ROZHODNUTÍ KOMISE (EU) 2015/456
ze dne 5. září 2014
o režimu podpory č. SA.26212 (11/C) (ex 11/NN - ex CP 176/A/08) a SA.26217 (11/C) (ex 11/NN - ex CP 176/B/08) poskytnuté Bulharskou republikou v souvislosti se směnou lesních pozemků
(oznámeno pod číslem C(2014) 6207)
(Pouze bulharské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
s ohledem na rozhodnutí Komise C(2011) 4444 ze dne 29. června 2011 (1),
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními, a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
1. ŘÍZENÍ
(1)
Komisi byla dne 17. července 2008 doručena stížnost od osoby, která si přála zůstat v anonymitě („první stěžovatel“); v této stížnosti se tvrdilo, že Bulharská republika poskytla podporu v souvislosti se směnou lesních pozemků v soukromém vlastnictví za veřejné lesní pozemky ve vlastnictví státu, přičemž na tuto směnu často navazovala změna určeného účelu užívání směněných pozemků z lesních pozemků na pozemky stavební. První stěžovatel předložil další informace dopisy ze dne 28. srpna 2008, 3. září 2008, 1. října 2008, 5. prosince 2008, 18. února 2010, 12. října 2010 a 26. ledna 2011.
(2)
Dne 27. ledna 2009 obdržela Komise další informace o napadených směnách od jisté třetí strany. Dne 14. května 2009 byla podána druhá stížnost ve věci těchto směn, přičemž další informace tento stěžovatel předložil dne 2. června 2009 a 8. června 2009. Dne 23. března 2010 předložila informace o těchto směnách Komisi další třetí strana.
(3)
Bulharské orgány předložily Komisi informace o napadených směnách dopisy ze dne 2. září 2008, 28. října 2008, 4. ledna 2010, 23. března 2010, 27. března 2010, 30. srpna 2010 a 14. února 2011. Během jednání, jež mezi útvary Komise a bulharskými orgány proběhla dne 22. února 2010, 12. října 2010 a 3. února 2011, poskytly bulharské orgány o těchto směnách další informace.
(4)
Dopisem ze dne 29. června 2011 sdělila Komise Bulharsku, že se rozhodla zahájit ve věci napadených směn řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy. Rozhodnutí Komise o zahájení formálního vyšetřovacího řízení („rozhodnutí o zahájení řízení“) bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (2). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby k opatření podaly připomínky.
(5)
Bulharské orgány podaly své připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení dopisem, jenž byl doručen dne 29. září 2011.
(6)
Komise obdržela připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení od následujících zúčastněných stran: Ecobalkani-Bulgaria EOOD (3), Vihren OOD (4), Aqua Estate OOD (5), Elkabel AD (6), Živka Blagoeva (7), V-N-G Confort OOD (8), Javor Chajtov (9), Simeon Stoev Mirov (10), LM Impex EOOD (11), All Seas Property 2 OOD (12), Litex Commerce AD (13), Foros Development EAD (14), Izgrev 5 EOOD (15), BOIL OOD (16), BG Land Co OOD (17), Mirta Engineering EOOD (18), Beta Forest EOOD (19), Kosta Gerov (20), Marieta Babeva (21), Dimitar Terziev (22), Svetoslav Michailov a Elizabet Michailova (23) a od stěžovatele, který požádal, aby jeho totožnost nebyla zveřejněna (24).
(7)
Dopisy ze dne 1. září 2011, 5. října 2011, 25. listopadu 2011, 14. prosince 2011 a 3. dubna 2012 postoupila Komise tyto připomínky bulharským orgánům, které dostaly příležitost reagovat. Připomínky Bulharské republiky k připomínkám zúčastněných stran byly doručeny v dopisech ze dne 4. listopadu 2011, 15. prosince 2011, 12. ledna 2012 a 25. dubna 2012.
(8)
Bulharské orgány poskytly další informace o napadených směnách dopisem ze dne 2. prosince 2011 a během jednání s útvary Komise dne 9. prosince 2011.
(9)
Dopisem ze dne 9. února 2012 požádala Komise prvního stěžovatele o další upřesnění ohledně jistých důkazů, které předložil.
(10)
Dne 3. dubna 2012 postoupila Komise bulharským orgánům další připomínky řady třetích stran (25). Připomínky Bulharské republiky k těmto připomínkám obdržela Komise ve dnech 25. dubna 2012 a 15. května 2012.
(11)
Dne 26. července 2012 požádala Komise bulharské orgány o další informace. Dne 17. srpna 2012 bulharské orgány požádaly o prodloužení lhůty na poskytnutí těchto informací a Komise jejich žádosti dne 31. srpna 2012 vyhověla. Bulharské orgány požadované informace předložily dne 19. září 2012.
(12)
Dne 3. října 2012 požádala Komise o další upřesnění jednu ze třetích stran, které podaly připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení, společnost Elkabel AD, přičemž tato upřesnění byla poskytnuta dne 31. října 2012.
(13)
Dopisy ze dne 14. ledna 2013, 17. května 2013, 22. července 2013 a 22. října 2013 požádala Komise bulharské orgány o další informace, jež jí byly poskytnuty dne 4. a 5. února 2013, 25. června 2013 a 5. července 2013, 16. a 23. srpna 2013 a 19. listopadu 2013 a 20. prosince 2013. Část informací předložených v rámci posledního podání předložily bulharské orgány opětovně e-mailem dne 21. ledna 2014.
2. POPIS OPATŘENÍ
2.1. SMĚNY POZEMKŮ
(14)
V roce 1947 se po vyvlastnění státem veškeré lesní pozemky v Bulharsku staly veřejným majetkem. Tento stav trval do roku 2000, kdy byl zahájen proces navracení lesních pozemků do rukou předchozích soukromých vlastníků.
(15)
Změnou zákona o lesích (26), která nabyla účinnosti dne 22. února 2002, bylo umožněno směňovat nedávno privatizované lesní pozemky za státní veřejné lesní pozemky ze státního lesního fondu. Tato změna zákona o lesích platila do 27. ledna 2009 a vymezovala řád a podmínky, za kterých se tyto směny prováděly.
(16)
Pro účely těchto směn byly ceny lesních pozemků v rukou soukromých vlastníků i veřejných institucí stanoveny na základě zvláštního předpisu, a to nařízení o výpočtu základních cen, cen za pozemky ve vyloučených oblastech a o vzniku uživatelských práv a břemen týkajících se lesů a lesních porostů (dále jen „nařízení o základních cenách“) (27), které vstoupilo v platnost dne 18. listopadu 2003. Bulharské právo uplatněním nařízení o základních cenách odhadcům neumožňovalo se od cen stanovených pro lesní pozemky odchýlit.
(17)
Na základě tohoto nařízení se základní cena lesní parcely určí jako součet základní hodnoty pozemku a hodnoty porostu (rostlinných druhů na tomto pozemku vysazených).
(18)
Hodnota pozemku se určí na základě průměrné hodnoty pozemku podle kategorií pozemků, jež nabízejí stejné podmínky pro pěstování rostlin (podle přílohy 1 nařízení o základních cenách se přitom rozlišuje 150 typů lokalit). Tato hodnota se pak upraví opravným koeficientem, který zohledňuje umístění pozemku ve vztahu k místní a vnitrostátní infrastruktuře. Tento opravný koeficient (Km), který je stanoven v příloze 2 nařízení o základních cenách, se určí pomocí následujícího vzorce:
,
kde:
p
=
koeficient přímé vzdálenosti od komunikace s pevným povrchem (od 0,00 do 0,20)
s
=
koeficient přímé vzdálenosti od městské oblasti (od 0,00 do 0,25)
m
=
koeficient přímé vzdálenosti od moře (od 0,00 do 0,20)
g
=
koeficient vzdálenosti od některého z měst, který se vyjadřuje číslem zohledňujícím vzdálenost od daného města (nejkratší silniční vzdálenost mezi dotčenou parcelou a městem). Města jsou rozdělena do 6 skupin uvedených v tabulce 1:
Tabulka 1
Skupina 1
Sofie (od 0,00 do 0,70)
Skupina 2
Ruse, Plovdiv, Burgas a Varna (od 0,00 do 0,50)
Skupina 3
Blagoevgrad, Veliko Tarnovo, Vratza, Pleven a Stara Zagora (od 0,00 do 0,40)
Skupina 4
ostatní okresní města (od 0,00 do 0,35)
Skupina 5
ostatní velká města (Botevgrad, Gorna Oriachovica, Dimitrovgrad, Dupnica, Kazanlak, Karlovo, Lom, Petrich, Samokov, Svištov a Červen Brjag (od 0,00 do 0,30)
Skupina 6
ostatní městská centra (od 0,00 do 0,10)
(19)
Hodnota pozemku se dále upraví tak, že se přičte navýšení ceny (přírůstek) na jeden hektar, jež se stanoví na základě průměrné ceny pozemku zjištěné v oblasti, ve které se parcela nachází. Tyto přírůstky stanoví příloha 3 nařízení o základních cenách; uvádí se v tabulce 2:
Tabulka 2
Přírůstek
(BGN/hektar)
Sofie, letoviska celostátního významu a přilehlé rekreační oblasti, pozemky, které se nacházejí do 10 kilometrů od moře
5 000
Sídla 1. a 2. kategorie
2 000
Sídla 3. a 4. kategorie
1 000
Sídla 5. a 6. kategorie
500
Sídla 7. a 8. kategorie
0
(20)
Celková hodnota pozemku stanovená tímto mechanismem se označuje jako základní hodnota pozemku.
(21)
Hodnota porostu (rostlinných druhů, které se nacházejí na pozemku) představuje hodnotu porostu stávajícího stáří a předpokládanou hodnotu porostu ve stáří, kdy dochází ke střídání rostlin. Hodnota dřeva z lesních porostů ve stávajícím stáří (stáří v době ocenění) odpovídá zisku z prodeje dotyčných odrůd za průměrné tržní ceny poníženému o náklady na kácení, prvotní zpracování a dopravu do místa dočasného uskladnění. Pokud by výnos z prodeje nepokryl náklady, má se za to, že dřevo nemá žádnou hodnotu.
(22)
Výnos z prodeje se určí na základě kategorizace porostu a objemu kategorií dřeva. Náklady (v BGN na metr krychlový) související s kácením a prvním opracováním dřeva při průměrné úrovni náročnosti v dotčené oblasti kácení se určí podle druhu stromů a kategorie dřeva na pozemku. Náklady na dopravu dřeva se určí podle druhu stromů, kategorie dřeva a průměrné dopravní vzdálenosti od dotčené parcely. Náklady na dopravu se vynásobí každým kilometrem dopravy pomocí koeficientu, který zohlední úroveň náročnosti trasy.
(23)
Průměrné tržní ceny a náklady související s kácením, prvotním opracováním a dopravou dřeva by měl pravidelně určovat a aktualizovat Výkonný lesní úřad (28), a to na základě vážených průměrů vypočtených ze statistických údajů shromážděných za období tří let (váha posledního roku je přitom dvojnásobná).
(24)
Základní cena lesní parcely se tedy získá přičtením hodnoty porostu, kterou stanoví odhadce, k základní hodnotě pozemků.
(25)
Tato základní cena se v případě pozemků, které se nachází v oblastech tzv. „zvláštní ochrany proti urbanizaci“ zavedených v určitých oblastech Bulharska zákonem, upraví tak, aby se zohlednila ochrana krajinotvorné role a rovněž rekreační funkce lesních pozemků. Podle ustanovení přílohy 19 nařízení o základních cenách se základní hodnota lesních majetků, jež se nacházejí v těchto oblastech, vynásobí koeficientem (К), který je tabulce 3 (29) stanoven takto:
Tabulka 3
První pásmo Černého moře
К = 6
Druhé pásmo Černého moře
К = 5
Rekreační oblasti, letoviska a sídla celostátního významu
К = 4
Lesy a pozemky v oblastech, které se rozkládají od hranice státních a obecních komunikací k hranicím území s omezením možnosti výstavby
К = 3
Rekreační oblasti, letoviska a sídla místního významu
К = 4
(26)
Nakonec se základní cena pozemku podle přílohy 20 nařízení o základních cenách vynásobí „koeficientem tržní regulace“. Tento koeficient se vyjadřuje v BGN/m2 a pohybuje se od 10 BGN/m2 u pozemků sousedících s mořem, velkých horských letovisek a Sofie po 1 BGN/m2 u pozemků s nejméně atraktivní polohou.
(27)
Přes výše uvedené skutečnosti musela soukromá osoba, která získala lesní pozemek směnou za vyšší celkovou administrativní cenu, než kterou měl pozemek jí uvolněný, státu za tento cenový rozdíl zaplatit náhradu. Podle bulharských orgánů obecně platí, že stát přistoupil pouze na směny, jejichž prostřednictvím získal pozemek vyšší správní hodnoty. Toto pravidlo se ovšem týká pouze situace, kdy je celková administrativní cena parcely v soukromém vlastnictví vyšší než administrativní cena parcely ve vlastnictví veřejném, za kterou byla tato parcela směněna, a nikoli ceny za metr čtvereční.
(28)
Dne 27. ledna 2009 vstoupil v platnost zákaz směny lesních pozemků. Posuzují se tak napadené směny za období od 1. ledna 2007, tj. dne přistoupení Bulharské republiky k Evropské unii, do 27. ledna 2009, tj. dne, kdy nabylo účinnosti moratorium na směnu pozemků („posuzované období“).
2.2. ZMĚNA URČENÉHO ÚČELU UŽÍVÁNÍ POZEMKU
(29)
Stěžovatelé dále tvrdí, že na směny často navazovala změna určeného účelu užívání pozemků z lesních na stavební pozemky a že tato změna dále prohloubila rozpor mezi tržní cenou veřejných lesních pozemků ve vlastnictví státu, jež byly směněny za parcely v soukromém vlastnictví.
(30)
Bulharské orgány vysvětlily, že postup změny určeného účelu užívání pozemku se neřídí ustanoveními zákona o lesích (jako směna samotná), ale zvláštním souborem právních předpisů, mj. i zákonem o územním plánování (30). Podle těchto právních předpisů může jakýkoli vlastník lesních pozemků požádat o změnu určeného účelu užívání lesního pozemku na stavební pozemek tak, že pošle žádost výkonnému řediteli Výkonného lesního úřadu, jenž byl součástí ministerstva zemědělství a potravinářství (31). Komise (interních a případně i externích) odborníků poté danou žádost posoudí a předloží své stanovisko výkonnému řediteli, který přijme ve věci žádosti předběžné rozhodnutí. Pokud je toto rozhodnutí kladné a potvrdí důvodnost a právoplatnost žádosti, bude postoupeno všem útvarům příslušným pro změnu určení účelu užívání lesního pozemku (regionální hejtman, starosta obce a ředitel regionálního ředitelství odpovědného za lesy).
(31)
Na základě kladného předběžného rozhodnutí předloží vlastník dotčené obci žádost o zadání, navržení a schválení podrobného územního plánu. U takovéhoto plánu se vyžaduje konzultace všech (místních) zúčastněných stran. Pokud příslušné orgány tento plán schválí a jakmile vstoupí v platnost, vlastník pozemku předloží ministru zemědělství a potravinářství žádost o vynětí dotčeného lesního pozemku z chráněných lesních porostů. V případě, že je žádost přijata, je zapotřebí zaplatit kolkovné stanovené nezávislým odhadcem v souladu s ustanoveními nařízení o základních cenách.
(32)
Jakmile vlastník lesního pozemku uhradí příslušným orgánům kolkovné, je zahájeno řízení o vydání správního rozhodnutí o změně určeného účelu užívání dotčeného pozemku. V závislosti na velikosti pozemku toto rozhodnutí vydává buď ministr zemědělství a potravinářství (pokud se jedná o nemovitost do 10 hektarů), nebo rada ministrů.
(33)
Dne 3. září 2009 bylo na následnou změnu určeného účelu užívání směněných pozemků uvaleno moratorium.
2.3. PRÁVNÍ ZÁKLAD OPATŘENÍ
(34)
Směny, výpočet cen, jež se mají použít při směnách a řízení o změně určeného účelu užívání směněných lesních pozemků se řídí těmito právními předpisy:
-
bulharský zákon o lesích,
-
nařízení o výpočtu základních cen, cen za pozemky ve vyloučených oblastech a o vzniku uživatelských práv a břemen týkajících se lesů a lesních porostů,
-
zákon o státním majetku (32),
-
zákon o závazcích a smlouvách (33),
-
zákon o územním plánování.
2.4. OSOBY, KTERÉ SMĚNY VYUŽILY
(35)
Potenciálně mohou ze směn těžit fyzické osoby, soukromé společnosti a obce, často činné v oblasti výstavby nemovitostí a/nebo činnosti cestovního ruchu, které svůj lesní pozemek směnily za lesní pozemek ve veřejném vlastnictví.
3. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(36)
Ve svém rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila Komise pochybnosti o tom, zda směny a/nebo následné změny určeného účelu užívání pozemku neobsahují prvky státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy a zda lze takovou podporu považovat za slučitelnou s vnitřním trhem.
3.1. VZÁJEMNÁ SOUVISLOST MEZI SMĚNAMI A ZMĚNOU URČENÉHO ÚČELU UŽÍVÁNÍ POZEMKŮ
(37)
Komise zaprvé vyjádřila pochybnosti o tvrzení stěžovatelů, že v řadě případů na tyto směny navazovala změna určeného účelu užívání (z lesního porostu na stavební pozemky) pozemků, které byly předmětem směny.
(38)
S přihlédnutím ke kvantitativním důkazům, které předložily bulharské orgány, uvedla Komise v rozhodnutí o zahájení řízení, že ze 147 směn provedených během posuzovaného období (2006-2009) jich na 15 navazovala změna určeného účelu užívání (což představovalo 10 % celku). Komise navíc konstatovala, že směny a případné žádosti o změnu určeného účelu užívání upravují odlišné právní předpisy a že jsou pro oba postupy zavedena odlišná správní řízení. Na první pohled se situace jevila tak, že tyto prvky potvrzují tezi bulharských orgánů, že obecně mezi těmito dvěma kroky neexistuje vzájemná souvislost (34).
(39)
Bulharské orgány však uvedly, že vzorce pro stanovení administrativních cen za lesní pozemky a kolkovného účtovaného za změnu určeného účelu užívání pozemku byly stanoveny na takové úrovni, aby se zajistilo, že plná cena za směnu lesního pozemku, navýšená o poplatek za změnu určeného účelu užívání pozemku, bude do značné míry odpovídat tržní ceně obdobného stavebního pozemku. Z toho by mohlo vyplývat, že bulharské orgány vycházely z předpokladu, že mnozí investoři se budou snažit oba kroky spojit do jedné transakce.
(40)
Komise tedy vyjádřila pochybnosti ohledně toho, zda by při stanovení ceny parcel pro účely směny neměla být zohledněna případná změna určeného účelu užívání dotčeného lesního pozemku, tj. zda by se mělo mít za to, že existuje vzájemná souvislost mezi směnou a změnou určeného účelu užívání směněného pozemku.
3.2. MOŽNÁ STÁTNÍ PODPORA PŘI ZMĚNĚ URČENÉHO ÚČELU UŽÍVÁNÍ POZEMKU
(41)
Komise zadruhé vyjádřila pochybnosti o tom, zda změna určeného účelu užívání směněných pozemků nemohla představovat poskytnutí státní podpory vzhledem k tomu, že se tím hodnota směněných pozemků ještě více zvýšila.
(42)
Komise v rozhodnutí o zahájení řízení konstatovala, že ze změny určeného účelu užívání pozemku přímo nevyplývá, že by se jednalo o převod státních prostředků. Kolkovné, jež mělo být u těchto transakcí uhrazeno, bylo vypočteno podle příslušných právních předpisů a - nakolik je Komisi známo - ve všech dotčených případech zaplaceno. Přestože podniky dotčené změnou určeného účelu užívání pozemku mohly mít z této změny prospěch, správní rozhodnutí, jimiž byla tato změna provedena, by nepředstavovala státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Komise k této otázce nezaujala jednoznačný postoj a vyzvala zúčastněné strany, aby se vyjádřily k tomu, zda v dané transakci došlo ke státní podpoře.
3.3. MOŽNÁ STÁTNÍ PODPORA PŘI SMĚNĚ LESNÍCH POZEMKŮ
(43)
Komise v rozhodnutí o zahájení řízení konstatovala, že ceny lesních pozemků pro účely směn určili odhadci výhradně na základě vzorců stanovených v nařízení o základních cenách. Komise proto vyjádřila pochybnosti ohledně toho, zda administrativní cena stanovená za použití těchto vzorců byla obdobná jako obvyklé ceny při transakcích mezi dvěma soukromými subjekty. Komise proto vyzvala Bulharskou republiku a třetí strany k tomu, aby předložily informace o tržních cenách dosažených v případech čistě soukromého prodeje (nebo čistě soukromé směny) lesních pozemků, k nimž v Bulharsku během posuzovaného období došlo. Komise dále vyzvala Bulharskou republiku a třetí strany, aby předložily informace o rozdílech mezi těmito cenami a administrativními cenami použitými u napadených směn, a tudíž o možné výši státní podpory při těchto transakcích. Komise nadto Bulharskou republiku a třetí strany vyzvala, aby předložily informace o pravidlech uplatňovaných u náhrad vyplácených při směně v případech, kdy mezi cenami dvou parcel, jež byly předmětem směny, existoval rozdíl. V neposlední řadě pak Komise vyzvala Bulharskou republiku, aby jí poskytla další informace, jimiž by doložila své tvrzení, že napadené směny neovlivňují obchod v rámci Unie.
(44)
Komise také v rozhodnutí o zahájení řízení uvedla své předběžné stanovisko k tomu, jak by měla být vyčíslena výhoda vyplývající z napadených směn v případě, že se zjistí, že tyto směny představovaly státní podporu:
(i)
rozdíl mezi skutečnou tržní cenou první lesní parcely v soukromém vlastnictví a administrativní cenou této první parcely určenou podle nařízení o základních cenách,
(ii)
rozdíl mezi skutečnou tržní cenou druhé lesní parcely ve veřejném vlastnictví a administrativní cenou této druhé parcely určenou podle nařízení o základních cenách.
Výše státní podpory při směně by se tedy rovnala hodnotě ii) snížené o hodnotu i).
Při výpočtu možného prvku státní podpory při transakci by měla být zohledněna i případná peněžní náhrada rozdílu mezi administrativními cenami dvou parcel, jež byly předmětem směny, zaplacená jednou stranou druhé straně.
3.4. SLUČITELNOST PŘÍPADNÉ STÁTNÍ PODPORY S VNITŘNÍM TRHEM
(45)
Pro případ, že by byla zjištěna přítomnost prvku státní podpory - ať už v důsledku změny určeného účelu užívání pozemku, a/nebo v důsledku směny -, vyjádřila Komise v rozhodnutí o zahájení řízení pochybnosti ohledně toho, zda by bylo možno tuto podporu považovat za slučitelnou s vnitřním trhem, konkrétně s čl. 107 odst. 3 písm. a) Smlouvy a pokyny k vnitrostátní regionální podpoře na období 2007-2013 (35) a/nebo čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy a pokyny Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2007-2013 („pokyny k odvětví lesnictví“) (36).
(46)
Komise proto požádala Bulharskou republiku a zúčastněné strany, aby se ke slučitelnosti napadených opatření s vnitřním trhem vyjádřily.
4. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
4.1. PŘIPOMÍNKY PRVNÍHO STĚŽOVATELE V SOUVISLOSTI S POCHYBNOSTMI VYJÁDŘENÝMI KOMISÍ V ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(47)
První stěžovatel tvrdí, že napadené směny představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy a že tato podpora je neslučitelná s vnitřním trhem.
(48)
Pokud jde o pochybnosti Komise týkající se první otázky, domnívá se první stěžovatel, že je třeba mít za to, že změna určeného účelu užívání pozemku a směna vzájemně souvisejí. Tvrdí přitom zaprvé, že mnohé z osob, které směny využily, působí v odvětví stavebnictví a cestovního ruchu, a nikoli v oblasti lesnictví. Zadruhé podle prvního stěžovatele nejsou směněné lesní pozemky od roku 2009, kdy vstoupilo v platnost moratorium, prakticky komerčně využívány. Zatřetí údajně v době provádění směn mnohé z osob, které je využily, oznámily a propagovaly své projekty výstavby lyžařských nebo přímořských letovisek na směněných lesních pozemcích a zahájily dokonce s příslušnými místními orgány jednání, aby zajistily, že ke změně v určeném účelu užívání pozemku skutečně dojde. Začtvrté tvrdí první stěžovatel, že za realizaci směny a za vynětí směněných pozemků z lesního fondu mnohdy odpovídal týž státní orgán (Výkonný lesní úřad a příslušný regulační orgán) (37), který takto připravoval půdu pro jejich komerční využití.
(49)
První stěžovatel má tedy za to, že by se měla při vyčíslení celkové částky státní podpory při těchto směnách zohlednit případná reklasifikace určeného účelu užívání pozemku a příslušné navýšení ceny. Podle názoru stěžovatele by se proto při vyčíslení částky podpory měla provést srovnání s parcelami stavebních pozemků s cílem náležitě zohlednit tržní cenu pozemků, jež byly předmětem směny.
(50)
První stěžovatel se také zmiňuje o tom, že z hlediska atraktivity regionů, ve kterých se lesní parcely ve vlastnictví státu nacházely, by bývalo hospodářsky výhodnější, kdyby bulharské orgány nejprve podnikly kroky ke zvýšení hodnoty parcel (tj. změnily jejich určený účel užívání tak, aby na nich mohla proběhnout výstavba) a teprve poté přikročily k jejich pozbytí. Podle prvního stěžovatele v žádném z případů, kdy byla podána žádost o směnu, Výkonný lesní úřad před provedením změny nepřistoupil ke změně určeného účelu užívání těchto pozemků. Podle stěžovatele to jasně naznačuje, že zde existoval záměr zvýhodnit nabyvatele lesních pozemků ve vlastnictví státu. Tuto praxi kritizovala rovněž Světová banka ve zprávě o bulharském odvětví lesnictví z roku 2009, ve které se konstatovalo, že státu tímto konkrétním způsobem vznikají ztráty (38).
(51)
Pokud jde o pochybnosti Komise o druhé otázce, tedy zda v důsledku změny určeného účelu užívání směněných pozemků nedošlo ke státní podpoře, tvrdí první stěžovatel, že nabyvatel pozemků sice po rozhodnutí provést změnu určeného užívání pozemku následně zaplatil kolkovné, a tato částka by tedy měla být při vyčíslování případné podpory obdržené v důsledku směny odečtena, že však toto kolkovné skutečné zvýšení hodnoty parcely v důsledku této změny neodráželo. První stěžovatel dále tvrdí, že by v případech, kdy ke směně došlo před přistoupením Bulharska k Evropské unii, ale změna určeného účelu užívání pozemku proběhla až po přistoupení, měla být protiprávní státní podpora poskytnutá nabyvateli pozemků dána rozdílem mezi tržní hodnotou příslušné parcely v době směny (před přistoupením) a tržní hodnotou parcely po změně určení účelu užívání pozemku (po přistoupení).
(52)
Co se týče pochybností vyjádřených Komisí ohledně třetí otázky, tedy přítomnosti státní podpory v souvislosti se směnami, tvrdí první stěžovatel, že vzorce předepsané nařízením o základních cenách neodrážejí tržní hodnotu pozemků, jež byly předmětem směny. Stěžovatel také zpochybňuje nezávislost odhadců, neboť podle jeho názoru má nabyvatel pozemků možnost zvolit si odhadce, který mu je příznivě nakloněn, což vede k výraznému podhodnocení cen.
(53)
Stěžovatel rovněž předložil další informace o tržních cenách směněných lesních pozemků nebo velice podobných lesních pozemků, jež se podle něj výrazně lišily od administrativních cen parcel. Vzhledem k časovým omezením zkoumal první stěžovatel pouze ceny devíti směněných parcel. K tomuto zkoumání byla použita ocenění pozemků zpracovaná bankami a rovněž informace z bulharského veřejného katastru nemovitostí obsahujícího ceny, za které byly u podobných parcel realizovány realitní transakce. Zjištěné cenové nesrovnalosti se (při uplatnění administrativní ceny) pohybovaly od podhodnocení o 50-65 % až po případy, kdy byly lesní pozemky údajně získány za 1 až 2 % tržní ceny.
(54)
V neposlední řadě pak první stěžovatel tvrdí, že skutečnost, že bylo zahájeno trestní řízení proti bývalému řediteli Výkonného lesního úřadu na základě obvinění z realizace směn, jež poškozovaly stát, naznačuje, že samy bulharské orgány mají za to, že lesní pozemky byly některým soukromým osobám postoupeny za cenu výrazně pod svou tržní hodnotou.
(55)
Pokud jde o otázku, zda směny narušují hospodářskou soutěž a ovlivňují obchod mezi členskými státy, tvrdí první stěžovatel, že, pokud je mu známo, žádná z osob, které směny využily, neprovozovala lesnictví jako svou hlavní obchodní činnost. Téměř všechny tyto osoby údajně naopak charakterizovaly minulé aktivity či budoucí obchodní záměry v oblasti hospodářských činností či investic v jednom z následujících odvětví: spekulace s nemovitostmi, stavebnictví a/nebo cestovní ruch. Podle stěžovatele se cestovní ruch z definice týká celého vnitřního trhu, a narušuje jej tedy i pouhých několik případů selektivní podpory. První stěžovatel dále uvádí, že vzhledem k počtu a rozsahu směn jsou fakticky od vstupu na bulharský trh odrazováni zahraniční konkurenti. Přestože se někteří významní investoři v Evropské unii (např. Lindner, ECE) na stavebních projektech ve městech v Bulharsku (obchodní centra a velké obchodní domy) podíleli, téměř všechny významné investice do přímořských, lyžařských nebo golfových letovisek údajně uskutečnily podniky ovládané bulharskými osobami.
4.2. PŘIPOMÍNKY OSOB, KTERÉ SMĚNY VYUŽILY, A JINÝCH TŘETÍCH STRAN
(56)
Komise přijala připomínky od velkého počtu třetích stran, z nichž většinu představovaly soukromé subjekty, jež se podílely na směnách („osoby, které směny využily“). Komise konstatuje, že řada těchto osob (39) se omezila na vydání stručného prohlášení, že při směnách, na kterých se podílely, ke státní podpoře nedošlo. Jiné osoby, které směny využily, podaly k pochybnostem vyjádřeným Komisí v rozhodnutí o zahájení řízení podrobnější připomínky, které budou předmětem následujících oddílů.
4.2.1. Vzájemná souvislost mezi směnou a změnou určeného účelu užívání pozemku
(57)
Pokud jde o první otázku, u které Komise vyjádřila pochybnosti, tj. vzájemnou souvislost mezi směnami a změnou určeného účelu užívání pozemku, tvrdí většina osob, které směny využily (40) a které na rozhodnutí o zahájení řízení reagovaly, že žádná takováto souvislost neexistuje. Směna a následná změna určeného účelu užívání směněných pozemků probíhala v rámci dvou odlišných řízení, jež jsou v kompetenci dvou různých na sobě nezávislých státních orgánů. Směny spadají do pravomoci ministra zemědělství a potravinářství nebo Rady ministrů a Výkonného lesního úřadu, a to v závislosti na velikosti parcely, která je předmětem směny, zatímco změna určeného účelu užívání pozemku spadá do pravomoci místních orgánů - starostů obcí nebo městské rady; ministra pro místní rozvoj a veřejné práce; nebo regionálního hejtmana u lokalit, které se nacházejí v jeho regionu - a vyžaduje schválení podrobného nebo obecného plánu územního rozvoje.
(58)
Jedna z osob, které směny využily, (41) dále doplňuje, že nelze automatiky spatřovat vzájemnou souvislost mezi změnou určeného účelu užívání pozemku a zvýšením jeho hodnoty. Rozhodnutí změnit určený účel užívání pozemku vycházelo z posouzení potřebnosti změny, jež má širší rozměr a často má přednost před soukromými zájmy vlastníků, a nevychází proto z obchodních zájmů stran směny. Další z osob, které směny využily, (42) konstatuje, že statistické informace, jež předložily bulharské orgány, potvrzují, že vzájemná souvislost v tomto případě neexistuje. V neposlední řadě považují jiné osoby, které směny využily, (43) otázku, zda v tomto případě existuje vzájemná souvislost, za irelevantní, neboť v jejich konkrétních případech půda, kterou směnou získaly, nebyla vyňata z ochrany lesního fondu pro účely výstavby a nebylo ani zahájeno žádné řízení, které by určený účel užívání pozemku mělo změnit.
(59)
Pokud jde o otázku, zda by se případná změna určeného účelu užívání směněného pozemku měla zohlednit při stanovení ceny tohoto pozemku, tvrdí většina osob, které směny využily, že by tomu tak z různých důvodů být nemělo. Řada z těchto osob (44) má za to, že by u směněného pozemku nebylo důvodné zohledňovat hypotetickou možnost změny jeho určeného účelu užívání, neboť o takovou změnu by se nikdy nemuselo zažádat nebo by mohla být zamítnuta vzhledem k tomu, že by nevyhověla příslušným správním požadavkům. Strategické umístění směněného lesního pozemku, jež údajně zvyšuje jeho hodnotu, je v případě, že se určený účel užívání pozemku nezměnil a nabytou půdu lze užívat pouze pro účel stanovený zákonem, irelevantní. Jedna z osob, které směny využily, (45) proto tvrdí, že by se měl brát zřetel na konkrétní dohodu mezi stranami směny ke dni ocenění. V objektivním a reálném výpočtu tržní hodnoty by měly být v úvahu vzaty také obecné plány územního rozvoje (které povolují, či nepovolují výstavbu) platné k datu ocenění pozemku, jenž byl předmětem směny. Měl by tedy být stanoven soubor jednotných kritérií, který umožní rozlišovat mezi hypotetickou možností a skutečným záměrem stran směny provést následně změnu účelu užívání pozemku.
(60)
Mnohé z osob, které směny využily, nadto konstatují, že za vynětí pozemků z ochrany lesního fondu se účtuje poplatek za změnu určeného účelu užívání, který se rovná ceně za metr čtvereční stavebního pozemku v dotčené oblasti. Tyto osoby proto tvrdí, že z dotčené změny nemají hospodářský prospěch, protože pokud je nabytý pozemek prodán, použit jako zajištění nebo zastavěn, bude jeho hodnota stejná jako v případě pozemku stavebního. Podobný argument použily i společnosti Mirta Engineering a Beta Forest, které poukazují na to, že se změnou určeného účelu užívání pozemku jsou spojeny další náklady, zejména kolkovné a místní daň a rovněž náklady na projektování, které hodnotu nemovitosti dále zvyšují. Pan Michailov a paní Michailova dokonce tvrdí, že v jejich případě byla změna určeného účelu užívání pozemku podmíněna tím, že státu uhradí poplatky stanovené v článku 17 zákona o lesích a v prováděcím nařízení k tomuto zákonu.
