του Δημοσίου (με το πρόγραμμα PSI και την επαναγορά χρέους που παρέχουν σημαντικό πλεονέκτημα στο κράτος, δηλαδή μείωση του χρέους) και από τις συνέπειες μιας παρατεταμένης ύφεσης στην εγχώρια αγορά του, η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί μια τέτοια προσωρινή παρέκκλιση από τις συνήθεις απαιτήσεις αμοιβής που ορίζονται στην ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης (140).
(323)
Το μέτρο B3 ήταν δέσμευση χορήγησης κεφαλαίων. Η εν λόγω δέσμευση του Δεκεμβρίου 2012 τέθηκε σε εφαρμογή με πραγματική εισφορά κεφαλαίου τον Μάιο-Ιούνιο του 2013, μόλις πέντε μήνες αργότερα. Για τον λόγο αυτό και για τους λόγους που παρατίθενται στην αιτιολογική σκέψη 322, είναι αποδεκτή η μη καταβολή αμοιβής για την εν λόγω δέσμευση.
(324)
Όσον αφορά το μέτρο Β4, σύμφωνα με την παράγραφο 8 της ανακοίνωσης περί παράτασης του 2011, οι εισφορές κεφαλαίου θα πρέπει να αναλαμβάνονται με επαρκή έκπτωση στην τιμή της μετοχής, προσαρμοσμένης για να ληφθεί υπόψη το φαινόμενο της μείωσης της συμμετοχής των μετόχων, ώστε να υπάρχει εύλογη βεβαιότητα επαρκούς αμοιβής για το κράτος. Ενώ η εν λόγω ανακεφαλαιοποίηση δεν προέβλεπε σημαντική έκπτωση της τιμής της μετοχής όπως προσαρμόστηκε για να ληφθεί υπόψη το φαινόμενο της μείωσης της συμμετοχής των μετόχων, ήταν πράγματι αδύνατο να επιτευχθεί σημαντική έκπτωση της θεωρητικής τιμής χωρίς δικαίωμα εγγραφής (141). Πριν από την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, το κεφάλαιο της Τράπεζας ήταν αρνητικό και η χρηματιστηριακή της κεφαλαιοποίηση ανερχόταν μόλις σε λίγες εκατοντάδες εκατ. ευρώ. Υπό τις συνθήκες αυτές, τίθεται το ερώτημα εάν θα έπρεπε να εκμηδενιστεί η συμμετοχή των υφιστάμενων μετόχων. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η τιμή έκδοσης ορίστηκε στο 50 % της μέσης χρηματιστηριακής τιμής των πενήντα τελευταίων ημερών πριν από τον καθορισμό της τιμής έκδοσης. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η μείωση της συμμετοχής των παλαιών μετόχων ήταν τεράστια, διότι μετά την εν λόγω ανακεφαλαιοποίηση κατείχαν μόνον το 1,4 % του μετοχικού κεφαλαίου της τράπεζας. Ως εκ τούτου, η εφαρμογή πρόσθετης έκπτωσης στη χρηματιστηριακή τιμή θα είχε αμελητέα επίπτωση στην αμοιβή του ΕΤΧΣ. Λαμβάνοντας υπόψη την ειδική κατάσταση των ελληνικών τραπεζών η οποία εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 322, και δεδομένου ότι η ανάγκη για ενίσχυση οφείλεται σε διαγραφή χρέους υπέρ του Δημοσίου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η τιμή έκδοσης είναι αρκούντως χαμηλή.
(325)
Εν κατακλείδι, τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 είναι αναγκαία ως ενίσχυση διάσωσης, τόσο ως προς το ύψος και ως προς τη μορφή τους.
7.4.3. Αναλογικότητα - μέτρα που περιορίζουν τις δευτερογενείς αρνητικές επιπτώσεις
(326)
Η Τράπεζα έχει λάβει πολύ μεγάλο ποσό κρατικής ενίσχυσης. Η κατάσταση αυτή μπορεί να προκαλέσει σοβαρές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Ωστόσο, η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει ένα σύνολο μέτρων που αποσκοπούν στη μείωση των αρνητικών δευτερογενών επιπτώσεων. Ειδικότερα, οι δεσμεύσεις προβλέπουν ότι η Τράπεζα θα συνεχίσει να λειτουργεί σε εμπορική βάση, όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 131 και 132. Η Ελλάδα έχει δεσμευθεί επίσης να απαγορεύσει τις εξαγορές και να πραγματοποιήσει διάφορες εκποιήσεις στο εξωτερικό και σε μη τραπεζικές δραστηριότητες στην Ελλάδα, όπως ορίζονται στην αιτιολογική σκέψη 133. Τα όρια στις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού εξετάζονται διεξοδικότερα στο τμήμα 7.6.
(327)
Έχει επίσης διοριστεί στην Τράπεζα ένας εντολοδόχος παρακολούθησης για να παρακολουθεί τη σωστή εφαρμογή των δεσμεύσεων σχετικά με την εταιρική διακυβέρνηση και τις εμπορικές δραστηριότητες. Θα αποφεύγονται τυχόν επιζήμιες αλλαγές στις εμπορικές πρακτικές της Τράπεζας και, με τον τρόπο αυτό, θα μειωθούν οι αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις.
(328)
Τέλος, ένα νέο ολοκληρωμένο σχέδιο αναδιάρθρωσης υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 16 Απριλίου 2014. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης θα αξιολογηθεί στο τμήμα 7.6.
(329)
Εν κατακλείδι, οι αμφιβολίες που διατυπώθηκαν στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για την Eurobank έχουν αρθεί. Τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 είναι αναλογικά βάσει της παραγράφου 15 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008.
7.4.4. Συμπέρασμα σχετικά με τη συμμόρφωση των ανακεφαλαιοποιήσεων του ΕΤΧΣ με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008, την ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης και την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011
(330)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ανακεφαλαιοποιήσεις του ΕΤΧΣ (μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4) είναι κατάλληλες, αναγκαίες και αναλογικές, σύμφωνα με την παράγραφο 15 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, της ανακοίνωσης περί ανακεφαλαιοποίησης και της ανακοίνωσης περί παράτασης του 2011.
7.5. ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΕΡΙ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΓΟΡΩΝ ΤΟΥ ΝΕΟΥ TT ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ PROTON ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ
(331)
Οι παράγραφοι 23 και 40 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης εξηγούν ότι οι εξαγορές επιχειρήσεων από ενισχυόμενες τράπεζες κανονικά είναι αντίθετες με τις υποχρεώσεις για μείωση του κόστους αναδιάρθρωσης και τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Επιπλέον, μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο ή να δυσχεράνουν την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Η Επιτροπή οφείλει, συνεπώς, να αξιολογήσει κατά πόσον οι εξαγορές που πραγματοποίησε η Τράπεζα μπορεί να συμβιβάζονται με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης.
7.5.1. Η συμμόρφωση της εξαγοράς του Νέου TT με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
7.5.1.1. Επίπτωση της εξαγοράς του Νέου TT στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Τράπεζας
(332)
Όσον αφορά τη λειτουργική αποδοτικότητα, οι εξαγορές στις οποίες προέβη η Τράπεζα θα ενισχύσουν την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Τράπεζας, αφού η συγχώνευση δύο τραπεζών στην ίδια γεωγραφική αγορά παρέχει την ευκαιρία να επιτευχθούν σημαντικές συνέργειες, για παράδειγμα με τη μορφή μείωσης του προσωπικού, κλεισίματος υποκαταστημάτων και μείωσης των γενικών εξόδων. Η Τράπεζα θα αποκτήσει τους πελάτες και τους καταθέτες, ενώ μειώνει σημαντικά το κόστος διανομής. Θα κλείσει τα περισσότερα από τα υποκαταστήματα με το σήμα «T-Bank» και ορισμένα από τα υποκαταστήματα με το σήμα «Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο», πέραν του εξορθολογισμού των λειτουργιών κεντρικών υπηρεσιών.
(333)
Όσον αφορά τις θέσεις ρευστότητας, η πράξη έχει επίσης θετικό αντίκτυπο στον δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις της Τράπεζας, μειώνοντάς τον σημαντικά από ένα υπερβολικά υψηλό επίπεδο, εφόσον το Νέο TT είχε πολύ περισσότερες καταθέσεις παρά δάνεια. Ειδικότερα, στην επιστολή της προς το ΕΤΧΣ της 8ης Ιουλίου 2013, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε ότι η Τράπεζα βρισκόταν υπό μεγάλη πίεση κατά τα δύο έτη πριν την εξαγορά. Η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε ότι η Τράπεζα είχε χάσει μερίδια αγοράς στην Ελλάδα, και ότι ήταν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τη χρηματοδότηση του Ευρωσυστήματος και την επείγουσα παροχή ρευστότητας. Στην επιστολή της, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε το μεγάλο χρηματοδοτικό κενό, τον ενοποιημένο δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις του 132 % και την επιδείνωση της εικόνας της τράπεζας στους πελάτες. Στο έγγραφο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος ανέφερε ότι η εξαγορά του νέου TT από την Τράπεζα θα οδηγούσε σε «σημαντική αύξηση των καταθέσεων [της Τράπεζας], βελτιώνοντας με τον τρόπο αυτό το συνολικό προφίλ χρηματοδότησης, τη γνώμη των καταθετών και την ικανότητά της να προσελκύσει νέες καταθέσεις με ελκυστικότερους όρους από τους παρόντες».
(334)
Ως εκ τούτου, η εξαγορά συμβάλλει στην αποκατάσταση της θέσης ρευστότητας της Τράπεζας, η οποία έχει καθοριστική σημασία για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας. Η Επιτροπή αναγνώρισε τον θετικό αντίκτυπο της εξαγοράς με επιστολή των υπηρεσιών της προς το ΕΤΧΣ της 8ης Ιουλίου 2013. Στην εν λόγω επιστολή, η Επιτροπή επισήμανε ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας, το οποίο είχε υποβληθεί από την Ελλάδα πριν από την εξαγορά του νέου TT, δεν τηρούσε την υποχρέωση αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, διότι ο ισολογισμός της Τράπεζας στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης ήταν επισφαλής. Στην ίδια επιστολή, η Επιτροπή ανέφερε ότι «η εξαγορά του πλούσιου σε καταθέσεις [Νέου TT] θα ήταν βασικός παράγοντας για τη βελτίωση του ισολογισμού της [της Τράπεζας] και, ως εκ τούτου, για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς της». Η εκτίμηση αυτή ήταν δικαιολογημένη ενόψει του αντίκτυπου μιας τέτοιας εξαγοράς στη ρευστότητα της Τράπεζας: «Με βάση τα στοιχεία του τέλους του 2012, η εξαγορά θα είχε ως αποτέλεσμα την άμεση μείωση του δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις από 155 % σε 123 %, το οποίο θα καθιστούσε εφικτή την ικανοποίηση της απαίτησης [της Επιτροπής] στα τέλη του 2017».
