ROZHODNUTÍ KOMISE (EU) 2015/162
ze dne 9. července 2014
o státní podpoře SA.36612 (2014/C) (ex 2013/NN), kterou poskytlo Lotyšsko společnosti Parex
(oznámeno pod číslem C(2014) 4550)
(Pouze anglické znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské Unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
1.1 Předchozí opatření ve prospěch společnosti Parex
(1)
Dne 10. listopadu 2008 oznámilo Lotyšsko Komisi soubor opatření státní podpory ve prospěch společnosti AS Parex banka (dále jen „Parex banka“), který měl podpořit stabilitu finančního systému. Komise tato opatření dne 24. listopadu 2008 dočasně schválila (2) (dále jen „první rozhodnutí o podpoře na záchranu“), a to na základě závazku Lotyšska, že do šesti měsíců předloží plán restrukturalizace společnosti Parex banka.
(2)
Na žádost Lotyšska schválila Komise dva soubory změn opatření podpory ve prospěch společnosti Parex banka, a to rozhodnutími ze dne 11. února 2009 (3) (dále jen „druhé rozhodnutí o podpoře na záchranu“) a 11. května 2009 (4) (dále jen „třetí rozhodnutí o podpoře na záchranu“).
(3)
Dne 11. května 2009 předložilo Lotyšsko plán restrukturalizace společnosti Parex banka. V rozhodnutí ze dne 29. června 2009 (5) dospěla Komise k předběžnému závěru, že oznámená restrukturalizační opatření představují státní podporu pro společnost Parex banka, a vyslovila pochybnosti o tom, zda lze tuto podporu považovat za slučitelnou s vnitřním trhem. Komise se proto rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy a požádala Lotyšsko, aby poskytlo informace, které jsou zapotřebí pro posouzení slučitelnosti podpory.
(4)
V období od 11. května 2009 do 15. září 2010 došlo mezi Lotyšskem a Komisí k řadě výměn informací a diskusí ohledně restrukturalizace společnosti Parex banka. V tomto období Lotyšsko několikrát plán restrukturalizace společnosti Parex banka aktualizovalo.
(5)
Plán restrukturalizace předpokládal rozdělení společnosti Parex banka na nově založenou tzv. „dobrou banku“ s názvem AS Citadele banka (dále jen „Citadele“), která převezme veškerá hlavní aktiva a některá nesouvisející aktiva (6), a tzv. „špatnou banku“ (dále jen „Reverta“ (7)), v níž zůstanou zbývající nesouvisející a nevýkonná aktiva. K tomuto rozdělení došlo dne 1. srpna 2010.
(6)
Rozhodnutím ze dne 15. září 2010 (8) (dále jen „konečné rozhodnutí o společnosti Parex“) schválila Komise plán restrukturalizace společnosti Parex banka, a to na základě závazků přijatých lotyšskými orgány, které byly předloženy dne 3. září 2010.
(7)
Rozhodnutím ze dne 10. srpna 2012 (dále jen „pozměňující rozhodnutí“) (9) schválila Komise na žádost Lotyšska změny tří závazků obsažených v konečném rozhodnutí o společnosti Parex. Tyto změny se týkaly: 1. prodloužení lhůty pro odprodej úvěrů v SNS (10) do dne 31. prosince 2014; 2. zvýšení limitu minimálních požadavků na kapitálovou přiměřenost vztahujících se na společnost Citadele na úrovni banky a skupiny a 3. povolení převodu maximálních částek poskytnutých úvěrů, které nebyly v předchozích letech využity, při současném dodržení původních omezení týkajících se podílu na trhu.
(8)
Komise bere na vědomí, že dne 5. června 2014 Lotyšsko výjimečně souhlasilo s tím, aby bylo toto rozhodnutí přijato v angličtině.
1.2 Formální vyšetřovací řízení
(9)
Dne 1. října 2013 požádalo Lotyšsko o další změnu konečného rozhodnutí o společnosti Parex, a to o odklad lhůty pro odprodej činnosti společnosti Citadele v oblasti správy majetku (11). Při posuzování této žádosti o změnu Komise zjistila, že Lotyšsko poskytlo společnostem Parex a Citadele státní podporu přesahující opatření podpory, která Komise schválila.
(10)
V období od […] (12) do 4. března 2014 se mezi Lotyšskem a Komisí uskutečnila řada výměn informací ohledně těchto dodatečných opatření podpory. Lotyšsko poskytlo další informace a dokumenty dne 30. října 2013, 31. ledna 2014 a 4. března 2014 (včetně revidovaného plánu restrukturalizace společnosti Parex banka).
(11)
Ode dne 11. listopadu 2013 dostává Komise každý měsíc rovněž aktuální informace o pokroku Lotyšska při prodeji společnosti Citadele, který byl zahájen v říjnu 2013.
(12)
Rozhodnutím ze dne 16. dubna 2014 (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“) (13) Komise Lotyšsku sdělila, že se po posouzení informací, které lotyšské orgány předložily, rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva“). V rozhodnutí o zahájení řízení vyzvala Komise zúčastněné strany, aby se k podpoře vyjádřily, a v reakci na tuto výzvu obdržela dne 23. května 2014 jedno podání.
(13)
Lotyšsko Komisi informovalo, že kvůli naléhavosti výjimečně souhlasí s tím, aby bylo toto rozhodnutí přijato v angličtině.
2. POPIS
2.1 Dotčený podnik
(14)
Společnost Parex banka byla druhou největší bankou v Lotyšsku s celkovými aktivy k 31. prosinci 2008 ve výši 3,4 miliardy LVL (4,9 miliardy EUR). Společnost Parex banka byla založena v roce 1992. V listopadu 2008 získalo Lotyšsko od dvou největších akcionářů 84,83 % základního kapitálu banky za symbolickou celkovou kupní cenu ve výši 2 LVL (přibližně 3 EUR), což představuje opatření státní podpory, které Komise schválila v prvním a druhém rozhodnutí o podpoře na záchranu. Po rekapitalizaci, která byla schválena v rozhodnutích o podpoře na záchranu, Lotyšsko svůj podíl ve společnosti Parex banka dále navýšilo na přibližně 95 %, a to vložením dodatečné částky ve výši 140,75 milionu LVL v květnu 2009; toto opatření Komise schválila ve třetím rozhodnutí o podpoře na záchranu.
(15)
V dubnu 2009 získala Evropská banka pro obnovu a rozvoj (dále jen „EBRD“) 25 % základního kapitálu společnosti Parex banka plus jednu akcii. Po rozdělení společnosti Parex banka na dobrou a špatnou banku v roce 2010 s následnými změnami vlastnické struktury jsou v současnosti akcionáři společnosti Citadele Lotyšsko (75 %) a EBRD (25 %), zatímco akcionáři společnosti Reverta jsou Lotyšsko (84,15 %), EBRD (12,74 %) a ostatní akcionáři (3,11 %).
(16)
Podrobný popis společnosti Parex banka do doby přijetí konečného rozhodnutí o společnosti Parex je uveden v 11. až 15. bodě odůvodnění zmíněného rozhodnutí.
2.2 Opatření podpory, která byla schválena ve prospěch společností Citadele a Reverta
(17)
Ve prospěch společnosti Parex banka schválila Komise v prvním, druhém a třetím rozhodnutí o podpoře na záchranu (dále jen „rozhodnutí o podpoře na záchranu“) a rovněž v konečném rozhodnutí o společnosti Parex řadu opatření podpory.
(18)
Plán restrukturalizace, který Komise schválila v konečném rozhodnutí o společnosti Parex, předpokládal, že podpora na záchranu, kterou již Komise povolila, bude prodloužena do konce období restrukturalizace a rozdělena mezi společnosti Citadele a Reverta. V konečném rozhodnutí o společnosti Parex byla schválena rovněž další podpora na restrukturalizaci společností Reverta a Citadele. V rozhodnutí byl stanoven i mechanismus využití podpory, která byla předběžně schválena v rozhodnutích o podpoře na záchranu, po rozdělení společnosti Parex banka, pokud jde o:
a)
podporu likvidity ve formě státních vkladů ve prospěch společností Citadele a Reverta (14);
b)
státní záruky za závazky společností Citadele a Reverta (15);
c)
státní rekapitalizační opatření ve prospěch společností Reverta a Citadele (16) a
d)
opatření na záchranu aktiv ve prospěch společnosti Citadele (17).
3. DŮVODY ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
3.1. Dodatečná opatření, která Lotyšsko provedlo ve prospěch společností Parex banka, Citadele a Reverta
(19)
Podle zprávy, kterou dne 29. srpna 2013 předložil kontrolní správce (18), a dokumentů a informací, jež Lotyšsko poskytlo od října 2013, se zdálo, že Lotyšsko provedlo bez předběžného oznámení Komisi tato opatření:
a)
dne 22. května 2009 poskytlo Lotyšsko společnosti AS Parex banka podřízený úvěr ve výši 50,27 milionu LVL (kvalifikovaný jako kapitál tier 2) se splatností sedm let, tj. do dne 21. května 2016 (dále jen „první opatření“). Splatnost tohoto podřízeného úvěru přesahovala splatnost nejvýše pět let, která byla stanovena v prvním rozhodnutí o podpoře na záchranu a potvrzena v konečném rozhodnutí o společnosti Parex;
b)
dne 27. června 2013 povolilo Lotyšsko společnosti Citadele dodatečné osmnáctiměsíční prodloužení splatnosti (dále jen „druhé opatření“) u podřízených úvěrů ve výši 37 milionů LVL (z celkové částky ve výši 45 milionů LVL, kterou Lotyšsko v té době drželo) (19). Lotyšsko prodloužení splatnosti podřízených úvěrů Komisi neoznámilo;
c)
od roku 2011 mimoto Lotyšsko poskytuje společnosti Reverta podporu likvidity přesahující maximální výši schválenou Komisí v konečném rozhodnutí o společnosti Parex (dále jen „třetí opatření“), a to podle základního scénáře i pesimistického scénáře (20).
(20)
Na základě informací, které měla Komise v době vydání rozhodnutí o zahájení řízení k dispozici s ohledem na první a druhé opatření, měla Komise vážné pochybnosti, zda lze tato opatření považovat za slučitelná s vnitřním trhem, jelikož:
a)
v původním posouzení slučitelnosti podřízených úvěrů poskytnutých Lotyšskem se pětiletá doba splatnosti úvěrů považovala za nezbytné minimum, na jehož základě bylo možno úvěry pokládat za slučitelné, a
b)
nebyly předloženy žádné nové argumenty, které by odůvodňovaly, proč ve skutečnosti představuje naprosto nezbytné minimum delší doba splatnosti.
(21)
Stejně tak nebyly v době vydání rozhodnutí o zahájení řízení předloženy dostatečné argumenty, které by prokazovaly slučitelnost třetího opatření.
(22)
Z těchto důvodů zahájila Komise s ohledem na protiprávní podporu, která byla poskytnuta prostřednictvím prvního, druhého a třetího opatření, jak bylo popsáno v 19. bodě odůvodnění, formální vyšetřovací řízení podle čl. 13 odst. 1 a čl. 4 odst. 4 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 (21).
3.2. Porušení závazku týkajícího se odprodeje činnosti společnosti Citadele v oblasti správy majetku
(23)
Lotyšsko nedodrželo rovněž závazek, který je uveden v konečném rozhodnutí o společnosti Parex a který se týká odprodeje činnosti společnosti Citadele v oblasti správy majetku do dne 30. června 2013 bez správce převodu, nebo do dne 31. prosince 2013 s pomocí správce převodu (dále jen „čtvrté opatření“) (22). Závazek týkající se odprodeje činnosti společnosti Citadele v oblasti správy majetku v těchto lhůtách byl proto porušen.
(24)
V rozhodnutí o zahájení řízení dospěla Komise k závěru, že porušení závazku popsaného v 21. bodě odůvodnění představuje zneužití podpory. Komise se proto rozhodla zahájit s ohledem na zneužití podpory formální vyšetřovací řízení podle článku 16 nařízení (ES) č. 659/1999.
4. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(25)
Po vydání rozhodnutí o zahájení řízení obdržela Komise připomínky od jedné fyzické osoby, která neposkytla údaje, jež by prokazovaly, že ji lze považovat za zúčastněnou stranu, tj. stranu, jejíž vlastní zájmy by mohly být ovlivněny opatřením (jako jsou například konkurenti nebo profesní sdružení (23)), nebo že jedná jménem zúčastněné strany.
(26)
Obdržené připomínky se týkaly údajné nezákonnosti s ohledem na společnost Parex banka a netýkaly se prvního, druhého a třetího opatření, jež Lotyšsko provedlo ve prospěch společností Parex banka, Citadele a Reverta, ani čtvrtého opatření. Připomínky se v zásadě týkaly skutečností a informací, které přímo nesouvisely s prosazováním pravidel státní podpory v dotyčném případě. Za účelem posouzení provedeného v tomto rozhodnutí byly proto zaevidovány a pokládány za obecné informace o trhu.
5. PŘIPOMÍNKY LOTYŠSKA K FORMÁLNÍMU VYŠETŘOVACÍMU ŘÍZENÍ
(27)
Po vydání rozhodnutí o zahájení řízení podalo Lotyšsko dne 26. května 2014 připomínky, které měly odstranit pochybnosti, jež Komise uvedla s ohledem na slučitelnost prvního, druhého a třetího opatření a porušení závazku týkajícího se odprodeje činnosti společnosti Citadele v oblasti správy majetku.
(28)
Dne 30. května 2014 předložilo Lotyšsko rovněž aktualizovaný plán restrukturalizace, v němž byly zahrnuty informace a kompenzační opatření uvedená v oddílech 5.1 až 5.5 tohoto rozhodnutí.
(29)
Na základě žádosti Komise o informace poskytlo Lotyšsko dne 23. června 2014 další údaje týkající se druhého opatření.
5.1 Ohledně původní splatnosti podřízených úvěrů přesahující splatnost stanovenou v rozhodnutích o podpoře na záchranu a v konečném rozhodnutí o společnosti Parex (první opatření)
(30)
Ve svých připomínkách ze dne 26. května 2014 Lotyšsko uvedlo, že přijetí prvního opatření bylo nezbytné, aby mohla společnost Parex banka dodržet platné regulativní požadavky solventnosti a zabránit tak nenapravitelnému zhroucení nestabilního, do značné míry vzájemně propojeného a závislého lotyšského bankovního systému.
(31)
Lotyšsko uvedlo, že v době přijetí prvního rozhodnutí o podpoře na záchranu měly lotyšské orgány k dispozici jen omezené informace o skutečné finanční situaci společnosti Parex banka a o kvalitě jejích aktiv. V původní žádosti o schválení opatření státní podpory Komisí se proto Lotyšsko zavázalo poskytnout podřízené úvěry s pětiletou splatností, jelikož tato splatnost představovala minimální splatnost, která byla nezbytná, aby se podřízené úvěry považovaly podle příslušných ustanovení lotyšských právních předpisů za kapitál tier 2.
(32)
Lotyšsko rovněž uvedlo, že za účelem lepšího posouzení finanční situace společnosti Parex banka nařídilo společnosti PricewaterhouseCoopers, aby ve společnosti Parex banka provedla hloubkovou prověrku, která byla dokončena dne 26. ledna 2009, po přijetí prvního rozhodnutí o podpoře na záchranu.
(33)
Lotyšsko současně zdůraznilo skutečnost, že v letech 2008-2009 byla situace na trhu velmi dynamická a že se kvalita úvěrů zhoršovala rychleji, než se očekávalo. Tato zhoršující se situace se odrazila i v přijetí tří rozhodnutí o podpoře na záchranu společnosti Parex banka ze strany Komise a předložení několika verzí plánu restrukturalizace společnosti Parex banka Lotyšskem, přičemž poslední verze byla předložena dne 11. května 2009 (dále jen „plán restrukturalizace z roku 2009“).
(34)
V této souvislosti Lotyšsko objasnilo, že předpoklady a výhledy uvedené v rozhodnutích o podpoře na záchranu rychle zastarávaly kvůli rychlým změnám ekonomického prostředí, jež byly způsobeny především světovou finanční krizí a snižující se důvěrou trhu ve společnost Parex banka. Lotyšsko proto dospělo k závěru, že pětiletá splatnost podřízených úvěrů, které Lotyšsko poskytlo společnosti Parex banka, již k stabilizaci zranitelného lotyšského bankovního systému nepostačuje. Skutečně se ukázalo, že společnost Parex banka, která byla v té době systémovou bankou, potřebovala podřízené úvěry s delší splatností než pět let, aby mohla dodržet požadavky solventnosti, a zejména splnit platné požadavky na kapitálovou přiměřenost.
(35)
Podle regulačního rámce (založeného na normách Basel II (24)), který se na společnost Parex banka vztahoval v době poskytnutí podřízených úvěrů, by se za kapitál tier 2 považovalo pouze 80 % úvěrů s pětiletou splatností ve výši 50,27 milionu LVL (tj. pouze 40,22 milionu LVL). Pro regulační účely bylo nutno uplatnit na částku podřízených úvěrů každý rok kumulativní diskontní (nebo amortizační) faktor s cílem zohlednit klesající hodnotu těchto nástrojů jakožto kladných složek regulatorního kapitálu. Pro účely kapitálové přiměřenosti je proto úvěr s pětiletou splatností na počátku způsobilý pouze s ohledem na 80 % jeho výše; začátkem druhého roku s ohledem na 60 % atd.
(36)
Toto podání Lotyšsko doložilo srovnávacími výpočty, které prokazují, že pokud by Lotyšsko poskytlo podřízené úvěry pouze s pětiletou splatností, nebyly by od počátku plně způsobilé jako kapitál tier 2.
(37)
Stanovení splatnosti podřízených úvěrů, které Lotyšsko poskytlo společnosti Parex banka, na sedm let se ukázalo jako nezbytné, aby se mohla celá částka podřízených úvěrů ve výši 50,27 milionu LVL, které stát poskytl, považovat v období 2009-2010 za kapitál tier 2, takže společnost Parex banka mohla splnit cílový ukazatel kapitálové přiměřenosti. V tabulce 1 jsou uvedeny částky způsobilého kapitálu tier 2, které společnost Parex banka držela na konci každého roku, a to podle splatnosti podřízených úvěrů ve výši 50,27 milionu LVL, jež byly poskytnuty v květnu 2009.
Tabulka 1
Splatnost podřízených úvěrů poskytnutých v květnu 2009 a jejich kvalifikace jako kapitálu tier 2 (v milionech LVL)
Splatnost
2009
2010
2011
Úvěr s pětiletou splatností
40,22
30,16
20,11
Úvěr s šestiletou splatností
50,27
40,22
30,16
Úvěr se sedmiletou splatností
50,27
50,27
40,22
Úvěr s osmiletou splatností
50,27
50,27
50,27
(38)
Lotyšsko uvedlo, že dne 9. června 2009 předložila společnost Nomura International (kterou Lotyšsko v březnu 2009 ustanovilo za účelem organizace prodeje společnosti Parex banka) lotyšským orgánům strategii prodeje společnosti Parex banka s velmi ambiciózním harmonogramem, podle něhož se dokončení prodeje plánovalo v roce 2010. Bylo proto nezbytné, aby společnost Parex banka plně dodržovala platné kapitálové požadavky nejméně do konce roku 2010.
(39)
Lotyšsko rovněž uvedlo, že pokud by byla splatnost podřízených úvěrů pouze pět let, musel by plán restrukturalizace z roku 2009 zahrnovat další opatření k posílení kapitálové přiměřenosti společnosti Parex banka jiným způsobem (např. vložení nového vlastního kapitálu, okamžité rozšíření podřízených úvěrů atd.). Pokud by taková opatření nebyla přijata, byli by vkladatelé ponecháni bez ochrany a stabilita lotyšského finančního systému by byla značně ohrožena.
5.2 Ohledně neoznámeného prodloužení splatnosti podřízených úvěrů (druhé opatření)
(40)
Co se týká druhého opatření, Lotyšsko uvedlo, že další prodloužení splatnosti podřízených úvěrů bylo nezbytné kvůli změnám právní úpravy, k nimž došlo v roce 2013. Dne 1. března 2013 lotyšská Komise pro finanční a kapitálový trh společnosti Citadele sdělila, že ukazatel kapitálové přiměřenosti skupiny musí do konce roku 2013 v absolutním vyjádření dosáhnout minimálně 10 %, zatímco doporučený kapitálový poměr k odstranění stávajících a potenciálních rizik činil […]. Do března 2013 činil minimální požadovaný ukazatel kapitálové přiměřenosti 8,4 %.
(41)
Lotyšsko uvedlo, že druhé opatření bylo přijato v dobré víře, jelikož se lotyšské orgány domnívaly, že opatření je v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, a jelikož nevedlo k žádným finančním ztrátám pro stát.
(42)
Lotyšsko rovněž prohlásilo, že se v době přijetí druhého opatření spolu se společností Citadele v dobré víře domnívalo, že možnost prodloužení splatnosti dotyčných podřízených úvěrů byla stanovena v příslušných rozhodnutích Komise a v plánu restrukturalizace.
(43)
Lotyšsko tvrdilo, že by se tržní investor v postavení většinového akcionáře společnosti Citadele nejprve vynasnažil zachovat v možném rozsahu hodnotu své investice a že by přijal a provedl opatření, která jsou nezbytná, aby se zamezilo snížení účetní hodnoty jeho podílu v důsledku toho, že banka nesplňuje kapitálové požadavky. Pokud by společnost Citadele nesplňovala přísnější požadavky na kapitálovou přiměřenost, které v té době uložila Komise pro finanční a kapitálový trh, byla by ohrožena stabilita, životaschopnost a prodejnost banky, což by mělo nepříznivý dopad na možnost prodeje banky za dobrých finančních podmínek.
(44)
Lotyšsko předložilo rovněž hypotetický srovnávací scénář, podle něhož nebylo druhé opatření provedeno. Podle tohoto hypotetického srovnávacího scénáře by doporučený kapitálový poměr nebyl dodržen, jelikož by ukazatel kapitálové přiměřenosti k 31. prosinci 2013 klesl pod 9,3 % v porovnání s požadovaným minimem ve výši 10 %.
(45)
Lotyšsko rovněž tvrdilo, že alternativní opatření k posílení kapitálové přiměřenosti společnosti Citadele (tj. navýšení kapitálu nebo poskytnutí nových podřízených úvěrů) nebyla schůdná. Lotyšsko konkrétně uvedlo, že v roce 2013 nemohla společnost Citadele získat podřízené úvěry od třetích investorů vzhledem k závazku lotyšských orgánů prodat společnost Citadele v krátké době (tj. do 31. prosince 2014). Nejistota ohledně možného nabyvatele a jeho budoucí strategie by poskytovatele podřízených úvěrů přiměla k tomu, že by s ohledem na podřízený úvěr, který poskytli společnosti Citadele, požadovali prodejní opci (doložka o změně kontroly) (25). To by ve skutečnosti znamenalo, že by se splatnost těchto podřízených úvěrů při poskytnutí pokládala za kratší než pět let, a úvěry by tudíž nebyly kvalifikovány jako kapitál tier 2.
(46)
V reakci na žádost Komise o informace, zda se Lotyšsko s ohledem na možné prodloužení splatnosti podřízených úvěrů poskytnutých společnosti Citadele obrátilo na EBRD, předložily lotyšské orgány dne 23. června 2014 své podání. V něm potvrdily, že se před provedením druhého opatření neobrátily na EBRD, aby jí navrhly prodloužení splatnosti podřízených úvěrů, které drží. V této souvislosti lotyšské orgány zopakovaly, že druhé opatření muselo být přijato, aby se zabránilo porušení nových, přísnějších kapitálových požadavků ze strany společnosti Citadele.
(47)
Lotyšsko uvedlo, že k prodloužení splatnosti podřízeného dluhu, který drželo ve společnosti Citadele, muselo přikročit neprodleně a že nejednalo o srovnatelném prodloužení splatnosti rovněž u podřízeného dluhu v držení EBRD.
(48)
Lotyšsko uvedlo, že jeho rozhodnutí v tomto ohledu bylo ovlivněno těmito třemi skutečnostmi.
a)
Potřeba účinně řešit hrozící porušení nových kapitálových požadavků: společnost Citadele vypočítala své potřeby s ohledem na kapitál tier 2 a dospěla k závěru, že by na rozdíl od přijetí druhého opatření, které zahrnovalo prodloužení splatnosti o osmnáct měsíců, případná změna splatnosti u podřízeného dluhu, na němž by se podílela i EBRD, vyžadovala podstatně delší prodloužení splatnosti. Důvodem je skutečnost, že jistina u tohoto úvěru byla nižší, a její dopad na kapitálovou pozici společnosti Citadele by byl tudíž podstatně nižší. Lotyšsko rovněž uvedlo, že by prodloužení splatnosti u podřízeného dluhu v držení EBRD vyžadovalo jednání s EBRD v tomto ohledu. Vzhledem k rozdílům, pokud jde o rozhodné právo a celkovou potřebnou právní strukturu, kterou by bylo nutno zavést, by prodloužení splatnosti podřízeného úvěru, na němž by se podílela i EBRD, při současném prodloužení splatnosti u části podřízeného dluhu v držení Lotyšska vyžadovalo složitá právní ujednání.
b)
Lotyšsko zdůraznilo, že v době prodloužení splatnosti rovněž usuzovalo, že by prodloužení splatnosti u podřízeného dluhu v držení EBRD ztížilo prodej společnosti Citadele, jelikož by v době prodeje existovalo více vzájemně propojených smluv týkajících se podřízeného dluhu. Lotyšsko se domnívalo, že by tato možnost prodej společnosti Citadele zkomplikovala, jelikož by mohla mít dopady na podmínky prodeje a pravděpodobně by zvýšila příslušné transakční náklady.
c)
Lotyšsko mimoto podotklo, že postavení EBRD vůči společnosti Citadele mohlo znamenat, že by rozhodování EBRD o schválení prodloužení splatnosti bylo složitější. Ve svém podání ze dne 23. června 2014 Lotyšsko uvedlo, že je pevně přesvědčeno o tom, že by EBRD s prodloužením splatnosti u příslušného nástroje v zásadě souhlasila. Lotyšsko však rovněž uznalo, že se postavení EBRD liší od postavení Lotyšska, jelikož Lotyšsko je většinovým akcionářem společnosti Citadele, může tudíž mít na proces prodeje rozhodující vliv a sjednat s uchazeči různé možnosti, pokud jde o splacení podřízených úvěrů. Lotyšsko proto připustilo, že by nedostatečná kontrola EBRD nad procesem prodeje společnosti Citadele mohla EBRD od prodloužení splatnosti příslušného úvěru odradit, nebo by každopádně vedla k zdlouhavým jednáním.
5.3 Ohledně neoznámené podpory likvidity, která byla poskytnuta společnosti Reverta (třetí opatření)
(49)
Lotyšsko a společnost Reverta uznaly, že od prosince 2010 přesahuje podpora likvidity, kterou Lotyšsko poskytlo společnosti Parex banka (a poté společnosti Reverta) povolenou výši likvidity, která byla stanovena v 55. bodě odůvodnění konečného rozhodnutí o společnosti Parex. V rozhodnutí o zahájení řízení bylo uvedeno, že k 31. prosinci 2013 činila nesplacená podpora likvidity poskytnutá společnosti Reverta 362,52 milionu LVL, což o 55,52 milionu LVL překračovalo maximální výši likvidity, která byla v případě „pesimistického scénáře“ stanovena na 307 milionů LVL.
(50)
Lotyšsko tvrdilo, že Komise v konečném rozhodnutí o společnosti Parex původně schválila přeměnu podpory likvidity poskytnuté společnosti Parex banka ve výši ve výši 218,7 milionu LVL na kapitál. Tato částka, která měla být přeměněna na kapitál, se posléze v pozměňujícím rozhodnutí snížila na 118,7 milionu LVL. Pokud by byla podpora likvidity ve výši 118,7 milionu LVL přeměněna na kapitál, výše této podpory by se snížila a byly by dodrženy povolené limity. Na kapitál však byla z celkové podpory likvidity ve výši 118,7 milionu LVL ve skutečnosti přeměněna pouze částka ve výši 49,5 milionu LVL. Tuto skutečnost uvedlo Lotyšsko jako hlavní příčinu nadměrné výše likvidity.
(51)
Lotyšsko rovněž tvrdilo, že nadměrná podpora byla zapříčiněna i prodlevami při tvorbě hotovosti v porovnání s úrovněmi, které se předpokládaly v době vydání konečného rozhodnutí o společnosti Parex. Kvůli pozdním platbám dlužníků neplnících řádně své povinnosti byla hotovost získána zpět přibližně o dva roky později. Lotyšsko se domnívá, že tento jev je dočasný, a očekává, že v roce 2015-2016 bude poskytování nadměrné podpory likvidity ukončeno.
(52)
Lotyšsko i společnost Reverta však uznávají odchylku od povolených částek podpory v důsledku potíží, jimž po přijetí pozměňujícího rozhodnutí čelily při náležitém rozdělení státní podpory mezi povolenou podporu likvidity a kapitálové příspěvky.