(61)
V neposlední řadě považují některé z osoby, které směny využily, (46) tuto otázku za irelevantní, neboť v jejich konkrétních případech půda, kterou směnou získaly, nebyla pro účely výstavby vyňata z ochrany lesního fondu a nebylo ani zahájeno žádné řízení, které by mělo určený účel užívání pozemku změnit. Společnost MIKS ve svém podání uvedla, že v její smlouvě o směně bulharský stát stanovil, že žádná změna určeného účelu užívání pozemku není přípustná.
4.2.2. Státní podpora při směně lesních pozemků
(62)
Pokud jde o pochybnosti, jež Komise vyjádřila ohledně otázky, zda administrativní ceny účtované při směnách odpovídají cenám tržním, předložily osoby, které směny využily, (47) v případě svých vlastních směn několik vzájemně si podobných argumentů, proč by tomu tak být mělo.
(63)
Zaprvé tvrdí jedna z osob, které směny využily, (48) že při stanovení administrativních cen nařízení o základních cenách zohledňuje objektivní kritéria, jako je umístění pozemku, význam dotčených okresů a druh a význam rostlinných odrůd na pozemku, zatímco dvě jiné osoby, které směny využily, (49) uvádějí, že administrativní cena směn vychází z kritérií, jež jsou totožná s těmi, jež se používají při směnách lesních pozemků v soukromém vlastnictví realizovaných soukromými investory, jejichž předmětem jsou pozemky, jež se nacházejí v blízkosti infrastruktury místního či celostátního významu a které jsou, pokud jde o rostlinné druhy, umístění v oblastech podléhajících zvláštní ochraně vůči urbanizaci atd., obdobné jako v případě směn napadených. Podobně jiné osoby, které směny využily, (50) tvrdí, že ocenění vycházející z nařízení o základních cenách vedou k administrativním cenám, které jsou obdobné, nebo v mnohých případech vyšší než tržní ceny za lesní pozemky v Bulharsku, a to v důsledku neexistence tuzemského trhu s tímto typem pozemků a skutečnosti, že za nízké ceny byl realizován jen omezený počet soukromých transakcí. Směny tedy byly provedeny na základě převažujících hospodářských podmínek na trhu.
(64)
Zadruhé řada osob, které směny využily, (51) uvádí, že provedla ocenění parcel, jež byly předmětem směny, přičemž jejich výsledkem byly administrativní ceny, jež jsou obdobné (52), nebo v mnohých případech dokonce vyšší než (53) tržní ceny za lesní pozemek v Bulharsku.
(65)
Zatřetí poukazuje několik osob, které směny využily, (54) na absenci čistě soukromých směn nebo prodejů v oblastech, kde se uskutečnily směny, na nichž se podílely, jako na důvod, proč by se mělo mít za to, že administrativní ceny přibližně odrážejí ceny tržní.
(66)
V neposlední řadě pak několik osob, které směny využily, (55) tvrdí, že vzhledem k tomu, že ministr zemědělství a potravinářství je v rámci výkonu své pravomoci volného uvážení oprávněn realizaci směny odmítnout, pokud stát nemá zájem na pořízení dotčených lesních pozemků v soukromém vlastnictví, a že podmínky směny musí schválit obě strany (veřejný i soukromý subjekt), měly by se směny považovat za obchodní transakce, v jejichž rámci se stát chová jako hospodářský subjekt v tržním hospodářství.
(67)
Pokud jde o částku možné státní podpory při dotčených transakcích (tj. rozdíl mezi administrativní a tržní cenou za lesní pozemek), reagovala většina osob, které směny využily, (56) v tom smyslu, že v případech, kdy půda v soukromém vlastnictví měla vyšší cenu než půda ve vlastnictví veřejném, bulharské orgány náhradu za rozdíl v ceně neposkytly. Jedna z dalších osob, které směny využily, (57) uvedla, že rozdíl v tržních cenách směněných lesů v soukromém a veřejném vlastnictví, které se nacházejí v týchž nebo přilehlých oblastech, vládu zvýhodňuje, neboť administrativní ceny jsou vyšší než tržní ceny svobodně sjednané mezi soukromými vlastníky lesů v dotčených oblastech.
(68)
Pokud jde o další podmínky, na jejichž základě lze konstatovat přítomnost státní podpory, popíraly některé z osob, které směny využily, (58) jejich naplnění. Některé z osob, které směny využily, (59) tak tvrdí, že jsou fyzickými osobami, na které se bulharský zákon o státní podpoře a článek 107 Smlouvy nevztahuje. Pokud jde o státní prostředky, konstatují tyto osoby, které směny využily, že vláda pozemky získala jejich nezákonným vyvlastněním a neposkytla za ně přiměřenou náhradu, a nelze tedy mít za to, že jich stát pozbývá. Co se týče tvrzení o selektivnosti, tvrdí tito příjemci, že zákon o lesích platí erga omnes, a nepředstavuje tedy diskriminaci.
(69)
Další z osob, které směny využily, (60) má rovněž za to, že podmínky článku 107 Smlouvy nebyly, pokud jde o směny, naplněny, ale z poněkud odlišných důvodů. Zaprvé podle této osoby nedocházelo k žádnému převodu státních prostředků, neboť směna představuje „transakci dvojího prodeje“, k níž došlo poté, co nezávislý odhadce nemovitostí provedl ocenění na základě objektivních kritérií pro výpočet ceny, jež stanoví zákon. Nikdo nebyl nijak zvýhodněn a ani protistrany směnou nezískaly výhodnější postavení než jejich konkurenti, neboť o směnu svého soukromého lesního pozemku za pozemek ve veřejném vlastnictví mohl zažádat každý vlastník pozemku. Podobný argument předkládá další z osob, které směny využily, (61) a má přitom za to, že režim směn představuje všeobecné opatření, jehož mohou využít všichni vlastníci lesních pozemků.
(70)
Co se týče hospodářského zvýhodnění, rozporuje většina osob, které směny využily, (62) tvrzení, že by k němu při dotčených transakcích došlo, neboť podle nich administrativní cena za směněnou půdu odpovídala tržní ceně, nebo byla vyšší.
(71)
V neposlední řadě pak na otázku, zda směny narušují hospodářskou soutěž a ovlivňují obchod mezi členskými státy, velká většina osob, které směny využily, (63) odpověděla, že nepůsobí v oblasti výstavby nemovitostí nebo v oblasti cestovního ruchu a/nebo že nepodnikla žádné kroky, aby povolení k činnosti poskytovatele souborných služeb cestovního ruchu získala. Tyto osoby navíc potvrdily, že pozemek, který směnou nabyly, nevyužily k těžbě dřeva a nerealizovaly prodej dřeva v Bulharsku ani v jiných členských státech. Uvádějí tedy, že nelze tvrdit, že byl dán nějaký skutečný či potenciální vliv na obchod v rámci Společenství. Jiná z osob, které směny využily, (64) doplnila, že tyto směny nevedou k posílení tuzemské výroby, a neomezují tak možnosti podniků z jiných členských států v oblasti dovozu výrobků na místní trh.
(72)
Jiné z osoby, které směny využily, (65) uvedly, že vzhledem k tomu, že dotčené směny nezahrnují převod státních prostředků a nepřinášejí jim hospodářské zvýhodnění, nelze mít za to, že by ovlivňovaly rovnováhu trhu a hospodářské podmínky, ve kterých podniky působí; z jejich pohledu v tomto směru platí, že na pořízení hmotných aktiv je zapotřebí počáteční investice. Podniky z jiných členských států tak mohou vstupovat na týž trh a působit na něm za rovných podmínek, a nelze tedy mít za to, že obchod mezi členskými státy byl napadenými směnami ovlivněn.
(73)
V neposlední řadě pak jedna z osob, které směny využily, (66) vysvětlila, že lesní pozemek, který od státu získala, není vhodný pro zalesňování. Dále má za to, že její pozemek má vyšší hodnotu než pozemek, který získala od státu a že při této transakci nedošlo ke státní podpoře. A své vyjádření pak uzavřela konstatováním, že získané pozemky používá pro mobilní včelařství, jako zdroj pro letní snůšku.
4.2.3. Slučitelnost možné státní podpory s vnitřním trhem
(74)
Přestože Komise zúčastněné strany vyzvala, aby předložily veškeré dostupné důkazy, které by jí umožnily přezkoumat slučitelnost napadených směn s vnitřním trhem, žádná z osob, které směny využily, tak neučinila.
5. PŘIPOMÍNKY BULHARSKÉ REPUBLIKY
5.1. PŘIPOMÍNKY BULHARSKA K ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(75)
Bulharské orgány tvrdí, že napadené směny státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy nepředstavují.
(76)
Pokud jde o údajnou vzájemnou souvislost mezi směnami a změnou určeného účelu užívání směněných lesních pozemků, uvedly bulharské orgány, že čl. 15 písm. b) zákona o lesích povoluje možnost zažádat o změnu určeného účelu užívání lesního pozemku bez ohledu na způsob, jakým byla půda získána, ať již prostřednictvím směny, koupí nebo jinými prostředky. Takováto teoretická možnost by ale neměla být chápána jako nějaká pevně daná dohoda mezi orgány a soukromým subjektem, který se směny účastní, o budoucím postupu v tom smyslu, že dojde k následné změně určeného účelu užívání pozemku.
(77)
Bulharské orgány předložily důkazy o tom, že bylo v souvislosti se 132 směnami, k nimž v období let 2007 až 2009 došlo, podáno 24 žádostí o změnu určeného účelu užívání směněných lesních pozemků, přičemž pouze v 15 případech (tj. v 11,4 % všech směn) bylo vydáno kladné správní rozhodnutí, jímž byla požadovaná změna povolena.
(78)
Bulharské orgány také poukazují na odlišné cíle, jež jsou směnami a změnou určeného účelu užívání pozemku sledovány. Zatímco účelem směn je dosáhnout konsolidace a ochrany bulharských lesů s cílem zajistit jejich udržitelný rozvoj a obnovu ve prospěch společnosti jako celku, smyslem změny určeného účelu užívání pozemku je dosáhnout cílů stanovených v zákoně o územním plánování, který určuje pravidla pro začlenění pozemků do hranic aglomerací, ve kterých je povolena výstavba v souladu s veřejnými potřebami a zájmy týkajícími se udržitelného rozvoje a vytvoření vhodných životních, pracovních a rekreačních podmínek pro občany. Kromě toho je třeba konstatovat, že zatímco směny závisí na rozhodnutích ministra zemědělství a potravinářství, změny určeného účelu užívání pozemku závisí na schválení plánu územního rozvoje, což je věcí jednotlivých příslušných orgánů, tj. ministra pro místní rozvoj a veřejné práce, regionálního hejtmana nebo obecních rad. V neposlední řadě mají bulharské orgány za to, že vzhledem k tomu, že právo zažádat o změnu určeného účelu užívání pozemku ze zákona o lesích přímo nevyplývá, nýbrž vyžaduje splnění podmínek stanovených jinými zákony, nelze hypotetickou možnost změnit určený účel užívání pozemku chápat v tom smyslu, že by tato změna vzájemně souvisela se směnami.
(79)
Pokud jde o otázku, zda by možná změna určeného účelu užívání směněných pozemků měla být při stanovení ceny těchto pozemků brána v potaz, zopakovaly bulharské orgány svůj postoj, že neexistuje přímá souvislost mezi cenou, k níž se ve věci směny dospělo, a následnou změnou účelu užívání směněných pozemků. Bulharské orgány podrobně popsaly postup, jenž měl být při stanovení cen u směn uplatňován (bývalý čl. 20 odst. 5 a bývalý článek 21 nařízení o základních cenách) a poplatky účtované za změnu určeného účelu užívání pozemku. Tyto orgány také konstatují, že soukromí vlastníci mohou o změnu určeného účelu užívání lesního pozemku zažádat bez ohledu na to, jak tento pozemek získali; každý investor tak požíval týchž výhod, a to bez ohledu na to, zda les získal od státu, nebo v rámci transakce za obvyklých podmínek uzavřené se soukromým subjektem; poplatky, jež jsou účtovány za provedení změny určeného účelu užívání pozemku, by se tedy ve vztahu k osobám, které směny využily, měly považovat za neselektivní.
(80)
Pokud jde o pochybnosti Komise ohledně toho, zda metodika výpočtu administrativních cen náležitě odráží ceny tržní, konstatují bulharské orgány zaprvé, že administrativní ceny jsou stanoveny podle nařízení o základních cenách a že při koncipování tohoto nařízení jako vzor sloužily postupy pro stanovení cen lesních pozemků v jiných členských státech, zejména v Německu. Ocenění lesů v soukromém i veřejném vlastnictví provedli nezávislí znalci na základě jednotného souboru kritérií.
(81)
Zadruhé předložily bulharské orgány údaje o všech transakcích (67), jejichž předmětem byl prodej a nákup lesů v soukromém vlastnictví v období let 2007-2009 (68). Informace předložené k průměrným cenám nemovitostí v soukromém vlastnictví (tj. „tržním cenám“) obsahují přehled věrohodných tržních dokladů v souladu s požadavkem stanoveným v bodu 34 doplňkových ustanovení nařízení o základních cenách. V případech, kdy informace o transakcích uzavřených pro totožné oblasti k dispozici nejsou, byly předloženy podrobné údaje o transakcích, které se uskutečnily v blízkých oblastech s lesy, které jsou podobné z hlediska umístění a rostlinných druhů. Podle bulharských orgánů lze na základě těchto údajů prokázat, že ve většině případů byla administrativní cena použitá pro napadené transakce obecně vyšší než tržní ceny při transakcích za obvyklých podmínek (69). V tomto ohledu bulharské orgány zpochybňují důkazy, které předložil stěžovatel. Na jedné straně by totiž ceny, které uvádějí stěžovatelé, představovaly ceny, za které byly pozemky nabídnuty k prodeji, a nikoli nutně ceny fakticky dosažené nebo ceny parcel, u kterých již došlo ke změně určeného účelu použití a za něž bylo uhrazeno kolkovné. Na straně druhé tržní cena, již stěžovatel uvedl, není vždy spolehlivá, neboť v mnoha případech představuje výsledek jediné soukromé transakce.
(82)
Zatřetí bulharské orgány zopakovaly, že stát neposkytuje žádnou náhradu za rozdíl mezi vyšší celkovou administrativní hodnotou soukromých lesních pozemků, které získal, a tržní hodnotou směněných pozemků a že se směny prováděly pouze v případech, kdy hodnota získané parcely lesního pozemku v soukromém vlastnictví byla vyšší než hodnota parcely ve vlastnictví státu, za kterou byla směněna, nebo rovna této hodnotě. Soukromý subjekt měl nadto povinnost uhradit režii ve výši 2 % hodnoty dotčeného majetku.
(83)
V neposlední řadě bulharské orgány poukazují na to, že nařízení o základních cenách bylo od svého přijetí třikrát změněno, a to v letech 2004, 2005 a 2007. Změna nařízení v roce 2005 se s ohledem na pokročilou fázi navracení vyvlastněných lesů a lesních pozemků jeví jako obzvláště pozoruhodná; vyplývalo z ní totiž, že lesy v soukromém vlastnictví již na trhu byly k dispozici a byla po nich poptávka. Účelem této změny v zásadě bylo změnit metodiku oceňování pozemků. Koeficienty týkající se oblastí chráněných vůči urbanizaci byly nadto také zvýšeny a bylo zavedeno několik nových kategorií k vymezení navýšení (přírůstků) cen pozemků v závislosti na kategorii sídla.
(84)
Po přistoupení Bulharska k Evropské unii dne 1. ledna 2007 byly navíc koeficienty v nařízení plně aktualizovány, a to včetně koeficientů týkajících se oblastí chráněných před urbanizací a tzv. „tržně regulačních“ koeficientů, které závisejí na kategorii pozemků. Kromě toho došlo i ke změně čl. 20 odst. 5 nařízení o základních cenách, v jejímž rámci se zvýšila cena směněných pozemků ve vlastnictví státu o 50 % hodnoty „tržně regulačního“ koeficientu. Nadto bylo zavedeno navýšení (přírůstek) hodnoty pozemku podle jednotlivých kategorií sídel.
(85)
Podle bulharských orgánů tyto změny nařízení o základních cenách prokazují, že i při absenci vyspělého tuzemského trhu s lesními pozemky se bulharské orgány s ohledem na nadcházející přistoupení Bulharska k Evropské unii snažily o aktualizaci mechanismu oceňování stanoveného v tomto nařízení, tak aby se zajistilo, že bude vycházet z věrohodných tržních údajů. Ke dni přistoupení Bulharska k Evropské unii tedy administrativní ceny vypočtené na základě nařízení o základních cenách nebyly nižší než tržní ceny těchto parcel.
(86)
Pokud jde o pochybnosti Komise ohledně toho, že směny mohly narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod mezi členskými státy, zdůrazňují bulharské orgány zaprvé, že ze soukromých subjektů, které se na napadených směnách podílely, jich podniky ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy představuje 81. Zbývajících 51 soukromých subjektů tvoří fyzické osoby, které nepůsobí v oblasti obchodování se zbožím ani se službami. Bulharsko v této souvislosti zdůrazňuje, že ani Státní lesní úřad ani jeho nástupce Výkonný lesní úřad neobdržely od fyzických osob, které v posuzovaném období směny uskutečnily, žádné žádosti o kácení nebo vývoz dřeva
(87)
Zadruhé bulharské orgány tvrdí, že směny nemohou ovlivnit obchod v rámci Unie, neboť firmy, které podporu získaly, nevyvíjejí činnost, která by zahrnovala dovoz nebo vývoz výrobků či služeb. Bulharské orgány doplnily již poskytnuté informace o objemu vytěženého dřeva a dřeva vyvezeného do Evropské unie za posuzované období a předložily dokument, který prokazuje, že žádný ze soukromých subjektů, jež získaly lesní pozemek ve vlastnictví státu v rámci napadených směn, nevytěžil, neprodal na vnitrostátním trhu ani nevyvezl dřevo z Bulharské republiky.
(88)
Zatřetí bulharské orgány tvrdí, že odvětví cestovního ruchu (např. poskytovatelé souborných služeb cestovního ruchu, cestovní kanceláře, vlastníci hotelu a poskytovatelé doplňkových služeb cestovního ruchu) se řídí pravidly, jež stanoví bulharský zákon o cestovním ruchu. Tento zákon vyžaduje správní registraci poskytovatelů služeb ve veřejném rejstříku vedeném ministerstvem hospodářství, energetiky a cestovního ruchu. Povinnost registrace ve zvláštním rejstříku se podle článku 58 tohoto zákona vztahuje také na osoby činné v oblasti řízení hotelů. Z tohoto důvodu lze za podniky působící v odvětví cestovního ruchu považovat pouze společnosti zapsané v příslušných veřejných rejstřících vedených ministerstvem hospodářství, energetiky a cestovního ruchu. Kontrola příslušných rejstříků ukázala, že pouze jedna ze společností, které získaly lesní pozemek ve vlastnictví státu v rámci napadených směn, a sice Kapsi Tours OOD, je zapsána jako poskytovatel souborných služeb cestovního ruchu ve smyslu zákona o cestovním ruchu.
(89)
Začtvrté bulharské orgány vysvětlily, že v Bulharsku společnosti zabývající se výstavbou nemovitostí z hlediska své činnosti rovněž podléhají také povinnosti registrace v ústředním oborovém rejstříku stavebních podniků vedeném Bulharskou stavební komorou, a to v souladu se zvláštním zákonem, totiž zákonem o stavební komoře (70). Bulharské orgány poukazují na to, že pouze tři z podniků, které se státem provedly směnu, jsou zapsány jako stavební podniky a mohly nějakým způsobem vyvíjet stavební činnost podle dotčeného zákona.
(90)
Bulharské orgány tudíž konstatovaly, že většina podniků, které případně mohly mít z napadených směn prospěch, v odvětví stavebnictví a cestovního ruchu nepůsobí. Podle jejich názoru tedy nelze mít za to, že těmito transakcemi byla narušena hospodářská soutěž na příslušných trzích mimo rámec odvětví lesnictví.
5.2. PŘIPOMÍNKY BULHARSKA K PŘIPOMÍNKÁM STĚŽOVATELE
(91)
Bulharské orgány souhlasí se stěžovatelem v tom, že směny lesních pozemků mezi státem a obcemi neobsahují prvek státní podpory. Namítají ovšem, že tvrzení stěžovatele, že většina příjemců aktivně působí v odvětví stavebnictví nebo cestovního ruchu neodpovídá skutečnosti, a to z týchž důvodů, jež byly vysvětleny v předchozím oddílu.
(92)
Bulharské orgány také nesouhlasí se způsobem, jakým stěžovatel určil tržní ceny lesních pozemků na základě porovnání cen lesních pozemků v jednotlivých letech (např. z doby několika let předtím, než došlo ke směně lesů), a rozporují tvrzení stěžovatele, že v určitých případech vlastníci směněných lesních pozemků tuto půdu poskytli jako zajištění k získání úvěrů, neboť takovýto postup by byl v rozporu s ustanoveními bulharského práva a zákona o státním majetku, jež stěžovatel citoval. Údaje, jež stěžovatel předložil, zřejmě obsahují závažné chyby a nejsou v souladu s dostupnými katastry nemovitostí a dokumentací týkající se směn. Údaje, jež předložil stěžovatel, jsou zřejmě také nesprávné, pokud jde o lesní pozemky ve vlastnictví státu, jež byly získány prostřednictvím směn a následně poskytnuty jako zajištění za úvěry. Bulharské orgány v každém případě pro vysvětlení uvádějí, že banky v Bulharsku k zajištění toho, aby byl dluh splacen, vedle nemovitostí vyžadují i jiná likvidní aktiva. Podle bulharských orgánů by tedy bylo nesprávné stanovit cenu na metr čtvereční jako podíl částky poskytnutého úvěru a plochy pozemků, jež slouží jako zajištění za hypotéku. Bulharské orgány také předložily stanovisko První investiční banky k mechanismům poskytování úvěrů a k metodám oceňování lesů a lesních majetků navrhovaných dlužníky jako zajištění.
(93)
Bulharské orgány také nesouhlasí s tvrzením stěžovatele, že obecní orgány neměly v případě pozemků, jejichž určený účel používání byl změněn, jinou možnost než přijmout podrobné plány územního rozvoje. Podle bulharských orgánů vychází případná změna určeného účelu užívání této pozemků z právně vynucovaných podrobných plánů územního rozvoje, které byly veřejně projednány a kterými byly stávající obecné plány územního rozvoje v osídlených oblastech změněny. Tato správní řízení nespadají do rozhodovací pravomoci ministra zemědělství a potravinářství, který jednotlivá správní oznámení týkající se změny územního plánu subjektům, jež o tuto změnu zažádaly, vydává teprve poté, co vstoupí v platnost podrobný plán územního rozvoje.
(94)
Bulharské orgány dále odmítají tvrzení, že mnoho subjektů zapojených do směn mělo v úmyslu provést změnu určeného účelu užívání získané lesní parcely. Podle bulharského zákona o lesích lze takovou změnu provést jen na základě podání žádosti v rámci postupu uvedeného v čl. 14 písm. c) zákona o lesích (jenž byl zrušen). Jakýkoliv jiný záměr vyjádřený prostřednictvím některého z hromadných sdělovacích prostředků nebo jiným způsobem odlišným od příslušného zákonného postupu by představoval irelevantní a svévolný akt.
(95)
Bulharské orgány rovněž nesouhlasí se stanoviskem stěžovatele, že administrativní stanovení cen lesních pozemků nezohledňovalo dynamický vývoj ekonomiky. Bulharské orgány mají za to, že způsob stanovení cen podle nařízení o základních cenách je přiměřený. Rovněž není pravda, že předmětné nařízení nebylo aktualizováno, neboť v roce 2007 byly zavedeny nové koeficienty, a již uskutečněné směny tak hospodářské subjekty v hospodářské soutěži nijak nezvýhodňovaly.
(96)
Bulharské orgány rozporují argument stěžovatele, že by odhadci byli zaujatí. Podle bulharských orgánů jsou tito odhadci soudními znalci, jejichž bezúhonnost nelze zpochybňovat. V případě, že by lesní pozemky ocenili způsobem příznivým pro soukromý subjekt a v rozporu s ustanoveními nařízení o základních cenách, bulharské orgány by takové ocenění pro účely směny nepřijaly.
(97)
V reakci na tvrzení stěžovatele, že oficiální statistické údaje o hodnotě/cenách transakcí, jež poskytují příslušné orgány, nejsou správné, bulharské orgány uvádějí, že daňové úniky vzniklé v důsledku tajení skutečné ceny určité transakce jsou podle bulharského trestního zákoníku trestným činem.
(98)
V neposlední řadě pak bulharské orgány rozporují tvrzení stěžovatele, že by obvinění bývalého vedoucího Výkonného lesního úřadu bylo důkazem přítomnosti státní podpory při směnách. Podle bulharských orgánů jsou řízení vedená proti úředníkům, kteří se na řízeních ve věci směn lesních pozemků ve vlastnictví státu podíleli, z hlediska posouzení přítomnosti podpory v rámci napadených transakcí irelevantní.
5.3. PŘIPOMÍNKY BULHARSKA K PŘIPOMÍNKÁM, KTERÉ PODALY DALŠÍ TŘETÍ STRANY
5.3.1. Připomínky Bulharska podané ke dni 29. září 2011
(99)
Na připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení podané společností All Seas odpověděly bulharské orgány dopisem ze dne 29. září 2011.
(100)
Společnost All Seas směnila celkem 157,4 ha lesních parcel v soukromém vlastnictví na území obcí Teteven a Gaborovo za lesní parcely ve vlastnictví státu o celkové výměře asi 57,9 ha v katastrálním území obce Balčik (71). V této souvislosti také společnost All Seas zaplatila bulharskému státu částku 138 781 BGN za režijní náklady.
(101)
Administrativní cena lesních parcel ve vlastnictví státu byla stanovena na 11,99 BGN za m2. Podle informací, jež mají bulharské orgány k dispozici, činila průměrná tržní cena v posuzovaném období (jakožto cena dohodnutá mezi soukromými subjekty, které lesní parcely v téže nebo blízké oblasti na území téže obce koupily či prodaly za komerčních podmínek) 4,16 BGN za m2. Směna mezi společností All Seas a Bulharskou republikou tedy proběhla oproti příslušné platbě a neměla za následek hospodářské zvýhodnění ve smyslu článku 107 Smlouvy.
(102)
Bulharské orgány dále poznamenávají, že společnost All Seas požádala o změnu určeného účelu užívání lesní parcely v souladu s článkem 14 zákona o lesích a že Rada ministrů Bulharské republiky tuto žádost v souladu s čl. 14d odst. 2 tohoto zákona schválila (72). Podle informací, které mají bulharské orgány k dispozici, toto rozhodnutí nevstoupilo v platnost. Bulharské orgány souhlasí se společností All Seas v tom, že stát nemá přímý vliv na změny určeného účelu užívání předmětných pozemků (pro něž neexistuje žádná mapa využití pozemků), a že tudíž změna vlastníka v důsledku směny nemůže být projevem společného záměru stran této směny provést u předmětných pozemků změnu určeného účelu užívání. Podle bulharských orgánů musí být při posuzování směny určujícím faktorem to, zda si odpovídá hodnota aktiv, jež jsou předmětem směny, uvedená v rozvaze. Právě to bylo pro bulharskou vládu při provádění uvedených transakcí východiskem. Dalším argumentem ve prospěch tvrzení, že při změně určeného účelu užívání pozemku po provedení směny nedochází ke státní pomoci, je, že administrativní poplatky jsou pro všechny žadatele stejné.
(103)
Bulharské orgány dále poznamenávají, že společnost All Seas dřevo z lesních parcel, jež jí připadly v důsledku směny, netěží ani se neúčastní obchodu se dřevem z těchto lesních parcel v rámci Unie. Společnost All Seas neposkytuje služby v oblasti cestovního ruchu ve smyslu zákona o cestovním ruchu a není ani stavební společností ve smyslu zákona o stavební komoře.
5.3.2. Připomínky Bulharska podané ke dni 4. listopadu 2011
(104)
Dopisem ze dne 4. listopadu 2011 odpověděly bulharské orgány na připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení podané těmito třetími stranami: společnostmi Elkabel AD, LM Impex EOOD, Foros Development EAD a panem Simeonem Stoevem Mirovem.
(105)
Pokud jde o směny provedené se společnostmi Elkabel, LM Impex a Foros Development, uvedly bulharské orgány, že nebyla poskytnuta náhrada za rozdíl v ceně směněných pozemků a že v dotčených případech přijaly od soukromých subjektů doplatky za režijní náklady. Kromě toho uvedené soukromé subjekty zaplatily veškeré místní daně/poplatky. Žádná z uvedených tří společností navíc o změnu určeného účelu užívání nabytých lesních pozemků nepožádala.
(106)
Bulharské orgány dále konstatují, že v některých obcích, na jejichž území se směněné parcely nacházejí, žádné čistě soukromé transakce neproběhly, a nebylo tedy možné stanovit tržní cenu směňovaných parcel nebo to, zda došlo k nějakému hospodářskému zvýhodnění.
(107)
Bulharské orgány dále uvádějí, že ani společnost Elkabel ani společnost LM Impex nejsou vývozci dřeva a nejsou ve smyslu bulharského práva ani zapsány jako stavební společnosti nebo společnosti podnikající v oblasti cestovního ruchu.
(108)
Pokud jde o případ fyzické osoby pana Simeona Stoeva Mirova, který směnil 0,56 ha soukromého lesního pozemku v oblasti Rakitovo, jehož hodnota byla stanovena na 3 436 BGN, za 0,5 ha lesního pozemku ve veřejném vlastnictví v oblasti Burgasu (obec Krajmorie), jehož hodnota byla stanovena na 1 308 BGN, mají bulharské orgány za to, že by se na tuto směnu mělo vztahovat nařízení de minimis.
(109)
Z těchto důvodů bulharské orgány tvrdí, že z jejich hlediska nepředstavují směny s výše uvedenými soukromými subjekty státní podporu.
5.3.3. Připomínky Bulharska podané ke dni 16. prosince 2011
(110)
Dopisem ze dne 16. prosince 2011 odpověděly bulharské orgány na připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení podané těmito třetími stranami: společnostmi V-G-N Confort OOD, Izgrev 5 EOOD, Ecobalkani-Bulgaria EOOD, Vichren EOOD, Liteks Komers AD a Živkou Blagoevovou.
(111)
Pokud jde o směny provedené se společnostmi V-G-N Confort, Izgrev 5, Ecobalkani, Vichren a Liteks Komers, uvedly bulharské orgány, že nebyla poskytnuta náhrada za rozdíl v ceně směněných pozemků a že v dotčených případech přijaly od soukromých subjektů doplatky za režijní náklady. Kromě toho uvedené soukromé subjekty zaplatily veškeré místní daně/poplatky. Společnosti V-G-N Confort, Ecobalkani a Liteks Komers navíc nepožádaly o změnu určeného účelu užívání lesních pozemků ve vlastnictví státu, jichž nabyly.
(112)
Bulharské orgány dále uvádějí, že v některých obcích, na jejichž území se směněné parcely nacházejí, nebyly provedeny žádné čistě soukromé transakce, a nelze proto stanovit tržní cenu dotčených parcel ani prokazatelně zjistit, zda došlo k nějakému hospodářskému zvýhodnění výše uvedených soukromých subjektů. V případě společnosti Izgrev 5 byla administrativní cena lesních pozemků ve veřejném vlastnictví, jež byly předmětem směny, mírně vyšší než tržní cena dosažená v podobných soukromých transakcích, a podle bulharských orgánů tedy k žádnému zvýhodnění nedošlo. Týž argument lze uplatnit i v případě transakce provedené se společností Liteks Komers, kde by podle bulharských orgánů administrativní ceny lesních pozemků ve veřejném vlastnictví čtyřikrát převyšovaly ceny tržní.
(113)
Bulharské orgány v neposlední řadě poznamenávají, že žádný z výše uvedených soukromých subjektů není vývozcem dřeva a není ve smyslu bulharského práva ani zapsán jako stavební společnost nebo společnost podnikající v oblasti cestovního ruchu, a proto směny, k nimž s těmito subjekty došlo, nemají vliv na obchod mezi členskými státy.
(114)
Předmětem transakce s fyzickou osobou, paní Živkou Blagoevou, byla směna 1,9036 ha soukromého lesního pozemku na území obce Tetven, jehož hodnota byla stanovena na 16 091 BGN, za 0,3001 ha lesního pozemku ve veřejném vlastnictví v oblasti Predela (obec Razlog), jehož hodnota byla stanovena na 24 216 BGN. Bulharskému státu nebyla poskytnuta náhrada za rozdíl v ceně směněných pozemků, všechny režijní náklady a místní daně/poplatky zaplatila paní Živka Blagoevová a nová majitelka nepožádala o změnu určeného účelu užívání pozemku, jenž byl předmětem směny. Podle bulharských orgánů by se na tuto směnu mělo vztahovat nařízení de minimis.
(115)
Bulharské orgány tedy mají za to, že v rámci směn dohodnutých s výše uvedenými soukromými subjekty nedošlo k žádné státní podpoře.
5.3.4. Připomínky Bulharska podané ke dni 25. dubna 2012
(116)
Dopisem ze dne 25. dubna 2012 odpověděly bulharské orgány na připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení podané těmito třetími stranami: Aqua Estate, Beta Forest, Kosta Gerov, Dimitar Ivanov Terziev, Javor Iliev Chajtov, Valentina Angelova Chajtovová, Georgi Aleksandrov Babev, Marieta Tihomirova Damjanova, Elizabet Petkova Michailova, Svetoslav Petkov Michailov, BG Land Co, Mirta Engineering, Miks PS-OOD, a BOIL OOD.
(117)
Bulharské orgány souhlasí s připomínkami, jež podaly tyto fyzické osoby a společnosti, které byly stranami ve směnách, k nimž v posuzovaném období došlo, a to v tom smyslu, že při těchto směnách ke státní podpoře nedošlo, a že tyto směny naopak představují transakce provedené za podmínek výhodných pro stát, a to za ceny, jež nejsou nižší než tržní ceny obdobných nemovitostí. Bulharské orgány nadto souhlasí se stanoviskem výše uvedených soukromých subjektů, že směny byly provedeny v souladu s platnými bulharskými vnitrostátními právními předpisy: nařízením o základních cenách a zákonem o lesích. V neposlední řadě by se pak některé z těchto transakcí měly považovat za transakce, na které se vztahuje nařízení de minimis.
5.4. ODPOVĚDI BULHARSKA NA ŽÁDOSTI O INFORMACE, JEŽ V PRŮBĚHU FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ ZASLALA KOMISE
(118)
V následných podáních v reakci na žádosti o informace poskytly bulharské orgány údaje o tržních cenách lesních pozemků v soukromém i veřejném vlastnictví u všech směn provedených v posuzovaném období (73).
