ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 16. října 2013
o státní podpoře SA.18211 (C 25/2005) (ex NN 21/2005) poskytnuté Slovenskou republikou ve prospěch společnosti Frucona Košice, a. s.
(oznámeno pod číslem C(2013) 6261)
(Pouze slovenské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2014/342/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
po výzvě, aby zúčastněné strany předložily své připomínky v souladu s uvedenými ustanoveními (2), a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
1. ŘÍZENÍ PŘED KOMISÍ
(1)
Dopisem ze dne 15. října 2004, zaevidovaným 25. října 2004, obdržela Komise stížnost týkající se údajné nezákonné státní podpory ve prospěch společnosti Frucona Košice, a. s. Stěžovatel zaslal doplňující informace dne 3. února 2005. Setkání se stěžovatelem se uskutečnilo dne 24. května 2005.
(2)
Komise na základě informací poskytnutých stěžovatelem požádala Slovensko dopisem ze dne 6. prosince 2004, aby ji o sporném opatření informovalo. Slovensko odpovědělo dopisem ze dne 4. ledna 2005, zaevidovaným dne 17. ledna 2005, ve kterém informovalo Komisi o možné nezákonné podpoře poskytnuté ve prospěch společnosti Frucona Košice, a. s., v souvislosti s vyrovnáním s věřiteli a požádalo Komisi o schválení této podpory jako podpory na záchranu společnosti ve finančních obtížích. Slovensko předložilo doplňující informace v dopise ze dne 24. ledna 2005 zaevidovaném dne 28. ledna 2005. Komise požádala o doplňující informace dopisem ze dne 9. února 2005, na který obdržela odpověď v dopise ze dne 4. března 2005, zaevidovaném dne 10. března 2005. Setkání se slovenskými orgány se uskutečnilo dne 12. května 2005.
(3)
Dopisem ze dne 5. července 2005 Komise informovala Slovensko, že se ve věci výše uvedené podpory rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU.
(4)
Rozhodnutí Komise zahájit řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (3). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby předložily připomínky k opatření.
(5)
Slovenské orgány předložily připomínky dopisem ze dne 10. října 2005, zaevidovaným 17. října 2005. Komise obdržela připomínky od jedné zúčastněné strany (od příjemce) v dopise ze dne 24. října 2005, zaevidovaném dne 25. října 2005. Postoupila je Slovensku, které dostalo příležitost reagovat; připomínky Slovenska byly zaslány v dopise ze dne 16. prosince 2005, zaevidovaném dne 20. prosince 2005. Setkání s příjemcem, na kterém dostal příležitost se k záležitosti vyjádřit, se uskutečnilo dne 28. března 2006. Slovensko předložilo doplňující informace v dopise ze dne 5. května 2006, zaevidovaném dne 8.května 2006.
(6)
Komise přijala dne 7. června 2006 rozhodnutí (4), kterým nařídila navrácení podpory. Od tohoto data a v rámci kontaktů Komise se slovenskými orgány v souvislosti s provedením uvedeného rozhodnutí byl Komisi oznámen výsledek vnitrostátního soudního řízení týkajícího se výše dluhu, na niž se má vztahovat vyrovnání s věřiteli. V tomto rozhodnutí by se tyto informace měly zohlednit.
2. ŘÍZENÍ PŘED TRIBUNÁLEM
(7)
Společnost Frucona Košice, a.s., se dne 12. ledna 2007 proti rozhodnutí odvolala k Tribunálu. Mimo jiné napadla tvrzení, že odpis daňového dluhu představuje státní podporu, přičemž argumentovala, že uvedené odepsání je v souladu se zásadou věřitele v tržním hospodářství. Rozsudkem ze dne 7. prosince 2010 (věc T-11/07) Tribunál zamítl argumenty žadatele a potvrdil rozhodnutí Komise s odůvodněním, že konkurzní řízení by bylo pro stát výhodnější než vyrovnání s věřiteli.
3. ŘÍZENÍ PŘED SOUDNÍM DVOREM
(8)
Společnost Frucona Košice, a.s., se odvolala proti rozsudku Tribunálu k Soudnímu dvoru, přičemž argumentovala zejména tím, že Tribunál správně neposoudil, jakým způsobem Komise použila kritérium soukromého věřitele, a že se Tribunál nepřípustně snažil vydávat své vlastní odůvodnění, pokud jde o kritérium soukromého věřitele (věc C-73/11 P), za odůvodnění Komise.
(9)
Soudní dvůr dne 24. ledna 2013 rozsudek Tribunálu zrušil. Soudní dvůr dospěl k závěru, že Komise se tím, že v rámci svého posouzení kritéria soukromého věřitele nezohlednila délku trvání konkurzního řízení, dopustila zjevně nesprávného posouzení, nebo pokud Komise tuto okolnost zohlednila, své rozhodnutí dostatečně nezdůvodnila. Věc se vrátila Tribunálu, aby rozhodl o důvodech žaloby společnosti týkajících se daňové exekuce, které před ním byly v řízení vzneseny a o nichž nerozhodl.
4. ZRUŠENÍ
(10)
S ohledem na rozsudek Soudního dvora a s cílem napravit jím zjištěné nedostatky Komise proto považuje za vhodné zrušit původní rozhodnutí ze dne 7. června 2006 a nahradit ho tímto rozhodnutím.
II. PODROBNÝ POPIS PODPORY
1. PŘÍSLUŠNÝ PODNIK
(11)
Příjemcem finanční podpory je společnost Frucona Košice, a. s. (dále jen „příjemce“), která v době předmětných událostí působila v oblasti výroby lihu a lihovin, nealkoholických nápojů, konzervovaného ovoce a zeleniny a octa. Po ztrátě licence příjemce líh ani lihoviny již nevyráběl. Nadále však působil v oblasti velkoobchodu s lihem a lihovinami. Společnost se nachází v regionu způsobilém pro poskytnutí regionální podpory podle čl 107 odst. 3 písm. a) SFEU.
(12)
Příjemce v době předmětných událostí zaměstnával přibližně 200 osob. Příjemce ve svých připomínkách k rozhodnutí o zahájení řízení ve věci formálního šetření poskytl Komisi údaje o obratu (včetně spotřebních daní a DPH), které jsou uvedeny v následující tabulce.
Tabulka 1
Obrat v různých odvětvích výroby včetně spotřebních daní a DPH (SKK)
2002
2003
2004
Ocet
28 029 500
27 605 100
11 513 600
Ovocná a zeleninová výroba
37 112 500
32 584 500
22 696 400
Zelí
2 878 340
503 030
201 310
Sycené nealkoholické nápoje
9 373 800
17 601 600
17 560 100
Nesycené nealkoholické nápoje
2 877 700
6 420 420
7 920 010
Džusy - 100 %
51 654 900
43 421 600
22 706 600
Lihoviny
696 193 500
743 962 700
728 837 400
Jablečné víno
1 495 640
106 360
0
Sirup
5 928 100
6 502 920
5 199 540
Jiné výrobky/služby
59 476 000
99 635 000
63 680 000
CELKEM
895 019 980
978 343 230
880 314 960 (5)
(13)
Tyto údaje se velmi liší od údajů, které Komise obdržela od slovenských orgánů a které byly uvedeny v rozhodnutí o zahájení řízení ve věci formálního šetření (6). Slovenské orgány v reakci na připomínky příjemce po zahájení řízení ve věci formálního šetření nevyslovily námitky proti přesnosti výše uvedených údajů. Podle slovenských orgánů příjemce splňuje kritéria pro střední podnik.
2. UPLATNITELNÉ VNITROSTÁTNÍ PRÁVNÍ PŘEDPISY
(14)
Sporným opatřením je odpis daňového dluhu Daňovým úřadem Košice IV (dále jen „daňový úřad“) v rámci takzvaného vyrovnání s věřiteli. Tuto činnost upravuje zákon č. 328/91 Z. z. o konkurzu a vyrovnání (dále jen „zákon o konkurzu“).
(15)
Vyrovnání s věřiteli (dále jen „vyrovnání“ nebo „vyrovnací řízení“) je řízení za dohledu soudu, jehož cílem je, podobně jako v případě konkurzního řízení, urovnat finanční situaci společností v úpadku (7). V konkurzním řízení společnost zanikne a její aktiva se buď prodají novému vlastníkovi, nebo se společnost zlikviduje. Na rozdíl od toho ve vyrovnacím řízení společnost v úpadku pokračuje v činnosti beze změny vlastníka.
(16)
Vyrovnací řízení iniciuje společnost v úpadku. Cílem tohoto řízení je dosáhnout dohody s věřiteli (dále jen „vyrovnání s věřiteli“) v tom smyslu, že společnost v úpadku uhradí část svého dluhu a zbytek se odepíše. Tuto dohodu musí schválit soud vykonávající dohled.
(17)
Věřitelé, jejichž pohledávky jsou zajištěné, například zástavním právem, vystupují jako oddělení věřitelé. Aby byl návrh na vyrovnání přijat, musí všichni oddělení věřitelé hlasovat v jeho prospěch, zatímco v případě ostatních věřitelů stačí kvalifikovaná většina. Jinými slovy, oddělení věřitelé hlasují jednotlivě a mají právo návrh vetovat.
(18)
Oddělení věřitelé mají privilegovanou pozici i v konkurzním řízení. Pohledávky oddělených věřitelů je možné uspokojit kdykoliv během konkurzního řízení a výnosy z prodeje zajištěných aktiv v konkurzním řízení by měly být použity výhradně na splacení pohledávek oddělených věřitelů. Pokud není možné z tohoto prodeje pokrýt veškeré pohledávky oddělených věřitelů, zbývající části se zařadí do druhé skupiny k pohledávkám ostatních věřitelů. V druhé skupině se věřitelé uspokojují poměrným způsobem.
(19)
Podle zákona o konkurzu musí společnost, která žádá o vyrovnání s věřiteli, soudu předložit seznam opatření týkajících se reorganizace společnosti a průběžného financování činnosti společnosti po tomto vyrovnání.
(20)
Podle zákona č. 511/92. Z. z. o správě daní a poplatků a o změnách v soustavě územních finančních orgánů (dále jen „zákon o správě daní“) má společnost možnost požádat daňové orgány o odklad platby daní. Z odložené částky se účtuje úrok a odložený dluh musí být zajištěný.
(21)
Zákon o správě daní upravuje i daňovou exekuci, jejíž cílem je uspokojit daňové pohledávky státu prodejem nemovitého majetku, movitého majetku nebo podniku jako celku.
3. SKUTKOVÝ STAV
(22)
Příjemce od listopadu 2002 do listopadu 2003 využil možnost odkladu svého závazku zaplatit spotřební daň z lihu, kterou umožňuje zákon o správě daní (8). Odložený dluh celkem dosáhl částky 477 015 759 SKK (12,6 milionu EUR). Než daňový úřad souhlasil s odkladem těchto plateb, zajistil v souladu se zákonem všechny své pohledávky aktivy příjemce. Slovenské orgány uvádějí, že hodnota tohoto zajištění na základě účetní evidence příjemce činila 397 476 726 SKK (10,5 milionu EUR). Příjemce však tvrdí, že hodnota tohoto zajištění představovala podle odhadu znalců z konce roku 2003 částku 193 940 000 SKK (5 milionů EUR). Taková je podle příjemce hodnota zajištěných aktiv (movitého majetku, nemovitostí a pohledávek) vyjádřená v takzvaných znaleckých cenách.
(23)
Od 1. ledna 2004 změněný a doplněný zákon o správě daní omezil možnost žádat o odklad daně na jedenkrát ročně. Příjemce využil této možnosti v případě spotřební daně za prosinec 2003, jež byla splatná v lednu 2004. Nebyl však schopen uhradit nebo odložit spotřební daň za leden 2004, splatnou 25. února 2004. V důsledku toho se příjemce stal společností v úpadku ve smyslu zákona o konkurzu. Příjemce tak přišel o licenci na výrobu a zpracování lihu.
(24)
Dne 8. března 2004 se příjemce obrátil na příslušný krajský soud s návrhem na vyrovnání. Krajský soud povolil vyrovnací řízení usnesením z 29. dubna 2004 poté, co zjistil, že jsou splněny všechny zákonné podmínky potřebné pro tato řízení. Na slyšení dne 9. července 2004 věřitelé hlasovali ve prospěch vyrovnání navrhnutého příjemcem. Vyrovnání bylo potvrzeno dne 14. července 2004 usnesením krajského soudu vykonávajícího dohled.
(25)
V srpnu 2004 se daňový úřad proti tomuto potvrzujícímu usnesení soudu odvolal. Nejvyšší soud usnesením z 25. října 2004 rozhodl, že odvolání není možné, a prohlásil usnesení krajského soudu, kterým krajský soud potvrdil vyrovnání, za právoplatné a vykonatelné ode dne 23. července 2004. Později generální prokurátor proti usnesení krajského soudu podal návrh na zahájení mimořádného dovolacího řízení.
(26)
Věřitelé včetně daňového úřadu se dohodli s příjemcem na tomto vyrovnání: 35 % dluhu zaplatí příjemce do jednoho měsíce od nabytí platnosti dohody s věřiteli a zbývajících 65 % dluhu věřitelé odpustí. Se všemi věřiteli se proto nakládalo stejně. Konkrétní částky pro jednotlivé věřitele jsou uvedeny v následující tabulce.
Tabulka 2
Stav dluhů příjemce před vyrovnacím řízením a po něm (SKK)
Věřitel
Dluh před
vyrovnáním
Dluh po
vyrovnání (9)
Odepsaná částka
Veřejný
Daňový úřad
640 793 831
224 277 841
416 515 990
Soukromý
Tetra Pak, a. s.
1 004 208
351 498
652 710
MTM-obaly, s. r. o.
317 934
111 277
206 657
Merkant, družstvo
332 808
116 483
216 325
Vetropack, s. r. o.
2 142 658
749 930
1 392 728
CELKEM
644 591 439 (10)
225 607 029
418 984 410
(27)
Pohledávky daňového úřadu, které byly zahrnuty do vyrovnacího řízení, představovaly 640 793 831 SKK (16,86 milionu EUR) a tvořily je především neuhrazená spotřební daň za období od května 2003 do března 2004, DPH za období od ledna do dubna 2004 a připočtené pokuty a úroky. Pohledávky odpuštěné daňovým úřadem činily 416 515 990 SKK (11 milionů EUR). Vyrovnání daňovému úřadu přineslo 224 277 841 SKK (5,86 milionu EUR).
(28)
Daňový úřad vystupoval ve vyrovnacím řízení jako oddělený věřitel a jako takový hlasoval samostatně. Aby mohlo dojít k vyrovnání, daňový úřad musel proto hlasovat v jeho prospěch. Privilegované postavení daňového úřadu bylo způsobeno tím, že některé jeho pohledávky byly zajištěné v souvislosti s odkladem daňového dluhu příjemce v letech 2002 a 2003 (viz 17. bod odůvodnění). Všichni ostatní věřitelé hlasovali ve prospěch navrhovaného vyrovnání. Jejich pohledávky byly běžné nezajištěné obchodní pohledávky.
(29)
Příjemce ve svém návrhu na vyrovnání popsal v souladu s požadavky zákona o konkurzu reorganizační opatření týkající se výroby, distribuce a pracovních sil (včetně propuštění přebytečných zaměstnanců).
(30)
V organizační oblasti a v oblasti pracovních sil příjemce plánoval tato opatření: vytvoření univerzální výrobní skupiny pro všechny výrobní činnosti, reorganizaci svých dopravních prostředků vyřazením vozidel s nejnižší zůstatkovou hodnotou a reorganizaci obchodních činností. K těmto opatřením se mělo připojit propuštění 50 zaměstnanců v období od března do května 2004. Dalších 50 zaměstnanců mělo v tomtéž období pracovat s 60 % měsíční sazbou.
(31)
Pokud jde o výrobní a technickou oblast, příjemce uvedl, že jelikož společnost přišla o licenci na výrobu lihu, příslušné výrobní zařízení od dubna 2004 pronajme. Příjemce plánoval snížení nebo ukončení výroby některých nerentabilních nealkoholických nápojů a uvedl, že jakémukoli zavedení nového výrobku v této kategorii bude předcházet analýza ziskovosti jeho výroby.
(32)
Příjemce dále uvádí následující opatření: restrukturalizace nákladů, která by měla být důsledkem nižších výrobních nákladů, protože byla ukončena výroba lihu, a zrušení části vlastní dopravy společnosti; prodej starých zařízení do šrotu.
(33)
Příjemce plánoval i prodej administrativní budovy, prodejny a rekreační budovy a uvedl možnost prodat nebo pronajmout výrobní zařízení na výrobu octa. Slovenské orgány v připomínkách k rozhodnutí zahájit řízení ve věci formálního šetření potvrdily, že prodej administrativní budovy, prodejny a rekreační budovy se neuskutečnil.
(34)
Příjemce plánoval intenzívní prodej svých zásob hotových výrobků (11).
(35)
Podle tohoto návrhu měl příjemce financovat vyrovnání z vlastních zdrojů (prodej zásob) ve výši 110 milionů SKK a prostřednictvím externího financování ve formě úvěru z obchodní banky ve výši 100 milionů SKK. Podle informací předložených příjemcem v reakci na zahájení řízení ve věci formálního šetření byl splatný dluh nakonec pokryt příjmy z emise nových akcií (21 milionů SKK; 0,56 milionu EUR), příjmy z prodeje zásob (110 milionů SKK; 2,9 milionu EUR) a díky dodavatelskému úvěru od společnosti Old Herold, s. r. o. (100 milionů SKK; 2,6 milionu EUR). Splatnost faktur Old Herold, s. r. o., činila 40 dní, což podle příjemce byla vzhledem k jeho kritické situaci dlouhá doba. Tato delší splatnost umožnila příjemci shromáždit potřebnou hotovost.
(36)
Slovenské orgány Komisi informovaly po zahájení řízení ve věci formálního šetření, že na základě dohody s věřiteli byla dne 17. prosince 2004 daňovému úřadu uhrazena částka ve výši 224 277 841 SKK. Slovenské orgány potvrdily, že do ukončení řízení před Evropskou komisí pozastavily odepsání dluhu schválené ve vyrovnacím řízení.
(37)
V rámci kontaktů v souvislosti s provedením rozhodnutí Komise, jímž bylo nařízeno navrácení podpory, slovenské orgány informovaly Komisi o výsledku mimořádného dovolacího řízení uvedeného ve 25. bodě odůvodnění: Nejvyšší soud Slovenské republiky rozhodnutím ze dne 27. dubna 2006 částečně zrušil rozhodnutí příslušného krajského soudu ze dne 14. července 2004, jímž byla potvrzena dohoda s věřiteli, s odůvodněním, že do vyrovnání byly chybně zahrnuty nedoplatky silniční daně ve výši 424 490 SKK Ve zbývající části Nejvyšší soud dovolání zamítl. Rozhodnutím ze dne 18. srpna 2006 příslušný krajský soud rozhodnutí Nejvyššího soudu ze dne 27. dubna 2006 vykonal a stanovil, že opravená částka dluhu splatná daňovému úřadu činí 640 369 341,4 SKK (z čehož 35 % činí částka 224 129 269,1 SKK).
III. ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ PODLE ČL. 108 ODST. 2 SFEU
(38)
Komise ve svém rozhodnutí zahájit řízení ve věci formálního šetření vyslovila pochybnosti o tom, že sporné odepsání daně nepředstavuje státní podporu. Komise dospěla k závěru, že postup daňového úřadu v rámci vyrovnacího řízení nesplňuje kritérium věřitele v tržním hospodářství. Komise zejména usoudila, že daňový úřad byl v porovnání s ostatními věřiteli v právně odlišné situaci, jelikož vlastnil zajištěné pohledávky a měl možnost iniciovat daňovou exekuci. Komise vyslovila pochybnost, že vyrovnací řízení, v porovnání s konkurzním řízením nebo daňovou exekucí, vedlo pro stát k nejlepšímu možnému výsledku.
(39)
Komise dále vyslovila pochybnosti o slučitelnosti sporné podpory s vnitřním trhem. Nejprve vyslovila pochybnosti, že podporu je možno považovat za slučitelnou jako podporu na záchranu, jak tvrdily slovenské orgány. Podporou na záchranu může být jen podpora likvidity ve formě úvěrových záruk nebo úvěrů. Sporné opatření je však odepsáním dluhu, což odpovídá nenávratnému grantu. Toto opatření navíc bylo provedeno bez příslibu, že do šesti měsíců od schválení opatření na záchranu příjemce předloží plán restrukturalizace nebo plán likvidace, nebo podporu v celé výši splatí.
(40)
Komise dále zkoumala slučitelnost sporného opatření jakožto pomoci na restrukturalizaci a vyslovila pochybnosti o splnění dvou hlavních podmínek: existence plánu restrukturalizace, který v přiměřené době zajišťuje návrat k dlouhodobé životaschopnosti, a omezení podpory na nezbytné minimum.
IV. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(41)
Příjemce kromě informací o skutkovém stavu uvedených v části II předložil následující připomínky.
(42)
Příjemce tvrdí, že důvodem jeho finančních těžkostí na začátku roku 2004 byla změna zákona o správě daní, která omezila možnost požádat o odklad daní pouze na jedenkrát za rok. To byla pro příjemce významná změna, protože se podle svého vyjádření v předchozích letech na tento mechanismus spoléhal.
(43)
Pokud jde o samotný případ, příjemce za prvé tvrdil, že Komise nemá pravomoc zkoumat sporné opatření, neboť toto opatření nabylo účinnosti před datem přistoupení a nebylo po přistoupení uplatitelné. Opatření údajně nabylo účinnosti před přistoupením, protože vyrovnací řízení bylo zahájeno 8. března 2004, a jak tvrdí příjemce, bylo schváleno soudem 29. dubna 2004, tedy před vstupem Slovenské republiky do Evropské unie. Daňové úřady dále údajně v rámci jednání před zahájením vyrovnacího řízení daly najevo souhlas s navrhovaným vyrovnáním. V prosinci 2003 se uskutečnilo setkání s Daňovým ředitelstvím Slovenské republiky a daňový úřad zaslal dne 3. února 2004 příjemci dopis, v němž údajně potvrdil možnost postupu formou vyrovnání.
(44)
Příjemce dále tvrdil, že v případě, že Komise zastává názor, že má pravomoc jednat, nepředstavuje sporné opatření státní podporu, neboť je splněna zásada věřitele v tržním hospodářství.
(45)
Za prvé, příjemce tvrdí, že srovnání vyrovnacího řízení s daňovou exekucí je zavádějící, neboť zahájení prvního vylučuje nebo pozastavuje druhé. Daňový úřad proto nemohl zvolit daňovou exekuci. Příjemce dále tvrdí, že pokud by dobrovolně neinicioval vyrovnací řízení, měl by podle právních předpisů o platební neschopnosti za několik týdnů nebo měsíců zákonnou povinnost zahájit konkurzní nebo vyrovnací řízení.
(46)
Za druhé, příjemce tvrdí, že rozhodnutí státu vyhnout se konkurzu a namísto toho hledat řešení prostřednictvím vyrovnacího řízení bylo splněním kritéria věřitele v tržním hospodářství. Příjemce jako důkaz předkládá potvrzení dvou auditorů a jednoho konkurzního správce, že daňový úřad získá více a rychleji prostřednictvím vyrovnacího řízení, než pokud by se rozhodl pro konkurzní řízení. Příjemce předkládá i další materiály a statistiky, které mají potvrdit, že konkurzní řízení na Slovensku trvá průměrně 3 roky až 7 let a přináší jen velmi omezený výnos z prodeje aktiv (12).
(47)
Příjemce svou analýzu opírá o zprávu auditorské společnosti EKORDA ze dne 7. července 2004, kterou měl daňový úřad údajně k dispozici před hlasováním věřitelů dne 9. července 2004. Nebyl však předložen žádný důkaz, který by to potvrzoval.
(48)
Podle zprávy společnosti EKORDA by příjmy z prodeje aktiv v případě konkurzu činily nanejvýš 204 milionů SKK (5,3 milionu EUR) a po odečtení různých poplatků ve výši 45 milionů SKK pouze 159 milionů SKK (4,2 milionu EUR). Příjemce sám opravil částku poplatků, které by bylo třeba odečíst (36 milionů SKK) a dospěl k částce 168 milionů SKK (4,4 milionu EUR). I kdyby daňový úřad jako jediný oddělený věřitel a jako největší věřitel získal z těchto příjmů většinu, stále by to bylo méně než to, co daňový úřad získal po vyrovnání.
(49)
Společnost EKORDA použila jako základ účetní hodnotu - k 31. březnu 2004 - základního majetku, zásob, hotovosti a upravených krátkodobých pohledávek, přičemž zohlednila jejich nedobytnost a nízkou bonitu. Společnost EKORDA upravila nominální hodnotu aktiv příjemce takzvaným koeficientem zpeněžení pro každou složku aktiv v případě prodeje v rámci konkurzního řízení (45 % u základního jmění, 20 % u zásob a krátkodobých pohledávek a 100 % u hotovosti).
(50)
Společnost EKORDA uvádí budoucí daňové příjmy z činnosti příjemce (13), ale i rozvoj zaměstnanosti v regionu a rozvoj potravinářského průmyslu na Slovensku jako velmi významné faktory ovlivňující rozhodnutí zachovat existenci příjemce.
(51)
Příjemce uvádí ještě další dvě zprávy. Auditorka Marta Kochová dospěla k závěru, že maximální příjem z prodeje aktiv, která však nebyla oceněná, by činil 100 milionů SKK (2,6 milionu EUR), respektive po odečtení poplatků ve výši 22 milionů SKK pouze 78 milionů SKK (2 miliony EUR). Konkurzní správkyně paní Holovačová údajně uvádí, že podle jejího názoru je vyrovnací řízení pro věřitele obecně výhodnější než konkurz. Jedním z aspektů je skutečnost, že věřitel má zájem na tom, aby dlužník pokračoval v hospodářské činnosti (budoucí příjmy z obchodu a z daní).
(52)
Za třetí, příjemce tvrdí, že by se měly zohlednit dlouhodobé aspekty, například budoucí daňové příjmy. Judikatura vylučující společensko-politické aspekty z kritéria věřitele v tržním hospodářství (14) se údajně neuplatňuje, když veřejný orgán zohledňuje výpočet budoucích daňových příjmů. Podle příjemce je tu situace veřejného orgánu analogická se situací věřitele v tržním hospodářství, který je dodavatelem, který má zájem na přežití klienta. Příjemce poté poukazuje na judikaturu týkající se zásady investora v tržním hospodářství.
(53)
Příjemce dospěl k závěru, že kritérium věřitele v tržním hospodářství bylo splněno a sporné opatření nepředstavuje státní podporu.
(54)
Pokud by však Komise dospěla k jinému závěru, příjemce tvrdí, že sporné opatření je slučitelné jako podpora na restrukturalizaci. Tvrdí, že daňový úřad před souhlasem s vyrovnáním prověřil způsobilost obchodního plánu příjemce z hlediska obnovy dlouhodobé životaschopnosti. Absence formálního plánu restrukturalizace je podle vyjádření příjemce v situaci, kdy Komise posuzuje případ ex post, irelevantní, neboť Komise se již může přesvědčit, zda se příjemce skutečně stal životaschopným. Příjemce však též usuzuje, že v situaci posouzení ex ante je podrobný plán restrukturalizace nevyhnutelný. Příjemce dále krátce popisuje přijatá restrukturalizační opatření: zvýšení vlastního kapitálu, propuštění zaměstnanců, prodej zásob. Příjemce zastává názor, že zastavení výroby lihu a lihovin a pronájem výrobních aktiv společnosti Old Herold, s. r. o., vlastně představují restrukturalizační opatření. I když zastavení bylo původně zapříčiněno ztrátou licence, příjemce po vyrovnání nepožádal o novou licenci.
(55)
Podle příjemce byl splněn i požadavek významnosti jeho příspěvku na restrukturalizaci.
(56)
Příjemce dále tvrdí, že skutečnost, že podniká v podporovaném regionu a je jedním z největších regionálních zaměstnavatelů, by se při uplatňování usměrnění vztahujících se na podporu na restrukturalizaci měla rovněž zohlednit.
V. PŘIPOMÍNKY SLOVENSKÉ REPUBLIKY
(57)
Slovenské orgány v reakci na zahájení řízení ve věci formálního šetření vyslovily některé připomínky ke skutkovému stavu, které již byly uvedeny v části II.
(58)
Slovenské orgány potvrdily, že daňový úřad v době hlasování po vyrovnacím řízení nezohlednil aspekt státní podpory. Daňový úřad nepovažoval vyrovnání za formu státní podpory, a proto od příjemce nebylo požadováno předložení plánu restrukturalizace, který je odlišný od obchodního plánu předloženého soudu podle právních předpisů upravujících platební neschopnost.
(59)
V reakci na připomínky předložené příjemcem uvedly slovenské orgány následující připomínky.
(60)
Slovenské orgány by připomínky příjemce o průměrné délce konkurzního řízení a průměrném výnosu z prodeje aktiv v konkurzním řízení nevztahovaly na tento případ. Podle nich, vzhledem k malému počtu věřitelů a existenci majetku s kladnou likvidační hodnotou, která převyšuje sumu uhrazenou státu po vyrovnání, by se konkurzní řízení uskutečnilo v kratší než průměrné lhůtě a výnos daňového úřadu by byl vyšší než v případě vyrovnání. Místní daňový úřad provedl šetření ve společnosti dne 21. června 2004 a zjistil, že k 17. červnu 2004 měl příjemce hotovost ve výši 161,3 milionu SKK, pohledávky ve výši 62,8 milionu SKK, zásoby lihu a lihovin v hodnotě 84 milionů SKK a neoběžný majetek s účetní hodnotou 200 milionů SKK.
(61)
Slovenské orgány zastávají názor, že daňová exekuce byla pro daňový úřad reálnou alternativou. Potvrzují, že daňový úřad měl možnost iniciovat takové řízení před zahájením vyrovnacího řízení, a to i v případě, že by soud odmítl potvrdit vyrovnání (protože daňový úřad by jako oddělený věřitel nehlasoval v jeho prospěch).
(62)
Slovenské orgány nesouhlasí s tvrzením příjemce, že jeho finanční těžkosti byly způsobeny změnou zákona o správě daní. Podle slovenských orgánů byly finanční těžkosti příjemce způsobeny finanční strategií využívání nepřímých daní při vykonávání jeho podnikatelské činnosti. Příjemce měl namísto toho prostě inkasovat daně od svých klientů a odevzdat je do státního rozpočtu.
(63)
Slovenské orgány nesouhlasí s tím, že setkání s Daňovým ředitelstvím Slovenské republiky v prosinci 2003 je důkazem o předběžném souhlasu daňového úřadu s vyrovnáním. Předložily dopis ze dne 6. června 2004 od Daňového ředitelství Slovenské republiky adresovaný daňovému úřadu, v němž se uvádí, že daňový úřad by neměl souhlasit s vyrovnáním navrhovaným příjemcem, neboť není pro stát příznivé. Tento dopis se odvolával na jiný dopis obecnější povahy od ministra financí ze dne 15. ledna 2004 adresovaný Daňovému ředitelství Slovenské republiky, v němž se ředitelství žádá, aby zajistilo, že nebudou schváleny žádné takové návrhy na vyrovnání s věřiteli, které by znamenaly odepsání daňových pohledávek daňovými úřady. Slovenské orgány dále interpretovaly dopis ze dne 3. února 2004, na který poukazoval příjemce (viz 43. bod odůvodnění), jako jasně explicitně nesouhlasící s vyrovnáním ve výši 35 %.
(64)
Slovenské orgány tvrdí, že příjemce nezaplatil spotřební daně ve stanoveném odkladu od ledna 2001 do března 2004 a na své daňové povinnosti pravidelně uplatňoval odklad.
(65)
Podle slovenských orgánů výrazné rozdíly v odhadech dvou auditorských zpráv (viz 48. a 51. bod odůvodnění) vzbuzují pochybnosti o důvěryhodnosti obou zpráv. Orgány mají pochybnosti zejména o koeficientu zpeněžení přiřazeném společností EKORDA oběžným aktivům. Tento koeficient by měl být vyšší než 20 %.
(66)
A nakonec podle slovenských orgánů příjemce nevypracoval realizovatelný plán restrukturalizace a opatření navrhovaná v souvislosti s vyrovnacím řízením nelze považovat za restrukturalizační opatření.
VI. HODNOCENÍ
1. PRAVOMOC KOMISE
(67)
Vzhledem k tomu, že se část událostí vztahujících se k tomuto případu odehrála před vstupem Slovenské republiky do Evropské unie dne 1. května 2004, Komise nejprve musí určit, zda má v souvislosti se sporným opatřením pravomoc jednat.
(68)
Opatření, která byla uvedena v účinnost před přistoupením a nejsou uplatnitelná po přistoupení, nemůže Komise zkoumat ani na základě takzvaného dočasného mechanismu, který upravuje bod 3 přílohy IV smlouvy o přistoupení, ani podle postupů stanovených v článku 108 SFEU. Smlouva o přistoupení ani Smlouva o fungování Evropské unie nevyžadují, aby Komise taková opatření přezkoumala, ani ji k tomu nezplnomocňují.
(69)
Na druhé straně opatření uvedená v účinnost po přistoupení jasně spadají do pravomoci Komise. Pro určení doby, kdy bylo určité opatření uvedeno v účinnost, se jako relevantní kritérium používá právně závazný čin, kterým příslušný vnitrostátní orgán poskytuje podporu (15).
(70)
Příjemce v tomto případě tvrdil, že sporné opatření bylo uvedeno v účinnost před přistoupením a po přistoupení není uplatnitelné (viz 43. bod odůvodnění).
(71)
Komise nemůže přijmout důvody předložené příjemcem. Návrh na zahájení vyrovnacího řízení není činem orgánu poskytujícího podporu, ale činem příjemce. Rovněž usnesení soudu povolit vyrovnací řízení není činem orgánu poskytujícího podporu. Toto usnesení jen povolilo příjemci a jeho věřitelům pokračovat v jednání, ale evidentně nepředstavovalo vlastní poskytnutí podpory. Neexistuje důkaz, že by Daňové ředitelství Slovenské republiky bylo vyjádřilo souhlas se sporným opatřením na setkání v prosinci 2003. Naopak, slovenské orgány popřely jakýkoliv takový předběžný souhlas. Dopis ze dne 3. února 2004 otevřeně vyjadřuje odmítnutí přijmout návrh na vyrovnání ve výši 35 %.
(72)
Rozhodnutí příslušného orgánu odepsat část pohledávek bylo přijato dne 9. července 2004, kdy daňový úřad souhlasil s vyrovnáním navrženým příjemcem.
(73)
Vzhledem k této skutečnosti je otázka, zda je opatření uplatnitelné po přistoupení, bezpředmětná.
(74)
Komise proto dospěla k závěru, že má pravomoc posuzovat sporné opatření podle článku 108 SFEU.
2. EXISTENCE PODPORY VE SMYSLU ČL. 107 ODST. 1 SMLOUVY O FUNGOVÁNÍ EU
(75)
V čl. 107 odst. 1 SFEU se uvádí, že podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(76)
Odepsání dluhu vůči veřejnému orgánu, jakým je daňový úřad, představuje formu použití státních prostředků. Opatření, které zvýhodňuje jeden individuální podnik, je selektivní.
(77)
Až do událostí, které měly za následek zahájení řízení v případě platební neschopnosti, příjemce působil na trhu s lihem a lihovinami, nealkoholickými nápoji a konzervovaným ovocem a zeleninou. V roce 2003 byl příjemce třetím výrobcem lihu a lihovin na Slovensku. Po ztrátě licence na výrobu lihu a lihovin v březnu 2004 příjemce působil ve velkoobchodě s lihem a lihovinami vyráběnými jinou společností - Old Herold, s. r. o., jež využívá výrobní zařízení příjemce, která si od něj společnost Old Herold, s. r. o., pronajímá. Všechny oblasti, ve kterých příjemce podnikal před vyrovnacím řízením a ve kterých podniká v současnosti, patří do oblasti obchodu mezi členskými státy.
(78)
V rozhodnutí zahájit řízení ve věci formálního šetření Komise vyjádřila pochybnosti, zda dané opatření nenarušilo hospodářskou soutěž nebo nehrozilo, že ji naruší tím, že poskytlo příjemci výhodu, kterou by za běžných tržních podmínek nebyl schopen získat. Jinými slovy, Komise má pochybnosti, zda se stát k příjemci choval jako věřitel v tržním hospodářství.
(79)
Zjistilo se, že dohoda s věřiteli obsahovala stejné podmínky vyrovnání dluhu pro soukromé věřitele i pro daňový úřad (veřejného věřitele). Věřitelům mělo být uhrazeno 35 % dluhu ve stanovené lhůtě, což příjemce skutečně splnil. Zbývajících 65 % mělo být odepsáno.
(80)
Pozice daňového úřadu jako věřitele však v tomto případě byla neobyčejně silná a nelze ji srovnávat s postavením běžného věřitele v konkurzním řízení. Právní a ekonomická pozice daňového úřadu byla před vyrovnáním s věřiteli výhodnější než pozice soukromých věřitelů. Daňový úřad byl nejenže jasně dominantním a rozhodujícím věřitelem s více než 99 % všech pohledávek registrovaných v konkurzním řízení, ale důležitější je, že byl i odděleným věřitelem. Jeho pohledávky mohly být proto uspokojeny kdykoliv během konkurzního řízení z výnosů prodeje zajištěných aktiv: jak je uvedeno v 18. bodě odůvodnění, tyto výnosy by měly být použity výhradně na splacení pohledávek oddělených věřitelů. Proto je třeba přezkoumat, zda daňový úřad využil všechny pro něj dostupné prostředky na získání nejvyšší možné výše uspokojení svých pohledávek, jak by to učinil věřitel v tržním hospodářství.
(81)
Podmínky, které musí opatření splňovat, aby je bylo možné pro účely článku 107 SFEU považovat za podporu, však nejsou naplněny v případě, kdy podnik příjemce mohl za obvyklých podmínek na trhu získat tutéž výhodu, jakou získal ze státních prostředků (16). Tento přezkum se v zásadě provádí uplatněním kritéria věřitele v tržním hospodářství. Jestliže veřejný věřitel poskytne podniku platební úlevy ohledně splatného dluhu, představují takové platební úlevy státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, pokud by podnik, který je jejím příjemcem, vzhledem k významu hospodářské výhody, která tím byla poskytnuta, zjevně nezískal srovnatelné úlevy od soukromého věřitele nacházejícího se v situaci, která se co možná nejvíce podobá situaci veřejnoprávního věřitele usilujícího o to, aby mu byly zaplaceny částky, které mu dluží dlužník ve finančních obtížích (17).
(82)
Použitelnost kritéria soukromého hospodářského subjektu na trhu závisí na tom, zda dotyčný členský stát poskytl ekonomickou výhodu podniku jinak, než ve svém postavení jako orgán veřejné moci Z toho vyplývá, že pokud se členský stát odvolává v průběhu správního řízení na uvedené kritérium, musí v případě pochybností prokázat jednoznačným způsobem a na základě objektivních a ověřitelných důkazů, že provedené opatření vyplývá z jeho postavení jako soukromého hospodářského subjektu na trhu. Z těchto důkazů musí jasně vyplývat, že dotyčný členský stát přijal rozhodnutí jednat způsobem, jakým jednal, před poskytnutím ekonomické výhody nebo souběžně s ním. V této souvislosti může být třeba předložit důkazy, z nichž vyplývá, že toto rozhodnutí je založeno na ekonomickém posouzení srovnatelném s tím, které by provedl za okolností daného případu racionální soukromý hospodářský subjekt na trhu nacházející se v situaci, která je co nejbližší situaci uvedeného členského státu. Hospodářské hodnocení provedené po poskytnutí uvedené výhody, zpětné konstatování o skutečné výnosnosti postupu dotčeného členského státu ani odůvodnění následující po rozhodnutí o zvoleném postupu však nestačí (18).
(83)
Slovenská republika stručně řečeno tvrdí, že podle jejího názoru dané opatření představuje státní podporu. Uznává, že v době vyrovnání se otázka státní podpory prostě nebrala v úvahu, a požádala, aby se sporné opatření považovalo za podporu na záchranu. Zdá se proto, že požadavky uvedené judikatury nebyly v tomto případě dodrženy a sporné opatření představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(84)
Příjemce v tomto případě tvrdil, že opatření nepředstavuje podporu, a předkládá uvedené dokumenty, zvláště zprávy dvou auditorů.
(85)
Komise zjistila na základě informací předložených příjemcem i slovenskými orgány následující skutečnosti o finanční situaci příjemce v příslušném roce, a to v rozsahu relevantním na uplatnění kritéria věřitele v tržním hospodářství. Komise nemůže v účetní evidenci příjemce ověřit údaje k 31. březnu 2004 poskytnuté příjemcem, ani údaje k 17. červnu 2004 poskytnuté slovenskými orgány. Komise však nemá důvod o těchto údajích pochybovat.
Tabulka 3
Finanční situace příjemce v letech 2003-2004 (mil. SKK)
31.12.2003 (19)
31.3.2004 (20)
28.4.2004 (21)
17.6.2004 (22)
31.12.2004 (23)
Neoběžný majetek (24)
208
205
204
200
200
Zásoby
119
209
176
84
52
Hotovost
3
50
94
161
27
Krátkodobé obchodní pohledávky
128
98 (25)
80
63 (26)
97
(86)
Komise nejprve přezkoumá důkazy předložené příjemcem na podporu jeho tvrzení, že konkurzním řízením by daňový úřad získal méně než vyrovnacím řízením (oddíl 2.1). Poté Komise přezkoumá situaci, pokud jde o daňovou exekuci (oddíl 2.2). Nakonec Komise přezkoumá jiné důkazy předložené slovenskými orgány a příjemcem (oddíl 2.3.)
(87)
Jak je uvedeno v 37. bodě odůvodnění, výška dluhu, na niž se má vztahovat vyrovnání, byla na základě mimořádného dovolacího řízení snížena. Je však třeba uvést, že tento rozsudek byl vynesen několik let po rozhodnutí uzavřít dohodu o vyrovnání. Pro účely kritéria věřitele v tržním hospodářství jsou informace dostupné v té době, kdy by hypotetický věřitel posuzoval, které řízení by bylo nejvhodnější, nadále standardem pro účely hodnocení chování veřejného věřitele. Následující analýza proto vychází z údajů uvedených v dohodě uzavřené 23. července 2004.
2.1 Porovnání vyrovnání s věřiteli a konkurzního řízení
(88)
S cílem posoudit, zda byla příjemci skutečně poskytnuta výhoda, Komise musí provést celkové posouzení a zohlednit všechny relevantní důkazy v dané věci, což jí umožní určit, zda by přijímající podnik tyto zvýhodněné podmínky zjevně nezískal od soukromého věřitele (27). Jinými slovy, musí přezkoumat, zda bylo pro daňový úřad výhodnější souhlasit s podmínkami navrženými v rámci vyrovnání nebo zahájit konkurzní řízení.
(89)
Komise zastává názor, že zpráva společnosti EKORDA nepředstavuje důvěryhodný základ pro porovnání navrženého vyrovnání s možným konkurzním řízením. Slovenské orgány v tomto ohledu souhlasí s Komisí.
(90)
Na začátku Komise konstatuje, že společnost EKORDA ve své zprávě ze dne 7. července 2004 (jen dva dny před setkáním věřitelů) použila pro své výpočty stav aktiv příjemce k 31. březnu 2004. Z tabulky 3 jasně vyplývá, že úroveň různých aktiv se po 31. březnu 2004 výrazně měnila. Především byla prodána značná část zásob, což vedlo ke zvýšení hotovosti. Tyto změny mají při uplatnění koeficientů zpeněžení v rozsahu od 20 % pro zásoby a krátkodobé pohledávky po 100 % pro hotovost velký význam. I kdyby koeficienty zpeněžení stanovené společností EKORDA byly správné (s čímž Komise nesouhlasí z důvodů, které jsou uvedeny dále) a použila by se metodika používaná společností EKORDA, následující tabulka uvádí, do jaké míry by byly výsledky výpočtů společnosti EKORDA odlišné, kdyby se opíraly o údaje z 28. dubna 2004 a ze 17. června 2004, tj. ještě stále před setkáním věřitelů dne 9. července 2004.
Tabulka 4
Porovnání pravděpodobného výnosu z prodeje aktiv příjemce v konkurzním řízení (mil. SKK)
Situace k:
31.3.2004
28.4.2004
17.6.2004
Koeficient zpeněžení [%]
Účetní hodnota
Výnos
Účetní hodnota
Výnos
Účetní hodnota
Výnos
Neoběžný majetek
45
205
92
204
92
200
90
Zásoby
20
209
42
176
35
84
17
Krátkodobé pohledávky
20
98 (28)
20
86 (29)
17
37 (30)
7
Hotovost
100
50
50
94
94
161
161
Celkem
204
238
275
(91)
Je třeba uvést, že v obchodním plánu, který příjemce předložil soudu, byl naplánován prodej zásob za 110 milionů SKK v období březen až květen 2004. Společnost EKORDA si proto musela být vědoma, že aktiva příjemce projdou po 31. březnu 2004 podstatnými změnami. Tuto skutečnost nezohlednila.
(92)
Pokud by se zohlednila účetní hodnota aktiv příjemce z 28. dubna 2004, vedlo by to k závěru, že pravděpodobný výnos z prodeje aktiv příjemce by byl v konkurzním řízení vyšší, než se odhadlo ve zprávě (238 milionů SKK nebo 6,3 milionu EUR namísto 204 milionů SKK nebo 5,3 milionu EUR) Analýza s použitím údajů z června 2004 by umožnila dospět k jasnému závěru, že pravděpodobný výnos z prodeje aktiv příjemce v konkurzním řízení (275 mil. SKK; 7,2 milionu EUR) by byl vyšší než výnos navrhovaný v rámci vyrovnání a že daňový úřad by měl použít právo veta a návrh odmítnout, což by vedlo k ukončení vyrovnacího řízení Znovu upozorňujeme, že uvedené výsledky byly získány za použití odhadů a metodiky, které používala společnost EKORDA.
(93)
Komise však nemůže přijmout metodiku, kterou použila společnost EKORDA, a předpoklady příjemců nemůže považovat za důvěryhodné. Tento závěr ještě posilují pochybnosti vyjádřené slovenskými orgány a uvedené v 60. a 65. bodě odůvodnění.
(94)
Společnost EKORDA v prvé řadě ve své zprávě nevysvětluje, jakým způsobem stanovila tři koeficienty zpeněžení. Účelem koeficientů zpeněžení je vypočítat zůstatkovou hodnotu aktiv prodaných v konkurzním řízení s přihlédnutím k povaze prodeje (např. aktiva se prodávají samostatně, v časové tísni atd.). Z tohoto důvodu se předpokládá, že hodnota z prodeje aktiv v rámci likvidace je obvykle nižší než účetní hodnota v závislosti na druhu aktiv. Procentuální vyjádření podílu hodnoty z prodeje aktiv v rámci likvidace na účetní hodnotě je koeficient zpeněžení.
(95)
Koeficient zpeněžení ve výši 45 % pro neoběžný majetek se též zdá být příliš nízký. Podle samotného příjemce hodnota jeho aktiv zastavených ve prospěch daňového úřadu činila 194 milionů SKK (31). Tato hodnota je podle příjemce vyjádřená v cenách odhadnutých nezávislými znalci na přelomu roků 2003 a 2004. Podle názoru Komise by tato „znalecká cena“ měla obvykle vyjadřovat obecnou hodnotu aktiv, která vyjadřuje, za jakou cenu je v daném čase možno aktivum prodat. Je třeba připomenout, že znalecká hodnota těchto aktiv byla stanovena s cílem zjistit jejich hodnotu pro účely zajištění odkladu daňového dluhu příjemce pro slovenské orgány, které vyžaduje zákon o správě daní Společnost EKORDA neposkytuje žádné vysvětlení, proč by výnos z prodeje neoběžného majetku v konkurzu dosáhl pouze 45 % jejich účetní hodnoty 205 milionů SKK, zatímco sám příjemce uvedl mnohem vyšší hodnotu těchto aktiv.
(96)
K tvrzení příjemce, že by bylo těžké najít kupce, když je většina zastavených strojů a zařízení určena jen na výrobu lihu a lihovin, nealkoholických nápojů nebo konzervovaných výrobků, má Komise tyto dvě připomínky. Za prvé, je třeba uvést, že „znalecká cena“ zastavených nemovitostí činila 105 milionů SKK, což je samo o sobě vyšší suma než celkový výnos předpokládaný společností EKORDA (92 milionů SKK). Za druhé, ze skutečného vývoje společnosti vyplývá, že některá její výrobní aktiva rychle našla nového uživatele - Old Herold, s. r. o. Poté, co příjemce přišel o licenci na výrobu lihu a lihovin, si jeho výrobní zařízení pronajala společnost Old Herold. Zdá se proto, že o toto výrobní zařízení měl bezprostřední zájem konkurenční podnik.
(97)
Pokud jde o zásoby, samy slovenské orgány zastávají názor, že koeficient zpeněžení by měl být vyšší než 20 %.
(98)
Příjemce byl schopen získat v roce 2004 z prodeje svých zásob 110 milionů SKK (viz 35. bod odůvodnění), tj. více než 50 % účetní hodnoty zásob, z níž vycházelo hodnocení společnosti EKORDA. To významně naznačuje, že koeficient zpeněžení ve výši 20 % byl příliš nízký. Vývoj rozvahy v roce 2004, pokud jde o zásoby, tento závěr podporuje. Kromě toho sám příjemce ve svém obchodním plánu odhadl výnos z prodeje zásob v období března až května 2004 na 110 milionů SKK (viz 35. bod odůvodnění). Společnost EKORDA tento odhad ignorovala. Z povahy činností příjemce lze předpokládat, že zásoby byly tvořeny hotovými výrobky nebo polotovary, které mohly být snadno prodány přímo distributorům nebo spotřebitelům, což ještě více podporuje použití vyššího koeficientu zpeněžení.
(99)
Komise je toho názoru, že koeficient zpeněžení by měl být v případě zásob 52 %. Tento údaj vychází z odhadu příjemce, pokud jde o výnos, který by získal z prodeje zásob pro účely financování vyrovnání (tj. 110 milionů SKK). S přihlédnutím k účetní hodnotě v té době (209 milionů SKK) byl proto jediným možným koeficientem zpeněžení v případě zásob koeficient alespoň ve výši 52 % (52 % z 209 milionů představuje 110 milionů).
(100)
Pokud jde o krátkodobé pohledávky, společnost EKORDA dvakrát upravila jejich hodnotu. Nejdříve upravila jejich účetní hodnotu koeficientem 59 % (účetní hodnota činila 166 milionů SKK a hodnota, kterou Společnost EKORDA použila ve svých výpočtech, 98 milionů SKK) a použila nízký koeficient zpeněžení ve výši 20 %. Tato metodika je sporná. Lze akceptovat úpravu účetní hodnoty pohledávek na vyjádření jejich skutečné hodnoty v daném čase. Společnost EKORDA však neposkytuje žádné vysvětlení, proč by výnos v případě konkurzu/likvidace představoval jen jednu pětinu (20 milionů SKK) sumy, o které sám příjemce předpokládal, že ji bude schopen získat od svých dlužníků (98 milionů SKK).
(101)
Účetní hodnota krátkodobých pohledávek založená na údajích z března 2004 (166 milionů SKK) byla společností EKORDA upravena na 98 milionů SKK, aby odrážela nevymahatelnost nebo nízkou kvalitu pohledávek. Kromě toho však společnost EKORDA použila na upravenou účetní hodnotu koeficient zpeněžení pouze ve výši 20 %. Výsledkem uplatnění koeficientu úpravy účetní hodnoty krátkodobých pohledávek společnosti EKORDA ve výši 59 % na účetní hodnotu založenou na údajích z června 2004 (63 milionů SKK) je 37 milionů SKK. Podle informací, které předložily slovenské orgány, byly však pohledávky ve výši 63 milionů SKK vymahatelné. Proto je sporné, zda je jakákoli úprava jejich účetní hodnoty skutečně potřebná.
(102)
V každém případě neexistuje žádný zřejmý důvod, proč by měla být likvidační hodnota ještě nižší než upravený údaj. Komise proto zastává názor, že očekávaný výnos z krátkodobých pohledávek určitě není nižší než upravený údaj 37 milionů SKK.
(103)
Na základě výše uvedených skutečností Komise upravila odhady předložené společností EKORDA a provedla nové posouzení, v jehož rámci použila údaje z června 2004. Z tohoto posouzení je zřejmé, že pravděpodobný výnos z prodeje aktiv příjemce v konkurzním řízení by byl mnohem vyšší než výnos, se kterým se počítalo ve zprávě společnosti EKORDA. Číselné údaje jsou shrnuty v následující tabulce.
Tabulka 5
Pravděpodobný výnos z prodeje aktiv příjemce v konkurzním řízení
Údaje společnosti EKORDA ve srovnání s opravenými údaji Komise (v milionech SKK)
EKORDA
(31.3.2004)
Oprava
(17.6.2004)
Účetní hodnota
Výnos
Účetní hodnota
Výnos
Neoběžný majetek
205
92
200
194 (32)
Zásoby
209
42
84
43 (33)
Krátkodobé pohledávky
98 (34)
20
63
37 (35)
Hotovost
50
50
161
161
Celkem
562
204
508
435
(104)
Podle připomínek příjemce k úvodnímu rozhodnutí by náklady na konkurzní řízení měly představovat 18 % odhadované hodnoty výnosů z prodeje aktiv příjemce v konkurzním řízení. Podle příjemce je vzhledem ke zprávě Světové banky z roku 2004 to přiměřená sazba (36). Použitím tohoto procentuálního podílu na opravenou hodnotu pravděpodobného výnosu z prodeje aktiv příjemce, jak ji stanovila Komise, by proto náklady na konkurzní řízení dosáhly 78,3 milionu SKK. Když se tato částka odečte od opraveného výnosu z prodeje aktiv příjemce, výsledek je vyšší než částka, kterou získal daňový úřad v rámci vyrovnání (435 milionů - 78,3 milionu = 356,7 milionu; částka dohodnutá v rámci vyrovnání byla 224,3 milionu SKK).
(105)
Jak je uvedeno v tabulce 5, pravděpodobný výnos z prodeje aktiv příjemce byl 435 milionů SKK. Vzhledem k tomu, že daňový úřad by byl získal téměř 100 % výnosů z prodeje (37), i kdyby náklady na konkurzní řízení dosáhly až 18 % z těchto výnosů ve smyslu tvrzení příjemce, daňový úřad by byl i tak získal o 132,4 milionu SKK více než v rámci vyrovnání.
(106)
Kromě toho, i kdyby se na hodnotu aktiv příjemce k červnu 2004 uplatnily velmi nízké koeficienty zpeněžení, které uvedla EKORDA, pravděpodobný výnos z prodeje těchto aktiv (po odečtení nákladů na konkurzní řízení - 18 %) by byl 225,5 milionu SKK, což je stále více než částka schválená daňovým úřadem v rámci vyrovnání (38).
(107)
Konečně je třeba konstatovat, že slovenské orgány nepodpořily nepodložené tvrzení příjemce, že daňový úřad měl zprávu společnosti EKORDA k dispozici před setkáním věřitelů 9. července 2004, a proto ji mohl použít při svém rozhodování. Na druhé straně daňový úřad měl výsledky své kontroly z června 2004, které prokazovaly, že Frucona měla značná aktiva, jak je uvedeno v tabulce 3. Na základě těchto údajů Daňové ředitelství Slovenské republiky v dopise ze dne 6. července 2004 adresovaném místnímu daňovému úřadu uvedlo, že místní daňový úřad by neměl souhlasit s vyrovnáním navrhovaným příjemcem, neboť není příznivé pro stát.
(108)
Pokud jde o znalecké zprávy, které předložil příjemce, je třeba poznamenat, že nesplňovaly požadavek prokázat, zda bylo splněno kritérium věřitele v tržním hospodářství. Především se v žádné ze zpráv neuvádí, na jakém základě byly určeny koeficienty zpeněžení, které byly v některých případech výjimečně nízké. Kromě toho si lze všimnout, pokud jde o zprávu paní Kochové, jejíž závěry byly výrazně odlišné od závěrů společnosti EKORDA, že není zřejmé, k jakému účelu byla tato zpráva vypracována a z jakého období a odhadů vycházela. Pokud jde o zprávu konkurzní správkyně paní Holovačové, v té se pouze všeobecně konstatuje, že vyrovnací řízení je pro věřitele výhodnější než konkurz. Proto žádnou z informací obsažených v každé z těchto dvou zpráv nelze použít na podporu ani vyvrácení tvrzení příjemce, že bylo splněno kritérium věřitele v tržním hospodářství.
(109)
Pokud jde o argumenty předložené ve vztahu k trvání konkurzního řízení, při zvažování vlivu možné délky konkurzního řízení na rozhodovací proces hypotetického soukromého věřitele je třeba zohlednit okolnosti tohoto případu.
(110)
Dalším důležitým aspektem tohoto případu je skutečnost, že stát byl v porovnání s jinými věřiteli ve zvýhodněné pozici vzhledem ke skutečnosti, že jeho dluh byl zajištěný proti neoběžnému majetku příjemce. Soud ve věci HAMSA potvrdil, že pozice zajištěného věřitele je důležitým faktorem, který je třeba zohlednit při použití kritéria věřitele v tržním hospodářství (39). V souladu s § 31 odst. 1 písm. e) zákona o konkursu pohledávky věřitele oddělené podstaty lze uspokojit kdykoli během konkurzního řízení z prodeje aktiv, která jsou zajištěna. Proto pokud jde o aktiva zastavená pro daňový úřad, trvání celého konkurzního řízení bylo podle názoru Komise nepodstatné, protože tyto pohledávky mohly být uspokojeny nezávisle na postupu uvedeného řízení.
(111)
I kdyby byla zohledněna hodnota zajištěných aktiv, kterou určil příjemce, pohledávky daňového úřadu se mohly uspokojit spíše prodejem zajištěných aktiv ve výši nejméně 194 milionů SKK, což tvoří 86 % částky navrhované v rámci vyrovnání s věřiteli. Daňový úřad by byl musel zvažovat, zda je výhodné čekat do konce konkurzního řízení, pouze pokud by existovala možnost, že by nedosáhl plné částky dohodnuté v rámci vyrovnání. Navíc při konečném vyplacení věřitelů by daňový úřad byl získal přibližně 99 % výnosu z prodeje zbývajících aktiv (185 milionů SKK v nejhorším případě, tedy při uplatnění koeficientů zpeněžení společnosti EKORDA, viz tabulka 4). Daňovému úřadu mělo být jasné, že výsledný vrácený dluh by byl mnohem vyšší než částka nabízená v rámci vyrovnání a že čekání by se týkalo pouze malé části této částky ve srovnání s vyrovnáním.
(112)
Proto lze vyvodit závěr, že informace týkající se trvání konkurzního řízení na Slovensku by významným způsobem neovlivnily rozhodnutí hypotetického soukromého věřitele.
(113)
Kromě toho v každém případě měl příjemce v době vyrovnacího řízení i) velmi nízký počet věřitelů a ii) aktiva s likvidační hodnotou vyšší než činila částka schválená státem v rámci vyrovnacího řízení (jak je uvedeno v tabulce 5, pravděpodobný výnos ze samotného prodeje nezajištěných aktiv byl 241 milionů SKK).
(114)
Pokud jde o nízký počet věřitelů, vyrovnání se opravdu zúčastnilo jen 5 věřitelů. Z těchto pěti věřitelů byli čtyři věřitelé soukromými subjekty a jejich podíl na celkovém dluhu byl jen 0,6 % (3 797 608 SKK z částky 644 166 949 SKK), jak je uvedeno v tabulce 2. Stát tak představoval největšího věřitele s 99,4 % celkového objemu pohledávek. Tyto okolnosti by ve značné míře snížily riziko neshod mezi věřiteli a z nich vyplývajícího soudního sporu, což by pravděpodobně vedlo ke kratšímu konkurznímu řízení.
(115)
S přihlédnutím k argumentu příjemce, který vychází ze zprávy Světové banky s názvem Doing business in 2004, že konkurzní řízení na Slovensku trvá v průměru 4,8 roku, je třeba uvést, že tato zpráva se týká obecného „ukazatele ukončení činnosti podniku“, kterým se měří celkový čas potřebný k uskutečnění konkurzního řízení, jakož i na uplatnění soudních pravomocí v rámci konkurzního řízení. Tuto délku proto nelze striktně zaměňovat s průměrnou délkou trvání konkurzního řízení. Samy slovenské orgány vyjádřily názor, že vzhledem k okolnostem tohoto případu by konkurzní řízení trvalo kratší dobu než průměrné řízení (viz 60. bod odůvodnění). Toto posouzení slovenských orgánů je obzvláště významné, protože uvedené řízení by se konalo v souladu se slovenskými právními předpisy a obvyklými postupy uplatňovanými při úpadku. Věřitelem příjemce byla navíc sama slovenská vláda.
(116)
Kromě toho se délka konkurzního řízení ve zprávách předložených příjemcem značně liší, a to od dvou let do více než šesti let (40). Proto posouzení délky trvání konkurzního řízení na Slovensku, která příjemce předložil Komisi, byla obecné povahy a nezohledňovala znaky projednávaného případu. Některá z těchto posouzení měla přibližný charakter a do určité míry nebyla navzájem v souladu.
(117)
Pokud jde o konkrétní příklad slovenské společnosti ve stejném odvětví jako příjemce, jejíž konkurzní řízení trvalo déle než pět let, je třeba upozornit, že příjemce nebyl schopen prokázat, jak se uvedený příklad týká tohoto případu a zejména zda uvedená společnost byla ve stejné nebo ve velmi podobné právní a věcné situaci jako příjemce (41). Vzhledem ke skutečnosti, že příjemce měl jednoho velkého věřitele ve zvýhodněné pozici - stát - a množství aktiv oceněných značnou hodnotou, konkurzní řízení u příjemce se mohlo uzavřít relativně rychlým způsobem a největší věřitel - stát - by byl takovému postupu dal přednost.
(118)
Konečně i za předpokladu, že úpadkové řízení by trvalo čtyři až pět let ve smyslu tvrzení příjemce, rozdíl mezi pravděpodobně zpět získanými částkami a částkami dohodnutými v rámci vyrovnání by byl tak velký, že délka takového řízení by při rozhodování soukromého věřitele o přijetí předmětného vyrovnání nehrála důležitou roli. Pokud se vezme v úvahu diskontní sazba 5,14 % (42), současná hodnota budoucích peněžních toků ve výši 356,7 milionu SKK je i po pěti letech 277,6 milionu SKK, tj. značně více než částka dohodnutá v rámci vyrovnání. Za těchto okolností by konkurz musel trvat více než 9 let, aby byla současná hodnota nižší než částka dohodnutá v rámci vyrovnání. Žádný soukromý hospodářský subjekt na trhu by takovéto dlouhé konkurzní řízení v tomto případě nebyl považoval za pravděpodobné. Kromě toho by se současná hodnota celkových částek, které mají být vráceny, dále snížila, kdyby se zohlednila značná část dluhu, která by byla pravděpodobně splacena spíše prostřednictvím prodeje zajištěných aktiv (viz 111. bod odůvodnění).
(119)
Na základě dostupných důkazů lze dospět k závěru, že soukromý věřitel by nebyl souhlasil s vyrovnáním za takových podmínek, s jakými v tomto případě souhlasil daňový úřad; pokud vezmeme v úvahu skutečnost, že pohledávky daňového úřadu mohly být uspokojeny odděleně kdykoliv během konkurzního řízení a že by byl kromě toho získal 99 % výnosu vyplaceného věřitelům (vzhledem k velikosti jeho pohledávek v porovnání s ostatními věřiteli), lze konstatovat, že téměř celý výnos získaný v rámci konkurzního řízení by získal daňový úřad a, jak již bylo uvedeno, tento výnos by byl vyšší než částka dohodnutá v rámci vyrovnání mezi věřiteli.
2.2 Porovnání vyrovnání s věřiteli a daňová exekuce
(120)
Daňový úřad byl na rozdíl od soukromých věřitelů oprávněn zahájit z vlastního podnětu daňovou exekuci prodejem nemovitostí, strojů a zařízení, nebo společnosti jako celku. Ve smyslu judikatury citované v 82. bodě odůvodnění nebyl předložen žádný důkaz o tom, že daňový úřad takový postup zvažoval a dospěl k závěru, že by byl méně výhodný než souhlas s vyrovnáním.
(121)
Komise v každém případě považuje argument příjemce, že vyrovnací řízení chrání společnosti před daňovou exekucí, za irelevantní. Jak potvrdily slovenské orgány, daňová exekuce byla pro daňový úřad skutečnou alternativou, buď před zahájením vyrovnacího řízení, nebo po vetování navrhovaného vyrovnání daňovým úřadem. Je proto třeba přezkoumat tuto možnost při uplatnění kritéria věřitele v tržním hospodářství. Příjemce neporovnává navrhované vyrovnání s možným výsledkem daňové exekuce.
(122)
Komise se ve své analýze opírá o údaje poskytnuté příjemcem i slovenskými orgány. V této souvislosti je třeba uvést, že slovenské orgány potvrdily, že zajištění ve prospěch daňového úřadu představovalo 397 milionů SKK, jak se uvádí v rozhodnutí o zahájení řízení ve věci formálního šetření. Tato hodnota byla údajně získána z účetní evidence příjemce. Příjemce na druhé straně tvrdí, že hodnota zastavených aktiv vyjádřená ve „znaleckých cenách“ je 194 milionů SKK (viz 22. bod odůvodnění). I když Komise nemusí zjišťovat, který údaj je správný, může vyvodit následující závěry.
(123)
Za prvé, zajištění bylo protihodnotou odkladu daňového dluhu příjemce, kterou vyžaduje zákon o správě daní. Pokud hodnota aktiv příjemce ve skutečnosti dosahovala pouze poloviny hodnoty zajištění, jak uvádí znalecký posudek předložený příjemcem, znamená to, že zajištění požadované státem při těchto odkladech nebylo dostatečné. Za těchto okolností daňové odklady povolené daňovým úřadem mezi listopadem 2002 a listopadem 2003 v celkové výši 477 milionů SKK tedy se vší pravděpodobností nesplňovaly kritérium věřitele v tržním hospodářství. Pokud jde o tento případ, není třeba, aby Komise zjišťovala, zda tato opatření představovala státní podporu. Jestliže však již předcházející odklady představovaly státní podporu, nelze již poukazovat na zásadu věřitele v tržním hospodářství, když je takto odložený dluh později (zčásti) odepsaný.
(124)
Za druhé, i kdyby se při výpočtu výnosů z daňové exekuce použily nižší údaje předložené příjemcem, věřitel v tržním hospodářství by, pokud by měl takovou možnost, této exekuci dal přednost před vyrovnacím řízením.
(125)
Při daňové exekuci může daňový úřad přímo prodat aktiva (pohledávky a jiná oběžná aktiva, movitý majetek, nemovitosti) dlužníka. V době, kdy daňový úřad hlasoval pro vyrovnání, měl příjemce zásoby v hodnotě 43 milionů SKK, vymahatelné pohledávky ve výši nejméně 37 milionů SKK a hotovost 161 milionů SKK (viz tabulka 5). Uvádí se, že sama hodnota těchto oběžných aktiv (241 milionů SKK; 6,3 milionu EUR) (43) by převýšila výnos získaný ve vyrovnání (224,3 milionu SKK 5,93 milionu EUR). Kromě toho měl příjemce další, neoběžná aktiva, jejichž hodnota činila přinejmenším 194 milionů SKK.
(126)
Daňová exekuce by dále nepřinesla správní poplatky, které vznikají při konkurzním řízení. Jedná se o řízení, které zahájí a řídí samotný daňový úřad, dá se proto také předpokládat, že by se realizovalo rychle.
(127)
Komise proto dospěla k závěru, že daňová exekuce aktiv příjemce by vedla k vyššímu výnosu než vyrovnání.
2.3 Další důkazy
(128)
Komise bere v úvahu dopis předložený slovenskými orgány, který zaslal ředitel Daňového ředitelství Slovenské republiky svému podřízenému, řediteli příslušného daňového úřadu (viz 63. bod odůvodnění). Tento dopis je jasným důkazem, že Daňové ředitelství Slovenské republiky (které mělo předcházející přímé kontakty s příjemcem) bylo proti navrhovanému vyrovnání a dalo místnímu daňovému úřadu jasně najevo, že by neměl hlasovat pro toto vyrovnání. Důvodem uvedeným v dopise bylo, že navrhované vyrovnání „není výhodné“ pro stát.
(129)
Slovenské orgány též prokázaly, že existoval jasný pokyn pro daňové úřady vydaný na začátku roku 2004 ministerstvem financí, aby nepřijímaly vyrovnání v případech návrhů na odepsání pohledávek daňových úřadů (44). Toto politické rozhodnutí bylo oznámeno v souvislosti se změnou a doplněním zákona o správě daní z 1. ledna 2004 ve snaze zvýšit disciplínu, pokud jde o výběr daní.
(130)
Dále je třeba uvést, že sám daňový úřad se již 2. srpna 2004, tj. ani ne měsíc po souhlasu s vyrovnáním, proti tomuto vyrovnání odvolal.
(131)
Příjemce uvedl, že daňový úřad dal najevo souhlas s vyrovnáním ještě před tím, než příjemce zahájil řízení. Komise zastává názor, že důkazy předložené příjemcem naznačují pravý opak. Ředitel daňového úřadu v dopise ze dne 3. února 2004 příjemci píše, že i když v zásadě není proti uplatnění vyrovnacího řízení, nesouhlasí s návrhem příjemce na vyrovnání se splacením dluhu do výše 35 %.
(132)
Na základě tohoto důkazu může Komise vyvodit pouze jediný závěr, a to že slovenské orgány byly proti vyrovnání, které navrhoval příjemce, a byly proti ještě před zahájením vyrovnacího řízení dne 8. března 2004, před hlasováním věřitelů dne 9. července 2004 a i po schválení vyrovnání soudem.
(133)
Příjemce tvrdil, že by se měly zohlednit dlouhodobé aspekty, například pokračování daňových příjmů ve prospěch státu (viz 52. bod odůvodnění).
(134)
Za prvé, je třeba zdůraznit, že kritérium věřitele v tržním hospodářství je odlišné od kritéria investora v tržním hospodářství. Zatímco investor v tržním hospodářství je ve stavu, kdy rozhoduje, zda vstoupí do vztahu s příslušnou společností a bude se řídit dlouhodobou strategickou perspektivou získání přiměřeného výnosu ze své investice (45), „věřitel v tržním hospodářství“, který už je v obchodním nebo veřejnoprávním vztahu s platebně neschopnou společností, se bude snažit dosáhnout splacení dlužných sum (46) za co nejvýhodnějších podmínek z hlediska úrovně a lhůty splacení. Motivace hypotetického věřitele v tržním hospodářství a investora v tržním hospodářství bude proto odlišná. Judikatura proto stanovila pro tyto dvě situace samostatné testy.
(135)
Za druhé, pokud jde o analogii s věřitelem-dodavatelem, je důležité uvést, že povaha pohledávek takového věřitele a povaha pohledávek státu se podstatně liší. Protože vztahy dodavatele s platebně neschopnou společností mají výhradně smluvní základ, dodavatel by mohl ztrátou obchodního partnera skutečně utrpět. Pokud je platebně neschopná společnost zlikvidována nebo prodána, dodavatel bude muset hledat nového klienta nebo uzavřít smlouvu s novým vlastníkem. