ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 27. března 2014
o státní podpoře SA.34572 (13/C) (ex 13/NN), kterou poskytlo Řecko společnosti Larco General Mining & Metallurgical Company S.A.
(oznámeno pod číslem C(2014) 1818)
(Pouze anglické znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2014/539/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
V rámci svého ekonomického ozdravného programu zahájilo Řecko program privatizace (2). K privatizaci byla jako státní podnik určena i společnost Larco General Mining & Metallurgical Company S.A. (dále jen „společnost Larco“).
(2)
V březnu 2012 Fond pro správu majetku Řecké republiky (Hellenic Republic Asset Development Fund, dále jen „HRADF“) (3) informoval Komisi o navrhované privatizaci společnosti Larco. Aby se objasnilo, zda mohou v souvislosti s privatizačním projektem vyvstat nějaké problémy spojené se státní podporou, zahájila Komise řízení z moci úřední a v dubnu 2012 zahájila předběžné posouzení.
(3)
V rámci těchto jednání z odpovědi řeckých úřadů na dotazník ze dne 16. března 2012 vyplynulo, že společnost Larco měla již dříve užitek ze státních opatření. Komise požádala o další informace prostřednictvím e-mailových zpráv ze dne 18. dubna 2012, 24. dubna 2012, 5. července 2012, 22. srpna 2012 a 7. prosince 2012, a dopisy ze dne 4. května 2012 a 14. ledna 2013, na něž řecké orgány odpověděly dne 20. dubna 2012, 26. dubna 2012, 3. října 2012, 13. listopadu 2012, 15. listopadu 2012, 7. prosince 2012, 24. prosince 2012 a 18. ledna 2013. Setkání útvarů Komise a zástupců řeckých orgánů se uskutečnilo ve dnech 30. dubna 2012 a 11. září 2012 v Aténách a dne 25. ledna 2013 v Bruselu.
(4)
Dopisem ze dne 6. března 2013 (dále jen „rozhodnutí ze dne 6. března 2013“) Komise sdělila Řecku, že se rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy, pokud jde o některá opatření podpory popsaná v části 2.2. níže (dále jen „formální vyšetřovací řízení“).
(5)
Rozhodnutí ze dne 6. března 2013 bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (4). Komise vyzvala řecké orgány a zúčastněné strany, aby předložily své připomínky k opatřením podpory.
(6)
Komise obdržela vyjádření od řeckých orgánů dne 30. dubna 2013. Od zúčastněných stran žádné připomínky neobdržela.
(7)
Dne 21. ledna 2014 řecké orgány e-mailem informovaly Komisi, že souhlasí s přijetím rozhodnutí v anglickém jazyce.
2. POPIS OPATŘENÍ PODPORY
2.1. Příjemce
(8)
Společnost Larco se zabývá těžbou a zpracováním lateritu, těžbou lignitu a výrobou feroniklu a vedlejších produktů. Mezi činnosti společnosti patří průzkum, vývoj, těžba, tavba a obchodování s vlastními výrobky na celém světě. Společnost Larco je jedním z největších výrobců feroniklu na světě. V roce 2012 měla společnost 960 zaměstnanců, čímž se řadí mezi velké podniky (5).
(9)
V době, kdy probíhalo formální vyšetřovací řízení, vlastnil 55,2 % akcií společnosti Larco řecký stát prostřednictvím HRADF, 33,4 % vlastnila Řecká národní banka (National Bank of Greece S.A., soukromá finanční instituce, dále jen „NBG“) a 11,4 % vlastnila společnost Public Power Corporation S.A. (zavedený výrobce elektrické energie v Řecku, v němž je řecký stát majoritním držitelem akcií, dále jen „PPC“).
(10)
Společnost Larco provozuje huť ve městě Larymna ve středním Řecku. Společnost Larco rovněž vlastní těžební práva ve čtyřech lokalitách v různých částech Řecka: v dolech Agios Ioannis (poblíž města Larymna), v dolech Evia, v dolech Kastoria a v lignitovém dole Servia.
(11)
Společnost Larco byla založena jako nová právnická osoba v roce 1989 po likvidaci společnosti Hellenic Mining and Metallurgical S.A. ve městě Larymna (dále jen „někdejší společnost Larco“). Někdejší společnost Larco je stále v likvidaci, ale její aktiva byla spolu s odpovídajícími závazky v roce 1989 převedena do společnosti Larco. Někdejší společnost Larco je tedy věřitelem nynější společnosti Larco.
2.2. Popis jednotlivých opatření
2.2.1. Opatření 1: nevymáhání dluhu ministerstvem financí
(12)
V dubnu 1998 bylo dosaženo dohody o vyrovnání pohledávek mezi společností Larco a jejími největšími věřiteli, zejména někdejší společností Larco, společností PPC a řeckým státem. Podle dohody z roku 1998 měly být závazky společnosti Larco vůči těmto věřitelům spravovány s úrokem 6 % per annum (dále jen „p.a.“). Dluh vůči řeckému státu nicméně zůstal stabilní či přinejmenším od roku 2004 mírně vzrostl (6), zatímco závazky vůči společnosti PPC a někdejší společnosti Larco byly vyrovnány či poklesly (7).
(13)
Zdá se tedy, že stát nakládal se svými pohledávkami za společností Larco jiným způsobem než druzí dva věřitelé.
2.2.2. Opatření 2: státní záruka poskytnutá v roce 2008
(14)
Dne 22. prosince 2008 poskytl stát záruku za úvěr pro společnost Larco od banky ATE ve výši 30 milionů EUR. Záruka se vztahovala na 100 % úvěru po dobu až 3 let a prémie za záruku činila 1 % p.a.
2.2.3. Opatření 3: navýšení kapitálu v roce 2009
(15)
V roce 2009 s ohledem na záporné hodnoty vlastního kapitálu správní rada společnosti Larco navrhla navýšit základní kapitál o 134 milionů EUR, což všichni tři akcionáři schválili. Nicméně pouze řecký stát využil svá práva v plném rozsahu, zatímco banka NBG využila svá práva částečně a společnost PPC se na navýšení kapitálu nijak nepodílela. Na navýšení základního kapitálu se nepodíleli žádní noví akcionáři.
(16)
Skutečné navýšení základního kapitálu činilo pouze o 65,5 milionu EUR, z čehož stát přispěl přibližně 45 miliony EUR (69 % celkového kapitálového vkladu) a banka NBG přispěla 20,5 milionu EUR (31 %). I přes obtížnou finanční situaci společnosti Larco se zdá, že navýšení kapitálu nebylo založeno na restrukturalizačním plánu, který by obnovil životaschopnost společnosti, zatímco banka NBG podle všeho odepsala účetní hodnotu společnosti „protože banka NBG nepředpokládá, že získá zpět účetní hodnotu investice, jelikož společnost čelí vážným finančním problémům“ (8) (viz 45. bod odůvodnění rozhodnutí ze dne 6. března 2013).
2.2.4. Opatření 4: státní záruka poskytnutá v roce 2010
(17)
Dne 10. května 2010 poskytl stát záruku na krytí záruční listiny, aby banka NGB poskytla společnosti Larco částku ve výši 10,8 milionu EUR. Záruka pokryla 100 % záruční listiny, byla poskytnuta na neomezenou dobu a prémie za záruku činila 2 % p.a.
2.2.5. Opatření 5: záruční listiny místo zaplacení daňové pokuty předem v roce 2010
(18)
V roce 2010 řecké daňové orgány provedly audit účetní závěrky společnosti Larco a odmítly účetní zpracování určitých ztrát plynoucích ze zajišťovacích smluv pro ceny niklu. Z důvodu nesprávného zaúčtování ztrát byla uložena daňová pokuta ve výši 190 milionů EUR (9).
(19)
Společnost Larco tuto daňovou pokutu následně napadla u řeckých soudů. Podle řeckých právních předpisů platí (10), že subjekt, který je povinen uhradit daňovou pokutu, musí z této pokuty předem splatit 25 %, aby ji mohl u soudu napadnout (v tomto případě 25 % částky odpovídá 47 milionům EUR).
(20)
V případě společnosti Larco však řecký správní soud rozhodl, že ji zprostí povinnosti zaplatit 25 % daňové pokuty předem, a tuto povinnost nahradil povinností uložit záruční listiny na částku ve výši pouhých 1,5 milionu EUR.
2.2.6. Opatření 6: státní záruky poskytnuté v roce 2011
(21)
Dne 30. prosince 2011 řecký stát poskytl dvě záruky na dva úvěry ve výši 30 milionů EUR a 20 milionů EUR od banky ATE. Jeden z úvěrů (ve výši 20 milionů EUR) byl v okamžiku, kdy byla záruka poskytnuta, po termínu splatnosti. Záruky zajišťovaly 100 % pokrytí dluhu a prémie činila 1 % p.a.
2.3. Důvody pro zahájení formálního vyšetřovacího řízení
(22)
V rozhodnutí ze dne 6. března 2013 (18.-25. bod odůvodnění) dospěla Komise k předběžnému závěru, že společnost Larco může být od roku 2007 považována za podnik v obtížích ve smyslu pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci (11). Vzhledem k tomu dospěla Komise k předběžnému závěru, že všech šest opatření představuje státní podporu a vyjádřila pochybnosti ohledně slučitelnosti těchto opatření s vnitřním trhem.
(23)
V případě, že by dotčená opatření představovala státní podporu, byla by poskytnuta v rozporu s požadavky na oznámení a pozastavení stanovenými v čl. 108 odst. 3 Smlouvy.
3. PŘIPOMÍNKY ŘECKA
3.1. Podnik v obtížích
(24)
Ve svých připomínkách v rámci formálního vyšetřovacího řízení řecké orgány tvrdily, že společnost Larco nebyla v letech 2008 a 2009 podnikem v obtížích, protože zaznamenané ztráty byly způsobeny poklesem celosvětové ceny feroniklu v tomto období. Řecké orgány tvrdily, že společnost Larco byla podnikem v obtížích až od roku 2010.
3.2. Opatření 1: nevymáhání dluhu ministerstvem financí
(25)
Řecké orgány namítly, že státní úvěr pro společnost Larco v podstatě nepředstavuje státní prostředky, protože to byl původně soukromý úvěr poskytnutý organizací pro restrukturalizaci podniků (Organisation for Entreprise Restructuring S.A., dále jen „OER“). Když organizace OER procházela likvidací podle zákona č. 2741/1999, všechny její pohledávky byly převedeny na stát.
(26)
Dále řecké orgány vysvětlily, že dohoda o vyrovnání pohledávek z roku 1998 obsahovala zvláštní pravidla pro správu a vymáhání nesplacených pohledávek, která se měla použít na konci každého účetního období následujícím způsobem:
a)
pokud by společnost Larco zaznamenala během účetního období zisk, byly by věřitelům nejdříve splaceny vzniklé úroky (6 % p.a.) a až poté jistina;
b)
po splacení úroků by si společnost Larco ponechala určitou částku ze zisků na investice;
c)
po použití bodů a) a b) by jakýkoliv zisk, který zůstal na účtech společnosti Larco, byl rozdělen poměrným způsobem mezi věřitele společnosti Larco.
(27)
Pokud by společnost Larco po roce 1999 nevykázala žádný zisk, věřitelé měli právo dosáhnout splacení pohledávky prostřednictvím různých prostředků, jako například považovat platbu za splatnou, kapitalizace dluhu atd. Věřitelé nicméně nebyli oprávněni k jakékoliv nucené exekuci nesplacené pohledávky, jako je například zabavení aktiv společnosti nebo nucené zahájení konkurzního řízení vůči dotčené společnosti.
(28)
Do roku 2003 věřitelé obdrželi vzniklý úrok, jak bylo dohodnuto. V letech 2004-2007 společnost Larco nedosáhla žádného zisku, a tudíž nedošlo ke splacení vzniklého úroku. V roce 2007 uzavřela společnost PPC se společností Larco dohodu o surovinách, kterou schválili všichni věřitelé a podle níž společnost Larco dodávala společnosti PPC lignit, čímž snižovala výši pohledávky. Pohledávka vůči společnosti PPC byla zcela splacena v roce 2011.
(29)
Správce majetku někdejší společnosti Larco pokračoval ve vymáhání dluhu soudní cestou a zdá se, že určitá částka již byla splacena. Do roku 2011 někdejší společnost Larco na základě dohody z roku 1998 vymohla 5 milionů EUR nesplacené pohledávky. Vzhledem k tomu, že někdejší společnost Larco též měla dluhy vůči řeckému státu, vymohl řecký stát celou částku těchto 5 milionů EUR.
(30)
Pokud jde o přímý dluh společnosti Larco vůči řeckému státu, řecký stát společnosti Larco pravidelně zasílal faktury na roční částky dluhu včetně ročních vzniklých úroků.
(31)
Řecké orgány tudíž tvrdily, že dluh plynoucí z dohody z roku 1998 nemůže představovat státní prostředky a že společnost Larco v žádném případě nezískala selektivní výhodu.
3.3. Opatření 2: státní záruka poskytnutá v roce 2008
(32)
Řecké orgány se odvolaly na sdělení Komise o zárukách (12), a zejména na bod 3.2 tohoto sdělení, který obsahuje podmínky, za nichž Komise může vyloučit státní podporu v případě individuální záruky. Podle řeckých orgánů:
a)
společnost Larco nebyla podnikem v obtížích v okamžiku, kdy byla záruka poskytnuta;
b)
rozsah záruky mohl být náležitě poměřen v okamžiku, kdy byla záruka udělena;
c)
záruka byla poskytnuta na dluhové cenné papíry (dluhopisy), a mohla tudíž přesáhnout 80 % výše nesplaceného úvěru;
d)
1 % prémie zaplacená za záruku byla běžnou tržní cenou zohledňující finanční situaci společnosti Larco.
(33)
Řecké orgány tedy tvrdily, že státní záruka poskytnutá v roce 2008 nepředstavuje státní podporu.
(34)
Řecké orgány objasnily, že opatření 2 bylo uděleno na základě ministerského rozhodnutí YA 2/93378/0025 ze dne 22. prosince 2008 a pokrývalo přesnou částku 30 000 000 EUR.
3.4. Opatření 3: navýšení kapitálu v roce 2009
(35)
Řecké orgány uvedly, že důvodem účasti státu na navýšení kapitálu bylo ochránit hodnotu společnosti kvůli její nadcházející privatizaci a za účelem provedení plánu restrukturalizace. Ve svém rozhodnutí stát zohlednil růstový potenciál společnosti Larco, hodnotu aktiv společnosti, celkovou situaci na trhu s feroniklem, jakož i restrukturalizační opatření a opatření ke snížení nákladů.
(36)
Banka NBG poskytla 31 % částky určené k navýšení kapitálu. Na rozdíl od řeckého státu se banka NBG rozhodla využít svá práva pouze částečně. Řecké orgány namítly, že záměrem banky NBG bylo udržet určitou kontrolu nad společností, a že tudíž její kroky by neměly být považovány za nedostatek důvěry v budoucnost společnosti Larco. Banka NBG opravdu snížila svůj podíl ve společnosti Larco na nezbytné minimum podle řeckých právních předpisů, aby měla právo veta nad některými důležitými rozhodnutími správní rady.
(37)
Třetí akcionář, společnost PPC, výslovně rozhodl, že se nebude podílet na navýšení kapitálu, a souhlasil tudíž, že se jeho akciový podíl sníží. Řecké orgány uvedly, že se společnost PPC rozhodla nezúčastnit se navýšení kapitálu z toho důvodu, že jejím záměrem bylo umožnit státu, aby získal větší akcionářský podíl kvůli privatizaci společnosti.
(38)
Na závěr řecké orgány uvedly, že stát jednal jako investor v tržním hospodářství, a že tedy navýšení kapitálu v roce 2009 nepředstavovalo státní podporu.
(39)
Pokud jde o datum poskytnutí záruky, řecké orgány neposkytly přesvědčivé informace. Ze zápisu z valné hromady vyplývá, že řecký stát poskytl 15 000 000 EUR na navýšení základního kapitálu dne 15. dubna 2009 na základě dokumentu Οικ2/27694/0025 ministerstva financí vzhledem k celkovému příspěvku státu na navýšení základního kapitálu, který dosáhl výše 44 999 999,40 EUR. V účetní závěrce společnosti Larco z roku 2009 je uvedeno, že o navýšení kapitálu bylo rozhodnuto dne 14. května 2009, ale neobjasňuje se, kdy se vklad nového kapitálu fakticky uskutečnil.