(119)
Ve svém podání ze dne 19. listopadu 2013 (74) nicméně bulharské orgány naznačily, že poskytnuté údaje nejsou zcela spolehlivé. Konkrétně bulharské orgány předložily pro účely vzorce uvedeného ve 44. bodu odůvodnění reálné tržní ceny 82 parcel (60 ve veřejném vlastnictví a 22 ve vlastnictví soukromém), jež byly předmětem napadených směn. U ostatních parcel se poskytnuté informace o tržní hodnotě opíraly o nejlepší možný odhad, přičemž bulharské orgány naznačily, že uvedené ceny nemusí nutně představovat reálnou tržní hodnotu. Bulharské orgány vysvětlily, že v případě ostatních dotčených parcel ve veřejném vlastnictví byly ceny, které uváděly jako ceny tržní, ve skutečnosti středními cenami z různých druhů směn lesních pozemků. Tyto ceny tedy nutně nepředstavují reálnou tržní hodnotu: neodpovídají totiž průměrným cenám u zcela analogických transakcí.
(120)
Obdobně se podle bulharských orgánů i u ostatních parcel v soukromém vlastnictví, jež dosud nebyly oceněny nezávislým odhadcem, v některých případech ceny uvedené v potvrzení o prodeji, jež bulharské orgány použily jako zástupný ukazatel tržní hodnoty předmětných parcel, blížily nebo rovnaly tzv. daňové hodnotě. Daňová hodnota parcely nevyjadřuje její tržní hodnotu, ale minimální cenu, již je nutné při realitní transakci zaplatit, což znamená, že tržní hodnota dotčené parcely by v zásadě byla vyšší.
(121)
Bulharské orgány navzdory výše uvedeným skutečnostem zdůraznily, že údaje, jež o tržních cenách poskytly, představují nejlepší odhady, které mohou získat, a to vzhledem k tomu, že: i) v Bulharsku neexistují žádná zvláštní pravidla pro stanovení tržních cen lesních parcel na základě ocenění; ii) stanovení tržních cen dotčených parcel aktuálních v době uskutečnění směny nezávislým odhadcem by trvalo velmi dlouho a iii) zpracování tohoto ocenění by bylo velmi nákladné. Nadto se bulharské orgány vyjádřily v tom smyslu, že uvedené mají v každém případě blíže k reálným tržním cenám než k cenám administrativním.
(122)
Bulharské orgány dále na základě vzorku 25 směn poskytly informace o skutečně použitých administrativních cenách a hypotetických administrativních cenách vyplývajících z použití koeficientů uvedených v aktualizaci nařízení o základních cenách z roku 2010. Uvedený vzorek se týkal 25 transakcí uskutečněných převážně v roce 2009 a 2008 (jen 6 transakcí proběhlo v roce 2007). Tyto informace si vyžádala Komise s cílem ověřit, zda je systém administrativních cen - jsou-li náležitě aktualizovány - s to přiměřeně odrážet tržní ceny lesních pozemků a zda ve všech případech povede k určení ceny co možná nejbližší tržní hodnotě, což vyžaduje judikatura.
6. POSOUZENÍ OPATŘENÍ
6.1. PŘÍTOMNOST PODPORY
(123)
Podle čl. 107 odst. 1 Smlouvy jsou podpory poskytované v jakékoli formě členským státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(124)
Ke kvalifikaci opatření jako podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 tedy musí být naplněny všechny tyto podmínky: i) opatření musí být možné přisoudit státu a musí být financováno ze státních prostředků; ii) musí přinášet výhodu příjemci; iii) tato výhoda musí být selektivní; iv) opatření musí narušovat hospodářskou soutěž nebo představovat hrozbu takového narušení a musí mít potenciál ovlivnit obchod mezi členskými státy.
(125)
V tomto případě je ovšem nejprve také třeba posoudit, zda osoby, které směny využily a staly se možnými příjemci státní podpory, představují podniky ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Důvodem je to, že podle znění uvedeného ustanovení platí pravidla o státní podpoře jen tehdy, je-li příjemcem podnik.
(126)
Soudní dvůr Evropské unie definuje pro účely čl. 107 odst. 1 Smlouvy pojem „podnik“ jako subjekt zapojený do hospodářské činnosti bez ohledu na jeho právní postavení či na způsob jeho financování (75). Podle Soudního dvora Evropské unie představuje hospodářskou činnost jakákoliv činnost spočívající v nabízení zboží a služeb na trhu (76). Klasifikace určitého subjektu jako podniku se tedy vždy vztahuje ke konkrétní činnosti. Na subjekt, který vykonává hospodářskou i nehospodářskou činnost, je třeba jako na podnik pohlížet, jen co se týče činnosti hospodářské. Podnik nemusí být právnickou osobou; i fyzické osoby lze považovat za podniky využívající státní podporu, pakliže vykonávají hospodářskou činnost.
(127)
Se zřetelem k tomu je třeba konstatovat, že některé osoby, které napadených směn využily, nevykonávaly v posuzovaném období na lesním pozemku, jenž byl předmětem směny, žádnou hospodářskou činnost a nevykonávají ji ani v současnosti. Tyto osoby, které směny využily, tedy nelze považovat za podniky ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy, a proto se má za to, že v rámci směn, jež tyto osoby s bulharským státem uskutečnily, nedošlo k poskytnutí státní podpory.
(128)
Zbývající část tohoto rozhodnutí se tedy týká jen těch osob, které napadené směny využily a které jsou podniky ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
6.1.1. Vzájemná souvislost mezi směnou pozemků a změnou jejich určeného účelu užívání
(129)
První otázka, o níž Komise ve svém rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila pochybnosti, se týkala toho, zda existuje vzájemná souvislost mezi směnami a změnou určeného účelu užívání pozemků, jichž osoby, které směny využily, nabyly. Jedná se o důležitou otázku: závěr, že taková souvislost existuje, bude totiž mít vliv na to, jak Komise posoudí otázky, zda směnami došlo k hospodářskému zvýhodnění a jak takovéto zvýhodnění vyčíslit. Vzájemná souvislost by existovala, pokud by strany směny měly ještě před provedením této směny v úmyslu změnit následně po provedení směny určený účel užívání pozemku ve veřejném vlastnictví z lesního pozemku na pozemek stavební. Pokud by tedy administrativní ceny vypočtené pro účely směny podle nařízení o základních cenách byly stanoveny pro směnu dvou lesních pozemkových parcel, mohla by mít následná změna určeného účelu užívání parcely ve veřejném vlastnictví vzhledem k jejímu zamýšlenému budoucímu využití jako stavebního pozemku za následek podhodnocení nabyté parcely, bylo-li již od počátku úmyslem takovouto změnu provést.
(130)
Podle Komise by skutečnost, že na napadené směny vždy - nebo přinejmenším ve velké většině případů - navazovaly (následně schválené) žádosti o změnu určeného účelu užívání lesních pozemků nabytých osobou, která směny využila, na stavební pozemek, objektivně naznačovala, že strany takovýchto směn již od počátku zamýšlely po provedení směny určený účel užívání pozemku ve veřejném vlastnictví změnit.
(131)
Statistické údaje poskytnuté bulharskými orgány v reakci na rozhodnutí o zahájení řízení, které potvrzují údaje zohledněné ve 38. bodu odůvodnění, ukazují, že na 132 směn provedených v posuzovaném období bylo podáno 24 žádostí o změnu určeného účelu užívání předmětného pozemku na stavební pozemek (tyto žádosti byly tedy podány v 18,2 % všech směn), přičemž takováto změna byla schválena v 15 případech (tedy v 11,4 % všech směn). Na základě těchto údajů dochází Komise k závěru, že ve většině případů žádosti o změnu určeného účelu užívání pozemku na směny nenavazovaly.
(132)
Komise konstatuje, že podle bulharských právních předpisů tak jako tak existují pro provádění směn a změn určeného účelu užívání dvě oddělená řízení a pro každý z těchto úkonů je příslušný jiný ze dvou samostatných státních orgánů, jež jsou jeden na druhém nezávislé. Toto představuje další argument pro popření existence vzájemné souvislosti mezi směnami pozemků a změnou jejich určeného účelu užívání v tomto případě.
(133)
Vzhledem k tomu, že nebyla prokázána existence vzájemné souvislosti mezi směnami a změnou určeného účelu užívání pozemků nabytých osobami, které směny využily, prověří Komise přítomnost státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy v každém z dotčených úkonů zvlášť.
6.1.2. Přítomnost státní podpory při změnách určeného účelu užívání pozemků
(134)
Určený účel užívání pozemku je kontrolním nástrojem orgánů veřejné moci v oblasti využívání a míry zastavění určité pozemkové parcely. Při schvalování změny určeného účelu užívání pozemkové parcely vykonává orgán veřejné moci regulační činnost a nejedná jako hospodářský subjekt.
(135)
Za podporu ve smyslu článku 107 Smlouvy se považují jen zvýhodnění poskytnutá přímo či nepřímo ze státních prostředků. Podle judikatury Soudního dvora Evropské unie (77) z rozlišení mezi „podporou poskytovanou státy“ a podporou poskytnutou „ze státních prostředků“ nevyplývá, že všechna zvýhodnění poskytnutá státem, ať už jsou financována ze státních prostředků, či nikoliv, představují podporu. Účelem tohoto rozlišení je spíše do definice státní podpory zahrnout jak zvýhodnění poskytnutá přímo státem, tak ta, jež poskytují veřejné či soukromé instituce státem pověřené nebo zřízené.
(136)
Schválení změny určeného účelu užívání konkrétní pozemkové parcely z lesního pozemku na pozemek stavební orgánem veřejné moci sice může mít za následek nárůst tržní hodnoty předmětného pozemku, ale nedochází při něm k převodu státních prostředků ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy: výsledkem výkonu takovéto regulační činnosti není převod finančních prostředků v pozitivním smyslu osobě, která tohoto schválení využije, a stát se při tomto výkonu ani nevzdává svých prostředků, neboť v rámci takového výkonu nemá povinnost účtovat úspěšným žadatelům poplatek, jenž by plně odpovídal hospodářské hodnotě, již tito žadatelé schválením získají (78).
(137)
V tomto směru tedy ani rozhodnutí orgánu veřejné moci o změně určeného účelu užívání konkrétní pozemkové parcely nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
6.1.3. Přítomnost podpory při směnách
(138)
Prodej pozemků nebo budov orgány veřejné moci podniku nebo jednotlivci, který vykonává hospodářskou činnost, může podle ustálené judikatury (79) zakládat hospodářské zvýhodnění, a může tedy představovat státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy, zejména pokud se neuskuteční za tržní hodnotu, tj. za cenu, kterou by pravděpodobně stanovil soukromý investor v podmínkách běžné hospodářské soutěže. Totéž platí o směně, při níž je hodnota pozemku ve veřejném vlastnictví nabytého od státu vyšší než hodnota pozemku v soukromém vlastnictví, který se státu přenechává.
(139)
Před prověřením toho, zda dané směny přinášejí nějaké hospodářské zvýhodnění, nicméně Komise prověří, zda jsou naplněny ostatní podmínky uvedené ve 124. bodu odůvodnění, na jejichž základě lze konstatovat přítomnost státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
(140)
Zaprvé se, pokud jde o otázku, komu lze toto opatření přičíst, konstatuje, že směny spadají do kompetence ministra zemědělství a potravinářství nebo Rady ministrů (v závislosti na velikosti parcely, jež je předmětem směny) a Výkonného lesního úřadu, což jsou všechno státní orgány. Pokud je výsledkem směny převod lesních pozemků ve veřejném vlastnictví, jež mají vyšší hodnotu než přenechané lesní pozemky ve vlastnictví soukromém, představuje tato směna převod státních prostředků, kterým se bulharský stát vzdává určitých výnosů, jichž by býval mohl dosáhnout, pokud by při provádění této transakce postupoval v rámci tržních podmínek.
(141)
Zadruhé jsou směny, pokud z nich těží pouze ti vlastníci pozemků, kteří směnili své lesní pozemky v soukromém vlastnictví za lesní pozemky ve vlastnictví veřejném, selektivní.
(142)
Zatřetí směny narušují hospodářskou soutěž a ovlivňují obchod mezi členskými státy. Jsou-li osoby, které směny využily, podniky, jež nabízejí zboží a služby na některém konkrétním trhu, posílí jakýkoli finanční prospěch, jež jim z uskutečnění směny plyne, jejich postavení oproti ostatním podnikům, s nimž si v rámci Unie v oblasti téhož druhu zboží a služeb konkurují (80). Řada osob, které směny využily, (81) má v bulharském obchodním rejstříku mezi hospodářskými odvětvími, v nichž působí, mimo jiné uvedeny i reality, cestovní ruch, pohostinství či zalesňování. Uvedená odvětví jsou přitom otevřená hospodářské soutěži na úrovni Unie. Prokazují to i údaje z tohoto rejstříku, v nichž se u několika osob, které směny využily, (82) jako hospodářské odvětví, v němž působí, uvádí obchod či (mezinárodní) obchodní činnost. Pokud jde o argument předložený bulharskými orgány, že pro výkon činnosti v odvětví cestovního ruchu nebo stavebnictví je nezbytné, aby byla společnost zapsána ve zvláštních rejstřících, a že tomu tak u většiny společností podílejících se na směnách nebylo, konstatuje Komise, že pojem „podnik“ v čl. 107 odst. 1 Smlouvy je pojmem objektivním, a otázku, zda podniky nabízejí zboží a služby na daném trhu, a tudíž konkurují ostatním podnikům a zapojují se do trhu v rámci Unie, je tedy třeba zodpovědět s ohledem na činnosti, jež tyto podniky skutečně vykonávají, a nikoli podle toho, zda splňují určité vnitrostátní právní formální náležitosti.
(143)
Konečně, pokud jde o přítomnost hospodářského zvýhodnění, týkají se směny vzájemné výměny (nejméně) dvou lesních pozemkových parcel mezi bulharským státem a soukromými subjekty. K zodpovězení otázky, zda soukromé subjekty těžily z hospodářského zvýhodnění plynoucího z provedené směny, je třeba provést odhad tržních hodnot parcel, jež byly předmětem dané směny, a tyto hodnoty vzájemně porovnat. Je-li výsledkem směny převod lesního pozemku ve veřejném vlastnictví, jehož hodnota je vyšší než hodnota lesního pozemku, který státu přenechává soukromý subjekt, pak je tento soukromý subjekt hospodářsky zvýhodněn.
(144)
Pro účely dotčených směn byly, jak se uvádí v 16. bodu odůvodnění, příslušné administrativní ceny vypočteny podle nařízení o základních cenách. Soudní dvůr Evropské unie shledal, že v případech, kdy vnitrostátní právní úprava stanoví správní pravidla výpočtu tržní hodnoty pozemku určeného na prodej orgány veřejné moci, musí použití uvedených pravidel za účelem jejich souladu s článkem 107 Smlouvy vést ve všech případech ke administrativní ceně, která se co nejvíce blíží tržní hodnotě daného pozemku (83). Jelikož tato tržní hodnota je teoretická, bude povoleno rozpětí, v jehož rámci se dosažená cena od teoretické ceny odchyluje (84).
(145)
Bulharské orgány byly požádány o poskytnutí informací o administrativních cenách uplatněných při 132 směnách, jež v posuzovaném období proběhly, jakož i o příslušných tržních cenách pro tytéž transakce. Komise rovněž požádala bulharské orgány, aby vzaly při stanovení tržní hodnoty předmětných lesních parcel v úvahu případné předcházející či následné transakce, jejichž byly tyto parcely předmětem. Ačkoli má Komise za to, že pro účely posouzení možných prvků státní podpory v rámci směn je místo, kde se směňované lesních parcely nacházejí, irelevantní, byly údaje o cenách - byly-li k dispozici - vzaty v úvahu.
(146)
Bulharské orgány upozornily na to, že údaje, jež mohly o tržních cenách poskytnout, nejsou zcela spolehlivé (85). Zároveň ale sdělily, že tyto informace představují nejlepší možné odhady tržních cen (86). Komise tyto údaje považuje za dostatečně spolehlivé odhady skutečné (tj. „reálné“) tržní hodnoty dotčených parcel.
(147)
Z analýzy těchto údajů vyplývá, že důsledkem uplatnění administrativních cen na parcely v soukromém vlastnictví bylo systematické nadhodnocení dotčených lesních pozemků oproti cenám tržním (87), zatímco u lesních pozemků ve veřejném vlastnictví byla situace poněkud složitější, neboť byly zaznamenány jak případy nadhodnocení, tak podhodnocení. Při hledání odpovědi na otázku, zda osoby, které směny využily, získaly na jejich základě nějakou výhodu, by tedy prosté porovnání tržní ceny parcely ve veřejném vlastnictví v době uskutečnění směny s tržní cenou směněné parcely v soukromém vlastnictví dostatečně nezohlednilo systematické nadhodnocení dotčené soukromé parcely. Komise proto sestavila vzorec zohledňující administrativní ceny uplatněné v prvotní transakci, který umožňuje náležitě posoudit zvýhodnění plynoucí z dané směny. Tento vzorec, který byl uveden již v rozhodnutí o zahájení řízení, vyžaduje vypočtení těchto částek:
(i)
rozdíl mezi skutečnou tržní cenou lesní pozemkové parcely v soukromém vlastnictví a administrativní cenou této parcely určenou podle nařízení o základních cenách a
ii)
rozdíl mezi skutečnou tržní cenou lesní pozemkové parcely ve veřejném vlastnictví a administrativní cenou této parcely určenou podle nařízení o základních cenách.
Ke zvýhodnění by došlo v případě, že po odečtení hodnoty získané podle bodu i) od hodnoty získané podle bodu ii) vyjde kladný výsledek.
Při určování toho, zda danou směnou dochází ke zvýhodnění, je nicméně třeba vzít v úvahu i případnou peněžní náhradu vyplacenou jednou stranou druhé za účelem dorovnání rozdílu v administrativních cenách dvou parcel, jež jsou předmětem směny.
(148)
Při uplatnění uvedeného vzorce na údaje o reálných tržních hodnotách a administrativních cenách směňovaných lesních pozemků, jež poskytly bulharské orgány, dospěla Komise k závěru, že téměř v 80 % směn provedených v posuzovaném období bylo osobám, které směny využily, v jejich rámci poskytnuto zvýhodnění, což ukazuje tabulka 4.
Tabulka 4
Porovnání administrativních cen uplatněných při směnách a tržních cen uvedených bulharskými orgány
Směny
2007
2008
2009
Celkem
Poskytnutí výhody (počet případů)
18
48
38
104
Procentuální podíl na všech směnách
78 %
77 %
81 %
79 %
Počet uskutečněných směn
23
62
47
132
(149)
Výše uvedené údaje ukazují, že administrativní ceny stanovené pro účely směn podle nařízení o základních cenách dostatečně neodrážely skutečnou tržní hodnotu předmětných lesních parcel.
(150)
Rozdíl mezi administrativními cenami použitými pro účely napadených směn a tržními cenami předmětných parcel vyplývá jednak ze skutečnosti, že výchozí metodika uvedená v nařízení o základních cenách dostatečně nezohledňuje kritéria, jež by z hlediska ocenění směňovaných lesních pozemkových parcel za důležitá považoval účastník trhu, a ani jim nepřiznává náležitou váhu. Zaprvé se předpokládalo, že průměrné hodnoty pozemků uvedených v příloze 1 nařízení o základních cenách podle kategorií pozemků skýtajících totožné podmínky k pěstování rostlin, které se používají jako východisko pro stanovení základní hodnoty pozemku (viz 18. bod odůvodnění) budou stanoveny na základě tržních cen nebo účetních záznamů vedených u lesů ve vlastnictví státu, avšak ve skutečnosti je stanovili znalci na základě malého počtu tržních zdrojů.
(151)
Zadruhé jsou koeficienty a navýšení (přírůstky) cen uplatněné pro účely vyčíslení některých vlastností lesního pozemku při výpočtu jeho základní hodnoty, jež jsou uvedeny v 18. až 26. bodu odůvodnění, spíše výsledkem administrativního zjednodušení, než pokusem o přesné určení hospodářské hodnoty, kterou by hypotetický účastník trhu v podobné situaci takovýmto vlastnostem pozemku přisoudil. Bulharské orgány ve skutečnosti žádné hospodářské údaje odůvodňující hodnotu těchto koeficientů a míru navýšení (přírůstky) cen uvedených v předmětném nařízení nepředložily.
(152)
I kdyby se připustilo, že výsledkem uplatnění metodiky uvedené v nařízení o základních cenách u směňovaných lesních pozemků zpočátku byly tržní ceny, což nebyly, průměrné ceny, nebyly příslušné koeficienty a navýšení (přírůstky) cen během posuzovaného období nikdy aktualizovány tak, aby se zohlednilo následné kolísání tržních cen. V souladu s judikaturou (88) musí v případě výrazného nárůstu cen pozemků administrativní metody pro výpočet cen pozemků prodávaných orgány veřejné moci umožňovat průběžnou aktualizaci těchto cen tak, aby se cena skutečně zaplacená kupujícím co nejvíce blížila tržní hodnotě těchto pozemků. V průběhu fáze předběžného přezkoumávání bulharské orgány vysvětlily, že podle čl. 7 odst. 1 a článku 32 nařízení o základních cenách měly být koeficienty pro výpočet administrativních cen uvedené v tomto nařízení každoročně aktualizovány. Kromě toho podle informací poskytnutých bulharskými orgány rostly tržní ceny lesních pozemků během posuzovaného období velmi výrazně. K aktualizaci, kterou uvedené nařízení předpokládá, nicméně během předmětného období vůbec nedošlo. Bulharské orgány průměrné ceny, příslušné koeficienty a navýšení (přírůstky) cen pro účely stanovení administrativních cen na základě posledního vývoje trhu aktualizovaly až v roce 2010.
(153)
Komise proto dospěla k závěru, že osobám, které směny využily, tyto pozemkové směny v těch případech, kdy použité administrativní ceny dostatečně neodrážely tržní cenu směňovaného pozemku, přinesly hospodářské zvýhodnění.
6.1.4. Podpora de minimis
(154)
Závěrem je třeba poznamenat, že se v případech, kdy byly osoby, které směny využily, zvýhodněny v rozsahu, jenž nepřesahuje limit uvedený v nařízení Komise (EU) č. 1407/2013 (89), toto zvýhodnění nepovažuje za státní podporu, a na tyto případy se tudíž nevztahuje zákaz daný ustanovením čl. 107 odst. 1 Smlouvy, pokud jsou ovšem splněny všechny ostatní podmínky stanovené uvedeným nařízením.
(155)
Na základě kvantitativních údajů předložených bulharskými orgány se zdá, že v mnoha případech (90) je částka podpory, kterou osoby, které směny využily, obdržely pod úrovní limitu de minimis, který činí 200 000 EUR.
6.1.5. Závěr ohledně přítomnosti podpory
(156)
S ohledem na výše uvedené dospěla Komise k závěru, že směny, které v posuzovaném období provedla Bulharská republika, představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy v těch případech, kdy protistrana příslušné transakce je podnikem ve smyslu uvedeného ustanovení, kdy administrativní ceny použité pro účely dané transakce neodrážely tržní ceny a kdy nebyly naplněny podmínky podpory de minimis stanovené v nařízení (ES) č. 1407/2013.
6.2. ZÁKONNOST OPATŘENÍ
(157)
Bulharská republika uvedené směny před jejich provedením neoznámila, a nesplnila tak svou povinnost ve smyslu čl. 108 odst. 3 Smlouvy. Uvedené směny tak představují protiprávně poskytnutou státní podporu.
6.3. SLUČITELNOST PODPORY S VNITŘNÍM TRHEM
(158)
Ačkoli byly bulharské orgány požádány o poskytnutí informací o případné slučitelnosti uvedených směn s vnitřním trhem, trvaly na své argumentaci, že předmětné transakce neměly na obchod v rámci Unie žádný vliv, a že tedy státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy nepředstavují.
(159)
V tomto ohledu Komise poznamenává, že důkazní břemeno slučitelnosti podpory s vnitřním trhem, jako výjimky z ustanovení čl. 107 odst. 1 Smlouvy, náleží v zásadě dotyčnému členskému státu, který musí prokázat, že podmínky pro tuto výjimku jsou splněny (91).
(160)
Komise v každém případě konstatuje, že se nezdá, že by existovaly nějaké zřejmé důvody, na jejichž základě by bylo možné považovat předmětné směny za slučitelné s vnitřním trhem, a to ani přímo na základě čl. 107 odst. 3 písm. a) a c) Smlouvy ani na základě pokynů z těchto ustanovení vycházejících.
(161)
Slučitelnost režimu směn tedy nelze odvozovat od pokynů Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví („pokyny k odvětví lesnictví“), protože ty se vztahují pouze na živé stromy a na jejich přirozené prostředí v lesích a na ostatní zalesněné půdě, včetně opatření k udržování a zlepšování ekologické a ochranné funkce lesů a opatření na podporu rekreačního využívání a sociální a kulturní dimenze lesů. Navíc náklady hrazené z podpory poskytnuté v souvislosti se směnami neodpovídají definici způsobilých nákladů uvedené v pokynech k odvětví lesnictví (92), neboť soukromým subjektům nebyly uloženy žádné zákonné nebo smluvní závazky využívat pozemky nabyté směnou jako oblasti s ochranou přírody. Všechny soukromé subjekty měly naopak právo požádat o změnu účelu užívání z lesního pozemku na pozemek stavební, což také některé z nich učinily.
(162)
Slučitelnost nelze odvozovat ani od pokynů k vnitrostátní regionální podpoře na období 2007-2013. Komise v této souvislosti poznamenává, že bulharské orgány směny neprovedly s konkrétním cílem přispět k regionálnímu rozvoji. Nadto nebyly vymezeny způsobilé náklady a nebylo ani stanoveno, jakým způsobem se bude kontrolovat pobídkový účinek předmětné podpory a jak bude zajištěno dodržování příslušných limitů regionální podpory.
(163)
V neposlední řadě pak bulharské orgány v diskusích předcházejících přijetí rozhodnutí o zahájení řízení prohlašovaly, že dotčené směny sledovaly cíl veřejné politiky spočívající v konsolidaci vlastnictví lesních pozemků. I kdyby bylo možné považovat konsolidaci lesních pozemků za cíl společného zájmu, což ovšem nelze, neprokázaly bulharské orgány, že poskytnutá podpora byla k dosažení uvedeného cíle nezbytná a ani že zvolené prostředky byly ty nejvhodnější.
(164)
Bulharské orgány rovněž neprokázaly, že zvolené prostředky zajistily, aby se poskytnutá podpora omezila na minimum nezbytné k přesvědčení soukromých subjektů k tomu, aby směnu uskutečnily. Je to mimo jiné patrné ze silného kolísání administrativních cen, k nimž se uplatněním předepsané metodiky dospělo. Při porovnání s tržními cenami, jež bulharské orgány poskytly, se nezdá, že by tyto administrativní ceny byly systematicky o určitý obdobný procentuální podíl vyšší či nižší než tržní ceny. Na příkladu transakcí uskutečněných v roce 2007 lze sledovat rozdíly mezi tržními a administrativními cenami parcel v soukromém vlastnictví v rozmezí od -503,97 % do +89,91 % (93).
(165)
Bulharské orgány konečně ani neprokázaly, že předmětné směny nenarušily hospodářskou soutěž v míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem. Směny proto nelze přímo považovat za slučitelné s vnitřním trhem ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy.
(166)
Komise proto dospěla k závěru, že podporu poskytnutou v souvislosti se směnami nelze považovat za slučitelnou s vnitřním trhem.
7. NAVRÁCENÍ PODPORY
(167)
Podle čl. 14 odst. 1 nařízení (ES) č. 659/1999 by měla být státní podpora příjemcem navrácena, pokud byla předmětná protiprávně poskytnutá státní podpora shledána neslučitelnou s vnitřním trhem a není-li to v rozporu s obecnými zásadami práva Společenství. V čl. 14 odst. 2 uvedeného nařízení se stanoví, že podpora, která má být navrácena, zahrnuje úroky splatné od data, kdy byla protiprávní podpora k dispozici příjemci, do data jejího faktického navrácení. V čl. 14 odst. 3 se dále stanoví, že navrácení se provede bezodkladně a v souladu s postupy vnitrostátního práva dotyčného členského státu za předpokladu, že umožňují okamžitý a účinný výkon rozhodnutí Komise.
(168)
Ke splnění účelu navrácení podpory dojde v okamžiku, kdy podniky, jež z předmětné protiprávní podpory těžily, tuto podporu spolu s příslušnými úroky z prodlení navrátí. Navrácením příjemce pozbude zvýhodnění, ze kterého měl na trhu oproti svým konkurentům prospěch, a obnoví se stav, který poskytnutí podpory předcházel (94). Členský stát si sice může zvolit prostředky, kterými svou povinnost dosáhnout navrácení nelegální podpory splní, ale zvolená opatření nesmí mít nepříznivý vliv na působnost a účinnost práva Unie. Členský stát může povinnost dosáhnout navrácení podpory splnit, pouze pokud jsou prostředky zvolené k navrácení podpory vhodné k opětovnému nastolení běžných podmínek hospodářské soutěže, které byly poskytnutím nezákonné podpory narušeny, a pokud jsou v souladu s příslušnými ustanoveními práva Unie (95).
(169)
Vzhledem k tomu, že bylo shledáno, že Bulharská republika protiprávně uplatňovala státní podporu prostřednictvím směn, měla by se jí stanovit povinnost zajistit, aby osoby, které tyto směny využily, tuto podporu navrátily.
7.1. URČENÍ PŘÍJEMCŮ, KTEŘÍ MUSÍ PODPORU NAVRÁTIT
(170)
Protiprávní a neslučitelnou podporu musí navrátit podniky, které z ní skutečně měly prospěch (96). Nicméně v případech, kdy všechny podniky, které protiprávní a neslučitelnou podporu obdržely, není schopna určit v rozhodnutí samotném Komise, bude tak muset na počátku procesu jeho provádění učinit dotčený členský stát, který musí přihlédnout k individuální situaci jednotlivých dotčených podniků (97).
(171)
V tomto případě jsou potenciálními příjemci neslučitelné státní podpory ty fyzické a právnické osoby, které se podílely na 132 směnách s bulharskými orgány, k nimž v posuzovaném období došlo. Z této skupiny subjektů by měly bulharské orgány vyjmout ty fyzické a právnické osoby, jež nejsou „podniky“ ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy, a ty, jež na při směnách, jichž se zúčastnily, získaly podporu v celkové výši nepřesahující limit stanovený v nařízení de minimis, pokud ovšem dotčené transakce splňují i ostatní podmínky stanovené uvedeným nařízením. Zbývající fyzické a právnické osoby, jež se směn účastnily, by se měly považovat za příjemce protiprávně poskytnuté státní podpory, a bulharským orgánům se ukládá povinnost zajistit, aby tyto subjekty zvýhodnění, jehož se jim na základě předmětných směn dostalo, navrátily.
7.2. VYČÍSLENÍ PODPORY
(172)
Komise není z právního hlediska povinna vyčíslit přesnou částku, jež má být navrácena, zejména pokud k tomu, aby tak učinila, nemá k dispozici dostatečné údaje. Postačí, pokud rozhodnutí Komise obsahuje informace, jež dotčenému členskému státu bez přílišných obtíží umožní stanovit částku, jež má být navrácena (98).
(173)
Jak bylo vysvětleno ve 147. bodu odůvodnění, má Komise za to, že členské státy by při stanovení výše neslučitelné podpory, již musí každý z příjemců navrátit, měly vyjít z této metodiky:
(i)
stanovit rozdíl mezi skutečnou tržní cenou lesní pozemkové parcely v soukromém vlastnictví a administrativní cenou této parcely určenou podle nařízení o základních cenách;
(ii)
stanovit rozdíl mezi skutečnou tržní cenou lesní pozemkové parcely ve veřejném vlastnictví a administrativní cenou této parcely určenou podle nařízení o základních cenách.
Prvotní výše státní podpory získané na základě směny je rovna hodnotě ii) snížené o hodnotu i).
V případech, kdy byla směněna pozemková parcela ve veřejném vlastnictví s vyšší administrativní hodnotou za pozemkovou parcelu v soukromém vlastnictví s nižší administrativní hodnotou, by měla být tato prvotní částka upravena. Podle bulharských orgánů musela v takovémto případě osoba, která směny využila, zaplatit státu náhradu za rozdíl v hodnotě dotčených pozemků. Původní výše podpory by tedy měla být ponížena o částku náhrady zaplacenou příjemcem bulharským orgánům. Bulharské orgány by pak měly dosáhnout toho, aby příslušní příjemci výslednou částku navrátili, tak aby se vyrovnalo zvýhodnění, které tito příjemci v důsledku provedení směny získali.
(174)
Při stanovení tržních cen dotčených parcel by měla být plně zohledněna hospodářská hodnota předmětného pozemku v okamžiku provedení směny. Z informací uvedených v podání bulharských orgánů ze dne 29. srpna 2008 se zdá, že v některých případech byly na státních lesních parcelách budovy a infrastruktura postaveny ještě dříve, než došlo k uskutečnění směny, a to i přesto, že daná parcela předtím nebyla překlasifikována na stavební pozemek. Komise zastává názor, že v takových případech by se měla do tržní hodnoty parcely plně promítnout i hodnota těchto budov a/nebo infrastruktury.
(175)
Komise poznamenává, že bulharské orgány již údaji o administrativních cenách použitých při směnách, jakož i o tržních cenách všech předmětných parcel v době uskutečnění směny disponují (99), a nemělo by pro ně tedy být příliš obtížné stanovit na základě metodiky popsané ve 173. bodu odůvodnění (100) částky, jež musí být navráceny.
(176)
V případech, kdy mohou mít bulharské orgány oprávněné obavy, že uvedenou metodiku nelze uplatnit nebo že vede k výsledným částkám, jež zjevně dostatečně neodrážejí výši státní podpory, již příjemce obdržel, nicméně mohou rozhodnout, že nechají provést odhad tržních cen směňovaných pozemků nezávislým znalcem, který má k oceňování kvalifikaci a který se vybere na základě otevřeného veřejného nabídkového řízení. Při stanovení postupu výběru takového znalce by se měly dodržovat zásady transparentnosti a rovného zacházení, a to i v případech, kdy výše smluvního plnění nepřekračuje prahové hodnoty stanovené směrnicemi Unie týkajícími se zadávání veřejných zakázek. Nabídkové řízení by zejména mělo: i) být dostatečně inzerované; ii) opírat se o objektivní, předem oznámená kritéria výběru; iii) obsahovat informace o tom, že po provedení předběžného výběru bude konečné rozhodnutí přijato za účasti zástupců útvarů Komise. V těchto výjimečných případech musí bulharské orgány: i) uvést dotčenou parcelu (dotčené parcely); ii) uvést odůvodnění, proč je třeba v tom kterém konkrétním případě využít odhadu nezávislého znalce; iii) navrhnout Komisi nezávislého znalce (vybraného ve veřejném nabídkovém řízení), jehož pověření odsouhlasí Komise i Bulharská republika.
(177)
Vzhledem k tomu, že účelem navrácení podpory je obnova stavu před uskutečněním směny, má Komise v neposlední řadě za to, že by s ohledem na výjimečnou povahu dohod o směně ve vztahu k lesním pozemkům, které nebyly do rozhodné doby komerčně využívány, Bulharská republika splnila svou povinnost dosáhnout navrácení protiprávně poskytnuté podpory tím, že sporné směny zruší a u dotčených parcel provede zpětnou směnu. Takový postup by nicméně k navrácení podpory v náležité míře vedl jen v případech, kdy ode dne uskutečnění směny nedošlo k významným změnám dotčených lesních pozemků ve veřejném i soukromém vlastnictví. V takovýchto případech je třeba o dotčených parcelách informovat Komisi do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí Bulharské republice; předmětné směny by měly být zrušeny a doklad o provedení tohoto úkonu by měl být předložen do čtyř měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí.
(178)
Ve všech případech, kdy se vyžaduje navrácení podpory, se toto navrácení musí vztahovat k okamžiku, kdy příjemcům předmětné zvýhodnění vzniklo, tj. ke dni právního aktu, kterým se příjemcům uděluje právo směnit své lesní pozemky v soukromém vlastnictví za lesní pozemky ve vlastnictví veřejném.
(179)
Do částek, jež mají být navráceny, by měly být započteny úroky za dobu počínaje dnem, k němuž byly příjemcům tyto částky dány k dispozici, až do doby jejich faktického navrácení. Výše úroku by se měla vypočítávat jako složený úrok podle kapitoly V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (101) a podle nařízení Komise (ES) č. 271/2008 (102), kterým se mění nařízení (ES) č. 794/2004.
(180)
Harmonogram navrácení státní podpory jednotlivými příjemci by měl co možná nejvíce souhlasit s harmonogramem uvedeným v oznámení o navrácení podpory (103). V žádném případě by ale nemělo dojít k překročení lhůt uvedených v tabulce 5.
Tabulka 5
Harmonogram navrácení podpory
Lhůta
Úkon
1.
do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí Bulharské republice:
Bulharská republika musí Komisi informovat o opatřeních plánovaných nebo přijatých k provedení tohoto rozhodnutí, a to zejména:
i)
předložit Komisi seznam všech směn, kterých se týká navrácení podpory, a uvést tyto informace:
-
administrativní a tržní ceny lesních parcel v soukromém a veřejném vlastnictví, jež jsou předmětem směny (na základě informací uvedených Bulharskou republikou v podání 2014/032997), informace o doplatcích náhrad v každé z transakcí a o výsledné výši státní podpory, jež musí být navrácena,
-
název zapojeného soukromého subjektu u každé z transakcí a uvedení důvodů, na základě kterých tato osoba, která směny využila, je, či není považována za podnik;
ii)
určit případy, v nichž navrácení podpory proběhne na základě znaleckého odhadu tržních cen lesních parcel v okamžiku uskutečnění směny (176. bod odůvodnění);
iii)
určit případy, kdy k navrácení podpory dojde prostřednictvím zrušení směny (177. bod odůvodnění).
2.
do čtyř měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí Bulharské republice:
V případě parcel uvedených v bodu 1 podbodu ii) výše by měla Bulharská republika pověřit nezávislého znalce, který by zpracoval ocenění dotčených parcel. Tento znalec by měl být vybrán na základě otevřeného veřejného nabídkového řízení a pověřen se souhlasem Komise na základě předchozího návrhu Bulharské republiky.
3.
do sedmi měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí Bulharské republice:
Bulharská republika by měla předložit Komisi zprávu o ocenění parcel uvedených v bodu 1 podbodu ii) výše vypracovanou nezávislým znalcem.
4.
do osmi měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí Bulharské republice:
Bulharská republika by měla zaslat příkazy k navrácení všem dotčeným příjemcům, a to s přesným uvedením částek, jež mají být navráceny.
5.
do dvanácti měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí Bulharské republice:
Bulharská republika musí realizovat navrácení podpory u všech dotčených směn.
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora podnikům v souvislosti se směnami lesních pozemků ve veřejném vlastnictví za lesní pozemky v soukromém vlastnictví, protiprávně poskytnutá Bulharskou republikou v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy v období od 1. ledna 2007 do 27. ledna 2009, je neslučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
Jednotlivá podpora poskytnutá v rámci směn uvedených v článku 1 nepředstavuje podporu, pokud v době, kdy je poskytnuta, splňuje podmínky stanovené nařízením přijatým podle článku 2 nařízení (ES) č. 994/98, které je použitelné v době, kdy je podpora poskytnuta.
Článek 3
Jednotlivá podpora poskytnutá v rámci směn uvedených v článku 1, která v době, kdy je poskytnuta, splňuje podmínky stanovené nařízením přijatým podle článku 1 nařízení (ES) č. 994/98 nebo v rámci jakéhokoliv jiného schváleného režimu podpor, je slučitelná s vnitřním trhem až do maximální výše podpory použitelné pro tento druh podpor.
Článek 4
1. Bulharská republika zajistí navrácení neslučitelné podpory poskytnuté v rámci směn uvedených v článku 1 od příjemců.
2. Odchylně od odstavce 1 lze v případech, kdy ode dne uskutečnění směny nedošlo k významným změnám lesních pozemků ve veřejném i v soukromém vlastnictví, kterých se transakce dotýkala, zajistit navrácení neslučitelné podpory od příjemců zrušením předmětných směn.
3. Do částek, jež mají být navráceny, se započítají úroky za dobu počínaje dnem, k němuž byly příslušné prostředky dány k dispozici příjemcům, až do doby jejich faktického navrácení.
4. Výše úroku se vypočte jako složený úrok podle kapitoly V nařízení (ES) č. 794/2004 a podle nařízení (ES) č. 271/2008.
5. Bulharská republika zruší veškeré doposud neuhrazené platby podpory v rámci režimu uvedeného v článku 1 s účinkem ode dne přijetí tohoto rozhodnutí.
Článek 5
1. Navrácení podpory poskytnuté v rámci režimu uvedeného v článku 1 se zajistí neprodleně a účinně.
2. Bulharská republika zajistí úplné provedení tohoto rozhodnutí ve lhůtě dvanácti měsíců ode dne oznámení.
Článek 6
1. Do čtyř měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí předloží Bulharská republika Komisi tyto informace:
a)
seznam všech směn obsahující tyto informace:
-
administrativní a tržní ceny lesních parcel v soukromém a veřejném vlastnictví, které jsou předmětem směny, informace o doplatcích v jednotlivých transakcích a výslednou výši státní podpory,
-
název zúčastněného soukromého subjektu, tj. osoby, která směny využila, u každé z transakcí a důvody, na základě kterých tento subjekt je, či není považován za podnik;
b)
určení případů, v nichž se uplatní navrácení podpory na základě tržních cen v okamžiku uskutečnění směn, jež jsou uvedeny v podání Bulharské republiky 2014/032997;
c)
určení případů, kdy k navrácení podpory dojde prostřednictvím zrušení směny;
d)
určení případů, kdy k navrácení podpory dojde na základě částek stanovených nezávislým znalcem-odhadcem, a doklady o pověření tohoto nezávislého znalce, který se vybere ve veřejném nabídkovém řízení a jehož odsouhlasí Komise.
2. Do osmi měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí předloží Bulharská republika Komisi tyto informace:
a)
seznam příjemců, kteří obdrželi podporu v rámci směn uvedených v článku 1, a celkovou výši podpory, kterou každý z těchto příjemců v důsledku předmětných transakcí obdržel;
b)
celkovou částku (jistinu a úrok při navrácení), jejíhož navrácení se má od každého jednotlivého příjemce dosáhnout;
c)
podrobný popis opatření již přijatých či plánovaných k dosažení souladu s tímto rozhodnutím;
d)
doklady prokazující, že příjemcům bylo přikázáno podporu navrátit.
3. Do dvanácti měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí předloží Bulharská republika doklady prokazující, že dotčení příjemci navrátili podporu v plné výši.
4. Bulharská republika bude prostřednictvím zpráv předkládaných jednou za dva měsíce informovat Komisi o průběhu vnitrostátních opatření k provedení tohoto rozhodnutí až do doby, než bude navrácení podpory poskytnuté v rámci směn uvedených v článku 1 dokončeno. Na žádost Komise poskytne Bulharská republika neprodleně informace o opatřeních již přijatých a plánovaných k provedení tohoto rozhodnutí. Poskytne rovněž podrobné informace o částkách podpory a úrocích z podpor, které již byly příjemci navráceny.
Článek 7
Toto rozhodnutí je určeno Bulharské republice.
V Bruselu dne 5. září 2014.
ΑΠΌΦΑΣΗ (EE) 2015/456 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 5ης Σεπτεμβρίου 2014
σχετικά με το καθεστώς ενισχύσεων αριθ. SA.26212 (11/C) (πρώην 11/NN - πρώην CP 176/A/08) και SA.26217 (11/C) (πρώην 11/NN - πρώην CP 176/B/08) που εφαρμόστηκε από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας στο πλαίσιο ανταλλαγών δασικών εκτάσεων
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 6207]
(Το κείμενο στη βουλγαρική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη την απόφαση C (2011) 4444 της Επιτροπής της 29ης Ιουνίου 2011 (1),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις και έχοντας υπόψη τις εν λόγω παρατηρήσεις,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 17 Ιουλίου 2008 η Επιτροπή έλαβε επιστολή από καταγγέλλοντα, ο οποίος επιθυμεί να διατηρήσει την ανωνυμία του («ο πρώτος καταγγέλλων»), όπου διατυπωνόταν ο ισχυρισμός ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας χορήγησε ενίσχυση στο πλαίσιο ανταλλαγών κυριότητας ιδιωτικών δασικών εκτάσεων με δημόσιες δασικές εκτάσεις κρατικής ιδιοκτησίας, η οποία συνοδεύθηκε συχνά από μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης με ανταλλαγή από δασική σε οικοδομήσιμη έκταση. Ο πρώτος καταγγέλλων υπέβαλε πρόσθετες πληροφορίες μέσω επιστολών με ημερομηνία 28 Αυγούστου 2008, 3 Σεπτεμβρίου 2008, 1 Οκτωβρίου 2008, 5 Δεκεμβρίου 2008, 18 Φεβρουαρίου 2010, 12 Οκτωβρίου 2010 και 26 Ιανουαρίου 2011.
(2)
Στις 27 Ιανουαρίου 2009 η Επιτροπή έλαβε πρόσθετες πληροφορίες από τρίτο μέρος σχετικά με τις επίμαχες πράξεις ανταλλαγής. Στις 14 Μαΐου 2009 υποβλήθηκε δεύτερη καταγγελία σχετικά με τις εν λόγω ανταλλαγές και ο νέος καταγγέλλων υπέβαλε περαιτέρω πληροφορίες στις 2 Ιουνίου 2009 και στις 8 Ιουνίου 2009. Στις 23 Μαρτίου 2010 ένα ακόμη τρίτο μέρος υπέβαλε πληροφορίες στην Επιτροπή σχετικά με τις εν λόγω ανταλλαγές.
(3)
Οι βουλγαρικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με τις επίμαχες πράξεις ανταλλαγής μέσω επιστολών με ημερομηνία 2 Σεπτεμβρίου 2008, 28 Οκτωβρίου 2008, 4 Ιανουαρίου 2010, 23 Μαρτίου 2010, 27 Μαρτίου 2010, 30 Αυγούστου 2010 και 14 Φεβρουαρίου 2011. Κατά τη διάρκεια συνεδριάσεων που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των βουλγαρικών αρχών στις 22 Φεβρουαρίου 2010, στις 12 Οκτωβρίου 2010 και στις 3 Φεβρουαρίου 2011, οι τελευταίες χορήγησαν πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τις εν λόγω ανταλλαγές.
(4)
Με επιστολή της 29ης Ιουνίου 2011 η Επιτροπή ενημέρωσε τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης σχετικά με τις επίμαχες πράξεις ανταλλαγής. Η απόφαση της Επιτροπής για κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας (η «απόφαση κίνησης της διαδικασίας») δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το μέτρο.
(5)
Με επιστολή που ελήφθη στις 29 Σεπτεμβρίου 2011, οι βουλγαρικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
(6)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας από τα ακόλουθα ενδιαφερόμενα μέρη: Ecobalkani-Bulgaria EOOD (3), Vihren OOD (4), Aqua Estate OOD (5), Elkabel AD (6), Jivka Blagoeva (7), V-N-G Confort OOD (8), Yavor Haytov (9), Simeon Stoev Mirov (10), LM Impex EOOD (11), All Seas Property 2 OOD (12), Litex Commerce AD (13), Foros Development EAD (14), Izgrev 5 EOOD (15), BOIL OOD (16), BG Land Co OOD (17), Mirta Engineering EOOD (18), Beta Forest EOOD (19), Kosta Gerov (20), Marieta Babeva (21), Dimitar Terziev (22), Svetoslav Mihailov και Elizabet Mihailova (23), καθώς και από καταγγέλλοντα που ζήτησε να διατηρηθεί η ανωνυμία του (24).
(7)
Με επιστολές της 1ης Σεπτεμβρίου 2011, της 5ης Οκτωβρίου 2011, της 25ης Νοεμβρίου 2011, της 14ης Δεκεμβρίου 2011 και της 3ης Απριλίου 2012, η Επιτροπή διαβίβασε τις εν λόγω παρατηρήσεις στις βουλγαρικές αρχές, στις οποίες δόθηκε η ευκαιρία να απαντήσουν. Τα σχόλια της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας σχετικά με τις παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων μερών ελήφθησαν με επιστολές με ημερομηνία 4 Νοεμβρίου 2011, 15 Δεκεμβρίου 2011, 12 Ιανουαρίου 2012 και 25 Απριλίου 2012 αντίστοιχα.
(8)
Οι βουλγαρικές αρχές χορήγησαν πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τις επίμαχες πράξεις ανταλλαγής με επιστολή της 2ας Δεκεμβρίου 2011 και κατά τη διάρκεια συνεδρίασης που πραγματοποιήθηκε με τις υπηρεσίες της Επιτροπής στις 9 Δεκεμβρίου 2011.
(9)
Με επιστολή της 9ης Φεβρουαρίου 2012 η Επιτροπή ζήτησε επιπλέον διευκρινίσεις από τον πρώτο καταγγέλλοντα σχετικά με ορισμένα αποδεικτικά στοιχεία που υπέβαλε.
(10)
Στις 3 Απριλίου 2012 η Επιτροπή διαβίβασε πρόσθετες παρατηρήσεις από διάφορα τρίτα μέρη (25) στις βουλγαρικές αρχές. Η Επιτροπή έλαβε τα σχόλια της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας σχετικά με τις ανωτέρω παρατηρήσεις στις 25 Απριλίου 2012 και στις 15 Μαΐου 2012.
(11)
Στις 26 Ιουλίου 2012 η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από τις βουλγαρικές αρχές. Στις 17 Αυγούστου 2012 οι βουλγαρικές αρχές ζήτησαν παράταση της προθεσμίας υποβολής των εν λόγω πληροφοριών, η οποία τους χορηγήθηκε από την Επιτροπή στις 31 Αυγούστου 2012. Στις 19 Σεπτεμβρίου 2012 οι βουλγαρικές αρχές υπέβαλαν τις ζητηθείσες πληροφορίες.
(12)
Στις 3 Οκτωβρίου 2012 η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω διευκρινίσεις από την Elkabel AD, ένα από τα τρίτα μέρη που υπέβαλαν παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας, οι οποίες δόθηκαν στις 31 Οκτωβρίου 2012.
(13)
Με επιστολές με ημερομηνία 14 Ιανουαρίου 2013, 17 Μαΐου 2013, 22 Ιουλίου 2013 και 22 Οκτωβρίου 2013, η Επιτροπή ζήτησε πρόσθετες πληροφορίες από τις βουλγαρικές αρχές, οι οποίες παρασχέθηκαν στις 4 και 5 Φεβρουαρίου 2013, στις 25 Ιουνίου 2013 και στις 5 Ιουλίου 2013, στις 16 και 23 Αυγούστου 2013, και στις 19 Νοεμβρίου 2013 και 20 Δεκεμβρίου 2013, αντίστοιχα. Μέρος των πληροφοριών που υποβλήθηκαν με την τελευταία επιστολή υποβλήθηκε στη συνέχεια εκ νέου από τις βουλγαρικές αρχές μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στις 21 Ιανουαρίου 2014.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
2.1. ΟΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ ΕΚΤΑΣΕΩΝ ΓΗΣ
(14)
Το 1947 όλες οι δασικές εκτάσεις στη Βουλγαρία μετατράπηκαν σε δημόσια περιουσία κατόπιν απαλλοτρίωσης από το κράτος. Η κατάσταση αυτή ίσχυσε μέχρι το 2000, όταν ξεκίνησε η επιστροφή δασικών εκτάσεων στους προγενέστερους ιδιώτες ιδιοκτήτες τους.
(15)
Βάσει τροποποίησης του βουλγαρικού νόμου περί δασών (26), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 22 Φεβρουαρίου 2002, κατέστησαν εφικτές οι ανταλλαγές πρόσφατα ιδιωτικοποιημένων δασικών εκτάσεων με δημόσιες δασικές εκτάσεις κρατικής ιδιοκτησίας από το κρατικό ταμείο δασών. Η εν λόγω τροποποίηση του νόμου περί δασών ίσχυσε έως τις 27 Ιανουαρίου 2009 και καθόρισε τη σειρά και τους όρους βάσει των οποίων διενεργήθηκαν οι εν λόγω ανταλλαγές.
(16)
Για τους σκοπούς των ανταλλαγών, οι τιμές των ιδιωτικών και των δημόσιων δασικών εκτάσεων καθορίστηκαν με βάση ειδικό κανονισμό, συγκεκριμένα τον κανονισμό για τον υπολογισμό των βασικών τιμών, των τιμών των γαιών σε εξαιρούμενες ζώνες και τη σύσταση δικαιωμάτων χρήσης και δουλειών για τα δάση και τις δασικές εκτάσεις (27) (ο «κανονισμός για τις βασικές τιμές»), που τέθηκε σε ισχύ στις 18 Νοεμβρίου 2003. Το βουλγαρικό δίκαιο δεν επέτρεπε σε εμπειρογνώμονες εκτιμητές να αποκλίνουν από τις τιμές που είχαν καθοριστεί για τις δασικές εκτάσεις μέσω της εφαρμογής του κανονισμού για τις βασικές τιμές.
(17)
Βάσει του εν λόγω κανονισμού, η βασική τιμή ενός δασοτεμαχίου ορίζεται ως το άθροισμα της βασικής αξίας της εν λόγω έκτασης και της αξίας των δασοσυστάδων της (των φυτικών ειδών που υπάρχουν στην εν λόγω έκταση).
(18)
Η αξία της έκτασης καθορίζεται με βάση τη μέση αξία γης όπως προκύπτει από τις κατηγορίες των εκτάσεων όπου επικρατούν πανομοιότυπες συνθήκες για την καλλιέργεια φυτών (150 είδη περιοχών, σύμφωνα με το παράρτημα 1 του κανονισμού για τις βασικές τιμές). Η εν λόγω αξία προσαρμόζεται στη συνέχεια με χρήση συντελεστή προσαρμογής που λαμβάνει υπόψη τη θέση της έκτασης σε σχέση με τις τοπικές και τις εθνικές υποδομές. Ο εν λόγω συντελεστής προσαρμογής (Km), ο οποίος αναφέρεται στο παράρτημα 2 του κανονισμού για τις βασικές τιμές, καθορίζεται χρησιμοποιώντας τον ακόλουθο μαθηματικό τύπο:
,
όπου:
p
=
συντελεστής εγγύτητας σε επιστρωμένη οδό που μετράται σε ευθεία γραμμή (από 0,00 έως 0,20)
s
=
συντελεστής εγγύτητας σε αστική περιοχή που μετράται σε ευθεία γραμμή (από 0,00 έως 0,25)
m
=
συντελεστής εγγύτητας στη θάλασσα που μετράται σε ευθεία γραμμή (από 0,00 έως 0,20)
g
=
συντελεστής εγγύτητας σε πόλη που εκφράζεται σε αριθμητικά στοιχεία τα οποία αντικατοπτρίζουν την απόσταση από μια συγκεκριμένη πόλη (μικρότερη οδική απόσταση μεταξύ του συγκεκριμένου γεωτεμαχίου και της πόλης). Οι πόλεις διαιρούνται σε 6 ομάδες, όπως παρουσιάζεται στον πίνακα 1:
Πίνακας 1
Ομάδα 1:
Σόφια (από 0,00 έως 0,70)
Ομάδα 2:
Ruse, Plovdiv, Burgas και Varna (από 0,00 έως 0,50)
Ομάδα 3:
Blagoevgrad, Veliko Tarnovo, Vratza, Pleven και Stara Zagora (από 0,00 έως 0,40)
Ομάδα 4:
άλλες κωμοπόλεις (από 0,00 έως 0,35)
Ομάδα 5:
άλλες μεγάλες πόλεις (Botevgrad, Gorna Oryahovitza, Dimitrovgrad, Dupnitza, Kazanlak, Karlovo, Lom, Petrich, Samokov, Svishtov, και Cherven Bryag (από 0,00 έως 0,30)
Ομάδα 6:
άλλα κέντρα δήμων (από 0,00 έως 0,10)
(19)
Η αξία της έκτασης προσαρμόζεται περαιτέρω με πρόσθεση αύξησης ανά εκτάριο (προσαύξηση), η οποία ορίζεται με βάση τη μέση τιμή των εκτάσεων που παρατηρείται στην περιοχή όπου βρίσκεται το γεωτεμάχιο. Οι εν λόγω προσαυξήσεις προβλέπονται στις διατάξεις του παραρτήματος 3 του κανονισμού για τις βασικές τιμές και αναφέρονται στον πίνακα 2:
Πίνακας 2
Προσαύξηση
(βουλγαρικά λεβ/εκτάριο)
Σόφια, θέρετρα εθνικής σημασίας και παρακείμενες κατοικημένες ζώνες αναψυχής, εκτάσεις που απέχουν έως 10 km από τη θάλασσα
5 000
Οικισμοί της 1ης και της 2ας κατηγορίας
2 000
Οικισμοί της 3ης και της 4ης κατηγορίας
1 000
Οικισμοί της 5ης και της 6ης κατηγορίας
500
Οικισμοί της 7ης και της 8ης κατηγορίας
0
(20)
Η συνολική αξία της έκτασης που καθορίζεται μέσω του εν λόγω μηχανισμού συνιστά τη βασική αξία της έκτασης.
(21)
Η αξία των δασοσυστάδων (των φυτικών ειδών που υπάρχουν στη συγκεκριμένη έκταση) είναι η αξία της τρέχουσας ηλικίας των δασοσυστάδων και η προβλεπόμενη αξία της ηλικίας υλοτομίας τους. Η αξία της ξυλείας από δασοσυστάδες στην τρέχουσα ηλικία τους (την ηλικία κατά τον χρόνο της αποτίμησης) ισοδυναμεί με τα κέρδη από την πώληση των συγκεκριμένων ποικιλιών σε μέσες τιμές της αγοράς, αφαιρώντας τις δαπάνες υλοτόμησης, πρωτογενούς επεξεργασίας και μεταφοράς σε χώρο προσωρινής αποθήκευσης. Αν τα έσοδα δεν καλύπτουν τις δαπάνες, η ξυλεία θεωρείται ότι δεν έχει καμία αξία.
(22)
Τα έσοδα από τις πωλήσεις καθορίζονται με βαθμολόγηση των αποθεμάτων και του όγκου των κατηγοριών ξυλείας. Οι δαπάνες (βουλγαρικά λεβ/κυβικό μέτρο) που σχετίζονται με την υλοτόμηση και την πρωτοβάθμια επεξεργασία της ξυλείας -με την περιοχή στην οποία πραγματοποιείται η υλοτόμηση να χαρακτηρίζεται από μέσο επίπεδο δυσκολίας- καθορίζονται από το είδος των δένδρων και την κατηγορία της ξυλείας στη συγκεκριμένη έκταση. Οι δαπάνες μεταφοράς της ξυλείας καθορίζονται από το είδος των δέντρων, την κατηγορία της ξυλείας και τη μέση απόσταση μεταφοράς από το συγκεκριμένο γεωτεμάχιο. Οι δαπάνες μεταφοράς πολλαπλασιάζονται ανά χιλιόμετρο μεταφοράς με συντελεστή που λαμβάνει υπόψη το επίπεδο δυσκολίας της διαδρομής.
(23)
Η μέση τιμή της αγοράς και οι δαπάνες που συνδέονται με την υλοτόμηση, την πρωτογενή επεξεργασία και τη μεταφορά της ξυλείας θα πρέπει να καθορίζονται τακτικά και να επικαιροποιούνται από τον εκτελεστικό οργανισμό για τα δάση (Executive Forests Agency - «EFA») (28), βάσει σταθμισμένων μέσων όρων που υπολογίζονται από στατιστικά στοιχεία τα οποία συγκεντρώνονται σε διάστημα τριετίας (το τελευταίο έτος έχει διπλάσιο συντελεστή στάθμισης).
(24)
Επομένως, προσθέτοντας την αξία της δασοσυστάδας, όπως καθορίζεται από εκτιμητή, στη βασική αξία της έκτασης, λαμβάνεται η βασική τιμή του δασοτεμαχίου.
(25)
Σε αυτή τη βασική τιμή γίνεται προσαρμογή με την οποία λαμβάνεται υπόψη ο χαρακτήρας περιβαλλοντικής προστασίας και οι λειτουργίες αναψυχής της δασικής έκτασης για γεωτεμάχια που βρίσκονται σε περιοχές επονομαζόμενης «ειδικής προστασίας από την αστικοποίηση», όπως έχει θεσπιστεί διά νόμου σε ορισμένες περιοχές της Βουλγαρίας. Σύμφωνα με τις διατάξεις του παραρτήματος 19 του κανονισμού για τις βασικές τιμές, η βασική αξία των δασικών ιδιοκτησιών που βρίσκονται σε τέτοιου είδους περιοχές πολλαπλασιάζεται με συντελεστή (К) όπως ορίζεται στον πίνακα 3 (29), και ειδικότερα:
Πίνακας 3
Πρώτη ζώνη της ακτής του Εύξεινου Πόντου
К = 6
Δεύτερη ζώνη της ακτής του Εύξεινου Πόντου
К = 5
Χώροι αναψυχής, θέρετρα και οικισμοί εθνικής σημασίας
К = 4
Δασικές και άλλες εκτάσεις που βρίσκονται σε περιοχές οι οποίες εκτείνονται από τις άκρες εθνικών και δημοτικών οδών έως τα όρια περιορισμού της οικοδόμησης
К = 3
Χώροι αναψυχής, θέρετρα και οικισμοί τοπικής σημασίας
К = 4
(26)
Τέλος, στη βασική τιμή της έκτασης εφαρμόζεται ο επονομαζόμενος «συντελεστής ρύθμισης της αγοράς», σύμφωνα με το παράρτημα 20 του κανονισμού για τις βασικές τιμές. Ο συντελεστής αυτός εκφράζεται σε βουλγαρικά λεβ/m2 και κυμαίνεται από 10, για εκτάσεις παρακείμενες στις ακτές της θάλασσας, σε μεγάλα ορεινά θέρετρα και στη Σόφια, έως 1, για εκτάσεις που βρίσκονται στις λιγότερο ελκυστικές περιοχές.
(27)
Ανεξαρτήτως των ανωτέρω, εάν ο ιδιώτης έλαβε στο πλαίσιο πράξης ανταλλαγής δασική έκταση υψηλότερης συνολικής διοικητικής τιμής από εκείνη της έκτασης που εκχώρησε, όφειλε να καταβάλει αποζημίωση στο κράτος για αυτή τη διαφορά στην τιμή. Σύμφωνα με τις βουλγαρικές αρχές, κατά γενικό κανόνα, το κράτος ενέκρινε μόνον ανταλλαγές με τις οποίες το κράτος αποκτούσε εκτάσεις υψηλότερης διοικητικής τιμής. Ωστόσο, ο συγκεκριμένος κανόνας αφορά μόνο την περίπτωση που η συνολική διοικητική τιμή του ιδιωτικού γεωτεμαχίου, και όχι η τιμή του ανά τετραγωνικό μέτρο, ήταν υψηλότερη από εκείνη του δημόσιου γεωτεμαχίου με το οποίο ανταλλάχθηκε.
(28)
Στις 27 Ιανουαρίου 2009 τέθηκε σε ισχύ απαγόρευση της ανταλλαγής δασικών εκτάσεων. Επομένως, η υπό εξέταση περίοδος όσον αφορά τις επίμαχες πράξεις ανταλλαγής είναι το χρονικό διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2007, την ημερομηνία προσχώρησης της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έως τις 27 Ιανουαρίου 2009, ημερομηνία αναστολής των ανταλλαγών («η υπό εξέταση περίοδος»).
2.2. Η ΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΗΣ
(29)
Οι καταγγέλλοντες ισχυρίζονται περαιτέρω ότι μετά τις πράξεις ανταλλαγής ακολουθούσε συχνά η μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης από δασική σε οικοδομήσιμη έκταση και ότι η εν λόγω μεταβολή συνέβαλε στην περαιτέρω αύξηση της διαφοράς μεταξύ της αγοραίας αξίας των δημόσιων δασικών εκτάσεων κρατικής ιδιοκτησίας και εκείνης των ιδιωτικών δασικών εκτάσεων με τις οποίες ανταλλάσσονταν.
(30)
Οι βουλγαρικές αρχές διευκρίνισαν ότι η διαδικασία για τη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης δεν διέπεται από τις διατάξεις του νόμου περί δασών (όπως οι πράξεις ανταλλαγής) αλλά από διαφορετικό πλέγμα νομοθετικών ρυθμίσεων, μεταξύ άλλων, από τον νόμο περί χωροταξικού σχεδιασμού (ZUT) (30). Σύμφωνα με τη νομοθεσία αυτή, κάθε ιδιοκτήτης δασικής έκτασης μπορεί να ζητήσει την αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης της δασικής του έκτασης σε οικοδομήσιμη, αποστέλλοντας αίτηση στον διευθύνοντα σύμβουλο του EFA, ο οποίος αποτελούσε στο παρελθόν τμήμα του Υπουργείου Γεωργίας και Τροφίμων (31). Μια επιτροπή (εσωτερικών και ενδεχομένως εξωτερικών) εμπειρογνωμόνων εξετάζει στη συνέχεια την εν λόγω αίτηση και γνωμοδοτεί στον διευθύνοντα σύμβουλο, ο οποίος εκδίδει προκαταρκτική απόφαση σχετικά με αυτήν. Εάν η εν λόγω απόφαση είναι θετική και επιβεβαιώνει τους λόγους στους οποίους στηρίζεται η αίτηση και τη νομιμότητά της, διαβιβάζεται σε όλες τις υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για την αλλαγή χρήσης (στον έπαρχο, τον δήμαρχο ή τον διευθυντή της περιφερειακής διεύθυνσης που είναι αρμόδιοι για τα δάση).
(31)
Βάσει θετικής προκαταρκτικής απόφασης, ο ιδιοκτήτης υποβάλλει αίτηση στον οικείο δήμο για την ανάθεση, την κατάρτιση και την έγκριση αναλυτικού γενικού χωροταξικού σχεδίου. Για ένα τέτοιο σχέδιο απαιτείται διαβούλευση με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (σε τοπικό επίπεδο). Εάν το εν λόγω σχέδιο εγκριθεί από τις αρμόδιες αρχές και τεθεί σε ισχύ, ο ιδιοκτήτης της έκτασης υποβάλλει αίτηση στον υπουργό Γεωργίας και Τροφίμων για την εξαίρεση του συγκεκριμένου δασοτεμαχίου από τις προστατευόμενες δασικές εκτάσεις. Εφόσον η αίτηση αυτή εγκριθεί, πρέπει να καταβληθεί τέλος χαρτοσήμου, η αξία του οποίου καθορίζεται από ανεξάρτητο εκτιμητή, σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού για τις βασικές τιμές.
(32)
Μετά την καταβολή του τέλους χαρτοσήμου από τον ιδιοκτήτη της δασικής έκτασης στις αρμόδιες αρχές, δρομολογείται η διαδικασία έκδοσης διοικητικής απόφασης σχετικά με την αλλαγή χρήσης της γης. Ανάλογα με το μέγεθος της ιδιοκτησίας, η εν λόγω απόφαση εκδίδεται είτε από τον υπουργό Γεωργίας και Τροφίμων (εφόσον πρόκειται για ιδιοκτησία μικρότερη από 10 εκτάρια) είτε από το υπουργικό συμβούλιο.
(33)
Στις 3 Σεπτεμβρίου 2009 επιβλήθηκε η αναστολή της ακόλουθης μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης εκτάσεων που είχαν ανταλλαγεί.
2.3. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ
(34)
Οι ανταλλαγές, ο υπολογισμός των τιμών που χρησιμοποιήθηκαν στις πράξεις ανταλλαγής και η διαδικασία μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης των δασικών εκτάσεων που ανταλλάχθηκαν διέπονται από τις διατάξεις των ακόλουθων νομικών κειμένων:
-
νόμος περί δασών της Βουλγαρίας
-
κανονισμός για τον υπολογισμό των βασικών τιμών, των τιμών των γαιών σε εξαιρούμενες ζώνες και τη σύσταση δικαιωμάτων χρήσης και δουλειών για τα δάση και τις δασικές εκτάσεις
-
νόμος περί κρατικής περιουσίας (32)
-
νόμος περί υποχρεώσεων και συμβάσεων (33)
-
νόμος περί χωροταξικού σχεδιασμού.
2.4. ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ
(35)
Οι δυνητικοί δικαιούχοι των πράξεων ανταλλαγής είναι φυσικά πρόσωπα, ιδιωτικές εταιρείες και δήμοι, που αναπτύσσουν συχνά δραστηριότητες αξιοποίησης ακίνητης περιουσίας και/ή τουριστικές δραστηριότητες, οι οποίοι αντάλλαξαν τις δασικές εκτάσεις τους με δασοτεμάχια που ανήκαν στο δημόσιο.
3. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(36)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον οι πράξεις ανταλλαγής και/ή η ακόλουθη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης γης περιείχαν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και αν αυτού του είδους η ενίσχυση μπορεί να κριθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
3.1. ΑΡΡΗΚΤΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΑΛΛΑΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΓΗΣ
(37)
Η Επιτροπή εξέφρασε καταρχάς αμφιβολίες σχετικά με τον ισχυρισμό των καταγγελλόντων ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, οι ανταλλαγές ακολουθήθηκαν από μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης που ανταλλάχθηκε, π.χ. από δασική σε οικοδομήσιμη έκταση.
