SMĚRNICE EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY 2012/28/EU
ze dne 25. října 2012
o některých povolených způsobech užití osiřelých děl
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 53 odst. 1 a články 62 a 114 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Veřejně přístupné knihovny, vzdělávací zařízení a muzea, jakož i archivy, instituce pečující o filmové nebo zvukové dědictví a veřejnoprávní vysílací organizace usazené v členských státech se ve velkém měřítku zabývají digitalizací svých sbírek nebo archivů, aby vytvořily evropské digitální knihovny. Přispívají k uchování a šíření evropského kulturního dědictví, což je také důležité pro vytváření evropských digitálních knihoven, jako je Europeana. Technologie pro hromadnou digitalizaci tiskovin a pro vyhledávání a indexaci zvyšují výzkumnou hodnotu sbírek knihoven. Vytvoření velkých on-line knihoven usnadňuje nástroje pro elektronické vyhledávání a objevování, jež otvírají nové zdroje poznání pro výzkumné a akademické pracovníky, kteří by se jinak museli spokojit s tradičními a analogovými metodami vyhledávání.
(2)
Potřeba podporovat volný pohyb znalostí a inovací na vnitřním trhu je významnou složkou strategie Evropa 2020, jak je stanoveno ve sdělení Komise nazvaném „Evropa 2020: Strategie pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění“, která jako jednu ze svých vlajkových iniciativ zahrnuje vytvoření Digitální agendy pro Evropu.
(3)
Vytvoření právního rámce, který usnadní digitalizaci a šíření děl i dalších předmětů chráněných autorským právem či právy s ním souvisejícími, jejichž nositel není určen, nebo i když je určen, není nalezen, tzv. osiřelých děl, je klíčovým opatřením Digitální agendy pro Evropu, jak je uvedeno ve sdělení Komise nazvaném „Digitální agenda pro Evropu“. Tato směrnice je zaměřena na konkrétní problém právního vymezení statusu osiřelých děl a jeho důsledků, pokud jde o dovolené uživatele a dovolené užití děl nebo zvukových záznamů, jež jsou považovány za osiřelá díla.
(4)
Touto směrnicí nejsou dotčena zvláštní řešení, která byla v členských státech vyvinuta k zvládnutí problémů rozsáhlejší hromadné digitalizace, jako například v případě tzv. „děl na trhu nedostupných“. Takováto řešení zohledňují specifika různých typů obsahu a různých uživatelů a jsou založena na konsensu příslušných zainteresovaných subjektů. Tento přístup byl rovněž sledován v Memorandu o porozumění ohledně klíčových principů pro digitalizaci a zpřístupňování děl na trhu nedostupných, které bylo podepsáno dne 20. září 2011 zástupci evropských knihoven, autorů, vydavatelů a kolektivních správců práv a potvrzeno Komisí. Touto směrnicí není dotčeno toto memorandum o porozumění, které vyzývá členské státy a Komisi, aby zajistily, že dobrovolné dohody uzavřené mezi uživateli, nositeli práv a kolektivními správci týkající se udělování licencí k užití děl na trhu nedostupných na základě principů v něm obsažených budou požívat dostatečné právní jistoty ve vnitrostátním a přeshraničním kontextu.
(5)
Autorské právo je hospodářským základem tvůrčího odvětví, protože podporuje inovace, tvorbu, investice a produkci. Hromadná digitalizace a šíření děl je tudíž prostředkem, jak chránit evropské kulturní dědictví. Autorské právo je důležitým nástrojem k zajištění toho, aby byla práce vykonaná v tvůrčím odvětví finančně ohodnocena.
(6)
Výlučná práva nositelů práv na rozmnožování jejich děl a jiných předmětů ochrany a jejich zpřístupňování veřejnosti, harmonizovaná podle směrnice Evropského parlamentu a Rady 2001/29/ES ze dne 22. května 2001 o harmonizaci určitých aspektů autorského práva a práv s ním souvisejících v informační společnosti (3), vyžadují předchozí souhlas nositele práv k digitalizaci a zpřístupnění díla nebo jiného předmětu ochrany veřejnosti.
(7)
V případě osiřelých děl takovýto předchozí souhlas s rozmnožováním nebo zpřístupněním veřejnosti nelze získat.
(8)
Rozdílné přístupy k uznávání statusu osiřelého díla v členských státech mohou představovat překážky bránící fungování vnitřního trhu, užití osiřelých děl a přeshraničnímu přístupu k těmto dílům. Tyto rozdílné přístupy mohou také vést k omezením volného pohybu zboží a služeb s kulturním obsahem. Proto je vhodné zajistit vzájemné uznávání tohoto statusu, neboť se tím umožní přístup k osiřelým dílům ve všech členských státech.
(9)
Společný přístup k určování statusu osiřelého díla a povolených způsobů užití osiřelých děl je zapotřebí zejména proto, aby se zajistila právní jistota na vnitřním trhu v souvislosti s užíváním osiřelých děl veřejně přístupnými knihovnami, vzdělávacími zařízeními a muzei, jakož i archivy, institucemi pečujícími o filmové a zvukové dědictví a veřejnoprávními vysílacími organizacemi.
(10)
Kinematografická nebo audiovizuální díla a zvukové záznamy obsažené v archivech veřejnoprávních vysílacích organizací nebo jimi vytvořené zahrnují osiřelá díla. Vzhledem ke zvláštnímu postavení vysílacích organizací jako výrobců zvukových záznamů a audiovizuálních materiálů a potřebě přijmout opatření k omezení výskytu osiřelých děl do budoucna je vhodné stanovit pro použití této směrnice ve vztahu k dílům a zvukovým záznamům obsaženým v archivech příslušných vysílacích organizací rozhodné datum.
(11)
Pro účely této směrnice by se u kinematografických a audiovizuálních děl a zvukových záznamů obsažených v archivech veřejnoprávních vysílacích organizací a jimi vytvořenými mělo mít za to, že zahrnují rovněž kinematografická a audiovizuální díla a zvukové záznamy, které si tyto organizace nechaly vyrobit ke svému vlastnímu výlučnému užití nebo k užití jinou koprodukční veřejnoprávní vysílací organizací. Kinematografická a audiovizuální díla a zvukové záznamy obsažené v archivech veřejnoprávních vysílacích organizací, které tyto organizace nevytvořily nebo si je nenechaly vyrobit, ale jež tyto organizace směly užívat v rámci licenční smlouvy, by neměly spadat do působnosti této směrnice.
(12)
Z důvodu mezinárodní zdvořilosti by se tato směrnice měla vztahovat pouze na díla a zvukové záznamy, které byly poprvé vydány na území některého členského státu, nebo nebyly-li vydány, které byly poprvé odvysílány na území některého členského státu, nebo nebyly-li vydány ani odvysílány, které byly se souhlasem nositelů práv zpřístupněny veřejnosti organizacemi oprávněnými podle této směrnice. V posledně uvedeném případě by se tato směrnice měla použít pouze tehdy, lze-li rozumně předpokládat, že by se nositelé práv nepostavili proti užití dovolenému na základě této směrnice.
(13)
Dříve, než lze dílo nebo zvukový záznam považovat za osiřelé dílo, mělo by být v dobré víře provedeno důsledné vyhledávání nositelů práv k tomuto dílu nebo zvukovému záznamu, včetně nositelů práv k dílům a dalším předmětům ochrany, které jsou vloženy či začleněny do tohoto díla nebo zvukového záznamu. Členské státy by měly mít možnost stanovit, že důsledné vyhledávání může být prováděno organizacemi uvedenými v této směrnici nebo jinými organizacemi. Tyto jiné organizace mohou za službu důsledného vyhledávání účtovat poplatky.
(14)
Je vhodné stanovit harmonizovaný přístup k tomuto důslednému vyhledávání, aby se zajistila vysoká úroveň ochrany autorského práva a práv s ním souvisejících v Unii. Důsledné vyhledávání by mělo zahrnovat nahlédnutí do zdrojů, které poskytují informace o dílech a jiných předmětech ochrany, stanovených v souladu s touto směrnicí členským státem, kde má být důsledné vyhledávání prováděno. V této situaci mohou členské státy využívat pokyny pro důsledné vyhledávání dohodnuté v rámci pracovní skupiny na vysoké úrovni o digitálních knihovnách zřízené jako součást iniciativy i2010: digitální knihovny.
(15)
Aby se zabránilo duplicitnímu vyhledávání, mělo by být důsledné vyhledání prováděno v členském státě, kde dílo nebo zvukový záznam byly poprvé vydány, nebo nebyly-li vydány, kde byly poprvé odvysílány. Důsledné vyhledávání by v případě kinematografických nebo audiovizuálních děl, jejichž výrobce má sídlo nebo obvyklé bydliště v určitém členském státě, mělo být prováděno v tomto členském státě. V případě kinematografických nebo audiovizuálních děl, jež byla vytvořena společně několika výrobci se sídlem v různých členských státech, by mělo být důsledné vyhledávání prováděno v každém z těchto členských států. Pokud jde o díla a zvukové záznamy, které nebyly ani vydány, ani odvysílány, ale které byly zpřístupněny veřejnosti organizacemi oprávněnými podle této směrnice se souhlasem nositelů práv, důsledné vyhledávání by mělo být prováděno v členském státě, kde je usazena organizace, která dílo nebo zvukový záznam veřejnosti se souhlasem nositelů práv zpřístupnila. Důsledné vyhledávání nositelů práv k dílům a jiným předmětům ochrany, které jsou vloženy nebo začleněny do díla nebo zvukového záznamu, by mělo být prováděno v členském státě, kde je prováděno důsledné vyhledávání díla nebo zvukového záznamu, jež obsahují vložená nebo začleněná díla nebo jiné předměty ochrany. Je třeba také konzultovat zdroje informací dostupné v dalších zemích v případě, že existují důkazy naznačující, že by v těchto dalších zemích mohly být nalezeny relevantní informace o nositelích práv. Z provedeného důsledného vyhledávání mohou být získány informace různé povahy, jako například záznam o vyhledávání a výsledek vyhledávání. Záznam o vyhledávání by měl být zdokumentován, aby příslušná organizace byla schopna řádně doložit, že vyhledávání bylo důsledné.
(16)
Členské státy by měly zajistit, aby příslušné organizace uchovávaly záznamy o důsledných vyhledáváních a aby se výsledky těchto vyhledávání, jež budou zahrnovat zejména zjištění, že určité dílo nebo zvukový záznam mají být považovány za osiřelé dílo ve smyslu této směrnice, jakož i informace o změně statusu a užití osiřelého díla těmito organizacemi, shromažďovaly a zpřístupnily široké veřejnosti, zejména tím, že příslušné informace budou zaznamenávány v on-line databázi. Zejména s ohledem na celoevropský rozměr a s cílem zabránit duplicitnímu vyhledávání je vhodné vytvořit jedinou on-line databázi Unie, jež bude obsahovat tyto informace, a transparentním způsobem ji zpřístupnit široké veřejnosti. To umožní, aby jak organizace provádějící důsledné vyhledávání, tak nositelé práv měli k těmto informacím snadný přístup. Databáze by také mohla hrát významnou úlohu při předcházení a zamezování možnému porušování autorských práv, zejména v případě změn statusu osiřelého díla u děl a zvukových záznamů. Podle nařízení (EU) č. 386/2012 (4), jsou Úřadu pro harmonizaci na vnitřním trhu (dále jen „úřad“) svěřeny určité úkoly a činnosti financované s využitím vlastních rozpočtových prostředků, jejichž cílem je usnadnit a podpořit činnosti vnitrostátních orgánů, soukromého sektoru a orgánů Unie v boji proti porušování práv duševního vlastnictví, včetně předcházení takovému porušování.
Mezi tyto úkoly patří podle čl. 2 odst. 1 písm. g) uvedeného nařízení zejména poskytování mechanismů, jež pomáhají zlepšovat on-line výměnu relevantních informací mezi příslušnými orgány členských států, a podpora spolupráce mezi těmito orgány. Je proto vhodné od úřadu očekávat, že vytvoří a bude spravovat evropskou databázi obsahující informace týkající se osiřelých děl podle této směrnice.
(17)
Jednotlivá díla a zvukové záznamy mohou mít několik nositelů práv a samy o sobě mohou zahrnovat jiná díla či předměty ochrany. Touto směrnicí by neměla být dotčena práva určených a nalezených nositelů práv. Pokud byl určen a nalezen alespoň jeden nositel práv, nemělo by být dílo nebo zvukový záznam považováno za osiřelé dílo. Organizacím oprávněným podle této směrnice by mělo být dovoleno užít dílo nebo zvukový záznam, u něhož jeden nebo více nositelů práv nebyli určeni nebo nalezeni, pouze pokud jim bylo uděleno svolení k rozmnožování a zpřístupnění veřejnosti podle článků 2 a 3 směrnice 2001/29/ES nositeli práv, kteří byli určeni a nalezeni, včetně nositelů práv k dílům a jiným předmětům ochrany, které jsou vloženy nebo začleněny do díla nebo zvukového záznamu. Nositelé práv, kteří byli určeni a nalezeni, mohou udělit toto svolení pouze ve vztahu k právům, jichž jsou sami nositeli, a to v případě, že se jedná o jejich vlastní práva nebo práva, která jim byla převedena, a neměli by mít možnost podle této směrnice udělit svolení k jakémukoli užití jménem nositelů práv, kteří nebyli určeni a nalezeni. Totéž platí i tehdy, přihlásí-li se původně neurčení nebo nenalezení nositelé práv a nárokují svá práva k dílu nebo zvukovému záznamu - v takovém případě mohou oprávněné organizace nadále pokračovat v oprávněném užívání díla nebo zvukového záznamu jen tehdy, pokud k tomu tito nositelé práv udělí podle směrnice 2001/29/ES souhlas ve vztahu k právům, jichž jsou sami nositeli.
(18)
Nositelé práv by měli být oprávněni ukončit status osiřelého díla v případě, že se přihlásí k nároku na svá práva k dílu nebo jinému předmětu ochrany. Nositelé práv, kteří ukončí status osiřelého díla u díla nebo jiného předmětu ochrany, by měli obdržet spravedlivou odměnu za užití jejich děl nebo jiných předmětů ochrany podle této směrnice, kterou stanoví členský stát, v němž se nachází organizace, jež osiřelé dílo užívá. Členské státy by měly mít možnost samy určit podmínky, za nichž může být tato odměna vyplacena, včetně její splatnosti. Pro účely určení možné výše přiměřené odměny by měl být brán náležitý zřetel mimo jiné na cíle členských států, pokud jde o podporu kultury, nekomerční povahu užití ze strany příslušných organizací ve snaze dosáhnout cílů spojených s jejich posláním ve veřejném zájmu, jako je podpora vzdělávání a šíření kultury, i na možnou újmu pro nositele práv.
(19)
Pokud dílo nebo zvukový záznam byly v důsledku nedbalého vyhledávání mylně považovány za osiřelé dílo, zůstávají v právních předpisech členských států v souladu s příslušným vnitrostátním a unijním právem k dispozici nápravná opatření pro případ porušení autorských práv.
(20)
S cílem podpořit vzdělávání a šíření kultury by členské státy měly stanovit i jiné výjimky nebo omezení než ty, jež jsou stanoveny v článku 5 směrnice 2001/29/ES. Tyto výjimky a omezení by měly určitým organizacím, zejména těm, jež jsou uvedeny v čl. 5 odst. 2 písm. c) směrnice 2001/29/ES a institucím pečujícím o filmové nebo zvukové dědictví, které působí na neziskovém základě, a rovněž veřejnoprávním vysílacím organizacím povolit rozmnožování a zpřístupňování osiřelých děl veřejnosti ve smyslu uvedené směrnice, za předpokladu, že takové užití naplňuje jejich poslání ve veřejném zájmu, jímž je zejména uchování, restaurování a zpřístupňování jejich sbírek za kulturními a vzdělávacími účely, včetně jejich digitálního shromažďování. Mezi instituce pečující o filmové nebo zvukové dědictví by pro účely této směrnice měly být zahrnuty organizace určené členskými státy ke shromažďování, katalogizaci, uchovávání a restaurování filmů a jiných audiovizuálních děl nebo zvukových záznamů, které tvoří součást jejich kulturního dědictví. Mezi veřejnoprávní vysílací organizace by pro účely této směrnice měly být zahrnuty vysílací organizace s veřejnoprávní funkcí, kterou svěřuje, definuje a upravuje členský stát. Výjimkami nebo omezeními stanovenými touto směrnicí s cílem povolit užití osiřelých děl nejsou dotčeny výjimky nebo omezení stanovené článkem 5 směrnice 2001/29/ES. Mohou se vztahovat pouze na určité zvláštní případy, které nejsou v rozporu s běžným způsobem užití díla nebo jiného předmětu ochrany a nejsou nepřiměřeně na újmu oprávněným zájmům nositelů práv.
(21)
V zájmu podpory digitalizace by mělo být oprávněným organizacím podle této směrnice umožněno vytvářet příjmy v souvislosti s užíváním osiřelých děl podle této směrnice k dosažení cílů spojených s jejich posláním ve veřejném zájmu, a to i v rámci dohod o spolupráci veřejného a soukromého sektoru.
(22)
V podpoře digitalizace evropského kulturního dědictví mohou hrát úlohu smluvní ujednání, čímž se rozumí, že veřejně přístupné knihovny, vzdělávací zařízení a muzea, jakož i archivy, instituce pečující o filmové nebo zvukové dědictví a veřejnoprávní vysílací organizace by měly mít možnost pro účely způsobů užití povolených podle této směrnice uzavírat dohody s obchodními partnery o digitalizaci a zpřístupňování osiřelých děl veřejnosti. Tato ujednání mohou zahrnovat i finanční příspěvky takových partnerů. Uvedené dohody by organizacím oprávněným podle této směrnice neměly ukládat žádná omezení, pokud jde o jejich užití osiřelých děl, a neměly by obchodním partnerům udělovat žádná práva k užití nebo kontrole užití osiřelých děl.
(23)
S cílem podpořit přístup občanů Unie k evropskému kulturnímu dědictví je také zapotřebí zajistit, aby osiřelá díla, která byla digitalizována a zpřístupněna veřejnosti v jednom členském státě, mohla být veřejnosti zpřístupněna i v ostatních členských státech. Veřejně přístupné knihovny, vzdělávací zařízení a muzea, jakož i archivy, instituce pečující o filmové nebo zvukové dědictví a veřejnoprávní vysílací organizace, které využívají osiřelé dílo ke splnění svého poslání ve veřejném zájmu, by měly mít možnost zpřístupnit osiřelé dílo veřejnosti v ostatních členských státech.
(24)
Touto směrnicí nejsou dotčena pravidla v členských státech upravující správu práv, jako jsou například rozšířené kolektivní licence, právní domněnky zastoupení či převodu, kolektivní správa nebo podobná pravidla či jejich kombinace, včetně pravidel týkajících se hromadné digitalizace.
(25)
Jelikož cíle této směrnice, totiž zajištění právní jistoty v souvislosti s užíváním osiřelých děl, nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států, a může jej být proto z důvodu potřebné jednotnosti pravidel, jež upravují užívání osiřelých děl, lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je nezbytné pro dosažení uvedeného cíle,
PŘIJALY TUTO SMĚRNICI:
Článek 1
Předmět a oblast působnosti
1. Tato směrnice se týká některých způsobů užití osiřelých děl veřejně přístupnými knihovnami, vzdělávacími zařízeními a muzei, jakož i archivy, institucemi pečujícími o filmové nebo zvukové dědictví a veřejnoprávními vysílacími organizacemi, které jsou usazeny v členských státech, k dosažení cílů spojených s jejich posláním ve veřejném zájmu.
2. Tato směrnice se vztahuje na:
a)
díla vydaná v podobě knih, odborných časopisů, novin, časopisů nebo jiných písemností obsažených ve sbírkách veřejně přístupných knihoven, vzdělávacích zařízení či muzeí, jakož i ve sbírkách archivů nebo institucí pečujících o filmové nebo zvukové dědictví;
b)
kinematografická nebo audiovizuální díla či zvukové záznamy obsažené ve sbírkách veřejně přístupných knihoven, vzdělávacích zařízení či muzeí, jakož i ve sbírkách archivů nebo institucí pečujících o filmové nebo zvukové dědictví; a
c)
kinematografická nebo audiovizuální díla a zvukové záznamy vyrobené veřejnoprávními vysílacími organizacemi do 31. prosince 2002 včetně a obsažené v jejich archivech,
které jsou chráněny autorským právem nebo právy s ním souvisejícími a které byly poprvé vydány, nebo nebyly-li vydány, poprvé odvysílány v členském státě.
3. Tato směrnice se rovněž vztahuje na díla a zvukové záznamy uvedené v odstavci 2, které nebyly nikdy vydány ani vysílány, ale které byly organizacemi uvedenými v odstavci 1 na základě souhlasu nositelů práv zpřístupněny veřejnosti, pokud lze rozumně předpokládat, že by se nositelé práv nepostavili proti způsobům užití uvedeným v článku 6. Členské státy mohou použití tohoto odstavce omezit na díla a zvukové záznamy, které byly u těchto organizací uloženy před 29. října 2014.
4. Tato směrnice se rovněž vztahuje na díla a jiné předměty ochrany vložené či začleněné do díla či zvukového záznamu uvedených v odstavcích 2 a 3 nebo tvořící jejich nedílnou součást.
5. Tato směrnice nezasahuje do žádných pravidel upravujících správu práv na vnitrostátní úrovni.
Článek 2
Osiřelá díla
1. Dílo nebo zvukový záznam jsou považovány za osiřelé dílo, není-li určen žádný nositel práv k tomuto dílu či zvukovému záznamu, nebo i když jsou jeden či více nositelů práv určeni, žádný není nalezen navzdory důslednému vyhledávání nositelů práv provedenému a zaznamenanému v souladu s článkem 3.
2. Má-li dílo nebo zvukový záznam více než jednoho nositele práv a ne všichni tito nositelé práv byli určeni, nebo i když byli určeni, nebyli nalezeni navzdory důslednému vyhledávání provedenému a zaznamenanému v souladu s článkem 3, lze dílo nebo zvukový záznam použít v souladu s touto směrnicí, pokud nositelé práv, kteří byli určeni a nalezeni, udělili ve vztahu k právům, jejichž jsou nositeli, svolení organizacím uvedeným v čl. 1 odst. 1 k rozmnožování a zpřístupnění veřejnosti podle článků 2 a 3 směrnice 2001/29/ES.
3. Odstavcem 2 nejsou dotčena práva k dílu nebo zvukovému záznamu nositelů práv, kteří byli určeni a nalezeni.
4. Pokud jde o díla uvedená v odstavci 2, použije se článek 5 obdobně také na nositele práv, kteří nebyli určeni a nalezeni.
5. Touto směrnicí nejsou dotčena vnitrostátní ustanovení o anonymních či pseudonymních dílech.
Článek 3
Důsledné vyhledávání
1. Za účelem zjištění toho, zda dílo nebo zvukový záznam je osiřelým dílem, zajistí organizace uvedené v čl. 1 odst. 1 v souvislosti s každým dílem nebo jiným předmětem ochrany důsledné vyhledávání v dobré víře nahlédnutím do zdrojů vhodných pro kategorii dotyčného díla a jiného předmětu ochrany. Důsledné vyhledávání se provede dříve, než jsou dílo nebo zvukový záznam užity.
2. Zdroje vhodné pro každou kategorii dotyčných děl nebo zvukových záznamů určí každý členský stát po konzultaci s nositeli práv a uživateli, přičemž musí zahrnovat přinejmenším relevantní zdroje uvedené v příloze.
3. Důsledné vyhledávání se provádí na území členského státu prvního vydání, nebo nedošlo-li k vydání, prvního odvysílání, vyjma kinematografických nebo audiovizuálních děl, jejichž výrobce má sídlo nebo obvyklé bydliště v členském státě, kdy se důsledné vyhledávání provádí v členském státě jeho sídla nebo obvyklého bydliště.
V případě uvedeném v čl. 1 odst. 3 se důsledné vyhledávání provádí v členském státě, v němž je usazena organizace, která se souhlasem nositele práv dílo nebo zvukový záznam zpřístupnila veřejnosti.
4. V případě, že existují důkazy naznačující, že významné informace o nositelích práv by mohly být nalezeny v jiných zemích, využijí se rovněž zdroje informací dostupné v těchto jiných zemích.
5. Členské státy zajistí, aby organizace uvedené v čl. 1 odst. 1 uchovávaly záznamy o svém důsledném vyhledávání a aby poskytovaly příslušným vnitrostátním orgánům tyto informace:
a)
výsledky důsledného vyhledávání, které tyto organizace provedly a na jehož základě dospěly k závěru, že určité dílo nebo zvukový záznam jsou považovány za osiřelé dílo;
b)
užití osiřelých děl těmito organizacemi podle této směrnice;
c)
jakékoli změny statusu osiřelého díla podle článku 5 u díla či zvukového záznamu, které tyto organizace užívají;
d)
příslušné kontaktní informace dotyčné organizace.
6. Členské státy přijmou nezbytná opatření s cílem zajistit, aby informace uvedené v odstavci 5 byly zaznamenávány v jediné veřejně přístupné on-line databázi, kterou zřídí a spravuje Úřad pro harmonizaci na vnitřním trhu (dále jen „úřad“) v souladu s nařízením (EU) č. 386/2012. Za tímto účelem předávají úřadu příslušné informace ihned poté, co je obdrží od organizací uvedených v čl. 1 odst. 1.
Článek 4
Vzájemné uznávání statusu osiřelého díla
Dílo nebo zvukový záznam, které jsou považovány za osiřelé dílo podle článku 2 v jednom členském státě, jsou považovány za osiřelé dílo ve všech členských státech. Uvedené dílo nebo zvukový záznam mohou být užity a mohou být dostupné podle této směrnice ve všech členských státech. Totéž platí také pro díla a zvukové záznamy uvedené v čl. 2 odst. 2, pokud jde o práva nositelů práv, kteří nebyli určeni nebo nalezeni.
Článek 5
Konec statusu osiřelého díla
Členské státy zajistí, aby nositel práv k dílu nebo zvukovému záznamu považovanému za osiřelé dílo měl kdykoliv možnost ukončit status osiřelého díla, pokud jde o jeho práva.
Článek 6
Povolené způsoby užití osiřelých děl
1. Členské státy stanoví výjimku nebo omezení práva na rozmnožování a práva na zpřístupnění veřejnosti podle článků 2 a 3 směrnice 2001/29/ES, aby zajistily, že organizace uvedené v čl. 1 odst. 1 mohou užívat osiřelá díla obsažená v jejich sbírkách těmito způsoby:
a)
zpřístupněním osiřelého díla veřejnosti ve smyslu článku 3 směrnice 2001/29/ES;
b)
rozmnožováním ve smyslu článku 2 směrnice 2001/29/ES pro účely digitalizace, zpřístupnění, indexace, katalogizace, uchovávání nebo restaurování.
2. Organizace uvedené v čl. 1 odst. 1 užívají osiřelá díla v souladu s odstavcem 1 tohoto článku pouze k dosažení cílů souvisejících s jejich posláním ve veřejném zájmu, zejména k uchovávání, restaurování a zpřístupňování děl a zvukových záznamů obsažených v jejich sbírkách pro kulturní a vzdělávací účely. Tyto organizace mohou při takovém užití vytvářet příjmy výlučně za účelem pokrytí nákladů, které jim vzniknou v souvislosti s digitalizací osiřelých děl a jejich zpřístupněním veřejnosti.
3. Členské státy zajistí, aby organizace uvedené v čl. 1 odst. 1 uváděly jména určených autorů a jiných nositelů práv při každém užití osiřelého díla.
4. Touto směrnicí není dotčena smluvní volnost uvedených organizací při plnění jejich poslání ve veřejném zájmu, zejména v souvislosti s uzavíráním dohod o spolupráci veřejného a soukromého sektoru.
5. Členské státy stanoví, že nositelům práv, kteří ukončí status osiřelého díla u svého díla nebo jiného předmětu ochrany, obdrží ze strany organizací uvedených v čl. 1 odst. 1 spravedlivou odměnu za užití tohoto díla nebo jiného předmětu ochrany podle odstavce 1 tohoto článku. Členské státy mohou stanovit podmínky, za nichž lze tuto odměnu vyplatit. Výši odměny určí v mezích stanovených právem Unie právní předpisy členského státu, v němž je usazena organizace, která dotyčné osiřelé dílo užívá.
Článek 7
Pokračující používání jiných právních ustanovení
Touto směrnicí nejsou dotčena ustanovení týkající se zejména patentových práv, ochranných známek, práv týkajících se průmyslových vzorů, užitných vzorů, topografií polovodičových výrobků, typů písma, podmíněného přístupu, přístupu ke kabelovým nebo vysílacím službám, ochrany národních kulturních památek, povinných výtisků, právních předpisů o praktikách omezujících hospodářskou soutěž a nekalé soutěži, obchodního tajemství, bezpečnosti, utajení, ochrany údajů a soukromí, přístupu k veřejným dokumentům, smluvního práva a pravidel týkajících se svobody tisku a svobody projevu ve sdělovacích prostředcích.
Článek 8
Časová působnost
1. Tato směrnice se použije na všechna díla a zvukové záznamy uvedené v článku 1, které jsou chráněny právními předpisy členských států v oblasti autorského práva ke dni 29. října 2014.
2. Touto směrnicí nejsou dotčeny akty uzavřené a práva nabytá před 29. října 2014.
Článek 9
Provedení
1. Členské státy uvedou v účinnost právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 29. října 2014. Neprodleně sdělí Komisi znění těchto předpisů.
Tyto předpisy přijaté členskými státy musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
2. Členské státy sdělí Komisi znění hlavních ustanovení vnitrostátních právních předpisů, které přijmou v oblasti působnosti této směrnice.
Článek 10
Ustanovení o přezkumu
Komise bude neustále sledovat vývoj informačních zdrojů k právům a do 29. října 2015, a poté každý rok, předloží zprávu týkající se případného zahrnutí do působnosti této směrnice vydavatelů a děl nebo jiných předmětů ochrany, které do její působnosti v současné době nespadají, zejména jednotlivých fotografií a dalších obrazových materiálů.
Do 29. října 2015 předloží Komise Evropskému parlamentu, Radě a Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru zprávu o uplatňování této směrnice ve světle rozvoje digitálních knihoven.
Pokud to bude nezbytné, zejména k zajištění fungování vnitřního trhu, předloží Komise návrhy na změnu této směrnice.
Pokud má členský stát oprávněné důvody se domnívat, že provádění této směrnice omezuje některá vnitrostátní pravidla upravující správu práv uvedená v čl. 1 odst. 5, může na tuto skutečnost upozornit Komisi, přičemž předloží veškeré relevantní důkazy. Komise k těmto důkazům přihlédne při vypracovávání zprávy uvedené v druhém pododstavci tohoto článku a při zvažování toho, zda je nezbytné předložit návrhy na změnu této směrnice.
Článek 11
Vstup v platnost
Tato směrnice vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 12
Určení
Tato směrnice je určena členským státům.
Ve Štrasburku dne 25. října 2012.
ΟΔΗΓΊΑ 2012/28/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 25ης Οκτωβρίου 2012
σχετικά με ορισμένες επιτρεπόμενες χρήσεις ορφανών έργων
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως τα άρθρα 53 παράγραφος 1, 62 και 114,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Οι προσιτές στο κοινό βιβλιοθήκες, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και τα μουσεία καθώς και τα αρχεία, τα ιδρύματα κινηματογραφικής ή ακουστικής κληρονομιάς και οι εγκατεστημένοι στα κράτη μέλη δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί έχουν ξεκινήσει μεγάλης κλίμακας ψηφιοποίηση των συλλογών ή των αρχείων τους, προκειμένου να δημιουργήσουν ευρωπαϊκές ψηφιακές βιβλιοθήκες. Οι φορείς αυτοί συμβάλλουν στη διατήρηση και τη διάδοση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, γεγονός που είναι επίσης σημαντικό για τη δημιουργία ευρωπαϊκών ψηφιακών βιβλιοθηκών, όπως η Europeana. Οι τεχνολογίες μαζικής ψηφιοποίησης έντυπου υλικού, αναζήτησης και ευρετηρίασης ενισχύουν την ερευνητική αξία των συλλογών των βιβλιοθηκών. Η δημιουργία μεγάλων διαδικτυακών βιβλιοθηκών παρέχει τη δυνατότητα χρήσης εργαλείων ηλεκτρονικής αναζήτησης και εύρεσης, τα οποία ανοίγουν νέες πηγές γνώσης στους ερευνητές και τους πανεπιστημιακούς, οι οποίοι θα υποχρεούνταν διαφορετικά να καταφεύγουν σε πιο παραδοσιακές και αναλογικές μεθόδους αναζήτησης.
(2)
Η ανάγκη προώθησης της ελεύθερης κυκλοφορίας της γνώσης και της καινοτομίας στην εσωτερική αγορά είναι σημαντικό μέρος της Στρατηγικής Ευρώπη 2020, όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ευρώπη 2020: Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη», η οποία περιλαμβάνει στις εμβληματικές πρωτοβουλίες της την ανάπτυξη ενός ψηφιακού θεματολογίου για την Ευρώπη.
(3)
Η δημιουργία νομικού πλαισίου για τη διευκόλυνση της ψηφιοποίησης και της διάδοσης έργων και άλλου αντικειμένου προστατευόμενου με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ή συγγενικά δικαιώματα και των οποίων ο κάτοχος δικαιωμάτων δεν έχει ταυτοποιηθεί ή, ακόμα και αν έχει ταυτοποιηθεί ο κάτοχος των δικαιωμάτων, δεν έχει εντοπιστεί -τα λεγόμενα ορφανά έργα- είναι μια βασική δράση του ψηφιακού θεματολογίου για την Ευρώπη, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη». Η παρούσα οδηγία εστιάζει στο ειδικό πρόβλημα της νομικής εκτίμησης του καθεστώτος του ορφανού έργου και των επιπτώσεών του στους εγκεκριμένους χρήστες και στις επιτρεπόμενες χρήσεις των έργων ή των φωνογραφημάτων που έχει θεωρηθεί ορφανά έργα.
(4)
Η παρούσα οδηγία δεν θίγει συγκεκριμένες λύσεις που εκπονούνται στα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση ζητημάτων ευρύτερης μαζικής ψηφιοποίησης, όπως είναι η περίπτωση των επονομαζόμενων «μη διαθέσιμων στο εμπόριο έργων». Οι εν λόγω λύσεις λαμβάνουν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά διαφορετικών ειδών περιεχομένου και διαφόρων χρηστών και βασίζονται στη συναίνεση των εμπλεκόμενων φορέων. Η προσέγγιση αυτή έχει ακολουθηθεί επίσης στο μνημόνιο συμφωνίας σχετικά με τις βασικές αρχές για την ψηφιοποίηση και την παρουσίαση έργων μη διαθέσιμων στο εμπόριο, που υπέγραψαν στις 20 Σεπτεμβρίου 2011 εκπρόσωποι ευρωπαϊκών βιβλιοθηκών, δημιουργών, εκδοτών και εταιρειών συλλογικής διαχείρισης παρουσία της Επιτροπής. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει το εν λόγω μνημόνιο συμφωνίας το οποίο καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να διασφαλίσουν ότι οι εκούσιες συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ χρηστών, κατόχων δικαιωμάτων και οργανισμών συλλογικής διαχείρισης δικαιωμάτων για την χορήγηση αδειών εκμετάλλευσης μη διαθέσιμων στο εμπόριο έργων με βάση τις αρχές που περιέχει το μνημόνιο συμφωνίας απολαύουν της απαιτούμενης ασφάλειας δικαίου σε εθνικό και διασυνοριακό πλαίσιο.
(5)
Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας αποτελούν το οικονομικό θεμέλιο της δημιουργικής βιομηχανίας, καθώς προωθούν την καινοτομία, τη δημιουργία, την επένδυση και την παραγωγή. Η μαζική ψηφιοποίηση και διάδοση των έργων αποτελεί συνεπώς ένα μέσο για την προστασία της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς. Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας αποτελούν σημαντικό εργαλείο για να εξασφαλισθεί ότι ο δημιουργικός τομέας αμείβεται για το έργο που επιτελεί.
(6)
Τα αποκλειστικά δικαιώματα που έχουν οι κάτοχοι των δικαιωμάτων για την αναπαραγωγή και τη διάθεση των έργων τους και άλλου προστατευόμενου αντικειμένου στο κοινό, όπως εναρμονίστηκαν με την οδηγία 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας (3), απαιτούν την προηγούμενη συναίνεση των κατόχων των δικαιωμάτων για την ψηφιοποίηση και τη διάθεση ενός έργου ή άλλου προστατευόμενου αντικειμένου στο κοινό.
(7)
Στην περίπτωση των ορφανών έργων, δεν είναι δυνατόν να εξασφαλιστεί η εν λόγω προηγούμενη συναίνεση για την αναπαραγωγή ή τη διάθεση στο κοινό.
(8)
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις που υφίστανται στα κράτη μέλη όσον αφορά την αναγνώριση ενός έργου ως ορφανού δύναται να θέσει εμπόδια στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, καθώς και στη χρήση και τη διασυνοριακή πρόσβαση στα ορφανά έργα. Οι εν λόγω διαφορετικές προσεγγίσεις συνεπάγονται επίσης περιορισμούς στην ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών που ενσωματώνουν πολιτιστικό περιεχόμενο. Συνεπώς, κρίνεται σκόπιμη η διασφάλιση της αμοιβαίας αναγνώρισης του καθεστώτος ενός έργου ως ορφανού, καθώς τούτο θα επιτρέπει την πρόσβαση στα ορφανά έργα όλων των κρατών μελών.
(9)
Συγκεκριμένα, είναι απαραίτητο να υιοθετηθεί μια κοινή προσέγγιση για τον καθορισμό του καθεστώτος έργων ως ορφανών και για τις επιτρεπόμενες χρήσεις ορφανών έργων, προκειμένου να υπάρχει ασφάλεια δικαίου στην εσωτερική αγορά όσον αφορά τη χρήση ορφανών έργων από προσιτές στο κοινό βιβλιοθήκες, εκπαιδευτικά ιδρύματα και μουσεία καθώς και αρχεία, ιδρύματα κινηματογραφικής ή ακουστικής κληρονομιάς και δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς.
(10)
Στα κινηματογραφικά ή οπτικοακουστικά έργα και φωνογραφήματα που υπάρχουν στα αρχεία δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών και παράχθηκαν από αυτούς περιλαμβάνονται ορφανά έργα. Λαμβανομένης υπόψη της ειδικής θέσης των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών ως παραγωγών φωνογραφημάτων και οπτικοακουστικού υλικού και της ανάγκης να ληφθούν μέτρα για να περιοριστεί το φαινόμενο ορφανών έργων στο μέλλον, είναι σκόπιμο να καθοριστεί μια καταληκτική ημερομηνία για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας για τα έργα και τα φωνογραφήματα που υπάρχουν στα αρχεία ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών.
(11)
Τα κινηματογραφικά και οπτικοακουστικά έργα καθώς και τα φωνογραφήματα που περιλαμβάνουν τα αρχεία δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών και τα οποία παράγονται από αυτούς θα πρέπει να θεωρείται, για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ότι περιλαμβάνουν κινηματογραφικά και οπτικοακουστικά έργα και φωνογραφήματα που ανατέθηκαν από τους εν λόγω οργανισμούς για την αποκλειστική εκμετάλλευση από τους ίδιους ή από άλλους συμπαραγωγούς δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς. Τα κινηματογραφικά και οπτικοακουστικά έργα και φωνογραφήματα που περιλαμβάνουν τα αρχεία δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών τα οποία δεν παράχθηκαν ή δεν ανατέθηκαν από τους εν λόγω οργανισμούς, αλλά τα οποία έχουν εξουσιοδοτηθεί να χρησιμοποιούν οι εν λόγω οργανισμοί στο πλαίσιο άδειας εκμετάλλευσης, δεν θα πρέπει να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας.
(12)
Για λόγους διεθνούς αβρότητας, η παρούσα οδηγία θα πρέπει να εφαρμόζεται αποκλειστικά σε έργα και φωνογραφήματα που δημοσιεύθηκαν για πρώτη φορά στην επικράτεια κράτους μέλους ή, εάν δεν έχουν δημοσιευθεί, που μεταδόθηκαν για πρώτη φορά στην επικράτεια κράτους μέλους ή, εάν δεν έχουν δημοσιευθεί ή μεταδοθεί, τέθηκαν στη διάθεση του κοινού από τους δικαιούχους της παρούσας οδηγίας κατόπιν συναίνεσης των κατόχων των δικαιωμάτων. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, η παρούσα οδηγία θα πρέπει να εφαρμόζεται μόνον εφόσον μπορεί βάσιμα να υποτεθεί ότι οι κάτοχοι των δικαιωμάτων δεν θα διαφωνούσαν με τη χρήση που επιτρέπει η παρούσα οδηγία.
(13)
Προτού να δύναται ένα έργο ή ένα φωνογράφημα να θεωρηθεί ορφανό, θα πρέπει να διεξάγεται καλόπιστη επιμελής αναζήτηση των κατόχων των δικαιωμάτων του έργου ή του φωνογραφήματος, συμπεριλαμβανομένων κατόχων δικαιωμάτων έργων και άλλων προστατευόμενων αντικειμένων που έχουν ενσωματωθεί ή συμπεριληφθεί στο έργο ή στο φωνογράφημα. Θα πρέπει να επιτρέπεται στα κράτη μέλη να προβλέπουν ότι η εν λόγω επιμελής αναζήτηση μπορεί να διενεργείται από τους οργανισμούς που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή από άλλους οργανισμούς. Οι εν λόγω λοιποί οργανισμοί μπορούν να ζητούν αμοιβή για την υπηρεσία διεξαγωγής επιμελούς αναζήτησης.
(14)
Κρίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί εναρμονισμένη προσέγγιση σχετικά με την εν λόγω επιμελή αναζήτηση, προκειμένου να διασφαλιστεί υψηλό επίπεδο προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών δικαιωμάτων στην Ένωση. Μια επιμελής αναζήτηση θα πρέπει να περιλαμβάνει την προσφυγή σε πηγές που παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα έργα και άλλα προστατευόμενα αντικείμενα που προσδιορίζονται, σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, από το κράτος μέλος στο οποίο πρέπει να διενεργηθεί η επιμελής αναζήτηση. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη μπορούν να παραπέμπουν στις κατευθυντήριες γραμμές για την επιμελή αναζήτηση που έχουν συμφωνηθεί στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας υψηλού επιπέδου για τις ψηφιακές βιβλιοθήκες που συστάθηκε ως τμήμα της πρωτοβουλίας i2010 για την ψηφιακή βιβλιοθήκη.
(15)
Προκειμένου να αποφευχθεί η αλληλεπικάλυψη των προσπαθειών αναζήτησης, επιμελής αναζήτηση θα πρέπει να διεξάγεται στο κράτος μέλος όπου δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το έργο ή το φωνογράφημα ή, στις περιπτώσεις που δεν δημοσιεύθηκε, στο κράτος μέλος στο οποίο μεταδόθηκε για πρώτη φορά. Η επιμελής αναζήτηση σχετικά με κινηματογραφικά ή οπτικοακουστικά έργα ο παραγωγός των οποίων έχει την έδρα ή τη συνήθη διαμονή του σε ένα κράτος μέλος θα πρέπει να διενεργείται στο εν λόγω κράτος μέλος. Σε περίπτωση κινηματογραφικών ή οπτικοακουστικών έργων συμπαραγωγής ατόμων εγκατεστημένων σε διαφορετικά κράτη μέλη, η επιμελής αναζήτηση θα πρέπει να διενεργείται σε καθένα από τα εν λόγω κράτη μέλη. Όσον αφορά έργα και φωνογραφήματα τα οποία δεν έχουν τόσο δημοσιευθεί όσο και αναμεταδοθεί, αλλά έχουν τεθεί στη διάθεση του κοινού από τους δικαιούχους της παρούσας οδηγίας με τη συναίνεση των κατόχων των δικαιωμάτων, η επιμελής αναζήτηση θα πρέπει να διενεργείται στο κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένος ο οργανισμός που έχει θέσει στη διάθεση του κοινού με τη συναίνεση του δικαιούχου των δικαιωμάτων το έργο ή το φωνογράφημα. Οι επιμελείς αναζητήσεις για κατόχους δικαιωμάτων έργων και άλλου προστατευόμενου αντικειμένου που έχουν ενσωματωθεί ή συμπεριληφθεί στο έργο ή στο φωνογράφημα θα πρέπει να διεξάγονται στο κράτος μέλος στο οποίο διενεργείται η επιμελής αναζήτηση για το έργο ή το φωνογράφημα που περιέχει το έργο ή άλλο προστατευόμενο αντικείμενο που έχει συμπεριληφθεί ή ενσωματωθεί. Θα πρέπει επίσης να γίνεται προσφυγή σε πηγές πληροφοριών άλλων χωρών, εάν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που υποδεικνύουν ότι μπορούν να συγκεντρωθούν σχετικές πληροφορίες για κατόχους δικαιωμάτων στις εν λόγω άλλες χώρες. Η διεξαγωγή επιμελών ερευνών μπορεί να οδηγήσει στη συγκέντρωση διαφορετικών πληροφοριών, όπως ένα μητρώο αναζήτησης και το αποτέλεσμα της αναζήτησης. Το μητρώο αναζήτησης θα πρέπει να διατηρείται στο αρχείο προκειμένου να μπορεί ο σχετικός οργανισμός να αποδεικνύει ότι η αναζήτηση ήταν επιμελής.
(16)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι ενδιαφερόμενοι οργανισμοί τηρούν μητρώα των επιμελών αναζητήσεών τους και ότι τα αποτελέσματα των εν λόγω αναζητήσεων, που συνίστανται ιδίως στη διαπίστωση ότι ένα έργο ή ένα φωνογράφημα θεωρείται ορφανό υπό την έννοια της παρούσας οδηγίας, καθώς και οι πληροφορίες για την αλλαγή του καθεστώτος και τον τρόπο με τον οποίο οι οργανισμοί αυτοί χρησιμοποιούν τα ορφανά έργα, συλλέγονται και διατίθενται στο ευρύ κοινό, ιδίως μέσω των σχετικών πληροφοριών που καταγράφονται σε διαδικτυακή βάση δεδομένων. Λαμβάνοντας υπόψη ειδικότερα την πανευρωπαϊκή διάσταση, και προκειμένου να αποφεύγονται αλληλεπικαλύψεις προσπαθειών, είναι σκόπιμο να προβλέπεται η δημιουργία μιας ενιαίας διαδικτυακής βάσης δεδομένων για την Ένωση που θα περιέχει τις προαναφερόμενες πληροφορίες και η διάθεσή τους στο ευρύ κοινό με διαφανή τρόπο. Τούτο επιτρέπει την απρόσκοπτη πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές τόσο στους οργανισμούς που διενεργούν τις επιμελείς αναζητήσεις όσο και στους κατόχους δικαιωμάτων. Η βάση δεδομένων μπορεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη και στον τερματισμό πιθανών παραβιάσεων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, και ιδίως στην περίπτωση μεταβολών του καθεστώτος έργων και φωνογραφημάτων ως ορφανών. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 386/2012 (4), το Γραφείο Εναρμόνισης στο Πλαίσιο της Εσωτερικής Αγοράς («το Γραφείο») έχει επιφορτιστεί με ορισμένα καθήκοντα και ορισμένες δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται χρησιμοποιώντας τα δικά του δημοσιονομικά μέσα, με στόχο τη διευκόλυνση και στήριξη των δραστηριοτήτων εθνικών αρχών, του δημόσιου τομέα και των θεσμικών οργάνων της Ένωσης για την καταπολέμηση, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης, παραβιάσεων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο ζ) του εν λόγω κανονισμού, στα καθήκοντα αυτά περιλαμβάνεται η δημιουργία μηχανισμών που συμβάλλουν στη βελτίωση της ηλεκτρονικής ανταλλαγής σχετικών πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών καθώς και στην προώθηση της συνεργασίας μεταξύ αυτών των αρχών. Για τον λόγο αυτό, είναι σκόπιμο να ανατεθεί στο Γραφείο να δημιουργήσει και να διαχειρίζεται την ευρωπαϊκή βάση δεδομένων που θα περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με ορφανά έργα που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία.
(17)
Τα έργα και τα φωνογραφήματα ενδέχεται να έχουν πολλούς κατόχους δικαιωμάτων ή να περιλαμβάνουν άλλα έργα ή προστατευόμενο αντικείμενο. Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να θίγει τα δικαιώματα ταυτοποιημένων και εντοπισμένων δημιουργών. Ένα έργο ή ένα φωνογράφημα δεν θα πρέπει να θεωρείται ορφανό εάν έχει ταυτοποιηθεί και εντοπιστεί τουλάχιστον ένας κάτοχος δικαιωμάτων. Θα πρέπει να επιτρέπεται στους δικαιούχους της παρούσας οδηγίας να χρησιμοποιούν ένα έργο ή φωνογράφημα ως προς το οποίο δεν έχει εντοπιστεί ή ταυτοποιηθεί ένας ή περισσότεροι δικαιούχοι δικαιωμάτων, μόνον εάν έχουν εξουσιοδοτηθεί για την αναπαραγωγή και τη διάθεση στο κοινό που προβλέπουν τα άρθρα 2 και 3, αντίστοιχα, της οδηγίας 2001/29/ΕΚ από τους κατόχους δικαιωμάτων που έχουν ταυτοποιηθεί και εντοπιστεί, συμπεριλαμβανομένων των κατόχων δικαιωμάτων των έργων και άλλου προστατευόμενου αντικειμένου που έχουν συμπεριληφθεί ή ενσωματωθεί στα έργα ή τα φωνογραφήματα. Οι κάτοχοι δικαιωμάτων που έχουν ταυτοποιηθεί και εντοπιστεί μπορούν να χορηγήσουν την εν λόγω άδεια μόνον όσον αφορά τα δικαιώματα που κατέχουν οι ίδιοι, είτε διότι πρόκειται για τα δικά τους δικαιώματα είτε διότι τα δικαιώματα έχουν μεταβιβαστεί σε αυτούς, και δεν θα πρέπει να μπορούν να επιτρέπουν σύμφωνα με την παρούσα οδηγία οποιαδήποτε χρήση εκ μέρους κατόχων δικαιωμάτων που δεν έχουν ταυτοποιηθεί και εντοπιστεί. Κατά συνέπεια, όταν κάτοχοι δικαιωμάτων που δεν έχουν προηγουμένως ταυτοποιηθεί ή εντοπιστεί παρουσιάζονται για να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους σχετικά με το έργο ή το φωνογράφημα, η νόμιμη χρήση του έργου ή του φωνογραφήματος από τους δικαιούχους μπορεί να συνεχιστεί μόνον εφόσον οι εν λόγω κάτοχοι δικαιωμάτων το επιτρέπουν σύμφωνα με την οδηγία 2001/29/ΕΚ σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα που κατέχουν.
(18)
Οι κάτοχοι των δικαιωμάτων έργων έχουν δικαίωμα να διακόψουν το καθεστώς έργων ως ορφανών σε περίπτωση που εμφανιστούν για να αξιώσουν τα δικαιώματά τους για το έργο ή άλλο προστατευόμενο αντικείμενο. Οι κάτοχοι δικαιωμάτων οι οποίοι θέτουν τέρμα στο καθεστώς ενός έργου ή άλλου προστατευόμενου αντικειμένου ως ορφανού θα πρέπει να λαμβάνουν δίκαιη αποζημίωση για τη χρήση των έργων τους ή άλλου προστατευόμενου σύμφωνα με την παρούσα οδηγία αντικειμένου, που θα καθορισθεί από το κράτος μέλος στο οποίο έχει ιδρυθεί ο οργανισμός που χρησιμοποιεί ορφανό έργο. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέτουν τη διακριτική ευχέρεια να καθορίζουν τους όρους σύμφωνα με τους οποίους μπορεί να οργανωθεί η πληρωμή της εν λόγω αποζημίωσης, συμπεριλαμβανομένης της προθεσμίας για την καταβολή της πληρωμής. Κατά τον καθορισμό του πιθανού ύψους της δίκαιης αποζημίωσης, θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να λαμβάνονται δεόντως υπόψη οι στόχοι των κρατών μελών για την προαγωγή του πολιτισμού, ο μη εμπορικός χαρακτήρας της χρήσης που πραγματοποιούν οι εν λόγω οργανισμοί για την επίτευξη στόχων που σχετίζονται με την αποστολή δημόσιου συμφέροντός τους, όπως είναι η προαγωγή της μάθησης και η διάδοση του πολιτισμού, και ενδεχόμενη βλάβη κατόχων δικαιωμάτων.
(19)
Εάν ένα έργο ή ένα φωνογράφημα έχει εσφαλμένα αναγνωριστεί ως ορφανό, μετά από μη επιμελή αναζήτηση, μπορεί να γίνει προσφυγή σε ένδικα μέσα για παραβίαση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που προβλέπει η νομοθεσία των κρατών μελών σύμφωνα με τις οικείες εθνικές διατάξεις και τη νομοθεσία της Ένωσης.
(20)
Με στόχο την προαγωγή της γνώσης και τη διάδοση του πολιτισμού, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέπουν εξαίρεση ή περιορισμό, εκτός εκείνων που καθορίζει το άρθρο 5 της οδηγίας 2001/29/ΕΚ. Η εν λόγω εξαίρεση ή περιορισμός θα πρέπει να επιτρέπει σε ορισμένους οργανισμούς, όπως αναφέρονται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της οδηγίας 2001/29/ΕΚ, και σε ιδρύματα κινηματογραφικής ή ακουστικής κληρονομιάς που λειτουργούν σε μη κερδοσκοπική βάση, καθώς και σε δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς να αναπαράγουν και να διαθέτουν στο κοινό, υπό την έννοια της οδηγίας 2001/29/ΕΚ, ορφανά έργα, εφόσον η εν λόγω χρήση εκπληρώνει τις δημοσίου συμφέροντος αποστολές τους, και συγκεκριμένα τη συντήρηση, την αποκατάσταση και την παροχή πολιτιστικής και εκπαιδευτικής πρόσβασης στις συλλογές τους, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών συλλογών τους. Ως ιδρύματα κινηματογραφικής ή ακουστικής κληρονομιάς, για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, θα πρέπει να καλύπτονται και οι οργανισμοί που έχουν οριστεί από τα κράτη μέλη για τη συλλογή, την καταγραφή, τη συντήρηση και την αποκατάσταση ταινιών και άλλων οπτικοακουστικών έργων ή φωνογραφημάτων που αποτελούν μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς τους. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, η έννοια των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών θα πρέπει να καλύπτει ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς που εκπληρώνουν δημόσια υπηρεσία, όπως αυτή τους έχει ανατεθεί, ορισθεί και οργανωθεί από κάθε κράτος μέλος. Η εξαίρεση ή ο περιορισμός που θεσπίζει η παρούσα οδηγία για να επιτρέπεται η χρήση ορφανών έργων δεν θα πρέπει να θίγει τις εξαιρέσεις και τους περιορισμούς που προβλέπει το άρθρο 5 της οδηγίας 2001/29/ΕΚ. Η εξαίρεση ή ο περιορισμός μπορεί να εφαρμόζεται μόνο σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις που δεν αντίκεινται στην κανονική εκμετάλλευση του έργου ή άλλου προστατευόμενου αντικειμένου και δεν θίγουν αδικαιολογήτως τα νόμιμα συμφέροντα του δικαιούχου.
(21)
Προκειμένου να παρέχονται κίνητρα για την ψηφιοποίηση, θα πρέπει να επιτρέπεται στους δικαιούχους της παρούσας οδηγίας να παράγουν έσοδα όταν χρησιμοποιούν ορφανά έργα σύμφωνα με την παρούσα οδηγία για την επίτευξη στόχων που σχετίζονται με τις δημοσίου συμφέροντος αποστολές τους, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο συμφωνιών για τη σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
(22)
Οι συμβατικές ρυθμίσεις δύνανται να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στην προώθηση της ψηφιοποίησης της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, με την έννοια ότι οι προσιτές στο κοινό βιβλιοθήκες, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και τα μουσεία, καθώς και τα αρχεία, τα ιδρύματα κινηματογραφικής ή ακουστικής κληρονομιάς και οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί θα πρέπει να δύνανται, προκειμένου να προβούν στις επιτρεπόμενες χρήσεις βάσει της παρούσας οδηγίας, να συνάπτουν συμφωνίες με εμπορικούς εταίρους για την ψηφιοποίηση και τη διάθεση ορφανών έργων στο κοινό. Οι συμφωνίες αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν οικονομικές συνεισφορές από τους εν λόγω εταίρους. Τέτοιου είδους συμφωνίες δεν θα πρέπει να επιβάλλουν κανένα περιορισμό στους δικαιούχους της παρούσας οδηγίας ως προς την εκ μέρους τους χρήση ορφανών έργων και δεν θα πρέπει να εκχωρούν στον εμπορικό εταίρο οποιαδήποτε δικαιώματα χρήσης ή ελέγχου της χρήσης των ορφανών έργων.
(23)
Προκειμένου να προωθηθεί η πρόσβαση των πολιτών της Ένωσης στην ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά, είναι επίσης αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι τα ορφανά έργα που έχουν ψηφιοποιηθεί και διατίθενται στο κοινό σε ένα κράτος μέλος μπορούν να διατίθενται στο κοινό επίσης και σε άλλα κράτη μέλη. Οι προσιτές στο κοινό βιβλιοθήκες, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και τα μουσεία, καθώς και τα αρχεία, τα ιδρύματα κινηματογραφικής ή ακουστικής κληρονομιάς και οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί που χρησιμοποιούν ένα ορφανό έργο, προκειμένου να επιτύχουν τις δημοσίου συμφέροντος αποστολές τους, θα πρέπει να είναι σε θέση να καθιστούν το ορφανό έργο διαθέσιμο στο κοινό σε άλλα κράτη μέλη.
(24)
Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τις ρυθμίσεις στα κράτη μέλη όσον αφορά τη διαχείριση δικαιωμάτων, όπως οι διευρυμένες συλλογικές άδειες, τα τεκμήρια νομιμότητας εκπροσώπησης ή μεταβίβασης, η συλλογική διαχείριση ή παρεμφερείς ρυθμίσεις ή οποιοσδήποτε συνδυασμός τους, συμπεριλαμβανομένης της μαζικής ψηφιοποίησης.
(25)
Δεδομένου ότι ο στόχος της παρούσας οδηγίας, ήτοι η ασφάλεια δικαίου όσον αφορά τη χρήση των ορφανών έργων, είναι αδύνατον να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη και δύναται, συνεπώς, λόγω της ομοιομορφίας των κανόνων που διέπουν τη χρήση των ορφανών έργων, να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, που διατυπώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο εν λόγω άρθρο, η οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του στόχου αυτού.
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής
1. Η παρούσα οδηγία αφορά ορισμένες χρήσεις ορφανών έργων από προσιτές στο κοινό βιβλιοθήκες, εκπαιδευτικά ιδρύματα και μουσεία καθώς και από αρχεία, ιδρύματα κινηματογραφικής ή ακουστικής κληρονομιάς, δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς που είναι εγκατεστημένοι στα κράτη μέλη για την επίτευξη στόχων που σχετίζονται με τη δημοσίου συμφέροντος αποστολή τους.
2. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται για:
α)
έργα που δημοσιεύθηκαν με τη μορφή βιβλίων, επιστημονικών περιοδικών, εφημερίδων, περιοδικών ή άλλων γραπτών κειμένων τα οποία περιλαμβάνονται στις συλλογές προσιτών στο κοινό βιβλιοθηκών, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ή μουσείων καθώς και στις συλλογές αρχείων ή ιδρυμάτων κινηματογραφικής ή ακουστικής κληρονομιάς·
β)
κινηματογραφικά ή οπτικοακουστικά έργα και φωνογραφήματα που περιλαμβάνονται στις συλλογές προσιτών στο κοινό βιβλιοθηκών, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ή μουσείων καθώς και στις συλλογές αρχείων ή ιδρυμάτων κινηματογραφικής και ακουστικής κληρονομιάς· και
γ)
κινηματογραφικά ή οπτικοακουστικά έργα και φωνογραφήματα που παράχθηκαν από δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2002 και περιλαμβάνονται στα αρχεία τους,
τα οποία προστατεύονται με δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας ή συγγενικά δικαιώματα και τα οποία δημοσιεύονται για πρώτη φορά σε κράτος μέλος ή, εάν δεν δημοσιεύονται, μεταδίδονται για πρώτη φορά σε κράτος μέλος.
3. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται επίσης για έργα και φωνογραφήματα που αναφέρονται στην παράγραφο 2 που δεν έχουν ποτέ δημοσιευθεί ή μεταδοθεί αλλά τα οποία έχουν διατεθεί στο κοινό από τους οργανισμούς που αναφέρονται στην παράγραφο 1 με τη συναίνεση των κατόχων των δικαιωμάτων, με την προϋπόθεση ότι μπορεί βάσιμα να υποτεθεί ότι οι κάτοχοι των δικαιωμάτων δεν θα αντιτίθενται στις χρήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 6. Τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίσουν την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου σε έργα και φωνογραφήματα που έχουν κατατεθεί στους εν λόγω οργανισμούς πριν από τις 29ης Οκτωβρίου 2014.
4. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται επίσης για έργα και άλλο προστατευόμενο αντικείμενο που έχει ενσωματωθεί, ή συμπεριληφθεί ή συνιστά αναπόσπαστο τμήμα των έργων ή των φωνογραφημάτων που αναφέρονται στις παραγράφους 2 και 3.
5. Η παρούσα οδηγία δεν επηρεάζει τυχόν ρυθμίσεις σχετικά με τη διαχείριση δικαιωμάτων σε εθνικό επίπεδο.
Άρθρο 2
Ορφανά έργα
1. Ένα έργο ή ένα φωνογράφημα θεωρείται ορφανό εάν κανένας από τους κατόχους δικαιωμάτων του εν λόγω έργου ή του φωνογραφήματος δεν ταυτοποιηθεί ή, ακόμα και αν ένας ή περισσότεροι εξ αυτών έχουν ταυτοποιηθεί, κανείς δεν εντοπιστεί παρά τη διενέργεια επιμελούς αναζήτησης των κατόχων των δικαιωμάτων που έχουν καταγραφεί σύμφωνα με το άρθρο 3.
2. Σε περίπτωση που ένα έργο ή ένα φωνογράφημα έχει περισσότερους από έναν κατόχους δικαιωμάτων και δεν έχουν όλοι ταυτοποιηθεί ή, ακόμη και εάν έχουν ταυτοποιηθεί, δεν έχουν εντοπιστεί μετά τη διενέργεια και καταγραφή επιμελούς αναζήτησης σύμφωνα με το άρθρο 3, το έργο ή το φωνογράφημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, υπό την προϋπόθεση ότι κάτοχοι των δικαιωμάτων που έχουν ταυτοποιηθεί και εντοπιστεί έχουν, όσον αφορά τα δικαιώματα που κατέχουν, εξουσιοδοτήσει τους οργανισμούς που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 1 να πραγματοποιήσουν τις πράξεις αναπαραγωγής και διάθεσης στο κοινό που ρυθμίζονται αντίστοιχα από τα άρθρα 2 και 3 της οδηγίας 2001/29/ΕΚ.
3. Η παράγραφος 2 δεν θίγει τα δικαιώματα στο έργο ή φωνογράφημα των κατόχων δικαιωμάτων που έχουν ταυτοποιηθεί και εντοπιστεί.
4. Το άρθρο 5 εφαρμόζεται τηρουμένων των αναλογιών στους κατόχους δικαιωμάτων που δεν έχουν ταυτοποιηθεί και εντοπιστεί στα έργα στα οποία αναφέρεται η παράγραφος 2.
5. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τις εθνικές διατάξεις σχετικά με ανώνυμα ή ψευδώνυμα έργα.
Άρθρο 3
Επιμελής αναζήτηση
1. Προκειμένου να εξακριβωθεί αν ένα έργο ή ένα φωνογράφημα είναι ορφανό, οι οργανισμοί που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 διασφαλίζουν τη διενέργεια καλόπιστης επιμελούς αναζήτησης για κάθε έργο ή οποιοδήποτε άλλο προστατευόμενο αντικείμενο, προσφεύγοντας στις κατάλληλες πηγές για την κατηγορία των σχετικών έργων και άλλου προστατευόμενου αντικειμένου. Η επιμελής αναζήτηση διεξάγεται πριν από τη χρήση του έργου ή φωνογραφήματος.
2. Οι πηγές που είναι κατάλληλες για κάθε κατηγορία των έργων ή φωνογραφημάτων καθορίζονται από κάθε κράτος μέλος, κατόπιν διαβούλευσης με τους κατόχους δικαιωμάτων και τους χρήστες, και περιλαμβάνουν τουλάχιστον τις σχετικές πηγές που αναφέρονται στο παράρτημα.
3. Η διενέργεια επιμελούς αναζήτησης διεξάγεται στο κράτος μέλος της πρώτης δημοσίευσης ή, ελλείψει δημοσίευσης, της πρώτης αναμετάδοσης, εκτός από την περίπτωση κινηματογραφικών ή οπτικοακουστικών έργων ο παραγωγός των οποίων έχει την έδρα ή τη συνήθη διαμονή του σε ένα κράτος μέλος, περίπτωση στην οποία η επιμελής αναζήτηση διενεργείται στο κράτος μέλος της έδρας ή της συνήθους διαμονής του.
Στην περίπτωση που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφος 3, η επιμελής αναζήτηση διεξάγεται στο κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένος ο οργανισμός που έχει διαθέσει στο κοινό το έργο ή το φωνογράφημα με τη συναίνεση του κατόχου των δικαιωμάτων.
4. Εάν υπάρχουν στοιχεία που υποδεικνύουν ότι μπορούν να συγκεντρωθούν σχετικές πληροφορίες για κατόχους δικαιωμάτων σε άλλες χώρες, θα πρέπει επίσης να γίνεται προσφυγή στις πηγές πληροφοριών των άλλων αυτών χωρών.
5. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι οργανισμοί που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 τηρούν μητρώα των επιμελών αναζητήσεών τους και ότι οι οργανισμοί αυτοί παρέχουν τις ακόλουθες πληροφορίες στις αρμόδιες εθνικές αρχές:
α)
τα αποτελέσματα των επιμελών αναζητήσεων που έχουν διεξαχθεί από τους οργανισμούς αυτούς και τα οποία έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ένα έργο ή ένα φωνογράφημα θεωρείται ορφανό,
β)
τη χρήση ορφανών έργων από τους οργανισμούς σύμφωνα με την παρούσα οδηγία,
γ)
τυχόν αλλαγή του καθεστώτος ορφανού έργου σύμφωνα με το άρθρο 5 για τα έργα και τα φωνογραφήματα που χρησιμοποιούν οι οργανισμοί,
δ)
τα σχετικά στοιχεία επικοινωνίας του εν λόγω οργανισμού.
6. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα μέτρα που απαιτούνται για να διασφαλίζεται ότι οι πληροφορίες που αναφέρονται στην παράγραφο 5 καταγράφονται σε ενιαία προσιτή στο κοινό διαδικτυακή βάση δεδομένων που έχει δημιουργήσει και διαχειρίζεται το Γραφείο Εναρμόνισης στο Πλαίσιο της Εσωτερικής Αγοράς («το Γραφείο») σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 386/2012. Προς τον σκοπό αυτό, διαβιβάζουν τις εν λόγω πληροφορίες στο Γραφείο χωρίς καθυστέρηση μετά την παραλαβή τους από τους οργανισμούς που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1.
Άρθρο 4
Αμοιβαία αναγνώριση του καθεστώτος έργων ως ορφανών
Ένα έργο ή ένα φωνογράφημα που θεωρείται ορφανό δυνάμει του άρθρου 2 σε ένα κράτος μέλος θεωρείται ορφανό έργο σε όλα τα κράτη μέλη. Το έργο ή το φωνογράφημα αυτό μπορεί να χρησιμοποιείται και να είναι προσβάσιμο σύμφωνα με την παρούσα οδηγία σε όλα τα κράτη μέλη. Τούτο ισχύει επίσης για έργα και φωνογραφήματα που προβλέπει το άρθρο 2 παράγραφος 2 σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα κατόχων δικαιωμάτων που δεν έχουν ταυτοποιηθεί ή εντοπιστεί.
Άρθρο 5
Λήξη του καθεστώτος έργων ως ορφανών
Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο κάτοχος των δικαιωμάτων ενός έργου ή φωνογραφήματος που θεωρείται ορφανό έχει, ανά πάσα στιγμή, τη δυνατότητα να θέσει τέλος στο καθεστώς του έργου ως ορφανού σε ό, τι αφορά τα δικαιώματά του.
Άρθρο 6
Επιτρεπόμενες χρήσεις ορφανών έργων
1. Τα κράτη μέλη προβλέπουν εξαίρεση ή περιορισμό στο δικαίωμα αναπαραγωγής και στο δικαίωμα διάθεσης στο κοινό που προβλέπουν τα άρθρα 2 και 3 της οδηγίας 2001/29/ΕΚ αντιστοίχως για να διασφαλίζουν ότι οι οργανισμοί που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 επιτρέπεται να χρησιμοποιούν ορφανά έργα που περιλαμβάνονται στις συλλογές τους με τους κατωτέρω τρόπους:
α)
θέτοντας το ορφανό έργο στη διάθεση του κοινού, κατά την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29/ΕΚ·
β)
μέσω αναπαραγωγής, κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29/ΕΚ, για σκοπούς ψηφιοποίησης, διάθεσης στο κοινό, ευρετηρίασης, καταλογογράφησης, συντήρησης ή αποκατάστασης.
2. Οι οργανισμοί που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 χρησιμοποιούν ένα ορφανό έργο σύμφωνα με την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου αποκλειστικά και μόνο για να επιτύχουν στόχους που σχετίζονται με τις δημοσίου συμφέροντος αποστολές τους, και ειδικότερα τη συντήρηση, την αποκατάσταση και την παροχή πολιτιστικής και εκπαιδευτικής πρόσβασης στα έργα και τα φωνογραφήματα που περιλαμβάνονται στη συλλογή τους. Οι οργανισμοί μπορούν να παράγουν έσοδα στο πλαίσιο τέτοιων χρήσεων με αποκλειστικό σκοπό να καλύπτουν τις δαπάνες τους για την ψηφιοποίηση και τη διάθεση στο κοινό ορφανών έργων.
3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι οργανισμοί που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 αναφέρουν το όνομα των ταυτοποιημένων δημιουργών και άλλων κατόχων δικαιωμάτων σε οποιαδήποτε χρήση ορφανού έργου.
4. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται υπό την επιφύλαξη της ελευθερίας των εν λόγω οργανισμών να συνάπτουν συμβάσεις κατά την εκτέλεση των δημοσίου συμφέροντος αποστολών τους, και ιδιαίτερα συμφωνίες σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα.
5. Τα κράτη μέλη προβλέπουν ότι πρέπει να καταβάλλεται δίκαιη αποζημίωση σε κατόχους δικαιωμάτων που θέτουν τέρμα στο καθεστώς των έργων τους ή άλλου προστατευόμενου αντικειμένου ως ορφανών για τη χρήση που έχουν κάνει οι οργανισμοί που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 των εν λόγω έργων και άλλου προστατευόμενου αντικειμένου σύμφωνα με την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου. Τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν τη διακριτική ευχέρεια να καθορίζουν τους όρους σύμφωνα με τους οποίους μπορεί να οργανωθεί η πληρωμή της εν λόγω αποζημίωσης. Το ύψος της εν λόγω αποζημίωσης καθορίζεται εντός των ορίων που επιβάλλει η νομοθεσία της Ένωσης, από το δίκαιο του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένος ο οργανισμός που χρησιμοποιεί το εν λόγω ορφανό έργο.
Άρθρο 7
Εξακολούθηση της εφαρμογής άλλων νομικών διατάξεων
Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τις διατάξεις που αφορούν ειδικότερα τα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας, τα σήματα, τα σχέδια και υποδείγματα, τα πρότυπα χρήσεων, τις τοπογραφίες προϊόντων ημιαγωγών, τα τυπογραφικά στοιχεία, την πρόσβαση υπό όρους, την πρόσβαση σε καλωδιακές ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες, την προστασία των εθνικών θησαυρών, τις νομικές προϋποθέσεις κατάθεσης, το δίκαιο των συμπράξεων και του αθέμιτου ανταγωνισμού, το εμπορικό απόρρητο, την ασφάλεια, την εμπιστευτικότητα, την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και τον σεβασμό της προσωπικής ζωής, την πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα, το ενοχικό δίκαιο και κανόνες για την ελευθερία του τύπου και την ελευθερία έκφρασης στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Άρθρο 8
Χρονική εφαρμογή
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε όλα τα έργα και φωνογραφήματα που αναφέρονται στο άρθρο 1, τα οποία προστατεύονται από τη νομοθεσία των κρατών μελών στον τομέα των πνευματικών δικαιωμάτων στις ή μετά τις 29ης Οκτωβρίου 2014.
2. Η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας δεν θίγει τις πράξεις που έχουν συναφθεί και τα δικαιώματα που έχουν αποκτηθεί πριν από τις 29ης Οκτωβρίου 2014.
Άρθρο 9
Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία το αργότερο την 29η Οκτωβρίου 2014. Κοινοποιούν αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των εν λόγω διατάξεων.
Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, αυτές περιέχουν αναφορά στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από την αναφορά αυτή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της αναφοράς αποφασίζεται από τα κράτη μέλη.
2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εθνικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 10
Ρήτρα επανεξέτασης
Η Επιτροπή παρακολουθεί συνεχώς την εξέλιξη των πηγών πληροφόρησης για τα δικαιώματα και, έως τις 29ης Οκτωβρίου 2015, και στη συνέχεια ετησίως, υποβάλλει έκθεση σχετικά με την ενδεχόμενη επέκταση του πεδίου εφαρμογής της παρούσας οδηγίας σε εκδότες και έργα ή άλλο προστατευόμενο υλικό που δεν συμπεριλαμβάνονται επί του παρόντος στο πεδίο εφαρμογής, και ιδίως ανεξάρτητες φωτογραφίες και άλλες εικόνες.
Έως τις 29ης Οκτωβρίου 2015, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, υπό το φως της εξέλιξης των ψηφιακών βιβλιοθηκών.
Όταν είναι αναγκαίο, ιδίως προκειμένου να διασφαλιστεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, η Επιτροπή υποβάλλει προτάσεις τροποποίησης της παρούσας οδηγίας.
Ένα κράτος μέλος το οποίο, στηριζόμενο σε βάσιμους λόγους, πιστεύει ότι η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας παρακωλύει μία από τις εθνικές ρυθμίσεις για τη διαχείριση δικαιωμάτων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 5 μπορεί να θέσει το ζήτημα υπόψη της Επιτροπής προσκομίζοντας όλα τα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τα εν λόγω στοιχεία κατά την εκπόνηση της έκθεσης που αναφέρεται στο δεύτερο εδάφιο του παρόντος άρθρου και κατά την εκτίμηση της σκοπιμότητας να υποβληθούν προτάσεις για την τροποποίηση της παρούσας οδηγίας.
Άρθρο 11
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την επόμενη ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 12
Αποδέκτες
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 25 Οκτωβρίου 2012.