3.5. Opatření 4: státní záruka poskytnutá v roce 2010
(40)
Řecké orgány vysvětlily, že v rámci dohody z roku 1998 někdejší společnost Larco trvale usilovala o splacení částky, jež jí dlužila společnost Larco, u řeckých soudů a byla vydána řada rozsudků a rozhodnutí o neplatnosti, mimo jiné i ve věci dluhu ve výši 10,5 milionu EUR (13).
(41)
V rámci odvolání, které společnost Larco podala, a vzhledem k nebezpečí, že dojde k nenapravitelné škodě, pozastavil řecký nejvyšší soud splácení dluhu ve výši přibližně 10,5 milionu EUR až do konečného rozsudku příslušného soudu. Toto pozastavení bylo uděleno pod podmínkou, že společnost Larco poskytne někdejší společnosti Larco záruční listinu na výše uvedenou částku. Banka NBG poskytla společnosti Larco záruční listinu na částku přibližně 10,8 milionu EUR (10,5 milionu EUR původně napadeného dluhu + 0,3 milionu EUR na soudní výlohy a poplatky). Záruční listina byla následně pokryta státní zárukou na celou částku s prémií 2 % p.a. na neomezenou dobu.
(42)
Řecké orgány vysvětlily, že opatření bylo poskytnuto státem jako akcionářem s cílem splnit podmínky nutné pro pozastavení splácení a pro ochranu státních investic před dluhy po lhůtě splatnosti. V opačném případě by pozastavení splácení nebylo použitelné a někdejší společnost Larco by měla právo vymáhat splacení pohledávky, a to případně i zabavením aktiv společnosti Larco, která by se tak stala insolventní. Podle řeckých orgánů by banka NBG záruční listinu bez státní záruky neposkytla.
(43)
Řecké orgány objasnily, že opatření 4 bylo poskytnuto na základě ministerského rozhodnutí YA 2/923/0025 ze dne 10. května 2010 a vztahuje se na částku ve výši přesně 10 510 824,95 EUR a na částku 310 000 EUR na soudní poplatky a náklady, tedy na celkovou částku 10 820 824,95 EUR.
3.6. Opatření 5: záruční listiny místozaplacení daňové pokuty předem v roce 2010
(44)
Řecké orgány objasnily, že dotčené opatření se týká spíše dodatečné daně než daňové pokuty. Dodatečná daň byla vyměřena proto, že daňové orgány nesouhlasily s tím, že by ztráty vyplývající ze zajišťovacích smluv měly být odvozeny z čistých příjmů společnosti Larco, jak tvrdila společnost Larco. Řecké orgány rovněž upřesnily, že společnost Larco byla soudem vyzvána, aby poskytla záruční listiny v celkové hodnotě 4,7 milionu EUR.
(45)
Řecké orgány předložily důkazy o tom, že společnost Larco byla na základě obecného právního předpisu oprávněna nahradit platbu dodatečné daně předem záručními listinami. Soud v rozsudku, který umožnil společnosti Larco nahradit platbu dodatečné daně předem záručními listinami v souladu s vnitrostátními právními předpisy (14), použil ověření vyváženosti a zvážil přínos pro věřitele (stát) a životaschopnost dlužníka (společnost Larco), a rozhodl proto o dočasném pozastavení povinnosti předem zaplatit 47 milionů EUR (což představuje 25 % dodatečné daně) a o nahrazení této platby záruční listinou v celkové hodnotě 4,7 milionu EUR. Toto pozastavení mělo být v platnosti až do vydání konečného rozsudku ve sporu týkajícím se uložení dodatečné daně, který společnost Larco zahájila proti státu pro vyměření dodatečné daně.
(46)
Kromě toho řecké orgány uvedly, že rozhodnutí vnitrostátních soudů nemohou být připisována státu.
(47)
Řecké orgány rovněž vysvětlily, že navzdory tomuto dočasnému pozastavení stát prakticky zrušil finanční dopad tohoto pozastavení započtením dodatečné daně, kterou měla společnost Larco zaplatit, proti částce, kterou měl společnosti Larco zaplatit stát, např. vrácením přeplatku na dani z příjmu nebo na DPH. To bylo umožněno pozdějšími předpisy pro zrychlení výběru daní v Řecku.
(48)
To znamená, že stát již zjevně ve skutečnosti získal minimálně 16,1 milionu EUR z dlužné částky, pokud jde o zaplacení dodatečné daně společností Larco předem.
3.7. Opatření 6: státní záruky poskytnuté v roce 2011
(49)
Řecké orgány objasnily, že ani jeden z těchto dvou úvěrů, pro které byly poskytnuty záruky, nebyl po lhůtě splatnosti. Úvěr ve výši 20 milionů EUR poskytla banka ATE jako refinancování staršího úvěru ve výši 20 milionů EUR, který byl po splatnosti.
(50)
Řecké orgány uvedly, že ani jedna státní záruka se netýkala státních prostředků, protože stát společnosti Larco dlužil 60 milionů EUR na přeplatcích za DPH. Proto kdyby bylo třeba splatit záruky, tyto částky mohly kompenzovat nesplacené pohledávky státu.
(51)
Orgány rovněž tvrdily, že i kdyby opatření představovalo podporu, mělo by být považováno za slučitelné s vnitřním trhem, protože byly dodrženy požadavky dočasného rámce (15) a příslušného dočasného řeckého systému pro úvěrové záruky (dále jen „dočasný systém záruk“) (16). Orgány se zejména domnívaly, že kromě toho, že společnost Larco byla v době poskytnutí opatření podnikem v obtížích, byly splněny ostatní podmínky dočasného systému záruk:
a)
společnost Larco byla velkým podnikem;
b)
úvěr ve výši 30 milionů EUR byl investičním úvěrem, zatímco úvěr ve výši 20 milionů EUR byl úvěrem na refinancování staršího úvěru, který byl poskytnut na investiční účely;
c)
záruky byly poskytnuty před koncem roku 2011;
d)
celková částka dvou zaručených úvěrů přesáhla roční mzdové náklady společnosti Larco pouze částkou 3 miliony EUR;
e)
záruky se vztahují na 100 % úvěru, ale takové opatření bylo jedinou možností, jak mohla společnost Larco získat přístup k financování s ohledem na zvláštní situaci řeckého hospodářství;
f)
záruky obsahovaly prémii 1 % p.a., která by měla být považována za tržní prémii.
(52)
Dále řecké orgány uvedly, že v případě, že by Komise dospěla k závěru, že toto opatření představuje podporu a nebyly splněny podmínky dočasného systému záruk, opatření mělo být považováno za podporu na záchranu. Tato podpora by měla být považována za oznámenou, protože Komise byla o tomto opatření informována v odpovědi v dotazníku ze dne 16. března 2012, kdy věc byla ve fázi předběžného šetření z moci úřední.
(53)
Podle řeckých orgánů byla pomoc v souladu s požadavky pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci, neboť:
a)
se jednalo o likviditní podporu ve formě úvěrových záruk;
b)
byla opodstatněna závažnými sociálními problémy a neměla významně nepříznivé vedlejší účinky na jiné členské státy;
c)
řecké orgány připravovaly plán restrukturalizace ve spolupráci s Komisí;
d)
byla omezena na částku potřebnou k udržení podniku v provozu po omezenou dobu;
e)
respektovala podmínku „jednou a dost“, neboť společnost Larco nebyla příjemcem podpory na záchranu či restrukturalizaci v minulosti;
f)
společnost Larco předložila státu obchodní plán odůvodňující nutnost financování ve výši 30 milionů EUR na investice.
(54)
Řecké orgány objasnily, že opatření 6 bylo přijato na základě i) ministerského rozhodnutí YA 2/95156/0025 ze dne 30. prosince 2011 pokrývajícího přesnou částku ve výši 30 000 000 EUR a ii) ministerského rozhodnutí YA 2/95161/0025 ze dne 30. prosince 2011 týkajícího se částky ve výši přesně 20 000 000 EUR.
4. HODNOCENÍ
(55)
Toto rozhodnutí se v úvodu zabývá otázkou, zda je společnost Larco podnikem v obtížích ve smyslu pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci. Následně rozhodnutí posoudí, zda zkoumaná opatření představují státní podporu vůči společnosti Larco ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy, a konečně zda taková podpora je slučitelná s vnitřním trhem.
4.1. Obtíže společnosti Larco
(56)
V rozhodnutí ze dne 6. března 2013, a to zejména v 18.-25. bodu odůvodnění tohoto rozhodnutí, Komise dospěla k předběžnému závěru, že v době, kdy bylo poskytnuto šest dotčených opatření, byla společnost Larco podnikem v obtížích. V tabulce jsou uvedeny klíčové finanční údaje společnosti Larco v období 2007-2011:
Klíčové finanční údaje společnosti Larco v období 2007-6/2012 (v milionech EUR)
2007
2008
2009
2010
2011
H1 2012 (17)
Obrat
549,3
284
98,8
239
311
154,6
Zisk před zdaněním
23
- 116
- 105
6,4
6,5
- 12,2
Základní kapitál
163,8
163,8
109
109
109
109
Vlastní kapitál
104
- 0,4
- 35
- 31
- 26
- 39
Celkový dluh
141,2
230,1
233,9
261,8
262,7
326,0
Dluh/ vlastní kapitál (poměr)
1,3
- 575,0
- 6,6
- 8,3
- 10,1
- 8,4
(57)
Bod 10 písm. a) pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci uvádí, že společnost s ručením omezeným se považuje za podnik v obtížích, pokud u ní „došlo ke ztrátě více než poloviny zapsaného kapitálu a kde ke ztrátě více než jedné čtvrtiny tohoto kapitálu došlo za posledních 12 měsíců“. To odráží předpoklad, že společnost prodělávající značné ztráty zapsaného (základního) kapitálu nebude schopna zastavit ztráty, které téměř jistě povedou k ukončení podnikatelské činnosti v krátkodobém nebo střednědobém horizontu (jak je uvedeno v bodě 9 pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci).
(58)
Kromě toho podle bodu 11 pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci může být společnost považována za podnik v obtížích „tehdy, kdy jsou patrné typické příznaky podniku v obtížích, například narůstající ztráta, klesající obrat, rostoucí skladové zásoby, nadbytečná kapacita, slábnoucí peněžní tok, narůstající dluh, narůstající úroky a klesající nebo nulová hodnota čistých aktiv“. V tomto ohledu podle Tribunálu existence „záporného vlastního kapitálu, což může být […] považováno za významný ukazatel finančních potíží podniku“ (18).
(59)
Podle účetních závěrek společnosti Larco v období od roku 2007 do 1. pololetí roku 2012 základní kapitál společnosti neklesl o více než polovinu. Nicméně ve stejném období vlastní kapitál společnosti dosáhl záporných hodnot. Komise v předchozích případech měla za to, že pokud společnost má záporný vlastní kapitál, znamená to, že celý základní kapitál této společnosti byl ztracen, a a priori se předpokládá, že kritéria uvedená v bodě 10 písm. a) pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci jsou splněna (19).
(60)
V případě společnosti Larco se Komise domnívá, že základní kapitál této společnosti se pouze zdánlivě nesnížil o více než polovinu, protože společnost nepřijala náležitá opatření, jež v takové situaci stanoví řecké právní předpisy (20). Příslušná opatření se zaměřují na změnu hodnoty vlastního kapitálu společnosti z negativní na pozitivní a zároveň na jeho zvyšování na odpovídající úroveň. Takovými opatřeními by mohla být buď kapitalizace ztrát, nebo zvýšení kapitálu, anebo obojí.
(61)
V této souvislosti se Komise domnívá, že kapitalizace ztrát by měla za následek ztrátu celého základního kapitálu společnosti, protože kumulované ztráty byly vyšší než základní kapitál. Z tohoto důvodu se Komise domnívá, že v tomto případě jsou od roku 2008 splněna kritéria stanovená v bodě 10 písm. a) pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci.
(62)
Kromě toho, pokud jde o kritéria stanovená v bodě 11 pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci, ve společnosti Larco došlo od roku 2007 do roku 2009 k výraznému poklesu obratu a v letech 2008 a 2009 k významným ztrátám, a to v celkové výši 221 milionů EUR (116 milionů EUR a 105 milionů EUR). V letech 2010 a 2011 se společnosti zvýšil obrat i zisky, ale tento nárůst nebyl dostatečný k tomu, aby došlo k finančnímu zotavení společnosti. Během téhož období vlastní kapitál společnosti zůstal záporný a její dluh nadále rostl. Navíc operace společnosti Larco byly v 1. pololetí roku 2012 opět ztrátové.
(63)
Komise nesouhlasí s argumentem řeckých orgánů, že společnost Larco nebyla v průběhu let 2008 a 2009 v obtížích, protože ztráty byly způsobeny snížením ceny feroniklu.
(64)
Za prvé, skutečnost, že pokles cen feroniklu vedl ke ztrátám a přispěl k obtížím společnosti Larco, neomlouvá sama o sobě zjištění, že společnost Larco vykazovala obvyklé rysy podniku v obtížích. Zdravá firma by musela přizpůsobit své náklady takovým cenovým změnám, aby zabránila ztrátám.
(65)
Za druhé, v letech 2008 a 2009 měla společnost záporný vlastní kapitál a její dluh rostl (nárůst o 63 % mezi lety 2007-2008). I když se cena feroniklu a obrat společnosti po roce 2010 výrazně zvýšily, pozdější finanční výsledky společnosti Larco naznačují, že její obtíže přetrvávaly. Proto nelze dospět k závěru, že ztráty z roku 2008 a 2009 byly pouze důsledkem nízkých cen feroniklu.
(66)
S ohledem na výše uvedené skutečnosti dospěla Komise k závěru, že společnost Larco byla podnikem v obtížích ve smyslu pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci v době, kdy jí bylo poskytnuto šest dotčených opatření.
4.2. Existence státní podpory
(67)
V čl. 107 odst. 1 Smlouvy se stanoví, že podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou - pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy - neslučitelné s vnitřním trhem.
(68)
V souladu s ustálenou praxí Komise, a jak bylo potvrzeno judikaturou, kritériem pro posouzení, zda transakce mezi veřejnoprávním subjektem a podnikem je státní podporou, je zásada investora v tržním hospodářství nebo zásada věřitele v tržním hospodářství (21). Z této zásady plyne, že pokud stát jedná na trhu jako komerční hospodářský subjekt, musí tak učinit způsobem srovnatelným se soukromým subjektem. Pokud stát tak nečiní, může se jednat o státní podporu. Jinými slovy, ukazatelem pro posouzení, zda transakce zahrnuje státní podporu, je to, zda by se soukromý subjekt v podobné situaci choval stejným způsobem. Při uplatňování této zásady nelze jako důvody pro udělení podpůrných opatření vzít v úvahu jiná než hospodářská hlediska.
4.2.1. Opatření 1: nevymáhání dluhu ministerstvem financí
(69)
Na základě dostupných informací nemůže Komise souhlasit s tvrzením řeckých orgánů, že úvěr od organizace OER byl soukromým úvěrem. Podle řeckého zákona č. 1386/1983 (článek 1) (22), kterým se zřizuje organizace OER, „OER bude fungovat ve prospěch společenského zájmu a pod dohledem státu“. Podle článku 3 téhož zákona byl stát jediným akcionářem organizace OER. Kromě toho měl stát možnost přímo jmenovat předsedu spolu s 2 z 8 členů představenstva a nepřímo i další 4 členy. Z výše uvedeného vyplývá, že zdroje organizace OER jsou v podstatě státními prostředky, a tedy se zdá, že každý úvěr od organizace OER lze považovat za úvěr od státu.
(70)
Důkazy předložené řeckými orgány ukazují, že dluh společnosti Larco vůči organizaci OER (následně převedený na stát) byl pravidelně vykazován a fakturován v souladu s dohodou o vyrovnání pohledávek z roku 1998 a na základě dohody vyrovnání pohledávek z roku 1998. Část dluhu byla splacena, když to umožnila ziskovost společnosti. Společnost Larco v tomto období provedla investice, které snížily splátky, ale tyto investice byly schváleny všemi věřiteli. Podle zmíněné dohody věřitelé neměli nárok na žádnou nucenou exekuci nesplaceného dluhu.
(71)
S ohledem na výše uvedené dospěla Komise k závěru, že opatření 1 je v souladu se zásadou věřitele v tržním hospodářství, protože stát jako věřitel jednal způsobem srovnatelným s chováním soukromého věřitele, protože použil všechny prostředky, které měl k dispozici a ve smluvně dohodnutém rámci, s cílem vymoci svůj dluh.
4.2.2. Opatření 2: státní záruka v roce 2008
(72)
Státní záruky představují riziko pro státní prostředky, protože požadavek na jejich plnění je hrazen ze státního rozpočtu. Navíc jakákoliv záruka, která není řádně zhodnocena, znamená pro stát finanční ztrátu. Kritérium státních prostředků a přičitatelnost státu jsou tedy pro toto opatření splněny a řecké orgány to nezpochybňují.
(73)
Komise nesouhlasí s argumentem řeckých orgánů, že jsou splněny podmínky uvedené v bodě 3.2 sdělení o zárukách. Komise dospěla k závěru, že společnost Larco byla v roce 2008 podnikem v obtížích. Kromě toho roční záruku ve výši 1 % nelze považovat za záruku zohledňující riziko selhání, pokud jde o zaručené úvěry, a to vzhledem ke značným finančním obtížím společnosti Larco a zejména vzhledem k vysokému podílu dluhů k vlastnímu kapitálu v případě této společnosti.
(74)
Komise se domnívá, že rozumný tržní věřitel v tržním hospodářství by společnosti Larco záruku za těchto podmínek neposkytl. Vzhledem k tomu, že opatření bylo poskytnuto selektivně společnosti Larco, dospěla Komise k závěru, že státní záruka poskytnutá v roce 2008 poskytla příjemci selektivní výhodu.
(75)
Společnost Larco působí v odvětví, s jehož produkty se mezi členskými státy obchoduje, a sama vyváží většinu své produkce do jiných členských států. Těžba niklu, tavení a rafinace se kromě Řecka dále děje v 6 členských státech, a to v Rakousku, Finsku, Francii (Nové Kaledonii), Španělsku, Švédsku a Spojeném království (23). S niklem se obchoduje téměř ve všech členských státech (24).
(76)
Zkoumaná opatření umožňují společnosti Larco, aby pokračovala v činnosti jako doposud, a na rozdíl od ostatních konkurentů, kteří se nacházejí ve finančních potížích, nemusí čelit následkům, jež by jinak vyplynuly ze špatných finančních výsledků společnosti. To narušuje hospodářskou soutěž, protože ostatní společnosti, které působí na stejných trzích, se musí bez této státní podpory obejít.
(77)
Proto dospěla Komise k závěru, že opatření 2 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Komise se domnívá, že podpora se rovná výši zaručeného úvěru, protože je nepravděpodobné, že by společnost Larco s ohledem na své ekonomické obtíže nalezla na trhu prostředky financování, a to bez ohledu na podmínky. Jinými slovy, Komise se domnívá, že společnost Larco získala výhodu, která se rovná výši zaručeného úvěru, protože bez státní záruky by nebyla schopna na trhu takové finanční prostředky získat.
(78)
Komise nemá žádné informace o tom, zda byla záruka fakticky uplatněna.
4.2.3. Opatření 3: navýšení základního kapitálu v roce 2009
(79)
Účast státu na navýšení základního kapitálu ve společnosti Larco v roce 2009 zahrnuje státní prostředky a lze ji připsat státu. Toto kritérium je tedy splněno a řecké orgány je nezpochybňují.
(80)
Komise neobdržela ze strany řeckých orgánů žádné přesvědčivé důkazy, které by ospravedlnily jejich tvrzení, že stát jednal jako rozumný investor v tržním hospodářství. Zápisy z valných hromad akcionářů uvedené jako důkaz ve skutečnosti naznačují, že žádný plán restrukturalizace nebyl akcionářům před navýšením základního kapitálu předložen, a to i přesto, že společnost Larco byla podnikem v obtížích. Kromě toho konečná částka navýšení základního kapitálu nakonec nedostačovala k pokrytí záporného vlastního kapitálu společnosti, a proto navýšení nemohlo být považováno za opatření na ochranu hodnoty společnosti a podporu její restrukturalizace.
(81)
Pokud jde o účast banky NBG, Komise připomíná vyjádření Soudního dvora, že „souběžnost sama o sobě i při existenci významných soukromých investic dostačující k učinění závěru o neexistenci podpory ve smyslu čl. 87 odst. 1 ES, když nebyly vzaty v úvahu ostatní relevantní skutkové a právní okolnosti“ (25).
(82)
Ve skutečnosti nelze částečnou účast banky NBG použít jako důkaz o souběžnosti činností mezi státem a soukromými akcionáři, protože banka NBG byla vůči společnosti Larco nejen akcionářem, ale také věřitelem. Její rozhodnutí podílet se částečně na navýšení kapitálu bylo tedy prostředkem, jak ochránit nejen hodnotu své investice, ale také své postavení věřitele.
(83)
Kromě toho stát již poskytl společnosti Larco státní záruku v roce 2008. Tedy, jak stanovuje příslušná judikatura, účast státu na navýšení kapitálu v roce 2009 nelze chápat izolovaně, ale musí být posuzována v souvislosti s jinými podpůrnými opatřeními (26).
(84)
A konečně, v zápisech z valných hromad akcionářů nelze najít oporu pro tvrzení řeckých orgánů, že záměrem společnosti PPC bylo, aby stát dosáhl výrazného většinového podílu. Namísto toho společnost PPC jednoduše prohlásila, že se na navýšení základního kapitálu nebude podílet.
(85)
Komise se proto domnívá, že rozumný tržní investor by se na navýšení základního kapitálu společnosti Larco za těchto podmínek nepodílel. Vzhledem k tomu, že opatření bylo poskytnuto selektivně společnosti Larco, dospěla Komise k závěru, že účast státu na navýšení kapitálu v roce 2009 poskytla příjemci selektivní výhodu.
(86)
Z důvodů uvedených v 75. a 76. bodě odůvodnění vyplývá, že toto opatření může ovlivnit obchod mezi členskými státy a narušit hospodářskou soutěž.
(87)
Proto dospěla Komise k závěru, že opatření 3 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Vzhledem k tomu, že není zpochybněno, že stát plně vykonával svá práva na navýšení základního kapitálu [nejasné], hodnota opatření 3 dosahuje částky 44 999 999,40 EUR.
(88)
Pokud jde o datum poskytnutí příspěvku, ze zápisu z valné hromady konané dne 14. května 2009 vyplývá, že řecký stát poskytl 15 000 000 EUR na navýšení základního kapitálu dne 15. dubna 2009 (27) s cílem navýšit základní kapitál [nejasné] příspěvkem státu v celkové hodnotě 44 999 999,40 EUR. Komise nemá informace o datu, kdy byla poskytnuta zbývající částka příspěvku státu na navýšení základního kapitálu společnosti.
4.2.4. Opatření 4: státní záruka poskytnutá v roce 2010
(89)
Ze stejných důvodů jako u opatření 2 je pro opatření 4 splněno kritérium státních prostředků a přičitatelnosti státu a řecké orgány to nezpochybnily.
(90)
Komise uznává, že poskytnutí záruky v případech podobných tomuto případu může být běžnou obchodní praxí akcionářů. Avšak vzhledem k tomu, že banka NBG byla také akcionářem společnosti Larco, se Komise domnívá, že by pro akcionáře bylo obvyklé úměrně sdílet expozici plynoucí z dotčené záruky. Místo toho stát na sebe vzal veškeré riziko plynoucí z poskytnutí záruky na úvěr, zatímco společnost Larco byla v obtížích a její dluh narůstal.
(91)
Pokud jde o opatření 2, podmínky uvedené v bodě 3.2 sdělení o zárukách nejsou ani pro toto opatření splněny, protože dluhová prémie ve výši 2 % nemůže být považována za prémii zohledňující riziko selhání společnosti Larco.
(92)
Komise se proto domnívá, že rozumný věřitel v tržním hospodářství by společnosti Larco za těchto podmínek záruku neposkytl. Vzhledem k tomu, že toto opatření bylo poskytnuto selektivně společnosti Larco, dospěla Komise k závěru, že zárukou byla příjemci poskytnuta selektivní výhoda.
(93)
Z důvodů uvedených v 75. a 76. bodě odůvodnění vyplývá, že toto opatření může ovlivnit obchod mezi členskými státy a narušit hospodářskou soutěž.
(94)
Proto Komise dospěla k závěru, že opatření 4 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Komise se domnívá, že výše podpory se rovná zaručené částce, protože je jasné, že bez ohledu na podmínky by žádný rozumný subjekt na trhu nebyl schopen zaručit pro společnost Larco tuto částku vzhledem k ekonomickým obtížím společnosti. Jinými slovy, Komise se domnívá, že společnost Larco získala výhodu ve výši zaručené částky, protože bez státní záruky by společnost Larco nemohla na trhu získat žádné záruky.
(95)
Komise nemá žádné informace o tom, zda byla záruka fakticky uplatněna.
4.2.5. Opatření 5: záruční listiny místo zaplacení dodatečné daně předem v roce 2010
(96)
Komise bere na vědomí vysvětlení předložená řeckými orgány, pokud jde o skutkový rámec opatření 5.
(97)
S ohledem na důkazy předložené řeckými orgány Komise souhlasí s tím, že právo nahradit platbu dodatečné daně předem záruční listinou bylo společnosti uděleno soudem na základě objektivních kritérií, která by se použila na jakoukoliv společnost v podobné situaci. Proto dospěla Komise k závěru, že opatření 5 nezahrnovalo selektivní výhodu pro společnost Larco.
4.2.6. Opatření 6: státní záruky poskytnuté v roce 2011
(98)
Komise bere na vědomí vysvětlení poskytnutá řeckými orgány, pokud jde o skutkový rámec pro opatření 6.
(99)
Komise nesouhlasí s řeckými orgány, že opatření 6 nezahrnuje státní prostředky. Za prvé, jak je vysvětleno u opatření 2, státní záruky ohrožují prostředky státu, protože jejich plnění je vypláceno ze státního rozpočtu. Kromě toho jakákoliv záruka, která není řádně zhodnocena tržní prémií, znamená pro stát finanční ztrátu. Navíc argument o nesplacených pohledávkách DPH ve výši 60 milionů EUR se zdá být v rozporu s připomínkami k opatření 5, kde řecké orgány tvrdily, že úmyslně a v souladu se zákonem nevrátily dlužnou DPH, a to s cílem kompenzovat pozastavení platby dodatečné daně předem.
(100)
Komise se proto domnívá, že kritérium státních prostředků a přičitatelnosti státu je u tohoto opatření splněno.
(101)
Ani pro toto opatření, podobně jako u opatření 2 a 4, nejsou splněny podmínky uvedené v bodě 3.2 sdělení o zárukách.
(102)
Komise se proto domnívá, že rozumný věřitel v tržním hospodářství by společnosti Larco záruku za těchto podmínek neposkytl. Vzhledem k tomu, že toto opatření bylo společnosti Larco poskytnuto selektivně, dospěla Komise k závěru, že zárukou byla příjemci poskytnuta selektivní výhoda.
(103)
Z důvodů uvedených v 75. a 76. bodě odůvodnění vyplývá, že toto opatření může ovlivnit obchod mezi členskými státy a narušit hospodářskou soutěž.
(104)
Proto došla Komise k závěru, že opatření 6 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Pokud jde o opatření 2, Komise se domnívá, že výše podpory se rovná částce zaručených úvěrů, protože je nepravděpodobné, že by společnost Larco vzhledem ke svým ekonomickým obtížím nalezla na trhu financování bez ohledu na podmínky.
(105)
Komise nemá žádné informace o tom, zda byla záruka fakticky uplatněna.
4.2.7. Závěr ohledně existence státní podpory
(106)
S ohledem na výše uvedené se Komise domnívá, že opatření 1 a 5 nepředstavují státní podporu, zatímco opatření, 2, 3, 4 a 6 představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
(107)
To znamená, že státní podpora plynoucí z opatření 2 činí 30 000 000 EUR poskytnutých dne 22. prosince 2008. Státní podpora plynoucí z opatření 3 činí 44 999 999,40 EUR, ale je třeba, aby řecké orgány upřesnily datum (data), kdy byla podpora poskytnuta. Státní podpora plynoucí z opatření 4 činí 10 820 824,95 EUR a byla poskytnuta dne 10. května 2010 a celková státní podpora plynoucí z opatření 6 činí 50 000 000 EUR (součet 30 000 000 EUR + 20 000 000 EUR) poskytnutých dne 30. prosince 2011.
4.3. Protiprávní podpora
(108)
Opatření 2, 3, 4 a 6 představují státní podporu, která byla poskytnuta v rozporu s povinností týkající se oznámení a povinností nekonat, jež jsou stanoveny v čl. 108 odst. 3 Smlouvy. Tato opatření tudíž představují protiprávní státní podporu.
4.4. Slučitelnost podpory
(109)
Vzhledem k tomu, že určitá opatření představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy, jejich slučitelnost musí být posouzena s ohledem na výjimky stanovené v čl. 107 odst. 2 a 3 Smlouvy.
(110)
Podle judikatury Soudního dvora záleží na rozhodnutí členského státu, zda se bude dovolávat možných důvodů slučitelnosti a prokáže, že jsou splněny podmínky pro takovou slučitelnost (28).
4.4.1. Slučitelnost opatření 2, 4 a 6
(111)
V případě opatření 2 a 4 se řecké orgány nedovolávaly žádných případných důvodů slučitelnosti, protože namítaly, že tato opatření nepředstavují státní podporu.
(112)
Vzhledem k tomu, že tato opatření představují státní podporu, měla by být posuzována s ohledem na jejich slučitelnost podle čl. 107 odst. 3 bodu c) Smlouvy, a zejména podle pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci, neboť společnost Larco byla podnikem v obtížích nejméně od roku 2008. Podle bodu 20 pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci „nemůže být podnik v obtížích považován za prostředek k prosazování jiných politických cílů, dokud není zajištěna jeho životaschopnost. Komise se proto domnívá, že podpora poskytovaná podnikům v obtížích může přispívat k rozvoji hospodářských činností, aniž by nepříznivě ovlivňovala obchod v takové míře, jež by byla v rozporu se zájmem Společenství, pouze pokud budou splněny podmínky uvedené v těchto pokynech.“
(113)
Nicméně, příslušné podmínky pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci (bod 3.1.) nejsou v projednávaném případě splněny. Záruky nebyly ukončeny po 6 měsících a řecké orgány neoznámily plán restrukturalizace, kterým by se obnovila životaschopnost společnosti, přičemž nebyla provedena žádná kompenzační opatření s cílem zmírnit narušení hospodářské soutěže. Neexistuje také žádný důkaz, že podpora byla omezena na nezbytné minimum, zejména prostřednictvím významného vlastního příspěvku příjemce podpory. Úřady nepředložily plán likvidace.
(114)
Pokud jde o opatření 6, řecké orgány namítly, že bylo v souladu s dočasným rámcem a dočasným systémem záruk, a proto je lze v každém případě považovat za podporu na záchranu.
(115)
Komise nesouhlasí s argumenty řeckých orgánů. Domnívá se, že nebyly splněny podmínky dočasného rámce a dočasného systému pojištění vkladů, protože společnost Larco byla podnikem v obtížích. Celková částka obou záruk převýšila roční mzdové náklady společnosti Larco, záruka překročila 90 % úvěru a dluhová prémie ve výši 1 % p.a. nemůže být považována za tržní prémii, jež odráží riziko selhání při splácení zaručené částky.
(116)
Pokud jde o tvrzení, že opatření bylo součástí podpory na záchranu, i když Komise vedla jednání s řeckými úřady o společnosti Larco od roku 2011, úřady se nikdy nezmínily, že záruky poskytnuté v roce 2011 by měly být považovány za podporu na záchranu, a nikdy nic takového neoznámily. Ve skutečnosti ve své odpovědi ze dne 16. března 2012 v dotazníku řecké orgány výslovně prohlásily, že společnost Larco za posledních 10 let z podpory na záchranu a/nebo restrukturalizaci netěžila.
(117)
Příslušné podmínky pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci každopádně nebyly splněny ani v tomto případě. Záruky poskytnuté v roce 2011 nebyly po 6 měsících ukončeny a řecké orgány neoznámily plán restrukturalizace nebo plán likvidace. Obchodní plán odůvodňující potřebu 30 milionů EUR na investice nemůže tvořit základ slučitelného plánu restrukturalizace podle pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci. Důvodem je, že tento plán nesměřoval k obnovení životaschopnosti podniku a neobsahoval žádná plánovaná nebo provedená kompenzační opatření s cílem zmírnit narušení hospodářské soutěže. Kromě toho neexistoval žádný důkaz o tom, že podpora byla omezena na nezbytné minimum, a to zejména prostřednictvím významného vlastního příspěvku příjemce podpory. Úřady neposkytly ani plán likvidace.
(118)
Komise nezjistila žádné další možné důvody pro slučitelnost opatření 2, 4 a 6.
(119)
S ohledem na výše uvedené se Komise domnívá, že opatření 2, 4 a 6 nejsou slučitelná s vnitřním trhem.
4.4.2. Slučitelnost opatření 3
(120)
Řecké orgány neuvedly žádné případné důvody pro slučitelnost opatření 3, protože tvrdily, že toto opatření nepředstavuje státní podporu.
(121)
Vzhledem k tomu, že zmíněné opatření představuje státní podporu, mělo by také být posuzováno s ohledem na svou slučitelnost s pokyny pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci, a to z důvodů uvedených v 112. bodě odůvodnění. Nicméně příslušné podmínky pokynů pro záchranu a restrukturalizaci nejsou ani v tomto případě splněny. Řecké orgány nikdy neoznámily plán restrukturalizace, který by obnovil životaschopnost podniku, a nebyla provedena žádná kompenzační opatření s cílem zmírnit narušení hospodářské soutěže. Neexistuje také žádný důkaz, že podpora byla omezena na nezbytné minimum, a to zejména prostřednictvím významného vlastního příspěvku příjemce podpory.
(122)
Komise nezjistila žádné další možné důvody pro slučitelnost tohoto opatření.
(123)
Na základě těchto skutečností považuje Komise opatření 3 za neslučitelné s vnitřním trhem.
4.5. Navrácení podpory
(124)
Podle Smlouvy a ustálené judikatury Soudního dvora je Komise oprávněna rozhodnout, zda dotyčný členský stát musí zrušit nebo upravit podporu, pokud zjistí, že tato podpora je neslučitelná s vnitřním trhem (29). Soudní dvůr rovněž opakovaně rozhodl, že povinnost členského státu zrušit podporu, kterou Komise prohlásila za neslučitelnou s vnitřním trhem, je upravena tak, aby obnovila předchozí stav (30). V této souvislosti Soudní dvůr stanovil, že tohoto cíle bude dosaženo, jakmile příjemce splatí částky podpory poskytnuté formou protiprávní podpory, čímž ztratí výhodu, kterou měl oproti svým konkurentům na trhu, a situace před obdržením podpory bude obnovena (31).
(125)
V souladu s judikaturou je v čl. 14 odst. 1 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 (32) uvedeno, že „[j]e-li v případech protiprávní podpory přijato záporné rozhodnutí, Komise rozhodne, že dotyčný členský stát učiní všechna nezbytná opatření, aby příjemce podporu navrátil […]“.
(126)
Vzhledem k tomu, že v rozporu s článkem 108 Smlouvy žádné z dotčených opatření nebylo Komisi oznámeno, a je tudíž třeba je považovat za protiprávní a neslučitelnou podporu, musí být tato opatření vrácena, aby byla opět nastolena situace, která na trhu existovala před jejich poskytnutím. Vrácení by se mělo týkat doby, odkdy vznikla příjemci výhoda, tj. odkdy mohl příjemce podporu využívat, až do okamžiku vrácení podpory, a částky, které mají být získány zpět, by měly být úročeny až do okamžiku vrácení podpory.
5. ZÁVĚR
(127)
Opatření 1 a 5 nepředstavují podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
(128)
Řecko protiprávně a v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy provedlo opatření 2, 3, 4 a 6.
(129)
Zejména opatření 2, 4 a 6 (státní záruky poskytnuté v letech 2008, 2010 a 2011) ve prospěch společnosti Larco představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy a jsou neslučitelná s vnitřním trhem, neboť nebyly splněny příslušné podmínky stanovené pokyny pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci a nebyly zjištěny žádné další důvody pro slučitelnost.
(130)
Opatření 3 (účast státu na navýšení kapitálu společnosti Larco v roce 2009) rovněž představuje státní podporu a je neslučitelné se Smlouvou, protože nebyly splněny příslušné podmínky pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci a nebyl zjištěn žádný jiný důvod pro slučitelnost.
(131)
Komise bere na vědomí, že Řecko souhlasilo s tím, aby toto rozhodnutí bylo přijato v anglickém jazyce.
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Nevymáhání dluhu ministerstvem financí a přijetí záručních listin místo platby dodatečné daně předem v roce 2010, což Řecko uplatnilo v případě společnosti Larco, nepředstavují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
Článek 2
Státní podpora ve výši 135 820 824,35 EUR ve formě státních záruk pro společnost Larco General Mining & Metallurgical Company S.A. poskytnutých v letech 2008, 2010 a 2011 a účast státu na navýšení základního kapitálu společnosti v roce 2009 protiprávně poskytnutá Řeckem v rozporu s článkem 108 odst. 3 Smlouvy jsou neslučitelné s vnitřním trhem.
Článek 3
1. Řecko od příjemce zajistí navrácení neslučitelné podpory uvedené v článku 2.
2. Částky, které mají být navráceny, se úročí ode dne, kdy byly dány k dispozici příjemci, až do okamžiku jejich skutečného navrácení.
3. Úroky se vypočítají jako složené úroky v souladu s kapitolou V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (33) ve znění pozdějších předpisů.
4. Pokud jde o opatření 3, Řecko poskytne přesné datum (data), kdy poskytlo svůj příspěvek k navýšení základního kapitálu v roce 2009.
5. Řecko zruší všechny neprovedené platby podpory uvedené v článku 2 s účinností ode dne přijetí tohoto rozhodnutí.
Článek 4
1. Navrácení podpory uvedené v článku 2 musí být okamžité a účinné.
2. Řecko zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno ve lhůtě čtyř měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí.
Článek 5
1. Do dvou měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí Řecko předloží následující informace:
a)
celkovou částku (jistinu a úrok do okamžiku vrácení podpory), která má být příjemcem navrácena,
b)
podrobný popis opatření již přijatých a plánovaných k dosažení souladu s tímto rozhodnutím,
c)
doklady prokazující, že příjemci bylo nařízeno navrácení podpory.
2. Řecko bude Komisi informovat o vývoji vnitrostátních opatření přijatých k provedení tohoto rozhodnutí až do okamžiku úplného navrácení podpory uvedené v článku 2. Na žádost Komise Řecko neprodleně předloží informace o opatřeních již přijatých a plánovaných k dosažení souladu s tímto rozhodnutím a poskytne rovněž podrobné informace o částkách podpory a úrocích, které příjemce již vrátil.
Článek 6
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 27. března 2014.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 27ης Μαρτίου 2014
σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.34572 (13/C) (ex 13/NN) που χορήγησε η Ελλάδα προς τη ΛΑΡΚΟ Γενική Μεταλλευτική & Μεταλλουργική Εταιρεία ΑΕ
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 1818]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2014/539/EΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και συγκεκριμένα το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α,
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στο πλαίσιο του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής της, η Ελλάδα θέσπισε ένα πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων (2). Η ΛΑΡΚΟ Γενική Μεταλλευτική & Μεταλλουργική ΑΕ (εφεξής «ΛΑΡΚΟ») έχει χαρακτηριστεί ως κρατική εταιρεία προς ιδιωτικοποίηση.
(2)
Τον Μάρτιο του 2012, το Ταμείο Αξιοποίησης της Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (εφεξής «ΤΑΙΠΕΔ») (3) ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με τη σχεδιαζόμενη ιδιωτικοποίηση της ΛΑΡΚΟ. Προκειμένου να διασαφηνισθεί κατά πόσον θα μπορούσαν να ανακύψουν ζητήματα κρατικών ενισχύσεων στο εν λόγω σχέδιο ιδιωτικοποίησης, η Επιτροπή κίνησε αυτεπαγγέλτως τη διαδικασία στην παρούσα υπόθεση και άρχισε την προκαταρκτική αξιολόγησή της τον Απρίλιο του 2012.
(3)
Στο πλαίσιο αυτών των συζητήσεων, κατέστη εμφανές από την απάντηση των ελληνικών αρχών στο ερωτηματολόγιο της 16ης Μαρτίου 2012 ότι η ΛΑΡΚΟ είχε ήδη επωφεληθεί από κρατικές ενισχύσεις. Η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες με ηλεκτρονικά μηνύματα της 18ης Απριλίου 2012, της 24ης Απριλίου 2012, της 5ης Ιουλίου 2012, της 22ας Αυγούστου 2012 και της 7ης Δεκεμβρίου 2012, και με επιστολές της 4ης Μαΐου 2012 και της 14ης Ιανουαρίου 2013, στα οποία οι ελληνικές αρχές απάντησαν στις 20 Απριλίου 2012, στις 26 Απριλίου 2012, στις 3 Οκτωβρίου 2012, στις 13 Νοεμβρίου 2012, στις 15 Νοεμβρίου 2012, στις 7 Δεκεμβρίου 2012, στις 24 Δεκεμβρίου 2012 και στις 18 Ιανουαρίου 2013. Πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και εκπροσώπων των ελληνικών αρχών στις 30 Απριλίου 2012 και στις 11 Σεπτεμβρίου 2012 στην Αθήνα, και στις 25 Ιανουαρίου 2013 στις Βρυξέλλες.
(4)
Με επιστολή της 6ης Μαρτίου 2013 («η απόφαση της 6ης Μαρτίου 2013»), η Επιτροπή ενημέρωσε την Ελλάδα ότι αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης σχετικά με ορισμένα μέτρα ενίσχυσης που περιγράφονται στο τμήμα 2.2 παρακάτω («η επίσημη διαδικασία έρευνας»).
(5)
Η απόφαση της 6ης Μαρτίου 2013 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (4). Η Επιτροπή κάλεσε τις ελληνικές αρχές και τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τα μέτρα ενίσχυσης.
(6)
Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις των ελληνικών αρχών στις 30 Απριλίου 2013. Δεν έλαβε τις παρατηρήσεις από ενδιαφερόμενα μέρη.
(7)
Με ηλεκτρονικό μήνυμα της 21ης Ιανουαρίου 2014, οι ελληνικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι συμφωνούσαν με την έκδοση της απόφασης στην αγγλική γλώσσα.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
2.1. Ο δικαιούχος
(8)
H ΛΑΡΚΟ ειδικεύεται στην εξόρυξη και επεξεργασία μεταλλεύματος λατερίτη, εξόρυξη λιγνίτη και παραγωγή σιδηρονικελίου και υποπροϊόντων του. Οι δραστηριότητές της περιλαμβάνουν τη διερεύνηση, την ανάπτυξη, την εκμετάλλευση ορυχείων/λατομείων, την τήξη και την εμπορία των προϊόντων της παγκοσμίως. Η ΛΑΡΚΟ είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς σιδηρονικελίου στον κόσμο. Το 2012 απασχολούσε 960 εργαζομένους και συνεπώς χαρακτηρίστηκε ως μεγάλη επιχείρηση (5).
(9)
Την περίοδο της επίσημης διαδικασίας, το 55,2 % των μετοχών της ΛΑΡΚΟ ανήκε στο Ελληνικό Δημόσιο μέσω του ΤΑΙΠΕΔ, το 33,4 % στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας Α.Ε. («ΕΤΕ», ιδιωτικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα) και το 11,4 % στη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε. («ΔΕΗ», ο κατεστημένος παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, του οποίου το Δημόσιο είναι μέτοχος πλειοψηφίας).
(10)
Η ΛΑΡΚΟ λειτουργεί εργοστάσιο τήξης στη Λάρυμνα, στην κεντρική Ελλάδα. Η ΛΑΡΚΟ διαθέτει επίσης σημαντικά δικαιώματα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων σε διάφορες τοποθεσίες στην Ελλάδα, σε τέσσερις εγκαταστάσεις: τα ορυχεία του Αγίου Ιωάννη (κοντά στη Λάρυμνα), τα ορυχεία της Εύβοιας, τα ορυχεία της Καστοριάς και το ορυχείο λιγνίτη στα Σέρβια.
(11)
Η ΛΑΡΚΟ ιδρύθηκε το 1989 ως νέα επιχειρηματική οντότητα μετά την εκκαθάριση της Ελληνικής Μεταλλευτικής και Μεταλλουργικής ΑΕ - Λάρυμνα («Παλιά ΛΑΡΚΟ»). Η παλιά ΛΑΡΚΟ είναι ακόμα υπό εκκαθάριση, αλλά τα στοιχεία του ενεργητικού της είχαν μεταβιβαστεί στη ΛΑΡΚΟ μαζί με τις αντίστοιχες υποχρεώσεις το 1989. Η παλιά ΛΑΡΚΟ αποτελεί συνεπώς πιστωτή της ΛΑΡΚΟ.
2.2. Περιγραφή των μέτρων
2.2.1. Μέτρο 1: Μη είσπραξη των οφειλών προς το Υπουργείο Οικονομικών
(12)
Τον Απρίλιο του 1998 συνήφθη συμφωνία διευθέτησης του χρέους μεταξύ της ΛΑΡΚΟ και των βασικών πιστωτών της, συγκεκριμένα της παλιάς ΛΑΡΚΟ, της ΔΕΗ και του Ελληνικού Δημοσίου. Στο πλαίσιο της συμφωνίας του 1998, η οφειλή της ΛΑΡΚΟ προς τους πιστωτές της έπρεπε να εξυπηρετηθεί με ετήσιο επιτόκιο 6 %. Ωστόσο, η οφειλή προς το Ελληνικό Δημόσιο παρέμεινε σταθερή ή αυξήθηκε ελαφρώς τουλάχιστον από το 2004 (6), ενώ οι αντίστοιχες οφειλές προς τη ΔΕΗ και την παλιά ΛΑΡΚΟ έχουν εξαλειφθεί ή μειωθεί (7).
(13)
Κατά συνέπεια, φαίνεται ότι το Δημόσιο αντιμετώπισε την πίστωσή του προς τη ΛΑΡΚΟ με διαφορετικό τρόπο από τους δύο άλλους πιστωτές.
2.2.2. Μέτρο 2: Η κρατική εγγύηση του 2008
(14)
Στις 22 Δεκεμβρίου 2008 το Δημόσιο χορήγησε εγγύηση για δάνειο ύψους 30 εκατ. ευρώ από την Αγροτική Τράπεζα στη ΛΑΡΚΟ. Η εγγύηση κάλυπτε το 100 % του δανείου για τριετή περίοδο και είχε προμήθεια εγγύησης 1 % σε ετήσια βάση.
2.2.3. Μέτρο 3: Η αύξηση του κεφαλαίου του 2009
(15)
Το 2009, υπό το πρίσμα του αρνητικού μετοχικού κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ, το διοικητικό συμβούλιό της πρότεινε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου ύψους 134 εκατ. ευρώ, με την οποία συμφώνησαν οι τρεις μέτοχοί της. Ωστόσο, μόνο το Ελληνικό Δημόσιο άσκησε τα δικαιώματά του στο ακέραιο, ενώ η ΕΤΕ άσκησε τα δικαιώματά της μερικώς και η ΔΕΗ δεν συμμετείχε καθόλου στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου. Κανένας νέος μέτοχος δεν συνεισέφερε στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου.
(16)
H πραγματική αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου ανήλθε σε μόλις 65,5 εκατ. ευρώ, με εισφορά του Δημοσίου ύψους περίπου 45 εκατ. ευρώ (το 69 % της συνολικής εισφοράς κεφαλαίου) και με εισφορά της ΕΤΕ ύψους 20,5 εκατ. ευρώ (31 %). Παρά την κακή οικονομική κατάσταση της ΛΑΡΚΟ, φαίνεται ότι η αύξηση του κεφαλαίου δεν βασίστηκε σε σχέδιο αναδιάρθρωσης για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της εταιρείας, ενώ η ΕΤΕ φαίνεται να έχει διαγράψει τη λογιστική αξία της εταιρείας «διότι ο Όμιλος δεν αναμένει να ανακτήσει το λογιστικό υπόλοιπο της επένδυσης, δεδομένου ότι η εταιρεία αντιμετωπίζει σημαντικές οικονομικές δυσκολίες» (8) (βλέπε αιτιολογική σκέψη 45 της απόφασης της 6ης Μαρτίου 2013).
2.2.4. Μέτρο 4: Η κρατική εγγύηση του 2010
(17)
Στις 10 Μαΐου 2010 το Δημόσιο χορήγησε εγγύηση που καλύπτει εγγυητική επιστολή που παρέσχε η ΕΤΕ για χρέος ύψους 10,8 εκατ. ευρώ της ΛΑΡΚΟ. Η εγγύηση κάλυπτε το 100 % της εγγυητικής επιστολής και ήταν αορίστου διαρκείας. Η προμήθεια της εγγύησης ήταν 2 % σε ετήσια βάση.