(38)
Με βάση τα αριθμητικά στοιχεία που παρασχέθηκαν από τις αρχές της Βουλγαρίας, η Επιτροπή επεσήμανε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι από τις 147 ανταλλαγές που πραγματοποιήθηκαν κατά την υπό εξέταση περίοδο (2006-2009), 15 ακολουθήθηκαν από μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης (10 %). Επιπλέον, η Επιτροπή παρατήρησε ότι για τις πράξεις ανταλλαγής και για πιθανά αιτήματα μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης ισχύουν διαφορετικές νομικές διατάξεις και ότι για τις δύο αυτές ενέργειες προβλέπονται διαφορετικές διοικητικές διαδικασίες. Τα εν λόγω στοιχεία φάνηκε, εκ πρώτης όψεως, να επιβεβαιώνουν τη θέση των βουλγαρικών αρχών ότι -ως γενική αρχή- οι δύο ενέργειες δεν είναι άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους (34).
(39)
Ωστόσο, οι βουλγαρικές αρχές ανέφεραν ότι οι μαθηματικοί τύποι για τον καθορισμό των διοικητικών τιμών των δασικών εκτάσεων και του τέλους χαρτοσήμου που καταβάλλεται για τη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης ορίστηκαν σε επίπεδο που θα διασφάλιζε ότι η συνολική τιμή των δασικών εκτάσεων της ανταλλαγής συν τη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης των εκτάσεων αυτών θα ισοδυναμούσε, σε μεγάλο βαθμό, με την αγοραία τιμή παρόμοιας οικοδομήσιμης έκτασης. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι αρχές υπέθεταν ότι πολλοί επενδυτές θα προσπαθούσαν να συγχωνεύσουν τις δύο ενέργειες σε μία πράξη.
(40)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν η δυνητική μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης των εν λόγω δασικών εκτάσεων έπρεπε να ληφθεί υπόψη κατά τον καθορισμό της τιμής του γεωτεμαχίου για τον σκοπό των πράξεων ανταλλαγής, δηλαδή εάν η ανταλλαγή και η ακόλουθη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης που ανταλλάχθηκε θα πρέπει να θεωρούνται άρρηκτα συνδεδεμένες.
3.2. ΠΙΘΑΝΗ ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΓΗΣ
(41)
Η δεύτερη αμφιβολία που εκφράστηκε από την Επιτροπή αφορούσε το κατά πόσον η μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης γης που ανταλλάχθηκε θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, καθώς συνέβαλε στην περαιτέρω αύξηση της αξίας της γης που ανταλλάχθηκε.
(42)
Η Επιτροπή επεσήμανε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι η μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης γης δεν φαίνεται εκ πρώτης όψεως να συνεπάγεται μεταφορά κρατικών πόρων. Το οφειλόμενο τέλος χαρτοσήμου για τέτοιου είδους πράξεις υπολογίστηκε σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις και -εξ όσων γνωρίζει η Επιτροπή- καταβλήθηκε σε όλες τις σχετικές περιπτώσεις. Ως εκ τούτου, παρόλο που οι επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης της γης μπορεί να επωφελήθηκαν από την αλλαγή αυτή, οι διοικητικές αποφάσεις για την υλοποίησή της δεν συνεπάγονται χορήγηση κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Η Επιτροπή δεν έλαβε οριστική θέση σχετικά με το εν λόγω ζήτημα και κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με το κατά πόσον η εν λόγω πράξη ενείχε στοιχεία κρατικής ενίσχυσης.
3.3. ΠΙΘΑΝΗ ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΚΤΑΣΕΩΝ
(43)
Η Επιτροπή επεσήμανε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι οι τιμές των δασικών εκτάσεων για τους σκοπούς των ανταλλαγών καθορίστηκαν από εμπειρογνώμονες οι οποίοι χρησιμοποίησαν αποκλειστικά τους μαθηματικούς τύπους που προβλέπονται στον κανονισμό για τις βασικές τιμές. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον από την εφαρμογή των εν λόγω τύπων προέκυψαν διοικητικές τιμές παρόμοιες με τις τιμές που θα λαμβάνονταν εάν οι πράξεις πραγματοποιούνταν σε καθαρά εμπορική βάση μεταξύ δύο ιδιωτών. Συνεπώς, η Επιτροπή κάλεσε τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας και τρίτα μέρη να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τις τιμές της αγοράς που προέκυψαν στο πλαίσιο αμιγώς ιδιωτικών πωλήσεων (ή πράξεων ανταλλαγής) δασικών εκτάσεων που πραγματοποιήθηκαν στη Βουλγαρία κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας και τρίτα μέρη να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τις διαφορές μεταξύ των εν λόγω τιμών και των διοικητικών τιμών που χρησιμοποιήθηκαν κατά τις επίμαχες πράξεις ανταλλαγής και, συνεπώς, σχετικά με το ποσό των κρατικών ενισχύσεων που ενδέχεται να ενέχουν οι εν λόγω πράξεις. Επιπλέον, η Επιτροπή κάλεσε τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας και τρίτα μέρη να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τους κανόνες που εφαρμόζονται όσον αφορά την αποζημίωση που καταβάλλεται στο πλαίσιο πράξεων ανταλλαγής στην περίπτωση διαφοράς στις τιμές μεταξύ των δύο γεωτεμαχίων που ανταλλάσσονται. Τέλος, η Επιτροπή κάλεσε τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας να παράσχει περισσότερες πληροφορίες προκειμένου να τεκμηριώσει τον ισχυρισμό της ότι οι επίμαχες ανταλλαγές δεν επηρεάζουν τις ενδοενωσιακές συναλλαγές.
(44)
Η Επιτροπή εξέφρασε επίσης στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας την προκαταρκτική άποψή της σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να προσδιοριστούν ποσοτικά τα οφέλη που προέκυψαν από τις επίμαχες πράξεις ανταλλαγής, σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι οι εν λόγω ανταλλαγές οδήγησαν σε κρατικές ενισχύσεις:
i)
η διαφορά μεταξύ της πραγματικής αγοραίας τιμής του ιδιωτικού δασοτεμαχίου 1 και της διοικητικής τιμής του γεωτεμαχίου 1, που καθορίστηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού για τις βασικές τιμές,
ii)
και η διαφορά μεταξύ της πραγματικής αγοραίας τιμής του δημόσιου δασοτεμαχίου 2 και της διοικητικής τιμής του γεωτεμαχίου 2, που καθορίστηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού για τις βασικές τιμές.
Το ποσό της κρατικής ενίσχυσης που συνεπάγονται οι πράξεις ανταλλαγής θα ισοδυναμεί στην περίπτωση αυτή με την τιμή του σημείου ii) μείον την τιμή του σημείου i).
Οποιαδήποτε χρηματική αποζημίωση που προέκυψε από τη διαφορά στις διοικητικές τιμές των δύο γεωτεμαχίων που αποτέλεσαν αντικείμενο της πράξης ανταλλαγής και καταβλήθηκε από το ένα μέρος στο άλλο λαμβάνεται επίσης υπόψη κατά τον υπολογισμό τυχόν στοιχείου κρατικής ενίσχυσης που ενδέχεται να ενυπάρχει στη συγκεκριμένη πράξη ανταλλαγής.
3.4. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΥΧΟΝ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(45)
Στην περίπτωση που διαπιστωθεί η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης είτε ως αποτέλεσμα της μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης γης και/ή ως αποτέλεσμα των πράξεων ανταλλαγής, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ως προς το αν αυτού του είδους η ενίσχυση θα μπορούσε να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά και, ειδικότερα, με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της Συνθήκης και τις διατάξεις των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα 2007-2013 (35) και/ή το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης και τις διατάξεις των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας και δασοκομίας 2007-2013 («κατευθυντήριες γραμμές για τη δασοκομία») (36).
(46)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ζήτησε από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας και τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με το συμβιβάσιμο των επίμαχων μέτρων.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
4.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΝΤΟΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΜΦΙΒΟΛΙΕΣ ΠΟΥ ΕΞΕΦΡΑΣΕ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(47)
Ο πρώτος καταγγέλλων ισχυρίζεται ότι οι επίμαχες ανταλλαγές συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, η οποία είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
(48)
Όσον αφορά την πρώτη αμφιβολία που εξέφρασε η Επιτροπή, ο πρώτος καταγγέλλων υποστηρίζει ότι η μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης και οι πράξεις ανταλλαγής θα πρέπει να θεωρούνται άρρηκτα συνδεδεμένες. Καταρχάς, ο καταγγέλλων ισχυρίζεται ότι πολλοί από τους δικαιούχους των ανταλλαγών δραστηριοποιούνται στους τομείς των κατασκευών και του τουρισμού, και όχι σε αυτόν της δασοκομίας. Δεύτερον, σύμφωνα με τον πρώτο καταγγέλλοντα, από την έναρξη ισχύος της αναστολής το 2009, ουσιαστικά δεν έχει υπάρξει καμία εμπορική εκμετάλλευση των δασικών εκτάσεων που ανταλλάχθηκαν. Τρίτον, κατά τον χρόνο που εκτελέστηκαν οι πράξεις ανταλλαγής, πολλοί από τους δικαιούχους φέρεται ότι ανακοίνωσαν και διαφήμισαν τα έργα τους κατασκευής χιονοδρομικών ή παραθαλάσσιων θερέτρων στις δασικές εκτάσεις που αποτέλεσαν αντικείμενο των ανταλλαγών και, μάλιστα, ότι είχαν ήδη ξεκινήσει συζητήσεις με τις συναφείς τοπικές αρχές προκειμένου να εξασφαλίσουν τη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης. Τέταρτον, ο καταγγέλλων υποστηρίζει ότι ο ίδιος κρατικός οργανισμός (ο EFA) ήταν συχνά υπεύθυνος τόσο για την εκτέλεση της ανταλλαγής όσο και για την εξαίρεση της προς ανταλλαγή έκτασης από το ταμείο δασών (EFA και αρμόδια ρυθμιστική αρχή) (37), προετοιμάζοντας έτσι το έδαφος για την εμπορική της εκμετάλλευση.
(49)
Ως εκ τούτου, ο πρώτος καταγγέλλων θεωρεί ότι η πιθανή αναταξινόμηση της προβλεπόμενης χρήσης της έκτασης και η αντίστοιχη αύξηση της τιμής θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον ποσοτικό προσδιορισμό του συνολικού ποσού της κρατικής ενίσχυσης που συνεπάγονται οι πράξεις ανταλλαγής. Συνεπώς, κατά την άποψη του καταγγέλλοντος, κατά τον ποσοτικό προσδιορισμό της ενίσχυσης θα πρέπει να γίνουν συγκρίσεις με γεωτεμάχια οικοδομήσιμων εκτάσεων, προκειμένου να αντικατοπτριστεί δεόντως η αγοραία τιμή της έκτασης που ανταλλάχθηκε.
(50)
Ο καταγγέλλων αναφέρει επίσης ότι, δεδομένης της ελκυστικότητας των περιοχών στις οποίες βρίσκονταν τα κρατικά δασοτεμάχια, θα ήταν περισσότερο συνετό οι αρχές να είχαν μεριμνήσει εκ των προτέρων για την αύξηση της αξίας των γεωτεμαχίων (να είχαν δηλαδή αλλάξει την προβλεπόμενη χρήση τους σε οικοδομήσιμες εκτάσεις) και μόνο κατόπιν αυτού να διαθέσουν τα γεωτεμάχια. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, σε καμία από τις περιπτώσεις όπου υποβλήθηκε αίτημα ανταλλαγής δεν προέβη ο EFA σε μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης των εν λόγω εκτάσεων πριν από την ανταλλαγή τους. Αυτό, σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, αποτελεί σαφή ένδειξη ότι υπήρχε πρόθεση να χορηγηθεί πλεονέκτημα στον αγοραστή της κρατικής δασικής έκτασης. Η πρακτική αυτή επικρίθηκε επίσης από την Παγκόσμια Τράπεζα σε έκθεση του 2009 με θέμα τα δάση της Βουλγαρίας, στην οποία επισημάνθηκε ότι το κράτος υφίσταται ζημία με τον τρόπο αυτό (38).
(51)
Όσον αφορά τη δεύτερη αμφιβολία που εξέφρασε η Επιτροπή σχετικά με το αν χορηγήθηκαν κρατικές ενισχύσεις ως αποτέλεσμα της μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης της γης που ανταλλάχθηκε, ο πρώτος καταγγέλλων υποστηρίζει ότι, μολονότι ο αγοραστής της έκτασης κατέβαλε τέλος χαρτοσήμου για την απόφαση μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης της γης και το ποσό αυτό θα πρέπει να αφαιρεθεί από τον ποσοτικό προσδιορισμό τυχόν ενίσχυσης που ελήφθη στο πλαίσιο της ανταλλαγής, το εν λόγω τέλος δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική αύξηση της αξίας του γεωτεμαχίου που προέκυψε από τη μεταβολή αυτή. Ο καταγγέλλων ισχυρίζεται ακόμη ότι στις περιπτώσεις όπου η ανταλλαγή εκτελέστηκε πριν από την προσχώρηση της Βουλγαρίας στην Ένωση αλλά η μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης πραγματοποιήθηκε μετά την προσχώρηση, η παράνομη κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε στον αγοραστή της έκτασης θα πρέπει να είναι η διαφορά μεταξύ της αγοραίας αξίας του αντίστοιχου γεωτεμαχίου κατά τον χρόνο της ανταλλαγής (πριν από την προσχώρηση) και της αγοραίας αξίας του γεωτεμαχίου μετά τη μεταβολή της χρήσης γης (μετά την προσχώρηση).
(52)
Όσον αφορά την τρίτη αμφιβολία που εξέφρασε η Επιτροπή σχετικά με την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης ως αποτέλεσμα των ανταλλαγών, ο καταγγέλλων υποστηρίζει ότι οι μαθηματικοί τύποι που προβλέπονται στον κανονισμό για τις βασικές τιμές δεν αντικατοπτρίζουν την αγοραία αξία των εκτάσεων που ανταλλάχθηκαν. Ο καταγγέλλων αμφισβητεί επίσης την ανεξαρτησία των εκτιμητών, διότι, κατά την άποψή του, ο αγοραστής της έκτασης είναι ελεύθερος να επιλέξει φιλικό προς τον ίδιο εκτιμητή, με αποτέλεσμα οι τιμές των εκτάσεων να είναι σημαντικά υποτιμημένες σε σχέση με τις πραγματικές.
(53)
Ο καταγγέλλων χορήγησε επίσης πρόσθετα στοιχεία σχετικά με τις αγοραίες τιμές των δασικών εκτάσεων που ανταλλάχθηκαν ή πολύ παρόμοιων δασικών εκτάσεων, τα οποία ισχυρίζεται ότι καταδεικνύουν σημαντικές αποκλίσεις από τις διοικητικές τιμές των γεωτεμαχίων. Λόγω χρονικών περιορισμών, ο καταγγέλλων διερεύνησε τις τιμές εννέα μόνο γεωτεμαχίων από αυτά που ανταλλάχθηκαν. Για τη διαδικασία αυτή χρησιμοποιήθηκαν αξιολογήσεις των γεωτεμαχίων από τράπεζες, καθώς και πληροφορίες από το δημόσιο κτηματολόγιο της Βουλγαρίας, όπου αναφέρονται οι πραγματικές τιμές στις οποίες είχαν πραγματοποιηθεί αγοραπωλησίες παρόμοιων γεωτεμαχίων. Οι αποκλίσεις που προέκυψαν όσον αφορά τις τιμές κυμαίνονταν από την υποτίμηση (με χρήση της διοικητικής τιμής) κατά 50-65 % έως περιπτώσεις όπου οι δασικές εκτάσεις φέρεται να αποκτήθηκαν στο 1 % έως 2 % της αγοραίας αξίας τους.
(54)
Τέλος, ο καταγγέλλων υποστηρίζει ότι το γεγονός ότι ασκήθηκε ποινική δίωξη κατά του πρώην επικεφαλής του EFA με την κατηγορία της έγκρισης ανταλλαγών που απέβησαν εις βάρος του κράτους αποτελεί ένδειξη ότι και οι ίδιες οι βουλγαρικές αρχές θεωρούν ότι οι δασικές εκτάσεις διατέθηκαν σε ορισμένους ιδιώτες σε τιμή πολύ χαμηλότερη της αγοραίας αξίας τους.
(55)
Όσον αφορά το ζήτημα του κατά πόσον οι ανταλλαγές νοθεύουν τον ανταγωνισμό και επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, ο καταγγέλλων υποστηρίζει ότι, εξ όσων γνωρίζει, κανένας από τους δικαιούχους των ανταλλαγών δεν έχει ως βασική επιχειρηματική δραστηριότητά του τη δασοκομία. Αντιθέτως, όλοι σχεδόν οι δικαιούχοι φέρεται να είχαν ιστορικό ή μελλοντικά επιχειρηματικά σχέδια για οικονομικές δραστηριότητες ή επενδύσεις σε έναν από τους ακόλουθους τομείς: κερδοσκοπική εκμετάλλευση ακινήτων, τομέας κατασκευών και/ή τουρισμού. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, ο τουρισμός αφορά εξ ορισμού το σύνολο της εσωτερικής αγοράς και, κατ’ επέκταση, ακόμη και λίγες περιπτώσεις επιλεκτικών ενισχύσεων μπορούν να προκαλέσουν στρέβλωση του ανταγωνισμού. Ο καταγγέλλων προσθέτει ακόμη ότι, δεδομένων του αριθμού και της κλίμακας των ανταλλαγών, παρεμποδίζεται ουσιαστικά η είσοδος ξένων ανταγωνιστών στη βουλγαρική αγορά. Παρότι πολλοί σημαντικοί επενδυτές της Ένωσης (π.χ. Lindner, ECE) δραστηριοποιούνται σε έργα αστικής δόμησης στη Βουλγαρία (κτίρια γραφείων και μεγάλα εμπορικά κέντρα), όλες ουσιαστικά οι μεγάλης κλίμακας επενδύσεις σε παραθαλάσσια, χιονοδρομικά θέρετρα ή γήπεδα γκολφ φέρεται να έχουν πραγματοποιηθεί από εταιρείες υπό βουλγαρικό έλεγχο.
4.2. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΥΣ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΤΡΙΤΑ ΜΕΡΗ
(56)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από πολλούς τρίτους, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν ιδιώτες που συμμετείχαν στις πράξεις ανταλλαγής («οι δικαιούχοι»). Η Επιτροπή επισημαίνει ότι αρκετοί δικαιούχοι (39) εξέδωσαν απλώς σύντομη δήλωση στην οποία ανέφεραν ότι δεν χορηγήθηκε καμία κρατική ενίσχυση στο πλαίσιο των πράξεων ανταλλαγής στις οποίες συμμετείχαν. Άλλοι δικαιούχοι παρείχαν λεπτομερέστερες παρατηρήσεις σχετικά με τις αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, οι οποίες θα εξεταστούν στις ακόλουθες ενότητες.
4.2.1. Άρρηκτη σύνδεση των ανταλλαγών με τη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης γης
(57)
Όσον αφορά την πρώτη αμφιβολία που εκφράστηκε από την Επιτροπή σχετικά με την ύπαρξη άρρηκτης σύνδεσης μεταξύ των ανταλλαγών και της μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης της γης, η πλειονότητα των δικαιούχων (40) που απάντησαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει τέτοια σύνδεση. Η ανταλλαγή και η ακόλουθη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης των εκτάσεων που ανταλλάχτηκαν εντάσσονται σε δύο διαφορετικές διαδικασίες για τις οποίες είναι αρμόδιοι δύο διαφορετικοί κρατικοί φορείς που λειτουργούν ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο. Οι ανταλλαγές εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του υπουργού Γεωργίας και Τροφίμων ή του υπουργικού συμβουλίου, ανάλογα με το μέγεθος του γεωτεμαχίου προς ανταλλαγή, και του EFA, ενώ η μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης εμπίπτει στην αρμοδιότητα των τοπικών αρχών - δημάρχων ή του δημοτικού συμβουλίου, του υπουργού Περιφερειακής Ανάπτυξης και Δημοσίων Έργων, ή του περιφερειάρχη για τόπους που βρίσκονται εντός της περιφέρειάς του- και απαιτεί την έγκριση αναλυτικού ή γενικού χωροταξικού σχεδίου.
(58)
Ένας δικαιούχος (41) προσθέτει επιπλέον ότι δεν υπάρχει αυτόματη σύνδεση μεταξύ της μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης της γης και της αύξησης της αξίας της. Η απόφαση μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης της γης βασίζεται στην αξιολόγηση της αναγκαιότητάς της, η οποία έχει ευρύτερο πεδίο εφαρμογής και συχνά υπερβαίνει τα ιδιωτικά συμφέροντα των ιδιοκτητών, και επομένως δεν βασίζεται στα εμπορικά συμφέροντα των μερών της πράξης ανταλλαγής. Ένας άλλος δικαιούχος (42) υποστηρίζει ότι τα στατιστικά στοιχεία που παρείχαν οι βουλγαρικές αρχές επιβεβαιώνουν την απουσία άρρηκτης σύνδεσης. Τέλος, άλλοι δικαιούχοι (43) θεωρούν το ζήτημα της ύπαρξης ή μη τέτοιου είδους σύνδεσης άνευ σημασίας, καθώς στην περίπτωσή τους οι εκτάσεις που απέκτησαν με την ανταλλαγή δεν εξαιρέθηκαν από το καθεστώς προστασίας των δασών προκειμένου να οικοδομηθούν ούτε δρομολογήθηκε διαδικασία για την αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης της γης.
(59)
Όσον αφορά το ερώτημα κατά πόσον τυχόν μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης των εκτάσεων που ανταλλάχθηκαν θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον καθορισμό της τιμής των εν λόγω εκτάσεων, η πλειονότητα των δικαιούχων υποστηρίζουν ότι η απάντηση θα πρέπει να είναι αρνητική, για διάφορους λόγους. Ορισμένοι δικαιούχοι (44) υποστηρίζουν ότι δεν θα ήταν δικαιολογημένη η συνεκτίμηση της υποθετικής δυνατότητας μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης των εκτάσεων που ανταλλάχθηκαν, καθώς μια τέτοιου είδους αλλαγή μπορεί να μην ζητηθεί ποτέ ή μπορεί να απορριφθεί λόγω μη συμμόρφωσης με τις αντίστοιχες διοικητικές απαιτήσεις. Η στρατηγική θέση των δασικών εκτάσεων που ανταλλάχθηκαν, η οποία εικάζεται ότι αυξάνει την αξία τους, δεν θα πρέπει να θεωρείται συναφής εάν δεν έχει μεταβληθεί η προβλεπόμενη χρήση της γης και η έκταση που αποκτήθηκε μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για τον σκοπό που προβλέπεται από τον νόμο. Ως εκ τούτου, ένας δικαιούχος (45) ισχυρίζεται ότι θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η συγκεκριμένη συμφωνία που συνήφθη μεταξύ των μερών της ανταλλαγής κατά την ημερομηνία της αποτίμησης. Ο αντικειμενικός και δίκαιος υπολογισμός της αγοραίας αξίας θα πρέπει να λαμβάνει επίσης υπόψη τα γενικά χωροταξικά σχέδια (που είτε επιτρέπουν τη δόμηση είτε την απαγορεύουν), τα οποία ίσχυαν κατά την ημερομηνία αποτίμησης της δασικής έκτασης που ανταλλάχθηκε. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να θεσπιστεί σειρά ομοιόμορφων κριτηρίων με τα οποία θα καταστεί δυνατή η διάκριση μεταξύ της υποθετικής δυνατότητας και της πραγματικής πρόθεσης των μερών της ανταλλαγής να προβούν στη συνέχεια σε μεταβολή της χρήσης γης.
(60)
Επιπλέον, πολλοί δικαιούχοι επισημαίνουν ότι για να εξαιρεθούν εκτάσεις γης από το καθεστώς προστασίας των δασών, απαιτείται καταβολή τέλους για την αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης τους, που ισούται με την τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο της οικοδομήσιμης γης στη συγκεκριμένη περιοχή. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω δικαιούχοι ισχυρίζονται ότι δεν αποκόμισαν οικονομικό όφελος από τη μεταβολή της χρήσης, διότι σε περίπτωση που η αποκτηθείσα έκταση πωληθεί, χρησιμοποιηθεί ως εξασφάλιση ή οικοδομηθεί, η αξία της θα είναι ίδια με την αξία οικοδομήσιμης έκτασης. Παρόμοιο επιχείρημα διατυπώθηκε από τις Mirta Engineering και Beta Forest, οι οποίες επισημαίνουν ότι η μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης περιλαμβάνει πρόσθετα έξοδα, και ειδικότερα τέλος χαρτοσήμου και τοπικό φόρο, καθώς και δαπάνες σχεδιασμού, που αυξάνουν ακόμη περισσότερο την αξία της ιδιοκτησίας. Για την ακρίβεια, ο κ. Mihailov και η κ. Mihailova ισχυρίζονται ότι, στην περίπτωσή τους, η μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης προϋπέθετε την καταβολή των κρατικών τελών που ορίζονται στο άρθρο 17 του νόμου περί δασών και στον εκτελεστικό κανονισμό του νόμου περί δασών.
(61)
Τέλος, ορισμένοι δικαιούχοι (46) θεωρούν το ζήτημα άνευ σημασίας, εφόσον στην περίπτωσή τους οι εκτάσεις γης που απέκτησαν με την ανταλλαγή δεν εξαιρέθηκαν από το καθεστώς προστασίας των δασών για σκοπούς αξιοποίησης ούτε κινήθηκε διαδικασία με σκοπό τη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης. Η MIKS επεσήμανε στα στοιχεία που υπέβαλε ότι, στη σύμβαση για τις ανταλλαγές στις οποίες συμμετείχε, το βουλγαρικό κράτος όριζε ότι απαγορευόταν οποιαδήποτε μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης.
4.2.2. Κρατικές ενισχύσεις κατά την ανταλλαγή δασικών εκτάσεων
(62)
Όσον αφορά τις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή σχετικά με το κατά πόσον οι διοικητικές τιμές για τις πράξεις ανταλλαγής οδηγούσαν σε τιμή της αγοράς, οι δικαιούχοι (47) παρέθεσαν διάφορα παρεμφερή επιχειρήματα, σε σχέση με τις πράξεις ανταλλαγής στις οποίες συμμετείχαν, όσον αφορά τους λόγους για τους οποίους ίσχυε κάτι τέτοιο.
(63)
Καταρχάς, ένας δικαιούχος (48) υποστηρίζει ότι, κατά τον καθορισμό των διοικητικών τιμών, ο κανονισμός για τις βασικές τιμές λαμβάνει υπόψη αντικειμενικά κριτήρια, όπως η θέση της έκτασης, η σημασία της διοικητικής περιφέρειας και το είδος και η σημασία των φυτικών ποικιλιών που υπάρχουν στην εν λόγω έκταση, ενώ δύο άλλοι δικαιούχοι (49) ισχυρίζονται ότι η διοικητική τιμή ανταλλαγής βασίζεται σε κριτήρια που είναι πανομοιότυπα με εκείνα που χρησιμοποιούνται στις ανταλλαγές ιδιωτικών δασικών εκτάσεων μεταξύ ιδιωτών επενδυτών, οι οποίες αφορούν εκτάσεις που βρίσκονται κοντά σε τοπικές ή εθνικές υποδομές και είναι παρόμοιες με τις εκτάσεις των επίμαχων πράξεων ανταλλαγής από άποψη φυτικών ειδών, θέσης σε περιοχές που τυγχάνουν ειδικής προστασίας από την αστικοποίηση, κκ. λπ. Ομοίως, άλλοι δικαιούχοι (50) υποστηρίζουν ότι οι αποτιμήσεις που απορρέουν από τον κανονισμό για τις βασικές τιμές οδηγούν σε διοικητικές τιμές παρόμοιες ή σε πολλές περιπτώσεις υψηλότερες από τις αγοραίες τιμές δασικών εκτάσεων στη Βουλγαρία, λόγω της έλλειψης εγχώριας αγοράς για αυτού του είδους τις εκτάσεις και εξαιτίας του γεγονότος ότι οι ολιγάριθμες ιδιωτικές συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν σε χαμηλές τιμές. Συνεπώς, οι ανταλλαγές διενεργήθηκαν στο πλαίσιο των οικονομικών συνθηκών που επικρατούσαν στην αγορά.
(64)
Δεύτερον, αρκετοί δικαιούχοι (51) υποστηρίζουν ότι προέβησαν σε αποτίμηση των γεωτεμαχίων που ανταλλάχθηκαν, από την οποία προέκυψαν διοικητικές τιμές που είναι παρόμοιες (52), ή σε πολλές περιπτώσεις ακόμα και υψηλότερες από (53) τις αγοραίες τιμές των δασικών εκτάσεων στη Βουλγαρία.
(65)
Τρίτον, αρκετοί δικαιούχοι (54) μνημονεύουν την απουσία αμιγώς ιδιωτικών ανταλλαγών ή πράξεων αγοραπωλησίας στις περιοχές όπου πραγματοποιήθηκαν ανταλλαγές από τους συγκεκριμένους δικαιούχους ως τον λόγο για τον οποίο οι διοικητικές τιμές θα πρέπει να θεωρούνται ότι προσεγγίζουν τις τιμές της αγοράς.
(66)
Τέλος, αρκετοί δικαιούχοι (55) υποστηρίζουν ότι εφόσον ο υπουργός Γεωργίας και Τροφίμων, κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας, δικαιούται να αρνηθεί να εκτελέσει την ανταλλαγή εάν το κράτος δεν έχει κανένα συμφέρον στην απόκτηση της ιδιωτικής δασικής έκτασης και οι όροι της συμφωνίας ανταλλαγής πρέπει να εγκριθούν και από τα δύο μέρη (δημόσιο και ιδιωτικό), οι πράξεις ανταλλαγής θα πρέπει να θεωρούνται εμπορικές πράξεις, στο πλαίσιο των οποίων το κράτος ενεργεί ως φορέας της οικονομίας της αγοράς.
(67)
Όσον αφορά το ποσό τυχόν κρατικής ενίσχυσης που ενδέχεται να συνεπάγονται οι πράξεις (δηλαδή τη διαφορά μεταξύ της διοικητικής και της αγοραίας τιμής της δασικής έκτασης), η πλειονότητα των δικαιούχων (56) απάντησε ότι, στις περιπτώσεις που η ιδιωτική έκταση είχε υψηλότερη αξία από τη δημόσια, οι βουλγαρικές αρχές δεν κάλυψαν τη διαφορά. Ένας άλλος δικαιούχος (57) ισχυρίστηκε ότι η διαφορά στις αγοραίες τιμές των ιδιωτικών και των δημόσιων δασικών εκτάσεων που ανταλλάχτηκαν και βρίσκονται στις ίδιες ή σε παρακείμενες περιοχές ευνοεί το κράτος, διότι οι διοικητικές τιμές είναι υψηλότερες από τις αγοραίες τιμές οι οποίες είναι προϊόν ελεύθερης διαπραγμάτευσης μεταξύ των ιδιωτών ιδιοκτητών δασικών εκτάσεων στις εν λόγω περιοχές.
(68)
Όσον αφορά τους λοιπούς όρους για τη διαπίστωση της ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης, αρκετοί δικαιούχοι (58) αμφισβήτησαν κατά πόσο οι όροι αυτοί πληρούνται. Ως εκ τούτου, αρκετοί δικαιούχοι (59) υποστηρίζουν ότι είναι φυσικά πρόσωπα, για τα οποία δεν ισχύουν ο νόμος της Βουλγαρίας για τις κρατικές ενισχύσεις και το άρθρο 107 της Συνθήκης. Ως προς τους κρατικούς πόρους, οι εν λόγω δικαιούχοι υποστηρίζουν ότι το κράτος απέκτησε τις εκτάσεις μέσω παράνομης απαλλοτρίωσης χωρίς να παράσχει τη δέουσα αποζημίωση, επομένως δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι οι εν λόγω πόροι ανήκαν στο κράτος. Ως προς την επιλεκτικότητα, οι εν λόγω δικαιούχοι ισχυρίζονται ότι ο νόμος περί δασών ισχύει για όλους και, επομένως, δεν εισάγει διακρίσεις.
(69)
Ένας άλλος δικαιούχος (60) θεωρεί επίσης ότι δεν πληρούνται οι όροι του άρθρου 107 της Συνθήκης όσον αφορά τις πράξεις ανταλλαγής, αλλά για ελαφρώς διαφορετικούς λόγους. Καταρχάς, δεν υπήρξε μεταφορά κρατικών πόρων, καθώς η ανταλλαγή είναι «πράξη διπλής πώλησης» που πραγματοποιήθηκε μετά τη διενέργεια αποτίμησης από ανεξάρτητο εκτιμητή ακίνητης περιουσίας με βάση αντικειμενικά κριτήρια για τον υπολογισμό των τιμών τα οποία έχουν καθοριστεί διά νόμου. Δεν χορηγήθηκε πλεονέκτημα, ούτε βρέθηκαν τα συμβαλλόμενα μέρη στην ανταλλαγή σε ευνοϊκότερη θέση από εκείνη των ανταγωνιστών τους, εφόσον όλοι οι ιδιοκτήτες δασικής έκτασης θα μπορούσαν να ζητήσουν ανταλλαγή των ιδιωτικών τους εκτάσεων με δημόσιες δασικές εκτάσεις. Παρόμοιο επιχείρημα διατυπώθηκε από άλλον δικαιούχο (61) ο οποίος θεωρεί ότι το καθεστώς των ανταλλαγών συνιστά γενικό μέτρο που τέθηκε στη διάθεση όλων των ιδιοκτητών δασικών εκτάσεων.
(70)
Όσον αφορά την ύπαρξη οικονομικού πλεονεκτήματος, η πλειονότητα των δικαιούχων (62) υποστήριξε ότι δεν τους χορηγήθηκε τέτοιου είδους πλεονέκτημα από τις πράξεις ανταλλαγής διότι, σύμφωνα με τους ίδιους, η διοικητική τιμή των εκτάσεων που ανταλλάχθηκαν ήταν αντίστοιχη ή υψηλότερη από την αγοραία τιμή τους.