(335)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εξαγορά είναι θετική για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Τράπεζας.
7.5.1.2. Επίπτωση της εξαγοράς στο ύψος της ενίσχυσης που χρειάζεται η Τράπεζα
(336)
Σύμφωνα με την παράγραφο 23 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η ενίσχυση αναδιάρθρωσης δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την αγορά μετοχών άλλων εταιρειών, αλλά απλώς για την κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης που είναι αναγκαία για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της Τράπεζας.
(337)
Η Τράπεζα κατέβαλε την τιμή αγοράς σε νέες μετοχές και με τον τρόπο αυτό η εξαγορά δεν χρηματοδοτήθηκε μέσω κρατικής ενίσχυσης. Ως εκ τούτου, οι κεφαλαιακές ανάγκες που δημιουργήθηκαν από την καταβολή της τιμής αγοράς καλύφθηκαν αμέσως με την έκδοση νέων μετοχών, με αποτέλεσμα η καταβολή του τιμήματος αγοράς να μη δημιουργήσει καθαρή αύξηση των κεφαλαιακών αναγκών της Τράπεζας. Επιπλέον, το ΕΤΧΣ κατείχε το 100 % του Νέου ΤΤ, το οποίο σημαίνει ότι όλες οι νέες μετοχές που εξέδωσε η Τράπεζα δόθηκαν στο ΕΤΧΣ, δηλαδή στο Δημόσιο.
(338)
Η εξαγορά καθαυτή δεν θα επιφέρει πρόσθετη κρατική ενίσχυση, διότι το νέο TT κάλυψε τις κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις. Επιπλέον, αυτό το ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα είχε δημιουργηθεί λίγους μόνο μήνες πριν από την εξαγορά του. Εφόσον τα περιουσιακά στοιχεία μιας προβληματικής τράπεζας εκτιμώνται και αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους πριν μεταβιβαστούν σε ένα ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι το δανειακό χαρτοφυλάκιο του Νέου TT περιελάμβανε ζημίες που είχαν αποσιωπηθεί ή ότι δεν υπήρχαν επαρκείς προβλέψεις για την κάλυψη ζημιών.
(339)
Εν κατακλείδι, στις ειδικές περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, η εξαγορά του Νέου TT κατ’ εξαίρεση δεν παραβιάζει την αρχή ότι μια ενίσχυση πρέπει περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο.
7.5.1.3. Στρεβλωτικό αποτέλεσμα της εξαγοράς στον ανταγωνισμό
(340)
Σύμφωνα με τις παραγράφους 39 και 40 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, οι κρατικές ενισχύσεις δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται εις βάρος των επιχειρήσεων που δεν λαμβάνουν ενίσχυση για την εξαγορά ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Η παράγραφος 41 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης αναφέρει επίσης ότι μπορεί να επιτρέπονται οι εξαγορές όταν αποτελούν μέρος διαδικασίας εξυγίανσης αναγκαίας για την αποκατάσταση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας ή για την εξασφάλιση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού και ότι η διαδικασία εξαγοράς πρέπει να τηρεί την αρχή της παροχής ίσων ευκαιριών σε όλους τους δυνητικούς αγοραστές και το αποτέλεσμα πρέπει να εξασφαλίζει συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές.
(341)
Το Νέο TT δεν ήταν βιώσιμη τράπεζα σε αυτόνομη βάση. Η εξυγίανση της τράπεζας αυτής ζητήθηκε στο πλαίσιο του ΜΟΧΠ της 15ης Μαΐου 2013. Η πράξη μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως μέρος της διαδικασίας εξυγίανσης που είναι αναγκαία για την αποκατάσταση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, όπως περιγράφεται στην παράγραφο 41 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
(342)
Κανένας υποψήφιος που δεν έλαβε ενίσχυση δεν υπέβαλε έγκυρη προσφορά για την απόκτηση του Νέου TT και η διαδικασία πώλησης ήταν ανοικτή, διαφανής και χωρίς διακρίσεις. Κατά συνέπεια, δεν υπήρξε κανένας αποκλεισμός μη ενισχυόμενου προσφέροντος από την Τράπεζα. Εφόσον η πράξη εγκρίθηκε από την Ελληνική Αρχή Ανταγωνισμού (142), η Επιτροπή θεωρεί ότι η έκβαση της διαδικασίας πώλησης διασφαλίζει τις συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην Ελλάδα.
(343)
Βάσει των ανωτέρω, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η εξαγορά του Νέου TT είναι σύμφωνη με το τμήμα 4 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
7.5.1.4. Συμπέρασμα σχετικά με την εξαγορά του Νέου TT
(344)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, λόγω της μοναδικής κατάστασης των ελληνικών τραπεζών (143) και των ιδιαιτεροτήτων της εξαγοράς του Νέου TT, η εξαγορά είναι συμβιβάσιμη με τις απαιτήσεις που ορίζονται στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης.
7.5.2. Η συμμόρφωση της εξαγοράς της Νέας Τράπεζας Proton με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
7.5.2.1. Επίπτωση της εξαγοράς της Νέας Τράπεζας Proton στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Τράπεζας
(345)
Όσον αφορά τη λειτουργική αποδοτικότητα, η εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton θα έπρεπε να ενισχύσει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Τράπεζας, αφού η συγχώνευση δύο τραπεζών στην ίδια γεωγραφική αγορά παρέχει την ευκαιρία να επιτευχθούν σημαντικές συνέργειες, για παράδειγμα με τη μορφή μείωσης του προσωπικού, κλεισίματος υποκαταστημάτων και μείωσης των γενικών εξόδων.
(346)
Η εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton επιτρέπει στην Τράπεζα να επωφεληθεί από συνέργειες. Η Τράπεζα θα αποκτήσει τους πελάτες και τους καταθέτες με παράλληλο κλείσιμο των περισσότερων υποκαταστημάτων και τον εξορθολογισμό του συστήματος πληροφόρησης καθώς και των λειτουργιών κεντρικών υπηρεσιών. Η πράξη της εξαγοράς επίσης μείωσε τον δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις της Τράπεζας, διότι η Νέα Τράπεζα Proton είχε χαμηλότερο δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις. Στα τέλη Ιουνίου 2013, ο δείκτης καθαρών χορηγήσεων προς καταθέσεις της Τράπεζας ήταν περίπου 135,79 %, ενώ ο δείκτης καθαρών χορηγήσεων προς καταθέσεις της Νέας Τράπεζας Proton ήταν περίπου 52,68 %.
(347)
Εν κατακλείδι, η εξαγορά είχε θετική επίπτωση στη βιωσιμότητα της Τράπεζας.
7.5.2.2. Επίπτωση της εξαγοράς της Νέας Τράπεζας Proton στο ποσό της ενίσχυσης που χρειάζεται η Τράπεζα
(348)
Σύμφωνα με την παράγραφο 23 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η ενίσχυση αναδιάρθρωσης δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την αγορά μετοχών άλλων εταιρειών, αλλά απλώς για την κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης που είναι αναγκαία για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της Τράπεζας.
(349)
Η Τράπεζα κατέβαλε μια συμβολική τιμή για την αγορά της Νέας Τράπεζας Proton (ένα ευρώ), ενώ η αποκτηθείσα οντότητα είχε ανακεφαλαιοποιηθεί επαρκώς πριν από την πώληση. Η εν λόγω ανακεφαλαιοποίηση περιελάμβανε διατάξεις για μελλοντικές ζημίες από δάνεια και λειτουργικές ζημίες (144). Ως εκ τούτου, η εξαγορά έναντι ενός ευρώ μιας επαρκώς κεφαλαιοποιημένης τράπεζας δεν αύξησε τις κεφαλαιακές ανάγκες της Τράπεζας.
(350)
Εν κατακλείδι, η εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton δεν αντιβαίνει στην αρχή ότι η ενίσχυση πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο.
7.5.2.3. Στρεβλωτικό αποτέλεσμα της εξαγοράς της Νέας Τράπεζας Proton στον ανταγωνισμό
(351)
Σύμφωνα με τις παραγράφους 39 και 40 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, οι κρατικές ενισχύσεις δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται εις βάρος των επιχειρήσεων που δεν λαμβάνουν ενίσχυση για την εξαγορά ανταγωνιστικών επιχειρήσεων.
(352)
Η Νέα Τράπεζα Proton δεν ήταν βιώσιμη σε αυτόνομη βάση. Η εξυγίανση της τράπεζας αυτής ζητήθηκε στο πλαίσιο του ΜΟΧΠ της 15ης Μαΐου 2013. Η εξαγορά μπορεί συνεπώς να θεωρηθεί μέρος διαδικασίας εξυγίανσης που απαιτείται για την αποκατάσταση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, όπως περιγράφεται στην παράγραφο 41 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
(353)
Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι κανένας υποψήφιος που δεν έλαβε ενίσχυση δεν υπέβαλε έγκυρη προσφορά για την εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton και η διαδικασία πώλησης ήταν ανοικτή, διαφανής και χωρίς διακρίσεις. Κατά συνέπεια, δεν υπήρξε κανένας αποκλεισμός μη ενισχυόμενου προσφέροντος από την Τράπεζα. Εφόσον η πράξη εγκρίθηκε από την Ελληνική Αρχή Ανταγωνισμού (145), η Επιτροπή θεωρεί ότι η έκβαση της διαδικασίας πώλησης διασφαλίζει τις συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην Ελλάδα.