(53)
Lotyšské orgány rovněž objasnily, že v zájmu zachování bankovní licence společnosti Parex banka (nyní Reverta) muselo Lotyšsko vložit do společnosti Parex banka větší kapitál, než se předpokládalo původně (minimální výše kapitálu, jež se vyžadovala podle solventnostních pravidel, byla vyšší než maximální kapitálová podpora ve výši 218,7 milionu LVL, která byla schválena v konečném rozhodnutí o společnosti Parex). Na základě původního plánu restrukturalizace, který byl Komisi předložen, by ekonomická hodnota získaná prodejem aktiv a přeměna částky ve výši 218,7 milionu LVL nepostačovaly k tomu, aby společnost Parex banka (Reverta) splňovala regulativní požadavky na kapitálovou přiměřenost.
(54)
Pokud měla být licence zachována, potřebovala tudíž společnost Parex banka (Reverta) dodatečný kapitál. Po odebrání bankovní licence by byla výše dodatečné podpory omezena na částku nezbytnou k likvidaci společnosti.
(55)
Podle Lotyšska již nebylo po 31. prosinci 2011 nutné přeměnit na kapitál další podporu likvidity, jelikož společnosti Reverta byla odebrána bankovní licence. O svém plánu nepřeměnit po 31. prosinci 2011 podporu likvidity na kapitál Lotyšsko Komisi vyrozumělo během výměn informací, které předcházely přijetí pozměňujícího rozhodnutí, ačkoli tento svůj záměr nepotvrdilo ani neurčilo technické důsledky nepřeměnění podpory na kapitál a nesdělilo je Komisi. Lotyšsko zejména nezmínilo, že se v důsledku „nepřeměnění“ na kapitál nebudou finanční prostředky, které již byly poskytnuty jako podpora likvidity, snižovat tak rychle, jak se požadovalo v konečném rozhodnutí o společnosti Parex.
(56)
Jelikož do 31. prosince 2011 byla na kapitál přeměněna pouze podpora likvidity ve výši 49,5 milionu LVL a podpora likvidity ve výši 69,2 milionu LVL na kapitál přeměněna nebyla, byla podpora likvidity vyšší, než bylo schváleno, o přibližně stejnou částku.
(57)
Podle Lotyšska bylo zachování podpory likvidity a nepřeměnění této podpory na kapitál pro lotyšské orgány nejméně nevýhodným opatřením a ve skutečnosti omezilo státní podporu na nezbytné minimum.
(58)
Lotyšsko a společnost Reverta potvrdily, že společnost Reverta již nepotřebuje „nové finanční prostředky“. Vzhledem k nižší částce podpory likvidity, která byla přeměněna na kapitál, Lotyšsko u společnosti Reverta předpokládá na konci roku 2014 podporu likvidity ve výši [300-350] milionů LVL, na konci roku 2015 ve výši [250-300] milionů LVL a na konci roku 2016 a 2017 (po likvidaci společnosti Reverta) ve výši [200-250] milionů LVL. Podle Lotyšska tato podpora likvidity přesáhne původně schválenou výši, jelikož i) na kapitál byla přeměněna nižší částka podpory likvidity a ii) očekává se, že peněžní prostředky získané při likvidaci společnosti Reverta budou nižší, než se plánovalo původně.
(59)
Podle nových odhadů hotovosti, které zohledňují potíže při zpětném získávání aktiv, Lotyšsko očekává, že společnost Reverta bude mít na konci procesu likvidace (k 31. prosinci 2017) záporný kapitál ve výši [250-300] milionů LVL.
5.4 Ohledně závazku týkajícího se odprodeje činnosti v oblasti správy majetku (čtvrté opatření)
(60)
Lotyšsko zahájilo v roce 2011 proces prodeje společnosti Citadele, aby dodrželo závazky, které přijalo a které byly uvedeny v konečném rozhodnutí o společnosti Parex. První pokus o prodej se uskutečnil s pomocí společnosti Nomura International jakožto poradce, kvůli značným nepokojům v eurozóně, které byly způsobeny hospodářskou a finanční krizí v Řecku a rovněž pádem společností Snoras a Krajbanka v Litvě a Lotyšsku, však tento pokus nebyl úspěšný.
(61)
V únoru 2013 zadalo Lotyšsko nezávislému odborníkovi […] zvláštní studii, která se týkala mimo jiné dopadu odprodeje činnosti v oblasti správy majetku ke dni stanovenému v závazcích. Odborník prokázal, že hodnota dvou jednotlivých subjektů (činnost v oblasti správy majetku a zbývající část společnosti Citadele) je nižší než hodnota celé společnosti Citadele. Pokud by byla proto společnost Citadele připravena o činnost v oblasti správy majetku, snížilo by to účetní hodnotu banky, a tudíž znehodnotilo hodnotu podílů. Pomocí různých odhadů odborník prokázal, že bez činnosti v oblasti správy majetku by se „provozní zisk banky prudce snížil, […]“ a že […] by se dále zhoršilo.
(62)
Podle Lotyšska by na základě studie odborníka odprodej činnosti v oblasti správy majetku odděleně od zbývající části společnosti Citadele v roce 2013 poškodil životaschopnost společnosti Citadele, a tudíž její prodejnost. Tento prodej by významně omezil schopnost banky přilákat soukromé účastníky, aby do společnosti Citadele investovali za přiměřenou cenu. V roce 2013 byl proto zahájen druhý proces prodeje celé společnosti Citadele s pomocí společností Société Générale a Linklaters LLP jakožto externích poradců. V současnosti se zvažují dva způsoby prodeje, a to spojení a akvizice nebo primární veřejná nabídka akcií.
5.5 Kompenzační opatření navrhovaná Lotyšskem
(63)
K zajištění slučitelnosti dodatečné podpory ve prospěch společností Parex banka, Citadele a Reverta, která byla poskytnuta prostřednictvím prvního, druhého a třetího opatření, a neprovedení odprodeje činnosti společnosti Citadele v oblasti správy majetku ve stanovené lhůtě (čtvrté opatření) s vnitřním trhem podle pravidel Unie v oblasti státní podpory navrhlo Lotyšsko řadu závazků, které jsou uvedeny v 64. až 73. bodě odůvodnění.
5.5.1 Lhůta pro prodej společnosti Citadele a odprodej činnosti v oblasti správy majetku
(64)
Lotyšsko a společnost Citadele se zavazují, že se všemožně vynasnaží získat co nejdříve, nejpozději však do […], závazné nabídky na odkup celého podílu Lotyšské republiky ve společnosti Citadele (včetně činnosti v oblasti správy majetku). Prodej musí být dokončen nejpozději do […]. Rozhodnutí o vhodné struktuře a podmínkách prodeje (např. obchodní prodej nebo primární veřejná nabídka akcií) je ponecháno na uvážení Lotyšské republiky (a jejího poradce), pokud Lotyšská republika odprodá celý podíl ve společnosti Citadele nejpozději do […]. V případě primární veřejné nabídky akcií se Lotyšská republika zavazuje, že se s Komisí pro finanční a kapitálový trh dohodne na závazném prospektu do […].
(65)
Lotyšsko a společnost Citadele se rovněž zavazují jmenovat správce převodu, pokud nebudou do […] obdrženy závazné nabídky nebo pokud nebude v případě primární veřejné nabídky akcií za stejným účelem s Komisí pro finanční a kapitálový trh dohodnut prospekt. V tomto případě přijme Lotyšská republika potřebná opatření s cílem zajistit, aby byl správce převodu jmenován a zahájil svou činnost ke dni […]. Má se za to, že správcem převodu může být jmenován i finanční poradce při prodeji společnosti Citadele, a to k […]. Je-li jmenován správce převodu, Lotyšsko a společnost Citadele se zavazují, že do […] obdrží závazné nabídky, které jsou pro všechny strany neodvolatelné, a že do […] uzavřou závaznou a nezrušitelnou smlouvu o prodeji celého podílu Lotyšské republiky ve společnosti Citadele, který bude dokončen nejpozději ke dni […].
(66)
Lotyšsko a společnost Citadele se dále zavazují, že ke dni […] společnost Citadele […] novou oblast činnosti a zbývající činnost společnosti Citadele bude […], pokud Lotyšská republika neuzavře do […] závaznou a nezrušitelnou smlouvu předpokládající ukončení prodeje celého podílu Lotyšské republiky ve společnosti Citadele do […], nebo pokud primární veřejná nabídka akcií Lotyšské republice neumožní prodat celý její podíl ve společnosti Citadele do […].
(67)
Lotyšsko a společnost Citadele se zavazují, že transakci týkající se prodeje a koupě celého podílu Lotyšské republiky ve společnosti Citadele ukončí do […]. Neuskuteční-li se prodej tohoto podílu do […], zavazují se, že společnost Citadele […] novou oblast činnosti a zbývající činnost společnosti Citadele bude […].
(68)
Je-li v kterémkoli z opatření uvedených v 64. až 67. bodě odůvodnění společnost Citadele […], mohou být části činnosti společnosti Citadele, o něž projeví zájem třetí strany, prodány a převedeny Lotyšskou republikou a/nebo společností Citadele na tuto třetí stranu (aniž jsou dotčeny zásady […] a bez poskytnutí nové státní podpory).
5.5.2 Další snížení výše povolených kapitálových příspěvků
(69)
Co se týká společnosti Reverta, v pozměňujícím rozhodnutí byla povolena přeměna státních vkladů a úroků (podpora likvidity) v celkové výši 118,7 milionu LVL na kapitál. Jelikož doposud byla na kapitál přeměněna pouze likvidní podpora ve výši 49,5 milionu LVL, navrhuje Lotyšsko snížit neprodleně a trvale maximální celkovou výši kapitálu, kterou může Lotyšsko poskytnout společnosti Reverta, na 49,5 milionu LVL, a to z předchozí částky ve výši 118,7 milionu LVL.
5.5.3 Závazky týkající se opatření k většímu sdílení nákladů, a to zabráněním odlivu hotovosti k podřízeným věřitelům společnosti Reverta pocházejícím z dřívější doby
(70)
Lotyšsko uznává, že k zajištění slučitelnosti prvního, druhého a třetího opatření s vnitřním trhem jsou zapotřebí opatření k většímu sdílení nákladů. Tato opatření mimo jiné zajistí, aby z dodatečné státní podpory poskytnuté společnostem Reverta a Citadele neměly nepatřičný prospěch třetí strany.
(71)
Za tímto účelem se Lotyšsko zavazuje, že zvýší předchozí závazky týkající se sdílení nákladů, a to rekapitalizací z vnitřních zdrojů od bývalých většinových akcionářů společnosti Parex banka, jejich přidružených podniků a ostatních věřitelů (dále jen „podřízení věřitelé z dřívější doby“), kteří poskytli podřízené úvěry (dále jen „podřízené úvěry z dřívější doby“).
(72)
Společnost Reverta překročila částky podpory likvidity, které byly povoleny v konečném rozhodnutí o společnosti Parex, částečně kvůli vyplácení úroků u podřízených úvěrů z dřívější doby. Pokud by společnost Reverta tyto úroky nevyplatila nebo pokud by byly podřízené úvěry z dřívější doby odepsány ihned po vydání konečného rozhodnutí o společnosti Parex, nemuselo by Lotyšsko přijmout první, druhé a třetí opatření v rozsahu, v jakém byla tato opatření skutečně provedena.
(73)
Na základě výše uvedených skutečností Lotyšsko navrhlo, že objasní a posílí své závazky, pokud jde o jistinu a úroky splatné s ohledem na podřízené úvěry z dřívější doby:
a)
Společnosti Citadele a Reverta (bývalá Parex banka) a jejich přidružené podniky nevyplatí držitelům podřízeného dluhu nebo akcionářům s výjimkou lotyšského státu a EBRD úroky, dividendy ani kupóny ze stávajících kapitálových nástrojů (včetně prioritních akcií, akcií se zvláštním právem hlasování a nástrojů zahrnovaných do vyšší a nižší třídy tier 2) (splatné nebo vzniklé) ani neuplatní případná práva na koupi ve vztahu k těmto nástrojům, a to do doby splacení státní podpory poskytnuté společnosti Reverta a/nebo Citadele v plné výši, neexistuje-li právní povinnost tak učinit. Pokud existuje takováto právní povinnost, Lotyšsko se zavazuje, že ji co nejdříve zruší (každopádně nejpozději do 30. dubna 2015).
b)
Lotyšsko se rovněž zavazuje, že u podřízených úvěrů z dřívější doby nebude splácet (do splacení veškeré státní podpory poskytnuté společnostem Reverta/Citadele v plné výši) neuhrazený dluh (jistinu), který bude:
i)
předmětem závazného nařízení, že platby na základě podřízených úvěrů z dřívější doby nejsou splatné a vymahatelné, nebo
ii)
přeměněn na kapitál tier 1 bez hlasovacích práv, nebo
iii)
odepsán,
a to v rozsahu nezbytném k pokrytí záporné čisté hodnoty aktiv společnosti Reverta a pokud existuje náležitý právní základ.
c)
Lotyšsko se zavazuje, že přijme veškerá nezbytná opatření, aby zajistilo, že právní předpisy potřebné k splnění výše uvedených závazků budou přijaty nejpozději do 30. dubna 2015.
5.6 Reakce Lotyšska na připomínky třetí strany
(74)
Dne 6. června 2014 poskytlo Lotyšsko svou odpověď na připomínky třetí strany, které Komise obdržela. Lotyšsko uvedlo, že tvrzení uvedená v těchto připomínkách jsou nepodložená a s ohledem na rozhodnutí o zahájení řízení nemají žádný význam. Lotyšsko tvrzení třetí strany odmítlo a požadovalo, aby je Komise nebrala v potaz.
6. POSOUZENÍ
6.1 Existence státní podpory na základě nových opatření
(75)
V čl. 107 odst. 1 SFEU je stanoveno, že podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(76)
Aby se opatření považovalo za státní podporu, musí být kumulativně splněny tyto podmínky: a) opatření musí být financováno ze státních prostředků; b) musí poskytovat selektivní výhodu, která může zvýhodnit určité podniky nebo určitá odvětví výroby; c) opatření narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž a může ovlivnit obchod mezi členskými státy.
6.1.1 První opatření
(77)
Skutečnost, že poskytnutí podřízených úvěrů společnosti Parex banka ze strany Lotyšska představuje státní podporu, byla zjištěna v prvním rozhodnutí o podpoře na záchranu, v němž Komise schválila vydání podřízených dluhových nástrojů s pětiletou splatností jako slučitelné opatření podpory. Komise v té době rozhodla, že by investor v tržním hospodářství podřízený úvěr s pětiletou splatností neposkytl (26).
(78)
Podřízené úvěry, které Lotyšsko společnosti Parex banka skutečně poskytlo, byly totožné jako opatření, které Komise schválila, s výjimkou toho, že měly delší dobu splatnosti, což společnosti Parex banka poskytlo dodatečnou výhodu.
(79)
Podřízený dluh se sedmiletou splatností poskytne dlužníkovi větší výhodu než podřízený dluh s pětiletou splatností, jelikož se u jakékoli investice při prodloužení její splatnosti riziko pro investora zvyšuje. S ohledem na podřízený úvěr se sedmiletou splatností je ještě méně pravděpodobné, že by investor v tržním hospodářství poskytl podřízený úvěr s takovouto delší splatností, než v případě pětileté doby splatnosti. Z tohoto důvodu představuje delší splatnost podřízeného dluhu pro společnost Parex banka dodatečnou výhodu v porovnání s formou podřízeného dluhu, která byla schválena v rozhodnutích o podpoře na záchranu a v konečném rozhodnutí o společnosti Parex. Jelikož v prvním rozhodnutí o podpoře na záchranu již bylo konstatováno, že jsou splněny všechny ostatní požadavky na existenci státní podpory, představuje první opatření dodatečnou státní podporu.
6.1.2 Druhé opatření
(80)
Dne 27. června 2013 povolilo Lotyšsko společnosti Citadele dodatečné osmnáctiměsíční prodloužení splatnosti u podřízených úvěrů ve výši 37 milionů LVL (z celkové částky ve výši 45 milionů LVL, kterou Lotyšsko v té době drželo).
(81)
V rozhodnutí o zahájení řízení měla Komise vzhledem k neexistenci dalších argumentů za to, že by toto prodloužení splatnosti investor v tržním hospodářství nepovolil, jelikož v porovnání s předchozí formou podřízených úvěrů představuje dodatečná rizika. Komise se proto domnívala, že delší splatnost podřízeného dluhu představuje dodatečnou výhodu, kterou stát poskytl společnosti Citadele, v porovnání s formou podřízeného dluhu, jež byla schválena v rozhodnutích o podpoře na záchranu a v konečném rozhodnutí o společnosti Parex, představuje tudíž dodatečnou podporu.
(82)
Lotyšsko uvedlo, že by se tržní investor racionálně rozhodl přijmout zvláštní opatření k zachování kapitálové přiměřenosti banky, aby ochránil hodnotu své investice. Lotyšsko proto v podstatě tvrdí, že druhé opatření společnost Citadele nezvýhodnilo, jelikož poskytnutí dodatečné podpory bylo v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství.
(83)
Komise nezpochybňuje skutečnost, že se na transakci, jako je druhé opatření, vztahuje zásada investora v tržním hospodářství. Připomíná však, že soudy Unie zdůraznily, že pokud se členský stát během správního řízení dovolává uvedeného kritéria, má v případě pochybností povinnost jednoznačně a na základě objektivních a ověřitelných skutečností prokázat, že prováděné opatření vydal v postavení akcionáře, a že v tomto ohledu lzezejména vyžadovat důkazy, z nichž je patrné, že toto rozhodnutí vychází z hospodářských hodnocení srovnatelných s těmi, které by za okolností daného případu prováděl pro účely určení budoucí výnosnosti uvedené investice racionální soukromý investor v postavení co nejpodobnějším postavení uvedeného státu předtím, než takovou investici uskuteční (27).
(84)
V tomto kontextu se Komise domnívá, že tvrzení Lotyšska, že jednalo v souladu se zásadou subjektu v tržním hospodářství, nebylo doloženo příslušnými argumenty a podrobnou analýzou.
(85)
Komisi nebyly za prvé předloženy žádné důkazy, že současně s rozhodnutím o provedení druhého opatření provedlo Lotyšsko ocenění své investice do společnosti Citadele. Tržní investor v postavení akcionáře by stanovil hodnotu společnosti Citadele, aby určil současnou hodnotu své investice do této banky před provedením druhého opatření (tudíž bez opatření) a po provedení tohoto opatření, a tyto dvě hodnoty by porovnal. Komise se domnívá, že tržní investor, který je motivován ziskem, by nejprve stanovil současnou hodnotu své investice do banky a poté by zjistil, zda je současná hodnota této investice chráněna dodatečným prodloužením splatnosti podřízených úvěrů. Pokud by výsledek tohoto posouzení ukázal, že hodnotu lze ochránit či ji dokonce zvýšit, pak by tržní investor, který je motivován ziskem, ve druhém kroku porovnal alternativní náklady ochrany (či zvýšení) hodnoty a rozdíl v hodnotě.
(86)
Pokud Lotyšsko provedlo tuto analýzu, mělo by dokázat, že povolení delší splatnosti představovalo účinné opatření přinejmenším k ochraně hodnoty investice, a poté by mělo prokázat, že alternativní náklady provedení tohoto opatření byly nižší než nárůst hodnoty. Pouze v případě, jsou-li alternativní náklady povolení delší splatnosti nižší než ochrana hodnoty vyplývající z druhého opatření, může Komise souhlasit s tím, že Lotyšsko jednalo v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství. Lotyšsko však neposkytlo stanovení hodnoty investice ani analýzu, která prokazuje, že alternativní náklady povolení delší splatnosti byly nižší než ochrana hodnoty v důsledku provedení druhého opatření.
(87)
Z tohoto důvodu se Komise domnívá, že nelze mít za to, že druhé opatření je v souladu s jednáním subjektu v tržním hospodářství, který se nachází ve srovnatelné situaci jako Lotyšsko v červnu 2013.
(88)
Stanovené principy použití zásady subjektu v tržním hospodářství za druhé každopádně vyžadují porovnání jednání racionálního soukromého investora v postavení co nejpodobnějším postavení daného členského státu (28). Při stanovení hodnoty investice do společnosti Citadele mělo proto Lotyšsko vzít v úvahu závazky uvedené v konečném rozhodnutí o společnosti Parex, které se týkaly prodeje této společnosti. V červnu 2013, v době provedení druhého opatření, zahrnovaly tyto závazky povinnost prodat společnost Citadele do 31. prosince 2014 a rovněž povinnost prodat společnost Citadele bez činnosti v oblasti správy majetku (jelikož činnost v oblasti správy majetku měla být odprodána zvlášť, pokud nebyla prodána do 30. června 2013). Jelikož dne 27. června 2013, kdy bylo prodloužení splatnosti povoleno, se pro činnost v oblasti správy majetku nenašel žádný kupující, závěr soukromého investora by byl ten, že činnost v oblasti správy majetku spolu se společností Citadele nelze prodat ve lhůtě, která byla v konečném rozhodnutí o společnosti Parex stanovena do dne 30. června 2013, a oba subjekty bylo proto nutno prodat samostatně.
(89)
Soukromý akcionář banky v postavení co nejpodobnějším postavení daného členského státu by mimoto neměl důvod předpokládat, že od splnění těchto závazků bude upuštěno nebo že jejich splnění bude odloženo, jelikož veškeré tyto změny musela schválit Komise. Při stanovení hodnoty investice v červnu 2013 nebylo proto možno očekávat, že tyto povinnosti nebudou relevantní, jelikož nebylo možné předjímat, že Komise schválí změnu povinností před skončením období, v němž je mělo Lotyšsko splnit.
(90)
Za účelem rozhodnutí, zda prodloužení splatnosti povolit, či nikoli musely proto parametry pro stanovení hodnoty investice Lotyšska do společnosti Citadele v červnu 2013 zahrnovat závazky, které byly uvedeny v konečném rozhodnutí o společnosti Parex. Lotyšsko nepředložilo žádné důkazy, že vzalo všechny tyto parametry v úvahu nebo že tehdejší hodnota jeho investice, která by vyplývala z jejich zohlednění, je vyšší než alternativní náklady povolení prodloužení splatnosti. Z tohoto důvodu se Komise domnívá, ženelze mít za to, že druhé opatření je v souladu s jednáním subjektu v tržním hospodářství, který se nachází ve srovnatelné situaci jako Lotyšsko v červnu 2013.
(91)
Za třetí, i kdyby Lotyšsko provedlo dostatečně podrobnou analýzu druhého opatření jakožto způsobu ochrany hodnoty jeho investice do společnosti Citadele v červnu 2013 a i kdyby vzalo při této analýze v úvahu omezení vyplývající z nadcházejícího prodeje společnosti Citadele a samostatného odprodeje činnosti v oblasti správy majetku, která by zohlednil subjekt v tržním hospodářství, tvrzení Lotyšska ohledně nákladů na druhé opatření a výše hodnoty investice do společnosti Citadele, která byla tímto opatřením údajně ochráněna, nejsou věrohodná.
(92)
Ačkoli Lotyšsko na straně jedné tvrdí, že druhé opatření neznamenalo pro stát žádné náklady, toto tvrzení není doloženo bližšími údaji či důkazy ohledně posouzení nákladů, které Lotyšsko provedlo v době přijetí druhého opatření. Tato analýza alternativních nákladů a veškerých dalších nákladů souvisejících s druhým opatřením by byla nezbytnou podmínkou pro soukromého investora, který se snaží racionálně rozhodnout, zda má povolit prodloužení splatnosti podřízeného úvěru. Neposouzení nákladů vede Komisi k závěru, že by soukromý investor nebyl schopen posoudit vhodnost druhého opatření z hlediska maximalizace zisku.
(93)
Ačkoli Lotyšsko na druhou stranu tvrdí, že druhé opatření ochránilo hodnotu investice Lotyšska do společnosti Citadele, toto tvrzení nedokládají charakteristiky investice členského státu do společnosti Citadele v červnu 2013. Komise podotýká, že u investora orientovaného na zisk závisí současná hodnota investice na vyhlídce na budoucí toky příjmů plynoucí z této investice (například v podobě dividend) ve spojení s kapitálovou hodnotou této investice v daném okamžiku (kterou lze odvodit například z ceny, kterou by za investici akcionáře kupující zaplatil v daném okamžiku, nebo z diskontované hodnoty ceny, kterou by za investici akcionáře kupující zaplatil v budoucnu). Všechny ukazatele, které má Komise k dispozici, naznačují, že hodnota investice Lotyšska do společnosti Citadele v červnu 2013 byla nízká, pokud byla vůbec kladná.
(94)
Co se týká možných budoucích toků příjmů z investice Lotyšska do společnosti Citadele, nebyly předloženy žádné důkazy, které by prokazovaly, že v červnu 2013 mohli akcionáři od společnosti Citadele očekávat v dohledné době výplatu dividend. Posouzení provedené soukromým akcionářem banky v postavení co nejpodobnějším postavení daného členského státu s ohledem na očekávané příjmy z výplaty dividend by bylo spojeno s povinností prodat společnost Citadele do 31. prosince 2014. Ve studii, která je popsána v 61. bodě odůvodnění, je mimoto zjištěno, že by společnost Citadele byla bez činnosti v oblasti správy majetku ztrátová, což je závěr, který vyhlídku na prospěch z případné výplaty dividend dále snižuje, jelikož dne 27. června 2013 by subjekt v tržním hospodářství musel předpokládat, že společnost Citadele a činnost v oblasti správy majetku budou prodány samostatně.
(95)
V době povolení prodloužení splatnosti neexistovaly žádné důkazy, že společnost Citadele bude schopna (vzhledem k očekávanému zisku a kapitálovému poměru) vyplatit dividendy do 31. prosince 2014, jelikož kapitálový poměr ve výši 10,3 %, jehož mělo být dosaženo do 31. prosince 2013, by jen nepatrně přesáhl požadovaný minimální kapitálový poměr ve výši 10 % a byl by podstatně nižší než kapitálový poměr ve výši […] %, který Komise pro finanční a kapitálový trh doporučila k odstranění stávajících a potenciálních rizik pro společnost Citadele. Soukromý investor by proto vzal v úvahu skutečnost, že v červnu 2013 existovala malá pravděpodobnost, že by akcionáři mohli v dohledné době od společnosti Citadele očekávat výplatu dividend.
(96)
Pokud jde o kapitálovou hodnotu investice Lotyšska do společnosti Citadele v červnu 2013, studie předložená lotyšskými orgány, která je popsána v 61. bodě odůvodnění a která byla vypracována v únoru 2013, prokazuje, že by samostatný odprodej činnosti v oblasti správy majetku měl na společnost Citadele nepříznivý dopad. Soukromý investor v postavení co nejpodobnějším postavení Lotyšska v červnu 2013 by vzal v úvahu skutečnost, že přibližně o čtyři měsíce dříve nezávislý odborník zjistil, že prodejní hodnota společnosti Citadele bez činnosti v oblasti správy majetku je nižší než prodejní hodnota obou subjektů společně. Takovýto soukromý investor by proto potřeboval pádné důvody z hlediska maximalizace návratnosti přizpůsobené riziku, aby převzal dodatečná rizika související s povolením prodloužení splatnosti u podřízených úvěrů. Lotyšsko však nepředložilo žádné důkazy, pokud jde o takovéto pádné důvody k tomu, aby subjekt v tržním hospodářství v té době převzal tato dodatečná rizika. I když bylo prodloužení splatnosti povoleno, neexistovaly žádné důkazy, že by bylo možnospolečnost Citadele bez činnosti v oblasti správy majetku prodat za […], což vede Komisi k závěru, že v červnu 2013 nemělo Lotyšsko […] s ohledem na ochranu své investice, což bylo […] pro provedení druhého opatření.
(97)
Tyto další důvody vedly Komisi rovněž k tomu, že usuzovala, že druhé opatření nelze pokládat za opatření, které je v souladu s jednáním subjektu v tržním hospodářství, který se nachází ve srovnatelné situaci jako Lotyšsko v červnu 2013.
(98)
Za čtvrté, Komise bere rovněž na vědomí, že EBRD, která byla v červnu 2013 kromě lotyšského státu jediným dalším akcionářem společnosti Citadele, splatnost podřízeného úvěru pro společnost Citadele neprodloužila, a že se Lotyšsko na EBRD neobrátilo, aby s ní projednalo účast na druhém opatření, jak je objasněno v 46. až 48. bodě odůvodnění. Nevynaložení jakékoli snahy o projednání sdílení nákladů na druhé opatření, pokud mělo toto opatření ochránit hodnotu investice do společnosti Citadele, je dalším signálem toho, že druhé opatření nebylo v souladu s požadavky zásady subjektu v tržním hospodářství.
(99)
Komise v této souvislosti za prvé připomíná, že podle dopisu Komise pro finanční a kapitálový trh měla společnost Citadele na splnění nového ukazatele kapitálové přiměřenosti deset měsíců (od 1. března do 31. prosince 2013). Komise se v tomto ohledu domnívá, že by většinový akcionář využil celé desetiměsíční období k tomu, aby s ohledem na splnění nového kapitálového požadavku našel vhodné řešení, které minimalizuje jeho vlastní náklady. Tvrzení Lotyšska ohledně usnadnění prodeje společnosti Citadele nevysvětluje, proč bylo druhé opatření přijato (aniž byl osloven menšinový akcionář společnosti Citadele) do čtyř měsíců od obdržení dopisu Komise pro finanční a kapitálový trh, místo aby bylo využito celé zbývající období.
(100)
I kdyby účast EBRD na prodloužení splatnosti znamenala opatření s odlišnými charakteristikami, než tomu bylo v případě druhého opatření, Lotyšsko nepředložilo žádné důkazy, že by toto odlišné opatření za účasti EBRD bylo méně účinné než druhé opatření nebo že by bylo pro většinového akcionáře v porovnání s náklady druhého opatření nákladnější.
(101)
Co se týká tvrzení Lotyšska, že by prodloužení splatnosti podřízeného úvěru ze strany EBRD znamenalo dodatečnou zátěž v době prodeje společnosti Citadele, lotyšské orgány nepředložily žádné údaje, které by prokazovaly, že by toto prodloužení skutečně vedlo k dodatečným nákladům. Nebyla provedena žádná konkrétní studie týkající se nákladů na prodej společnosti Citadele po provedení druhého opatření v porovnání s náklady na hypotetický prodej společnosti Citadele po prodloužení splatnosti, jehož se zúčastnila i EBRD, s cílem odůvodnit tvrzení Lotyšska, že by to představovalo dodatečnou zátěž. Komise se domnívá, že by soukromý subjekt zvažující možnosti ochrany hodnoty své investice do společnosti Citadele byl přinejmenším schopen odkázat na stanovení alternativních nákladů souvisejících s prodloužením splatnosti podřízených úvěrů poskytnutých bance ze strany menšinového akcionáře společnosti Citadele s ohledem na její následný prodej.
(102)
Jak je uvedeno v písm. c) 48. bodu odůvodnění, Lotyšsko uvedlo, že se domnívalo, že by EBRD byla ochotna prodloužit splatnost úvěrů, které poskytla společnosti Citadele. Komise se domnívá, že i kdyby účast EBRD znamenala větší složitost, soukromý většinový akcionář, který u svého stávajícího podřízeného dluhu zvažuje prodloužení splatnosti ve prospěch společnosti Citadele, by se přinejmenším obrátil na menšinového akcionáře, který byl rovněž držitelem podřízeného dluhu společnosti Citadele, aby zjistil, zda se tento i) bude podílet na nákladech na dodatečnou podporu pro společnost Citadele prodloužením splatnosti vlastních úvěrů, nebo ii) uzavře alternativní ujednání přímo s většinovým akcionářem s cílem uhradit většinovému akcionáři náklady na druhé opatření. S ohledem na použití zásady subjektu v tržním hospodářství nemůže Komise souhlasit s tím, že většinový akcionář společnosti převezme veškeré náklady spojené s ochranou hodnoty všech investic do této společnosti, a tím ochrání i hodnotu investice menšinového akcionáře, aniž by se na něj obrátil, aby jej požádal o příspěvek.
(103)
Vzhledem k těmto faktorům představuje skutečnost, že EBRD nebyla v období od 1. března 2013 do 27. června 2013 oslovena, další signál, že druhé opatření nebylo provedeno v souladu s požadavky zásady subjektu v tržním hospodářství.
(104)
U žádného ze čtyř důvodů uvedených v 85. až 103. bodě odůvodnění nebylo jednoznačně a na základě objektivních a ověřitelných důkazů zjištěno, že druhé opatření lze přičíst členskému státu v postavení soukromého akcionáře. Za této situace nemůže Komise souhlasit s tím, že společnost Citadele mohla za okolností, které odpovídají obvyklým tržním podmínkám, získat stejnou výhodu, jaká jí byla poskytnuta ze státních prostředků v podobě druhého opatření.
(105)
Lotyšsko provedlo druhé opatření ve prospěch společnosti Citadele, která působí a bude působit na trzích otevřených mezinárodní hospodářské soutěži. Jakákoli výhoda poskytnutá ze státních prostředků proto nepříznivě ovlivní hospodářskou soutěž v bankovním sektoru a má dopad na obchod uvnitř Unie. Opatření je rovněž selektivní, jelikož zvýhodňuje pouze společnost Citadele. Opatření je financováno ze státních prostředků. Jak Lotyšsko objasnilo v 45. bodě odůvodnění, v červnu 2013 by žádný třetí subjekt v tržním hospodářství neprovedl za srovnatelných podmínek opatření podobné druhému opatření. Komise proto potvrzuje své dřívější předběžné hodnocení uvedené v rozhodnutí o zahájení řízení, že druhé opatření představuje dodatečnou státní podporu.
6.1.3 Třetí opatření
(106)
Co se týká podpory likvidity, která byla poskytnuta společnosti Reverta, ta byla původně povolena v rámci slučitelných opatření státní podpory, která byla schválena v prvním rozhodnutí o podpoře na záchranu, a to ve formě státních vkladů. Komise bere na vědomí, že společnost Parex banka tehdy postrádala likvidní kolaterál a že Lotyšsko vložilo finanční prostředky s přihlédnutím k potřebám banky v oblasti likvidity v době, kdy žádný tržní investor nebyl vzhledem k nestabilní situaci společnosti Parex banka ochoten likviditu poskytnout (29).
(107)
Po vydání konečného rozhodnutí o společnosti Parex (a rozdělení na dobrou a špatnou banku) byla podpora likvidity následně převedena na společnosti Citadele a Reverta. Prvně uvedená společnost již svůj podíl na podpoře likvidity v plné výši splatila. Společnost Reverta musela omezit částky podpory likvidity, kterou obdržela, jak bylo uvedeno v písm. c) 19. bodu odůvodnění. Výše podpory likvidity, která byla společnosti Reverta skutečně poskytnuta, však přesahuje i částky, které se předpokládaly podle pesimistického scénáře, jenž byl schválen v konečném rozhodnutí o společnosti Parex. Tato další podpora likvidity poskytuje společnosti Reverta dodatečnou výhodu v porovnání s podporou, která byla schválena v rozhodnutích o podpoře na záchranu a v konečném rozhodnutí o společnosti Parex. Lotyšsko neuvedlo, že při poskytnutí této likvidity jednalo jako tržní půjčovatel, ani nepředložilo žádné údaje, které by Komisi umožnily dospět k závěru, že společnost Reverta mohla za okolností, které odpovídají obvyklým tržním podmínkám, získat stejnou výhodu, jaká ji byla poskytnuta za státních prostředků ve formě třetího opatření. Žádný z ostatních prvků podpory likvidity kromě její výše se nezměnil a Komise vyvozuje závěr, že opatření představuje státní podporu.
(108)
Na základě 106. a 107. bodu odůvodnění představuje vyšší podpora likvidity v porovnání se schválenými opatřeními podpory jednoznačně dodatečnou výhodu, jedná se tudíž o dodatečnou podporu (jelikož jsou i nadále splněna všechna ostatní kritéria podle čl. 107 odst. 1 Smlouvy).
6.2 Právní základ slučitelnosti nové dodatečné podpory
(109)
Podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy může Komise prohlásit podpory za slučitelné s vnitřním trhem, pokud mají „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“.
(110)
Vzhledem k systémovému významu společnosti Parex banka (která byla v Lotyšsku přední bankou) a významu jejích úvěrových činností pro lotyšské hospodářství v době schválení opatření podpory Komise uznala, že by neřešení potíží banky mělo pro lotyšské hospodářství vážné důsledky.
(111)
V rozhodnutích o podpoře na záchranu a v konečném rozhodnutí o společnosti Parex byla proto opatření podpory, která byla schválena pro společnost Parex banka, posouzena podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy a na základě sdělení (30), která byla přijata během finanční krize a která platila v době poskytnutí podpory.
(112)
Komise se domnívá, že se stejný právní základ vztahuje i na dodatečnou podporu, která byla poskytnuta prostřednictvím prvního a druhého opatření, a to vzhledem k době, kdy byla provedena, a jejich podobným charakteristikám jako v případě schválených opatření podpory.
(113)
Co se týká třetího opatření, Komise musí provést posouzení slučitelnosti na základě aktualizovaných kritérií stanovených ve sdělení o bankovnictví z roku 2013 (31). Podpora, která byla zcela nebo částečně poskytnuta bez schválení Komisí (a tudíž v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy) po zveřejnění sdělení o bankovnictví z roku 2013 v Úředním věstníku Evropské unie, musí být posouzena na základě uvedeného sdělení. Jelikož je třetí opatření uplatňováno nepřetržitě od roku 2011 až do současnosti, lze vyvodit závěr, že podpora byla částečně poskytnuta po 1. srpnu 2013, tj. po datu zveřejnění sdělení o bankovnictví z roku 2013 v Úředním věstníku Evropské unie.
6.3. Slučitelnost podpory s vnitřním trhem
6.3.1 S ohledem na první opatření
(114)
Podřízený úvěr, který Lotyšsko poskytlo společnosti Parex banka, měl ode dne poskytnutí (22. května 2009) splatnost sedm let (tj. do 21. května 2016), která tudíž přesahovala maximální pětiletou splatnost, jež byla stanovena v prvním rozhodnutí o záchraně a posléze potvrzena v konečném rozhodnutí o společnosti Parex. Opatření nebylo Komisi oznámeno.
(115)
Co se týká dodatečného opatření podpory, kterým je splatnost podřízených úvěrů přesahující splatnost stanovenou v rozhodnutích, Komise měla pochybnosti, zda bylo toto opatření omezeno na nezbytné minimum, a nemohla proto vyvodit závěr, že jsou splněna všechna kritéria slučitelnosti.
(116)
V rozhodnutí o zahájení řízení Komise tudíž připomenula, že se v rozhodnutích o podpoře na záchranu mělo za to, že schválený podřízený úvěr pro společnost Parex banka s pětiletou splatností představuje úvěr, který je omezen na nezbytné minimum, pokud jde o jeho výši i splatnost. Na základě tohoto závěru se proto v rozhodnutích o podpoře na záchranu a v konečném rozhodnutí o společnosti Parex považoval podřízený úvěr s pětiletou splatností za slučitelný.
(117)
Na základě tvrzení uvedených v rozhodnutích o podpoře na záchranu a v konečném rozhodnutí o společnosti Parex a vzhledem k tomu, že nebyly předloženy žádné nové argumenty, vyslovila Komise pochybnosti ohledně slučitelnosti prodloužené splatnosti podřízených úvěrů, které byly poskytnuty se sedmiletou splatností namísto původně schválené splatnosti v délce pěti let.
(118)
Vzhledem k novým argumentům, které Lotyšsko předložilo po přijetí rozhodnutí o zahájení řízení a které byly uvedeny v oddíle 5.1, Komise znovu posoudí, zda podřízené úvěry se sedmiletou splatností, které Lotyšsko poskytlo společnosti Parex banka, splňují požadavek týkající se omezení podpory na nezbytné minimum, aby byla tato podpora slučitelná.
(119)
Podle sdělení o bankovnictví z roku 2008 musí být opatření podpory z hlediska výše i formy nezbytné k dosažení sledovaného cíle. To znamená, že kapitálová injekce musí být v minimální výši, která je nezbytná k dosažení cíle. Cílem poskytnutí podřízeného úvěru kvalifikovaného jako kapitál tier 2 společnosti Parex banka bylo umožnit této společnosti, aby i nadále splňovala ukazatel kapitálové přiměřenosti, a zajistit, aby měla k dispozici dostatečný kapitál, aby mohla lépe čelit potenciálním ztrátám, a to v zájmu zamezení vážné poruše v lotyšském hospodářství.
(120)
V prvním rozhodnutí o podpoře na záchranu byly minimální požadavky nezbytné k tomu, aby byly podřízené úvěry způsobilé jako kapitál tier 2 společnosti Parex banka, které Komise vzala v úvahu, založeny na použitelných lotyšských právních předpisech, jež Lotyšsko oznámilo (32). Bylo tudíž konstatováno, že minimální splatnost, která je nezbytná k tomu, aby se podřízený úvěr považoval za kapitál tier 2, činí pět let. Toto hodnocení se v následných rozhodnutích nezměnilo.
(121)
Po přezkoumání doplňkových informací, které Lotyšsko poskytlo a které jsou zohledněny v 30. až 39. bodě odůvodnění, Komise uznává, že dodatečná omezení změnila charakteristiku podřízených úvěrů, která je nezbytná k tomu, aby se tyto úvěry považovaly až do roku 2010 plně za kapitál tier 2.
(122)
Komise zejména bere na vědomí, že při stanovení minimální původní splatnosti podřízených úvěrů představoval zásadní prvek dopad kritérií rámce Basel II na výši podřízených úvěrů, které společnost Parex banka obdržela v roce 2009 a které jsou způsobilé jako kapitál tier 2. K dosažení hlavního cíle opatření, a to zajistit dostatečnou kapitalizaci společnosti Parex banka a zamezit vážné poruše v lotyšském hospodářství, bylo v době poskytnutí prvního podřízeného úvěru nutné náležitě uvážit amortizační faktor rámce Basel II.
(123)
Komise se domnívá, že pokud by předpoklady a odhady, které Lotyšsko předložilo v době vydání rozhodnutí o podpoře na záchranu, náležitě a plně zohledňovaly amortizaci podřízených úvěrů podle pravidel Basel II, jak je uvedeno v 37. bodě odůvodnění, vedlo by to k odlišnému hodnocení splatnosti podřízených úvěrů a k závěru, že nezbytná minimální doba splatnosti činí sedm let, a nikoli pět let.
(124)
Komise rovněž připomíná, že posouzení slučitelnosti podpory ve třetím rozhodnutí o podpoře na záchranu bylo založeno mimo jiné na závazku lotyšských orgánů, že své podíly ve společnosti Parex banka prodají co nejdříve, nejpozději však do tří let ode dne provedení prvních opatření na záchranu společnosti Parex banka (33), tj. nejpozději v roce 2011.
(125)
Na základě těchto okolností se Komise domnívá, že stanovení původní splatnosti v délce sedmi let lze považovat za nezbytné minimum, aby bylo možno podřízené úvěry, které Lotyšsko poskytlo, považovat plně za kapitál tier 2 a aby bylo zajištěno, že společnost Parex banka dosáhne cílového ukazatele kapitálové přiměřenosti, a to z důvodu zachování stability lotyšského bankovního systému a rovněž dodržení závazku týkajícího se prodeje banky.
6.3.2 S ohledem na neoznámené prodloužení splatnosti podřízených úvěrů (druhé opatření)
(126)
V rozhodnutí o zahájení řízení vyslovila Komise pochybnosti, zda lze dodatečnou podporu ve formě osmnáctiměsíčního prodloužení splatnosti podřízených úvěrů považovat za slučitelnou, jelikož stávající hodnocení bylo takové, že omezení podpory na nezbytné minimum zajišťuje pětiletá splatnost podřízeného dluhu, a k odůvodnění slučitelnosti nebyly předloženy žádné nové argumenty.
(127)
Vzhledem k informacím, které Lotyšsko poskytlo po vydání rozhodnutí o zahájení řízení, bere Komise na vědomí, že v roce 2013 (34) došlo s ohledem na minimální kapitálové požadavky ke změnám právní úpravy.
(128)
V této souvislosti byl Komisi předložen dopis Komise pro finanční a kapitálový trh ze dne 1. března 2013 určený společnosti Citadele. Dopis je reakcí bankovního regulačního orgánu na interní zprávu o hodnocení kapitálové přiměřenosti, kterou společnost Citadele předložila Komisi pro finanční a kapitálový trh s ohledem na svou finanční situaci k 30. červnu 2012.
(129)
Dopis ze dne 1. března 2013 upozorňuje za prvé na skutečnost, že podle politických dokumentů Komise pro finanční a kapitálový trh musí všechny banky udržovat ukazatel kapitálové přiměřenosti vyšší než 10 %. Poté se v něm jednoznačně uvádí, že „pokud ukazatel kapitálové přiměřenosti banky a konsolidační skupiny klesne pod 10 %, má se za to, že banka a konsolidační skupina nemají k dispozici dostatečný kapitál, a Komise pro finanční a kapitálový trh může uložit nápravná opatření, například omezit činnosti banky“. V případě společnosti Citadele a její konsolidační skupiny dopis dodává, že k pokrytí stávajících a potenciálních rizik vyplývajících z činnosti společnosti Citadele musí ukazatel kapitálové přiměřenosti skupiny do konce roku 2013 dosáhnout […] %.
(130)
Na základě tohoto dopisu Komise uznává, že společnost Citadele musela mít na konci roku 2013 ukazatel kapitálové přiměřenosti přinejmenším vyšší než 10 %, aby mohla v plném rozsahu pokračovat v činnosti.
(131)
Komise připomíná, že hlavním cílem poskytnutí státní podpory ve formě podřízených úvěrů, jak bylo stanoveno v rozhodnutích o podpoře na záchranu a v konečném rozhodnutí o společnosti Parex, bylo zajistit dostatečnou kapitalizaci společnosti Parex banka (Citadele po roce 2010), aby se zamezilo vážné poruše v lotyšském hospodářství.
(132)
Komise proto souhlasí s tím, že Lotyšsko muselo v červnu 2013 přijmout nápravná opatření, aby zamezilo rizikům vyplývajícím z nedodržení neočekávaného zvýšení požadavků orgánu dohledu ze strany společnosti Citadele. Aby se odstranil možný nedostatek kapitálu s ohledem na nové požadavky, bylo jedinou možností:
a)
vložení dodatečných finančních prostředků - buď jako kapitálu tier 1, nebo kapitálu tier 2 (např. poskytnutí nových podřízených úvěrů) -, nebo
b)
prodloužení splatnosti stávajících podřízených úvěrů s cílem změnit jejich míru amortizace a umožnit, aby ke kapitálu banky přispěl vyšší procentní podíl úvěrů.
(133)
Tabulka 2 odráží srovnávací scénář mezi situací, kdy je za předpokladu, že všechny ostatní parametry zůstanou stejné, splatnost podřízeného dluhu v roce 2013 prodloužena (jak k tomu došlo prostřednictvím druhého opatření), a situací, kdy je splatnost zachována za stejných podmínek, za nichž byly úvěry původně poskytnuty. Na základě výpočtu Komise konstatuje, že by zachování splatnosti podřízených úvěrů vedlo za předpokladu, že všechny ostatní faktory zůstanou stejné, k tomu, že by společnost Citadele nedosáhla na konci roku 2013 ukazatele kapitálové přiměřenosti ve výši 10 %.
Tabulka 2
Srovnání ukazatele kapitálové přiměřenosti při prodloužení splatnosti a bez prodloužení:
Ukazatel kapitálové přiměřenosti v %
31. prosinec 2013
Finanční výhledy před osmnáctiměsíčním prodloužením splatnosti (stanovené v červnu 2013)
9,75
Skutečné údaje k 31. prosinci 2013 včetně prodloužení splatnosti
10,30 (35)
Hypotetická situace bez osmnáctiměsíčního prodloužení splatnosti
9,30
(134)
Vzhledem k tomu, že:
a)
nový kapitálový požadavek musel být splněn do 31. prosince 2013;
b)
činnost v oblasti správy majetku bylo nutno odprodat do 31. prosince 2013 a
c)
kapitálový poměr přímo ovlivňuje amortizace podřízeného dluhu,
souhlasí Komise s tím, že druhé opatření představovalo účelné a účinné řešení k splnění nových požadavků na kapitálovou přiměřenost vztahujících se na společnost Citadele a že povolené prodloužení splatnosti představovalo nezbytné minimum k dosažení tohoto cíle. Toto řešení nevyžadovalo převod nové hotovosti (Lotyšsko se však muselo vzdát finančních prostředků, které by jinak musely být splaceny), přičemž se zabývalo žádostí orgánu dohledu, která vycházela z nutnosti zajistit finanční stabilitu.
(135)
Komise hodnotí kladně i skutečnost, že k 31. prosinci 2013 překračoval ukazatel kapitálové přiměřenosti společnosti Citadele mírně požadovanou minimální 10 % výši (36), což potvrzuje názor, že povolené osmnáctiměsíční prodloužení splatnosti bylo omezeno na nezbytné minimum.
6.3.3 S ohledem na neoznámenou podporu likvidity, která byla poskytnuta společnosti Reverta (třetí opatření)
(136)
Od roku 2011 poskytuje Lotyšsko společnosti Reverta podporu likvidity přesahující maximální výši, kterou Komise schválila v konečném rozhodnutí o společnosti Parex, a to podle základního scénáře i pesimistického scénáře. Tyto maximální částky jsou uvedeny v tabulce 3 (37). Skutečné částky podpory likvidity, z nichž měla společnost Reverta prospěch (oznámené Lotyšskem v revidovaném plánu restrukturalizace, který byl předložen v lednu 2014), jak je uvedeno v tabulce 4, trvale překračovaly maximální částky stanovené v konečném rozhodnutí o společnosti Parex:
Tabulka 3
Omezení likvidity vztahující se na společnost Reverta podle konečného rozhodnutí o společnosti Parex:
V milionech LVL
1.8.2010
31.12.2010
31.12.2011
31.12.2012
31.12.2013
Základní scénář
458
446
419
349
315
Optimistický scénář
458
446
419
356
322
Pesimistický scénář
458
446
419
344
307
Tabulka 4
Skutečné částky likvidity, z nichž měla společnost Reverta prospěch
V milionech LVL
1.8.2010
31.12.2010
31.12.2011
31.12.2012
31.12.2013
Nesplacená podpora likvidity
446
446
428
385
363
(137)
Podpora likvidity, která byla poskytnuta společnosti Reverta, byla původně schválena v rámci slučitelných opatření podpory, na něž se vztahovalo první rozhodnutí o podpoře na záchranu, a to ve formě státních vkladů.
(138)
Po vydání konečného rozhodnutí o společnosti Parex (a rozdělení společnosti Parex banka na dobrou a špatnou banku) byla podpora likvidity následně převedena na společnosti Citadele a Reverta. Společnost Citadele již svůj podíl na podpoře likvidity splatila v plné výši, zatímco společnost Reverta musela omezit částky podpory likvidity, které obdržela. Výše podpory likvidity, kterou společnost Reverta skutečně obdržela, však přesahuje úrovně, které byly schváleny v konečném rozhodnutí o společnosti Parex.
(139)
Posouzení plánu restrukturalizace v konečném rozhodnutí o společnosti Parex vycházelo z předpokladů, které byly v té době předloženy s ohledem na očekávaný příliv likvidity do společnosti Reverta, což by jí umožnilo začít splácet podporu likvidity ve formě státních vkladů do výše stanovené v konečném rozhodnutí o společnosti Parex (38).
(140)
Částky, které nebudou podle očekávání splaceny, jak bylo popsáno v konečném rozhodnutí o společnosti Parex, byly v rozmezí od [0-100] milionů LVL (základní scénář) do [100-200] milionů LVL (pesimistický scénář). Podle nejnovějších odhadů peněžních toků, které Lotyšsko předložilo, má podpora likvidity přesahovat do roku 2017 výši stanovenou v konečném rozhodnutí o společnosti Parex, jak je uvedeno v tabulce 5:
Tabulka 5
Nadměrné částky likvidity poskytnuté společnosti Reverta v porovnání s plánem restrukturalizace z roku 2010
V milionech LVL
31.12.2014
31.12.2015
31.12.2016
31.12.2017
Pesimistický scénář (původní plán restrukturalizace)
[250-300]
[250-300]
[200-250]
[150-200]
Odhadovaná podpora likvidity (aktualizace z roku 2014)
[300-350]
[250-300]
[250-300]
[250-300]
Rozdíl
(…)
(…)
(…)
(…)
(141)
Komise má za to, že vzhledem k těmto potížím:
a)
nižší kvalita a hodnota aktiv v porovnání s předpoklady uvedenými v plánu restrukturalizace a
b)
pomalejší zpětné získávání kolaterálu a soudní spory s dlužníky,
došlo při získávání hotovosti k dvouleté prodlevě (jak je uvedeno v 45. bodě odůvodnění) v porovnání s tím, co se plánovalo v době přijetí konečného rozhodnutí o společnosti Parex. Tato prodleva si vyžádala vyšší státní podporu.
(142)
Důvodem dodatečné potřeby podpory likvidity bylo proto zhoršení finanční situace společnosti Reverta v porovnání s odhady uvedenými v konečném rozhodnutí o společnosti Parex. Komise podotýká, že se poskytovaná podpora likvidity v minulých letech postupně zvyšovala v souladu s potížemi společnosti Reverta při zpětném získávání aktiv.
(143)
Jak je uvedeno v 56. bodě odůvodnění, Lotyšsko tvrdí, že jelikož na kapitál byla z celkové částky podpory likvidity ve výši 118,7 milionu LVL přeměněna pouze částka ve výši 49,5 milionu LVL, měla zbývající částka podpory likvidity ve výši 69,2 milionu LVL za následek nadměrnou výši této podpory, a to přibližně o stejnou částku.
(144)
Komise však připomíná, že jak je uvedeno v písm. b) 63. bodu odůvodnění konečného rozhodnutí o společnosti Parex, na kapitál lze přeměnit pouze státní vklady. Komise se proto domnívá, že nižší úroveň likvidity, která byla přeměněna na kapitál, nevede automaticky k nadměrné podpoře likvidity.
(145)
Komise bere rovněž na vědomí, že v roce 2011 byla společnosti Reverta odebrána bankovní licence, což zamezilo nutnosti přeměnit na kapitál další likviditu, aby byl splněn regulatorní ukazatel likvidity. Komise proto uznává, že zánik kapitálových požadavků (39) umožnil Lotyšsku poskytnout společnosti Reverta nižší částku podpory na rekapitalizaci, než byla maximální částka této podpory, která byla schválena v rozhodnutích.
(146)
Vzhledem k potížím, kterým společnost Reverta čelila při zpětném získávání aktiv, a omezené výši kapitálu potřebného po odebrání bankovní licence vyvozuje Komise závěr, že podpora likvidity, kterou společnost Reverta obdržela, byla omezena na minimum nezbytné k řádnému řízení procesu likvidace.
(147)
Komise vyvozuje rovněž závěr, že dodatečná podpora likvidity je v souladu s požadavkem na sdílení nákladů, který je stanoven ve sdělení o bankovnictví z roku 2013. Komise zejména bere na vědomí, že v souladu s bodem 77 sdělení o bankovnictví z roku 2013 byl vlastní kapitál bývalých akcionářů společnosti Parex banka v plné výši odepsán a že se Lotyšsko nyní zavázalo zabránit poskytnutí další podpory ve prospěch držitelů podřízeného dluhu.
6.3.4 S ohledem na porušení závazku týkajícího se odprodeje činnosti společnosti Citadele v oblasti správy majetku (čtvrté opatření)
(148)
Lotyšské orgány uvedly, že vzhledem k stávajícím problematickým podmínkám na trhu nebylo Lotyšsko s to nalézt ve stanovené lhůtě kupující, kteří by měli zájem o činnost společnosti Citadele v oblasti správy majetku, a nebude s to tak učinit ani v dohledné době.
(149)
Lotyšské orgány připomenuly, že prodej společnosti Citadele byl spolu s jinými závazky určen jako klíčové opatření k odstranění narušení hospodářské soutěže, které bylo způsobeno opatřeními podpory. Vzhledem k zhoršující se finanční situaci společnosti Citadele v porovnání s předpokládanou situací v době vydání konečného rozhodnutí o společnosti Parex nelze společnost Citadele v dohledné době prodat.
(150)
Lotyšsko dále uvedlo, že by spojení prodeje činnosti v oblasti správy majetku se společností Citadele zvýšilo zájem trhu o společnost Citadele a že prodloužení lhůty pro prodej s větší pravděpodobností umožní opětovnou privatizaci této společnosti.
(151)
Komise uznává, že finanční situace společnosti Citadele je v porovnání se situací, která se předpokládala v původním plánu restrukturalizace, horší. Toto hodnocení potvrdil i kontrolní správce (40) a odráží se rovněž v ukazatelích uvedených v tabulce 6:
Tabulka 6
Srovnání hlavních finančních ukazatelů s plánem restrukturalizace
31. 12. 2013
Plán restrukturalizace
Skutečnost
Provozní výdaje/celkové příjmy
[50-60]
57,0 %
Znehodnocená aktiva/čisté úvěry
[0-5]
2,0 %
Čistý zisk (ztráta) v milionech LVL
[20-30]
10,8
Návratnost vlastního kapitálu v %
[20-30]
8,1 %
Vlastní kapitál/celková aktiva
[5-10]
6,9 %
Ukazatel kapitálové přiměřenosti
[10-20]
11,7 %
Vzhledem k nižší ziskovosti společnosti Citadele v porovnání s původním plánem restrukturalizace chápe Komise potíže při prodeji společnosti Citadele v krátké lhůtě.
(152)
Komise připomíná, že závazek týkající se odprodeje činnosti v oblasti správy majetku spolu se závazkem prodat samotnou společnost Citadele byl v konečném rozhodnutí o společnosti Parex stanoven s cílem omezit narušení hospodářské soutěže, jelikož tyto závazky konkurentům umožňují, aby se ucházeli o tyto podniky (41).
(153)
Komise hodnotí kladně, že po vydání konečného rozhodnutí o společnosti Parex zahájila společnost Citadele proces prodeje s cílem ověřit zájem trhu a rovněž ustanovila nezávislého odborníka, aby navrhl nejlepší prodejní strategii, jak je uvedeno v 61. a 62. bodě odůvodnění, jednala proto v dobré víře s cílem tyto závazky dodržet.
(154)
Komise bere na vědomí, že Lotyšsko požaduje prodloužení lhůty pro dokončení prodeje činnosti v oblasti správy majetku v porovnání s lhůtami, k jejichž dodržení se zavázalo v roce 2009. Lotyšsko požaduje změnu konečného rozhodnutí o společnosti Parex týkající se odkladu původní lhůty pro odprodej činnosti v oblasti správy majetku za účelem jejího prodeje spolu se společností Citadele, a to na základě dodatečných závazků, které jsou stanoveny v 64. až 68. bodě odůvodnění.
6.3.5 Kompenzační opatření k zmírnění narušení hospodářské soutěže a většímu sdílení nákladů
(155)
Aby Komise schválila změny konečných rozhodnutí, musí být tyto změny založeny na nových závazcích, které lze považovat za rovnocenné závazkům, jež byly přijaty původně (42). V tomto případě by opatření podpory byla i nadále slučitelná podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy pouze tehdy, nezmění-li se celková rovnováha původního rozhodnutí. V zájmu zachování původní rovnováhy by pozměněné závazky neměly mít nepříznivý dopad na životaschopnost příjemce podpory a celkový soubor závazků musí být z hlediska sdílení nákladů a kompenzačních opatření přinejmenším rovnocenný s přihlédnutím k požadavkům použitelných sdělení Komise.
(156)
V této souvislosti hodnotí Komise soubor závazků, které Lotyšsko předložilo a které jsou uvedeny v 64. až 73. bodě odůvodnění, kladně, jelikož tyto závazky přispějí k odstranění možného narušení hospodářské soutěže v důsledku prvního, druhého, třetího a čtvrtého opatření a k zajištění náležitého sdílení nákladů ze strany akcionářů společností, které jsou příjemci podpory.
(157)
V oddíle 4 sdělení o restrukturalizaci se vyžaduje uplatňování účinných a přiměřených opatření k omezení narušení hospodářské soutěže.
(158)
Konečné rozhodnutí o společnosti Parex obsahovalo řadu takovýchto opatření, z nichž byl zásadní závazek Lotyšska prodat nebo zařídit prodej společnosti Citadele do 31. prosince 2015 (43). Komise považovala závazky týkající se prodeje společnosti Citadele v této lhůtě za dostačující a přiměřené, aby se zamezilo narušení hospodářské soutěže v důsledku státní podpory, která byla společnosti Parex banka poskytnuta, a to společně se zmenšením velikosti společnosti Citadele a omezením její přítomnosti na trhu.
(159)
V rozhodnutí o zahájení řízení se Komise domnívala, že původní delší splatnost podřízeného dluhu i osmnáctiměsíční prodloužení této splatnosti v roce 2013 poskytly společnosti Parex banka dodatečné výhody v porovnání s formou podřízeného dluhu, která byla schválena v rozhodnutích o podpoře na záchranu a v konečném rozhodnutí o společnosti Parex.
(160)
Komise v této souvislosti vítá závazek Lotyšska přesunout lhůtu pro dokončení prodeje společnosti Citadele z 31. prosince 2015 na […] jako opatření kompenzující dodatečnou výhodu, která vyplývá z delší splatnosti podřízených úvěrů. Rychlejší prodej společnosti Citadele přispěje k zachování rovných podmínek.
(161)
Komise bere mimoto na vědomí, že Lotyšsko přijalo jednoznačný závazek […], nedojde-li k prodeji v této dřívější lhůtě. Tento závazek poskytuje dodatečnou záruku (jež nebyla v původním plánu restrukturalizace výslovně obsažena), která zajistí náležité zmírnění narušení hospodářské soutěže, jelikož dříve než […] bude společnost Citadele […]
(162)
Komise hodnotí kladně i skutečnost, že se Lotyšsko zavázalo dále snížit objem kapitálu, který mohou lotyšské orgány poskytnout společnosti Reverta, jak je uvedeno v 69. bodě odůvodnění.
(163)
V oddíle 3 sdělení o restrukturalizaci je stanoveno, že by banky a jejich akcionáři měli přispět na restrukturalizační náklady v maximální možné míře, aby byla podpora omezena na nezbytné minimum, aby se odstranilo narušení hospodářské soutěže a omezil morální hazard.
(164)
V této souvislosti bere Komise na vědomí dodatečná kompenzační opatření, která Lotyšsko navrhlo s cílem zajistit, aby třetí strany neměly prospěch z dodatečné podpory, kterou společnost Reverta obdržela, a to závazek týkající se opatření k většímu sdílení nákladů, jak je popsáno v 70. až 73. bodě odůvodnění.
(165)
Lotyšsko se zavazuje, že společnosti Citadele a Reverta (bývalá Parex banka) a jejich přidružené podniky nevyplatí držitelům podřízeného dluhu nebo akcionářům s výjimkou lotyšského státu a EBRD úroky, dividendy ani kupóny ze stávajících kapitálových nástrojů (včetně prioritních akcií, akcií se zvláštním právem hlasování a nástrojů zahrnovaných do vyšší a nižší třídy tier 2) (splatné nebo vzniklé) ani neuplatní případná práva na koupi ve vztahu k těmto nástrojům, a to do doby splacení státní podpory poskytnuté společnosti Reverta a/nebo Citadele v plné výši, neexistuje-li právní povinnost tak učinit. Lotyšsko se v této souvislosti rovněž zavazuje, že takovéto právní povinnosti zruší co nejdříve, nejpozději však do 30. dubna 2015. Držitelé stávajících kapitálových nástrojů proto neobdrží žádnou platbu, jelikož tyto stávající kapitálové nástroje nenesou žádný povinný kupón a při likvidaci společnosti Reverta (k níž dojde do konce roku 2017) budou zařazeni za přednostní dluh. Jelikož má společnost Reverta záporný kapitál, bude pro držitele těchto kapitálových nástrojů prakticky nemožné získat jakoukoli platbu nebo úhradu.
(166)
Kromě závazků uvedených v 165. bodě odůvodnění se Lotyšsko rovněž zavazuje, že u podřízených úvěrů z dřívější doby nebude splácet neuhrazený dluh (jistinu), dokud nebude splacena v plné výši veškerá státní podpora pro společnosti Reverta/Citadele, a to v rozsahu nezbytném k pokrytí záporné čisté hodnoty aktiv společnosti Reverta a pokud existuje náležitý právní základ. Za tímto účelem bude neuhrazený dluh (jistina) u podřízených úvěrů z dřívější doby i) předmětem závazného nařízení, že platby na základě podřízených úvěrůz dřívější doby nejsou splatné a vymahatelné, nebo ii) přeměněn na kapitál tier 1 bez hlasovacích práv nebo iii) odepsán. Vzhledem k tomu, že vnitrostátní právní předpisy v současnosti neposkytují vhodný právní základ, který by umožnil tento závazek dodržet, se Lotyšsko v této souvislosti dále zavazuje, že přijme veškerá nezbytná opatření s cílem zajistit, aby byly právní předpisy potřebné k dodržení tohoto závazku přijaty nejpozději do 30. dubna 2015.
(167)
Komise vítá závazky Lotyšska uvedené v 165. a 166. bodě odůvodnění, jelikož omezením splácení jistiny a úroků s ohledem na podřízené úvěry z dřívější doby a kapitálové nástroje společností Reverta a Citadele zajišťují dodatečné sdílení nákladů.
(168)
Komise proto konstatuje, že navrhovaná kompenzační opatření, která jsou uvedena v oddíle 5.5, lze považovat za přiměřená a rovnocenná (z hlediska účinnosti) závazkům, které Lotyšsko navrhlo dříve a které Komise schválila v konečném rozhodnutí o společnosti Parex ve znění pozměňujícího rozhodnutí. Navrhovaná kompenzační opatření sledují stejný cíl, kterým je omezení narušení hospodářské soutěže. Tato opatření jsou náležitě zacílená, jelikož mají omezit narušení hospodářské soutěže na trzích, na nichž společnost Citadele působí.
(169)
Komise proto vyvozuje závěr, že pozměněné závazky jsou rovnocenné původním závazkům, pokud jde o obnovení životaschopnosti, sdílení nákladů a zmírnění narušení hospodářské soutěže. Nahrazení původních závazků novými závazky nemění slučitelnost podpory s vnitřním trhem, jak bylo uvedeno v konečném rozhodnutí o společnosti Parex ve znění pozměňujícího rozhodnutí.
7. ZÁVĚR
(170)
Komise vyjadřuje politování nad tím, že Lotyšsko provedlo protiprávně první, druhé a třetí opatření v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy a že porušilo závazek týkající se odprodeje činnosti společnosti Citadele v oblasti správy majetku ve lhůtě stanovené v konečném rozhodnutí o společnosti Parex (čtvrté opatření).
(171)
Z výše uvedených důvodů a s ohledem na dodatečné závazky, které Lotyšsko a společnost Citadele přijaly, však
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Níže uvedená opatření představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy:
a)
poskytnutí podřízených úvěrů společnosti Parex banka s původní splatností delší, než bylo schváleno v rozhodnutích o podpoře na záchranu a v konečném rozhodnutí o společnosti Parex (první opatření);
b)
povolení dodatečného osmnáctiměsíčního prodloužení splatnosti u podřízených úvěrů ve výši 37 milionů LVL společnosti Citadele (druhé opatření);
c)
poskytnutí podpory likvidity společnosti Reverta přesahující maximální výši schválenou Komisí v konečném rozhodnutí o společnosti Parex (třetí opatření).
Článek 2
Opatření podpory uvedená v článku 1 jsou na základě závazků přijatých Lotyšskem, které jsou uvedeny v příloze I, slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy.
Článek 3
Lhůty pro odprodej činnosti společnosti Citadele v oblasti správy majetku, a to do 30. června 2013 bez správce převodu, nebo do 31. prosince 2013 s pomocí správce převodu (čtvrté opatření), které byly uvedeny v 73. bodě odůvodnění opraveného rozhodnutí Komise ve věci K(2010) 6202 v konečném znění ze dne 15. září 2009 o státní podpoře C 26/09 (ex N 289/09), kterou zamýšlí poskytnout Lotyšsko na restrukturalizaci podniku AS Parex banka, jsou pozměněny v souladu se závazkem, který Lotyšsko přijalo a který je uveden v příloze II.
Článek 4
Toto rozhodnutí je určeno Lotyšské republice.
V Bruselu dne 9. července 2014.
ΑΠΌΦΑΣΗ (ΕΕ) 2015/162 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 9ης Ιουλίου 2014
σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.36612 (2014/C) (ex 2013/NN) που χορήγησε η Λετονία για την PAREX
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 4550]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
1.1. Προηγούμενα μέτρα υπέρ της Parex
(1)
Στις 10 Νοεμβρίου 2008 η Λετονία κοινοποίησε στην Επιτροπή δέσμη μέτρων κρατικής ενίσχυσης υπέρ της AS Parex banka («Parex banka»), που απέβλεπαν στην υποστήριξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά τα εν λόγω μέτρα στις 24 Νοεμβρίου 2008 (2) («πρώτη απόφαση διάσωσης») βάσει της δέσμευσης της Λετονίας να υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Parex banka εντός έξι μηνών.
(2)
Κατόπιν αιτημάτων της Λετονίας, η Επιτροπή ενέκρινε δύο σύνολα αλλαγών όσον αφορά τα μέτρα ενίσχυσης σχετικά με την Parex banka με τις αποφάσεις της 11ης Φεβρουαρίου 2009 (3) («δεύτερη απόφαση διάσωσης») και της 11ης Μαΐου 2009 (4) («τρίτη απόφαση διάσωσης»).
(3)
Στις 11 Μαΐου 2009 η Λετονία κοινοποίησε σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Parex banka. Με την απόφαση της 29ης Ιουνίου 2009 (5), η Επιτροπή κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι τα κοινοποιηθέντα μέτρα αναδιάρθρωσης συνιστούσαν κρατική ενίσχυση στην Parex banka και εξέφρασε αμφιβολίες κατά πόσον η ενίσχυση αυτή μπορεί να είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης και ζήτησε από τη Λετονία να παράσχει τις αναγκαίες πληροφορίες για τη συμβατότητα της ενίσχυσης.
(4)
Μεταξύ 11ης Μαΐου 2009 και 15ης Σεπτεμβρίου 2010 ανταλλάχθηκαν ορισμένες πληροφορίες και πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις μεταξύ της Λετονίας και της Επιτροπής σχετικά με την αναδιάρθρωση της Parex banka. Κατά την εν λόγω περίοδο η Λετονία επικαιροποίησε το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Parex banka αρκετές φορές.
(5)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προέβλεπε διαχωρισμό της Parex banka σε μια νέα αποκαλούμενη «καλή τράπεζα» με την ονομασία AS Citadele banka («Citadele»), η οποία θα αναλάμβανε όλα τα βασικά περιουσιακά στοιχεία και ορισμένα μη βασικά (6), και σε μια αποκαλούμενη «κακή τράπεζα» («Reverta» (7)), η οποία κράτησε τα υπόλοιπα μη βασικά και μη αποδοτικά περιουσιακά στοιχεία. Ο διαχωρισμός αυτός εφαρμόστηκε την 1η Αυγούστου 2010.
(6)
Με την απόφαση της 15ης Σεπτεμβρίου 2010 (8) («η τελική απόφαση για την Parex»), η Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Parex banka, βάσει δεσμεύσεων που ανέλαβαν οι αρχές της Λετονίας στις 3 Σεπτεμβρίου 2010.
(7)
Με την απόφαση της 10ης Αυγούστου 2012 (9) («τροποποιητική απόφαση»), η Επιτροπή ενέκρινε τροποποιήσεις σε τρεις δεσμεύσεις που συμπεριλαμβάνονταν στην τελική απόφαση για την Parex, ύστερα από αίτημα της Λετονίας. Οι εν λόγω τροποποιήσεις: 1) παρέτειναν τη λήξη της προθεσμίας για τα δάνεια CIS (10) έως τις 31 Δεκεμβρίου 2014· 2) αύξησαν το όριο των ελάχιστων απαιτήσεων κεφαλαιακής επάρκειας που προβλέπεται για την Citadele στο επίπεδο της τράπεζας και του ομίλου· και 3) επέτρεψαν τη μεταφορά των μη χρησιμοποιημένων δανειστικών κεφαλαίων των προηγούμενων ετών, σεβόμενες παράλληλα τα αρχικά ανώτατα όρια κεφάλαια του μεριδίου της αγοράς.
(8)
Η Επιτροπή σημειώνει ότι, στις 5 Ιουνίου 2014, η Λετονία δέχτηκε, κατ' εξαίρεση, η απόφαση αυτή να εκδοθεί στην αγγλική γλώσσα.
1.2. Η επίσημη διαδικασία έρευνας
(9)
Την 1η Οκτωβρίου 2013 η Λετονία κοινοποίησε αίτημα για περαιτέρω τροποποίηση της τελικής απόφασης για την Parex, ζητώντας την αναβολή της προθεσμίας για την εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας της Citadele (11). Κατά την αξιολόγηση της εν λόγω αίτησης τροποποίησης, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Λετονία είχε χορηγήσει κρατική ενίσχυση στην Parex και τη Citadele πέραν των μέτρων ενίσχυσης που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή.
(10)
Μεταξύ […] (12) και 4ης Μαρτίου 2014 πραγματοποιήθηκαν αρκετές ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ της Λετονίας και της Επιτροπής για τα εν λόγω πρόσθετα μέτρα ενίσχυσης. Η Λετονία υπέβαλε στοιχεία και έγγραφα στις 30 Οκτωβρίου 2013, στις 31 Ιανουαρίου 2014 και στις 4 Μαρτίου 2014 (συμπεριλαμβανομένου επικαιροποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης για την Parex banκα).
(11)
Από την 11η Νοεμβρίου 2013 η Επιτροπή λάμβανε επίσης μηνιαίες επικαιροποιήσεις σχετικά με την πρόοδο της Λετονίας όσον αφορά την πώληση της Citadele, διαδικασία η οποία άρχισε τον Οκτώβριο του 2013.
(12)
Με την απόφαση της 16ης Απριλίου 2014 (13) («απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας») η Επιτροπή ενημέρωσε τη Λετονία ότι, αφού εξέτασε τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν από τις αρχές της Λετονίας, είχε αποφασίσει να κινήσει τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («η Συνθήκη»). Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την ενίσχυση, και στο πλαίσιο αυτό έλαβε ένα έγγραφο στις 23 Μαΐου 2014.
(13)
Η Λετονία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι, για λόγους επείγουσας ανάγκης, δέχεται, κατ' εξαίρεση, να εκδοθεί η παρούσα απόφαση στην αγγλική γλώσσα.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. Η επιχείρηση
(14)
Η Parex banka ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Λετονίας με σύνολο ενεργητικού 3,4 δισεκατ. LVL (4,9 δισεκατ. EUR) στις 31 Δεκεμβρίου 2008. Η Parex banka ιδρύθηκε το 1992. Κατά τη διάρκεια του Νοεμβρίου του 2008 η Λετονία απέκτησε το 84,83 % του μετοχικού κεφαλαίου της τράπεζας από τους δύο μεγαλύτερους μετόχους με συνολική συμβολική τιμή αγοράς 2 LVL (περίπου 3 EUR), ένα μέτρο κρατικής ενίσχυσης που εγκρίθηκε από την Επιτροπή με την πρώτη και δεύτερη απόφαση διάσωσης. Μετά την ανακεφαλαιοποίηση που εγκρίθηκε με τις αποφάσεις διάσωσης, η Λετονία αύξησε περαιτέρω τη συμμετοχή της στην Parex banka σε περίπου 95 %, με την εισφορά επιπλέον 140,75 εκατ. LVL τον Μάιο του 2009, μέτρο το οποίο εγκρίθηκε από την Επιτροπή με την τρίτη απόφαση διάσωσης.
(15)
Τον Απρίλιο του 2009 η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης («ΕΤΑΑ») απέκτησε το 25 % του μετοχικού κεφαλαίου της Parex banka συν μία μετοχή. Μετά τον διαχωρισμό της Parex banka σε «καλή» και «κακή» τράπεζα, το 2010, και τις μεταγενέστερες αλλαγές στη μετοχική δομή, οι μέτοχοι της Citadele είναι πλέον η Λετονία (75 %) και η ΕΤΑΑ (25 %), ενώ οι μέτοχοι της Reverta είναι η Λετονία (84,15 %), η ΕΤΑΑ (12,74 %) και άλλοι (3,11 %).
(16)
Λεπτομερής περιγραφή της Parex banka μέχρι τη στιγμή της τελικής απόφασης για την Parex παρατίθεται στις αιτιολογικές σκέψεις 11 έως 15 της παρούσας απόφασης.
2.2. Τα μέτρα ενίσχυσης που εγκρίθηκαν για τη Citadele και τη Reverta
(17)
Η Parex banka εξουσιοδοτήθηκε να επωφεληθεί από σειρά μέτρων ενίσχυσης που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή με την πρώτη, δεύτερη και τρίτη απόφαση διάσωσης («οι αποφάσεις διάσωσης»), καθώς και με την τελική απόφαση για την Parex.
(18)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης που εγκρίθηκε από την Επιτροπή με την τελική απόφαση για την Parex προέβλεπε ότι η προηγουμένως εγκριθείσα ενίσχυση διάσωσης από την Επιτροπή έπρεπε να παραταθεί έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης και να κατανεμηθεί μεταξύ της Citadele και της Reverta. Η τελική απόφαση για την Parex ενέκρινε επίσης πρόσθετη ενίσχυση αναδιάρθρωσης για τη Reverta και τη Citadele. Επίσης, προέβλεπε τον μηχανισμό χρησιμοποίησης των ενισχύσεων που είχαν εγκριθεί προσωρινά με τις αποφάσεις διάσωσης μετά τη διάσπαση της Parex banka, όσον αφορά:
α)
υποστήριξη της ρευστότητας υπό τη μορφή κρατικών καταθέσεων για αμφότερες τη Citadele και τη Reverta (14)·
β)
κρατικές εγγυήσεις για την κάλυψη υποχρεώσεων της Citadele και της Reverta (15)·
γ)
κρατική ανακεφαλαιοποίηση για τη Reverta και τη Citadele (16) και
δ)
ένα μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία της Citadele. (17)
3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
3.1. Τα πρόσθετα μέτρα που εφάρμοσε η Λετονία για την Parex banka, τη Citadele και τη Reverta
(19)
Με βάση την έκθεση που υποβλήθηκε στις 29 Αυγούστου 2013 από τον εντολοδόχο παρακολούθησης (18) και τα έγγραφα και τις πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τη Λετονία από τον Οκτώβριο του 2013, φαίνεται ότι η Λετονία έχει θέσει σε ισχύ τα ακόλουθα μέτρα χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση στην Επιτροπή:
α)
στις 22 Μαΐου 2009 η Λετονία χορήγησε στην Parex banka δάνειο μειωμένης εξασφάλισης ύψους 50,27 εκατ. LVL (που χαρακτηρίζεται ως κεφάλαιο δεύτερης κατηγορίας), με διάρκεια επτά ετών, δηλαδή έως τις 21 Μαΐου 2016 («το πρώτο μέτρο»). Το εν λόγω δάνειο μειωμένης εξασφάλισης υπερβαίνει το ανώτατο όριο πενταετούς διάρκειας που ορίστηκε στην πρώτη απόφαση διάσωσης και επιβεβαιώθηκε στην τελική απόφαση για την Parex·
β)
στις 27 Ιουνίου 2013 η Λετονία χορήγησε στη Citadele πρόσθετη 18μηνη παράταση της διάρκειας (το «δεύτερο μέτρο») των δανείων μειωμένης εξασφάλισης ύψους 37 εκατ. LVL (επί συνόλου 45 εκατ. LVL που κατείχε η Λετονία την εποχή εκείνη) (19). Η Λετονία δεν έχει κοινοποιήσει την παράταση της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης προς την Επιτροπή.
γ)
Επιπλέον, από το 2011 και μετά, η Λετονία χορήγησε στη Reverta ενίσχυση ρευστότητας που υπερβαίνει τα ανώτατα όρια που έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή στην τελική απόφαση για την Parex (το «τρίτο μέτρο»), τόσο για το βασικό σενάριο όσο και για το χειρότερο σενάριο (20).
(20)
Με βάση τις πληροφορίες που είχε στη διάθεσή της η Επιτροπή κατά τη στιγμή της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας, όσον αφορά το πρώτο και το δεύτερο μέτρο, η Επιτροπή είχε σοβαρές αμφιβολίες κατά πόσον αυτά θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν συμβατά με την εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι:
α)
κατά την αρχική αξιολόγηση της συμβατότητας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης που χορηγήθηκαν από τη Λετονία, η πενταετής διάρκεια των δανείων θεωρήθηκε το ελάχιστο απαραίτητο και, συνεπώς, θα μπορούσε να κριθεί συμβατή στη βάση αυτή· και
β)
δεν υποβλήθηκαν νέα επιχειρήματα που να δικαιολογούν τους λόγους για τους οποίους μεγαλύτερη διάρκεια ήταν πράγματι η απολύτως ελάχιστη αναγκαία.
(21)
Παρομοίως, δεν υποβλήθηκαν επαρκή επιχειρήματα κατά τη στιγμή της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για να καταδειχτεί η συμβατότητα του τρίτου μέτρου.
(22)
Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας σύμφωνα με το άρθρο 13 παράγραφος 1 και το άρθρο 4 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου (21), σε σχέση με την παράνομη ενίσχυση που χορηγήθηκε μέσω του πρώτου, δεύτερου και τρίτου μέτρου που περιγράφονται στην αιτιολογική σκέψη 19.
3.2. Η αθέτηση της δέσμευσης για εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας της Citadele
(23)
Η Λετονία δεν συμμορφώθηκε με τη δέσμευσή της, που καταγράφεται στην τελική απόφαση για την Parex, να εκποιήσει τη δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας της Citadele έως τις 30 Ιουνίου 2013 χωρίς εντολοδόχο εκποίησης ή, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013, με εντολοδόχο εκποίησης («τέταρτο μέτρο») (22). Συνεπώς, η εν λόγω δέσμευση για εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας της Citadele έως τις εν λόγω προθεσμίες δεν τηρήθηκε.
(24)
Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η παραβίαση της δέσμευσης που περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 21 αποτελεί κατάχρηση της ενίσχυσης. Συνεπώς, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας για καταχρηστική εφαρμογή ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(25)
Μετά την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από έναν ενδιαφερόμενο ο οποίος δεν παρείχε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι μπορεί να θεωρηθεί ενδιαφερόμενο μέρος, δηλαδή μέρος του οποίου τα συμφέροντα μπορεί να θιγούν από το μέτρο (όπως π.χ. ανταγωνιστές ή επαγγελματικά σωματεία (23)) ή ότι ενεργούσε για λογαριασμό ενδιαφερόμενου μέρους.
(26)
Οι παρατηρήσεις που ελήφθησαν αφορούσαν εικαζόμενες παρατυπίες που αφορούν την Parex banka και δεν συνδέονταν με το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο μέτρο που εφάρμοσε η Λετονία για την Parex banka, τη Citadele και τη Reverta ούτε και με το τέταρτο μέτρο. Αφορούσαν κυρίως πραγματικά περιστατικά και στοιχεία που δεν συνδέονται άμεσα με την εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στην εξεταζόμενη περίπτωση. Ως εκ τούτου, για την αξιολόγηση που πραγματοποιείται στην παρούσα απόφαση έχουν καταχωριστεί και θεωρηθεί ως γενικές πληροφορίες για την αγορά.
5. ΣΧΟΛΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΤΟΝΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
(27)
Μετά την απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Λετονία, στις 26 Μαΐου 2014, υπέβαλε παρατηρήσεις με σκοπό να αντιμετωπίσει τις αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή σχετικά με τη συμβατότητα του πρώτου, δεύτερου και τρίτου μέτρου, καθώς και την παραβίαση της δέσμευσης για εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας της Citadele.
(28)
Στις 30 Μαΐου 2014 η Λετονία υπέβαλε επίσης επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, στο οποίο έχουν συμπεριληφθεί τα στοιχεία και τα αντισταθμιστικά μέτρα που εκτίθενται στα σημεία 5.1 έως 5.5 της παρούσας απόφασης.
(29)
Ύστερα από αίτηση παροχής πληροφοριών που υπέβαλε η Επιτροπή, στις 23 Ιουνίου 2014 η Λετονία υπέβαλε πρόσθετα στοιχεία όσον αφορά το δεύτερο μέτρο.
5.1. Σχετικά με την αρχική διάρκεια των δανείων μειωμένης εξασφάλισης που υπερβαίνει τις προθεσμίες που προβλέπονται στις αποφάσεις διάσωσης και στην τελική απόφαση για την Parex (το πρώτο μέτρο)
(30)
Στις παρατηρήσεις της της 26ης Μαΐου 2014 η Λετονία ισχυρίζεται ότι η έγκριση του πρώτου μέτρου ήταν αναγκαία για να επιτραπεί στην Parex banka να συμμορφωθεί με τις εφαρμοστέες κανονιστικές απαιτήσεις φερεγγυότητας και να αποτραπεί, έτσι, η καθολική κατάρρευση του ασταθούς, σε μεγάλο βαθμό αλληλένδετου και αλληλοεξαρτώμενου λετονικού τραπεζικού συστήματος.
(31)
Η Λετονία υποστηρίζει ότι, κατά τον χρόνο της έκδοσης της πρώτης απόφασης διάσωσης, οι λετονικές αρχές είχαν περιορισμένες πληροφορίες σχετικά με την πραγματική οικονομική κατάσταση της Parex banka και την ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων της. Ως εκ τούτου, στην αρχική της αίτηση προς την Επιτροπή για την έγκριση των μέτρων κρατικής ενίσχυσης, η Λετονία ανέλαβε τη δέσμευση να χορηγήσει δάνεια μειωμένης εξασφάλισης με διάρκεια πέντε ετών, δεδομένου ότι η εν λόγω διάρκεια ήταν η ελάχιστη απαιτούμενη ώστε δάνεια μειωμένης εξασφάλισης να χαρακτηρίζονται ως κεφάλαιο δεύτερης κατηγορίας σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του λετονικού δικαίου.
(32)
Η Λετονία υποστηρίζει, περαιτέρω, ότι, προκειμένου να αξιολογήσει καλύτερα τη χρηματοοικονομική θέση της Parex banka, ανέθεσε στην PricewaterhouseCoopers να διενεργήσει σχετικό έλεγχο στην Parex banka, ο οποίος ολοκληρώθηκε στις 26 Ιανουαρίου 2009, μετά την έκδοση της πρώτης απόφασης διάσωσης.
(33)
Ταυτόχρονα η Λετονία υπογραμμίζει το γεγονός ότι η κατάσταση της αγοράς κατά την περίοδο 2008-2009 ήταν πολύ δυναμική και η ποιότητα των δανείων επιδεινωνόταν ταχύτερα από το αναμενόμενο. Η επιδεινούμενη κατάσταση αποτυπώνεται και είχε οδήγησε στην έκδοση από την Επιτροπή τριών αποφάσεων διάσωσης για την Parex banka και την υποβολή από τη Λετονία ορισμένων εκδόσεων του σχεδίου αναδιάρθρωσης για την Parex banka, η τελευταία από τις οποίες είναι αυτή που κοινοποιήθηκε στις 11 Μαΐου 2009 («σχέδιο αναδιάρθρωσης του 2009»).
(34)
Στο πλαίσιο αυτό, η Λετονία εξηγεί ότι οι παραδοχές και προβλέψεις που περιέχονται στις αποφάσεις διάσωσης κατέστησαν γρήγορα παρωχημένες, λόγω των ραγδαίων αλλαγών που επήλθαν στο οικονομικό περιβάλλον κυρίως από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και τη μείωση της εμπιστοσύνης των αγορών στην Parex banka. Η Λετονία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μια διάρκεια πέντε ετών για τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης που χορήγησε η Λετονία στην Parex banka δεν είναι πλέον επαρκής για τη σταθεροποίηση του εύθραυστου λετονικού τραπεζικού συστήματος. Πράγματι, αποδείχθηκε ότι η Parex banka, συστημική τράπεζα εκείνη την εποχή, έπρεπε να λάβει δάνεια μειωμένης εξασφάλισης με διάρκεια άνω των πέντε ετών για να εκπληρώσει τις απαιτήσεις φερεγγυότητάς της και, ιδίως, για να πληροί τις ισχύουσες απαιτήσεις κεφαλαιακής επάρκειας.
(35)
Βάσει του κανονιστικού πλαισίου (βάσει των προτύπων της Βασιλείας ΙΙ (24)) που ίσχυε στην Parex banka τη στιγμή της έκδοσης των δανείων μειωμένης εξασφάλισης, μόνο το 80 % των πενταετών δανείων ύψους 50,27 εκατ. LVL (δηλαδή μόνο 40,22 εκατ. LVL) θα ήταν αποδεκτό ως κεφάλαιο δεύτερης κατηγορίας. Ειδικότερα, για κανονιστικούς σκοπούς, έπρεπε να εφαρμόζεται συντελεστής σωρευτικής μείωσης (ή απόσβεσης) σε ετήσια βάση στο ποσό των δανείων μειωμένης εξασφάλισης, ώστε να αντανακλάται η μείωση της αξίας των εν λόγω μέσων, ως θετικών στοιχείων του κανονιστικού κεφαλαίου. Συνεπώς, πενταετές δάνειο κατά τη σύναψη του δανείου είναι επιλέξιμο μόνο για το 80 % του ποσού του για σκοπούς κεφαλαιακής επάρκειας· για το 60 % στην αρχή του έτους δύο· κ.ο.κ.
(36)
Ο ισχυρισμός αυτός τεκμηριώθηκε περαιτέρω από τη Λετονία μέσω συγκριτικών υπολογισμών που δείχνουν ότι, εάν τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης είχαν χορηγηθεί από τη Λετονία για πέντε μόνο έτη, δεν θα ήταν πλήρως επιλέξιμα ως κεφάλαιο δεύτερης κατηγορίας από την αρχή τους.
(37)
Ο καθορισμός της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης που χορηγήθηκαν από τη Λετονία στην Parex banka σε επτά έτη αποδείχθηκε αναγκαίος, ώστε να επιτραπεί ολόκληρο το ποσό των 50,27 εκατ. LVL των δανείων μειωμένης εξασφάλισης που χορήγησε το κράτος να είναι αποδεκτό ως κεφάλαιο δεύτερης κατηγορίας κατά την περίοδο 2009-2010, έτσι ώστε να μπορέσει η Parex banka να εκπληρώσει τον στόχο της για τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας. Ο πίνακας 1 παρουσιάζει τα ποσά των επιλέξιμων κεφαλαίων δεύτερης κατηγορίας που κατέχονται από την Parex banka στο τέλος κάθε έτους με βάση τη διάρκεια του δανείου μειωμένης εξασφάλισης ύψους 50,27 εκατ. LVL του Μαΐου του 2009.
Πίνακας 1
Διάρκεια του δανείου μειωμένης εξασφάλισης του Μαΐου 2009 και χαρακτηρισμός του ως κεφαλαίου δεύτερης κατηγορίας (εκατ. LVL)
Διάρκεια
2009
2010
2011
5ετές δάνειο
40,22
30,16
20,11
6ετές δάνειο
50,27
40,22
30,16
7ετές δάνειο
50,27
50,27
40,22
8ετές δάνειο
50,27
50,27
50,27
(38)
Η Λετονία εξηγεί ότι, στις 9 Ιουνίου 2009, η Nomura International (που ορίστηκε από τη Λετονία τον Μάρτιο του 2009 για να οργανώσει την πώληση της Parex banκα) παρουσίασε στις λετονικές αρχές μια στρατηγική πώλησης για την Parex banka με πολύ επιθετικό χρονοδιάγραμμα, με τον σχεδιασμό η διαδικασία πώλησης να ολοκληρωθεί το 2010. Ως εκ τούτου, ήταν απαραίτητο για την Parex banka να παραμείνει πλήρως συμμορφούμενη με τις ισχύουσες κεφαλαιακές απαιτήσεις τουλάχιστον έως το τέλος του 2010.
(39)
Τέλος, η Λετονία ισχυρίζεται ότι, αν η προθεσμία εξόφλησης του δανείου μειωμένης εξασφάλισης ήταν μόνο πέντε έτη, το σχέδιο αναδιάρθρωσης του 2009 θα έπρεπε να είχε συμπεριλάβει άλλα μέτρα με στόχο την ενίσχυση της επάρκειας των κεφαλαίων της Parex banka με άλλον τρόπο (π.χ. εισφορά νέων ιδίων κεφαλαίων, άμεση παράταση των δανείων μειωμένης εξασφάλισης κ.λπ.). Ελλείψει τέτοιων μέτρων, οι καταθέτες θα είχαν μείνει απροστάτευτοι και η σταθερότητα του λετονικού χρηματοπιστωτικού συστήματος θα είχε απειληθεί σοβαρά.
5.2. Σχετικά με τη μη κοινοποιηθείσα παράταση της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης (το δεύτερο μέτρο)
(40)
Όσον αφορά το δεύτερο μέτρο, η Λετονία υποστηρίζει ότι η περαιτέρω παράταση της διάρκειας του δανείου μειωμένης εξασφάλισης ήταν αναγκαία λόγω κανονιστικών μεταβολών που σημειώθηκαν το 2013. Ειδικότερα, την 1η Μαρτίου 2013, η Citadele ενημερώθηκε από την Επιτροπή Χρηματαγοράς και Κεφαλαιαγοράς («FCMC») της Λετονίας ότι ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας του ομίλου έπρεπε να φθάνει τουλάχιστον το 10 % σε απόλυτες τιμές κατά τα τέλη του 2013, ενώ η συνιστώμενη αναλογία για την αντιμετώπιση υφιστάμενων και δυνητικών κινδύνων ήταν […]. Πριν από τον Μάρτιο του 2013 ο ελάχιστος δείκτης απαιτούμενης κεφαλαιακής επάρκειας ήταν 8,4 %.
(41)
Η Λετονία υποστηρίζει ότι το δεύτερο μέτρο εγκρίθηκε «καλή τη πίστει», καθώς οι λετονικές αρχές έκριναν ότι το μέτρο είναι σύμφωνο με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς και δεδομένου ότι δεν έχει ως αποτέλεσμα οικονομικές ζημίες για το κράτος.
(42)
Η Λετονία περαιτέρω δηλώνει ότι, κατά την έγκριση του δεύτερου μέτρου, μαζί με τη Citadele θεώρησε «καλή τη πίστει» ότι η δυνατότητα παράτασης της διάρκειας του εν λόγω δανείου μειωμένης εξασφάλισης είχε προβλεφθεί από τις σχετικές αποφάσεις της Επιτροπής και το σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(43)
Η Λετονία υποστηρίζει ότι οποιοσδήποτε ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία αγοράς, που βρίσκεται στη θέση του πλειοψηφικού μετόχου της Citadele, θα κατέβαλλε τις καλύτερες δυνατές προσπάθειες προκειμένου να διατηρηθεί, στο μέτρο του δυνατού, η αξία της επένδυσής του και θα έτεινε να υιοθετήσει και να εφαρμόσει τα μέτρα που είναι αναγκαία για να αποτρέψει τη μείωση της λογιστικής αξίας της συμμετοχής του ως αποτέλεσμα της παράλειψης της τράπεζας να εκπληρώσει τις κεφαλαιακές της απαιτήσεις. Αν η Citadele δεν είχε συμμορφωθεί με τις αυστηρότερες απαιτήσεις κεφαλαιακής επάρκειας που επέβαλε η FCMC εκείνη την περίοδο, θα διακυβεύονταν η σταθερότητα, η βιωσιμότητα και η εμπορευσιμότητα της τράπεζας, επηρεάζοντας τελικά τη δυνατότητα πώλησης με καλούς χρηματοοικονομικούς όρους.
(44)
Η Λετονία παρουσιάζει επίσης ένα σενάριο αντιπαραδείγματος, που περιγράφει τι θα γινόταν αν το δεύτερο μέτρο δεν είχε χορηγηθεί. Στο εν λόγω αντιπαράδειγμα, ο συνιστώμενος δείκτης ίδιων κεφαλαίων δεν θα είχε ικανοποιηθεί, καθώς ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας θα ήταν κάτω από 9,3 % στις 31 Δεκεμβρίου 2013 σε σύγκριση με το ελάχιστο απαιτούμενο 10 %.
(45)
Η Λετονία υποστηρίζει επίσης ότι τα εναλλακτικά μέτρα για την ενίσχυση της κεφαλαιακής επάρκειας της Citadele (δηλαδή η αύξηση κεφαλαίου ή η έκδοση νέων δανείων μειωμένης εξασφάλισης) δεν ήταν εφικτά. Ειδικότερα, αναφέρει ότι θα ήταν αδύνατο για τη Citadele να λάβει δάνεια μειωμένης εξασφάλισης από τρίτους επενδυτές το 2013 λόγω της δέσμευσης των αρχών της Λετονίας για την εκποίηση της Citadele εντός σύντομου χρονικού πλαισίου (δηλαδή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2014). Η αβεβαιότητα όσον αφορά τον δυνητικό αγοραστή και τη μελλοντική στρατηγική του θα ωθούσε τους παρόχους δανείων μειωμένης εξασφάλισης να ζητήσουν δικαίωμα πώλησης για κάθε δάνειο μειωμένης εξασφάλισης που χορήγησαν στη Citadele (ρήτρα αλλαγής ελέγχου) (25). Στην πράξη, τούτο θα σήμαινε ότι η πραγματική διάρκεια των εν λόγω δανείων μειωμένης εξασφάλισης κατά την έκδοση θα θεωρούνταν κάτω των πέντε ετών και, επομένως, τα δάνεια δεν θα είχαν χαρακτηριστεί ως κεφάλαια δεύτερης κατηγορίας.
(46)
Σε απάντηση σε αίτημα παροχής πληροφοριών που υπέβαλε η Επιτροπή όσον αφορά το κατά πόσον η Λετονία είχε προσεγγίσει την ΕΤΑΑ σχετικά με πιθανή παράταση από αυτήν της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης που αφορούν τη Citadele, οι λετονικές αρχές υπέβαλαν τις απαντήσεις τους στις 23 Ιουνίου 2014. Σε αυτήν, επιβεβαιώνουν ότι, προτού χορηγήσουν το δεύτερο μέτρο, δεν προσέγγισαν την ΕΤΑΑ για να της προτείνουν να παρατείνει τη διάρκεια των δανείων μειωμένης εξασφάλισης που είχε στην κατοχή της. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζουν ότι το δεύτερο μέτρο έπρεπε να ληφθεί προκειμένου να αποτραπεί η επικείμενη παραβίαση από τη Citadele των νέων, αυστηρότερων, κεφαλαιακών απαιτήσεων.
(47)
Η Λετονία υποστηρίζει ότι έπρεπε να προχωρήσει στην παράταση της διάρκειας του χρέους μειωμένης εξασφάλισης που κατέχει στη Citadele χωρίς καθυστέρηση και δεν διαπραγματεύθηκε ανάλογη παράταση σε σχέση με το χρέος μειωμένης εξασφάλισης που κατέχει επίσης η ΕΤΑΑ.
(48)
Η Λετονία υποστηρίζει ότι η απόφαση αυτή διαμορφώθηκε από τα ακόλουθα τρία σημεία.
α)
Την ανάγκη να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η επικείμενη παραβίαση των νέων κεφαλαιακών απαιτήσεων: η Citadele είχε υπολογίσει τις ανάγκες της για αποδεκτό κεφάλαιο της δεύτερης κατηγορίας και είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι, σε αντίθεση με την έγκριση του δεύτερου μέτρου που θα συνεπαγόταν παράταση της διάρκειας κατά 18 μήνες, οποιαδήποτε πιθανή αλλαγή της διάρκειας του χρέους μειωμένης εξασφάλισης στο οποίο συμμετείχε επίσης η ΕΤΑΑ θα απαιτούσε σημαντικά μεγαλύτερη παράταση. Η διαφορά αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι το κεφάλαιο του δανείου αυτού ήταν χαμηλότερο και, κατά συνέπεια, η επίπτωσή του στην κεφαλαιακή θέση της Citadele θα ήταν σημαντικά χαμηλότερη. Επίσης, η Λετονία δηλώνει ότι παράταση του χρέους μειωμένης εξασφάλισης που έχει στην κατοχή της η ΕΤΑΑ θα προϋπέθετε τη διαπραγμάτευση με την ΕΤΑΑ στο πλαίσιο αυτό. Επιπλέον, λαμβανομένων υπόψη των διαφορών όσον αφορά το εφαρμοστέο δίκαιο και της συνολικής νομικής δομής που θα έπρεπε να δημιουργηθεί, η παράταση του δανείου μειωμένης εξασφάλισης στο οποίο συμμετείχε επίσης η ΕΤΑΑ παρατείνοντας ταυτόχρονα ένα μέρος του χρέους μειωμένης εξασφάλισης που κατείχε μόνο η Λετονία θα απαιτούσε περίπλοκες νομικές ρυθμίσεις.
β)
Η Λετονία επισημαίνει ότι, κατά τη στιγμή της παράτασης, έκρινε επίσης ότι η παράταση της διάρκειας του χρέους μειωμένης εξασφάλισης που έχει στην κατοχή της η ΕΤΑΑ θα καθιστούσε την εκποίηση της Citadele πιο επαχθή, καθώς, κατά τη στιγμή της πώλησης, θα υπήρχαν περισσότερες αλληλένδετες συμβάσεις σχετικά με το χρέος μειωμένης εξασφάλισης. Θεωρεί ότι η δυνατότητα αυτή θα περιέπλεκε την πώληση της Citadele, καθώς θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στους σχετικούς τελικούς όρους και θα μπορούσε πιθανώς να αυξήσει τα σχετικά έξοδα διεκπεραίωσης.
γ)
Επιπλέον, η Λετονία επισημαίνει ότι το καθεστώς της ΕΤΑΑ όσον αφορά τη Citadele θα μπορούσε να καταστήσει πιο περίπλοκη την απόφαση της ΕΤΑΑ να εγκρίνει την παράταση. Αναφέρει στις παρατηρήσεις της της 23ης Ιουνίου 2014 ότι πιστεύει ακράδαντα ότι, καταρχήν, η ΕΤΑΑ θα είχε την τάση να συμφωνήσει για την παράταση της διάρκειας της σχετικής πράξης. Ωστόσο, αναγνωρίζει επίσης ότι η θέση της ΕΤΑΑ διαφέρει από τη θέση της Λετονίας στο ότι η τελευταία ήταν ο πλειοψηφικός μέτοχος της Citadele και, υπό την ιδιότητα αυτή, θα μπορούσε να ασκήσει καθοριστική επιρροή στη διαδικασία πώλησης και θα μπορούσε να διαπραγματευθεί διάφορες επιλογές όσον αφορά την πληρωμή των δανείων μειωμένης εξασφάλισης με τους προσφέροντες. Συνεπώς, η Λετονία αναγνώρισε ότι η έλλειψη ελέγχου της ΕΤΑΑ κατά την πώληση της Citadele θα μπορούσε να αποτελέσει αντικίνητρο για την παράταση της διάρκειας του αντίστοιχου δανείου ή, εν πάση περιπτώσει, να οδηγήσει σε μακρές διαπραγματεύσεις.
5.3. Όσον αφορά τη μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση ρευστότητας που χορηγήθηκε στη Reverta (το τρίτο μέτρο)
(49)
Η Λετονία και η Reverta αναγνωρίζουν ότι, από τον Δεκέμβριο του 2010, η ενίσχυση ρευστότητας που χορηγήθηκε από τη Λετονία στην Parex banka (και στη συνέχεια στη Revertα) υπερέβη το επιτρεπόμενο ανώτατο όριο ρευστότητας που ορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 55 της τελικής απόφασης για την Parex. Η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας κατέδειξε ότι το υπόλοιπο της ενίσχυσης ρευστότητας στη Reverta στις 31 Δεκεμβρίου 2013 ήταν 362,52 εκατ. LVL, ποσό που υπερέβαινε κατά 55,52 εκατ. LVL το όριο ρευστότητας των 307 εκατ. LVL που καθορίστηκε για το «χειρότερο» σενάριο.
(50)
Η Λετονία υποστηρίζει ότι η Επιτροπή είχε αρχικά εγκρίνει στην τελική απόφαση για την Parex τη μετατροπή σε κεφάλαιο των 218,7 εκατ. LVL ενίσχυσης ρευστότητας για την Parex banka. Το ποσό που έπρεπε να μετατραπεί μειώθηκε αργότερα στην τροποποιητική απόφαση σε 118,7 εκατ. LVL. Αν ποσό 118,7 εκατ. LVL ενίσχυσης της ρευστότητας είχε μετατραπεί σε ίδια κεφάλαια, τότε η ενίσχυση της ρευστότητας θα έπρεπε να έχει μειωθεί και θα είχε συμμορφωθεί με τα επιτρεπόμενα όρια. Ωστόσο, μόνο 49,5 εκατ. LVL από τα 118,7 εκατ. LVL ενίσχυσης της ρευστότητας είχαν μετατραπεί σε κεφάλαιο. Το στοιχείο αυτό υποβλήθηκε από τη Λετονία ως η κύρια αιτία για το υπερβολικό επίπεδο ρευστότητας.
(51)
Επιπλέον, η Λετονία υποστηρίζει ότι η υπέρβαση ενίσχυσης προκλήθηκε επίσης από καθυστερήσεις στην παραγωγή μετρητών σε σύγκριση με τα ποσοστά παραγωγής μετρητών που προβλέπονταν τη στιγμή της τελικής απόφασης για την Parex. Οι επισφαλείς οφειλέτες καθυστέρησαν τις πληρωμές και, ως εκ τούτου, την ανάκτηση μετρητών κατά περίπου δύο έτη. Η Λετονία εκτιμά ότι το φαινόμενο είναι προσωρινό και αναμένει να παύσει η υπέρμετρη ενίσχυση ρευστότητας κατά τα έτη 2015-2016.
(52)
Ωστόσο, η Λετονία και η Reverta αναγνωρίζουν την απόκλιση από τα εγκεκριμένα ποσά ενίσχυσης η οποία προκύπτει από τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν στην κατάλληλη κατανομή της κρατικής ενίσχυσης μεταξύ των εγκεκριμένων συνεισφορών για υποστήριξη ρευστότητας και εισφοράς κεφαλαίου μετά την έκδοση της τροποποιητικής απόφασης.
(53)
Περαιτέρω, οι λετονικές αρχές εξηγούν ότι, αν είχε διατηρηθεί η άδεια διεξαγωγής τραπεζικών εργασιών της Parex banka (νυν Reverta), η Λετονία θα έπρεπε να συνεισφέρει περισσότερα κεφάλαια στην Parex banka από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί (πράγματι, το ελάχιστο επίπεδο κεφαλαίου που απαιτείται σύμφωνα με τους κανόνες περί φερεγγυότητας ήταν μεγαλύτερο από την ανώτατη κεφαλαιακή ενίσχυση ύψους 218,7 εκατ. LVL που εγκρίθηκε από την τελική απόφαση για την Parex). Με βάση το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στην Επιτροπή, η οικονομική αξία που προκύπτει από την πώληση περιουσίας και τη μετατροπή των 218,7 εκατ. LVL θα ήταν ανεπαρκής για τη συμμόρφωση της Parex banka (Reverta) με τις κανονιστικές απαιτήσεις κεφαλαιακής επάρκειας.
(54)
Συνεπώς, εάν η άδεια είχε διατηρηθεί, η Parex banka (Reverta) θα χρειαζόταν συμπληρωματικό κεφάλαιο. Μετά την ανάκληση της τραπεζικής άδειας, το ύψος της πρόσθετης ενίσχυσης περιορίστηκε στο ποσό που είναι απαραίτητο για τη διαδικασία εκκαθάρισης.
(55)
Σύμφωνα με τη Λετονία, δεν ήταν πλέον αναγκαίο να μετατραπεί η περαιτέρω ενίσχυση της ρευστότητας σε κεφάλαιο μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2011, επειδή η άδεια της Reverta είχε ανακληθεί. Η Λετονία είχε κοινοποιήσει το σχέδιό της να μη μετατρέψει την ενίσχυση ρευστότητας σε κεφάλαιο στην Επιτροπή μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2011 κατά τη διάρκεια επαφών που προηγήθηκαν της έκδοσης της τροποποιητικής απόφασης, μολονότι δεν επιβεβαίωσε την πρόθεσή της να το κάνει πράξη και δεν προσδιόρισε ρητώς ούτε και ενημέρωσε την Επιτροπή για τις τεχνικές συνέπειες της μη μετατροπής. Ειδικότερα, η Λετονία δεν ανέφερε ότι, λόγω της «μη μετατροπής» τους σε κεφάλαιο, τα κεφάλαια που είχαν ήδη χορηγηθεί ως ενίσχυση ρευστότητας δεν θα μειώνονταν όσο γρήγορα θα έπρεπε σύμφωνα με την τελική απόφαση για την Parex.
(56)
Δεδομένου ότι μόνον ποσό 49,5 εκατ. LVL ενίσχυσης της ρευστότητας είχε πράγματι μετατραπεί σε κεφάλαιο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2011 και ποσό 69,2 εκατ. LVL ενίσχυσης της ρευστότητας δεν είχε μετατραπεί σε κεφάλαιο, το επίπεδο ενίσχυσης της ρευστότητας παρέμεινε υψηλότερο από το εγκεκριμένο κατά το ίδιο περίπου ποσό.
(57)
Σύμφωνα με τη Λετονία, η διατήρηση της ενίσχυσης της ρευστότητας και η αποφυγή της μετατροπής της σε ίδια κεφάλαια ήταν το λιγότερο επαχθές μέτρο για τις λετονικές αρχές και, στην πραγματικότητα, μειώνει την κρατική ενίσχυση στο ελάχιστο απαραίτητο.
(58)
Η Λετονία και η Reverta επιβεβαιώνουν ότι η Reverta δεν χρειάζεται πλέον «φρέσκο χρήμα». Λόγω του χαμηλότερου ποσού ενίσχυσης της ρευστότητας που μετατράπηκε σε κεφάλαιο, η Λετονία αναμένει ότι η Reverta θα διατηρήσει [300-350] εκατ. LVL ενίσχυσης της ρευστότητας στα τέλη του 2014, [250-300] εκατ. LVL στο τέλος του 2015 και [200-250] εκατ. LVL στο τέλος του 2016 και 2017 (μετά την εκκαθάριση της Reverta). Σύμφωνα με τη Λετονία, η εν λόγω ενίσχυση της ρευστότητας θα υπερβεί, συνεπώς, το αρχικά εγκεκριμένο όριο, διότι i) λιγότερη ενίσχυση ρευστότητας έχει μετατραπεί σε κεφάλαιο και ii) η εκκαθάριση της Reverta αναμένεται να αποφέρει λιγότερα έσοδα σε μετρητά από ό,τι είχε αρχικά προγραμματιστεί.
(59)
Μετά τη νέα ταμειακή πρόβλεψη που αντικατοπτρίζει τις δυσκολίες κατά την ανάκτηση περιουσιακών στοιχείων, η Λετονία αναμένει ότι η Reverta θα έχει αρνητική θέση κεφαλαίων ύψους [250-300] εκατ. LVL στο τέλος της διαδικασίας εκκαθάρισης (31 Δεκεμβρίου 2017).
5.4. Σχετικά με τη δέσμευση για εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας (το τέταρτο μέτρο)
(60)
Η Λετονία άρχισε τη διαδικασία πώλησης της Citadele το 2011 για να τηρήσει τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει, οι οποίες καταγράφηκαν στην τελική απόφαση για την Parex. Η πρώτη απόπειρα πώλησης πραγματοποιήθηκε με τη Nomura International ως σύμβουλο, αλλά εξαιτίας σημαντικών αναταραχών στην ευρωζώνη που προκλήθηκαν από την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση στην Ελλάδα, καθώς και της κατάρρευσης της Snoras και της Krajbanka στη Λιθουανία και τη Λετονία, αυτή η προσπάθεια δεν ήταν επιτυχημένη.
(61)
Επιπλέον, τον Φεβρουάριο του 2013 η Λετονία ανέθεσε την εκπόνηση ειδικής μελέτης από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα […] σχετικά με, μεταξύ άλλων, τον αντίκτυπο της πώλησης της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας κατά την ημερομηνία που ορίζεται στις δεσμεύσεις. Ο εμπειρογνώμονας κατέδειξε ότι η αξία των δύο μεμονωμένων οντοτήτων (δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας και το υπόλοιπο της Citadele) ήταν μικρότερη από την αξία της Citadele συνολικά. Ως εκ τούτου, η στέρηση από τη Citadele της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας θα μείωνε τη λογιστική αξία της τράπεζας και, έτσι, θα έπληττε την αξία των μετόχων. Μέσω διαφόρων προβλέψεων, ο εμπειρογνώμονας κατέδειξε ότι, χωρίς τη δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας, το «αποτέλεσμα εκμετάλλευσης της τράπεζας θα μειωνόταν, […]» και ότι η […] της θα επιδεινωνόταν.
(62)
Σύμφωνα με τη Λετονία, με βάση τη μελέτη του εμπειρογνώμονα, η εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας ξεχωριστά από το υπόλοιπο της Citadele εντός του 2013 θα μπορούσε να πλήξει τη βιωσιμότητα της Citadele και, κατά συνέπεια, την εμπορευσιμότητά της. Θα είχε δε μειώσει αισθητά την ικανότητα της τράπεζας να προσελκύσει ιδιωτικούς φορείς για να επενδύσουν στη Citadele σε λογική τιμή. Ως εκ τούτου, άρχισε μια δεύτερη διαδικασία πώλησης για το σύνολο της Citadele το 2013 με τη βοήθεια της Société Générale και της Linklaters LLP ως εξωτερικών συμβούλων. Οι δύο μέθοδοι πώλησης που επί του παρόντος εξετάζονται είναι «συγχώνευση & εξαγορά» («Μ&Α») ή «αρχική δημόσια προσφορά» («ΑΔΠ»).
5.5. Τα αντισταθμιστικά μέτρα που πρότεινε η Λετονία
(63)
Προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμβατότητα με την εσωτερική αγορά, σύμφωνα με τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων της Ένωσης, των πρόσθετων μέτρων ενίσχυσης που χορηγήθηκαν από τη Λετονία στην Parex banka, τη Citadele και τη Reverta μέσω του πρώτου, του δεύτερου και του τρίτου μέτρου, καθώς και της αδυναμίας εκποίησης της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας της Citadele έως την καθορισμένη προθεσμία (το τέταρτο μέτρο), η Λετονία έχει προτείνει ένα σύνολο δεσμεύσεων που περιλαμβάνονται στις αιτιολογικές σκέψεις 64 έως 73.
5.5.1. Προθεσμία για την πώληση της Citadele και την εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας
(64)
Η Λετονία και η Citadele αναλαμβάνουν να καταβάλουν τις βέλτιστες προσπάθειές τους για να λάβουν το συντομότερο δυνατό και, σε κάθε περίπτωση, πριν από την […] δεσμευτικές προσφορές για την πώληση του συνόλου της συμμετοχής της Δημοκρατίας της Λετονίας στη Citadele (συμπεριλαμβανομένης της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας). Η πώληση θα ολοκληρωθεί έως τις […] το αργότερο. Αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια της Δημοκρατίας της Λετονίας (και του συμβούλου της) να αποφασίσει ποια είναι η κατάλληλη δομή και οι λεπτομέρειες της συναλλαγής πώλησης (π.χ. εμπορική πώληση ή ΑΔΠ), εφόσον η Δημοκρατία της Λετονίας, τελικά, θα εκποιήσει τη συνολική συμμετοχή της στην Citadele έως τις […] το αργότερο. Στην περίπτωση ΑΔΠ, η Δημοκρατία της Λετονίας δεσμεύεται να συμφωνήσει σε ένα δεσμευτικό ενημερωτικό δελτίο με τη FCMC έως τις […].
(65)
Η Λετονία και η Citadele αναλαμβάνουν επίσης τη δέσμευση ότι θα διοριστεί εντολοδόχος εκποίησης εάν, έως τις […], δεν ληφθούν δεσμευτικές προτάσεις ή, σε περίπτωση ΑΔΠ, που έχει τον ίδιο στόχο, δεν έχει συμφωνηθεί ενημερωτικό δελτίο με την FCMC. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Δημοκρατία της Λετονίας θα λάβει τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλιστεί ότι ο εντολοδόχος εκποίησης διορίζεται και δραστηριοποιείται από τις […]. Εξυπακούεται ότι ο χρηματοοικονομικός σύμβουλος για την πώληση της Citadele θα μπορούσε επίσης να διοριστεί ως εντολοδόχος εκποίησης από το […]. Εάν διοριστεί εντολοδόχος εκποίησης, η Λετονία και η Citadele δεσμεύονται να λάβουν δεσμευτικές και αμετάκλητες για όλα τα μέρη προσφορές έως τις […] και να συνάψουν δεσμευτική και αμετάκλητη συμφωνία για την πώληση του συνόλου των μετοχών της Δημοκρατίας της Λετονίας στη Citadele έως τις […], πώληση που πρέπει να περατωθεί έως τις […] το αργότερο.
(66)
Περαιτέρω, η Λετονία και η Citadele δεσμεύονται ότι από τις […] η Citadele θα […] νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες και ότι οι υπολειπόμενες επιχειρηματικές δραστηριότητες της Citadele θα […] σε περίπτωση που η Δημοκρατία της Λετονίας δεν έχει συνάψει έως τις […] μια δεσμευτική και αμετάκλητη συμφωνία, που θα προβλέπει την ολοκλήρωση της πώλησης έως τις […] της πλήρους συμμετοχής της Δημοκρατίας της Λετονίας στη Citadele ή εάν η ΑΔΠ δεν επιτρέπει στη Δημοκρατία της Λετονίας να πωλήσει τη συνολική συμμετοχή της στην Citadele έως τις […].
(67)
Η Λετονία και η Citadele δεσμεύονται να περατωθεί η συναλλαγή πώλησης και αγοράς για την πώληση του συνόλου των μετοχών που κατέχει η Δημοκρατία της Λετονίας στη Citadele έως τις […]. Εάν η πώληση των εν λόγω μετοχών δεν έχει ολοκληρωθεί έως τις […], δεσμεύονται ότι η Citadele θα […] νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες και ότι οι υπολειπόμενες επιχειρηματικές δραστηριότητες της Citadele θα […].
(68)
Εάν η Citadele είναι […] σε οποιαδήποτε από τις καταστάσεις που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 64 έως 67, τυχόν τμήματα των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της Citadele, για τα οποία υπάρχει ενδιαφέρον τρίτων μερών, μπορούν να πωληθούν και να μεταβιβαστούν από τη Δημοκρατία της Λετονίας και/ή τη Citadele σε αυτό το τρίτο μέρος (με την επιφύλαξη των αρχών […] και χωρίς καμία νέα κρατική ενίσχυση).
5.5.2. Περαιτέρω μείωση του ύψους των εγκεκριμένων εισφορών κεφαλαίου
(69)
Όσον αφορά τη Reverta, η τροποποιητική απόφαση επέτρεψε την κεφαλαιοποίηση των κρατικών καταθέσεων και τόκων (η ενίσχυση ρευστότητας) για συνολικό ποσό 118,7 εκατ. LVL. Δεδομένου ότι, μέχρι σήμερα, μόνον ποσό 49,5 εκατ. LVL από την ενίσχυση της ρευστότητας έχει μετατραπεί σε κεφάλαιο, η Λετονία προτίθεται να μειώσει αμέσως και οριστικά το συνολικό ανώτατο ποσό κεφαλαίου που μπορεί να παρασχεθεί στη Reverta από τη Λετονία σε 49,5 εκατ. LVL, από τα 118,7 εκατ. LVL προηγουμένως.
5.5.3. Δέσμευση να ενισχυθούν μέτρα καταμερισμού των βαρών με την πρόληψη τυχόν ταμειακών εκροών προς τους κληροδοτημένους πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης της Reverta
(70)
Η Λετονία αναγνωρίζει ότι τα ενισχυμένα μέτρα καταμερισμού των βαρών είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί η συμβατότητα του πρώτου, δεύτερου και τρίτου μέτρου με την εσωτερική αγορά. Τα εν λόγω μέτρα θα διασφαλίσουν, μεταξύ άλλων, ότι κανένα τρίτο μέρος δεν επωφελείται αδικαιολόγητα από την πρόσθετη κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε στη Reverta και τη Citadele.
(71)
Για τον σκοπό αυτό, η Λετονία δεσμεύεται να ενισχύσει τις προηγούμενες δεσμεύσεις καταμερισμού των βαρών συνεισφέροντας στη διάσωση των πρώην πλειοψηφικών μετόχων της Parex banka, των θυγατρικών τους εταιρειών και άλλων πιστωτών («παλαιοί πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης») που είχαν χορηγήσει δάνεια μειωμένης εξασφάλισης (τα«παλαιά δάνεια μειωμένης εξασφάλισης»).
(72)
Η Reverta υπερέβη τα όρια ρευστότητας που εγκρίθηκαν από την τελική απόφαση για την Parex εν μέρει λόγω της καταβολής τόκων για παλαιά δάνεια μειωμένης εξασφάλισης. Αν η Reverta δεν είχε καταβάλει τους εν λόγω τόκους ή αν τα παλαιά δάνεια μειωμένης εξασφάλισης δεν είχαν απομειωθεί αμέσως μετά την τελική απόφαση για την Parex, η Λετονία μπορεί να μην έπρεπε να εφαρμόσει το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο μέτρο στον βαθμό που τελικά εφαρμόστηκαν.
(73)
Με βάση τα ανωτέρω, η Λετονία προσφέρεται να αποσαφηνίσει και να ενισχύσει τις δεσμεύσεις της όσον αφορά το κεφάλαιο και τους οφειλόμενους τόκους για τα παλαιά δάνεια μειωμένης εξασφάλισης, ως εξής:
α)
Η Citadele και η Reverta (πρώην Parex banκa), καθώς και οι συνδεδεμένες με αυτές επιχειρήσεις δεν θα καταβάλλουν τόκους, μερίσματα ή τοκομερίδια για υφιστάμενα κεφαλαιακά μέσα (συμπεριλαμβανομένων των προνομιούχων μετοχών, των μετοχών Β και κεφαλαιακών μέσων ανώτερης και κατώτερης δεύτερης κατηγορίας) (είτε οφειλόμενα είτε δεδουλευμένα) ούτε θα ασκήσουν τυχόν δικαιώματα αγοράς σε σχέση με τα μέσα αυτά, σε τυχόν κατόχους χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης ή μετόχους που δεν είναι αυστηρά το λετονικό κράτος ή η ΕΤΑΑ έως ότου και εκτός εάν η κρατική ενίσχυση προς τη Reverta και/ή τη Citadele έχει αποπληρωθεί πλήρως και εκτός εάν υπάρχει νομική υποχρέωση να το πράξει. Στον βαθμό που υπάρχουν τέτοιες νομικές υποχρεώσεις, η Λετονία αναλαμβάνει την υποχρέωση να τις άρει το συντομότερο δυνατόν (και, σε κάθε περίπτωση, το αργότερο έως τις 30 Απριλίου 2015).
β)
Επίσης, η Λετονία δεσμεύεται να μην αποπληρώσει το τυχόν ανεξόφλητο χρέος (κεφάλαιο) των παλαιών δανείων μειωμένης εξασφάλισης (εκτός εάν και μέχρις ότου όλες οι κρατικές ενισχύσεις στη Reverta/Citadele έχουν εξοφληθεί πλήρως), το οποίο είτε θα:
i)
είτε θα υπόκειται σε δεσμευτική διάταξη που προβλέπει ότι καμία πληρωμή στο πλαίσιο των παλαιών δανείων μειωμένης εξασφάλισης δεν καθίσταται ληξιπρόθεσμη και απαιτητή·
ii)
είτε θα μετατραπεί σε κεφάλαιο πρώτης κατηγορίας χωρίς δικαίωμα ψήφου·
iii)
είτε θα απομειωθεί·
στον βαθμό που είναι αναγκαίος για να καλυφθεί η αρνητική καθαρή αξία του ενεργητικού της Reverta, και υπό τον όρο ότι υπάρχει νομική βάση.
γ)
Η Λετονία θα λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι οι νομοθετικές διατάξεις που απαιτούνται για να συμμορφωθεί με τις ανωτέρω δεσμεύσεις θα τεθούν σε εφαρμογή έως τις 30 Απριλίου 2015 το αργότερο.
5.6. Αντίδραση της Λετονίας στις παρατηρήσεις τρίτων μερών
(74)
Στις 6 Ιουνίου 2014 η Λετονία υπέβαλε την απάντησή της σχετικά με τις παρατηρήσεις τρίτων μερών που έλαβε η Επιτροπή. Η Λετονία υποστηρίζει ότι οι ισχυρισμοί που διατυπώνονται στις παρατηρήσεις δεν είναι τεκμηριωμένοι και δεν ασκούν επιρροή όσον αφορά την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας. Η Λετονία απορρίπτει τους ισχυρισμούς του τρίτου μέρους και ζητά να απορριφθούν από την Επιτροπή.
6. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
6.1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης ύστερα από τα νέα μέτρα
(75)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, «ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές».
(76)
Ο χαρακτηρισμός μέτρου ως κρατικής ενίσχυσης απαιτεί να ικανοποιούνται οι ακόλουθοι όροι αθροιστικά: α) το μέτρο πρέπει να χρηματοδοτείται από κρατικούς πόρους· β) πρέπει να χορηγεί επιλεκτικό πλεονέκτημα που πρόκειται να ευνοήσει ορισμένες επιχειρήσεις ή την παραγωγή ορισμένων αγαθών· γ) το μέτρο πρέπει να στρεβλώνει ή να απειλεί να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό και να έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.
6.1.1. Το πρώτο μέτρο
(77)
Το γεγονός ότι η χορήγηση δανείων μειωμένης εξασφάλισης από τη Λετονία στην Parex banka συνεπαγόταν κρατική ενίσχυση διαπιστώθηκε στην πρώτη απόφαση διάσωσης, όταν η Επιτροπή ενέκρινε την έκδοση χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης με πενταετή διάρκεια ως συμβατό μέτρο ενίσχυσης. Η Επιτροπή αποφάσισε τότε ότι ένας επενδυτής σε οικονομία αγοράς δεν θα είχε χορηγήσει δάνεια μειωμένης εξασφάλισης με πενταετή διάρκεια (26).
(78)
Τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης που όντως χορηγήθηκαν από τη Λετονία υπέρ της Parex banka ήταν πανομοιότυπα με το μέτρο το οποίο είχε εγκριθεί από την Επιτροπή, εκτός από το γεγονός ότι είχαν μεγαλύτερη διάρκεια, γεγονός που δημιούργησε πρόσθετο πλεονέκτημα για την Parex banka.
(79)
Χρέος μειωμένης εξασφάλισης με επταετή διάρκεια θα έδινε στον δανειολήπτη μεγαλύτερο πλεονέκτημα από ό,τι χρέος μειωμένης εξασφάλισης με πενταετή διάρκεια, δεδομένου ότι ο κίνδυνος για κάποιον επενδυτή οποιασδήποτε επένδυσης αυξάνεται όσο παρατείνεται η διάρκεια της επένδυσης. Όταν χορηγήθηκε το χρέος μειωμένης εξασφάλισης με επταετή διάρκεια, θα ήταν ακόμη λιγότερο πιθανό για έναν επενδυτή σε οικονομία αγοράς να χορηγήσει αυτό το μεγαλύτερης διάρκειας δάνειο μειωμένης εξασφάλισης από ό,τι θα ήταν για αυτόν να το έπραττε για πέντε έτη. Για τον λόγο αυτόν, η μεγαλύτερη διάρκεια του χρέους μειωμένης εξασφάλισης αποτέλεσε ακόμη ένα πλεονέκτημα για την Parex banka σε σύγκριση με τη μορφή του χρέους μειωμένης εξασφάλισης που είχε εγκριθεί με τις αποφάσεις διάσωσης και την τελική απόφαση για την Parex. Δεδομένου ότι όλες οι άλλες απαιτήσεις για να υπάρχει κρατική ενίσχυση είχαν ήδη διαπιστωθεί στην πρώτη απόφαση διάσωσης, το πρώτο μέτρο συνιστά πρόσθετη κρατική ενίσχυση.
6.1.2. Το δεύτερο μέτρο
(80)
Στις 27 Ιουνίου 2013 η Λετονία χορήγησε στη Citadele πρόσθετη 18μηνη παράταση της διάρκειας δανείων μειωμένης εξασφάλισης ύψους 37 εκατ. LVL (επί συνόλου 45 εκατ. LVL που κατείχε η Λετονία την εποχή εκείνη).
(81)
Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, ελλείψει περαιτέρω επιχειρημάτων, η Επιτροπή εκτίμησε ότι μια τέτοια παράταση της διάρκειας δεν θα είχε χορηγηθεί από ένα ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς, δεδομένου ότι παρουσίαζε επιπλέον κινδύνους σε σύγκριση με την προηγουμένως ισχύουσα μορφή των δανείων μειωμένης εξασφάλισης. Συνεπώς, η Επιτροπή θεώρησε ότι η μεγαλύτερη διάρκεια του χρέους μειωμένης εξασφάλισης αποτέλεσε ακόμη ένα πλεονέκτημα που χορηγήθηκε από το κράτος στη Citadele σε σύγκριση με τη μορφή του χρέους μειωμένης εξασφάλισης που είχε εγκριθεί με τις αποφάσεις διάσωσης και την τελική απόφαση για την Parex και ήταν, επομένως, πρόσθετη ενίσχυση.
(82)
Η Λετονία υποστήριξε ότι ένας ιδιώτης επενδυτής θα ήταν ορθολογικό να επέλεγε να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για να διατηρήσει την κεφαλαιακή επάρκεια της τράπεζας, ώστε να διαφυλαχθεί η αξία της επένδυσής του. Συνεπώς, υποστηρίζει, κατ' ουσίαν, ότι το δεύτερο μέτρο δεν παρείχε κανένα πλεονέκτημα στη Citadele, διότι η παροχή πρόσθετης ενίσχυσης ήταν σύμφωνη με την αρχή του επενδυτή σε οικονομίας αγοράς.
(83)
Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί ότι η αρχή του επενδυτή σε οικονομία της αγοράς μπορεί να εφαρμοστεί σε μια συναλλαγή, όπως το δεύτερο μέτρο. Υπενθυμίζει, ωστόσο, ότι τα δικαστήρια της Ένωσης έχουν τονίσει ότι, εάν ένα κράτος μέλος επικαλείται το κριτήριο αυτό κατά τη διοικητική διαδικασία, πρέπει, σε περίπτωση αμφιβολίας, να αποδείξει κατά τρόπο αδιαμφισβήτητο και βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων στοιχείων ότι το μέτρο που έλαβε συναρτάται με την ιδιότητά του ως μετόχου και ότι, συναφώς, μπορεί να απαιτείται να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι η απόφαση βασίζεται σε οικονομικές αξιολογήσεις συγκρίσιμες με εκείνες τις οποίες, υπό τις περιστάσεις, ένας συνετός ιδιώτης επενδυτής σε μια κατάσταση όσο το δυνατόν πιο κοντά σε εκείνη του κράτους μέλους θα είχε πραγματοποιήσει πριν από την πραγματοποίηση της επένδυσης, προκειμένου να καθορίσει τη μελλοντική κερδοφορία της (27).
(84)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο ισχυρισμός της Λετονίας ότι έχει ενεργήσει σύμφωνα με την αρχή του επενδυτή σε οικονομία της αγοράς δεν τεκμηριώθηκε με σχετικά επιχειρήματα και λεπτομερή ανάλυση.
(85)
Πρώτον, δεν υποβλήθηκε κανένα αποδεικτικό στοιχείο στην Επιτροπή ότι η Λετονία πραγματοποίησε αποτίμηση της επένδυσής της στη Citadele συγχρόνως με την απόφασή της να θέσει σε εφαρμογή το δεύτερο μέτρο. Ένας ιδιώτης επενδυτής που ενεργεί ως μέτοχος θα εκτιμούσε την αξία της Citadele για να προσδιορίσει την παρούσα αξία της επένδυσής του στην εν λόγω τράπεζα πριν (και επομένως χωρίς) και μετά την εφαρμογή του δεύτερου μέτρου και θα προέβαινε σε σύγκριση των δύο αυτών τιμών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας επενδυτής σε οικονομία αγοράς προσανατολισμένος στο κέρδος θα άρχιζε με τον προσδιορισμό της παρούσας αξίας της επένδυσής του στην τράπεζα και, στη συνέχεια, θα εξακρίβωνε αν η τρέχουσα αξία αυτής της επένδυσης θα προστατευόταν μέσω της περαιτέρω παράτασης της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης. Εάν το αποτέλεσμα της εν λόγω εξέτασης καταδείκνυε ότι η αξία θα μπορούσε να προστατευτεί ή ακόμη και να αυξηθεί, στη συνέχεια, ως δεύτερο βήμα, ένας επενδυτής σε οικονομία αγοράς προσανατολισμένος στο κέρδος θα είχε συγκρίνει το κόστος ευκαιρίας για τη διαφύλαξη (ή ακόμη και την αύξηση) της αξίας και τη διαφορά της αξίας.
(86)
Εάν η Λετονία είχε προβεί στην ανάλυση αυτή, θα έπρεπε να έχει αποδείξει ότι η παράταση της διάρκειας ήταν αποτελεσματικό μέτρο για να προστατευθεί τουλάχιστον η αξία της επένδυσης και, στη συνέχεια, θα έπρεπε να αποδείξει ότι το κόστος ευκαιρίας της παροχής αυτού του μέτρου ήταν μικρότερο από την αύξηση της αξίας. Μόνον εάν το κόστος ευκαιρίας της παροχής της πρόσθετης διάρκειας ήταν χαμηλότερο από τη διατήρηση της αξίας που προκύπτει από το δεύτερο μέτρο θα μπορούσε η Επιτροπή να αποδεχτεί ότι η Λετονία ενήργησε σύμφωνα με την αρχή του επενδυτή σε οικονομία της αγοράς. Ωστόσο, η Λετονία δεν έχει υποβάλει ούτε ταυτόχρονη αξιολόγηση της αξίας της επένδυσης ούτε ανάλυση που να αποδεικνύει ότι το κόστος ευκαιρίας για την παροχή της πρόσθετης διάρκειας ήταν χαμηλότερο από τη διατήρηση της αξίας που προκύπτει από την εφαρμογή του δεύτερου μέτρου.
(87)
Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή εκτιμά ότι το δεύτερο μέτρο δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί σύμφωνο με τη συμπεριφορά ενός επενδυτή σε οικονομία της αγοράς που βρίσκεται σε θέση ανάλογη με εκείνη της Λετονίας του Ιουνίου του 2013.
(88)
Δεύτερον, και σε κάθε περίπτωση, οι καθιερωμένες αρχές για την εφαρμογή της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς επιβάλλουν τη σύγκριση με τη συμπεριφορά ενός λογικού ιδιώτη επενδυτή σε μια κατάσταση η οποία είναι κατά το δυνατόν πλησιέστερη προς εκείνη του κράτους μέλους (28). Κατά συνέπεια, κατά την εκτίμηση της αξίας της επένδυσής της στη Citadele, η Λετονία θα έπρεπε να έχει λάβει υπόψη τις δεσμεύσεις που καταγράφονται στην τελική απόφαση για την Parex σχετικά με την πώληση της Citadele. Τον Ιούνιο του 2013, τη στιγμή κατά την οποία το δεύτερο μέτρο τέθηκε σε εφαρμογή, οι εν λόγω δεσμεύσεις περιλάμβαναν υποχρεώσεις για την εκποίηση της Citadele έως τις 31 Δεκεμβρίου 2014 και επίσης για την εκποίηση της Citadele χωρίς τη δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας (δεδομένου ότι η δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας έπρεπε να πωληθεί ξεχωριστά εάν δεν είχε πωληθεί έως τις 30 Ιουνίου 2013). Λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 27 Ιουνίου 2013, όταν χορηγήθηκε η παράταση της διάρκειας, δεν είχε βρεθεί αγοραστής για τη δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας, το συμπέρασμα ενός ιδιώτη επενδυτή θα ήταν ότι δεν ήταν δυνατό να πωληθεί η δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας μαζί με τη Citadele έως την προθεσμία της 30ής Ιουνίου 2013 που όρισε η τελική απόφαση για την Parex και, συνεπώς, οι δύο οντότητες έπρεπε να πωληθούν χωριστά.
(89)
Επιπλέον, ένας ιδιώτης μέτοχος της τράπεζας σε κατάσταση που να προσεγγίζει όσο το δυνατόν περισσότερο την κατάσταση του κράτους μέλους δεν θα είχε λόγους να υποθέσει ότι η τήρηση αυτών των δεσμεύσεων θα αιρόταν ή θα αναβαλλόταν, δεδομένου ότι τυχόν τέτοιες τροποποιήσεις υπόκεινται στην έγκριση της Επιτροπής. Ως εκ τούτου, κατά τον καθορισμό της αξίας της επένδυσης τον Ιούνιο του 2013, δεν μπορούσε να αναμένεται ότι οι υποχρεώσεις αυτές δεν θα είχαν σημασία, καθώς δεν θα μπορούσε να γίνει η παραδοχή ότι η Επιτροπή θα ενέκρινε οποιαδήποτε τροποποίηση κάθε υποχρέωσης πριν από την περίοδο εντός της οποίας η Λετονία είχε δεσμευθεί να τις εκπληρώσει.
(90)
Κατά συνέπεια, προκειμένου να αποφασιστεί κατά πόσον θα εγκρινόταν ή όχι η παράταση της διάρκειας, οι παράμετροι για την εκτίμηση της αξίας της επένδυσης της Λετονίας στη Citadele του Ιουνίου 2013 έπρεπε να περιλαμβάνουν τις δεσμεύσεις που καταγράφονται στην τελική απόφαση για την Parex. Η Λετονία δεν έχει προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία ότι έλαβε όλες τις εν λόγω παραμέτρους υπόψη ή ότι η αξία της επένδυσής της τη στιγμή, εκείνη όπως θα προέκυπτε από τη συνεκτίμησή τους, είναι μεγαλύτερη από το κόστος ευκαιρίας που προκύπτει από την παράταση της διάρκειας. Για τον λόγο αυτόν επίσης, η Επιτροπή εκτιμά ότι το δεύτερο μέτρο δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί σύμφωνο με τη συμπεριφορά ενός επενδυτή σε οικονομία της αγοράς που βρίσκεται σε θέση ανάλογη με εκείνη της Λετονίας του Ιουνίου του 2013.
(91)
Τρίτον, ακόμη και αν η Λετονία είχε προβεί σε αρκούντως εμπεριστατωμένη ανάλυση του δεύτερου μέτρου ως μέσου διατήρησης της αξίας των επενδύσεών της στη Citadele από τον Ιούνιο του 2013, και ακόμη και αν είχε συνεκτιμήσει στη σχετική ανάλυση τους περιορισμούς που ένας επενδυτής σε οικονομία της αγοράς θα είχε λάβει υπόψη του λόγω της επικείμενης πώλησης της Citadele και της χωριστής εκποίησης της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας, οι ισχυρισμοί της Λετονίας όσον αφορά το κόστος του δεύτερου μέτρου και το επίπεδο της αξίας της επένδυσης στη Citadele που υποτίθεται ότι διατηρήθηκε με το εν λόγω μέτρο δεν είναι πειστικοί.
(92)
Αφενός, ενώ η Λετονία υποστηρίζει ότι το δεύτερο μέτρο δεν συνεπάγεται κόστος για το δημόσιο, ο ισχυρισμός αυτός δεν στηρίζεται σε καμία περαιτέρω πληροφορία ή αποδεικτικό στοιχείο όσον αφορά την αξιολόγηση κόστους που διενεργήθηκε από τη Λετονία κατά τη στιγμή της χορήγησης του δεύτερου μέτρου. Η ανάλυση αυτή του κόστους ευκαιρίας και κάθε άλλου είδους κόστους που συνδέεται με το δεύτερο μέτρο θα ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για έναν ιδιώτη επενδυτή που επιθυμεί να λάβει μια ορθολογική απόφαση σχετικά με το αν θα παρατείνει τη διάρκεια του δανείου μειωμένης εξασφάλισης. Η έλλειψη αξιολόγησης του κόστους οδηγεί την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι ένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα ήταν σε θέση να εκτιμήσει τη σκοπιμότητα του δεύτερου μέτρου από την άποψη της μεγιστοποίησης του κέρδους.
(93)
Από την άλλη πλευρά, ενώ η Λετονία υποστηρίζει ότι το δεύτερο μέτρο διατήρησε την αξία της επένδυσης της Λετονίας στη Citadele, ο ισχυρισμός αυτός δεν επιβεβαιώνεται από τα χαρακτηριστικά της επένδυσης που πραγματοποιήθηκε από το κράτος μέλος στη Citadele τον Ιούνιο του 2013. Η Επιτροπή σημειώνει ότι, για έναν επενδυτή προσανατολισμένο στο κέρδος, η τρέχουσα αξία μιας επένδυσης εξαρτάται από την προοπτική των μελλοντικών ροών εσόδων από την εν λόγω επένδυση (με τη μορφή, για παράδειγμα, μερισμάτων) σε συνδυασμό με την κεφαλαιακή αξία της επένδυσης αυτής κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή (που μπορεί να προκύψει, για παράδειγμα, από την τιμή που ένας αγοραστής θα κατέβαλλε για την επένδυση του μετόχου τη στιγμή εκείνη ή από την προεξοφλητική αξία της τιμής που ο αγοραστής θα κατέβαλλε για τη μετοχική επένδυση στο μέλλον). Όλοι οι δείκτες που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή τονίζουν ότι η αξία της επένδυσης της Λετονίας στη Citadele τον Ιούνιο του 2013 ήταν χαμηλή, αν είχε κιόλας κάποια θετική αξία.
(94)
Όσον αφορά τις πιθανές μελλοντικές ροές εσόδων από την επένδυση της Λετονίας στη Citadele, δεν παρασχέθηκαν στοιχεία που να δείχνουν ότι, τον Ιούνιο του 2013, οι μέτοχοι θα μπορούσαν να αναμένουν τυχόν μερίσματα από τη Citadele σε οποιοδήποτε χρονικό σημείο στο προβλέψιμο μέλλον. Κάθε αξιολόγηση από έναν ιδιώτη μέτοχο της τράπεζας σε κατάσταση κατά το δυνατόν πλησιέστερη προς εκείνη του κράτους μέλους όσον αφορά τα αναμενόμενα έσοδα από διανομή μερισμάτων θα είχε συνδεθεί με την υποχρέωση για εκποίηση της Citadele έως τις 31 Δεκεμβρίου 2014. Επιπλέον, από τη μελέτη που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 61 διαπιστώθηκε ότι η Citadele χωρίς τη δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας θα καθίστατο ζημιογόνος, συμπέρασμα το οποίο μείωσε ακόμη περισσότερο την προοπτική οφέλους από κάθε διανομή μερισμάτων, δεδομένου ότι, από τις 27 Ιουνίου 2013, ένας φορέας της οικονομίας της αγοράς θα όφειλε να υποθέσει ότι η Citadele και η δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας θα πωλούνταν ξεχωριστά.
(95)
Στο πλαίσιο αυτό, κατά την παράταση της διάρκειας των δανείων, δεν υπήρχαν στοιχεία ότι η Citadele θα ήταν σε θέση (λαμβανομένων υπόψη των αναμενόμενων κερδών και του δείκτη κεφαλαίων) να διανείμει μερίσματα πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2014, δεδομένου ότι ο δείκτης κεφαλαίων 10,3 % που σχεδιαζόταν να επιτευχθεί για τις 31 Δεκεμβρίου 2013 μόλις και μετά βίας θα υπερέβαινε τον απαιτούμενο ελάχιστο δείκτη κεφαλαίων 10 % και θα ήταν πολύ κάτω του δείκτη κεφαλαίων […] % που συνιστά η FCMC για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων και των δυνητικών κινδύνων για τη Citadele. Συνεπώς, ένας ιδιώτης επενδυτής θα λάμβανε υπόψη ότι, από τον Ιούνιο του 2013, υπήρχε μικρή πιθανότητα ότι οι μέτοχοι θα μπορούσαν να προσδοκούν διανομή μερισμάτων από τη Citadele στο προβλέψιμο μέλλον.
(96)
Όσον αφορά την κεφαλαιακή αξία της επένδυσης της Λετονίας στη Citadele τον Ιούνιο του 2013, η μελέτη που υποβλήθηκε από τις λετονικές αρχές, η οποία περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 61 και η οποία συντάχθηκε τον Φεβρουάριο του 2013, δείχνει ότι η Citadele θα είχε επηρεαστεί αρνητικά από τη χωριστή εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας. Ένας ιδιώτης επενδυτής σε μια κατάσταση που να προσεγγίζει κατά το δυνατόν την αντίστοιχη της Λετονίας του Ιουνίου 2013 θα λάμβανε υπόψη το γεγονός ότι, περίπου τέσσερις μήνες νωρίτερα, ένας ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας είχε αποδείξει ότι η αξία πώλησης της Citadele χωρίς τη δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας θα ήταν χαμηλότερη από εκείνη των δύο οντοτήτων από κοινού. Ως εκ τούτου, ένας ιδιώτης επενδυτής θα έπρεπε να έχει επιτακτικούς λόγους από την άποψη της μεγιστοποίησης της σταθμισμένης βάσει του κινδύνου απόδοσης, για να αναλάβει πρόσθετους κινδύνους με την παράταση της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης. Ωστόσο, η Λετονία δεν έχει παράσχει αποδεικτικά στοιχεία των εν λόγω επιτακτικών λόγων για τους οποίους ένας επενδυτής σε οικονομία αγοράς θα αναλάμβανε τους εν λόγω επιπλέον κινδύνους κατά τον εν λόγω χρόνο. Ως εκ τούτου, ακόμα και αν δινόταν η παράταση της διάρκειας, δεν υπήρχαν στοιχεία ότι η Citadele χωρίς τη δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας θα μπορούσε να πωληθεί σε […], γεγονός το οποίο οδηγεί την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι, τον Ιούνιο του 2013, η Λετονία δεν είχε […] στη διατήρηση της επένδυσή της, που ήταν […] για την παροχή του δεύτερου μέτρου.
(97)
Με βάση αυτούς τους περαιτέρω λόγους επίσης, η Επιτροπή εκτιμά ότι το δεύτερο μέτρο δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί σύμφωνο με τη συμπεριφορά ενός επενδυτή σε οικονομία της αγοράς που βρίσκεται σε θέση ανάλογη με εκείνη της Λετονίας του Ιουνίου του 2013.
(98)
Τέταρτο και τελευταίο, η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η ΕΤΑΑ, η οποία τον Ιούνιο του 2013 ήταν ο μοναδικός άλλος μέτοχος της Citadele, εκτός από το λετονικό κράτος, δεν παρέτεινε την προθεσμία εξόφλησης των δικών της εκκρεμών δανείων μειωμένης εξασφάλισης στη Citadele και ότι η Λετονία ουδέποτε ήλθε σε επαφή με την ΕΤΑΑ για να συζητήσουν τη συμμετοχή της τελευταίας στο δεύτερο μέτρο, όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 46 έως 48. Η απουσία κάθε προσπάθειας να συζητηθεί ο επιμερισμός της επιβάρυνσης του κόστους του δεύτερου μέτρου, εάν το μέτρο αυτό επρόκειτο να είναι ένα μέσο για να διαφυλαχθεί η αξία των επενδύσεων στη Citadele, αποτελεί πρόσθετη ένδειξη ότι το δεύτερο μέτρο δεν ήταν σύμφωνο με τις απαιτήσεις της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς.
(99)
Συναφώς, η Επιτροπή υπενθυμίζει, πρώτον, ότι, σύμφωνα με την επιστολή της FCMC, η Citadele είχε δέκα μήνες (από 1η Μαρτίου έως 31 Δεκεμβρίου 2013) για να συμμορφωθεί με τον νέο δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας πλειοψηφικός μέτοχος θα είχε αξιοποιήσει ολόκληρη τη δεκάμηνη περίοδο προκειμένου να προσδιορίσει κατάλληλη λύση για την κάλυψη των νέων κεφαλαιακών απαιτήσεων που θα ελαχιστοποιούσε τα δικά του έξοδα. Ως εκ τούτου, το επιχείρημα της Λετονίας σχετικά με τη διευκόλυνση της πώλησης της Citadele δεν εξηγεί τους λόγους για τους οποίους το δεύτερο μέτρο εγκρίθηκε εντός τεσσάρων μηνών από την επιστολή της FCMC χωρίς οποιαδήποτε προσέγγιση του μειοψηφικού μετόχου της Citadele, αντί να αξιοποιηθεί περισσότερο η περίοδος των έως δέκα μηνών που θα είχε στη διάθεσή της.
(100)
Επιπλέον, ακόμη και αν η συμμετοχή της ΕΤΑΑ στην παράταση της διάρκειας των δανείων θα αφορούσε ένα μέτρο με διαφορετικά χαρακτηριστικά από εκείνα του δεύτερου μέτρου, η Λετονία δεν παρέχει κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι το εν λόγω διαφορετικό μέτρο, στο οποίο θα συμμετέχει η ΕΤΑΑ, θα ήταν λιγότερο αποτελεσματικό από το δεύτερο μέτρο ή ότι θα ήταν πολύ πιο δαπανηρό για τον πλειοψηφικό μέτοχο σε σύγκριση με το κόστος του ίδιου του δεύτερου μέτρου.
(101)
Όσον αφορά το επιχείρημα της Λετονίας ότι παράταση από την ΕΤΑΑ της διάρκειας του δικού της δανείου μειωμένης εξασφάλισης θα είχε οδηγήσει σε πρόσθετες επιβαρύνσεις κατά τη χρονική στιγμή της πώλησης της Citadele, οι λετονικές αρχές δεν προσκόμισαν κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι μια τέτοια παράταση θα μπορούσε πράγματι να δημιουργήσει αυτό το πρόσθετο κόστος. Δεν διεξήχθη καμία ειδική μελέτη του κόστους εκποίησης της Citadele μετά το δεύτερο μέτρο σε σύγκριση με το κόστος μιας πιθανής πώλησης της Citadele ύστερα από παράταση κατά την οποία θα συμμετείχε η ΕΤΑΑ για να δικαιολογηθεί ο ισχυρισμός της Λετονίας ότι θα υπήρχε πρόσθετη επιβάρυνση. Η Επιτροπή θεωρεί ότι μια ιδιωτική επιχείρηση που εξετάζει πώς μπορεί να διαφυλάξει την αξία της επένδυσής της στην Citadele θα πρέπει τουλάχιστον να είναι σε θέση να επικαλεστεί μια ταυτόχρονη αξιολόγηση σχετικά με το ποιο θα ήταν, σε σχέση με τη μεταγενέστερη πώληση, το εν λόγω εναλλακτικό κόστος που θα προέκυπτε από την παράταση, από τον μειοψηφικό μέτοχο της Citadele, της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης της εν λόγω τράπεζας.
(102)
Τέλος, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 48 στοιχείο γ), η Λετονία εξηγεί ότι, κατά την άποψή της, η ΕΤΑΑ θα ήταν πρόθυμη να παρατείνει τη διάρκεια των δανείων της στη Citadele. Στην περίπτωση αυτή, ακόμη και αν η συμμετοχή της ΕΤΑΑ θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη πολυπλοκότητα, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας ιδιώτης πλειοψηφικός μέτοχος που σχεδίαζε την παράταση της διάρκειας του δικού του τρέχοντος δανείου μειωμένης εξασφάλισης υπέρ της Citadele θα είχε τουλάχιστον προβεί σε μια προσέγγιση με τον μειοψηφικό μέτοχο, ο οποίος ήταν επίσης κάτοχος χρέους μειωμένης εξασφάλισης της Citadele, για να διαπιστώσει αν ο τελευταίος είτε i) θα μοιραζόταν το κόστος της πρόσθετης ενίσχυσης προς τη Citadele παρατείνοντας την ημερομηνία λήξης των δανείων του είτε ii) θα προέβαινε σε ορισμένες εναλλακτικές ρυθμίσεις απευθείας με τον πλειοψηφικό μέτοχο για την κάλυψη του κόστους του δεύτερου μέτρου για τον πλειοψηφικό μέτοχο. Κατά την εφαρμογή της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς, η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί ότι ένας πλειοψηφικός μέτοχος μιας εταιρείας θα είχε δεχθεί το σύνολο του κόστους που συνεπάγεται η προστασία της αξίας του συνόλου των επενδύσεων στην εν λόγω εταιρεία και, με τον τρόπο αυτόν, θα προστάτευε την αξία της επένδυσης του μειοψηφικού μετόχου χωρίς καν να προσεγγίσει τον τελευταίο για να επιδιώξει και τη δική του συμβολή.
(103)
Λαμβάνοντας υπόψη καθέναν από τους παράγοντες αυτούς, η απουσία κάθε προσέγγισης με την ΕΤΑΑ κατά την περίοδο μεταξύ 1ης Μαρτίου 2013 και 27ης Ιουνίου 2013 αποτελεί περαιτέρω ένδειξη ότι το δεύτερο μέτρο δεν πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις απαιτήσεις της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς.
(104)
Για καθέναν από τους τέσσερις λόγους που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 85 έως 103, δεν αποδείχθηκε κατά τρόπο αδιαμφισβήτητο και βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων αποδεικτικών στοιχείων ότι το δεύτερο μέτρο πρέπει να αποδοθεί στο κράτος μέλος που ενεργεί ως ιδιώτης μέτοχος. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί ότι η Citadele θα μπορούσε, υπό συνθήκες που αντιστοιχούν σε κανονικές συνθήκες της αγοράς, να αποκτήσει το ίδιο πλεονέκτημα με εκείνο που της έχει διατεθεί μέσω κρατικών πόρων με τη μορφή του δεύτερου μέτρου.
(105)
Η Λετονία έχει θέσει σε εφαρμογή το δεύτερο μέτρο για τη Citadele, που δραστηριοποιείται και θα εξακολουθήσει να δραστηριοποιείται σε αγορές ανοιχτές στον διεθνή ανταγωνισμό. Ως εκ τούτου, οποιοδήποτε πλεονέκτημα από κρατικούς πόρους θα επηρέαζε τον ανταγωνισμό στον τραπεζικό τομέα και θα είχε αντίκτυπο στο εμπόριο εντός της Ένωσης. Επιπλέον, το εν λόγω μέτρο είναι επιλεκτικό, διότι ευνοεί αποκλειστικά και μόνο τη Citadele. Χρηματοδοτείται δε από κρατικούς πόρους. Τον Ιούνιο του 2013, όπως εξηγείται από τη Λετονία στην αιτιολογική σκέψη 45, τρίτος φορέας της οικονομίας της αγοράς δεν θα είχε χορηγήσει μέτρο ανάλογο προς το δεύτερο μέτρο υπό συγκρίσιμους όρους. Επομένως, η Επιτροπή επιβεβαιώνει την προηγουμένως προσωρινή αξιολόγησή της, που περιλαμβάνεται στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, ότι το δεύτερο μέτρο συνιστά πρόσθετη κρατική ενίσχυση.
6.1.3. Το τρίτο μέτρο
(106)
Όσον αφορά την ενίσχυση ρευστότητας που χορηγήθηκε στη Reverta, είχε αρχικά εγκριθεί ως μέρος των συμβατών κρατικών ενισχύσεων που εγκρίθηκαν στην πρώτη απόφαση διάσωσης, με τη μορφή κρατικών καταθέσεων. Την εποχή εκείνη, η Επιτροπή σημείωσε ότι η Parex banka δεν είχε ρευστοποιήσιμες ασφάλειες και ότι η Λετονία είχε καταθέσει τα κεφάλαια, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες ρευστότητας της τράπεζας, όταν κανένας επενδυτής της αγοράς δεν ήταν πρόθυμος να προσφέρει ρευστότητα λόγω της εύθραυστης κατάστασης της Parex banka (29).
(107)
Μετά την τελική απόφαση για την Parex (και τον διαχωρισμό της σε «καλή» και «κακή» τράπεζα), η ενίσχυση ρευστότητας στη συνέχεια μεταφέρθηκε στη Citadele και τη Reverta. Η πρώτη έχει ήδη εξοφλήσει πλήρως το μερίδιό της στην ενίσχυση ρευστότητας. Η Reverta ήταν υποχρεωμένη να περιορίζει τα ποσά της ενίσχυσης της ρευστότητας που έλαβε, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 19 στοιχείο γ). Ωστόσο, το ποσό της ενίσχυσης ρευστότητας που χορηγήθηκε στη Reverta υπερβαίνει ακόμη και τα επίπεδα που προβλέπονται στο χειρότερο σενάριο που εγκρίθηκε στην τελική απόφαση για την Parex. Η εν λόγω πρόσθετη ενίσχυση ρευστότητας παρέχει ένα συμπληρωματικό πλεονέκτημα για τη Reverta σε σύγκριση με τις ενισχύσεις που εγκρίθηκαν με τις αποφάσεις διάσωσης και την τελική απόφαση για την Parex. Η Λετονία δεν ισχυρίστηκε ότι λειτουργούσε ως ιδιώτης δανειστής παρέχοντας αυτή τη ρευστότητα, ούτε και υπέβαλε στοιχεία που θα επέτρεπαν στην Επιτροπή να συμπεράνει ότι η Reverta θα μπορούσε, υπό συνθήκες που ανταποκρίνονται στις κανονικές συνθήκες αγοράς, να αποκτήσει το ίδιο πλεονέκτημα με εκείνο που της έχει διατεθεί μέσω κρατικών πόρων με τη μορφή του τρίτου μέτρου. Κανένα από τα άλλα χαρακτηριστικά της ενίσχυσης της ρευστότητας εκτός από την ποσότητά της δεν έχει τροποποιηθεί και, για τον λόγο αυτόν, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση.
(108)
Κατά συνέπεια, με βάση τις αιτιολογικές σκέψεις 106 και 107, καθώς η αυξημένη ενίσχυση ρευστότητας αντιπροσωπεύει καθαρά πρόσθετο πλεονέκτημα σε σύγκριση με τα εγκεκριμένα μέτρα ενίσχυσης, συνιστά πρόσθετη ενίσχυση (δεδομένου ότι όλα τα άλλα κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης εξακολουθούν να ισχύουν).
6.2. Νομική βάση για την αξιολόγηση της συμβατότητας της νέας πρόσθετης ενίσχυσης
(109)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης ορίζει ότι η Επιτροπή μπορεί να κηρύξει συμβατές με την εσωτερική αγορά ενισχύσεις που προορίζονται «για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».
(110)
Λόγω της συστημικής σημασίας της Parex banka (η οποία ήταν κορυφαία τράπεζα της Λετονίας) και της σημασίας των δανειοδοτικών δραστηριοτήτων της για την οικονομία της Λετονίας κατά τη στιγμή της έγκρισης των μέτρων ενίσχυσης, η Επιτροπή δέχθηκε ότι η αδυναμία να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της τράπεζας θα είχε σοβαρές συνέπειες για την οικονομία της Λετονίας.
(111)
Συνεπώς, στις αποφάσεις διάσωσης και την τελική απόφαση για την Parex, τα μέτρα ενίσχυσης που εγκρίθηκαν για την Parex banka αξιολογήθηκαν βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, καθώς και με βάση τις ανακοινώσεις (30) που εκδόθηκαν στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης και που ίσχυαν κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης.
(112)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ισχύει η ίδια νομική βάση για την πρόσθετη ενίσχυση που χορηγήθηκε μέσω του πρώτου και του δεύτερου μέτρου, με γνώμονα τη χρονική στιγμή εφαρμογής τους και τα παρόμοια χαρακτηριστικά τους με τα εγκεκριμένα μέτρα ενίσχυσης.
(113)
Όσον αφορά το τρίτο μέτρο, η εκ μέρους της Επιτροπής εξέταση της συμβατότητας πρέπει να γίνει με βάση τα επικαιροποιημένα κριτήρια που ορίζονται στην τραπεζική ανακοίνωση του 2013 (31). Πράγματι, κάθε ενίσχυση που χορηγείται, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, χωρίς την έγκριση της Επιτροπής (και, επομένως, κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης) μετά τη δημοσίευση της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013 στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να εξεταστεί βάσει της εν λόγω ανακοίνωσης. Δεδομένου ότι το τρίτο μέτρο εφαρμόζεται συνεχώς από το 2011 και μέχρι σήμερα, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η ενίσχυση είχε χορηγηθεί εν μέρει μετά την 1η Αυγούστου 2013, ημερομηνία δημοσίευσης της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013 στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
6.3. Συμβατότητα της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά
6.3.1. Όσον αφορά το πρώτο μέτρο
(114)
Το δάνειο μειωμένης εξασφάλισης που χορηγήθηκε από τη Λετονία στην Parex banka είχε από την ημερομηνία έκδοσής του (22 Μαΐου 2009) διάρκεια επτά ετών (δηλαδή έως τις 21 Μαΐου 2016) και, ως εκ τούτου, υπερέβαινε το ανώτατο όριο πενταετούς διάρκειας που ορίζεται στην πρώτη απόφαση διάσωσης και που, ακολούθως, επιβεβαιώθηκε στην τελική απόφαση για την Parex. Το μέτρο δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή.
(115)
Σε σχέση με το εν λόγω πρόσθετο μέτρο ενίσχυσης, το οποίο συνίσταται στο γεγονός ότι η διάρκεια των δανείων μειωμένης εξασφάλισης υπερβαίνει τους σχετικούς όρους των αποφάσεων, η Επιτροπή είχε αμφιβολίες ότι το μέτρο αυτό διατηρήθηκε στο ελάχιστο αναγκαίο και, ως εκ τούτου, δεν μπορούσε να συναχθεί το συμπέρασμα ότι πληρούνταν όλα τα κριτήρια συμβατότητας.
(116)
Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή υπενθύμισε έτσι ότι το δάνειο μειωμένης εξασφάλισης που εγκρίθηκε για την Parex banka με πενταετή διάρκεια είχε εκτιμηθεί στις αποφάσεις διάσωσης ότι περιοριζόταν στο ελάχιστο αναγκαίο ποσό και διάρκεια. Με βάση το συμπέρασμα αυτό, το πενταετές δάνειο μειωμένης εξασφάλισης είχε συνεπώς χαρακτηριστεί συμβατό με τις αποφάσεις διάσωσης και την τελική απόφαση για την Parex.
(117)
Με βάση τα επιχειρήματα που αναπτύσσονται στις αποφάσεις διάσωσης και την τελική απόφαση για την Parex και ελλείψει νέων επιχειρημάτων, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τη συμβατότητα της παράτασης της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης που εκδόθηκαν με διάρκεια επτά ετών αντί για πέντε, όπως είχε αρχικά εγκριθεί.
(118)
Με βάση τα νέα επιχειρήματα που προβλήθηκαν από τη Λετονία μετά την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας και αναφέρονται στο τμήμα 5.1, η Επιτροπή είναι σε θέση να αξιολογήσει εκ νέου αν τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης με επταετή διάρκεια που χορήγησε η Λετονία στην Parex banka πληρούν την απαίτηση που ορίζει ότι η συμβατότητα της κρατικής ενίσχυσης πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο.
(119)
Σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση του 2008, ένα μέτρο ενίσχυσης πρέπει, ως προς το ύψος και τη μορφή του, να είναι αναγκαίο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου. Αυτό σημαίνει ότι η εισφορά κεφαλαίου πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο ποσό για την επίτευξη του στόχου. Ο στόχος της χορήγησης δανείου μειωμένης εξασφάλισης, που χαρακτηρίζεται ως κεφάλαιο δεύτερης κατηγορίας, στην Parex banka ήταν να μπορέσει η τελευταία να εξακολουθήσει να πληροί τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας και να διασφαλίσει ότι θα διαθέτει επαρκή κεφαλαιοποίηση, ώστε να αντιμετωπίσει καλύτερα δυνητικές ζημίες, προκειμένου να αποφευχθεί σοβαρή διαταραχή στην οικονομία της Λετονίας.
(120)
Στην πρώτη απόφαση διάσωσης, οι ελάχιστες απαιτήσεις που ελήφθησαν υπόψη από την Επιτροπή για τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης που είναι αποδεκτά ως κεφάλαιο δεύτερης κατηγορίας της Parex banka στηρίζονταν στην ισχύουσα νομοθεσία της Λετονίας, όπως αυτή κοινοποιήθηκε από τη Λετονία (32). Διαπιστώθηκε επομένως ότι η ελάχιστη διάρκεια για το δάνειο μειωμένης εξασφάλισης που είναι αποδεκτό ως κεφάλαιο της δεύτερης κατηγορίας ήταν πέντε έτη. Η εν λόγω εκτίμηση δεν αναιρείται από τις μεταγενέστερες αποφάσεις.
(121)
Αφού επανεξετάστηκαν οι συμπληρωματικές πληροφορίες που παρέσχε η Λετονία και αναλύονται στις αιτιολογικές σκέψεις 30 έως 39, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι επιπρόσθετοι περιορισμοί τροποποίησαν τα χαρακτηριστικά που έπρεπε να έχουν τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης για να είναι πλήρως αποδεκτά ως κεφάλαια δεύτερης κατηγορίας έως το 2010.
(122)
Ειδικότερα, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο αντίκτυπος των κριτηρίων του πλαισίου της Βασιλείας ΙΙ στο ποσό των δανείων μειωμένης εξασφάλισης που έλαβε η Parex banka το 2009 και που είναι επιλέξιμα ως κεφάλαιο δεύτερης κατηγορίας αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο για τον καθορισμό της ελάχιστης αρχικής διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης. Η δέουσα συνεκτίμηση του συντελεστή απόσβεσης της Βασιλείας ΙΙ ήταν αναγκαία για να επιτευχθεί ο απώτερος στόχος του μέτρου ενίσχυσης, συγκεκριμένα να εξασφαλιστεί επαρκής κεφαλαιοποίηση της Parex banka και να αποτραπεί σοβαρή διαταραχή στην οικονομία της Λετονίας κατά τον χρόνο της αρχικής χορήγησης του δανείου μειωμένης εξασφάλισης.
(123)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, εάν οι παραδοχές και προβλέψεις που παρουσιάστηκαν από τη Λετονία κατά τον χρόνο έκδοσης των αποφάσεων διάσωσης είχαν επαρκώς και πλήρως συνεκτιμήσει την απόσβεση του χρέους μειωμένης εξασφάλισης σύμφωνα με τους κανόνες της Βασιλείας ΙΙ, όπως εκφράζονται στην αιτιολογική σκέψη 37, θα είχαν οδηγήσει σε διαφορετική εκτίμηση της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης και στο συμπέρασμα ότι η ελάχιστη αναγκαία διάρκεια ήταν επτά και όχι πέντε έτη.
(124)
Η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης ότι η αξιολόγηση της συμβατότητας της ενίσχυσης στην τρίτη απόφαση διάσωσης στηρίχθηκε, μεταξύ άλλων, στη δέσμευση των λετονικών αρχών ότι θα πωλήσουν τις μετοχές τους στην Parex banka το συντομότερο δυνατό, και το αργότερο εντός τριών ετών μετά τη χορήγηση των πρώτων μέτρων διάσωσης στην Parex banka (33), δηλαδή το αργότερο το 2011.
(125)
Υπό αυτές τις συνθήκες, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο καθορισμός της αρχικής διάρκειας σε επτά έτη μπορεί να θεωρηθεί το ελάχιστο αναγκαίο που θα καταστήσει δυνατό τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης που παρασχέθηκαν από τη Λετονία να χαρακτηριστούν πλήρως ως κεφάλαιο δεύτερης κατηγορίας και να εξασφαλιστεί ότι η Parex banka πέτυχε τον στόχο του δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας για λόγους διατήρησης της σταθερότητας εντός του λετονικού τραπεζικού συστήματος, καθώς και συμμόρφωσης με τη δέσμευση πώλησης της τράπεζας.
6.3.2. Σχετικά με τη μη κοινοποιηθείσα παράταση της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης (το δεύτερο μέτρο)
(126)
Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν η πρόσθετη ενίσχυση που αντιστοιχεί στην 18μηνη παράταση της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης θα μπορούσε να θεωρηθεί συμβατή, διότι η υφιστάμενη εκτίμηση ήταν ότι η πενταετής διάρκεια των δανείων μειωμένης εξασφάλισης ήταν αυτή που εξασφάλιζε τον περιορισμό στο ελάχιστο αναγκαίο και δεν είχαν υποβληθεί νέα επιχειρήματα προς αιτιολόγηση της συμβατότητας.
(127)
Με βάση τις πληροφορίες που υπέβαλε η Λετονία μετά την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή σημειώνει ότι το 2013 (34) επήλθαν κανονιστικές μεταβολές όσον αφορά τις ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις.
(128)
Συναφώς, στην Επιτροπή διαβιβάστηκε η επιστολή της 1ης Μαρτίου 2013 της FCMC στη Citadele. Η επιστολή αποτελεί απάντηση του τραπεζικού ρυθμιστικού φορέα σε μια εσωτερική έκθεση αξιολόγησης της κεφαλαιακής επάρκειας που η Citadele είχε υποβάλει στην FCMC όσον αφορά τη χρηματοοικονομική της κατάσταση στις 30 Ιουνίου 2012.
(129)
Η επιστολή της 1ης Μαρτίου 2013 εφιστά πρώτα την προσοχή στο γεγονός ότι, σύμφωνα με τα έγγραφα πολιτικής της FCMC, όλες οι τράπεζες πρέπει να διατηρήσουν τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειάς τους πάνω από 10 %. Στη συνέχεια αναφέρει σαφώς ότι «εάν ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας μιας τράπεζας και ενός ενοποιημένου ομίλου είναι κατώτερος του 10 %, η τράπεζα και ο ενοποιημένος όμιλος θεωρούνται ανεπαρκώς κεφαλαιοποιημένα και η FCMC μπορεί να επιβάλει διορθωτικά μέτρα, π.χ. που να περιορίζουν τις λειτουργίες της τράπεζας». Στην περίπτωση της Citadele και του ενοποιημένου ομίλου της, η επιστολή προσθέτει ότι, προκειμένου για την κάλυψη των υφιστάμενων και των δυνητικών κινδύνων που απορρέουν από τις δραστηριότητες της Citadele, έως το τέλος του 2013 ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας του ομίλου έπρεπε να ανέλθει σε […] %.
(130)
Με βάση αυτήν την επιστολή, η Επιτροπή δέχεται ότι η Citadele έπρεπε να έχει τον δείκτη της κεφαλαιακής επάρκειας τουλάχιστον άνω του 10 % στο τέλος του 2013 για να συνεχίσει τις εργασίες της στο ακέραιο.
(131)
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι ο απώτερος στόχος της χορήγησης κρατικών ενισχύσεων υπό μορφή δανείων μειωμένης εξασφάλισης, όπως ορίζεται στις αποφάσεις διάσωσης και στην τελική απόφαση για την Parex, ήταν να εξασφαλίσει επαρκή κεφαλαιοποίηση της Parex banka (Citadele μετά το 2010) προκειμένου να αποφευχθεί σοβαρή διαταραχή στην οικονομία της Λετονίας.
(132)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή συμφωνεί ότι, τον Ιούνιο του 2013, η Λετονία έπρεπε να λάβει διορθωτικά μέτρα για να αποφευχθούν οι κίνδυνοι που θα απέρρεαν από την αδυναμία της Citadele να συμμορφωθεί με τη μη αναμενόμενη αύξηση των εποπτικών απαιτήσεων. Για την αντιμετώπιση του πιθανού κεφαλαιακού ελλείμματος σε σύγκριση με τις νέες απαιτήσεις, οι μόνες πιθανές επιλογές θα ήταν:
α)
εισφορά συμπληρωματικών κεφαλαίων -είτε ως κεφαλαίου πρώτης κατηγορίας είτε ως κεφαλαίου δεύτερης κατηγορίας (π.χ. χορήγηση νέων δανείων μειωμένης εξασφάλισης)·
β)
παράταση της διάρκειας των υφιστάμενων δανείων μειωμένης εξασφάλισης για την τροποποίηση του ποσοστού απόσβεσής τους και πρόβλεψη μεγαλύτερου ποσοστού συμμετοχής των δανείων στο κεφάλαιο της τράπεζας.
(133)
Ο πίνακας 2 αντικατοπτρίζει ένα σενάριο σύγκρισης μεταξύ των καταστάσεων όπου, ενώ όλες οι άλλες παράμετροι είναι ίδιες, η διάρκεια των δανείων μειωμένης εξασφάλισης παρατείνεται το 2013 (όπως έγινε με το δεύτερο μέτρο) ή διατηρείται υπό τους ίδιους όρους υπό τους οποίους τα δάνεια είχαν αρχικά εκδοθεί. Με βάση τον υπολογισμό, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η διατήρηση της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης θα είχε οδηγήσει, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους άλλους παράγοντες ως ίσους, σε αδυναμία της Citadele να επιτύχει δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας 10 % στα τέλη του 2013.
Πίνακας 2
Σύγκριση του επιπέδου του δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας με ή χωρίς την παράταση των εν λόγω προθεσμιών
Συντελεστής κεφαλαιακής επάρκειας %
31 Δεκεμβρίου 2013
Χρηματοοικονομικές προβλέψεις πριν από την παράταση της προθεσμίας των 18 μηνών (του Ιουνίου 2013)
9,75
Πραγματικά στοιχεία στις 31 Δεκεμβρίου 2013, συμπεριλαμβανομένης της παράτασης της διάρκειας
10,30 (35)
Προσωρινή απεικόνιση της πραγματικής κατάστασης χωρίς την παράταση της διάρκειας των 18 μηνών
9,30
(134)
Δεδομένου ότι:
α)
οι νέες κεφαλαιακές απαιτήσεις έπρεπε να πληρούνται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013·
β)
η δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας έπρεπε να εκποιηθεί έως την 31η Δεκεμβρίου 2013· και
γ)
η απόσβεση χρέους μειωμένης εξασφάλισης επηρεάζει άμεσα τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας,
η Επιτροπή συμφωνεί ότι το δεύτερο μέτρο αντιπροσωπεύει αποτελεσματική και αποδοτική λύση για να ικανοποιηθούν οι νέες απαιτήσεις κεφαλαιακής επάρκειας για τη Citadele και ότι η παράταση που χορηγήθηκε ήταν η ελάχιστη αναγκαία για την επίτευξη του εν λόγω στόχου. Η εν λόγω λύση δεν απαιτούσε μεταβίβαση νέων μετρητών (αν και απαιτούσε από τη Λετονία να απέχει από την ανάκτηση πόρων που θα έπρεπε διαφορετικά να εξοφληθούν σε αυτήν), ενώ παράλληλα αντιμετώπιζε το εποπτικό αίτημα με βάση την ανάγκη διαφύλαξης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
(135)
Επίσης, η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι, την 31η Δεκεμβρίου 2013, ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας της Citadele ήταν ελαφρώς πάνω από το ελάχιστο του 10 % (36), γεγονός που επιβεβαιώνει την άποψή της ότι η παράταση των 18 μηνών που χορηγήθηκε ήταν περιορισμένη στο ελάχιστο αναγκαίο.
6.3.3. Όσον αφορά τη μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση ρευστότητας που χορηγήθηκε στη Reverta (το τρίτο μέτρο)
(136)
Από το 2011 η Λετονία χορήγησε στη Reverta ενίσχυση ρευστότητας που υπερβαίνει τα ανώτατα όρια που είχαν εγκριθεί από την Επιτροπή στην τελική απόφαση για την Parex, τόσο για το βασικό σενάριο όσο και για το χειρότερο σενάριο. Τα όρια αυτά υπενθυμίζονται στον πίνακα 3 (37). Τα πραγματικά ποσά ενίσχυσης της ρευστότητας από τα οποία έχει επωφεληθεί η Reverta (που κοινοποιήθηκαν από τη Λετονία στο αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στο τέλος Ιανουαρίου 2014), όπως αναφέρεται στον πίνακα 4, υπερέβαιναν σταθερά εκείνα που ορίζονταν στην τελική απόφαση για την Parex:
Πίνακας 3
Όρια ρευστότητας για τη Reverta, όπως αναφέρονται στην τελική απόφαση για την Parex
Εκατ. LVL
1.8.2010
31.12.2010
31.12.2011
31.12.2012
31.12.2013
Βασικό σενάριο
458
446
419
349
315
Καλύτερο σενάριο
458
446
419
356
322
Χειρότερο σενάριο
458
446
419
344
307
Πίνακας 4
Πραγματικά ποσά ρευστότητας από τα οποία επωφελήθηκε η Reverta
Εκατ. LVL
1.8.2010
31.12.2010
31.12.2011
31.12.2012
31.12.2013
Υπόλοιπο ενίσχυσης ρευστότητας
446
446
428
385
363
(137)
Η ενίσχυση ρευστότητας που χορηγήθηκε στη Reverta είχε αρχικά εγκριθεί ως μέρος των συμβατών κρατικών ενισχύσεων που εγκρίθηκαν στην πρώτη απόφαση διάσωσης, με τη μορφή κρατικών καταθέσεων.
(138)
Μετά την τελική απόφαση για την Parex (και τον διαχωρισμό της Parex banka σε «καλή» και «κακή» τράπεζα), η ενίσχυση ρευστότητας μεταφέρθηκε, στη συνέχεια, στη Citadele και τη Reverta. Η Citadele έχει ήδη εξοφλήσει στο ακέραιο το μερίδιό της της ενίσχυσης ρευστότητας, ενώ η Reverta έπρεπε να περιορίσει τα ποσά ενίσχυσης της ρευστότητας που έλαβε. Ωστόσο, το ποσό της ενίσχυσης ρευστότητας που χορηγήθηκε πραγματικά στη Reverta υπερβαίνει όλα τα επίπεδα που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο της τελικής απόφασης για την Parex.
(139)
Η αξιολόγηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης στην τελική απόφαση για την Parex στηρίχτηκε σε παραδοχές που παρουσιάστηκαν την εποχή εκείνη σχετικά με τις αναμενόμενες εισροές ρευστότητας στη Reverta, που θα της επέτρεπαν να αρχίσει την αποπληρωμή της ενίσχυσης ρευστότητας που χορηγήθηκε υπό τη μορφή κρατικών καταθέσεων έως τα επίπεδα που έχουν προκαθοριστεί στην τελική απόφαση για την Parex (38).
(140)
Τα ποσά που αναμένεται να μην έχουν καταβληθεί, όπως περιγράφεται στην τελική απόφαση για την Parex, κυμαίνονταν από [0-100] εκατ. LVL (το βασικό σενάριο) έως [100-200] εκατ. LVL (το χειρότερο σενάριο). Ωστόσο, σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις ταμειακών ροών που υπέβαλε η Λετονία, η ενίσχυση ρευστότητας που διατέθηκε προβλέπεται να υπερβεί το όριο που καθορίζεται στην τελική απόφαση για την Parex έως το 2017, όπως φαίνεται στον πίνακα 5:
Πίνακας 5
Υπερβολικά ποσά ρευστότητας για τη Reverta έναντι σχεδίου αναδιάρθρωσης 2010
Εκατ. LVL
31.12.2014
31.12.2015
31.12.2016
31.12.2017
Χειρότερο σενάριο (αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης)
[250-300]
[250-300]
[200-250]
[150-200]
Κατ' εκτίμηση ενίσχυση ρευστότητας (επικαιροποίηση 2014)
[300-350]
[250-300]
[250-300]
[250-300]
Διαφορά
[…]
[…]
[…]
[…]
(141)
Η Επιτροπή κατανοεί ότι, με δεδομένες τις ακόλουθες δυσκολίες:
α)
τη χαμηλότερη ποιότητα και αξία των περιουσιακών στοιχείων, σε σύγκριση με ό,τι είχε προγραμματιστεί στο σχέδιο αναδιάρθρωσης· και
β)
τη βραδύτερη ανάκτηση των εξασφαλίσεων και τις διαφορές που ανέκυψαν με τους οφειλέτες,
σημειώθηκε καθυστέρηση δύο ετών στην ταμειακή ανάκτηση (όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 45), σε σύγκριση με ό,τι είχε σχεδιαστεί κατά τη στιγμή της έκδοσης της τελικής απόφασης για την Parex. Η εν λόγω καθυστέρηση οδήγησε στην ανάγκη αύξησης της κρατικής ενίσχυσης.
(142)
Ως εκ τούτου, οι συμπληρωματικές ανάγκες για ενίσχυση της ρευστότητας οφείλονταν στην επιδείνωση της χρηματοοικονομικής κατάστασης της Reverta σε σύγκριση με ό,τι είχε προβλεφθεί στην τελική απόφαση για την Parex. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η ενίσχυση ρευστότητας που διατέθηκε αυξήθηκε σταδιακά κατά τα τελευταία έτη σε συνάρτηση με τις δυσκολίες της Reverta για την ανάκτηση περιουσιακών στοιχείων.
(143)
Όπως αναφέρθηκε στην αιτιολογική σκέψη 56, η Λετονία ισχυρίζεται ότι, δεδομένου ότι μόνο 49,5 εκατ. LVL από τα 118,7 εκατ. LVL ενίσχυσης της ρευστότητας είχαν μετατραπεί σε κεφάλαιο, το υπόλοιπο ποσό των 69,2 εκατ. LVL ενίσχυσης της ρευστότητας δημιούργησε υπερβολικό επίπεδο ενίσχυσης ρευστότητας κατά το ίδιο περίπου ποσό.
(144)
Ωστόσο, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 63 στοιχείο β της τελικής απόφασης για την Parex, μόνον οι κρατικές καταθέσεις μπορούν να μετατραπούν σε κεφάλαιο. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένα χαμηλότερο επίπεδο ρευστότητας που μετατράπηκε σε κεφάλαιο δεν συνεπάγεται αυτομάτως υπερβολικό επίπεδο ενίσχυσης της ρευστότητας.
(145)
Η Επιτροπή σημειώνει περαιτέρω ότι η τραπεζική άδεια λειτουργίας της Reverta είχε ανακληθεί το 2011, γεγονός με το οποίο αποφεύχθηκε η ανάγκη μετατροπής περαιτέρω ρευστότητας σε κεφάλαιο για την ικανοποίηση του κανονιστικού συντελεστή φερεγγυότητας. Η Επιτροπή αναγνωρίζει κατ' αυτόν τον τρόπο ότι η παύση των κεφαλαιακών απαιτήσεων (39) επέτρεψε στη Λετονία να χορηγήσει μικρότερο ποσό ενισχύσεων ανακεφαλαιοποίησης προς τη Reverta από το μέγιστο ποσό της ανακεφαλαιοποίησης που εγκρίθηκε με τις αποφάσεις.
(146)
Με βάση τις δυσκολίες που αντιμετώπισε η Reverta όσον αφορά την ανάκτηση περιουσιακών στοιχείων και το περιορισμένο ποσό κεφαλαιοποίησης που απαιτείται μετά την ανάκληση της άδειας άσκησης τραπεζικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση της ρευστότητας που έλαβε η Reverta περιορίστηκε στο ελάχιστο απαραίτητο για την ομαλή διαχείριση της διαδικασίας εκκαθάρισης.
(147)
Η Επιτροπή κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι η πρόσθετη ενίσχυση ρευστότητας είναι σύμφωνη με την απαίτηση επιμερισμού των βαρών που προβλέπονται στην τραπεζική ανακοίνωση του 2013. Ειδικότερα, η Επιτροπή σημειώνει ότι, σύμφωνα με το σημείο 77 της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2013, τα ίδια κεφάλαια των πρώην μετόχων της Parex banka έχουν απομειωθεί πλήρως και ότι η Λετονία έχει πλέον δεσμευθεί να αποτρέψει την παροχή πρόσθετης ενίσχυσης προς όφελος των κατόχων χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης.
6.3.4. Σχετικά με την αθέτηση της δέσμευσης για εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας της Citadele (το τέταρτο μέτρο)
(148)
Οι λετονικές αρχές επισημαίνουν ότι, δεδομένων των τρεχουσών δύσκολων συνθηκών της αγοράς, η Λετονία δεν κατάφερε να εντοπίσει ενδιαφερόμενους αγοραστές για τη δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας της Citadele εντός της ταχθείσας προθεσμίας και δεν θα ήταν σε θέση να το πράξει ακόμη και εντός προβλέψιμου χρονικού ορίζοντα.
(149)
Οι λετονικές αρχές υπενθυμίζουν ότι η πώληση της Citadele χαρακτηρίστηκε, μεταξύ άλλων δεσμεύσεων, ως βασικό μέτρο για την αντιμετώπιση της στρέβλωσης του ανταγωνισμού που τα μέτρα ενίσχυσης είχαν δημιουργήσει. Όμως, δεδομένης της επιδείνωσης της χρηματοοικονομικής κατάστασης της Citadele σε σύγκριση με ό,τι είχε προβλεφθεί κατά τον χρόνο έκδοσης της τελικής απόφασης για την Parex, η εκποίηση της Citadele δεν μπόρεσε να επιτευχθεί εντός του προβλεπόμενου χρονικού ορίζοντα.
(150)
Η Λετονία υποστηρίζει, περαιτέρω, ότι ο συνδυασμός της πώλησης της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας με τη Citadele θα βελτιώσει το ενδιαφέρον της αγοράς για τη Citadele και ότι η παράταση της περιόδου εκποίησης είναι πιο πιθανό να επιτρέψει την επανιδιωτικοποίηση της Citadele.
(151)
Η Επιτροπή δέχεται ότι η χρηματοοικονομική κατάσταση της Citadele είναι χειρότερη από ό,τι αναμενόταν να είναι στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης. Η εν λόγω αξιολόγηση επιβεβαιώνεται και από τον εντολοδόχο παρακολούθησης (40) και αντανακλάται στους δείκτες που παρατίθενται στον πίνακα 6:
Πίνακας 6
Σύγκριση των κύριων οικονομικών δεικτών σε σύγκριση με το σχέδιο αναδιάρθρωσης
31.12.2013
Σχέδιο αναδιάρθρωσης
Πραγματικά
Έξοδα εκμετάλλευσης/σύνολο εσόδων
[50-60]
57,0 %
Απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία/καθαρά δάνεια
[0-5]
2,0 %
Καθαρό εισόδημα (Ζημία), σε εκατ. LVL
[20-30]
10,8
Απόδοση μετοχικού κεφαλαίου %
[20-30]
8,1 %
Ίδια κεφάλαια/Σύνολο ενεργητικού
[5-10]
6,9 %
Συντελεστής κεφαλαιακής επάρκειας
[10-20]
11,7 %
Λαμβάνοντας υπόψη το χαμηλότερο επίπεδο αποδοτικότητας της Citadele σε σύγκριση με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή κατανοεί τις δυσκολίες της εκποίησης της Citadele στο πλαίσιο ενός αυστηρού χρονοδιαγράμματος.
(152)
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η δέσμευση για την πώληση της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας, καθώς και η δέσμευση για την πώληση της Citadele, συμπεριλήφθηκαν στην τελική απόφαση για την Parex για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, καθώς έδωσαν στους ανταγωνιστές τη δυνατότητα να υποβάλουν προσφορά για τις εν λόγω επιχειρήσεις (41).
(153)
Η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι, μετά την τελική απόφαση για την Parex, η Citadele άρχισε μια διαδικασία πώλησης για να ελέγξει το ενδιαφέρον της αγοράς, ενώ διόρισε επίσης έναν ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα για τον σχεδιασμό της βέλτιστης στρατηγικής πώλησης, όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 61 και 62, καταβάλλοντας, συνεπώς, καλόπιστη προσπάθεια να συμμορφωθεί με τις εν λόγω δεσμεύσεις.
(154)
Η Επιτροπή σημειώνει ότι η Λετονία ζητεί τώρα την παράταση της προθεσμίας για την ολοκλήρωση της πώλησης της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας σε σύγκριση με τις προθεσμίες με τις οποίες δεσμεύθηκε να συμμορφωθεί το 2009. Η Λετονία ζητεί την τροποποίηση της τελικής απόφασης για την Parex για να αναβάλει την αρχική προθεσμία εκποίησης της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας, προκειμένου να την πωλήσει μαζί με την Citadele, με βάση τις συμπληρωματικές δεσμεύσεις που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 64 έως 68.
6.3.5. Αντισταθμιστικά μέτρα για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και την ενίσχυση του επιμερισμού των βαρών
(155)
Για να εγκρίνει η Επιτροπή τροποποιήσεις των τελικών αποφάσεών της, οι αλλαγές πρέπει να βασίζονται σε νέες δεσμεύσεις που μπορούν να θεωρηθούν ισοδύναμες με εκείνες που είχαν αρχικά υποβληθεί (42). Στην περίπτωση αυτή, τα μέτρα ενίσχυσης θα παραμείνουν συμβατά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης μόνον εάν η συνολική ισορροπία της αρχικής απόφασης παραμείνει άθικτη. Προκειμένου να διαφυλαχτεί η αρχική ισορροπία, οι τροποποιηθείσες δεσμεύσεις δεν θα πρέπει να επηρεάσουν αρνητικά τη βιωσιμότητα του δικαιούχου ενίσχυσης, με το σύνολο των δεσμεύσεων να παραμένουν τουλάχιστον ισοδύναμες όσον αφορά τον επιμερισμό των βαρών και τα αντισταθμιστικά μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις των ισχυουσών ανακοινώσεων της Επιτροπής.
(156)
Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή αξιολογεί θετικά το σύνολο δεσμεύσεων που υπέβαλε η Λετονία και οι οποίες παρουσιάζονται στις αιτιολογικές σκέψεις 64 έως 73, καθώς συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των δυνητικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που απορρέουν από το πρώτο, το δεύτερο, το τρίτο και το τέταρτο μέτρο και στην εξασφάλιση επαρκούς επιμερισμού των βαρών από τους μετόχους των δικαιούχων εταιρειών.
(157)
Το τμήμα 4 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση απαιτεί την εφαρμογή αποτελεσματικών και αναλογικών μέτρων για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(158)
Η τελική απόφαση για την Parex περιελάμβανε αρκετά τέτοια μέτρα, από τα οποία η δέσμευση της Λετονίας να εκποιήσει ή να εκχωρήσει την εκποίηση της Citadele έως τις 31 Δεκεμβρίου 2015 (43) ήταν καθοριστικής σημασίας. Η Επιτροπή έκρινε επαρκείς και κατάλληλες για την αποφυγή των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που απορρέουν από την κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε στην Parex banka τις δεσμεύσεις για την πώληση της Citadele εντός του εν λόγω χρονικού πλαισίου, σε συνδυασμό με τη μείωση του μεγέθους της Citadele και της παρουσίας της στην αγορά.
(159)
Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή έκρινε ότι τόσο η αρχικά μεγαλύτερη διάρκεια των δανείων μειωμένης εξασφάλισης όσο και η 18μηνη παράτασή της που αποφασίστηκαν το 2013 αντιπροσώπευαν πρόσθετα πλεονεκτήματα για την Parex banka σε σύγκριση με τη μορφή του χρέους μειωμένης εξασφάλισης που εγκρίθηκε με τις αποφάσεις διάσωσης και την τελική απόφαση για την Parex.
(160)
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή χαιρετίζει τη δέσμευση που προσφέρεται από τη Λετονία να επισπεύσει την προθεσμία για την ολοκλήρωση της πώλησης της Citadele, από τις 31 Δεκεμβρίου 2015 στις […], ως μέτρο για να αντισταθμιστεί το πρόσθετο πλεονέκτημα που απορρέει από τη μεγαλύτερη διάρκεια των δανείων μειωμένης εξασφάλισης. Η επιτάχυνση της πώλησης της Citadele συμβάλλει στη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού.
(161)
Επιπλέον, η Επιτροπή σημειώνει ότι η Λετονία έχει υποβάλει σαφή δέσμευση για […] εάν η πώληση δεν επιτευχθεί εντός της εν λόγω συντομότερης προθεσμίας. Η δέσμευση αυτή αποτελεί πρόσθετη διασφάλιση (κάτι που δεν περιλαμβάνεται ρητά στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης), για να διασφαλιστεί ότι οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού θα μειωθούν επαρκώς, καθώς σε λιγότερο από […] η Citadele θα […].
(162)
Επίσης, η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι η Λετονία έχει δεσμευθεί να μειώσει περαιτέρω το ποσό του κεφαλαίου που μπορεί να παρασχεθεί στη Reverta από τις λετονικές αρχές, όπως παρουσιάζεται στην αιτιολογική σκέψη 69.
(163)
Το τμήμα 3 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση προβλέπει ότι οι τράπεζες και οι μέτοχοί τους θα πρέπει να συμβάλουν στην αναδιάρθρωση όσο το δυνατόν περισσότερο προκειμένου να περιορίσουν στο ελάχιστο την ενίσχυση και να αντιμετωπίσουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και ζητήματα ηθικού κινδύνου.
(164)
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τα πρόσθετα αντισταθμιστικά μέτρα που προτείνονται από τη Λετονία για να εξασφαλιστεί ότι τρίτα μέρη δεν θα επωφεληθούν από το ποσό της πρόσθετης ενίσχυσης που ελήφθη από τη Reverta, δηλαδή τη δέσμευση για ενισχυμένες ρυθμίσεις επιμερισμού των βαρών που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 70 έως 73.
(165)
Η Λετονία δεσμεύεται ότι η Citadele και η Reverta (πρώην Parex banκa), καθώς και οι συνδεδεμένες με αυτές επιχειρήσεις δεν θα καταβάλλουν τόκους, μερίσματα ή τοκομερίδια για υφιστάμενα κεφαλαιακά μέσα (συμπεριλαμβανομένων των προνομιούχων μετοχών, των μετοχών Β και των ανώτερων και κατώτερων κεφαλαίων δεύτερης κατηγορίας) (είτε οφειλόμενα είτε δεδουλευμένα) ούτε θα ασκήσουν τυχόν δικαιώματα αγοράς σε σχέση με αυτά, σε οποιουσδήποτε κατόχους χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης ή μετόχους, που δεν είναι αυστηρά το λετονικό κράτος ή η ΕΤΑΑ, έως ότου και εκτός εάν η κρατική ενίσχυση προς τη Reverta και/ή τη Citadele έχει αποπληρωθεί πλήρως και εκτός εάν υπάρχει νομική υποχρέωση να το πράξει. Στο πλαίσιο αυτό, η Λετονία δεσμεύεται, επίσης, να άρει κάθε τέτοια νομική υποχρέωση, το συντομότερο δυνατόν, και το αργότερο έως τις 30 Απριλίου 2015. Ως εκ τούτου, οι κάτοχοι υφιστάμενων κεφαλαιακών μέσων δεν θα λάβουν καμία πληρωμή, δεδομένου ότι αυτά τα υφιστάμενα κεφαλαιακά μέσα δεν φέρουν υποχρεωτικό τοκομερίδιο, και, κατά την εκκαθάριση της Reverta (που θα πραγματοποιηθεί μέχρι το τέλος του 2017), έπονται των προνομιούχων απαιτήσεων. Επειδή η Reverta έχει αρνητικό κεφάλαιο, θα είναι αδύνατο στην πράξη για τους κατόχους των εν λόγω κεφαλαιακών μέσων, να λάβουν οποιαδήποτε πληρωμή ή επιστροφή.
(166)
Επιπλέον, πέραν των δεσμεύσεων που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 165, η Λετονία αναλαμβάνει επίσης τη δέσμευση να μην αποπληρώσει το τυχόν ανεξόφλητο χρέος (κεφάλαιο) των παλαιών δανείων μειωμένης εξασφάλισης, εκτός εάν και έως ότου όλες οι κρατικές ενισχύσεις στη Reverta/Citadele εξοφληθούν πλήρως, στο μέτρο που είναι αναγκαίο για να καλυφθεί η αρνητική καθαρή αξία του ενεργητικού της Reverta και υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει σχετική νομική βάση. Για τον σκοπό αυτό, το ανεξόφλητο χρέος (κεφάλαιο) των παλαιών δανείων μειωμένης εξασφάλισης: είτε i) θα υπόκειται σε δεσμευτική εντολή ότι καμία πληρωμή δυνάμει των παλαιών δανείων μειωμένης εξασφάλισης δεν θα καταστεί ληξιπρόθεσμη και απαιτητή· είτε ii) θα μετατραπεί σε κεφάλαιο πρώτης κατηγορίας χωρίς δικαίωμα ψήφου· είτε iii) θα απομειωθεί. Στο πλαίσιο αυτό, εκτιμώντας ότι η εθνική νομοθεσία δεν παρέχει κατάλληλη νομική βάση που να προβλέπει τη συμμόρφωση με αυτή τη δέσμευση, η Λετονία δεσμεύεται περαιτέρω να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει ότι οι νομικές διατάξεις που απαιτούνται προκειμένου να συμμορφωθεί προς την ανωτέρω δέσμευση θα θεσπιστούν έως τις 30 Απριλίου 2015 το αργότερο.
(167)
Η Επιτροπή χαιρετίζει τις δεσμεύσεις της Λετονίας που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 165 και 166, καθώς, αποσκοπώντας στη μείωση των πληρωμών του αρχικού κεφαλαίου και των τόκων που οφείλονται για παλαιά δάνεια μειωμένης εξασφάλισης και κεφαλαιακά μέσα της Reverta και της Citadele, παρέχουν πρόσθετο επιμερισμό των βαρών.
(168)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι τα προτεινόμενα αντισταθμιστικά μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 5.5 μπορούν να θεωρηθούν επαρκή και ισοδύναμα (από άποψη αποτελεσματικότητας) με τα προηγουμένως προταθέντα από τη Λετονία και εγκεκριμένα από την Επιτροπή με την τελική απόφαση για την Parex, όπως τροποποιήθηκε με την τροποποιητική απόφαση. Πράγματι, τα προτεινόμενα αντισταθμιστικά μέτρα επιδιώκουν τον ίδιο στόχο του περιορισμού της στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Είναι καλά στοχοθετημένα, δεδομένου ότι στοχεύουν στον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η Citadele.
(169)
Η Επιτροπή, ως εκ τούτου, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι τροποποιημένες δεσμεύσεις είναι ισοδύναμες με τις αρχικές όσον αφορά την αποκατάσταση της βιωσιμότητας, τον επιμερισμό των βαρών και τη μείωση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Η αντικατάσταση των αρχικών δεσμεύσεων από τις νέες δεσμεύσεις δεν αλλοιώνει τη συμβατότητα της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, που διαπιστώθηκε με την τελική απόφαση για την Parex, όπως τροποποιήθηκε με την τροποποιητική απόφαση.
7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(170)
Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το ότι η Λετονία εφάρμοσε παράνομα το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο μέτρο κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ και ότι παρέβη τη δέσμευση να εκποιήσει τη δραστηριότητα διαχείρισης περιουσίας της Citadele εντός της προθεσμίας που καταγράφεται στην τελική απόφαση για την Parex (το τέταρτο μέτρο).
(171)
Ωστόσο, για τους λόγους που εκτίθενται ανωτέρω και λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσθετες δεσμεύσεις που ανέλαβαν η Λετονία και η Citadele,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Τα ακόλουθα μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης:
α)
η χορήγηση στην Parex banka δανείων μειωμένης εξασφάλισης με αρχική διάρκεια που υπερβαίνει τους σχετικούς όρους του μέτρου που εγκρίθηκε στις αποφάσεις διάσωσης και την τελική απόφαση για την Parex (το πρώτο μέτρο)·
β)
η χορήγηση στην Citadele πρόσθετης 18μηνης παράτασης της διάρκειας των δανείων μειωμένης εξασφάλισης ύψους 37 εκατ. LVL (το δεύτερο μέτρο)·
γ)
η χορήγηση στη Reverta ενίσχυσης της ρευστότητας που υπερβαίνει τα ανώτατα όρια που έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή στην τελική απόφαση για την Parex (το τρίτο μέτρο).
Άρθρο 2
Οι ενισχύσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 είναι συμβατές με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης υπό το πρίσμα των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Λετονία, όπως ορίζεται στο παράρτημα I.
Άρθρο 3
Οι προθεσμίες για την εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης περιουσίας (WMB) της Citadele έως τις 30 Ιουνίου 2013 χωρίς εντολοδόχο εκποίησης ή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 με εντολοδόχο εκποίησης (το τέταρτο μέτρο), που καταγράφονται στην αιτιολογική σκέψη 73 της απόφασης C (2010) 6202 final corr. της Επιτροπής, της 15ης Σεπτεμβρίου 2009, σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 26/09 (πρώην N 289/09) που η Λετονία προτίθεται να θέσει σε εφαρμογή για την αναδιάρθρωση της AS Parex banka τροποποιούνται σύμφωνα με τη δέσμευση που υπέβαλε η Λετονία και η οποία παρατίθεται στο παράρτημα II.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Λετονίας.
Βρυξέλλες, 9 Ιουλίου 2014.