(71)
Τέλος, όσον αφορά το ζήτημα του κατά πόσον οι πράξεις ανταλλαγής προκαλούν στρέβλωση του ανταγωνισμού και επηρεάζουν αρνητικά τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών, οι περισσότεροι δικαιούχοι (63) απάντησαν ότι δεν δραστηριοποιούνται στους τομείς της αξιοποίησης ακινήτων ή του τουρισμού και/ή δεν έχουν προβεί σε ενέργειες για την απόκτηση άδειας ταξιδιωτικού πράκτορα. Επιπλέον, επιβεβαίωσαν ότι δεν χρησιμοποίησαν την έκταση που αποκτήθηκε μέσω της ανταλλαγής για παραγωγή ξυλείας μετά την απόκτησή της, ούτε προέβησαν σε πώληση ξυλείας στη Βουλγαρία ή σε άλλα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, υποστηρίζουν ότι δεν ευσταθούν οι κατηγορίες για πραγματικές ή δυνητικές επιπτώσεις στις ενδοενωσιακές συναλλαγές. Ένας άλλος δικαιούχος (64) προσέθεσε ότι οι ανταλλαγές δεν έχουν ως αποτέλεσμα αύξηση της εγχώριας παραγωγής και, κατ’ επέκταση περιορισμό των δυνατοτήτων επιχειρήσεων από άλλα κράτη μέλη να εισάγουν προϊόντα στην τοπική αγορά.
(72)
Άλλοι δικαιούχοι (65) ισχυρίστηκαν ότι, εφόσον οι ανταλλαγές δεν συνεπάγονταν μεταφορά κρατικών πόρων και δεν τους χορήγησαν οικονομικό πλεονέκτημα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν αρνητικά την ισορροπία της αγοράς και το οικονομικό πλαίσιο εντός του οποίου δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις, δηλαδή την αρχική επένδυση για την απόκτηση υλικών περιουσιακών στοιχείων. Ως εκ τούτου, επιχειρήσεις από άλλα κράτη μέλη μπορούν να εισέρχονται και να δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά με ίσους όρους και, επομένως, οι συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι επηρεάστηκαν δυσμενώς από τις επίμαχες ανταλλαγές.
(73)
Τέλος, ένας δικαιούχος (66) διευκρίνισε ότι η δασική έκταση που έλαβε από το κράτος δεν ενδείκνυται για δάσωση. Θεωρεί ακόμη ότι η ιδιοκτησία του ήταν ανώτερη από εκείνη που έλαβε από το κράτος και ότι η πράξη δεν συνεπάγεται κρατική ενίσχυση. Τέλος, ανέφερε ότι η έκταση που απέκτησε χρησιμοποιείται για νομαδική μελισσοκομία, ενώ τους καλοκαιρινούς μήνες η γη αξιοποιείται ως βοσκότοπος.
4.2.3. Συμβιβάσιμο τυχόν κρατικής ενίσχυσης
(74)
Παρότι η Επιτροπή ζήτησε από τα ενδιαφερόμενα μέρη να χορηγήσουν τυχόν αποδεικτικά στοιχεία που θα της επέτρεπαν να εξετάσει το συμβιβάσιμο των επίμαχων πράξεων ανταλλαγής με την εσωτερική αγορά, κανένας από τους δικαιούχους δεν το έπραξε.
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ
5.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(75)
Οι βουλγαρικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι επίμαχες πράξεις ανταλλαγής δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
(76)
Όσον αφορά την εικαζόμενη άρρηκτη σύνδεση μεταξύ των πράξεων ανταλλαγής και της μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης των δασικών εκτάσεων που ανταλλάχτηκαν, οι βουλγαρικές αρχές επεσήμαναν ότι το άρθρο 15 στοιχείο β) του νόμου περί δασών παρέχει τη δυνατότητα υποβολής αίτησης για μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της δασικής έκτασης, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο αποκτήθηκε αυτή, είτε πρόκειται για ανταλλαγή, πώληση ή άλλο τρόπο. Ωστόσο, μια τέτοια θεωρητική δυνατότητα δεν θα πρέπει να θεωρείται οριστική εκ των προτέρων συμφωνία μεταξύ των αρχών και του ιδιώτη που συμμετέχει στην ανταλλαγή για συνακόλουθη αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης της γης.
(77)
Οι βουλγαρικές αρχές διαβίβασαν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι, αναφορικά με τις 132 ανταλλαγές που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου 2007 με 2009, υποβλήθηκαν 24 αιτήσεις μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης της δασικής έκτασης που ανταλλάχθηκε, από τις οποίες μόλις για 15 περιπτώσεις (δηλαδή ποσοστό 11,4 % όλων των ανταλλαγών) ελήφθη θετική διοικητική απόφαση που επέτρεπε την αιτούμενη μεταβολή.
(78)
Οι βουλγαρικές αρχές επισημαίνουν επίσης τους διαφορετικούς στόχους που επιδιώκονται με τις πράξεις ανταλλαγής και με τη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης. Ενώ σκοπός των ανταλλαγών είναι η ενοποίηση και η διατήρηση των βουλγαρικών δασών προκειμένου να διασφαλιστεί η βιώσιμη ανάπτυξη και η αναπαραγωγή τους προς όφελος της κοινωνίας στο σύνολό της, η μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης αποσκοπεί στην επίτευξη των στόχων που τίθενται στον νόμο περί χωροταξικού σχεδιασμού, στον οποίο προβλέπονται οι κανόνες για την ένταξη εκτάσεων γης στα όρια οικισμών εντός των οποίων επιτρέπεται η δόμηση, σύμφωνα με τις δημόσιες ανάγκες και τα δημόσια συμφέροντα που σχετίζονται με την αειφόρο ανάπτυξη και τη δημιουργία κατάλληλων συνθηκών διαβίωσης, εργασίας και αναψυχής για τους πολίτες. Επιπλέον, ενώ οι πράξεις ανταλλαγής εξαρτώνται από αποφάσεις που λαμβάνονται από το Υπουργείο Γεωργίας και Τροφίμων, οι αλλαγές στην προβλεπόμενη χρήση της γης εξαρτώνται από την έγκριση χωροταξικού σχεδίου από διάφορους αρμόδιους φορείς, ιδίως τον υπουργό Περιφερειακής Ανάπτυξης και Δημόσιων Έργων, τον περιφερειάρχη ή τα δημοτικά συμβούλια. Τέλος, λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα υποβολής αίτησης για μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης δεν απορρέει απευθείας από τον νόμο περί δασών αλλά απαιτεί τη συμμόρφωση με όρους που προβλέπονται σε άλλες νομοθετικές διατάξεις, οι βουλγαρικές αρχές θεωρούν ότι η υποθετική δυνατότητα μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης της γης δεν σημαίνει ότι μια τέτοια μεταβολή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις πράξεις ανταλλαγής.
(79)
Όσον αφορά το ζήτημα του κατά πόσον η δυνητική μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης που ανταλλάχθηκε θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον καθορισμό της τιμής της, οι βουλγαρικές αρχές επανέλαβαν τη θέση τους ότι δεν υπάρχει απευθείας σύνδεση μεταξύ της τιμής στην οποία αποτιμήθηκε η ανταλλαγή και της ακόλουθης μεταβολής χρήσης της γης. Οι αρχές παρείχαν εκτενή περιγραφή της διαδικασίας που ακολουθείται κατά τον καθορισμό των τιμών της ανταλλαγής (πρώην άρθρο 20 παράγραφος 5 και πρώην άρθρο 21 του κανονισμού για τις βασικές τιμές) και των τελών που καταβάλλονται για τη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης, αντιστοίχως. Οι εν λόγω αρχές επισημαίνουν επίσης ότι οι ιδιώτες ιδιοκτήτες μπορούν να ζητήσουν μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της δασικής έκτασης ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο την απέκτησαν και, ως εκ τούτου, οποιοσδήποτε επενδυτής θα είχε τα ίδια πλεονεκτήματα, ανεξαρτήτως του αν το δάσος περιήλθε στην κατοχή του από το κράτος ή στο πλαίσιο συναλλαγής με ιδιώτη σε καθαρά εμπορική βάση, και συνεπώς τα τέλη που καταβάλλονται προκειμένου να επέλθει αλλαγή στην προβλεπόμενη χρήση της γης δεν θα πρέπει να θεωρείται ότι εισάγουν διακρίσεις υπέρ των δικαιούχων.
(80)
Αναφορικά με τις αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με το αν η μεθοδολογία για τον υπολογισμό των διοικητικών τιμών αντικατοπτρίζει ορθώς τις τιμές της αγοράς, οι βουλγαρικές αρχές επισημαίνουν, καταρχάς, ότι οι διοικητικές τιμές καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού για τις βασικές τιμές και ότι ο εν λόγω κανονισμός σχεδιάστηκε λαμβάνοντας ως παράδειγμα πρακτικές καθορισμού των διοικητικών τιμών που ακολουθούνται σε άλλα κράτη μέλη, ιδίως στη Γερμανία. Επιπλέον, οι αποτιμήσεις των ιδιωτικών και των δημόσιων δασών διενεργήθηκαν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες με βάση ενιαία σειρά κριτηρίων.
(81)
Κατά δεύτερον, οι βουλγαρικές αρχές παρείχαν στοιχεία για όλες τις συναλλαγές (67), συμπεριλαμβανομένων των αγοραπωλησιών ιδιωτικών δασών που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο 2007-2009 (68). Οι πληροφορίες που παρασχέθηκαν σχετικά με τη μέση τιμή των ιδιωτικών ιδιοκτησιών («τιμές της αγοράς») περιλαμβάνουν συνοπτική παρουσίαση αξιόπιστων αποδεικτικών στοιχείων της αγοράς, σύμφωνα με την απαίτηση που ορίζεται στο σημείο 34 των συμπληρωματικών διατάξεων του κανονισμού για τις βασικές τιμές. Στις περιπτώσεις όπου δεν διατίθενται πληροφορίες σχετικά με τις συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στις ίδιες περιοχές, παρασχέθηκαν στοιχεία σχετικά με εκείνες που πραγματοποιήθηκαν σε περιοχές που βρίσκονται κοντά σε αυτές και αφορούσαν δάση παρόμοια από άποψη θέσης και φυτικών ειδών. Σύμφωνα με τις βουλγαρικές αρχές, βάσει των εν λόγω στοιχείων μπορεί να καταδειχθεί ότι, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η διοικητική τιμή που χρησιμοποιήθηκε κατά τις επίμαχες πράξεις ανταλλαγής ήταν εν γένει υψηλότερη από τις τιμές της αγοράς που ελήφθησαν στο πλαίσιο συναλλαγών που πραγματοποιήθηκαν σε καθαρά εμπορική βάση (69). Εν προκειμένω, οι βουλγαρικές αρχές αμφισβητούν τα αποδεικτικά στοιχεία που παρασχέθηκαν από τον καταγγέλλοντα. Αφενός, οι τιμές που αναφέρονται από τους καταγγέλλοντες είναι κυρίως εκείνες στις οποίες προσφέρθηκε η έκταση προς πώληση και όχι απαραίτητα οι τιμές που ελήφθησαν στην πραγματικότητα ή οι τιμές γεωτεμαχίων των οποίων είχε ήδη μεταβληθεί η προβλεπόμενη χρήση και για τα οποία καταβλήθηκε τέλος χαρτοσήμου. Αφετέρου, η τιμή της αγοράς που αναφέρθηκε από τον καταγγέλλοντα δεν είναι πάντα αξιόπιστη, καθώς σε πολλές περιπτώσεις συνιστούσε αποτέλεσμα μιας και μόνο ιδιωτικής συναλλαγής.
(82)
Τρίτον, οι βουλγαρικές αρχές επανέλαβαν ότι το κράτος δεν κάλυψε τυχόν διαφορές λόγω υψηλότερης συνολικής διοικητικής τιμής της ιδιωτικής δασικής έκτασης που απέκτησε και ότι οι πράξεις ανταλλαγής εκτελέστηκαν μόνο στις περιπτώσεις που τα ιδιωτικά δασοτεμάχια που ελήφθησαν ήταν υψηλότερης ή ίσης αξίας με τα δημόσια γεωτεμάχια με τα οποία ανταλλάχθηκαν. Επιπλέον, ο ιδιώτης όφειλε να καταβάλει γενικά έξοδα ύψους 2 % επί της αξίας της ιδιοκτησίας.
(83)
Τέλος, οι βουλγαρικές αρχές επισημαίνουν ότι, από την αρχική ημερομηνία κατά την οποία τέθηκε σε ισχύ, ο κανονισμός για τις βασικές τιμές έχει τροποποιηθεί τρεις φορές -το 2004, το 2005 και το 2007 αντίστοιχα. Θα πρέπει να επισημανθεί ιδίως η τροποποίηση της νομοθεσίας του 2005, διότι πραγματοποιήθηκε όταν η επιστροφή των απαλλοτριωμένων δασών και δασικών εκτάσεων βρισκόταν σε προχωρημένο στάδιο, το οποίο σημαίνει ότι ιδιωτικά δάση ήταν ήδη διαθέσιμα και υπήρχε σχετική ζήτηση στην αγορά. Η εν λόγω τροποποίηση στόχευε ουσιαστικά σε μεταβολή της μεθοδολογίας αποτίμησης της γης. Επιπλέον, οι συντελεστές που συνδέονται με περιοχές που προστατεύονται από την αστικοποίηση αυξήθηκαν με τη σειρά τους και θεσπίστηκαν αρκετές νέες κατηγορίες που όριζαν τις προσαυξήσεις των τιμών των εκτάσεων γης ανάλογα με την κατηγορία του οικισμού.
(84)
Επιπλέον, κατόπιν της προσχώρησης της Βουλγαρίας στην Ένωση την 1η Ιανουαρίου 2007, οι συντελεστές του κανονισμού επικαιροποιήθηκαν πλήρως, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με τις περιοχές που προστατεύονται από την αστικοποίηση και των επονομαζόμενων συντελεστών ρύθμισης της αγοράς, οι οποίοι εξαρτώνται από την κατηγορία της έκτασης γης. Επιπλέον, το άρθρο 20 παράγραφος 5 του κανονισμού για τις βασικές τιμές τροποποιήθηκε με αύξηση της τιμής ανταλλαγής των κρατικών γεωτεμαχίων κατά ποσοστό 50 % της τιμής του συντελεστή ρύθμισης της αγοράς. Επιπλέον, καθιερώθηκε προσαύξηση που προστίθεται στην αξία της έκτασης ανάλογα με τις διάφορες κατηγορίες οικισμών.
(85)
Σύμφωνα με τις βουλγαρικές αρχές, οι εν λόγω τροποποιήσεις στον κανονισμό για τις βασικές τιμές καταδεικνύουν ότι παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχε άρτια αναπτυγμένη εγχώρια αγορά δασικών εκτάσεων, και ενόψει της επικείμενης προσχώρησης της Βουλγαρίας στην Ένωση, οι αρχές επιχείρησαν να επικαιροποιήσουν τον μηχανισμό αποτίμησης που προβλεπόταν στον κανονισμό, διασφαλίζοντας ότι βασιζόταν σε αξιόπιστα στοιχεία της αγοράς. Κατά συνέπεια, κατά την ημερομηνία προσχώρησης της Βουλγαρίας στην Ένωση, οι διοικητικές τιμές που υπολογίζονταν με βάση τον κανονισμό για τις βασικές τιμές δεν θα ήταν χαμηλότερες από τις τιμές της αγοράς για τα εν λόγω γεωτεμάχια.
(86)
Όσον αφορά τις αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με το ενδεχόμενο στρέβλωσης του ανταγωνισμού από τις πράξεις ανταλλαγής και τις δυσμενείς επιπτώσεις τους στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, οι βουλγαρικές αρχές επισημαίνουν, καταρχάς, ότι από τους ιδιώτες που συμμετείχαν στις επίμαχες πράξεις ανταλλαγής, 81 συνιστούν επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Οι υπόλοιποι 51 ιδιώτες ήταν φυσικά πρόσωπα που δεν δραστηριοποιούνταν στο εμπόριο αγαθών ή υπηρεσιών. Η Βουλγαρία υπογραμμίζει εν προκειμένω ότι ούτε ο κρατικός οργανισμός για τα δάση ούτε ο διάδοχός του, ο εκτελεστικός οργανισμός για τα δάση, έχει λάβει αιτήσεις για υλοτομία ή εξαγωγή ξυλείας από φυσικά πρόσωπα που πραγματοποίησαν ανταλλαγές κατά την υπό εξέταση περίοδο.
(87)
Δεύτερον, οι βουλγαρικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι πράξεις ανταλλαγής δεν επηρεάζουν δυσμενώς τις ενδοενωσιακές συναλλαγές, διότι οι εταιρείες που έλαβαν ενίσχυση συμμετέχουν σε δραστηριότητες που δεν σχετίζονται με εισαγωγές ή εξαγωγές προϊόντων ή υπηρεσιών. Οι βουλγαρικές αρχές συμπλήρωσαν τις πληροφορίες που είχαν ήδη παρασχεθεί σχετικά με τον όγκο της ξυλείας που παρήχθη και εξήχθη στην Ένωση κατά την υπό εξέταση περίοδο και προσκόμισαν έγγραφο που καταδείκνυε ότι κανένας από τους ιδιώτες που απέκτησαν κρατικές δασικές εκτάσεις στο πλαίσιο των επίμαχων πράξεων ανταλλαγής δεν προέβη σε παραγωγή, πώληση στην εθνική αγορά ή εξαγωγή ξυλείας από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας.
(88)
Τρίτον, οι βουλγαρικές αρχές ισχυρίζονται ότι ο τομέας του τουρισμού (υπό μορφή ταξιδιωτικών πρακτόρων, τουριστικών γραφείων, ξενοδόχων και παρόχων συμπληρωματικών τουριστικών υπηρεσιών) διέπεται από τους κανόνες που προβλέπονται στον βουλγαρικό νόμο περί τουρισμού. Σύμφωνα με τον νόμο αυτό, οι τουριστικοί πράκτορες πρέπει να καταχωρίζονται σε δημόσιο μητρώο, το οποίο τηρείται από το Υπουργείο Οικονομίας, Ενέργειας και Τουρισμού. Άτομα που ασχολούνται με τη διοίκηση ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων υποχρεούνται επίσης να εγγράφονται σε ειδικό μητρώο, σύμφωνα με το άρθρο 58 του νόμου περί τουρισμού. Ως εκ τούτου, μόνον οι εταιρείες που είναι εγγεγραμμένες στα αντίστοιχα δημόσια μητρώα που τηρούνται από το Υπουργείο Οικονομίας, Ενέργειας και Τουρισμού μπορούν να θεωρούνται επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα του τουρισμού. Έλεγχος των σχετικών μητρώων κατέδειξε ότι μόνο μία από τις εταιρείες που απέκτησαν κρατικές δασικές εκτάσεις στο πλαίσιο των επίμαχων πράξεων ανταλλαγής -η Kapsi Tours OOD- είναι εγγεγραμμένη σε μητρώο ως τουριστικός πράκτορας κατά την έννοια του νόμου περί τουρισμού.
(89)
Τέταρτον, οι βουλγαρικές αρχές διευκρίνισαν ότι για τη διεξαγωγή κατασκευαστικών δραστηριοτήτων στη Βουλγαρία απαιτείται καταχώριση στο Κεντρικό Επαγγελματικό Μητρώο Κατασκευαστών το οποίο τηρεί το Κατασκευαστικό Επιμελητήριο της Βουλγαρίας, σύμφωνα με ειδικό νόμο, τον νόμο περί κατασκευαστικού επιμελητηρίου (70). Οι βουλγαρικές αρχές επισημαίνουν ότι μόνο τρεις από τις επιχειρήσεις που προέβησαν σε ανταλλαγές με το κράτος ήταν εγγεγραμμένες ως κατασκευαστικές εταιρείες και μπορεί να μετείχαν με κάποιον τρόπο σε οικοδομικές εργασίες βάσει του νόμου.
(90)
Κατά συνέπεια, οι βουλγαρικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι οι περισσότερες από τις εταιρείες που ενδεχομένως επωφελήθηκαν από τις επίμαχες πράξεις ανταλλαγής δεν δραστηριοποιούνται στους τομείς των κατασκευών και του τουρισμού. Συνεπώς, κατά την άποψή τους, ο ανταγωνισμός στις εν λόγω αγορές, εκτός του τομέα της δασοκομίας, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υπέστη στρέβλωση από τις εν λόγω πράξεις.
5.2. ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΝΤΟΣ
(91)
Οι βουλγαρικές αρχές συμφωνούν με τον καταγγέλλοντα ότι δεν υπήρξε κρατική ενίσχυση κατά τις ανταλλαγές δασικών εκτάσεων μεταξύ του κράτους και των δήμων. Αντιθέτως, υποστηρίζουν ότι ο ισχυρισμός του καταγγέλλοντος ότι οι περισσότεροι δικαιούχοι δραστηριοποιούνται στον τομέα των κατασκευών ή του τουρισμού είναι εσφαλμένος, για τους ίδιους λόγους που διευκρινίστηκαν στην προηγούμενη ενότητα.
(92)
Οι βουλγαρικές αρχές διαφωνούν επίσης με τον τρόπο καθορισμού των αγοραίων τιμών των δασικών εκτάσεων που εφάρμοσε ο καταγγέλλων, ο οποίος συνέκρινε τις τιμές των δασικών εκτάσεων σε διαφορετικά έτη (δηλαδή λίγα έτη πριν από την ανταλλαγή των δασών) και αμφισβητούν τον ισχυρισμό του καταγγέλλοντος ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ιδιοκτήτες των δασικών εκτάσεων που ανταλλάχθηκαν παρείχαν τις εν λόγω εκτάσεις ως εξασφάλιση για τη λήψη δανείων, καθώς κάτι τέτοιο δεν θα ήταν σύμφωνο με τις διατάξεις του βουλγαρικού δικαίου και του νόμου περί κρατικής περιουσίας στα οποία παραπέμπει ο καταγγέλλων. Τα στοιχεία που παρέχονται από τον καταγγέλλοντα περιέχουν σημαντικά σφάλματα και δεν συμφωνούν με τα διαθέσιμα κτηματολόγια και τα έγγραφα των ανταλλαγών. Τα στοιχεία που παρέχονται από τον καταγγέλλοντα είναι επίσης εσφαλμένα όσον αφορά τις κρατικές δασικές εκτάσεις που αποκτήθηκαν μέσω ανταλλαγών και, στη συνέχεια, δόθηκαν ως εξασφαλίσεις για δάνεια. Σε κάθε περίπτωση, οι βουλγαρικές αρχές διευκρινίζουν ότι οι τράπεζες στη Βουλγαρία απαιτούν άλλα ρευστά περιουσιακά στοιχεία ως εξασφαλίσεις, πέραν της ακίνητης περιουσίας, ούτως ώστε να διασφαλίζεται η αποπληρωμή του δανείου. Συνεπώς, σύμφωνα με τις εν λόγω αρχές, δεν θα ήταν σωστό να διαιρεθεί το ποσό του χορηγούμενου δανείου με το εμβαδόν σε m2 των εκτάσεων που λειτουργούν ως εξασφαλίσεις για ενυπόθηκα δάνεια, προκειμένου να καθοριστεί η τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο. Οι αρχές προσκόμισαν επίσης γνωμοδότηση της First Investment Bank σχετικά με τους μηχανισμούς χορήγησης δανείων και τις μεθόδους αξιολόγησης των δασών και των δασικών περιοχών που προτείνονται από τους δανειστές ως εξασφαλίσεις.
(93)
Οι βουλγαρικές αρχές διαφωνούν επίσης με τον ισχυρισμό του καταγγέλλοντος ότι οι δημοτικές αρχές δεν είχαν άλλη επιλογή πέραν του να εγκρίνουν αναλυτικά χωροταξικά σχέδια για τις εκτάσεις γης των οποίων η προβλεπόμενη χρήση είχε μεταβληθεί. Σύμφωνα με τις αρχές αυτές, οποιαδήποτε μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης βασίζεται σε θεσμοθετημένα, αναλυτικά χωροταξικά σχέδια που έχουν υποβληθεί σε δημόσια συζήτηση και τα οποία τροποποιούν υφιστάμενα γενικά χωροταξικά σχέδια για κατοικημένες περιοχές. Αυτές οι διοικητικές διαδικασίες δεν υπάγονται στη διακριτική ευχέρεια του υπουργού Γεωργίας και Τροφίμων, ο οποίος εκδίδει μεμονωμένα διοικητικά διατάγματα για την αλλαγή ζώνης εκτάσεων προς τα μέρη που ζητούν τέτοιου είδους αλλαγή μόνο μετά την έναρξη ισχύος του σχετικού αναλυτικού χωροταξικού σχεδίου.
(94)
Οι αρχές απορρίπτουν ακόμη τον ισχυρισμό ότι πολλά μέρη που συμμετείχαν σε ανταλλαγές στόχευαν σε μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης του δασοτεμαχίου που απέκτησαν. Σύμφωνα με τον νόμο περί δασών της Βουλγαρίας, τέτοιου είδους μεταβολή μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο με την υποβολή αίτησης στο πλαίσιο της διαδικασίας που αναφέρεται στο άρθρο 14c) του νόμου περί δασών (καταργήθηκε). Οποιαδήποτε άλλη πρόθεση εκφράζεται σε σχετική δημοσίευση σε μέσο ενημέρωσης ή με τρόπο άλλον από τη διαδικασία που προβλέπεται από τον νόμο είναι άνευ σημασίας και αυθαίρετη.
(95)
Οι αρχές διαφωνούν επίσης με τη δήλωση του καταγγέλλοντος ότι ο διοικητικός τρόπος καθορισμού των τιμών των δασικών εκτάσεων δεν αντικατοπτρίζει τη δυναμική εξέλιξη της οικονομίας. Οι αρχές θεωρούν ότι ο τρόπος καθορισμού των τιμών με τη χρήση του κανονισμού για τις βασικές τιμές είναι επαρκής. Επίσης, δεν ευσταθεί ότι ο κανονισμός δεν επικαιροποιήθηκε, καθώς νέοι συντελεστές θεσπίστηκαν το 2007, ούτως ώστε να μην χορηγηθεί οικονομικό πλεονέκτημα σε οικονομικούς φορείς μέσω ανταλλαγών που είχαν ήδη πραγματοποιηθεί.
(96)
Οι αρχές διαφωνούν με το επιχείρημα του καταγγέλλοντος ότι οι εκτιμητές δεν είναι αμερόληπτοι. Σύμφωνα με τις εν λόγω αρχές, οι εκτιμητές είναι δικαστικά διορισμένοι εμπειρογνώμονες των οποίων η ακεραιότητα δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Επιπλέον, σε περίπτωση που θα είχαν αποτιμήσει την αξία του δάσους ευνοϊκά για τον ιδιώτη και όχι σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού για τις βασικές τιμές, η εν λόγω αποτίμηση δεν θα είχε γίνει δεκτή από τις αρχές για τους σκοπούς της ανταλλαγής.
(97)
Όσον αφορά τον ισχυρισμό του καταγγέλλοντος ότι τα επίσημα στατιστικά στοιχεία για τις αξίες/τιμές των πράξεων ανταλλαγής που παρασχέθηκαν από τις αρχές δεν είναι ορθά, οι αρχές δηλώνουν ότι η φοροδιαφυγή μέσω της απόκρυψης της πραγματικής τιμής μιας συναλλαγής συνιστά έγκλημα δυνάμει του ποινικού κώδικα της Βουλγαρίας.
(98)
Τέλος, οι βουλγαρικές αρχές απορρίπτουν τον ισχυρισμό του καταγγέλλοντος ότι η απαγγελία κατηγορίας σε βάρος του πρώην επικεφαλής του EFA συνιστά απόδειξη της ύπαρξης κρατικών ενισχύσεων σχετικών με τις ανταλλαγές. Σύμφωνα με τις εν λόγω αρχές, η κίνηση δικαστικών διαδικασιών σε βάρος αξιωματούχων που συμμετείχαν στις διαδικασίες ανταλλαγής κρατικών δασικών εκτάσεων δεν συνδέεται με την αξιολόγηση της παρουσίας ή μη ενισχύσεων στο πλαίσιο των επίμαχων πράξεων.
5.3. ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΡΙΤΑ ΜΕΡΗ
5.3.1. Σχόλια της Βουλγαρίας στις 29 Σεπτεμβρίου 2011
(99)
Με επιστολή της 29ης Σεπτεμβρίου 2011 οι βουλγαρικές αρχές απάντησαν στα σχόλια που υπέβαλε η All Seas σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
(100)
Η All Seas έχει προβεί σε ανταλλαγή συνολικά 157,4 εκταρίων ιδιωτικών δασοτεμαχίων στους δήμους Teteven και Gaborovo με κρατικά δασοτεμάχια συνολικού εμβαδού 57,9 εκταρίων στον δήμο Balchik (71). Εν προκειμένω, η All Seas κατέβαλε επίσης στο βουλγαρικό κράτος 138 781 βουλγαρικά λεβ για γενικά έξοδα.
(101)
Η διοικητική τιμή των κρατικών δασοτεμαχίων καθορίστηκε σε 11,99 βουλγαρικά λεβ/m2. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν στη διάθεσή τους οι βουλγαρικές αρχές, κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου η μέση τιμή της αγοράς (δηλαδή η τιμή που συμφωνήθηκε μεταξύ των ιδιωτών που προέβησαν σε αγοραπωλησίες δασοτεμαχίων σε εμπορική βάση, στην ίδια ή κοντινή περιοχή εντός του ίδιου δήμου) ήταν 4,16 βουλγαρικά λεβ/m2. Κατά συνέπεια, η ανταλλαγή μεταξύ της All Seas και της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας πραγματοποιήθηκε έναντι αμοιβής και δεν είχε ως αποτέλεσμα τη χορήγηση οικονομικού πλεονεκτήματος κατά την έννοια του άρθρου 107 της Συνθήκης.
(102)
Οι βουλγαρικές αρχές επισημαίνουν ακόμα ότι η All Seas υπέβαλε αίτηση για μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης του δασοτεμαχίου σύμφωνα με το άρθρο 14 του νόμου περί δασών και ότι το υπουργικό συμβούλιο της Βουλγαρίας ενέκρινε την αίτηση σύμφωνα με το άρθρο 14δ παράγραφος 2 του νόμου περί δασών (72). Εξ όσων γνωρίζουν οι βουλγαρικές αρχές, η απόφαση αυτή δεν έχει τεθεί σε ισχύ. Οι βουλγαρικές αρχές συμφωνούν με την All Seas ότι το κράτος δεν είχε άμεση επιρροή στις μεταβολές της προβλεπόμενης χρήσης των εν λόγω εκτάσεων (για τις οποίες δεν υπήρχε χάρτης χρήσης της γης), και, συνεπώς, ότι η αλλαγή κυριότητας που προέκυψε από την ανταλλαγή δεν μπορεί να θεωρηθεί έκφραση κοινής πρόθεσης από πλευράς των μερών της ανταλλαγής για μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της. Σύμφωνα με τις βουλγαρικές αρχές, ο καθοριστικός παράγων στην αξιολόγηση των ανταλλαγών πρέπει να είναι κατά πόσον η λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων που ανταλλάσσονται είναι ισοδύναμη. Σε αυτή ακριβώς τη βάση στηρίχθηκε η βουλγαρική κυβέρνηση για τη διενέργεια των εν λόγω πράξεων. Ένας ακόμη λόγος που αποδεικνύει ότι η μεταβολή χρήσης της γης μετά την ανταλλαγή δεν συνεπαγόταν κρατική ενίσχυση είναι το γεγονός ότι τα διοικητικά τέλη είναι ίδια για όλους τους αιτούντες.
(103)
Οι βουλγαρικές αρχές επισημαίνουν ακόμη ότι η All Seas δεν προέβη σε συλλογή ξυλείας στα γεωτεμάχια που έλαβε στο πλαίσιο της ανταλλαγής, ούτε συμμετείχε σε ενδοενωσιακό εμπόριο ξυλείας προερχόμενης από τα εν λόγω γεωτεμάχια. Επιπλέον, η All Seas δεν παρέχει τουριστικές υπηρεσίες, όπως προσδιορίζονται στον νόμο περί τουρισμού, ούτε αποτελεί κατασκευαστική εταιρεία κατά την έννοια του νόμου για το κατασκευαστικό επιμελητήριο.
5.3.2. Σχόλια της Βουλγαρίας στις 4 Νοεμβρίου 2011
(104)
Με επιστολή της 4ης Νοεμβρίου 2011 οι βουλγαρικές αρχές απάντησαν στα σχόλια των ακόλουθων τρίτων μερών: Elkabel AD, LM Impex EOOD, Foros Development EAD και Simeon Stoev Mirov.
(105)
Όσον αφορά τις πράξεις ανταλλαγής που εκτελέστηκαν με τις Elkabel, LM Impex και Foros Development, οι βουλγαρικές αρχές δήλωσαν ότι δεν κάλυψαν καμία διαφορά στις τιμές και ότι, στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, οι ιδιώτες κατέβαλαν επιπλέον ποσά για γενικά έξοδα. Επιπλέον, οι ιδιώτες κατέβαλαν και όλους τους τοπικούς φόρους. Τέλος, καμία από τις τρεις εταιρείες δεν ζήτησε μεταβολή χρήσης της αποκτηθείσας δασικής έκτασης.
(106)
Οι βουλγαρικές αρχές επισημαίνουν περαιτέρω ότι σε ορισμένους δήμους όπου βρίσκονταν τα γεωτεμάχια που ανταλλάχθηκαν δεν έχουν πραγματοποιηθεί αμιγώς ιδιωτικές συναλλαγές και, ως εκ τούτου, δεν ήταν δυνατό να καθοριστεί η τιμή αγοράς των γεωτεμαχίων που ανταλλάχθηκαν ή κατά πόσον είχε χορηγηθεί οικονομικό πλεονέκτημα.
(107)
Οι βουλγαρικές αρχές επισημαίνουν ακόμη ότι ούτε η Elkabel, ούτε η LM Impex είναι εξαγωγείς ξυλείας, και ότι καμία από τις δύο δεν είναι καταχωρισμένη ως εταιρεία που δραστηριοποιείται στον κλάδο των κατασκευών ή του τουρισμού βάσει του δικαίου της Βουλγαρίας.
(108)
Όσον αφορά τον Simeon Stoev Mirov, φυσικό πρόσωπο που προέβη σε ανταλλαγή 5,6 δεκαρίων ιδιωτικών δασικών εκτάσεων στο Rakitovo, που αποτιμήθηκαν σε 3 436 βουλγαρικά λεβ, έναντι 5 δεκαρίων δημόσιας δασικής έκτασης στο Burgas (στην κοινότητα Kraymorie), που αποτιμήθηκαν σε 1 308 λεβ, οι βουλγαρικές αρχές θεωρούν ότι αυτή η ανταλλαγή θα πρέπει να υπαχθεί στον κανονισμό για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας.
(109)
Για τους λόγους αυτούς, οι βουλγαρικές αρχές υποστηρίζουν ότι, κατά την άποψή τους, οι ανταλλαγές με τους προαναφερόμενους ιδιώτες δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.
5.3.3. Σχόλια της Βουλγαρίας στις 16 Δεκεμβρίου 2011
(110)
Με επιστολή της 16ης Δεκεμβρίου 2011 οι βουλγαρικές αρχές απάντησαν στα σχόλια των ακόλουθων τρίτων μερών: V-G-N Confort OOD, Izgrev 5 EOOD, Ecobalkani-Bulgaria EOOD, Vihren EEOD, Liteks Komers AD και Jivka Blagoeva.
(111)
Όσον αφορά τις πράξεις ανταλλαγής που εκτελέστηκαν με τις V-G-N Confort, Izgrev 5, Ecobalkani, Vihren και Liteks Komers, οι βουλγαρικές αρχές δήλωσαν ότι δεν κάλυψαν καμία διαφορά στις τιμές και ότι, στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, οι ιδιώτες κατέβαλαν επιπλέον ποσά για γενικά έξοδα. Επιπλέον, οι ιδιώτες κατέβαλαν και όλους τους τοπικούς φόρους. Τέλος, οι V-G-N Confort, Ecobalkani και Liteks Komers δεν ζήτησαν μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της κρατικής δασικής έκτασης που απέκτησαν.
(112)
Οι βουλγαρικές αρχές επισημαίνουν περαιτέρω ότι σε ορισμένους δήμους όπου βρίσκονταν τα γεωτεμάχια που ανταλλάχθηκαν δεν είχαν πραγματοποιηθεί αμιγώς ιδιωτικές συναλλαγές και ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατό να καθοριστεί η τιμή αγοράς των γεωτεμαχίων που ανταλλάχθηκαν ούτε να συναχθεί οριστικό συμπέρασμα σχετικά με το αν χορηγήθηκε οικονομικό πλεονέκτημα στα προαναφερόμενους ιδιώτες. Στην περίπτωση της Izgrev 5, η διοικητική τιμή της δημόσιας δασικής έκτασης που ανταλλάχθηκε ήταν ελαφρώς υψηλότερη από την τιμή της αγοράς που αποκτήθηκε στο πλαίσιο παρόμοιων ιδιωτικών συναλλαγών και, ως εκ τούτου, σύμφωνα με τις βουλγαρικές αρχές, δεν χορηγήθηκε πλεονέκτημα. Το ίδιο σκεπτικό ισχύει και για τη συναλλαγή με την Liteks Komers, όπου -σύμφωνα με τις βουλγαρικές αρχές- οι διοικητικές τιμές ήταν τετραπλάσιες από τις τιμές της αγοράς για τη δημόσια δασική έκταση.
(113)
Τέλος, οι βουλγαρικές αρχές επισημαίνουν ότι κανένας από τους προαναφερόμενους ιδιώτες δεν είναι εξαγωγέας ξυλείας ούτε είναι εγγεγραμμένος σε μητρώο ως εταιρεία που δραστηριοποιείται στον κλάδο των κατασκευών ή του τουρισμού βάσει του βουλγαρικού δικαίου, επομένως οι πράξεις ανταλλαγής που συνήφθησαν με αυτούς δεν επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(114)
Όσον αφορά την πράξη ανταλλαγής με τη Jivka Blagoeva, ένα φυσικό πρόσωπο, η πράξη είχε ως αποτέλεσμα την ανταλλαγή 1,9036 εκταρίων ιδιωτικής δασικής έκτασης στον δήμο Teteven, που αποτιμήθηκε σε 16 091 βουλγαρικά λεβ, με 0,3001 εκτάρια δημόσιας δασικής έκτασης στην περιοχή Predela του δήμου Razlog, που αποτιμήθηκε στα 24 216 λεβ. Το βουλγαρικό κράτος δεν κάλυψε τη διαφορά στην τιμή, όλα τα γενικά έξοδα και οι τοπικοί φόροι καταβλήθηκαν από τη Jivka Blagoeva και η νέα ιδιοκτήτρια δεν ζήτησε μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης της γης που ανταλλάχθηκε. Σύμφωνα με τις βουλγαρικές αρχές, η ανταλλαγή αυτή θα πρέπει να υπαχθεί στον κανονισμό για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας.
(115)
Βάσει των ανωτέρω, οι βουλγαρικές αρχές θεωρούν ότι δεν υπήρξε κρατική ενίσχυση στις πράξεις ανταλλαγής με τους ιδιώτες που προαναφέρθηκαν.
5.3.4. Σχόλια της Βουλγαρίας στις 25 Απριλίου 2012
(116)
Με επιστολή της 25ης Απριλίου 2012 οι βουλγαρικές αρχές απάντησαν στα σχόλια των ακόλουθων τρίτων μερών: Aqua Estate, Beta Forest, Kosta Gerov, Dimitar Ivanov Terziev, Yavor Iliev Haytov, Valentina Angelova Haytova, Georgi Aleksandrov Babev, Marieta Tihomirova Damyanova, Elizabet Petkova Mihaylova, Svetoslav Petkov Mihaylov, BG Land Co, Mirta Engineering, Miks PS-OOD και BOIL OOD.
(117)
Οι βουλγαρικές αρχές συμφωνούν με τα σχόλια που υποβλήθηκαν από αυτά τα φυσικά πρόσωπα και τις εταιρείες που συμμετείχαν σε πράξεις ανταλλαγής οι οποίες συνήφθησαν κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου, κυρίως ως προς το ότι οι ανταλλαγές δεν συνεπάγονταν χορήγηση κρατικών ενισχύσεων αλλά αντίθετα συνιστούσαν πράξεις που διενεργήθηκαν υπό ευνοϊκές συνθήκες για το κράτος και σε τιμές όχι χαμηλότερες από τις τιμές της αγοράς για παρόμοια ακίνητα. Επιπλέον, οι βουλγαρικές αρχές συμφωνούν με την άποψη των ανωτέρω ιδιωτών ότι οι πράξεις ανταλλαγής εκτελέστηκαν σύμφωνα με το ισχύον εθνικό δίκαιο της Βουλγαρίας: τον κανονισμό για τις βασικές τιμές και τον νόμο περί δασών. Τέλος, ορισμένες από τις εν λόγω πράξεις, θα πρέπει να θεωρηθεί ότι εμπίπτουν στον κανονισμό για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας.
5.4. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΠΟΥ ΑΠΕΣΤΑΛΗΣΑΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
(118)
Σε μεταγενέστερες υποβολές στοιχείων και ως απάντηση σε αιτήματα παροχής πληροφοριών, οι βουλγαρικές αρχές διαβίβασαν τιμές της αγοράς -τόσο για ιδιωτικές όσο και για δημόσιες δασικές εκτάσεις- για όλες τις πράξεις ανταλλαγής που εκτελέστηκαν κατά την υπό εξέταση περίοδο (73).
(119)
Ωστόσο, κατά την υποβολή στοιχείων της 19ης Νοεμβρίου 2013 (74), οι βουλγαρικές αρχές ανέφεραν ότι υπήρχαν ορισμένα προβλήματα αναφορικά με την αξιοπιστία των δεδομένων που παρείχαν. Ειδικότερα, για τους σκοπούς του μαθηματικού τύπου που προβλέπεται στην αιτιολογική σκέψη (44), οι βουλγαρικές αρχές παρείχαν εύλογες τιμές της αγοράς για 82 (60 δημόσια και 22 ιδιωτικά) γεωτεμάχια, τα οποία αφορούσαν οι επίμαχες πράξεις ανταλλαγής. Για τα εναπομένοντα γεωτεμάχια, παρείχαν τις τιμές της αγοράς με τη μέγιστη δυνατή επιμέλεια, αναφέροντας ότι ενδεχομένως να μην αντικατοπτρίζουν εύλογες τιμές της αγοράς. Για τα υπόλοιπα δημόσια γεωτεμάχια, οι βουλγαρικές αρχές διευκρίνισαν ότι οι τιμές που όρισαν ως τιμές της αγοράς αποτελούσαν στην πραγματικότητα τη μέση τιμή για διάφορα είδη πράξεων που αφορούσαν δασικές εκτάσεις. Επομένως, δεν αντιστοιχούν απαραιτήτως σε εύλογη τιμή της αγοράς, διότι δεν ισοδυναμούν με τη μέση τιμή πλήρως ανάλογων πράξεων.
(120)
Ομοίως, για τα υπόλοιπα ιδιωτικά γεωτεμάχια που δεν είχαν ακόμη εκτιμηθεί από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα, οι βουλγαρικές αρχές ανέφεραν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι τιμές που αναφέρονταν στα πιστοποιητικά πώλησης και χρησιμοποιήθηκαν από τις αρχές ως προσεγγιστικές τιμές για τις τιμές αγοράς που παρείχαν για τα εν λόγω γεωτεμάχια, ήταν παραπλήσιες ή ίδιες με τις επονομαζόμενες φορολογητέες αξίες. Η φορολογητέα αξία ενός γεωτεμαχίου δεν είναι η αγοραία αξία του, αλλά η ελάχιστη τιμή που πρέπει να καταβληθεί στο πλαίσιο πράξεων που αφορούν ακίνητα, κάτι που σημαίνει ότι η αγοραία αξία του συγκεκριμένου γεωτεμαχίου είναι καταρχήν υψηλότερη.
(121)
Ανεξαρτήτως των ανωτέρω, οι βουλγαρικές αρχές τόνισαν ότι τα στοιχεία που παρείχαν σχετικά με τις τιμές της αγοράς αποτελούν τις βέλτιστες δυνατές εκτιμήσεις, δεδομένου ότι: i) στη Βουλγαρία δεν υπάρχουν ειδικοί κανόνες για τον καθορισμό της αγοραίας τιμής δασικών εκτάσεων μέσω αποτίμησης, ii) μια αποτίμηση από ανεξάρτητο εκτιμητή εμπειρογνώμονα σχετικά με το ποιες θα ήταν οι τιμές αγοράς των γεωτεμαχίων κατά τον χρόνο της ανταλλαγής θα απαιτούσε πολύ χρόνο, και iii) μια τέτοια αξιολόγηση θα ήταν εξαιρετικά δαπανηρή. Επιπλέον, οι βουλγαρικές αρχές δήλωσαν ότι οι τιμές που παρείχαν ήταν σε κάθε περίπτωση εγγύτερες προς τις εύλογες τιμές της αγοράς από ό,τι προς τις διοικητικές τιμές.
(122)
Τέλος, οι βουλγαρικές αρχές χορήγησαν πληροφορίες για δείγμα 25 πράξεων ανταλλαγής σχετικά με τις διοικητικές τιμές που χρησιμοποιήθηκαν όντως και τις υποθετικές διοικητικές τιμές που θα προέκυπταν από τη χρήση των συντελεστών που καθορίστηκαν με την επικαιροποίηση του κανονισμού για τις βασικές τιμές το 2010. Το δείγμα που παρασχέθηκε κάλυπτε 25 πράξεις που εκτελέστηκαν κυρίως το 2009 ή το 2008 (μόλις 6 πράξεις το 2007). Οι πληροφορίες αυτές ζητήθηκαν από την Επιτροπή προκειμένου να επιβεβαιωθεί ότι το σύστημα των διοικητικών τιμών -εφόσον επικαιροποιήθηκαν δεόντως- θα αντικατόπτριζε δεόντως τις τιμές της αγοράς για τις δασικές εκτάσεις και θα οδηγούσε σε κάθε περίπτωση σε τιμή όσο το δυνατόν εγγύτερη στην τιμή της αγοράς, σύμφωνα και με τις απαιτήσεις της νομολογίας.
6. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
6.1. ΥΠΑΡΞΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(123)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(124)
Κατά συνέπεια, για τον χαρακτηρισμό ενός μέτρου ως κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 πρέπει να πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις: i) το μέτρο πρέπει να καταλογίζεται στο κράτος και να χρηματοδοτείται με κρατικούς πόρους· ii) το μέτρο πρέπει να αποφέρει πλεονέκτημα στον αποδέκτη του· iii) το πλεονέκτημα αυτό πρέπει να είναι επιλεκτικό· και iv) το μέτρο πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να μπορεί να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.
(125)
Ωστόσο, σε ένα προκαταρκτικό επίπεδο, είναι επίσης απαραίτητο να εξεταστεί στην παρούσα υπόθεση κατά πόσον οι δυνητικοί δικαιούχοι των πράξεων ανταλλαγής είναι επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Αυτό είναι απαραίτητο διότι, σύμφωνα με τη διατύπωση της εν λόγω διάταξης, οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις ισχύουν μόνο στην περίπτωση που ο αποδέκτης της ενίσχυσης είναι επιχείρηση.
(126)
Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορίζει την «επιχείρηση» για τους σκοπούς του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης ως κάθε φορέα που ασκεί οικονομική δραστηριότητα, ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος του φορέα αυτού και του τρόπου χρηματοδοτήσεώς του (75). Σύμφωνα με το Δικαστήριο της ΕΕ, κάθε δραστηριότητα που συνίσταται στην προσφορά αγαθών και υπηρεσιών σε μια δεδομένη αγορά αποτελεί οικονομική δραστηριότητα (76). Ως εκ τούτου, ο χαρακτηρισμός μιας οντότητας ως επιχείρησης συνδέεται πάντα με συγκεκριμένη δραστηριότητα. Μια οντότητα που ασκεί τόσο οικονομικές όσο και μη οικονομικές δραστηριότητες πρέπει να θεωρείται επιχείρηση μόνο ως προς τον πρώτο τύπο δραστηριοτήτων. Μια επιχείρηση δεν πρέπει απαραιτήτως να είναι νομικό πρόσωπο· επιχειρήσεις μπορούν να θεωρούνται και φυσικά πρόσωπα όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, με την προϋπόθεση ότι ασκούν οικονομική δραστηριότητα.
(127)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένοι δικαιούχοι των επίμαχων πράξεων ανταλλαγής δεν ασκούσαν οικονομική δραστηριότητα εκμεταλλευόμενοι τη δασική έκταση που ανταλλάχθηκε κατά τη διάρκεια της υπό εξέτασης περιόδου, ούτε ασκούν τέτοιου είδους δραστηριότητα επί του παρόντος. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω δικαιούχοι δεν μπορούν να θεωρηθούν επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και, επομένως, δεν θεωρείται ότι υφίσταται κρατική ενίσχυση στις πράξεις ανταλλαγής που συνήψαν με το βουλγαρικό κράτος.
(128)
Συνεπώς, το υπόλοιπο τμήμα της παρούσας απόφασης αφορά αποκλειστικά τους δικαιούχους των επίμαχων πράξεων ανταλλαγής οι οποίοι αποτελούν επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
6.1.1. Άρρηκτη σύνδεση των ανταλλαγών με τη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης γης
(129)
Η πρώτη αμφιβολία που εξέφρασε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας αφορούσε την ύπαρξη άρρηκτης σύνδεσης μεταξύ των πράξεων ανταλλαγής και της μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης των εκτάσεων που έλαβαν οι δικαιούχοι με την ανταλλαγή. Το σημείο αυτό είναι σημαντικό διότι, εάν αποδειχθεί ότι υφίσταται τέτοιου είδους σύνδεση, το γεγονός αυτό θα επηρεάσει την αξιολόγηση της Επιτροπής, αφενός, σχετικά με το κατά πόσον οι πράξεις ανταλλαγής συνεπάγονται οικονομικό πλεονέκτημα και, αφετέρου, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το εν λόγω πλεονέκτημα πρέπει να προσδιοριστεί ποσοτικά. Άρρηκτη σύνδεση σημαίνει ότι η αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης δημόσιων εκτάσεων δασικής γης σε οικοδομήσιμη γη μετά την ανταλλαγή ήταν πρόθεση των μερών της πράξης ανταλλαγής πριν από την ολοκλήρωση της ανταλλαγής. Κατά συνέπεια, ενώ οι διοικητικές τιμές που υπολογίστηκαν για την πράξη ανταλλαγής δυνάμει του κανονισμού για τις βασικές τιμές θα βασίζονταν στην ανταλλαγή δύο δασοτεμαχίων, η ακόλουθη αλλαγή στην προβλεπόμενη χρήση του δημόσιου γεωτεμαχίου, εάν αυτή ήταν η πρόθεση εξαρχής, θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα υποτίμηση της αξίας του γεωτεμαχίου που έλαβε ο δικαιούχος λαμβανομένης υπόψη της πρόθεσης για μελλοντική χρήση του ως οικοδομήσιμης έκτασης.
(130)
Σύμφωνα με την Επιτροπή, το γεγονός ότι οι επίμαχες πράξεις ανταλλαγής ακολουθήθηκαν σε κάθε περίπτωση -ή τουλάχιστον στην πλειονότητα των περιπτώσεων- από (εγκριθείσα) αίτηση για αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης της δασικής έκτασης που έλαβε ο δικαιούχος με την ανταλλαγή σε οικοδομήσιμη έκταση θα μπορούσε να αποτελεί αντικειμενική ένδειξη ότι τα μέρη των εν λόγω πράξεων ανταλλαγής σκόπευαν εξαρχής να αλλάξουν την προβλεπόμενη χρήση της δημόσιας έκτασης μετά την ανταλλαγή.
(131)
Τα στατιστικά στοιχεία που διαβίβασαν οι βουλγαρικές αρχές σε απάντηση στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, επιβεβαιώνοντας τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην αιτιολογική σκέψη 38, καταδεικνύουν ότι, όσον αφορά τις 132 πράξεις ανταλλαγής που εκτελέστηκαν κατά την υπό εξέταση περίοδο, υποβλήθηκαν 24 αιτήσεις για αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης γης σε οικοδομήσιμη γη (αριθμός που αντιστοιχεί στο 18,2 % του συνόλου των ανταλλαγών) από τις οποίες έγκριση έλαβαν 15 (11,4 % του συνόλου των ανταλλαγών). Με βάση τα στοιχεία αυτά, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι ανταλλαγές δεν ακολουθήθηκαν από αίτηση για αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης γης.
(132)
Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η βουλγαρική νομοθεσία προβλέπει δύο χωριστές διαδικασίες για τις ανταλλαγές και για τη μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης γης, αντιστοίχως, και ότι δύο χωριστά κρατικά όργανα είναι αρμόδια για κάθε διαδικασία, τα οποία λειτουργούν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο. Αυτό αποτελεί μία επιπλέον ένδειξη για την απουσία άρρηκτης σύνδεσης μεταξύ των πράξεων ανταλλαγής και της μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης γης στην παρούσα υπόθεση.
(133)
Εφόσον δεν αποδείχθηκε η ύπαρξη άρρηκτης σύνδεσης μεταξύ των πράξεων ανταλλαγής και της μεταβολής της προβλεπόμενης χρήσης των εκτάσεων που έλαβαν οι δικαιούχοι μετά την ανταλλαγή, η Επιτροπή θα εξετάσει καθεμία από τις διαδικασίες αυτές χωριστά για να εξακριβώσει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
6.1.2. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης γης
(134)
Ο καθορισμός της χρήσης γης είναι ο νομικός έλεγχος που ασκούν οι δημόσιες αρχές στη χρήση και την ένταση αξιοποίησης των γεωτεμαχίων. Η χορήγηση έγκρισης από δημόσια αρχή για αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης γεωτεμαχίου συνιστά ρυθμιστική δραστηριότητα της εν λόγω αρχής, η οποία εν προκειμένω δεν ενεργεί ως οικονομικός παράγοντας.
(135)
Ως ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 της Συνθήκης θεωρούνται μόνον τα πλεονεκτήματα που χορηγούνται ευθέως ή εμμέσως με κρατικούς πόρους. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ (77), η διάκριση που γίνεται στη διάταξη αυτή μεταξύ «ενισχύσεων που χορηγούνται από κράτη μέλη» και «ενισχύσεων που χορηγούνται με κρατικούς πόρους» δεν σημαίνει ότι όλα τα πλεονεκτήματα που χορηγούνται από τα κράτη συνιστούν ενισχύσεις, ανεξαρτήτως του αν χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους. Αντιθέτως, σκοπός της εν λόγω διάταξης έχει να περιλάβει απλώς στην έννοια αυτή τα πλεονεκτήματα που χορηγούνται απευθείας από το κράτος, καθώς και τα πλεονεκτήματα που χορηγούνται από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς τους οποίους έχει ορίσει ή ιδρύσει το κράτος αυτό.
(136)
Παρότι η έγκριση από δημόσια αρχή για μεταβολή της προβλεπόμενης χρήσης συγκεκριμένου γεωτεμαχίου από δασική έκταση σε οικοδομήσιμη έκταση μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα αύξηση της αγοραίας αξίας της εν λόγω έκτασης, η έγκριση αυτή δεν συνεπάγεται μεταφορά κρατικών πόρων κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Η άσκηση του ρυθμιστικού αυτού καθήκοντος δεν έχει ως αποτέλεσμα θετική μεταφορά κεφαλαίων στον αποδέκτη της εν λόγω έγκρισης ούτε συνεπάγεται παραίτηση από την είσπραξη κρατικών πόρων, δεδομένου ότι το κράτος δεν υποχρεούται κατά την άσκηση του ρυθμιστικού αυτού καθήκοντος να χρεώνει στους επιτυχόντες αιτούντες τέλη τα οποία να αντιστοιχούν στη συνολική οικονομική αξία που αποφέρει η απόκτηση αυτής της έγκρισης (78).
(137)
Σύμφωνα με τα ανωτέρω, η απόφαση δημόσιας αρχής για αλλαγή της προβλεπόμενης χρήσης συγκεκριμένου γεωτεμαχίου δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
6.1.3. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης στην πράξη ανταλλαγής
(138)
Σύμφωνα με την πάγια νομολογία (79), η πώληση από τις δημόσιες αρχές εκτάσεων ή κτιρίων σε επιχείρηση ή ιδιώτη που ασκεί οικονομική δραστηριότητα μπορεί να συνεπάγεται οικονομικό πλεονέκτημα και, κατά συνέπεια, να συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, κυρίως όταν δεν πραγματοποιείται στην αξία της αγοράς, ήτοι στην τιμή την οποία θα μπορούσε να καθορίσει ιδιώτης επενδυτής, δρων υπό συνήθεις συνθήκες ανταγωνισμού. Το ίδιο ισχύει και για πράξη ανταλλαγής, όταν η αξία της δημόσιας έκτασης που προσφέρει το κράτος είναι μεγαλύτερη από την αξία της ιδιωτικής έκτασης που εκχωρείται στο κράτος.
(139)
Ωστόσο, πριν από την εξέταση του κατά πόσον οι πράξεις ανταλλαγής συνεπάγονται οικονομικό πλεονέκτημα, η Επιτροπή θα εξετάσει κατά πόσον πληρούνται οι υπόλοιπες προϋποθέσεις που απαριθμούνται στην αιτιολογική σκέψη (124) για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
(140)
Πρώτον, όσον αφορά τον καταλογισμό του μέτρου, οι πράξεις ανταλλαγής εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του υπουργού Γεωργίας και Τροφίμων ή του υπουργικού συμβουλίου (ανάλογα με το μέγεθος του προς ανταλλαγή γεωτεμαχίου) και του EFA, δηλαδή στην αρμοδιότητα κρατικών φορέων. Η πράξη ανταλλαγής, εφόσον έχει ως αποτέλεσμα μεταβίβαση δημόσιας δασικής έκτασης μεγαλύτερης αξίας από αυτή της ιδιωτικής δασικής έκτασης που εκχωρείται, συνεπάγεται μεταφορά κρατικών πόρων, στον βαθμό που το βουλγαρικό κράτος παραιτείται από ορισμένα έσοδα που θα μπορούσε να λάβει εάν κατά τη διενέργεια της εν λόγω πράξης είχε ενεργήσει σύμφωνα με τους όρους της αγοράς.
(141)
Δεύτερον, οι πράξεις ανταλλαγής είναι επιλεκτικές εφόσον χορηγούν οφέλη μόνο στους ιδιοκτήτες των εκτάσεων που αντάλλαξαν τις ιδιωτικές δασικές εκτάσεις τους με δημόσιες δασικές εκτάσεις.
(142)
Τρίτον, οι πράξεις ανταλλαγής στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Στον βαθμό που οι δικαιούχοι των ανταλλαγών είναι επιχειρήσεις που προσφέρουν αγαθά και υπηρεσίες σε συγκεκριμένη αγορά, οποιοδήποτε πλεονέκτημα απορρέει από τις ανταλλαγές ενισχύει τη θέση τους σε σχέση με ανταγωνίστριες επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται στις ενδοενωσιακές συναλλαγές που αφορούν τα ίδια αγαθά και τις ίδιες υπηρεσίες (80). Πράγματι, αρκετοί δικαιούχοι (81) των πράξεων ανταλλαγής έχουν συμπεριλάβει στους οικονομικούς τομείς που έχουν δηλώσει στο βουλγαρικό εμπορικό μητρώο ως τομείς δραστηριότητάς τους, αυτούς της αγοράς ακινήτων, του τουρισμού, της εστίασης και της δάσωσης. Οι τομείς αυτοί είναι ανοικτοί στον ανταγωνισμό σε ενωσιακό επίπεδο. Αυτό καταδεικνύεται από πληροφορίες που υπάρχουν στο εν λόγω μητρώο στο οποίο αρκετοί δικαιούχοι (82) των πράξεων ανταλλαγής έχουν δηλώσει ως οικονομικούς τομείς δραστηριότητας τις (διεθνείς) εμπορικές συναλλαγές. Όσον αφορά το επιχείρημα των βουλγαρικών αρχών ότι για τη δραστηριοποίηση επιχειρήσεων στους τομείς του τουρισμού ή των κατασκευών απαιτείται η εγγραφή τους σε συγκεκριμένα μητρώα και ότι αυτό δεν ισχύει για τις περισσότερες από τις εταιρείες που συμμετείχαν στις πράξεις ανταλλαγής, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η έννοια της «επιχείρησης» στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης είναι αντικειμενική έννοια και, ως εκ τούτου, το ζήτημα σχετικά με το κατά πόσον οι επιχειρήσεις προσφέρουν αγαθά ή υπηρεσίες σε συγκεκριμένη αγορά και, επομένως, ανταγωνίζονται με άλλες επιχειρήσεις και δραστηριοποιούνται στο ενδοενωσιακό εμπόριο, πρέπει να καθοριστεί υπό το πρίσμα των δραστηριοτήτων που όντως διεξάγουν οι επιχειρήσεις αυτές και όχι με βάση τη συμμόρφωσή τους με ορισμένες εθνικές νομικές διατυπώσεις.
(143)
Τέλος, όσον αφορά την ύπαρξη οικονομικού πλεονεκτήματος, οι πράξεις ανταλλαγής αφορούν την ανταλλαγή (τουλάχιστον) δύο δασοτεμαχίων μεταξύ του βουλγαρικού κράτους και ιδιωτών. Για να διαπιστωθεί αν χορηγήθηκε στους ιδιώτες οικονομικό πλεονέκτημα συνεπεία της πράξης ανταλλαγής, πρέπει να εκτιμηθούν και να συγκριθούν μεταξύ τους οι αγοραίες αξίες των γεωτεμαχίων που ανταλλάχθηκαν. Εάν η πράξη ανταλλαγής έχει ως αποτέλεσμα τη μεταβίβαση δημόσιας δασικής έκτασης μεγαλύτερης αξίας από αυτή της δασικής έκτασης που εκχωρείται από τον ιδιώτη, τότε στον εν λόγω ιδιώτη χορηγείται οικονομικό πλεονέκτημα.
(144)
Όπως αναλύθηκε στην αιτιολογική σκέψη 16, για τις υπό εξέταση ανταλλαγές οι διοικητικές τιμές υπολογίστηκαν με βάση τον κανονισμό για τις βασικές τιμές. Το Δικαστήριο της ΕΕ έχει αναγνωρίσει ότι, όταν το εθνικό δίκαιο θεσπίζει διοικητικούς κανόνες υπολογισμού της αξίας της αγοράς εκτάσεων για την πώλησή τους από τις δημόσιες αρχές, η εφαρμογή των εν λόγω κανόνων οφείλει, ενόψει του συμβατού τους προς το άρθρο 107 της Συνθήκης, να καταλήγει, εν πάση περιπτώσει, σε κατευθυνόμενη τιμή κατά το δυνατόν πλησιέστερη προς την αξία της αγοράς της έκτασης (83). Επειδή η αξία της αγοράς είναι θεωρητική, θα είναι οπωσδήποτε ανεκτό ένα περιθώριο διακυμάνσεως της ληφθείσας τιμής (84).
(145)
Από τις βουλγαρικές αρχές ζητήθηκε να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τις διοικητικές τιμές που χρησιμοποιήθηκαν για τις 132 πράξεις ανταλλαγής που εκτελέστηκαν κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου, καθώς και σχετικά με τις τιμές της αγοράς για τις ίδιες αυτές πράξεις. Η Επιτροπή ζήτησε από τις βουλγαρικές αρχές να λάβουν επίσης υπόψη τους κάθε προηγούμενη ή επόμενη πράξη που αφορά τα ίδια δασοτεμάχια κατά τον καθορισμό της αγοραίας αξίας τους. Κατά συνέπεια, παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή θεωρεί ότι για την αξιολόγηση της ύπαρξης δυνητικών στοιχείων κρατικής ενίσχυσης στις πράξεις ανταλλαγής η προέλευση των δασοτεμαχίων που ανταλλάχθηκαν είναι άνευ σημασίας, οι πληροφορίες για τις τιμές -όπου υπήρχαν- ελήφθησαν υπόψη.
(146)
Οι βουλγαρικές αρχές επεσήμαναν ορισμένα προβλήματα σχετικά με την αξιοπιστία των στοιχείων που ήταν σε θέση να παράσχουν όσον αφορά τις τιμές της αγοράς (85). Ταυτόχρονα, ωστόσο, επεσήμαναν ότι οι παρεχόμενες πληροφορίες περιλάμβαναν όσο το δυνατόν ακριβέστερες εκτιμήσεις των τιμών της αγοράς (86). Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα στοιχεία αυτά αποτελούν επαρκώς αξιόπιστες εκτιμήσεις της πραγματικής (δηλαδή «εύλογης») αγοραίας αξίας των εν λόγω γεωτεμαχίων.
(147)
Από την ανάλυση των στοιχείων προέκυψε ότι, όσον αφορά τα ιδιωτικά γεωτεμάχια, η χρήση των διοικητικών τιμών οδήγησε σε συστηματική υπερτίμηση των εν λόγω δασικών εκτάσεων σε σύγκριση με τις τιμές της αγοράς (87), ενώ για τις δημόσιες δασικές εκτάσεις η κατάσταση ήταν λιγότερο έντονη, καθώς εντοπίστηκαν τόσο περιπτώσεις υποτίμησης όσο και υπερτίμησης. Κατά συνέπεια, για τη λήψη απόφασης σχετικά με το κατά πόσον χορηγήθηκε στους δικαιούχους πλεονέκτημα συνεπεία των πράξεων ανταλλαγής, η διενέργεια μιας απλής σύγκρισης της αγοραίας τιμής του δημόσιου γεωτεμαχίου κατά τον χρόνο της ανταλλαγής με την αγοραία τιμή του ιδιωτικού γεωτεμαχίου με το οποίο ανταλλάχθηκε δεν θα λάμβανε επαρκώς υπόψη τη συστηματική υπερτίμηση του τελευταίου. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δημιούργησε έναν μαθηματικό τύπο στον οποίο λαμβάνονταν υπόψη οι διοικητικές τιμές που χρησιμοποιήθηκαν στην αρχική πράξη ανταλλαγής, προκειμένου να εκτιμηθεί ορθώς το πλεονέκτημα που προέκυψε από την ανταλλαγή. Για τον τύπο αυτό, ο οποίος παρατίθεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, απαιτείται ο υπολογισμός των ακόλουθων ποσών:
i)
η διαφορά μεταξύ της πραγματικής αγοραίας τιμής του ιδιωτικού δασοτεμαχίου και της διοικητικής τιμής του εν λόγω γεωτεμαχίου που καθορίστηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού για τις βασικές τιμές· και
ii)
η διαφορά μεταξύ της πραγματικής αγοραίας τιμής του δημόσιου δασοτεμαχίου και της διοικητικής τιμής του εν λόγω γεωτεμαχίου που καθορίστηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού για τις βασικές τιμές.
Εάν το υπόλοιπο της αφαίρεσης της τιμής του i) από την τιμή του ii) είναι θετικό τότε θεωρείται ότι υπάρχει πλεονέκτημα.
Ωστόσο, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν η πράξη ανταλλαγής συνεπάγεται πλεονέκτημα, θα πρέπει να ληφθεί επίσης υπόψη τυχόν χρηματική αποζημίωση που κατέβαλε το ένα μέρος στο άλλο για την κάλυψη της διαφοράς στις διοικητικές τιμές των δύο γεωτεμαχίων που αποτέλεσαν αντικείμενο της πράξης ανταλλαγής.
(148)
Με την εφαρμογή του τύπου αυτού στα στοιχεία που διαβίβασαν οι βουλγαρικές αρχές για τις πραγματικές αγοραίες αξίες και τις διοικητικές τιμές των δασικών εκτάσεων που ανταλλάχθηκαν, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι χορηγήθηκε πλεονέκτημα στους δικαιούχους των ανταλλαγών στο 80 % περίπου των πράξεων ανταλλαγής που εκτελέστηκαν κατά την υπό εξέταση περίοδο, όπως παρουσιάζεται στον πίνακα 4.
Πίνακας 4
Σύγκριση των διοικητικών τιμών που χρησιμοποιήθηκαν στις ανταλλαγές και των τιμών της αγοράς που διαβίβασαν οι βουλγαρικές αρχές
Πράξεις ανταλλαγής
2007
2008
2009
Σύνολο
Χορηγηθέν πλεονέκτημα (αριθ. περιπτώσεων)
18
48
38
104
Ως ποσοστό επί του συνόλου των ανταλλαγών
78 %
77 %
81 %
79 %
Αριθμός των ανταλλαγών που πραγματοποιήθηκαν
23
62
47
132
(149)
Από τα ανωτέρω στοιχεία προκύπτει ότι οι διοικητικές τιμές, που καθορίστηκαν για τον σκοπό των πράξεων ανταλλαγής σύμφωνα με τον κανονισμό για τις βασικές τιμές, δεν αντικατοπτρίζουν επαρκώς την πραγματική αγοραία αξία των εν λόγω δασοτεμαχίων.
(150)
Από τη μία πλευρά, η απόκλιση αυτή μεταξύ των διοικητικών τιμών που χρησιμοποιήθηκαν για τις επίμαχες πράξεις ανταλλαγής και των τιμών της αγοράς των εν λόγω γεωτεμαχίων οφείλεται στο γεγονός ότι η υποκείμενη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται στον κανονισμό για τις βασικές τιμές δεν αντικατοπτρίζει επαρκώς τα κριτήρια που ένας φορέας της αγοράς θα θεωρούσε σημαντικά για την αποτίμηση των δασοτεμαχίων που ανταλλάχθηκαν, ούτε τους αποδίδει τη δέουσα βαρύτητα. Πρώτον, οι μέσες αξίες γης που απαριθμούνται στο παράρτημα 1 του κανονισμού για τις βασικές τιμές ανάλογα με τις κατηγορίες εκτάσεων όπου επικρατούν πανομοιότυπες συνθήκες για την καλλιέργεια φυτών, και οι οποίες χρησιμοποιούνται ως βάση για τον καθορισμό της βασικής αξίας της γης (βλέπε αιτιολογική σκέψη 18), θα έπρεπε να είχαν οριστεί με βάση τις αγοραίες τιμές ή τους λογαριασμούς που τηρούνται για τις κρατικές δασικές εκτάσεις αλλά, στην πραγματικότητα, καθορίστηκαν από εμπειρογνώμονες με βάση έναν περιορισμένο αριθμό πηγών της αγοράς.
(151)
Δεύτερον, οι συντελεστές και οι προσαυξήσεις που χρησιμοποιήθηκαν προκειμένου να ληφθούν υπόψη ορισμένα χαρακτηριστικά της δασικής έκτασης κατά τον υπολογισμό της βασικής τιμής της εν λόγω έκτασης, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 18 έως 26, συνιστούν περισσότερο ένα μέσο διοικητικής απλούστευσης παρά μια απόπειρα ακριβούς μέτρησης της οικονομικής αξίας που ένας υποθετικός φορέας της αγοράς σε παρόμοια κατάσταση θα είχε αποδώσει σε αυτά τα χαρακτηριστικά. Πράγματι, οι βουλγαρικές αρχές δεν έχουν παράσχει οικονομικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν τα επίπεδα στα οποία καθορίστηκαν οι εν λόγω συντελεστές και προσαυξήσεις στον κανονισμό.
(152)
Από την άλλη πλευρά, ακόμη και αν από τη μεθοδολογία που προβλέπεται στον κανονισμό για τις βασικές τιμές όντως προέκυπταν αγοραίες τιμές για τις δασικές εκτάσεις που ανταλλάχθηκαν, κάτι το οποίο δεν ισχύει, οι μέσες τιμές, οι συντελεστές και οι προσαυξήσεις δεν επικαιροποιήθηκαν ποτέ κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου ώστε να αντικατοπτρίζουν επαρκώς τις διακυμάνσεις των τιμών της αγοράς που σημειώθηκαν μετά τον καθορισμό τους. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία (88), σε περιπτώσεις απότομης αύξησης των τιμών των εκτάσεων γης, στις διοικητικές μεθόδους για τον υπολογισμό της τιμής των εκτάσεων που πωλούνται από δημόσιες αρχές πρέπει να προβλέπεται συνεχής επικαιροποίηση των εν λόγω τιμών, ούτως ώστε η πράγματι καταβαλλόμενη από τον αγοραστή τιμή να προσεγγίζει κατά το δυνατόν την εμπορική αξία των εκτάσεων αυτών. Κατά τη διάρκεια της προκαταρκτικής εξέτασης, οι βουλγαρικές αρχές εξήγησαν ότι δυνάμει των άρθρων 7.1 και 32 του κανονισμού για τις βασικές τιμές, οι συντελεστές που περιλαμβάνονται στον εν λόγω κανονισμό για τον υπολογισμό των διοικητικών τιμών θα έπρεπε να επικαιροποιούνται σε ετήσια βάση. Επιπλέον, σύμφωνα με πληροφορίες που διαβίβασαν οι βουλγαρικές αρχές, κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου σημειώθηκε απότομη αύξηση των αγοραίων τιμών των δασικών εκτάσεων. Ωστόσο, η προβλεπόμενη στον κανονισμό επικαιροποίηση δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου. Οι βουλγαρικές αρχές επικαιροποίησαν τις μέσες τιμές, τους συντελεστές και τις προσαυξήσεις που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό των διοικητικών τιμών μόλις το 2010 με βάση τις πρόσφατες εξελίξεις της αγοράς.
(153)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι πράξεις ανταλλαγής χορήγησαν οικονομικό πλεονέκτημα στους δικαιούχους των ανταλλαγών εκτάσεων, στις περιπτώσεις εκείνες όπου οι διοικητικές τιμές που χρησιμοποιήθηκαν δεν αντικατόπτριζαν δεόντως την αγοραία τιμή της έκτασης που ανταλλάχθηκε.
6.1.4. Ενισχύσεις ήσσονος σημασίας
(154)
Τέλος, θα πρέπει να επισημανθεί ότι στις περιπτώσεις στις οποίες μεμονωμένος δικαιούχος της πράξης ανταλλαγής έλαβε πλεονέκτημα που δεν υπερβαίνει τα κατώτατα όρια που θεσπίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1407/2013 της Επιτροπής (89), το εν λόγω πλεονέκτημα δεν θα θεωρηθεί κρατική ενίσχυση και, ως εκ τούτου, δεν θα θεωρηθεί ότι εμπίπτει στην απαγόρευση του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται όλοι οι άλλοι όροι που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό.
(155)
Από τα ποσοτικά δεδομένα που διαβίβασαν οι βουλγαρικές αρχές προκύπτει ότι, σε πολλές περιπτώσεις (90), το ποσό της ενίσχυσης που έλαβαν οι δικαιούχοι των πράξεων ανταλλαγής δεν υπερβαίνει το όριο των για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που ανέρχεται σε 200 000 ευρώ.
6.1.5. Συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη ενίσχυσης
(156)
Δεδομένων των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι πράξεις ανταλλαγής που εκτελέστηκαν από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης στις περιπτώσεις εκείνες στις οποίες το αντισυμβαλλόμενο μέρος της πράξης είναι επιχείρηση κατά την έννοια της εν λόγω διάταξης, οι διοικητικές τιμές που χρησιμοποιήθηκαν για την εν λόγω πράξη δεν αντικατόπτριζαν τις τιμές της αγοράς και οι προϋποθέσεις για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1407/2013 δεν πληρούνται.
6.2. ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
(157)
Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, καθώς δεν κοινοποίησε τις εν λόγω πράξεις ανταλλαγής πριν από την εκτέλεσή τους, δεν εκπλήρωσε την υποχρέωση που υπέχει δυνάμει του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω πράξεις ανταλλαγής συνιστούν παράνομα εφαρμοσθείσα κρατική ενίσχυση.
6.3. ΤΟ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(158)
Παρότι ζητήθηκε από τις βουλγαρικές αρχές να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με το ενδεχόμενο συμβιβάσιμου των εν λόγω πράξεων ανταλλαγής με την εσωτερική αγορά, οι αρχές επέμειναν στην επιχειρηματολογία τους ότι οι εν λόγω πράξεις δεν επηρέασαν τις ενδοενωσιακές συναλλαγές και, ως εκ τούτου, δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
(159)
Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να σημειωθεί ότι το βάρος της απόδειξης του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, κατά παρέκκλιση των διατάξεων του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, φέρει, καταρχήν, το οικείο κράτος μέλος, το οποίο οφείλει να αποδείξει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτής της παρέκκλισης (91).
(160)
Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν φαίνεται να υπάρχουν εκ πρώτης όψεως λόγοι βάσει των οποίων οι πράξεις ανταλλαγής να μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά, ούτε δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της Συνθήκης ούτε δυνάμει των κατευθυντήριων γραμμών που βασίζονται στις εν λόγω διατάξεις.
(161)
Ως εκ τούτου, οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας και της δασοκομίας («κατευθυντήριες γραμμές για τη δασοκομία») δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για την απόδειξη του συμβιβάσιμου του προγράμματος ανταλλαγών, διότι εφαρμόζονται μόνον στα ζώντα δέντρα και το φυσικό τους περιβάλλον στα δάση και τις λοιπές δασικές εκτάσεις, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων για τη διατήρηση και επαύξηση των οικολογικών και προστατευτικών λειτουργιών των δασών, αλλά και μέτρων για την προαγωγή της χρήσης για αναψυχή και της κοινωνικής και πολιτιστικής διάστασης των δασών. Επιπλέον, οι δαπάνες που καλύφθηκαν από την ενίσχυση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο των ανταλλαγών δεν συμμορφώνονται με τον ορισμό των επιλέξιμων δαπανών όπως προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές (92), καθώς δεν επιβλήθηκε νομική ή συμβατική υποχρέωση στους ιδιώτες για χρήση της γης που έλαβαν μέσω της ανταλλαγής ως περιοχής προστασίας της φύσης. Αντιθέτως, όλα τα μέρη είχαν το δικαίωμα να ζητήσουν την αλλαγή της χρήσης της δασικής έκτασης σε οικοδομήσιμη γη και ορισμένα όντως ζήτησαν την εν λόγω μεταβολή.
(162)
Βάση για την απόδειξη του συμβιβάσιμου δεν μπορούν να αποτελέσουν ούτε οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα 2007-2013. Η Επιτροπή επισημαίνει εν προκειμένω ότι ο λόγος για τον οποίο οι βουλγαρικές αρχές προέβησαν στις εν λόγω ανταλλαγές δεν ήταν συγκεκριμένα η συμβολή στην περιφερειακή ανάπτυξη. Επιπλέον, οι επιλέξιμες δαπάνες δεν προσδιορίστηκαν και δεν καθορίστηκε ο τρόπος ελέγχου του χαρακτήρα κινήτρου της ενίσχυσης ούτε ο τρόπος διασφάλισης της τήρησης των εφαρμοστέων ανώτατων ορίων για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα.
(163)
Τέλος, στις συζητήσεις που προηγήθηκαν της έκδοσης της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, οι βουλγαρικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι οι ανταλλαγές πραγματοποιήθηκαν για την εκπλήρωση ενός σκοπού δημόσιας τάξης, ήτοι για την ενοποίηση της κυριότητας των δασικών εκτάσεων. Ακόμη και αν ήταν δυνατό να αποδειχθεί ότι η ενοποίηση των δασικών εκτάσεων αποτελεί στόχο κοινού συμφέροντος, πράγμα το οποίο αμφισβητείται, οι βουλγαρικές αρχές δεν απέδειξαν ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε ήταν απαραίτητη για την επίτευξη του σκοπού αυτού ούτε ότι τα μέσα που επελέγησαν ήταν τα πλέον κατάλληλα.
(164)
Επιπλέον, δεν απέδειξαν ότι τα μέτρα που επελέγησαν διασφάλιζαν τον περιορισμό της παρεχόμενης ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο για τη δημιουργία κινήτρων ώστε οι ιδιώτες να προβούν στις πράξεις ανταλλαγής. Αυτό, μεταξύ άλλων, είναι εμφανές από τις έντονες διακυμάνσεις των διοικητικών τιμών που προέκυψαν από τη χρήση της προαναφερόμενης μεθοδολογίας. Οι εν λόγω διοικητικές τιμές, όταν συγκριθούν με τις τιμές της αγοράς που παρασχέθηκαν από τις βουλγαρικές αρχές, δεν είναι συστηματικά υψηλότερες ή χαμηλότερες από τις τιμές της αγοράς κατά ένα παρόμοιο ποσοστό. Παραδείγματος χάριν, στις πράξεις του 2007, η διαφορά μεταξύ των τιμών της αγοράς και των διοικητικών τιμών για τα ιδιωτικά γεωτεμάχια κυμαινόταν από - 503,97 % έως + 89,91 % (93).
(165)
Τέλος, οι βουλγαρικές αρχές δεν απέδειξαν ότι οι πράξεις ανταλλαγής δεν νόθευσαν τον ανταγωνισμό σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον. Κατά συνέπεια, οι πράξεις ανταλλαγής δεν μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης.
(166)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο των πράξεων ανταλλαγής δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
7. ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΟΣΩΝ
(167)
Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, στις περιπτώσεις όπου κρατική ενίσχυση, η οποία χορηγήθηκε παράνομα, θεωρηθεί ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά, είναι υποχρεωτική η ανάκτηση της ενίσχυσης από τους δικαιούχους, εκτός εάν αυτό αντίκειται σε γενική αρχή του δικαίου. Στο άρθρο 14 παράγραφος 2 του εν λόγω κανονισμού ορίζεται ότι το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να ανακτηθεί, περιλαμβανομένων και των σχετικών τόκων, οι οποίοι υπολογίζονται από την ημερομηνία κατά την οποία η παράνομη ενίσχυση ετέθη στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής ανάκτησής της. Τέλος, στο άρθρο 14 παράγραφος 3 του κανονισμού ορίζεται ότι η ανάκτηση πραγματοποιείται αμελλητί και σύμφωνα με τις διαδικασίες της εθνικής νομοθεσίας του οικείου κράτους μέλους, εφόσον αυτές επιτρέπουν την άμεση και πραγματική εκτέλεση της απόφασης της Επιτροπής.
(168)
Ο σκοπός της ανάκτησης επιτυγχάνεται εφόσον η παράνομη ενίσχυση, καθώς και οι κατάλληλοι τόκοι υπερημερίας, επιστραφούν από τις επιχειρήσεις που επωφελήθηκαν από αυτήν. Με την επιστροφή αυτή, ο λαβών χάνει πράγματι το πλεονέκτημα το οποίο απολάμβανε στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του και τα πράγματα επανέρχονται στην προ της καταβολής κατάσταση (94). Παρότι το κράτος μέλος μπορεί να επιλέξει τα μέσα για την εκπλήρωση της υποχρέωσής του να ανακτήσει την παράνομη ενίσχυση, τα επιλεγόμενα μέτρα δεν μπορούν να θίγουν το περιεχόμενο και την αποτελεσματικότητα του ενωσιακού δικαίου. Ένα κράτος μέλος μπορεί να εκπληρώσει υποχρέωση ανάκτησης μόνο εάν τα επιλεγόμενα μέσα είναι κατάλληλα για την αποκατάσταση των συνήθων συνθηκών ανταγωνισμού οι οποίες νοθεύτηκαν με τη χορήγηση της παράνομης ενίσχυσης και συμμορφώνονται με τις σχετικές διατάξεις του ενωσιακού δικαίου (95).
(169)
Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι έχει διαπιστωθεί ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας χορήγησε παρανόμως κρατικές ενισχύσεις μέσω των πράξεων ανταλλαγής, θα πρέπει να υποχρεωθεί να ανακτήσει τις ενισχύσεις αυτές από τους δικαιούχους των εν λόγω πράξεων.
7.1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΚΤΗΘΟΥΝ ΟΙ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ
(170)
Οι παράνομες και ασυμβίβαστες ενισχύσεις πρέπει να ανακτώνται από τις επιχειρήσεις οι οποίες πράγματι επωφελήθηκαν από αυτές (96). Ωστόσο, όταν η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει, στην ίδια την απόφαση, όλες τις επιχειρήσεις που έχουν λάβει παράνομες και ασυμβίβαστες ενισχύσεις, ο προσδιορισμός αυτός πρέπει να πραγματοποιηθεί στην αρχή της διαδικασίας εφαρμογής από το οικείο κράτος μέλος, το οποίο θα πρέπει να εξετάσει μεμονωμένα την περίπτωση κάθε σχετικής επιχείρησης (97).
(171)
Στην παρούσα υπόθεση, οι δυνητικοί δικαιούχοι της ασυμβίβαστης κρατικής ενίσχυσης είναι τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που συμμετείχαν στις 132 πράξεις ανταλλαγής με τις βουλγαρικές αρχές κατά την υπό εξέταση περίοδο. Από την ομάδα αυτή, οι βουλγαρικές αρχές θα πρέπει να εξαιρέσουν τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που δεν νοούνται ως «επιχειρήσεις» κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, καθώς και τα πρόσωπα εκείνα τα οποία έλαβαν πλεονέκτημα από τις πράξεις ανταλλαγής στις οποίες συμμετείχαν το οποίο δεν υπερέβαινε συνολικά τα όρια που καθορίζονται στον κανονισμό για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας, υπό τον όρο ότι όσον αφορά τις πράξεις αυτές πληρούνται επίσης οι υπόλοιπες προϋποθέσεις που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό. Ως δικαιούχοι της παρανόμως χορηγηθείσας κρατικής ενίσχυσης από τους οποίους οι βουλγαρικές αρχές πρέπει να ανακτήσουν το πλεονέκτημα που τους χορηγήθηκε συνεπεία των πράξεων ανταλλαγής θα πρέπει να θεωρηθούν τα υπόλοιπα φυσικά και νομικά πρόσωπα που συμμετείχαν στις πράξεις αυτές.
7.2. ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(172)
Η Επιτροπή δεν υποχρεούται νομικώς να καθορίζει το ακριβές ύψος της ενίσχυσης που πρέπει να ανακτηθεί, ιδίως εάν δεν διαθέτει τα απαραίτητα στοιχεία για να το πράξει. Αντιθέτως, αρκεί η απόφαση της Επιτροπής να περιέχει στοιχεία βάσει των οποίων το κράτος μέλος να μπορεί να καθορίσει το προς ανάκτηση ποσό χωρίς υπερβολικές δυσχέρειες (98).
(173)
Όπως αναλύθηκε στην αιτιολογική σκέψη (147), η Επιτροπή θεωρεί ότι το κράτος μέλος θα πρέπει να χρησιμοποιήσει την ακόλουθη μεθοδολογία ως σημείο αφετηρίας για τον καθορισμό του ποσού της ασυμβίβαστης ενίσχυσης που πρέπει να ανακτηθεί από κάθε δικαιούχο:
i)
καθορισμός της διαφοράς μεταξύ της πραγματικής αγοραίας τιμής του ιδιωτικού δασοτεμαχίου και της διοικητικής τιμής του εν λόγω γεωτεμαχίου, η οποία καθορίστηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού για τις βασικές τιμές· και
ii)
καθορισμός της διαφοράς μεταξύ της πραγματικής αγοραίας τιμής του δημόσιου δασοτεμαχίου και της διοικητικής τιμής του εν λόγω γεωτεμαχίου, η οποία καθορίστηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού για τις βασικές τιμές.
Το αρχικό ποσό της κρατικής ενίσχυσης που ελήφθη ως αποτέλεσμα της πράξης ανταλλαγής ισούται με την τιμή της περίπτωσης ii) μείον την τιμή της περίπτωσης i).
Διόρθωση του αρχικού αυτού ποσού θα πρέπει να εφαρμοστεί στις περιπτώσεις εκείνες όπου δημόσιο γεωτεμάχιο υψηλότερης διοικητικής αξίας ανταλλάχθηκε με ιδιωτικό γεωτεμάχιο χαμηλότερης διοικητικής αξίας. Σύμφωνα με τις βουλγαρικές αρχές, στις περιπτώσεις αυτές ο δικαιούχος όφειλε να καταβάλει αποζημίωση στο κράτος για να καλυφθεί η διαφορά στην αξία των γεωτεμαχίων. Κατά συνέπεια, το αρχικό ποσό της ενίσχυσης θα πρέπει να μειωθεί κατά το ποσό της αποζημίωσης που καταβλήθηκε από τον δικαιούχο στις βουλγαρικές αρχές. Οι βουλγαρικές αρχές θα πρέπει στη συνέχεια να ανακτήσουν το ποσό που προκύπτει από τον εν λόγω δικαιούχο προκειμένου να αντισταθμιστεί το πλεονέκτημα που έλαβε ως αποτέλεσμα της πράξης ανταλλαγής.
(174)
Κατά τον καθορισμό των τιμών της αγοράς των εν λόγω γεωτεμαχίων θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η οικονομική αξία των εκτάσεων αυτών κατά τον χρόνο της ανταλλαγής. Από τις πληροφορίες που υπέβαλαν οι βουλγαρικές αρχές στις 29 Αυγούστου 2008 προκύπτει ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, είχαν ήδη κατασκευαστεί κτίρια και υποδομές σε δασοτεμάχια που ανήκαν στο κράτος πριν από την ανταλλαγή, ακόμη και αν το γεωτεμάχιο δεν είχε καταχωριστεί εκ νέου ως οικοδομήσιμη γη. Στις περιπτώσεις αυτές, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η αξία των κτιρίων και/ή των υποδομών αυτών θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται πλήρως στην αγοραία αξία του γεωτεμαχίου.
(175)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι βουλγαρικές αρχές έχουν ήδη στη διάθεσή τους τα στοιχεία που αφορούν τις διοικητικές τιμές που χρησιμοποιήθηκαν στις πράξεις ανταλλαγής, καθώς και τις τιμές της αγοράς όλων των υπό εξέταση γεωτεμαχίων κατά τον χρόνο των ανταλλαγών (99), και ως εκ τούτου δεν θα αντιμετωπίσουν υπερβολικές δυσχέρειες κατά τον προσδιορισμό των προς ανάκτηση ποσών με βάση τη μεθοδολογία που περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 173 (100).
(176)
Ωστόσο, στις περιπτώσεις όπου οι βουλγαρικές αρχές είναι σε θέση να εκφράσουν εύλογους προβληματισμούς ότι η μεθοδολογία αυτή δεν μπορεί να εφαρμοστεί ή από την εφαρμογή της προκύπτει ποσό το οποίο είναι προφανές ότι δεν αντικατοπτρίζει επαρκώς το ποσό της κρατικής ενίσχυσης που έλαβε ο δικαιούχος, μπορούν να αποφασίσουν να προβούν σε εκτίμηση των τιμών της αγοράς των γεωτεμαχίων που ανταλλάχθηκαν κατά τον χρόνο της ανταλλαγής χρησιμοποιώντας ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα, ο οποίος διαθέτει τα κατάλληλα προσόντα για τη διενέργεια τέτοιου είδους αποτιμήσεων και επιλέγεται με ανοικτή διαδικασία δημόσιου διαγωνισμού. Κατά τη διαμόρφωση της διαδικασίας για την επιλογή του εν λόγω εμπειρογνώμονα πρέπει να τηρούνται οι αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου η σύμβαση δεν υπερβαίνει τα κατώτατα όρια που ορίζονται στις οδηγίες της Ένωσης για τις δημόσιες συμβάσεις. Συγκεκριμένα, η διαδικασία του διαγωνισμού θα πρέπει: i) να δημοσιοποιηθεί δεόντως· ii) να βασιστεί σε αντικειμενικά κριτήρια επιλογής τα οποία θα γίνουν γνωστά εκ των προτέρων· και iii) να περιλαμβάνει την πληροφορία ότι, μετά το στάδιο της προεπιλογής, η τελική απόφαση θα ληφθεί με τη συμμετοχή εκπροσώπων των υπηρεσιών της Επιτροπής. Στις εξαιρετικές αυτές περιπτώσεις, οι βουλγαρικές αρχές πρέπει: i) να υποδείξουν το (τα) σχετικό(-ά) γεωτεμάχιο(-α)· ii) να αναφέρουν τους λόγους για τους οποίους είναι αναγκαία η διενέργεια ανεξάρτητης αποτίμησης στη συγκεκριμένη περίπτωση· και iii) να υποβάλουν στην Επιτροπή πρόταση όσον αφορά τον ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα (ο οποίος επιλέγεται με δημόσιο διαγωνισμό) για τον οποίον θα πρέπει να συμφωνήσουν η Επιτροπή και η Δημοκρατία της Βουλγαρίας.
(177)
Τέλος, δεδομένου ότι ο σκοπός της ανάκτησης είναι η επαναφορά στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από την ημερομηνία κατά την οποία εκτελέστηκε η πράξη ανταλλαγής, η Επιτροπή θεωρεί ότι, λόγω του εξαιρετικού χαρακτήρα των συμφωνιών ανταλλαγής που σχετίζονται με δασικές εκτάσεις οι οποίες δεν έχουν υποστεί εμπορική εκμετάλλευση, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας θα μπορούσε να συμμορφωθεί με την υποχρέωσή της για ανάκτηση της παρανόμως χορηγηθείσας ενίσχυσης μέσω αναίρεσης των επίμαχων πράξεων ανταλλαγής, η οποία θα συνίσταται στην εκ νέου ανταλλαγή των ίδιων γεωτεμαχίων. Ωστόσο, η ανάκτηση που θα πραγματοποιηθεί με τον τρόπο αυτό θα θεωρείται ορθή μόνο στις περιπτώσεις όπου δεν έχουν επέλθει σημαντικές αλλαγές στα σχετικά δημόσια και ιδιωτικά γεωτεμάχια από την ημερομηνία της πράξης ανταλλαγής. Στις περιπτώσεις αυτές, η Επιτροπής θα πρέπει να λάβει σχετική ενημέρωση για τα εν λόγω γεωτεμάχια εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, οι αντίστοιχες ανταλλαγές θα πρέπει να αναιρεθούν και θα πρέπει να παρασχεθεί απόδειξη της εν λόγω πράξης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης.
(178)
Σε όλες τις περιπτώσεις όπου απαιτείται ανάκτηση, η ανάκτηση θα εφαρμόζεται από τον χρόνο κατά τον οποίο χορηγήθηκε το πλεονέκτημα στους δικαιούχους, δηλαδή από την ημερομηνία της νομικής πράξης με την οποία χορηγήθηκε στους δικαιούχους το δικαίωμα ανταλλαγής των ιδιωτικών δασικών εκτάσεών τους με δημόσιες δασικές εκτάσεις.
(179)
Τα προς ανάκτηση ποσά πρέπει να περιλαμβάνουν τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση των δικαιούχων μέχρι την πραγματική ανάκτησή τους. Οι τόκοι θα πρέπει να υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής (101) και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 271/2008 της Επιτροπής (102) για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004.
(180)
Οι χρόνοι για την ανάκτηση των ποσών των κρατικών ενισχύσεων από μεμονωμένους δικαιούχους θα πρέπει να ακολουθούν όσο το δυνατόν περισσότερο τους χρόνους που προβλέπονται στην ανακοίνωση περί ανάκτησης (103). Σε κάθε περίπτωση οι προθεσμίες δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν αυτές που καθορίζονται στον πίνακα 5.
Πίνακας 5
Χρονοδιάγραμμα ανάκτησης
Χρόνος
Δράση
1.
εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας:
Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας πρέπει να ενημερώσει την Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που προγραμματίζει να λάβει ή έχει ήδη λάβει για την εφαρμογή της απόφασης, και συγκεκριμένα:
i)
να υποβάλει στην Επιτροπή κατάλογο όλων των ανταλλαγών που αφορά η ανάκτηση, αναφέροντας τα ακόλουθα στοιχεία:
-
τις διοικητικές και αγοραίες τιμές των ιδιωτικών και δημόσιων δασοτεμαχίων που ανταλλάχθηκαν (με βάση τα στοιχεία που παρείχε η Δημοκρατία της Βουλγαρίας στην υποβολή 2014/032997), πληροφορίες σχετικά με τις συμπληρωματικές πληρωμές αντιστάθμισης που καταβλήθηκαν σε κάθε πράξη, καθώς και το ποσό που προκύπτει και συνιστά το προς ανάκτηση ποσό της κρατικής ενίσχυσης·
-
το όνομα του ιδιώτη που συμμετείχε σε κάθε πράξη ανταλλαγής και τους λόγους για τους οποίους ο δικαιούχος αυτός θεωρείται ή δεν θεωρείται επιχείρηση·
ii)
να προσδιορίσει τις περιπτώσεις στις οποίες η ανάκτηση θα διενεργηθεί με βάση εκτίμηση από εμπειρογνώμονα των αγοραίων τιμών των δασοτεμαχίων κατά τον χρόνο που πραγματοποιήθηκε η ανταλλαγή (αιτιολογική σκέψη 176)·
iii)
να προσδιορίσει τις περιπτώσεις στις οποίες η ανάκτηση θα διενεργηθεί με αναίρεση της πράξης ανταλλαγής (αιτιολογική σκέψη 177).
2.
εντός τεσσάρων μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας:
Για τα γεωτεμάχια που αναφέρονται στο σημείο 1 ii) ανωτέρω η Δημοκρατία της Βουλγαρίας θα πρέπει να έχει διορίσει ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα για τη διενέργεια της αποτίμησης των εν λόγω γεωτεμαχίων. Ο εμπειρογνώμονας αυτός θα πρέπει να επιλεγεί μέσω ανοικτού δημόσιου διαγωνισμού και να διοριστεί με τη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής και κατόπιν πρότασης της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας.
3.
εντός επτά μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας:
Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας πρέπει να υποβάλει στην Επιτροπή την έκθεση αποτίμησης του ανεξάρτητου εμπειρογνώμονα για τα γεωτεμάχια που αναφέρονται στο σημείο 1 ii) ανωτέρω.
4.
εντός οκτώ μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας:
Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας θα πρέπει να έχει αποστείλει τις εντολές ανάκτησης σε όλους τους σχετικούς δικαιούχους, διευκρινίζοντας το ακριβές ποσό της ενίσχυσης που πρέπει να ανακτηθεί.
5.
εντός δώδεκα μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας:
Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας θα πρέπει να έχει προβεί στην ανάκτηση των ποσών ενίσχυσης για όλες τις σχετικές πράξεις ανταλλαγής.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση, η οποία χορηγήθηκε σε επιχειρήσεις στο πλαίσιο πράξεων ανταλλαγής δημόσιων δασικών εκτάσεων με ιδιωτικές δασικές εκτάσεις κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2007 έως τις 27 Ιανουαρίου 2009 και εφαρμόστηκε παρανόμως από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης, είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 2
Η μεμονωμένη ενίσχυση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο των πράξεων ανταλλαγής που αναφέρονται στο άρθρο 1 δεν συνιστούν ενίσχυση εφόσον, τη στιγμή που χορηγήθηκε, πληρούσε τις προϋποθέσεις που καθορίζει κανονισμός που έχει εκδοθεί σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98, ο οποίος ισχύει κατά τον χρόνο χορήγησης των ενισχύσεων.
Άρθρο 3
Η μεμονωμένη ενίσχυση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο των πράξεων ανταλλαγής που αναφέρονται στο άρθρο 1 και η οποία, κατά τον χρόνο χορήγησής της, πληρούσε τις προϋποθέσεις που ορίζει κανονισμός που έχει εκδοθεί σύμφωνα με το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 ή στο πλαίσιο άλλου εγκεκριμένου καθεστώτος ενισχύσεων είναι συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά μέχρι το ανώτατο όριο των εντάσεων ενίσχυσης που ισχύουν για το συγκεκριμένο είδος ενισχύσεων.
Άρθρο 4
1. Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας θα ανακτήσει την ασυμβίβαστη ενίσχυση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο των πράξεων ανταλλαγής που αναφέρονται στο άρθρο 1 από τους δικαιούχους.
2. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, η ασυμβίβαστη ενίσχυση μπορεί να ανακτηθεί από τους δικαιούχους με αναίρεση των πράξεων ανταλλαγής, στις περιπτώσεις στις οποίες δεν έχουν επέλθει σημαντικές αλλαγές τόσο στις δημόσιες όσο και στις ιδιωτικές δασικές εκτάσεις που αφορά η ανταλλαγή από την ημερομηνία της πράξης ανταλλαγής.
3. Τα προς ανάκτηση ποσά περιλαμβάνουν τόκους παραγόμενους από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση των δικαιούχων μέχρι τον χρόνο της πραγματικής τους ανάκτησης.
4. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 271/2008.
5. Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας, από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης, ακυρώνει όλες τις εκκρεμείς πληρωμές ενισχύσεων στο πλαίσιο των πράξεων ανταλλαγής που αναφέρονται στο άρθρο 1.
Άρθρο 5
1. Η ανάκτηση της ενίσχυσης που χορηγήθηκε βάσει του καθεστώτος που αναφέρεται στο άρθρο 1 είναι άμεση και εκτελεστέα.
2. Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας μεριμνά για την πλήρη εφαρμογή της παρούσας απόφασης εντός δώδεκα μηνών από την ημερομηνία της κοινοποίησής της.
Άρθρο 6
1. Εντός τεσσάρων μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποβάλλει στην Επιτροπή τα ακόλουθα στοιχεία:
α)
κατάλογο όλων των πράξεων ανταλλαγής, επισημαίνοντας τις εξής πληροφορίες:
-
τις διοικητικές τιμές και τις αγοραίες τιμές των ιδιωτικών και δημόσιων δασοτεμαχίων που ανταλλάχθηκαν, στοιχεία σχετικά με συμπληρωματικά χρηματικά ποσά που καταβλήθηκαν σε κάθε πράξη, καθώς και το προκύπτον ποσό της κρατικής ενίσχυσης,
-
το όνομα του ιδιώτη, δηλαδή του δικαιούχου της πράξης ανταλλαγής, που συμμετείχε σε κάθε πράξη και τους λόγους για τους οποίους ο δικαιούχος αυτός θεωρείται ή δεν θεωρείται επιχείρηση·
β)
προσδιορισμό των περιπτώσεων στις οποίες η ανάκτηση θα διενεργηθεί με βάση τις τιμές της αγοράς κατά τον χρόνο των πράξεων ανταλλαγής, όπως αναφέρονται στην υποβολή 2014/032997 της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας·
γ)
προσδιορισμό των περιπτώσεων στις οποίες η ανάκτηση θα διενεργηθεί με αναίρεση της πράξης ανταλλαγής·
δ)
προσδιορισμό των περιπτώσεων στις οποίες η ανάκτηση θα εφαρμοστεί με βάση τα ποσά που θα καθοριστούν από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα εκτιμητή, καθώς και έγγραφα που αποδεικνύουν τον διορισμό του εν λόγω ανεξάρτητου εμπειρογνώμονα, ο οποίος επιλέγεται με ανοικτό διαγωνισμό και διορίζεται με τη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής.
2. Εντός οκτώ μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποβάλλει στην Επιτροπή τα ακόλουθα στοιχεία:
α)
κατάλογο των δικαιούχων που έλαβαν ενισχύσεις στο πλαίσιο των πράξεων ανταλλαγής που αναφέρονται στο άρθρο 1 και το συνολικό ποσό ενίσχυσης που έλαβε καθένας εξ αυτών ως αποτέλεσμα των πράξεων αυτών·
β)
το συνολικό ποσό (αρχικό κεφάλαιο και τόκοι) που θα πρέπει να ανακτηθεί από κάθε δικαιούχο·
γ)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχει ήδη λάβει και έχει προγραμματίσει να λάβει προς συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση·
δ)
έγγραφα τα οποία αποδεικνύουν ότι οι δικαιούχοι έχουν λάβει εντολή επιστροφής της ενίσχυσης.
3. Εντός δώδεκα μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποβάλλει έγγραφα που αποδεικνύουν ότι οι ενισχύσεις έχουν ανακτηθεί στο ακέραιο από τους σχετικούς δικαιούχους.
4. Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας τηρεί ενήμερη την Επιτροπή σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που ελήφθησαν για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης έως ότου ολοκληρωθεί η ανάκτηση της ενίσχυσης που χορηγήθηκε στο πλαίσιο των πράξεων ανταλλαγής που αναφέρονται στο άρθρο 1, υποβάλλοντας εκθέσεις σε διμηνιαία βάση. Υποβάλλει αμέσως, κατόπιν απλού αιτήματος της Επιτροπής, στοιχεία σχετικά με τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί και προγραμματιστεί για τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση. Παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά των ενισχύσεων και των τόκων που έχουν ήδη ανακτηθεί από τους δικαιούχους.
Άρθρο 7
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας.
Βρυξέλλες, 5 Σεπτεμβρίου 2014.