(354)
Βάσει των ανωτέρω, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton είναι σύμφωνη με το τμήμα 4 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
7.5.2.4. Συμπέρασμα σχετικά με την εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton
(355)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της εξαγοράς της Νέας Τράπεζας Proton, η εν λόγω εξαγορά συμβιβάζεται με τις απαιτήσεις που ορίζονται στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης.
7.6. Η ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ Α, B1, B2, B3, B4 ΚΑΙ Γ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΕΡΙ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ Γ ΜΕ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ 2013
7.6.1. Πηγές δυσκολιών και συνέπειες για την αξιολόγηση βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης
(356)
Όπως αναφέρεται στα τμήματα 2.1.1 και 2.1.2, οι δυσχέρειες που αντιμετωπίζει η Τράπεζα προέρχονται κυρίως από την κρίση του ελληνικού δημόσιου χρέους και τη βαθιά ύφεση στην Ελλάδα και τη Νότια Ευρώπη. Όσον αφορά το πρώτο στοιχείο, η ελληνική κυβέρνηση έπαψε να έχει πρόσβαση στις χρηματοπιστωτικές αγορές και, εντέλει, αναγκάστηκε να διαπραγματευθεί συμφωνία με τους εγχώριους και διεθνείς πιστωτές της, δηλαδή το πρόγραμμα PSI, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα το κούρεμα των απαιτήσεων έναντι του ελληνικού κράτους κατά 53,3 %. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε ανταλλαγή του 31,5 % των απαιτήσεων με νέα ΟΕΔ με χαμηλότερα επιτόκια και μεγαλύτερες ληκτότητες. Το Δημόσιο επαναγόρασε αυτά τα νέα ΟΕΔ από τις ελληνικές τράπεζες τον Δεκέμβριο του 2012 σε τιμή μεταξύ του 30,2 % και του 40,1 % της ονομαστικής αξίας τους και, με τον τρόπο αυτό, οριστικοποιήθηκε πρόσθετη ζημία για τις ελληνικές τράπεζες. Εκτός από τις συνέπειες που είχαν για την κεφαλαιακή θέση της το πρόγραμμα PSI και η επαναγορά χρέους, η Τράπεζα επλήγη επίσης από τεράστια εκροή καταθέσεων από το 2010 έως τα μέσα του 2012, λόγω του κινδύνου εξόδου της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ ως επακόλουθο ενός μη βιώσιμου δημόσιου χρέους και της οικονομικής ύφεσης.
(357)
Τα μέτρα Β1, Β2, Β3 και Β4 αντιπροσωπεύουν ποσό 5 839 εκατ. ευρώ, το οποίο είναι περίπου το ποσό της ζημίας που καταλογίστηκε μετά το πρόγραμμα PSI (5 781 εκατ. ευρώ). Στην περίπτωση αυτή, και εάν οι δυσκολίες δεν οφείλονται κυρίως στη συμπεριφορά ανάληψης υπερβολικών κινδύνων, η παράγραφος 14 της ανακοίνωσης περί παράτασης του 2011 προβλέπει ότι η Επιτροπή μετριάζει τις απαιτήσεις της.
(358)
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ορισμένες από τις κεφαλαιακές ανάγκες προκύπτουν από την τακτική έκθεση ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στον κίνδυνο μη πληρωμής λόγω αδυναμίας του Δημοσίου της οικείας χώρας. Το γεγονός αυτό επισημάνθηκε επίσης και στις αιτιολογικές σκέψεις 58 και 69 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank. Κατά συνέπεια, η ανάγκη του να αντιμετωπίσει η Τράπεζα ζητήματα ηθικού κινδύνου στο σχέδιο αναδιάρθρωσής της είναι μικρότερη από ό,τι για άλλα ενισχυόμενα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που είχαν συσσωρεύσει υπερβολικούς κινδύνους. Εφόσον τα μέτρα ενίσχυσης είναι λιγότερο στρεβλωτικά, τα μέτρα που ελήφθησαν για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού θα πρέπει, ως εκ τούτου, να είναι αναλογικά ηπιότερα. Εφόσον το πρόγραμμα PSI και η επαναγορά χρέους συνιστούν διαγραφή χρέους υπέρ του Δημοσίου, η αμοιβή του κράτους κατά την ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών μπορεί να είναι χαμηλότερη.
(359)
Ωστόσο, εφόσον η ελληνική οικονομία έχει συρρικνωθεί κατά περίπου 25 % από το 2008, η Τράπεζα οφείλει να προσαρμόσει την οργάνωση, τη διάρθρωση του κόστους και το εμπορικό της δίκτυο σε αυτό το νέο περιβάλλον, ώστε να αποκαταστήσει την αποδοτικότητά της. Ως εκ τούτου, αν και δεν υφίσταται ζήτημα ηθικού κινδύνου, η Τράπεζα πρέπει να αναδιαρθρώσει τις δραστηριότητές της στην Ελλάδα για να εξασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της.
(360)
Η Επιτροπή παρατηρεί, επίσης, ότι η Τράπεζα ήταν περισσότερο εκτεθειμένη στον κίνδυνο μη πληρωμής λόγω αδυναμίας του Δημοσίου σε σχέση με ορισμένες άλλες τράπεζες στην Ελλάδα. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί το σύνολο των ζημιών στα ΟΕΔ (η ζημία λόγω του προγράμματος PSI) να αποδοθεί στην τακτική έκθεση ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στον κίνδυνο μη πληρωμής λόγω αδυναμίας του Δημοσίου της οικείας χώρας.
(361)
Η δεύτερη πηγή ζημιών της Τράπεζας είναι οι ζημίες από τα δάνεια που χορήγησε σε ελληνικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εν λόγω ζημίες οφείλονται κυρίως στην εξαιρετικά βαθιά και παρατεταμένη συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά περίπου 25 % σε διάστημα πέντε ετών και δεν οφείλονται σε επισφαλείς πρακτικές δανειοδοσίας από την Τράπεζα. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση που χορηγήθηκε για να καλυφθούν οι εν λόγω ζημίες δεν δημιουργεί ηθικό κίνδυνο, το οποίο συμβαίνει όταν μια ενίσχυση προστατεύει μια τράπεζα από τις συνέπειες των επικίνδυνων συμπεριφορών του παρελθόντος. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση αυτή νοθεύει λιγότερο τον ανταγωνισμό (146).
(362)
Ωστόσο, μέρος των κεφαλαιακών αναγκών και των ζημιών από δάνεια της Τράπεζας προέρχονται από ορισμένες διεθνείς θυγατρικές (Ρουμανία, Βουλγαρία, Πολωνία και Ουκρανία). Ενδεικτικά, το 2012, η Τράπεζα κατέγραψε απώλειες στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Ουκρανία, ενώ οι εν λόγω θυγατρικές έλαβαν ενδοεταιρική χρηματοδότηση ύψους 1,8 δισεκατ. ευρώ.
(363)
Οι προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων του 2012 για τον καθορισμό των κεφαλαιακών αναγκών της Τράπεζας έδειξαν επίσης ότι μέρος των κεφαλαιακών αναγκών προήλθε από ζημίες από δάνεια στην αλλοδαπή. Οι προβλέψεις ζημιών πιστωτικού κινδύνου για τα δάνεια αυτά ανήλθαν σε 1 228 εκατ. ευρώ σύμφωνα με το βασικό σενάριο και σε 1 622 εκατ. ευρώ με το δυσμενές σενάριο.
(364)
Εν κατακλείδι, η παράγραφος 14 της ανακοίνωσης περί παράτασης του 2011 καλύπτει σημαντικό μέρος των ζημιών και την επακόλουθη ανάγκη για ενίσχυση, το οποίο επιτρέπει στην Επιτροπή να μετριάσει τις απαιτήσεις της. Μέρος της ανάγκης για ενίσχυση απορρέει από τις ζημίες από ελληνικά δάνεια λόγω της εξαιρετικά βαθιάς και παρατεταμένης ύφεσης και όχι από δάνεια υψηλού κινδύνου. Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό αυτές τις συνθήκες δεν δημιουργούν ηθικό κίνδυνο και, ως εκ τούτου, είναι λιγότερο στρεβλωτικές για τον ανταγωνισμό.
(365)
Τέλος, μέρος της ανάγκης για ενίσχυση οφείλεται στην ανάληψη κινδύνων από την ίδια την Τράπεζα, ιδίως όσον αφορά τις αλλοδαπές θυγατρικές και την κατοχή περισσότερων ΟΕΔ.
7.6.2. Βιωσιμότητα
(366)
Ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να διασφαλίζει ότι το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα είναι σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (τμήμα 2 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης). Στην προκειμένη περίπτωση, ως περίοδος αναδιάρθρωσης ορίζεται το διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας έκδοσης της παρούσας απόφασης και της 31ης Δεκεμβρίου 2018.
(367)
Σύμφωνα με τις παραγράφους 9 έως 11 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η Ελλάδα υπέβαλε ολοκληρωμένο και αναλυτικό σχέδιο αναδιάρθρωσης με πλήρη στοιχεία για το επιχειρηματικό μοντέλο της Τράπεζας. Το σχέδιο προσδιορίζει επίσης τις αιτίες των δυσκολιών που αντιμετώπιζε η Τράπεζα καθώς και τα μέτρα που έχουν ληφθεί για να αντιμετωπιστούν όλα τα ζητήματα βιωσιμότητας που αντιμετώπιζε. Συγκεκριμένα, το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιγράφει τη στρατηγική που έχει υιοθετηθεί για τη διατήρηση της αποτελεσματικότητας της λειτουργικής διαχείρισης της Τράπεζας και τον χειρισμό του υψηλού ποσοστού των μη εξυπηρετούμενων δανείων, της χαμηλής αποτελεσματικότητας της λειτουργικής διαχείρισης, της επισφαλούς ρευστότητας και της κεφαλαιακής θέση της και των αλλοδαπών θυγατρικών της οι οποίες ήταν εξαρτημένες από τη μητρική τους εταιρεία για τη χρηματοδότηση και τα κεφάλαια τους.
7.6.2.1. Τραπεζικές δραστηριότητες στην Ελλάδα
(368)
Όσον αφορά τη ρευστότητα και την εξάρτηση της Τράπεζας από τη χρηματοδότηση από το Ευρωσύστημα, το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει περιορισμένη αύξηση του ισολογισμού στην Ελλάδα, ενώ εκτιμάται ότι θα πρέπει να αυξηθεί και πάλι η βάση των καταθέσεων. Η εξάρτηση από επείγουσα ενίσχυση ρευστότητας, η οποία έχει ήδη μειωθεί, θα εξακολουθήσει να μειώνεται, γεγονός που θα βοηθήσει επίσης την Τράπεζα να μειώσει το κόστος της χρηματοδότησής της.
(369)
Η ανάληψη δέσμευσης για τον δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις που περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 127 διασφαλίζει ότι η διάρθρωση του ισολογισμού της Τράπεζας θα είναι βιώσιμη έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Η πώληση τίτλων και άλλων παρεπόμενων δραστηριοτήτων θα ενισχύσει επίσης τη θέση ρευστότητας της τράπεζας και θα διασφαλίσει ότι δεν εξαρτάται από τις αγορές χονδρικής. Λόγω της συνεχιζόμενης πίεσης στη θέση ρευστότητας της Τράπεζας, η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί το αίτημα των ελληνικών αρχών να τους επιτραπεί να χορηγήσουν ρευστότητα στην Τράπεζα βάσει των μέτρων εγγύησης και ομολογιακών δανείων του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών.
(370)
Για να μειώσει το κόστος χρηματοδότησής της, η Τράπεζα έχει αναλάβει επίσης δέσμευση να συνεχίσει τη μείωση των επιτοκίων καταθέσεων, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 127. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η μείωση του κόστους των καταθέσεων θα συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της αποδοτικότητας της Τράπεζας προ προβλέψεων.
(371)
Από την έναρξη της κρίσης, η Τράπεζα έχει εξορθολογίσει σε μεγάλο βαθμό το εμπορικό της δίκτυο στην Ελλάδα, μέσω της μείωσης του αριθμού των υποκαταστημάτων και των εργαζομένων. Έως το 2018, το συνολικό κόστος της Τράπεζας θα μειωθεί περαιτέρω κατά […] % σε σύγκριση με το 2013 (147). Για την επίτευξη του στόχου αυτού, η Τράπεζα έχει δεσμευτεί να μειώσει τα υποκαταστήματα και τους υπαλλήλους της στην Ελλάδα, με ανώτατο όριο […] και […] αντίστοιχα στις 31 Δεκεμβρίου 2017, με μέγιστο συνολικό κόστος στην Ελλάδα ύψους 800 εκατ. ευρώ. Ο αναμενόμενος δείκτης αποτελεσματικότητας θα είναι κατώτερος από […] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης διατηρεί την αποτελεσματικότητα της Τράπεζας στο νέο περιβάλλον της αγοράς.
(372)
Ένα άλλο βασικό στοιχείο είναι η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, εφόσον ανέρχονταν στο 29,4 % του χαρτοφυλακίου στις 31 Δεκεμβρίου 2013 (148). Η Τράπεζα σχεδιάζει να δημιουργήσει μια ειδική υπηρεσία διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων. Έχει επίσης αναλάβει δέσμευση να τηρεί αυστηρά πρότυπα όσον αφορά την πιστωτική πολιτική, με σκοπό να μεγιστοποιήσει την αξία για την Τράπεζα σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δανειοδότησης, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 131 και 132.
7.6.2.2. Εταιρική διακυβέρνηση
(373)
Ένα άλλο σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι η διακυβέρνηση της Τράπεζας, δεδομένου ότι το ΕΤΧΣ κατείχε το 95,23 % των μετοχών της Τράπεζας στις 31 Δεκεμβρίου 2013. Με βάση το ιστορικό των κρατικών τραπεζών στην Ελλάδα, μια ειδική σχέση-πλαίσιο συμφωνήθηκε μεταξύ της Τράπεζας και του ΕΤΧΣ το 2013. Η συμφωνία προστατεύει τις καθημερινές δραστηριότητες της Τράπεζας από την υπερβολική παρέμβαση του κύριου μετόχου της, εξασφαλίζοντας ότι το ΕΤΧΣ μπορεί να παρακολουθεί την υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης και να προλαμβάνει την υπερβολική ανάληψη κινδύνου από τη διοίκηση της Τράπεζας μέσω κατάλληλων διαδικασιών διαβούλευσης. Η Τράπεζα δεσμεύτηκε επίσης να παρακολουθεί στενά την έκθεσή της σε συνδεδεμένους δανειολήπτες.
(374)
Ο νόμος του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε το 2014, προβλέπει ότι οι μετοχές που αναλήφθηκαν από το ΕΤΧΣ με την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 δεν θα έχουν δικαίωμα ψήφου, εάν τουλάχιστον το 50 % της αύξησης κεφαλαίου του 2014 είναι εγγεγραμμένο από ιδιώτες επενδυτές. Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Τράπεζας, η Επιτροπή δεν θα λάβει αρνητική θέση για τον έλεγχο που παραχωρήθηκε σε ιδιώτες μετόχους, εάν αυτοί επενδύσουν σημαντικό ποσό ιδίων κεφαλαίων στην Τράπεζα. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι ο περιορισμός των δικαιωμάτων ψήφου του ΕΤΧΣ δεν θα εφαρμόζεται στις ψηφοφορίες που αφορούν το καταστατικό της Τράπεζας ή σε άλλες εταιρικές πράξεις ή άλλες αποφάσεις στρατηγικού χαρακτήρα. Η Επιτροπή χαρακτηρίζει θετικά το γεγονός ότι το ΕΤΧΣ θα ανακτήσει τα πλήρη δικαιώματα ψήφου, εάν η Τράπεζα δεν εφαρμόσει το σχέδιο αναδιάρθρωσής της. Οι διατάξεις αυτές διασφαλίζουν ότι, ενώ το ΕΤΧΣ δεν θα παρεμβαίνει στην καθημερινή λειτουργία της Τράπεζας, μπορεί να διατηρήσει τη συμμετοχή του ως μέτοχος και ως αρχή που είναι υπεύθυνη για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
7.6.2.3. Διεθνείς δραστηριότητες
(375)
Ορισμένες από τις διεθνείς δραστηριότητες της Τράπεζας έχουν εξαντλήσει το κεφάλαιο, τη ρευστότητα και την κερδοφορία της κατά το παρελθόν, όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 362 και 363.
(376)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει μεταστροφή του επιχειρηματικού μοντέλου της Τράπεζας προς μια τράπεζα που εστιάζεται περισσότερο σε […]. Η Τράπεζα έχει ήδη πωλήσει τη μη κερδοφόρο θυγατρική της στην Πολωνία, EFG Poland. Άρχισε επίσης τον εξορθολογισμό των άλλων θυγατρικών, την ενίσχυση της διαδικασίας αναδοχής δανείων και τη μείωση του χρηματοδοτικού κενού των θυγατρικών. Προτίθεται να εκποιήσει τη […] θυγατρική […] (149). Επίσης, θα αναδιαρθρώσει περαιτέρω τις δραστηριότητες της […] και της […] πριν από την πιθανή πώλησή τους σε μεταγενέστερο στάδιο, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 116.
(377)
Η συνολική αποδοτικότητα των δραστηριοτήτων στην αλλοδαπή θα αποκατασταθεί από […] και μετά. Κατά την ίδια ημερομηνία, η χρηματοδότηση που χορηγείται στις αλλοδαπές θυγατρικές θα μειωθεί κατά […] σε σύγκριση με το επίπεδο στις 31 Δεκεμβρίου 2012.
(378)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Τράπεζα θα έχει αναδιαρθρωθεί επαρκώς και έχει μειώσει το μέγεθος των αλλοδαπών θυγατρικών της, ώστε να μην είναι εκτεθειμένη σε πρόσθετες κεφαλαιακές ανάγκες και ελλείψεις ρευστότητας στο μέλλον. Η δέσμευση που περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 128 να μην εισφέρει μεγάλα ποσά κεφαλαίων στις διεθνείς θυγατρικές της Τράπεζας διασφαλίζει επίσης ότι οι αλλοδαπές θυγατρικές δεν θα αποτελούν κίνδυνο για τα κεφάλαια ή τη ρευστότητα.
7.6.2.4. Συμπέρασμα σχετικά με τη βιωσιμότητα
(379)
Το βασικό σενάριο που περιγράφεται στο τμήμα 2.4 δείχνει ότι στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, η Τράπεζα θα είναι σε θέση να επιτύχει απόδοση που θα της επιτρέπει να καλύπτει όλα τα έξοδα της και για να παρέχει κατάλληλη απόδοση ιδίων κεφαλαίων, λαμβάνοντας υπόψη το προφίλ κινδύνου. Πράγματι, η απόδοση των κεφαλαίων της Τράπεζας θα ανέλθει στο […] % το 2018 σύμφωνα με το βασικό σενάριο. Την ίδια στιγμή, η κεφαλαιακή θέση της Τράπεζας αναμένεται, βάσει των προβολών, να παραμείνει σε ικανοποιητικό επίπεδο, εφόσον ο συντελεστής κεφαλαιακής επάρκειας δεν θα υποχωρήσει κάτω του […] % από το 2014 και μετά.
(380)
Τέλος, η Επιτροπή καταγράφει επίσης το δυσμενές σενάριο που περιγράφεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας, όπως υποβλήθηκε από τις ελληνικές αρχές. Το δυσμενές σενάριο βασίζεται σε ένα σύνολο παραδοχών που συμφωνήθηκε με το ΕΤΧΣ. Λαμβάνει υπόψη πιο παρατεταμένη και βαθύτερη ύφεση καθώς και μια σοβαρότερη μείωση των τιμών των ακινήτων (150). Το σχέδιο αναδιάρθρωσης δείχνει ότι η Τράπεζα θα είναι ανθεκτική σε μια εύλογη πίεση καθώς, με βάση το δυσμενές σενάριο, η Τράπεζα παραμένει κερδοφόρα κατά το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, με απόδοση ιδίων κεφαλαίων […] % και δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 […] % το 2018.
(381)
Οι προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων που πραγματοποίησε η Τράπεζα της Ελλάδος το 2013 επιβεβαιώνουν ότι το ποσό του επιπρόσθετου κεφαλαίου που θα αντληθεί το 2014, ήτοι 2 864 εκατ. ευρώ, είναι επαρκές σύμφωνα με το βασικό σενάριο για την περίοδο αναδιάρθρωσης. Η Τράπεζα θα υποβάλει επίσης έκτακτο σχέδιο κεφαλαιοποίησης στην Τράπεζα της Ελλάδος με μέτρα που θα εφαρμοστούν σε περίπτωση που το οικονομικό περιβάλλον επιδεινωθεί περαιτέρω. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, κατά την εκτίμηση των κεφαλαιακών αναγκών σύμφωνα με το βασικό σενάριο, η Τράπεζα της Ελλάδος επέφερε ήδη διάφορες προσαρμογές που είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση των εκτιμώμενων κεφαλαιακών αναγκών σε σύγκριση με τις κεφαλαιακές ανάγκες κατά την εκτίμηση της Τράπεζας στο δικό της βασικό σενάριο. Οι βασικές κεφαλαιακές ανάγκες που εκτιμήθηκαν από την Τράπεζα της Ελλάδος μπορούν, συνεπώς, να θεωρηθούν ως ένα είδος προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων. Για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η Τράπεζα είναι βιώσιμη, η Επιτροπή δεν απαιτεί να διαθέτει η Τράπεζα εξαρχής επαρκή κεφάλαια για την κάλυψη των κεφαλαιακών αναγκών με βάση το ακραία δυσμενές σενάριο κατά τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδας, εφόσον το επίπεδο της τελευταίας εκτίμησης αντιπροσωπεύει υψηλό επίπεδο πιέσεων.
(382)
Επιπλέον, είναι θετικό το γεγονός ότι η Τράπεζα δεν θα κάνει πρόσθετες επενδύσεις σε τίτλους μη επενδυτικής κατηγορίας, το οποίο θα συμβάλει στη διατήρηση της κεφαλαιακής θέσης και της ρευστότητας της.
(383)
Η Επιτροπή μπορεί, συνεπώς, να συμπεράνει ότι η Τράπεζα έχει λάβει επαρκή μέτρα για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα βιωσιμότητας για τις εγχώριες τραπεζικές δραστηριότητες και τις δραστηριότητες στο εξωτερικό.
7.6.3. Ίδια συνεισφορά και επιμερισμός των επιβαρύνσεων
7.6.3.1. Αξιολόγηση της συμμόρφωσης των μέτρων A, B1, B2, B3 και Β4 με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης
(384)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, οι τράπεζες και οι μέτοχοί τους πρέπει να συμμετέχουν στην αναδιάρθρωση στο μέτρο του δυνατού, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι η ενίσχυση θα περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο. Οι τράπεζες θα πρέπει ως εκ τούτου να χρησιμοποιούν τους δικούς τους πόρους για να χρηματοδοτήσουν την αναδιάρθρωση, προβαίνοντας, για παράδειγμα, σε πώληση περιουσιακών στοιχείων, ενώ οι μέτοχοι οφείλουν να καλύψουν τις ζημίες του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, στον βαθμό του δυνατού. Οι δεσμεύσεις τις οποίες ανέλαβε η Τράπεζα θα πρέπει να εξασφαλίσουν τη χρήση ιδίων πόρων και τη συμμετοχή στην αναδιάρθρωση των αρχικών μετόχων και ιδιωτών επενδυτών που έχουν στην κατοχή τους υβριδικό κεφάλαιο της Τράπεζας.
7.6.3.1.1. Ίδια συνεισφορά της Τράπεζας: εκποιήσεις και μείωση του κόστους
(385)
Η Τράπεζα έχει εκποιήσει σημαντικές επιχειρήσεις για να ενισχύσει την κεφαλαιακή της επάρκεια. Η πώληση των μεγάλων θυγατρικών της στην Πολωνία και την Τουρκία έχει βελτιώσει την κεφαλαιακή της θέση κατά περίπου 750 εκατ. ευρώ. Οι πωλήσεις αυτές έχουν επίσης βελτιώσει τη θέση ρευστότητας της Τράπεζας. Η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Eurobank Properties επέτρεψε στην Τράπεζα να αυξήσει το κεφάλαιό της κατά 200 εκατ. ευρώ.
(386)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει την πώληση πρόσθετων περιουσιακών στοιχείων σε […] και […]. Ειδικότερα, η Τράπεζα δεσμεύτηκε ότι θα μειώσει το μέγεθος των αλλοδαπών περιουσιακών στοιχείων της σε 8,77 δισεκατ. ευρώ. Λαμβάνοντας υπόψη την απομόχλευση και τις εκποιήσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί και μετά την υλοποίησή της εν λόγω πρόσθετης μείωσης, η Τράπεζα θα έχει μειώσει σημαντικά τη γεωγραφική παρουσία της σε […]
(387)
Επιπλέον, η Τράπεζα δεσμεύτηκε ότι θα μειώσει περαιτέρω το μέγεθος των δραστηριοτήτων της στην αλλοδαπή, εάν χρειαστεί εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ για ποσό άνω του 1 δισεκατ. ευρώ. Στην περίπτωση αυτή, η Τράπεζα θα μειώσει την αξία του χαρτοφυλακίου των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της στα 3,5 δισεκατ. ευρώ κατ’ ανώτατο όριο. Εάν το ποσό της εισφοράς κεφαλαίου στο πλαίσιο του μέτρου Γ είναι μικρότερο του 1 δισεκατ. ευρώ, οι ιδιώτες επενδυτές θα έχουν επενδύσει τουλάχιστον 1,5 δισεκατ. ευρώ, δηλαδή περισσότερο από το ΕΤΧΣ. Αυτή η μεγαλύτερη συμμετοχή από ιδιώτες επενδυτές θα μείωνε σημαντικά το ποσό της απαιτούμενης ενίσχυσης, ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο την κατανομή των επιβαρύνσεων.
(388)
Η Τράπεζα δεσμεύτηκε επίσης να πωλήσει τη μεγάλη και κερδοφόρο ασφαλιστική θυγατρική της.
(389)
Προκειμένου να περιορίσει τις κεφαλαιακές της ανάγκες, η Τράπεζα έχει δεσμευθεί ότι δεν θα χρησιμοποιήσει τα κεφάλαια για να στηρίξει ή να αυξήσει το μέγεθος των αλλοδαπών θυγατρικών της, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 128. Επιπλέον, οι δεσμεύσεις προβλέπουν ότι η Τράπεζα δεν θα προβεί σε νέες εξαγορές.
(390)
Η Τράπεζα δεσμεύτηκε επίσης για ένα φιλόδοξο πρόγραμμα μείωσης του κόστους, όπως αναφέρεται στο τμήμα 2.4.2. Τα έξοδα της θα μειωθούν περαιτέρω έως το 2018. […]
(391)
Η Ελλάδα έχει ιδίως αναλάβει τη δέσμευση ότι έως τις […] η Τράπεζα δεν θα πληρώσει σε κανέναν υπάλληλο ή διοικητικό στέλεχος συνολικές ετήσιες αποδοχές (μισθούς, συνταξιοδοτικές εισφορές, πριμ) άνω των […]. Επιπλέον, εάν το ΕΤΧΣ πρέπει να εγγραφεί για συμμετοχή σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας, η Ελλάδα έχει δεσμευθεί να εφαρμόζει ανώτατα μισθολογικά όρια σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013 (151).
7.6.3.1.2. Επιμερισμός βαρών σε παλαιούς μετόχους και άντληση νέων κεφαλαίων στην αγορά.
(392)
Η ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 επέφερε δραστική μείωση της συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο των παλαιών μετόχων της Τράπεζας (μέτρο Β 4). Πράγματι, το ποσοστό συμμετοχής των παλαιών μετόχων μειώθηκε από το 100 % πριν από την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 μόλις στο 1,44 %. Επίσης, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Τράπεζα δεν έχει καταβάλει κανένα μέρισμα σε μετρητά από το 2008. Τέλος, η Επιτροπή κρίνει θετικά το γεγονός ότι το ΕΤΧΣ θα εισφέρει πρόσθετο κεφάλαιο μόνο εάν η τράπεζα δεν κατορθώσει να το αντλήσει από την αγορά σε τιμή που θεωρείται εύλογη και καθορίζεται από δύο ανεξάρτητους εκτιμητές.
7.6.3.1.3. Επιμερισμός των βαρών σε ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης
(393)
Οι κάτοχοι τίτλων μειωμένης εξασφάλισης της Τράπεζας συνεισέφεραν στο κόστος αναδιάρθρωσης της Τράπεζας. Η Τράπεζα εκτέλεσε πολλές πράξεις διαχείρισης παθητικού με σκοπό τη δημιουργία κεφαλαίων. Το συνολικό ποσό των υποχρεώσεων που ανταλλάχθηκαν ανήλθε σε 748 εκατ. ευρώ, με κέρδος κεφαλαίου 565 εκατ. ευρώ, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 122 και 123.
(394)
Τα χρηματοοικονομικά μέσα η διευθέτηση των οποίων εκκρεμεί ακόμη υπόκεινται στην απαγόρευση της πληρωμής τοκομεριδίων, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 133. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι διασφαλίζεται ο ορθός επιμερισμός των βαρών για τους ιδιώτες κατόχους υβριδικού κεφαλαίου της τράπεζας και ότι πληρούνται ως προς το θέμα αυτό τα κριτήρια της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
(395)
Εν κατακλείδι, λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που αναπτύχθηκαν στο τμήμα 7.6.1, η Επιτροπή θεωρεί επαρκή τα μέτρα ίδιας συνεισφοράς και επιμερισμού των βαρών που εφάρμοσε η Ελλάδα για να περιοριστεί το ποσό των μέτρων ενίσχυσης Α, Β1, Β2, Β3 και Β4 στο ελάχιστο αναγκαίο.
7.6.3.2. Αξιολόγηση της συμμόρφωσης του μέτρου Γ με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013
(396)
Η τραπεζική ανακοίνωση του 2013 συμπληρώνει την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης και απαιτεί αυξημένο επιμερισμό των βαρών και, για τις τράπεζες που λαμβάνουν κεφαλαιακή στήριξη, να λάβουν πρόσθετα μέτρα για να περιοριστεί η ενίσχυση στο ελάχιστο. Η παράγραφος 29 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013 απαιτεί από το κράτος μέλος να αποδείξει ότι όλα τα μέτρα για τον περιορισμό των εν λόγω ενισχύσεων στο ελάχιστο έχουν αξιοποιηθεί στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Για τον σκοπό αυτό, το κράτος μέλος πρέπει να υποβάλει σχέδιο άντλησης κεφαλαίων, να εξασφαλίσει τον κατάλληλο επιμερισμό των επιβαρύνσεων μεταξύ μετόχων και πιστωτών μειωμένης εξασφάλισης, και να αποτρέψει την εκροή κεφαλαίων πριν από την απόφαση αναδιάρθρωσης. Σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013, το σχέδιο άντλησης κεφαλαίων πρέπει να περιλαμβάνει εκδόσεις δικαιωμάτων, προαιρετικές πράξεις διαχείρισης παθητικού, εκποιήσεις για την αύξηση κεφαλαίου, μέτρα απομόχλευσης, μη διανομή κερδών και άλλα μέτρα, όπως η εφαρμογή αυστηρών πολιτικών κόστους και αποδοχών.
(397)
Η παράγραφος 47 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013 ορίζει ότι, όταν εντοπίζονται ελλείψεις κεφαλαίων, μια τράπεζα πρέπει να αποτρέπει τις εκροές κεφαλαίων λαμβάνοντας μια δέσμη μέτρων που αποβλέπουν στο να διασφαλισθεί το ίδιο αποτέλεσμα με αυτό της απαγόρευσης της τακτικής καταβολής μερισμάτων και τοκομεριδίων, της απαγόρευσης της ηγετικής θέσης στον καθορισμό των τιμών ή της απαγόρευσης της διαφήμισης. Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι απαγορεύσεις αυτές έχουν ήδη τηρηθεί από την Τράπεζα, όπως περιλαμβάνονται στον κατάλογο των δεσμεύσεων που υπέβαλε η Ελλάδα και περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 133, και η Τράπεζα δεν έχει καταβάλει κανένα μέρισμα από το 2008.
(398)
Η δέσμευση για την ανακεφαλαιοποίηση του 2014 (μέτρο Γ) παρέχει περιθώριο ασφαλείας για την απορρόφηση των μελλοντικών ζημιών, όπως καθορίστηκε από τη άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που διενήργησε η Τράπεζα της Ελλάδος το 2013 και δημοσιοποιήθηκε στις 6 Μαρτίου 2014. Τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων δείχνουν ότι η Τράπεζα χρειάζεται πρόσθετα κεφάλαια 2 945 εκατ. ευρώ για να καλύψει τις μελλοντικές ζημίες σε ένα σενάριο ακραίων καταστάσεων. Το μέτρο Γ καλύπτει μόνο τις κεφαλαιακές ανάγκες που θα παραμείνουν στο βαθμό που i) δεν μπορούν να καλυφθούν με πρόσθετες εκποιήσεις ή μέτρα για την ενίσχυση του μετοχικού κεφαλαίου (η Επιτροπή θεωρεί ότι η Τράπεζα έχει αναλύσει όλες τις δυνατές εκποιήσεις και δεσμεύθηκε για όλες όσες μπορούν να μειώσουν τις κεφαλαιακές ανάγκες στο πλαίσιο του σχεδίου κεφαλαιοποίησης που υπέβαλε στην Τράπεζα της Ελλάδος) και ii) δεν καλύπτονται από ιδιώτες επενδυτές στο πλαίσιο της αύξησης μετοχικού κεφαλαίου του Απριλίου του 2014. Ως εκ τούτου, δεν παρέχει στην Τράπεζα κανένα πλεόνασμα κεφαλαίου.
(399)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 385 έως 395, η Τράπεζα έχει ήδη λάβει μέτρα πριν από την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων για να περιορίσει στο ελάχιστο το ποσό των απαιτούμενων κεφαλαίων. Εάν, στο πλαίσιο της τρέχουσας διαδικασίας άντλησης κεφαλαίων, η Τράπεζα μπορέσει να αντλήσει το μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαίου που απαιτείται από τους ιδιώτες επενδυτές και οι πρόσθετες ενισχύσεις που καταβάλλονται από το ΕΤΧΣ παραμένουν κάτω του 1 δισεκατ. ευρώ, δεν θα απαιτηθεί καμία πρόσθετη ίδια συνεισφορά της Τράπεζας. Ωστόσο, εάν η χορηγούμενη ενίσχυση βάσει του μέτρου Γ υπερβεί αυτό το επίπεδο, θα ήταν σκόπιμο η Τράπεζα να εκποιήσει περισσότερες δραστηριότητες.
(400)
Όσον αφορά τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων, η τραπεζική ανακοίνωση του 2013 προβλέπει ότι ο κατάλληλος καταμερισμός των επιβαρύνσεων συνεπάγεται συνεισφορές από τους μετόχους, τους κατόχους υβριδικού κεφαλαίου και τους κατόχους τίτλων μειωμένης εξασφάλισης πριν από τη χορήγηση ενίσχυσης υπό μορφή κεφαλαιακής στήριξης. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η Ελλάδα έχει τροποποιήσει το εθνικό της νομοθετικό πλαίσιο, για να διασφαλισθεί ότι οι πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης θα συμβάλουν στο κόστος της αναδιάρθρωσης της Τράπεζας πριν από οποιαδήποτε πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου στην Τράπεζα. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η Ελλάδα έχει δεσμευθεί ότι θα εφαρμόσει τα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 6α του νόμου του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε το 2014, το οποίο προβλέπει την κατανομή του κεφαλαιακού ελλείμματος στους κατόχους των εν λόγω κεφαλαιακών μέσων της και άλλων υποχρεώσεων μειωμένης εξασφάλισης, εάν είναι αναγκαίο. Ενώ αυτός ο καταμερισμός των επιβαρύνσεων θα πραγματοποιηθεί μόνο μετά την ημερομηνία της δέσμευσης για την ανακεφαλαιοποίηση του 2014 (μέτρο Γ), σύμφωνα με την παράγραφο 45 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα υπήρχαν δυσανάλογα αποτελέσματα, εάν η υποχρεωτική μετατροπή των τίτλων μειωμένης εξασφάλισης και υβριδικών κεφαλαίων πραγματοποιούνταν ήδη κατά τη στιγμή της ανάληψης της δέσμευσης. Εάν η τράπεζα έπρεπε να αντλήσει επαρκή ιδιωτικά κεφάλαια για να καλύψει όλες τις κεφαλαιακές ανάγκες της, όπως καθορίζονται από την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων που πραγματοποίησε η Τράπεζα της Ελλάδος, η μετατροπή των κατόχων χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης θα ήταν δυσανάλογη. Η δέσμευση που έχει αναλάβει η Ελλάδα να διασώσει με ίδια μέσα τους πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης πριν από την καταβολή οποιαδήποτε κεφαλαιακής ενίσχυσης στην Τράπεζα είναι, συνεπώς, επαρκής για να εξασφαλιστεί ο ορθός επιμερισμός των επιβαρύνσεων.
(401)
Επιπλέον, για να διασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή των ιδιοκτητών της Τράπεζας στην αποκατάσταση επαρκούς κεφαλαιακής βάσης κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι, έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, η Τράπεζα θα διατηρήσει τα μερίσματα και δεν θα καταβάλει τοκομερίδια που δεν είναι εκ του νόμου υποχρεωμένη να καταβάλει. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με την παράγραφο 26 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης και την παράγραφο 47 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013, η τράπεζα δεν θα χρησιμοποιήσει την κρατική ενίσχυση για την καταβολή πληρωμών από ίδια κεφάλαια, εάν δεν υπάρχουν επαρκή κέρδη για την καταβολή τέτοιων πληρωμών.
(402)
Η Τράπεζα έχει επίσης δεσμευθεί ότι έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017, η Τράπεζα δεν θα πληρώσει σε κανέναν υπάλληλο ή διοικητικό στέλεχος συνολικές ετήσιες αποδοχές (μισθούς, συνταξιοδοτικές εισφορές, πριμ) υψηλότερες από τις συνολικές ετήσιες αποδοχές του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τυχόν εθελοντική μερική παραίτηση του Διοικητή από την αμοιβή του). Επιπλέον, εάν το ΕΤΧΣ πρέπει να εγγραφεί για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας, η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να εφαρμόζει ανώτατα μισθολογικά όρια σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013 (152).
(403)
Η Επιτροπή οφείλει να εκτιμήσει κατά πόσον η δέσμευση που καλύπτει δύο σενάρια πληροί τις απαιτήσεις που ορίζονται στην τραπεζική ανακοίνωση του 2013.
(404)
Βάσει του πρώτου σεναρίου, σύμφωνα με το οποίο το ΕΤΧΣ δεν εισφέρει νέα κεφάλαια στην Τράπεζα, η ενίσχυση που εμπεριέχεται στο μέτρο Γ θα περιοριστεί σε μια απλή δέσμευση κάλυψης μιας αύξησης κεφαλαίου και το ΕΤΧΣ δεν θα καταβάλει ούτε ένα ευρώ, διότι όλες οι νέες μετοχές θα έχουν αναληφθεί από ιδιώτες επενδυτές. Η τραπεζική ανακοίνωση του 2013 προβλέπει ότι ο περιορισμός των αποδοχών μπορεί να λήξει όταν επιστραφεί η ενίσχυση. Ωστόσο, οι ενισχύσεις που περιλαμβάνονται σε μια τέτοια δεσμευτική ανάληψη σε σχέση με μελλοντική αύξηση κεφαλαίου δεν μπορούν να επιστραφούν, διότι η εν λόγω δέσμευση δεν εφαρμόζεται στην πράξη ποτέ (εφόσον δεν εκταμιεύτηκε ποτέ κανένα ποσό από το Δημόσιο στην Τράπεζα). Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί ότι ο περιορισμός των αποδοχών εφαρμόζεται για ορισμένο χρονικό διάστημα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η δέσμευση που ανέλαβε η Ελλάδα, η οποία διαρκεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017 (ήτοι για περίοδο τριών ετών και οκτώ μηνών η οποία λήγει ένα χρόνο πριν από τη λήξη του σχεδίου αναδιάρθρωσης) αποτελεί ορθή εφαρμογή του τελευταίου εδαφίου της παραγράφου 38 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013. Επειδή η ετήσια αμοιβή του διοικητού της Τράπεζας της Ελλάδος είναι χαμηλότερη από το ανώτατο όριο που προβλέπεται στο δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 38 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013, και λόγω του ότι η εν λόγω δέσμευση θα ισχύει για ολόκληρο τον όμιλο, η Επιτροπή θεωρεί ότι η προταθείσα δέσμευση από την Ελλάδα, για την περίπτωση που δεν υπάρξει εγγραφή από το ΕΤΧΣ για συμμετοχή στην προβλεπόμενη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, είναι σύμφωνη με την παράγραφο 38 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013.
(405)
Με βάση το δεύτερο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο το ΕΤΧΣ θα έπρεπε να εγγραφεί για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας, η Ελλάδα δεσμεύεται να τροποποιήσει τη δέσμευση, ώστε να είναι σύμφωνη με την τραπεζική ανακοίνωση του 2013. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, εάν το ΕΤΧΣ εγγραφεί για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, για να τηρήσει την τραπεζική ανακοίνωση του 2013, η διάρκεια του ανώτατου ορίου στις αποδοχές θα τροποποιηθεί, ώστε να διαρκέσει έως την πρώτη από τις ημερομηνίες της λήξης του σχεδίου αναδιάρθρωσης, στις 31 Δεκεμβρίου 2018, ή μιας πράξης ισοδύναμης με την επιστροφή της ενίσχυσης. Εφόσον οι κοινές μετοχές δεν μπορούν να εξοφληθούν από την Τράπεζα, η Επιτροπή δέχεται ότι η πώληση των μετοχών στη δευτερογενή αγορά με κέρδος θα μπορούσε να θεωρηθεί ισοδύναμη με την επιστροφή της ενίσχυσης.
(406)
Εν κατακλείδι, και με τα δύο σενάρια, η δέσμευση για περιορισμό των αποδοχών που ανέλαβε η Ελλάδα είναι σύμφωνη με τις απαιτήσεις της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013.
(407)
Όσον αφορά την αμοιβή του κράτους, η ανακοίνωση περί παράτασης του 2011 απαιτεί την έκδοση νέων μετοχών σε τιμή χαμηλότερη της αγοραίας τιμής, μετά την προσαρμογή λόγω της μείωσης της συμμετοχής των μετόχων. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι σκοπός αυτής της απαίτησης είναι να διασφαλιστεί ότι το κράτος εισπράττει επαρκή αποζημίωση για τη συμμετοχή του στην Τράπεζα με αντίστοιχη μείωση της συμμετοχής των παλαιών μετόχων. Στην περίπτωση του μέτρου Γ, το κράτος είναι ήδη ο κύριος μέτοχος της Τράπεζας, κατέχοντας άνω του 90 % των μετοχών. Ως εκ τούτου, η υπέρμετρη έκπτωση επί της αγοραίας τιμής θα μείωνε την αμοιβή του Δημοσίου για το μέτρο Β4 και ενδέχεται να ενέχει στοιχείο ενίσχυσης προς τους επενδυτές, εάν η έκπτωση υποεκτιμά την αξία της Τράπεζας. Για να αποφευχθεί μια τέτοια κατάσταση, η τιμή εγγραφής δεν μπορεί να είναι χαμηλότερη από την κατώτατη τιμή που καθορίζεται με βάση τις δύο αποτιμήσεις από ανεξάρτητους εκτιμητές. Ως εκ τούτου, οι λεπτομερείς ρυθμίσεις καθορισμού των τιμών προστατεύουν το ΕΤΧΣ από την υπερβολική μείωση της συμμετοχής των νέων επενδυτών, διασφαλίζοντας παράλληλα την εγγραφή του ΕΤΧΣ σε νέες μετοχές σε τιμή που αντανακλά την αξία της Τράπεζας. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί την έκδοση νέων μετοχών με μικρότερη έκπτωση από την τρέχουσα αγοραία τιμή σε σχέση με την προβλεπομένη από την ανακοίνωση περί παράτασης του 2011 και θεωρεί αποδεκτή την κατώτατη τιμή.
(408)
Σε περίπτωση που οι μετοχές είχαν εκδοθεί σε υψηλότερη τιμή, θα υπήρχε κίνδυνος να αποτραπεί η συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου και κατά συνέπεια η άντληση ιδιωτικών κεφαλαίων θα ήταν περιορισμένη.
(409)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ίδια συνεισφορά και ο επιμερισμός των επιβαρύνσεων είναι κατάλληλοι για το μέτρο Γ.
7.6.3.3. Συμπέρασμα για την ίδια συνεισφορά και τον επιμερισμό των επιβαρύνσεων
(410)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι, σε σχέση με τη συνολική κρατική ανακεφαλαιοποίηση, η ίδια συνεισφορά και ο επιμερισμός των επιβαρύνσεων, υπό μορφή πώλησης περιουσιακών στοιχείων υπολείπονται σημαντικά από τα επίπεδα που η Επιτροπή θεωρεί συνήθως επαρκή. Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων που αναπτύχθηκαν στο τμήμα 7.6.1, βάσει των οποίων η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί χαμηλότερο επίπεδο ίδιας συνεισφοράς και επιμερισμού των επιβαρύνσεων, μπορεί να θεωρηθεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει επαρκή μέτρα ίδιας συνεισφοράς και επιμερισμού των βαρών.
(411)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης πληροί επίσης τις απαιτήσεις της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013 όσον αφορά το μέτρο Γ.
7.6.4. Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(412)
Η ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης απαιτεί το σχέδιο αναδιάρθρωσης να προτείνει μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και τη διασφάλιση ενός ανταγωνιστικού τραπεζικού τομέα. Επιπλέον, τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίζουν τα ζητήματα ηθικού κινδύνου και να διασφαλίζουν ότι η κρατική ενίσχυση δεν χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση αθέμιτης από πλευράς ανταγωνισμού συμπεριφοράς.
(413)
Σύμφωνα με το σημείο 31 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, κατά την αξιολόγηση του ύψους της ενίσχυσης και των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση, η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο το απόλυτο όσο και το σχετικό ποσό της ενίσχυσης, καθώς και τον βαθμό επιμερισμού των επιβαρύνσεων και τη θέση του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στην αγορά μετά την αναδιάρθρωση. Ως προς αυτό, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η Τράπεζα έχει εισπράξει κεφάλαια από το Δημόσιο, ισοδύναμα με το 16 % των περιουσιακών στοιχείων σταθμισμένου κινδύνου (με εξαίρεση το μέτρο Γ). Με το μέτρο Γ, η Τράπεζα λαμβάνει τη δέσμευση να χορηγήσει πρόσθετο κεφάλαιο ύψους 2 864 δισεκατ. ευρώ, με αποτέλεσμα η συνολική κεφαλαιακή ενίσχυση να ανέλθει στο 23,7 % των ΠΣΣΚ της Τράπεζας. Εκτός από την κεφαλαιακή ενίσχυση, η Τράπεζα έλαβε και ενίσχυση ρευστότητας. Η Τράπεζα έχει λάβει εγγυήσεις ρευστότητας για ποσό 13 600 εκατ. ευρώ στις 15 Απριλίου 2011 και 13 932 εκατ. ευρώ στις 30 Νοεμβρίου 2013, που αντιπροσωπεύουν το 17 % του ισολογισμού της Τράπεζας κατά την ίδια ημερομηνία. Η Τράπεζα έλαβε επίσης ΕΠΡ με την εγγύηση του δημοσίου ύψους 12 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012, που αντιπροσώπευε το 18 % του ισολογισμού της Τράπεζας εκείνη την ημερομηνία. Η ανάγκη εφαρμογής μέτρων για τον περιορισμό πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού είναι συνεπώς δικαιολογημένη, λαμβάνοντας υπόψη το σχετικά μεγάλο ποσό ενίσχυσης. Επιπλέον, το μερίδιο αγοράς της Τράπεζας στην Ελλάδα είναι μεγάλο, με μερίδια αγοράς 17 % για τις χορηγήσεις και 12 % για τις καταθέσεις στις 31 Δεκεμβρίου 2012. Οι εξαγορές του Νέου TT και της Νέας Τράπεζας Proton αύξησαν τα μερίδια αγοράς της Τράπεζας σε 20,7 % για τις χορηγήσεις και σε 18,8 % για τις καταθέσεις τον Σεπτέμβριο του 2013 (153).
(414)
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι δυσκολίες της Τράπεζας οφείλονται κυρίως σε εξωτερικούς κραδασμούς, όπως η κρίση του δημόσιου χρέους της Ελλάδας και η παρατεταμένη ύφεση που διαταράσσει την ελληνική οικονομία από το 2008, όπως επισημάνθηκε στην αιτιολογική σκέψη 69 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank. Η ανάγκη να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα του ηθικού κινδύνου μειώνεται, καθώς η Τράπεζα δεν φαίνεται να έχει αναλάβει υπερβολικούς κινδύνους. Όπως εξετάστηκε στο τμήμα 7.6.1, το στρεβλωτικό αποτέλεσμα των μέτρων ενίσχυσης είναι μικρότερο υπό το πρίσμα αυτών των παραγόντων και, ως εκ τούτου, είναι μικρότερη και η ανάγκη να ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων. Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή μπορεί κατ’ εξαίρεση να δεχθεί ότι, παρά το υψηλό ποσό της ενίσχυσης, το σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν προβλέπει καμία μείωση του ισολογισμού και των δανείων στην Ελλάδα.
(415)
Ωστόσο, η Επιτροπή σημειώνει ότι οι ανακεφαλαιοποιήσεις από το κράτος επέτρεψαν στην Τράπεζα να συνεχίσει τις τραπεζικές της δραστηριότητες σε αγορές του εξωτερικού και τις ασφαλιστικές της δραστηριότητες στην Ελλάδα.
(416)
Ως προς αυτό, η Επιτροπή παρατηρεί, εκτός από την απομόχλευση και την αναδιάρθρωση που έχουν ήδη εφαρμοστεί, τη δέσμευση της Τράπεζας να πωλήσει τις ασφαλιστικές της δραστηριότητες έως […] καθώς και τη δέσμευσή της να μειώσει το μέγεθος των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018, γεγονός που είναι πιθανό να επιφέρει περαιτέρω εκποιήσεις σε […] και […] και τη δέσμευσή της να μη χρησιμοποιήσει την ενίσχυση για να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη αυτών των δραστηριοτήτων. Η Επιτροπή κρίνει αναλογικό το να είναι η μείωση των περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό μεγαλύτερη εάν, στο πλαίσιο του μέτρου Γ, το ΕΤΧΣ καταβάλει στην Τράπεζα πρόσθετη κεφαλαιακή ενίσχυση ύψους άνω του 1 δισεκατ. ευρώ. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 295, μια τέτοια ενίσχυση θα προκαλούσε μεγαλύτερη νόθευση του ανταγωνισμού από μια απλή δέσμευση συμμετοχής στην αύξηση κεφαλαίου. Ωστόσο, εάν η πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου είναι κατώτερη από 1 δισεκατ. ευρώ, θα επιφέρει μεγαλύτερη συμμετοχή ύψους τουλάχιστον 1,5 δισεκατ. ευρώ από ιδιώτες επενδυτές. Επιπλέον, η μεγαλύτερη ιδιωτική συμμετοχή θα συνιστούσε πρόσθετο επιμερισμό επιβαρύνσεων, όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 388. Η παράγραφος 31 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης αναφέρει ότι τόσο το καταβαλλόμενο τίμημα για τη συνδρομή που παρέχεται από το κράτος όσο και ο βαθμός καταμερισμού των επιβαρύνσεων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση των μέτρων καταμερισμού επιβαρύνσεων. Ως εκ τούτου, οι πρόσθετες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού θα παραμείνουν περιορισμένες, εάν το ύψος της εισφοράς του ΕΤΧΣ είναι χαμηλότερο του 1 δισεκατ. ευρώ.
(417)
Η Ελλάδα έχει δεσμευθεί επίσης να απαγορεύσει τις εξαγορές, διασφαλίζοντας ότι η Τράπεζα δεν θα χρησιμοποιήσει την κρατική ενίσχυση που λαμβάνει για την εξαγορά νέας επιχείρησης. Η εν λόγω απαγόρευση εξασφαλίζει ότι η ενίσχυση χρησιμοποιείται αυστηρά για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας των τραπεζικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα και όχι για ανάπτυξη, για παράδειγμα, σε αγορές του εξωτερικού.
(418)
Η δέσμευση για μείωση του επιτοκίου που καταβάλλεται για τις καταθέσεις στην Ελλάδα από μη βιώσιμα υψηλά επίπεδα εξασφαλίζει επίσης ότι η κρατική ενίσχυση δεν θα χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση μη βιώσιμων στρατηγικών συγκέντρωσης καταθέσεων που νοθεύουν τον ανταγωνισμό στην ελληνική αγορά. Παρομοίως, η δέσμευση για την εφαρμογή αυστηρών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά την τιμολόγηση των νέων δανείων, βάσει κατάλληλης αξιολόγησης πιστωτικών κινδύνων, θα εμποδίσει την Τράπεζα να νοθεύσει τον ανταγωνισμό στην ελληνική αγορά εφαρμόζοντας ακατάλληλες στρατηγικές τιμολόγησης των δανείων σε πελάτες.
(419)
Λαμβανομένης υπόψη της ειδικής κατάστασης που περιγράφεται στο τμήμα 7.6.1, καθώς και των μέτρων που προβλέπονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχουν επαρκείς διασφαλίσεις για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
7.7. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ
(420)
Σύμφωνα με το τμήμα 5 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, πρέπει να υποβάλλονται συστηματικές εκθέσεις, ώστε η Επιτροπή να είναι σε θέση να ελέγχει την ορθή εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Όπως αναφέρεται στις δεσμεύσεις (154), η Ελλάδα θα εξασφαλίσει ότι ο εντολοδόχος παρακολούθησης, ο οποίος έχει ήδη διοριστεί από την Τράπεζα με την έγκριση της Επιτροπής, θα παρακολουθεί την υλοποίηση των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Ελλάδα για την αναδιάρθρωση των δραστηριοτήτων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και για την εταιρική διακυβέρνηση και τις εμπορικές δραστηριότητες. Κατά την άποψη της Επιτροπής, με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται επομένως η δέουσα παρακολούθηση της υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(421)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Ελλάδα έθεσε παράνομα σε εφαρμογή τα μέτρα ενίσχυσης SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/N), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C, πρώην 2012/NN), SA.31155 (2013/C) (2013/NN), κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διότι είχαν τεθεί σε εφαρμογή πριν από την επίσημη κοινοποίησή τους. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης σε συνδυασμό με τις δεσμεύσεις που παρατίθενται στα παραρτήματα εξασφαλίζει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Τράπεζας, είναι επαρκές όσον αφορά τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων και την ίδια συνεισφορά και είναι κατάλληλο και αναλογικό για την αντιστάθμιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκαλούνται από τα εξεταζόμενα στην παρούσα απόφαση μέτρα ενίσχυσης. Το υποβληθέν σχέδιο αναδιάρθρωσης και οι αναληφθείσες δεσμεύσεις πληρούν τα κριτήρια της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης και, ως εκ τούτου, τα μέτρα αναδιάρθρωσης μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Τα κατωτέρω μέτρα που τέθηκαν σε εφαρμογή ή σχεδιάστηκαν από την Ελλάδα συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης:
α)
η επείγουσα παροχή ρευστότητας που χορηγήθηκε στη Eurobank Ergasias ΑΕ. («Eurobank») από την Τράπεζα της Ελλάδος με την εγγύηση της Ελληνικής Δημοκρατίας (μέτρο L2)7·
β)
η δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση ύψους 1 341 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας («ΕΤΧΣ») στην Eurobank τον Δεκέμβριο του 2012 (μέτρο Β2)·
γ)
η επιστολή δέσμευσης για ποσό 528 εκατ. ευρώ, η οποία χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank στις 21 Δεκεμβρίου 2012 (μέτρο Β3)·
δ)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 5 839 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank τον Μάιο του 2013 (μέτρο Β4)·
ε)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 2 864 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ μετά την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 2 864 εκατ. ευρώ που εγκρίθηκε από την έκτακτη συνέλευση των μετόχων στις 12 Απριλίου 2014 βάσει του νόμου 3864/2010 του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε (μέτρο Γ)·
στ)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 395 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton στις 28 Αυγούστου 2013 (μέτρο NP3).
2. Λαμβανομένων υπόψη του σχεδίου αναδιάρθρωσης που αφορά τον όμιλο Eurobank Group (Eurobank Ergasias ΑΕ και όλες τις ελληνικές και αλλοδαπές θυγατρικές εταιρείες και υποκαταστήματα, τόσο του τραπεζικού όσο και του μη τραπεζικού τομέα), που υποβλήθηκε στις 16 Απριλίου 2014, και των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Ελλάδα στις 16 Απριλίου 2014, οι ακόλουθες κρατικές ενισχύσεις είναι συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά:
α)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 950 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ελληνικό Δημόσιο στην Eurobank τον Μάιο του 2009 στο πλαίσιο του καθεστώτος ανακεφαλαιοποίησης (μέτρο Α)·
β)
η επείγουσα παροχή ρευστότητας που χορήγησε η Τράπεζα της Ελλάδος στην Eurobank με την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου από τον Ιούλιο του 2011, για ποσό ύψους 12 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012 (μέτρο L2)·
γ)
η πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση ύψους 3 970 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank τον Μάιο του 2012 (μέτρο Β1)·
δ)
η δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση ύψους 1 341 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank τον Δεκέμβριο του 2012 (μέτρο Β2)·
ε)
η επιστολή δέσμευσης για ποσό 528 εκατ. ευρώ, η οποία χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank στις 21 Δεκεμβρίου 2012 (μέτρο Β3)·
στ)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 5 839 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στην Eurobank τον Μάιο του 2013 (μέτρο Β4)·
ζ)
η δέσμευση για ανακεφαλαιοποίηση ύψους 2 864 εκατ. ευρώ που ανέλαβε το ΕΤΧΣ έναντι της Eurobank μετά την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 2 864 εκατ. ευρώ, που εγκρίθηκε από την έκτακτη συνέλευση των μετόχων στις 12 Απριλίου 2014 βάσει του νόμου 3864/2010, όπως τροποποιήθηκε (μέτρο Γ)·
η)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 80 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ελληνικό Δημόσιο στην Τράπεζα Proton τον Μάιο του 2009 (μέτρο Pr1)·
θ)
η χρηματοδότηση του συνολικού χρηματοδοτικού κενού ύψους 1 121,6 εκατ. ευρώ από το ελληνικό Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΕΤΕΚΕ) και το ΕΤΧΣ για τις δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν από την Τράπεζα Proton στη Νέα Τράπεζα Proton, του Οκτωβρίου 2011 και του Μαΐου 2012 (μέτρο NP1)·
ι)
η συνολική εισφορά κεφαλαίου ύψους 515 εκατ. ευρώ, η οποία χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton, τον Οκτώβριο του 2011, τον Φεβρουάριο του 2012, τον Αύγουστο του 2012 και τον Δεκέμβριο του 2012 (μέτρο NP2)·
ια)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 395 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton στις 28 Αυγούστου 2013 (μέτρο NP3)·
ιβ)
η χρηματοδότηση του συνολικού χρηματοδοτικού κενού ύψους 677 εκατ. ευρώ από το ΕΤΕΚΕ και το ΕΤΧΣ σε δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν από την T Bank στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο («ΤΤ»), τον Δεκέμβριο του 2011 και τον Φεβρουάριο του 2013 (μέτρο Τ)·
ιγ)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε από την Ελλάδα στο TT τον Μάιο του 2009 (μέτρο ΤΤ)·
ιδ)
η χρηματοδότηση του συνολικού χρηματοδοτικού κενού ύψους 3 732,6 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στις δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν από το TT στο Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο («Νέο ΤΤ»), τον Ιανουάριο και τον Ιούνιο του 2013 ΝΤΤ (μέτρο NTT1)·
ιε)
η εισφορά κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. ευρώ που χορήγησε το ΕΤΧΣ στο Νέο TT στις 29 Ιανουαρίου 2013 (μέτρο ΝΤΤ2).
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 29 Απριλίου 2014.