2.2.5. Μέτρο 5: Εγγυητικές επιστολές αντί για εκ των προτέρων καταβολή φορολογικού προστίμου το 2010
(18)
Το 2010, οι ελληνικές φορολογικές αρχές έλεγξαν τις οικονομικές καταστάσεις της ΛΑΡΚΟ και απέρριψαν τη λογιστική εγγραφή ορισμένων ζημιών που προκύπτουν από συμβάσεις αντιστάθμισης (hedging) για την τιμή του νικελίου. Ως αποτέλεσμα της εσφαλμένης λογιστικής εγγραφής ορισμένων ζημιών, επεβλήθη φορολογικό πρόστιμο ύψους 190 εκατ. ευρώ (9).
(19)
Στη συνέχεια, η ΛΑΡΚΟ αμφισβήτησε το φορολογικό πρόστιμο ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων. Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (10), η οντότητα που φέρει την ευθύνη για το πρόστιμο πρέπει να προκαταβάλει το 25 % του εν λόγω ποσού προκειμένου να μπορεί να αμφισβητήσει το πρόστιμο ενώπιον δικαστηρίου (στην προκειμένη περίπτωση το 25 % αντιστοιχούσε σε 47 εκατ. ευρώ).
(20)
Ωστόσο, στην περίπτωση της ΛΑΡΚΟ, ένα ελληνικό διοικητικό δικαστήριο αποφάσισε να απαλλάξει την εταιρεία από την υποχρέωση της εκ των προτέρων καταβολής του 25 % του προστίμου, αντικαθιστώντας τη με την υποχρέωση κατάθεσης εγγυητικών επιστολών ύψους μόλις 1,5 εκατ. ευρώ.
2.2.6. Μέτρο 6: Η κρατική εγγύηση του 2011
(21)
Στις 30 Δεκεμβρίου 2011 το Δημόσιο χορήγησε εγγύηση για δύο δάνεια ύψους 30 εκατ. ευρώ και 20 εκατ. ευρώ από την Αγροτική Τράπεζα. Ένα από τα δάνεια (εκείνο των 20 εκατ. ευρώ) ήταν ληξιπρόθεσμο κατά τη στιγμή της χορήγησης της εγγύησης. Οι εγγυήσεις παρείχαν κάλυψη 100 % και η προμήθεια ήταν 1 % σε ετήσια βάση.
2.3. Λόγοι για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας
(22)
Στην απόφαση της 6ης Μαρτίου 2013 (αιτιολογικές σκέψεις 18-25), η Επιτροπή κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι η ΛΑΡΚΟ μπορούσε να θεωρηθεί προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών για τη διάσωση και αναδιάρθρωση (11) από το 2007. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι και τα έξι μέτρα συνιστούσαν κρατική ενίσχυση και εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το συμβατότητά τους με την εσωτερική αγορά.
(23)
Εάν τα μέτρα που εντοπίστηκαν συνιστούν κρατική ενίσχυση, θεωρείται ότι χορηγήθηκαν κατά παράβαση των υποχρεώσεων κοινοποίησης και αναστολής που θεσπίζονται στο άρθρο 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης.
3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
3.1. Προβληματική επιχείρηση
(24)
Στις παρατηρήσεις τους στο πλαίσιο της επίσημης διαδικασίας έρευνας, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι η ΛΑΡΚΟ δεν ήταν προβληματική επιχείρηση την περίοδο 2008-2009, διότι οι καταγραφείσες ζημίες οφείλονταν στη μείωση της παγκόσμιας τιμής σιδηρονικελίου τα συγκεκριμένα έτη. Οι ελληνικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση από το 2010.
3.2. Μέτρο 1: Μη είσπραξη των οφειλών προς το Υπουργείο Οικονομικών
(25)
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι η πίστωση του Δημοσίου προς τη ΛΑΡΚΟ δεν συνιστούσε κρατικούς πόρους εφόσον αρχικά ήταν ιδιωτική πίστωση χορηγηθείσα από τον Οργανισμό Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων ΑΕ (εφεξής «ΟΑΕ»). Μετά την εκκαθάριση του ΟΑΕ, σύμφωνα με τον νόμο 2741/1999, όλες οι απαιτήσεις του μεταφέρθηκαν στο Δημόσιο.
(26)
Επιπλέον, εξήγησαν ότι η συμφωνία διευθέτησης του χρέους του 1998 περιείχε ειδικούς κανόνες για την εγγραφή και την είσπραξη του οφειλόμενου χρέους που θα ίσχυαν στο τέλος κάθε οικονομικού έτους ως εξής:
α)
εάν η ΛΑΡΚΟ είχε κέρδη στη διάρκεια συγκεκριμένου οικονομικού έτους, οι δεδουλευμένοι τόκοι (6 % σε ετήσια βάση) θα αποπληρώνονταν πρώτα στους πιστωτές, πριν από την αποπληρωμή του αρχικού χρέους·
β)
μετά από κάθε αποπληρωμή τόκων, η ΛΑΡΚΟ θα μπορούσε να κρατήσει ορισμένο ποσό από τα κέρδη για επενδύσεις·
γ)
μετά την εφαρμογή των (α) και (β), τυχόν εναπομείναν κέρδος στους λογαριασμούς της ΛΑΡΚΟ θα διετίθετο αναλογικά στους πιστωτές της.
(27)
Εάν η ΛΑΡΚΟ δεν σημείωνε κέρδη μετά το 1999, οι πιστωτές είχαν το δικαίωμα να επιδιώξουν την αποπληρωμή του χρέους τους με διάφορα μέσα, όπως θεώρηση της πληρωμής ως οφειλόμενης, την κεφαλαιοποίηση του χρέους κ.λπ. Ωστόσο, οι πιστωτές δεν δικαιούνταν να προβούν σε καμία αναγκαστική εκτέλεση του εναπομείναντος χρέους, όπως κατάσχεση των στοιχείων ενεργητικού της εταιρείας ή αναγκαστική κίνηση της πτωχευτικής διαδικασίας κατά της εταιρείας.
(28)
Μέχρι το 2003 οι πιστωτές λάμβαναν τους δεδουλευμένους τόκους, όπως είχε συμφωνηθεί. Κατά την περίοδο 2004-2007, η ΛΑΡΚΟ δεν είχε κέρδη και επομένως δεν υπήρξε αποπληρωμή δεδουλευμένων τόκων. Το 2007 η ΔΕΗ συνήψε συμφωνία διάθεσης πρώτης ύλης με τη ΛΑΡΚΟ, την οποία ενέκριναν όλοι οι πιστωτές, βάσει της οποίας η ΛΑΡΚΟ παρείχε λιγνίτη στη ΔΕΗ, πράγμα που μείωσε τις οφειλές αναλόγως. Οι οφειλές προς τη ΔΕΗ είχαν εξαλειφθεί πλήρως το 2011.
(29)
Ο διαχειριστής της παλιάς ΛΑΡΚΟ επιδίωξε την είσπραξη του χρέους με νομικά μέσα και φαίνεται ότι ορισμένα ποσά έχουν ήδη καταβληθεί. Μέχρι το 2011 η παλιά ΛΑΡΚΟ είχε εισπράξει 5 εκατ. ευρώ από το εναπομείναν χρέος της βάσει της συμφωνίας του 1998. Εφόσον η παλιά ΛΑΡΚΟ έχει επίσης οφειλές έναντι του Ελληνικού Δημοσίου, το τελευταίο εισέπραξε ολόκληρο το ποσό των 5 εκατ. ευρώ.
(30)
Όσον αφορά τις άμεσες οφειλές της ΛΑΡΚΟ προς το Ελληνικό Δημόσιο, το Δημόσιο έστελνε σε τακτική βάση τιμολόγια για το ετήσιο ποσό των οφειλών, συμπεριλαμβανομένων των ετήσιων δεδουλευμένων τόκων, στη ΛΑΡΚΟ.
(31)
Ως εκ τούτου, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι το χρέος που προκύπτει από τη συμφωνία του 1998 δεν μπορεί να συνιστά κρατικούς πόρους και, σε κάθε περίπτωση, δεν υπήρξε επιλεκτικό πλεονέκτημα υπέρ της ΛΑΡΚΟ.
3.3. Μέτρο 2: Η κρατική εγγύηση του 2008
(32)
Οι ελληνικές αρχές επικαλέστηκαν την ανακοίνωση περί εγγυήσεων (12), και ιδίως το τμήμα 3.2 της ανακοίνωσης, το οποίο περιλαμβάνει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες η Επιτροπή μπορεί να αποκλείσει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης σε δεδομένη εγγύηση. Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές:
α)
Η ΛΑΡΚΟ δεν ήταν προβληματική επιχείρηση την εποχή που χορηγήθηκε η εγγύηση·
β)
η εμβέλεια της εγγύησης μπορούσε να μετρηθεί ορθά κατά τον χρόνο χορήγησής της·
γ)
η εγγύηση χορηγήθηκε ως χρεωστικός τίτλος (ομολογιακό δάνειο) και μπορούσε επομένως να υπερβαίνει το 80 % του οφειλόμενου δανείου·
δ)
η προμήθεια της τάξης του 1 % που καταβλήθηκε για την εγγύηση ήταν τιμή που καθορίστηκε βάσει κριτηρίων αγοράς, αντικατοπτρίζοντας τη χρηματοοικονομική ικανότητα της ΛΑΡΚΟ.
(33)
Συνεπώς, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι η κρατική εγγύηση του 2008 δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση.
(34)
Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν ότι το μέτρο 2 χορηγήθηκε δυνάμει της υπουργικής απόφασης YA 2/93378/0025 της 22ας Δεκεμβρίου 2008 και κάλυπτε το ακριβές ποσό των 30 000 000 ευρώ
3.4. Μέτρο 3: Η αύξηση του κεφαλαίου του 2009
(35)
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι η συμμετοχή του Δημοσίου στην αύξηση κεφαλαίου αποσκοπούσε στο να προστατεύσει την αξία της εταιρείας, ενόψει της επερχόμενης ιδιωτικοποίησής της και προκειμένου να εφαρμοστεί σχέδιο αναδιάρθρωσης. Στην απόφασή του, το Δημόσιο έλαβε υπόψη τη δυνητική οικονομική ανάπτυξη της ΛΑΡΚΟ, την αξία των στοιχείων του ενεργητικού της και τη γενική κατάσταση στην αγορά σιδηρονικελίου, καθώς και τα μέτρα αναδιάρθρωσης και εξοικονόμησης πόρων.
(36)
Η συνεισφορά της ΕΤΕ στην αύξηση του κεφαλαίου ανήλθε σε 31 %. Σε αντίθεση με το Δημόσιο, η ΕΤΕ αποφάσισε να ασκήσει τα δικαιώματά της μόνο εν μέρει. Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι στόχος της ΕΤΕ ήταν να διατηρήσει έναν βαθμό ελέγχου στην εταιρεία και, συνεπώς, οι ενέργειές της δεν θα πρέπει να θεωρηθούν έλλειψη εμπιστοσύνης στο μέλλον της ΛΑΡΚΟ. Πράγματι, η ΕΤΕ μείωσε τη συμμετοχή της στη ΛΑΡΚΟ στο ελάχιστο αναγκαίο βάσει της ελληνικής νομοθεσίας προκειμένου να έχει δικαίωμα αρνησικυρίας επί ορισμένων σημαντικών αποφάσεων στο διοικητικό συμβούλιο.
(37)
Ο τρίτος μέτοχος, η ΔΕΗ, αποφάσισε ρητώς να μη συμμετάσχει στην αύξηση κεφαλαίου, αποδεχόμενη ότι η συμμετοχή της θα μειωνόταν. Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι η ΔΕΗ δεν συμμετείχε διότι πρόθεσή της ήταν να επιτρέψει στο Δημόσιο να έχει μεγαλύτερη μετοχική πλειοψηφία ενόψει της ιδιωτικοποίησης της εταιρείας.
(38)
Συνεπώς, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι το Δημόσιο ενήργησε ως επενδυτής σε οικονομία της αγοράς και ότι, επομένως, η αύξηση του κεφαλαίου του 2009 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
(39)
Όσον αφορά την ημερομηνία χορήγησης, οι ελληνικές αρχές δεν παρείχαν πειστικά στοιχεία. Τα πρακτικά της συνεδρίασης των μετόχων δείχνουν ότι το Ελληνικό Δημόσιο χορήγησε 15 000 000 ευρώ για την αύξηση του κεφαλαίου στις 15 Απριλίου 2009, δυνάμει του εγγράφου Οικ2/27694/0025 του Υπουργείου Οικονομικών στο πλαίσιο της συνολικής συνεισφοράς του Δημοσίου στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, που ανήλθε σε 44 999 999,40 ευρώ. Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις της ΛΑΡΚΟ για το 2009, η αύξηση του κεφαλαίου αποφασίστηκε στις 14 Μαΐου 2009, αλλά δεν αποσαφηνίζεται πότε έλαβε χώρα η πραγματική εισφορά του νέου κεφαλαίου.
3.5. Μέτρο 4: Η κρατική εγγύηση του 2010
(40)
Οι ελληνικές αρχές εξήγησαν ότι, στο πλαίσιο της συμφωνίας του 1998, η παλιά ΛΑΡΚΟ προσέφυγε στα ελληνικά δικαστήρια για την αποπληρωμή του χρέους της ΛΑΡΚΟ και υπήρξε σειρά δικαστικών αποφάσεων και ακυρώσεων, μεταξύ άλλων σχετικά με χρέος ύψους περίπου 10,5 εκατ. ευρώ (13).
(41)
Στο πλαίσιο προσφυγής εκ μέρους της ΛΑΡΚΟ και λόγω του κινδύνου ανεπανόρθωτης ζημίας, το ελληνικό ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο (Άρειος Πάγος) ανέστειλε την πληρωμή του χρέους ύψους 10,5 εκατ. ευρώ μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης από το αρμόδιο δικαστήριο. Η αναστολή χορηγήθηκε υπό τον όρο ότι η ΛΑΡΚΟ θα παρείχε εγγυητική επιστολή στην παλιά ΛΑΡΚΟ για το ποσό που αφορούσε η αναστολή. Η ΕΤΕ χορήγησε στη ΛΑΡΚΟ εγγυητική επιστολή για ποσό περίπου 10,8 εκατ. ευρώ (10,5 εκατ. ευρώ για το αρχικώς επίμαχο χρέος + 0,3 εκατ. ευρώ για τις αμοιβές δικηγόρων και τα δικαστικά έξοδα). Η εγγυητική επιστολή καλύφθηκε με τη σειρά της με κρατική εγγύηση για ολόκληρο το ποσό με προμήθεια 2 % σε ετήσια βάση για απεριόριστη περίοδο.
(42)
Οι ελληνικές αρχές εξήγησαν ότι το μέτρο χορηγήθηκε από το Δημόσιο με την ιδιότητά του ως μετόχου με πρόθεση την εκπλήρωση των προϋποθέσεων της αναστολής και την προστασία της επένδυσής του από χρέη τα οποία θα μπορούσαν να κηρυχθούν ληξιπρόθεσμα. Άλλως, η αναστολή δεν θα ίσχυε και η παλιά ΛΑΡΚΟ θα είχε το δικαίωμα να επιδιώξει την είσπραξη του χρέους, πιθανόν με κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων της ΛΑΡΚΟ. Η ΛΑΡΚΟ θα μπορούσε έτσι να καταστεί αφερέγγυα. Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, η ΕΤΕ δεν θα χορηγούσε την εγγυητική επιστολή χωρίς την κρατική εγγύηση.
(43)
Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν ότι το μέτρο 4 χορηγήθηκε δυνάμει της υπουργικής απόφασης YA 2/923/0025 της 10ης Μαΐου 2010 και κάλυπτε το ακριβές ποσό των 10 510 824,95 ευρώ και 310 000 ευρώ για τις αμοιβές δικηγόρων και τα δικαστικά έξοδα, συνολικά 10 820 824,95 ευρώ.
3.6. Μέτρο 5: Εγγυητικές επιστολές αντί για εκ των προτέρων καταβολή φορολογικού προστίμου το2010
(44)
Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν ότι το εν λόγω μέτρο αφορά μάλλον συμπληρωματικό φόρο παρά φορολογικό πρόστιμο. Ο συμπληρωματικός φόρος επιβλήθηκε διότι οι φορολογικές αρχές δεν αποδέχτηκαν οι ζημίες που προκύπτουν από συμβάσεις αντιστάθμισης (hedging) να αφαιρεθούν από τα καθαρά έσοδα, όπως υποστήριζε η ΛΑΡΚΟ. Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν επίσης ότι το δικαστήριο ζήτησε από τη ΛΑΡΚΟ να χορηγήσει εγγυητικές επιστολές συνολικής αξίας 4,7 εκατ. ευρώ.
(45)
Οι ελληνικές αρχές παρείχαν στοιχεία ότι η ΛΑΡΚΟ είχε το δικαίωμα να αντικαταστήσει την εκ των προτέρων καταβολή του συμπληρωματικού φόρου με εγγυητικές επιστολές βάσει γενικής νομικής διάταξης. Στη δικαστική απόφαση που επιτρέπει στη ΛΑΡΚΟ να αντικαταστήσει την εκ των προτέρων καταβολή του συμπληρωματικού φόρου με εγγυητικές επιστολές, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία (14) εφαρμόστηκε στάθμιση στο πλαίσιο της οποίας λήφθηκαν υπόψη τα οφέλη του πιστωτή (Δημοσίου) και η βιωσιμότητα του οφειλέτη (ΛΑΡΚΟ) και αποφασίστηκε η προσωρινή αναστολή της υποχρέωσης για εκ των προτέρων καταβολή ποσού 47 εκατ. ευρώ (δηλαδή, του 25 % του συμπληρωματικού φόρου), και η αντικατάστασή της με εγγυητικές επιστολές συνολικού ύψους 4,7 εκατ. ευρώ. Η εν λόγω αναστολή ίσχυε μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης όσον αφορά την προσφυγή που κατέθεσε η ΛΑΡΚΟ κατά του Δημοσίου για την επιβολή συμπληρωματικού φόρου.
(46)
Επιπλέον, οι ελληνικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι οι αποφάσεις εθνικών δικαστηρίων δεν μπορούν να καταλογιστούν στο Δημόσιο.
(47)
Οι ελληνικές αρχές εξήγησαν επίσης ότι, παρά την προσωρινή αναστολή, το Δημόσιο έχει στην πράξη ακυρώσει το οικονομικό αποτέλεσμα της συγκεκριμένης αναστολής, συμψηφίζοντας τον συμπληρωματικό φόρο που οφείλει η ΛΑΡΚΟ έναντι ποσών που οφείλει το Δημόσιο στη ΛΑΡΚΟ, όπως επιστροφές φόρου εισοδήματος ή ΦΠΑ. Αυτό κατέστη δυνατό βάσει της πρόσφατης νομοθεσίας για την ταχύτερη είσπραξη φόρων στην Ελλάδα.
(48)
Τοιουτοτρόπως, το Δημόσιο φάνηκε όντως να έχει ήδη εισπράξει τουλάχιστον 16,1 εκατ. ευρώ από το οφειλόμενο ποσό όσον αφορά την εκ των προτέρων καταβολή του συμπληρωματικού φόρου της ΛΑΡΚΟ.
3.7. Μέτρο 6: Οι κρατικές εγγυήσεις του 2011
(49)
Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν ότι κανένα από τα δύο δάνεια για τα οποία χορηγήθηκαν εγγυήσεις δεν ήταν ληξιπρόθεσμο. Το δάνειο των 20 εκατ. ευρώ χορηγήθηκε από την Αγροτική Τράπεζα ως αναχρηματοδότηση παλαιότερου δανείου ύψους 20 εκατ. ευρώ, το οποίο ήταν ληξιπρόθεσμο.
(50)
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι οι δύο κρατικές εγγυήσεις δεν εμπεριείχαν κρατικούς πόρους, καθώς το Δημόσιο όφειλε στη ΛΑΡΚΟ 60 εκατ. ευρώ από επιστροφές ΦΠΑ. Τοιουτοτρόπως, εάν οι εγγυήσεις κατέπιπταν, τα ποσά μπορούσαν να συμψηφίσουν το οφειλόμενο χρέος από το Δημόσιο.
(51)
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν επίσης ότι, εάν το μέτρο δεν συνιστά εγγύηση, θα πρέπει να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά, καθώς συνάδει με το προσωρινό πλαίσιο (15) και το σχετικό προσωρινό ελληνικό καθεστώς για τις εγγυήσεις δανείων («προσωρινό καθεστώς εγγύησης») (16). Ειδικότερα, οι αρχές θεώρησαν ότι, πέραν του γεγονότος ότι η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση την εποχή που χορηγήθηκε το μέτρο, οι λοιπές προϋποθέσεις του καθεστώτος πληρούνταν:
α)
η ΛΑΡΚΟ ήταν μεγάλη εταιρεία·
β)
το δάνειο των 30 εκατ. ευρώ ήταν επενδυτικό δάνειο, ενώ το δάνειο των 20 εκατ. ευρώ ήταν δάνειο αναχρηματοδότησης παλαιότερου δανείου, που χορηγήθηκε για επενδυτικούς σκοπούς·
γ)
οι εγγυήσεις χορηγήθηκαν πριν από το τέλος του 2011·
δ)
το συνολικό ποσό των δύο εγγυημένων δανείων υπερέβαινε το ετήσιο μισθολογικό κόστος της ΛΑΡΚΟ μόλις κατά 3 εκατ. ευρώ·
ε)
οι εγγυήσεις κάλυπταν το 100 % του δανείου, αλλά το εν λόγω μέτρο ήταν η μόνη δυνατότητα για να έχει η ΛΑΡΚΟ πρόσβαση σε χρηματοδότηση, λόγω της ιδιαίτερης κατάστασης της ελληνικής οικονομίας·
στ)
οι εγγυήσεις συμπεριλάμβαναν προμήθεια 1 % σε ετήσια βάση, η οποία θα πρέπει να θεωρηθεί προμήθεια της αγοράς.
(52)
Τέλος, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι, εάν η Επιτροπή κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το μέτρο συνιστούσε ενίσχυση και ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις του προσωρινού καθεστώτος εγγύησης, τα μέτρα θα πρέπει να θεωρηθούν ενίσχυση διάσωσης. Η εν λόγω ενίσχυση θα πρέπει να θεωρηθεί κοινοποιηθείσα, καθώς η Επιτροπή είχε ενημερωθεί για το μέτρο στην απάντηση της 16ης Μαρτίου 2012 στο ερωτηματολόγιο, όταν βρισκόταν στο στάδιο της αυτεπάγγελτης προκαταρκτικής έρευνας.
(53)
Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, η ενίσχυση συνάδει με τις απαιτήσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης εφόσον:
α)
ήταν στήριξη ρευστότητας υπό μορφή εγγυήσεων δανείου·
β)
ήταν επιβεβλημένη λόγω σοβαρών κοινωνικών δυσχερειών και δεν είχε αδικαιολόγητες δυσμενείς δευτερογενείς επιπτώσεις σε άλλα κράτη μέλη·
γ)
οι ελληνικές αρχές έχουν προετοιμάσει σχέδιο αναδιάρθρωσης σε συνεργασία με την Επιτροπή·
δ)
περιορίστηκε στο ποσό που απαιτείτο για τη διατήρηση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης για ορισμένο χρονικό διάστημα·
ε)
τηρούσε τον όρο της «εφάπαξ ενίσχυσης», καθώς η ΛΑΡΚΟ δεν είχε λάβει ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης στο παρελθόν·
στ)
η ΛΑΡΚΟ υπέβαλε επιχειρηματικό σχέδιο στο Δημόσιο, αιτιολογώντας την αναγκαιότητα της χρηματοδότησης ύψους 30 εκατ. ευρώ για επενδύσεις.
(54)
Οι ελληνικές αρχές αποσαφήνισαν ότι το μέτρο 6 χορηγήθηκε δυνάμει: i) της υπουργικής απόφασης YA 2/95156/0025 της 30ής Δεκεμβρίου 2011, η οποία καλύπτει το ακριβές το ποσό των 30 000 000 ευρώ, και ii) της υπουργικής απόφασης YA 2/95161/0025 της 30ής Δεκεμβρίου 2011 για το ακριβές ποσό των 20 000 000 ευρώ.
4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
(55)
Η παρούσα απόφαση εξετάζει καταρχάς το ζήτημα του κατά πόσον η ΛΑΡΚΟ είναι προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Ακολούθως, στην απόφαση αξιολογείται κατά πόσον τα υπό εξέταση μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της ΛΑΡΚΟ κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και, τέλος, κατά πόσον μια τέτοια ενίσχυση θα μπορούσε να είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
4.1. Δυσχέρειες της ΛΑΡΚΟ
(56)
Στην απόφαση της 6ης Μαρτίου 2013, και ιδίως στις αιτιολογικές σκέψεις 18-25, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα σε προκαταρκτική βάση ότι η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση την εποχή που χορηγήθηκαν τα εν λόγω 6 μέτρα. Τα βασικά οικονομικά στοιχεία της ΛΑΡΚΟ κατά την περίοδο 2007-2011 παρατίθενται στον πίνακα:
Βασικά οικονομικά στοιχεία της ΛΑΡΚΟ 2007-6/2012 (σε εκατ. ευρώ)
2007
2008
2009
2010
2011
1ο εξάμηνο 2012 (17)
Κύκλος εργασιών
549,3
284
98,8
239
311
154,6
Κέρδη προ φόρων (ΚΠΦ)
23
- 116
- 105
6,4
6,5
- 12,2
Εγγεγραμμένο κεφάλαιο
163,8
163,8
109
109
109
109
Ίδια κεφάλαια
104
- 0,4
- 35
- 31
- 26
- 39
Συνολικό χρέος
141,2
230,1
233,9
261,8
262,7
326,0
Χρέος/Ίδια κεφάλαια (δείκτης δανειακής εξάρτησης)
1,3
- 575,0
- 6,6
- 8,3
- 10,1
- 8,4
(57)
Το σημείο 10α) των κατευθυντήριων γραμμών για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων ορίζει ότι μια επιχείρηση θεωρείται προβληματική στην περίπτωση εταιρείας περιορισμένης ευθύνης εφόσον «έχει απολεσθεί πάνω από το μισό του εγγεγραμμένου της κεφαλαίου και άνω του ενός τετάρτου του κεφαλαίου αυτού έχει απολεσθεί κατά τη διάρκεια των δώδεκα τελευταίων μηνών».Αυτή η διάταξη απηχεί τηνπαραδοχή ότι μια εταιρεία που αντιμετωπίζει σημαντική απώλεια του εγγεγραμμένου της κεφαλαίου δεν θα είναι σε θέση να ανακόψει τη ζημιογόνο πορεία της, η οποία θα την οδηγήσει προς μια σχεδόν βέβαιη οικονομική εξαφάνιση βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα (όπως ορίζει το σημείο 9 των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης).
(58)
Επιπλέον, σύμφωνα με το σημείο 11 των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης, μια εταιρεία μπορεί να θεωρηθεί προβληματική «όταν υπάρχουν οι συνήθεις ενδείξεις μιας προβληματικής επιχείρησης, όπως αύξηση των ζημιών, μείωση του κύκλου εργασιών, διόγκωση των αποθεμάτων, πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, φθίνουσα ταμειακή ροή, αυξανόμενη δανειοληψία, αύξηση των οικονομικών επιβαρύνσεων καθώς και εξασθένηση ή εξαφάνιση της αξίας του καθαρού ενεργητικού». Επ' αυτού,σύμφωνα με το Γενικό Δικαστήριο, «η ύπαρξη αρνητικών ιδίων κεφαλαίων μπορεί να θεωρηθεί σημαντική ένδειξη της προβληματικής καταστάσεως μιας επιχειρήσεως» (18).
(59)
Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις της ΛΑΡΚΟ για την περίοδο 2007 - 1ο εξάμηνο 2012, δεν απωλέσθηκε πάνω από το μισό του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της εταιρείας. Ωστόσο, κατά την ίδια περίοδο τα ίδια κεφάλαια της εταιρείας κατέστησαν αρνητικά. Σε προγενέστερες υποθέσεις, η Επιτροπή έκρινε ότι, όταν μια εταιρεία έχει αρνητικά ίδια κεφάλαια, τούτο συνεπάγεται ουσιαστικά ότι ολόκληρο το εγγεγραμμένο κεφάλαιο αυτής της εταιρείας έχει απολεσθεί και τεκμαίρεται εκ προοιμίου ότι πληρούνται τα κριτήρια του σημείου 10α) των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης (19).
(60)
Στην περίπτωση της ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή θεωρεί ότι φαίνεται να μην έχει απολεσθεί πάνω από το μισό του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ, μόνον διότι η εταιρεία δεν έλαβε τα ενδεικνυόμενα μέτρα που συνήθως προβλέπονται από την ελληνική νομοθεσία (20). Τα εν λόγω ενδεικνυόμενα μέτρα θα είχαν ως στόχο τη μετατροπή των ιδίων κεφαλαίων της εταιρείας από αρνητικά σε θετικά και, ταυτοχρόνως, την αύξηση αυτών σε κατάλληλο επίπεδο. Τα εν λόγω ενδεικνυόμενα μέτρα μπορούν να είναι είτε κεφαλαιοποίηση των ζημιών είτε αύξηση του κεφαλαίου είτε αμφότερα.
(61)
Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κεφαλαιοποίηση των ζημιών θα είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια ολόκληρου του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της εταιρείας, δεδομένου ότι οι συσσωρευμένες ζημίες υπερέβαιναν το εγγεγραμμένο κεφάλαιο. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα κριτήρια του σημείου 10(α) των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης πληρούνται στην προκειμένη περίπτωση από το 2008.
(62)
Επιπλέον, όσον αφορά τα κριτήρια του σημείου 11 των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή σημειώνει ότι η ΛΑΡΚΟ υπέστη σημαντική μείωση του κύκλου εργασιών της από το 2007 έως το 2009 και σημαντικές ζημίες το 2008 και το 2009, για συνολικό ποσό 221 εκατ. ευρώ (116 εκατ. ευρώ και 105 εκατ. ευρώ αντιστοίχως). Το 2010 και το 2011, η εταιρεία είχε αυξήσει τον κύκλο εργασιών και τα κέρδη της, αλλά όμως αυτές οι αυξήσεις δεν ήταν επαρκείς για την οικονομική ανάκαμψη της ΛΑΡΚΟ. Κατά την ίδια περίοδο, τα ίδια κεφάλαιά της παρέμειναν αρνητικά και το χρέος της συνέχισε να αυξάνεται. Επιπλέον, οι δραστηριότητες της ΛΑΡΚΟ κατέστησαν εκ νέου ζημιογόνες κατά το 1ο εξάμηνο του 2012.
(63)
Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με το επιχείρημα των ελληνικών αρχών ότι η ΛΑΡΚΟ δεν ήταν προβληματική την περίοδο 2008-2009 επειδή οι ζημίες οφείλονταν στη μειωμένη τιμή του σιδηρονικελίου.
(64)
Πρώτον, το γεγονός ότι η μείωση της τιμής του σιδηρονικελίου οδήγησε σε ζημίες και συνέβαλε στις δυσχέρειες της ΛΑΡΚΟ δεν αμβλύνει καθαυτό τη διαπίστωση ότι η ΛΑΡΚΟ κατέδειξε τις συνήθεις ενδείξεις προβληματικής επιχείρησης. Μία υγιής επιχείρηση θα πρέπει να προσαρμόσει το κόστος της στις εν λόγω μεταβολές της τιμής για να αποφύγει ζημίες.
(65)
Δεύτερον, την περίοδο 2008-2009 η εταιρεία είχε αρνητικό μετοχικό κεφάλαιο και αυξανόμενο χρέος (αύξηση 63 % το 2007-2008). Αν και η τιμή του σιδηρονικελίου και ο κύκλος εργασιών αυξήθηκαν σημαντικά μετά το 2010, τα επακόλουθα οικονομικά αποτελέσματα της ΛΑΡΚΟ δείχνουν ότι οι δυσχέρειές της παρέμεναν. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι ζημίες των ετών 2008 και 2009 οφείλονταν μόνο στις χαμηλές τιμές του σιδηρονικελίου.
(66)
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η ΛΑΡΚΟ μπορεί να θεωρηθεί προβληματική κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης κατά την περίοδο που χορηγήθηκαν τα εν λόγω 6 μέτρα.
4.2. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(67)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από το κράτος μέλος ή με κρατικούς πόρους και που στρεβλώνουν ή απειλούν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά.
(68)
Κατά την πάγια πρακτική της Επιτροπής, και όπως επιβεβαιώνεται από τη νομολογία, το κριτήριο της αξιολόγησης του κατά πόσον μία συναλλαγή μεταξύ δημόσιου φορέα και επιχείρησης συνιστά κρατική εγγύηση είναι η αρχή του πιστωτή ή επενδυτή σε οικονομία της αγοράς («ΑΠΟΑ» ή «ΑΕΟΑ») (21). Από την αρχή αυτή προκύπτει ότι, όταν το Δημόσιο ενεργεί ως εμπορικός φορέας, πρέπει να το πράττει κατά τρόπο συγκρίσιμο με ιδιωτικό φορέα. Εάν το Δημόσιο δεν ενεργεί όπως ένας ιδιωτικός φορέας, μπορεί να εμπεριέχεται κρατική ενίσχυση. Με άλλα λόγια, το κριτήριο αναφοράς για να εκτιμηθεί εάν μία συναλλαγή εμπεριέχει κρατική ενίσχυση είναι εάν ιδιωτικός φορέας που βρίσκεται σε παρεμφερή κατάσταση θα συμπεριφερόταν κατά τον ίδιο τρόπο. Εφαρμόζοντας αυτή την αρχή, οι μη οικονομικές εκτιμήσεις δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη ως λόγοι για χορήγηση μέτρων στήριξης.
4.2.1. Μέτρο 1: Μη είσπραξη των οφειλών προς το Υπουργείο Οικονομικών
(69)
Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, η Επιτροπή δεν μπορεί να συμφωνήσει με το επιχείρημα των ελληνικών αρχών ότι η πίστωση από τον Οργανισμό Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων (ΟΑΕ) ήταν ιδιωτική πίστωση. Σύμφωνα με τον ελληνικό νόμο 1386/1983 (άρθρο 1) (22) για την ίδρυση του ΟΑΕ, «ο ΟΑΕ θα λειτουργεί προς όφελος του κοινωνικού συμφέροντος και υπό την εποπτεία του κράτους». Σύμφωνα με το άρθρο 3 του ίδιου νόμου, το Δημόσιο ήταν ο μοναδικός μέτοχος του ΟΑΕ. Επιπλέον, το Δημόσιο είχε τη δυνατότητα να διορίσει άμεσα τον πρόεδρο καθώς και 2 από τα 8 μέλη του διοικητικού συμβουλίου και, έμμεσα, άλλα 4 μέλη. Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι οι πόροι του ΟΑΕ συνιστούν κρατικούς πόρους και τοιουτοτρόπως οποιαδήποτε πίστωση από τον ΟΑΕ φαίνεται καταλογιστέα στο Δημόσιο.
(70)
Τα στοιχεία που παρείχαν οι ελληνικές αρχές δείχνουν ότι το χρέος της ΛΑΡΚΟ προς τον ΟΑΕ (το οποίο στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Δημόσιο) αναφερόταν και εγγραφόταν σε τακτική βάση στο πλαίσιο της συμφωνίας διευθέτησης του χρέους του 1998. Μέρος του χρέους εισπράχθηκε όταν κατέστη δυνατή η κερδοφορία της εταιρείας. Το εν λόγω χρονικό διάστημα, η ΛΑΡΚΟ ανέλαβε επενδύσεις που μείωσαν τις αποπληρωμές, αλλά οι εν λόγω επενδύσεις έτυχαν της έγκρισης όλων των πιστωτών. Κατά τη συμφωνία, οι πιστωτές δεν είχαν δικαίωμα σε οποιαδήποτε αναγκαστική εκτέλεση του οφειλόμενου χρέους.
(71)
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 1 συνάδει με την ΑΠΟΑ, εφόσον το Δημόσιο, ως πιστωτής, ενήργησε με τρόπο συγκρίσιμο με αυτόν ενός ιδιώτη πιστωτή, εφόσον χρησιμοποίησε όλα τα μέσα που διέθετε και εντός του συμβατικά συμφωνημένου πλαισίου, προκειμένου να εισπράξει το χρέος του.
4.2.2. Μέτρο 2: Η κρατική εγγύηση του 2008
(72)
Οι κρατικές εγγυήσεις θέτουν σε κίνδυνο κρατικούς πόρους, αφού τυχόν κατάπτωσή τους επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό. Επιπλέον, κάθε εγγύηση που δεν αμείβεται κατάλληλα συνεπάγεται απώλεια οικονομικών πόρων για το Δημόσιο. Συνεπώς, το κριτήριο των κρατικών πόρων και του καταλογισμού στο Δημόσιο πληρούται για το εν λόγω μέτρο και αυτό δεν αμφισβητείται από τις ελληνικές αρχές.
(73)
H Επιτροπή διαφωνεί με το επιχείρημα των ελληνικών αρχών ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις του τμήματος 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική εταιρεία το 2008. Επιπλέον, ετήσια προμήθεια εγγύησης της τάξης του 1 % δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αντικατοπτρίζει τον κίνδυνο αθέτησης για τα εγγυημένα δάνεια, δεδομένων των σημαντικών οικονομικών δυσχερειών της ΛΑΡΚΟ και, ιδίως, του υψηλού δείκτη χρέους προς μετοχικό κεφάλαιο.
(74)
H Επιτροπή θεωρεί ότι ένας συνετός πιστωτής της αγοράς δεν θα χορηγούσε στη ΛΑΡΚΟ εγγύηση υπό αυτές τις προϋποθέσεις. Εφόσον το μέτρο χορηγήθηκε επιλεκτικά στη ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η κρατική εγγύηση του 2008 παρείχε επιλεκτικό πλεονέκτημα στον δικαιούχο.
(75)
Η ΛΑΡΚΟ δραστηριοποιείται σε έναν τομέα τα προϊόντα του οποίου αποτελούν αντικείμενο εμπορίας μεταξύ κρατών μελών και η ίδια εταιρεία εξάγει το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της σε άλλα κράτη μέλη. Επιπλέον, πραγματοποιείται εξόρυξη, τήξη και εξευγενισμός νικελίου σε 6 κράτη μέλη πέραν της Ελλάδας, συγκεκριμένα στην Αυστρία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία (Νέα Καληδονία), την Ισπανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο (23). Το νικέλιο αποτελεί αντικείμενο εμπορίας σε σχεδόν όλα τα κράτη μέλη (24).
(76)
Τα εν λόγω μέτρα δίνουν τη δυνατότητα στη ΛΑΡΚΟ να συνεχίσει να λειτουργεί έτσι ώστε να μη χρειάζεται να αντιμετωπίσει, όπως άλλοι ανταγωνιστές της, τις συνέπειες που κανονικά απορρέουν από τα προβληματικά οικονομικά αποτελέσματά της. Τούτο στρεβλώνει τον ανταγωνισμό, καθώς άλλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις ίδιες αγορές είναι υποχρεωμένες να λειτουργούν χωρίς δημόσια στήριξη.
(77)
Επομένως, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 2 συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση ισούται με το ποσό του εγγυημένου δανείου, διότι είναι αμφίβολο κατά πόσον η ΛΑΡΚΟ, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών δυσχερειών της, θα έβρισκε χρηματοδότηση στην αγορά ανεξαρτήτως όρων. Με άλλα λόγια, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ΛΑΡΚΟ έτυχε πλεονεκτήματος ίσου με το ποσό του εγγυημένου δανείου, διότι χωρίς την κρατική εγγύηση δεν θα ήταν σε θέση να λάβει αυτή τη χρηματοδότηση από την αγορά.
(78)
Η Επιτροπή δεν διαθέτει πληροφορίες που να καταδεικνύουν ότι ζητήθηκε η κατάπτωση της εγγύησης.
4.2.3. Μέτρο 3: Η αύξηση κεφαλαίου του 2009
(79)
Η συμμετοχή του Δημοσίου στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ το 2009 εμπεριέχει κρατικούς πόρους και καταλογίζεται στο Δημόσιο. Επομένως, το εν λόγω κριτήριο πληρούται και δεν αμφισβητείται από τις ελληνικές αρχές.
(80)
Η Επιτροπή δεν έχει λάβει πειστικά στοιχεία από τις ελληνικές αρχές τα οποία θα αιτιολογούσαν το επιχείρημά τους ότι το Δημόσιο ενήργησε ως συνετός επενδυτής της αγοράς. Πράγματι, τα πρακτικά των συνεδριάσεων των μετόχων που προσκομίστηκαν ως αποδεικτικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι κανένα σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν υποβλήθηκε στους μετόχους πριν από την αύξηση του κεφαλαίου, παρά το γεγονός ότι η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση. Επιπλέον, το τελικό ποσό αύξησης του κεφαλαίου ήταν ενδεχομένως ανεπαρκές για την κάλυψη του αρνητικού μετοχικού κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ και, συνεπώς, δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί μέτρο που προστατεύει την αξία της εταιρείας και υποστηρίζει την αναδιάρθρωσή της.
(81)
Όσον αφορά τη συμμετοχή της ΕΤΕ, η Επιτροπή υπενθυμίζει τη διευκρίνιση του Δικαστηρίου ότι «η χρονική σύμπτωση δεν μπορεί, αυτή και μόνο, ακόμη και αν υπάρχουν σημαντικές ιδιωτικές επενδύσεις, να αποτελέσει στοιχείο εκ του οποίου θα μπορούσε να συναχθεί ότι δεν υπήρξε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 ΕΚ, χωρίς να ληφθούν υπόψη τα λοιπά κρίσιμα πραγματικά ή νομικά στοιχεία» (25).
(82)
Πράγματι, η μερική συμμετοχή της ΕΤΕ δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη συνακόλουθης συμμετοχής Δημοσίου και ιδιωτών μετόχων, διότι η ΕΤΕ εμπλεκόταν όχι μόνον ως μέτοχος, αλλά και ως πιστωτής της ΛΑΡΚΟ. Η απόφασή της να συμμετάσχει εν μέρει στην αύξηση του κεφαλαίου ήταν συνεπώς ένας τρόπος να προστατεύσει όχι μόνο την αξία της επένδυσής της αλλά και τη θέση της ως πιστωτή.
(83)
Επιπλέον, το Δημόσιο είχε ήδη χορηγήσει στη ΛΑΡΚΟ κρατική εγγύηση το 2008. Επομένως, όπως καταδεικνύεται από τη σχετική νομολογία, η συμμετοχή του Δημοσίου στην αύξηση κεφαλαίου του 2009 δεν μπορεί να θεωρηθεί μεμονωμένα, αλλά πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο άλλων μέτρων ενίσχυσης (26).
(84)
Τέλος, τα πρακτικά της συνεδρίασης των μετόχων δεν στηρίζουν το επιχείρημα των ελληνικών αρχών ότι πρόθεση της ΔΕΗ ήταν να επιτρέψει στο Δημόσιο να αποκτήσει ευρεία πλειοψηφία. Αντ' αυτού, η ΔΕΗ απλώς δήλωσε ότι δεν θα συμμετείχε στην αύξηση του κεφαλαίου.
(85)
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας συνετός επενδυτής της αγοράς δεν θα συμμετείχε στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ υπό αυτές τις συνθήκες. Εφόσον το μέτρο χορηγήθηκε επιλεκτικά στη ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συμμετοχή του Δημοσίου στην αύξηση κεφαλαίου του 2009 παρείχε στον δικαιούχο επιλεκτικό πλεονέκτημα.
(86)
Για τους λόγους που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 75 και 76 ανωτέρω, το μέτρο δύναται να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών και να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό.
(87)
Επομένως, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 3 συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Εφόσον δεν αμφισβητείται ότι το Δημόσιο άσκησε πλήρως τα δικαιώματά του στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου [ασαφές], η αξία του μέτρου 3 ανέρχεται στο ποσό των 44 999 999,40 ευρώ.
(88)
Όσον αφορά την ημερομηνία της χορήγησης, από τα πρακτικά της συνεδρίασης των μετόχων της 14ης Μαΐου 2009 προκύπτει ότι το Ελληνικό Δημόσιο χορήγησε 15 000 000 ευρώ για την αύξηση κεφαλαίου στις 15 Απριλίου 2009 (27), στο πλαίσιο της συνολικής συνεισφοράς του Δημοσίου στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου [ασαφές], που ανήλθε σε 44 999 999,40 ευρώ. Η Επιτροπή δεν έχει πληροφορίες σχετικά με την ημερομηνία κατά την οποία χορηγήθηκε το υπόλοιπο ποσό της συνεισφοράς του Δημοσίου στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας.
4.2.4. Μέτρο 4: Η κρατική εγγύηση του 2010
(89)
Για τους ίδιους λόγους με το μέτρο 2, το κριτήριο των κρατικών πόρων και του καταλογισμού στο Δημόσιο πληρούται για το μέτρο 4 και αυτό δεν αμφισβητήθηκε από τις ελληνικές αρχές.
(90)
H Επιτροπή αναγνωρίζει ότι μπορεί να αποτελεί κοινή επιχειρηματική πρακτική για τους μετόχους να παρέχουν εγγυήσεις σε περιστάσεις παρεμφερείς με την προκειμένη περίπτωση. Ωστόσο, εφόσον η ΕΤΕ ήταν επίσης μέτοχος της ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα ήταν φυσικό για τους μετόχους να επιμερίσουν αναλογικά την έκθεσή τους στον κίνδυνο που προκύπτει από την εν λόγω εγγύηση. Αντ' αυτού, το Δημόσιο ανέλαβε ολόκληρο τον κίνδυνο, παρέχοντας εγγύηση για ένα χρέος, ενώ η ΛΑΡΚΟ αντιμετώπιζε δυσχέρειες και είχε ήδη αυξανόμενη δανειοληψία.
(91)
Όσον αφορά το μέτρο 2, οι προϋποθέσεις του τμήματος 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων δεν πληρούνται ούτε για το συγκεκριμένο μέτρο εφόσον η προμήθεια 2 % δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αντικατοπτρίζει τον κίνδυνο αθέτησης από μέρους της ΛΑΡΚΟ.
(92)
Επομένως, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας συνετός πιστωτής της αγοράς δεν θα παρείχε στη ΛΑΡΚΟ εγγύηση υπό αυτές τις συνθήκες. Εφόσον το μέτρο παρασχέθηκε επιλεκτικά στη ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι παρείχε επιλεκτικό πλεονέκτημα στον δικαιούχο.
(93)
Για τους λόγους που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 75 και 76 ανωτέρω, το μέτρο δύναται να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών και να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό.
(94)
Επομένως, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 4 συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση ισούται με το εγγυημένο ποσό, διότι είναι σαφές ότι, ανεξαρτήτως των συνθηκών, κανένας συνετός φορέας της αγοράς δεν θα ήταν σε θέση να εγγυηθεί το συγκεκριμένο ποσό για τη ΛΑΡΚΟ, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών δυσχερειών της. Με άλλα λόγια, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ΛΑΡΚΟ έτυχε πλεονεκτήματος ίσου με το εγγυημένο ποσό διότι χωρίς την κρατική εγγύηση δεν θα ήταν σε θέση να λάβει οποιαδήποτε εγγύηση από την αγορά.
(95)
Η Επιτροπή δεν διαθέτει πληροφορίες που να καταδεικνύουν ότι ζητήθηκε η κατάπτωση της εγγύησης.
4.2.5. Μέτρο 5: Εγγυητικές επιστολές αντί για εκ των προτέρων καταβολή φορολογικού προστίμου το 2010
(96)
H Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις διασαφηνίσεις των ελληνικών αρχών όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά του μέτρου 5.
(97)
Υπό το πρίσμα των στοιχείων που προσκόμισαν οι ελληνικές αρχές, η Επιτροπή συμφωνεί ότι το δικαίωμα αντικατάστασης της εκ των προτέρων καταβολής του συμπληρωματικού φόρου με εγγυητικές επιστολές χορηγήθηκε στη ΛΑΡΚΟ από το δικαστήριο βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, τα οποία θα εφαρμόζονταν σε οποιαδήποτε εταιρεία βρισκόταν σε παρεμφερή κατάσταση. Συνεπώς, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 5 δεν εμπεριείχε επιλεκτικό πλεονέκτημα για τη ΛΑΡΚΟ.
4.2.6. Μέτρο 6: Οι κρατικές εγγυήσεις του 2011
(98)
H Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις διασαφηνίσεις των ελληνικών αρχών όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά του μέτρου 6.
(99)
Η Επιτροπή διαφωνεί με τις ελληνικές αρχές ότι το μέτρο 6 δεν εμπεριέχει κρατικούς πόρους. Πρώτον, όπως εξηγήθηκε αναφορικά με το μέτρο 2, οι κρατικές εγγυήσεις θέτουν σε κίνδυνο κρατικούς πόρους, αφού τυχόν κατάπτωσή τους επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό. Επιπλέον, κάθε εγγύηση που δεν αμείβεται με προμήθεια αγοράς συνεπάγεται απώλεια οικονομικών πόρων για το Δημόσιο. Επιπλέον, το επιχείρημα σχετικά με το οφειλόμενο χρέος των 60 εκατ. ευρώ σε ΦΠΑ φαίνεται να αντιβαίνει στις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν αναφορικά με το μέτρο 5, όπου οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι νομίμως και σκοπίμως δεν επέστρεψαν τον οφειλόμενο ΦΠΑ, προκειμένου να συμψηφίσουν την αναστολή της εκ των προτέρων καταβολής του συμπληρωματικού φόρου.
(100)
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι το κριτήριο των κρατικών πόρων και του καταλογισμού στο Δημόσιο πληρούται για το εν λόγω μέτρο.
(101)
Όπως και για τα μέτρα 2 και 4, οι προϋποθέσεις του τμήματος 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων δεν πληρούνται ούτε για το εν λόγω μέτρο.
(102)
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας συνετός πιστωτής της αγοράς δεν θα χορηγούσε, υπό αυτές τις συνθήκες, εγγύηση στη ΛΑΡΚΟ. Εφόσον το μέτρο χορηγήθηκε επιλεκτικά στη ΛΑΡΚΟ, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι χορηγήθηκε επιλεκτικό πλεονέκτημα στον δικαιούχο.
(103)
Για τους λόγους που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 75 και 76 ανωτέρω, το μέτρο δύναται να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών και να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό.
(104)
Ως εκ τούτου, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το μέτρο 6 συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Αναφορικά με το μέτρο 2, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ποσό της ενίσχυσης ισούται με το ποσό των εγγυημένων δανείων, διότι είναι αμφίβολο κατά πόσο η ΛΑΡΚΟ, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών δυσχερειών της, θα έβρισκε χρηματοδότηση στην αγορά ανεξαρτήτως των όρων.
(105)
Η Επιτροπή δεν διαθέτει πληροφορίες που να καταδεικνύουν ότι ζητήθηκε η κατάπτωση της εγγύησης.
4.2.7. Συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(106)
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα 1 και 5 δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση, ενώ τα μέτρα 2, 3, 4 και 6 συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
(107)
Συνεπώς, η κρατική ενίσχυση που περιλαμβάνεται στο μέτρο 2 ανέρχεται σε 30 000 000 ευρώ και χορηγήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2008. Η κρατική ενίσχυση που περιλαμβάνεται στο μέτρο 3 ανέρχεται σε 44 999 999,40 ευρώ, αλλά η (οι) ημερομηνία(-ες) χορήγησης πρέπει να διασαφηνιστούν από τις ελληνικές αρχές. Η κρατική ενίσχυση που περιλαμβάνεται στο μέτρο 4 ανέρχεται σε 10 820 824,95 ευρώ, χορηγήθηκε στις 10 Μαΐου 2010 και η συνολική κρατική ενίσχυση που περιλαμβάνεται στο μέτρο 6 ανέρχεται σε 50 000 000 ευρώ (που προκύπτουν από 30 000 000 ευρώ + 30 000 000 ευρώ) και χορηγήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου 2011.
4.3. Παράνομη ενίσχυση
(108)
Τα μέτρα 2, 3, 4 και 6 συνιστούν κρατική ενίσχυση και χορηγήθηκαν κατά παράβαση των υποχρεώσεων κοινοποίησης και αναστολής που θεσπίζονται στο άρθρο 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Κατά συνέπεια, τα εν λόγω μέτρα συνιστούν παράνομη κρατική ενίσχυση.
4.4. Συμβατότητα της ενίσχυσης
(109)
Στον βαθμό που τα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, η συμβατότητά τους πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα των εξαιρέσεων που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3 του εν λόγω άρθρου.
(110)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, το κράτος μέλος οφείλει να επικαλεσθεί τους τυχόν λόγους που συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας και να αποδείξει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που απαιτεί η συμβατότητα αυτή (28).
4.4.1. Συμβατότητα των μέτρων 2, 4 και 6
(111)
Αναφορικά με τα μέτρα 2 και 4, οι ελληνικές αρχές δεν επικαλέστηκαν τους τυχόν λόγους που συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας, διότι υποστήριξαν ότι τα μέτρα δεν συνιστούσαν κρατική ενίσχυση.
(112)
Δεδομένου ότι τα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση, θα πρέπει να αξιολογηθούν όσον αφορά τη συμβατότητά τους βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ της Συνθήκης, και ιδίως βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων, εφόσον η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση τουλάχιστον από το 2008. Σύμφωνα με το σημείο 20 των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης, «μια προβληματική επιχείρηση δεν μπορεί να θεωρείται ως το ενδεδειγμένο μέσο για την προώθηση άλλων πολιτικών στόχων μέχρις ότου εξασφαλιστεί η βιωσιμότητά της. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ενισχύσεις σε προβληματικές επιχειρήσεις μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων χωρίς να επηρεάζουν τις συναλλαγές σε βάρος του κοινοτικού συμφέροντος μόνον εφόσον τηρούνται οι όροι που παρατίθενται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές».
(113)
Ωστόσο, οι σχετικές προϋποθέσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης (τμήμα 3.1) δεν πληρούνται στην προκειμένη περίπτωση. Οι εγγυήσεις δεν έληξαν μετά την παρέλευση 6 μηνών και οι ελληνικές αρχές δεν κοινοποίησαν κανένα σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο θα αποκαθιστούσε τη βιωσιμότητα της εταιρείας, ενώ δεν εφαρμόστηκαν αντισταθμιστικά μέτρα προκειμένου να αμβλυνθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Τέλος, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η ενίσχυση περιορίστηκε στο ελάχιστο αναγκαίο, ιδίως μέσω σημαντικής ίδιας συνεισφοράς του δικαιούχου της ενίσχυσης. Οι αρχές δεν παρείχαν σχέδιο εκκαθάρισης.
(114)
Όσον αφορά το μέτρο 6, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι ήταν συμβιβάσιμο με το προσωρινό πλαίσιο και το προσωρινό καθεστώς εγγύησης και, σε κάθε περίπτωση, χαρακτηρίστηκε ως ενίσχυση διάσωσης.
(115)
H Επιτροπή διαφωνεί με τα επιχειρήματα των ελληνικών αρχών. Θεωρεί ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις του προσωρινού πλαισίου και του προσωρινού καθεστώτος εγγύησης, εφόσον η ΛΑΡΚΟ ήταν προβληματική επιχείρηση. Το συνολικό ποσοστό των δύο εγγυήσεων υπερέβαινε το ετήσιο μισθολογικό κόστος της ΛΑΡΚΟ, η εγγύηση υπερέβαινε το 90 % του δανείου και η προμήθεια ύψους 1 % σε ετήσια βάση δεν μπορούσε να θεωρηθεί προμήθεια της αγοράς, η οποία αντικατοπτρίζει τον κίνδυνο αθέτησης για το εγγυημένο ποσό.
(116)
Όσον αφορά το επιχείρημα ότι το μέτρο συνιστούσε ενίσχυση διάσωσης, αν και η Επιτροπή διεξάγει συνομιλίες με τις ελληνικές αρχές σχετικά με τη ΛΑΡΚΟ από το 2011, οι αρχές ουδέποτε ανέφεραν ότι οι εγγυήσεις του 2011 θα πρέπει να θεωρηθούν ενίσχυση διάσωσης ούτε κοινοποίησαν το μέτρο ως ενίσχυση διάσωσης. Πράγματι, στην απάντηση της 16ης Μαρτίου 2012 στο ερωτηματολόγιο, οι ελληνικές αρχές δήλωσαν ρητώς ότι η εταιρεία δεν επωφελήθηκε από ενίσχυση διάσωσης και/ή αναδιάρθρωσης την τελευταία δεκαετία.
(117)
Ούτε πληρούνται, εξάλλου, οι σχετικές προϋποθέσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης στην προκειμένη περίπτωση. Οι εγγυήσεις του 2011 δεν έληξαν μετά την παρέλευση 6 μηνών και οι ελληνικές αρχές δεν κοινοποίησαν σχέδιο αναδιάρθρωσης ή σχέδιο εκκαθάρισης. Το επιχειρηματικό σχέδιο που αιτιολογεί την αναγκαιότητα των 30 εκατ. ευρώ για επενδύσεις δεν μπορεί να αποτελέσει τη βάση για ένα συμβατό σχέδιο αναδιάρθρωσης για τους σκοπούς των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το εν λόγω σχέδιο δεν αποσκοπούσε στην αποκατάσταση της βιωσιμότητας της εταιρείας, και δεν προβλέφθηκαν ούτε εφαρμόστηκαν αντισταθμιστικά μέτρα προκειμένου να αμβλυνθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Τέλος, δεν υπήρξαν στοιχεία ότι η ενίσχυση περιορίστηκε στο ελάχιστο αναγκαίο, ιδίως μέσω σημαντικής ίδιας συνεισφοράς του δικαιούχου της ενίσχυσης. Ούτε και οι αρχές παρείχαν σχέδιο εκκαθάρισης.
(118)
Η Επιτροπή δεν εντόπισε τυχόν λόγους που συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας των μέτρων 2, 4 και 6.
(119)
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί τα μέτρα 2, 4 και 6 ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά.
4.4.2. Συμβατότητα του μέτρου 3
(120)
Οι ελληνικές αρχές δεν προσδιόρισαν τυχόν λόγους που συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας του μέτρου 3, διότι υποστήριξαν ότι το μέτρο δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση.
(121)
Δεδομένου ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση, θα πρέπει να αξιολογηθεί αναφορικά με τη συμβατότητά του βάσει των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης για τους λόγους που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 112 ανωτέρω. Ωστόσο, ούτε στην προκειμένη περίπτωση πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Οι ελληνικές αρχές ουδέποτε κοινοποίησαν σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο θα αποκαθιστούσε τη βιωσιμότητα της εταιρείας και δεν εφαρμόστηκαν αντισταθμιστικά μέτρα προκειμένου να αμβλυνθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Τέλος, δεν υπήρξαν στοιχεία ότι η ενίσχυση περιορίστηκε στο ελάχιστο αναγκαίο, ιδίως μέσω σημαντικής ίδιας συνεισφοράς του δικαιούχου της ενίσχυσης.
(122)
Η Επιτροπή δεν εντόπισε τυχόν λόγους που συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας του εν λόγω μέτρου.
(123)
Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θεωρεί το μέτρο 3 ασυμβίβαστο με την εσωτερική αγορά.
4.5. Ανάκτηση
(124)
Σύμφωνα με τη Συνθήκη και την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η Επιτροπή είναι αρμόδια να αποφασίσει κατά πόσον το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος πρέπει να καταργήσει ή να τροποποιήσει ενίσχυση εφόσον διαπιστωθεί ότι είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά (29). Από την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει επίσης ότι η υποχρέωση για το κράτος μέλος να καταργήσει ενίσχυση την οποία η Επιτροπή θεωρεί ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά αποσκοπεί στην επαναφορά στην προτέρα κατάσταση (30). Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ο εν λόγω στόχος επιτυγχάνεται εφόσον ο δικαιούχος επιστρέψει τα ποσά που χορηγήθηκαν ως παράνομη ενίσχυση, χάνοντας με τον τρόπο αυτό το πλεονέκτημα που απολάμβανε στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του, και επανέρχονται τα πράγματα στην προ της καταβολής της ενίσχυσης κατάσταση (31).
(125)
Σύμφωνα με τη νομολογία, το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου (32) ανέφερε ότι «σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο […]».
(126)
Επομένως, δεδομένου ότι κανένα από τα εν λόγω μέτρα δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή, κατά παράβαση του άρθρου 108 της Συνθήκης και θεωρούνται, συνεπώς, παράνομες και ασυμβίβαστες ενισχύσεις, θα πρέπει να ανακτηθούν προκειμένου να αποκατασταθεί η κατάσταση που υπήρχε στην αγορά πριν από τη χορήγησή τους. Η ανάκτηση θα πρέπει να έχει ως σημείο εκκίνησης τη στιγμή που χορηγήθηκε το πλεονέκτημα στον δικαιούχο, δηλαδή όταν η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεσή του, ο οποίος επιβαρύνεται με τους τόκους ανάκτησης έως την πραγματική ανάκτηση της ενίσχυσης.
5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(127)
Τα μέτρα 1 και 5 δεν συνιστούν ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
(128)
Η Ελλάδα εφάρμοσε παρανόμως τα μέτρα 2, 3, 4 και 6 κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης.
(129)
Ειδικότερα, τα μέτρα 2, 4 και 6 (κρατικές εγγυήσεις του 2008, του 2010 και του 2011) υπέρ της ΛΑΡΚΟ συνιστούσαν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και ήταν ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά, διότι δεν πληρούνταν οι σχετικές προϋποθέσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης και δεν εντοπίστηκαν άλλοι λόγοι που να συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας.
(130)
Το μέτρο 3 (η συμμετοχή του Δημοσίου στην αύξηση του κεφαλαίου της ΛΑΡΚΟ το 2009) συνιστούσε επίσης κρατική ενίσχυση και ήταν ασυμβίβαστο με τη Συνθήκη, διότι δεν πληρούνταν οι σχετικές προϋποθέσεις των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης και δεν εντοπίστηκε άλλη βάση συμβατότητας.
(131)
Η Επιτροπή σημειώνει ότι η Ελλάδα συμφώνησε να εκδοθεί η παρούσα απόφαση στην αγγλική γλώσσα,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
H μη είσπραξη των οφειλών προς το Υπουργείο Οικονομικών και οι εγγυητικές επιστολές αντί της εκ των προτέρων καταβολής φορολογικού προστίμου το 2010, που εφάρμοσε η Ελλάδα όσον αφορά τη ΛΑΡΚΟ, δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
Άρθρο 2
Η κρατική ενίσχυση που ανέρχεται σε 135 820 824,35 ευρώ, με τη μορφή κρατικών εγγυήσεων προς τη ΛΑΡΚΟ Γενική Μεταλλευτική & Μεταλλουργική Α.Ε. το 2008, το 2010 και το 2011 και συμμετοχής του Δημοσίου στην αύξηση το κεφαλαίου της εταιρείας το 2009, και που χορηγήθηκε παρανόμως από την Ελλάδα κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης, είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 3
1. Η Ελλάδα ανακτά τη μη συμβιβάσιμη ενίσχυση που ορίζεται στο άρθρο 2 από τον δικαιούχο.
2. Τα ανακτώμενα ποσά περιλαμβάνουν τόκους παραγόμενους από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση των δικαιούχων έως την ημερομηνία της πραγματικής τους ανάκτησης.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής (33), όπως τροποποιήθηκε.
4. Όσον αφορά το μέτρο 3, η Ελλάδα προσδιορίζει τις ακριβείς ημερομηνίες κατά τις οποίες χορήγησε τη συνεισφορά της στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου το 2009.
5. Η Ελλάδα ακυρώνει όλες τις οφειλόμενες καταβολές της ενίσχυσης που ορίζονται στο άρθρο 2 από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 4
1. Η ανάκτηση της ενίσχυσης που ορίζεται στο άρθρο 2 είναι άμεση και αποτελεσματική.
2. Η Ελλάδα εξασφαλίζει την εκτέλεση της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 5
1. Εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, η Ελλάδα διαβιβάζει στην Επιτροπή τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
το συνολικό ποσό (αρχικό κεφάλαιο και τόκους ανάκτησης) που θα πρέπει να ανακτηθεί από τον δικαιούχο·
β)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν για τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση·
γ)
έγγραφα τα οποία να αποδεικνύουν ότι ζητήθηκε από τον δικαιούχο η επιστροφή της ενίσχυσης.
2. Η Ελλάδα τηρεί την Επιτροπή ενήμερη σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που λαμβάνονται για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης έως ότου ολοκληρωθεί η ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 2. Μετά από απλό αίτημα της Επιτροπής, διαβιβάζει αμέσως πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή σχεδιάζει να λάβει προκειμένου να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση. Διαβιβάζει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά της ενίσχυσης και των τόκων ανάκτησης που έχουν ήδη ανακτηθεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 6
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 27 Μαρτίου 2014.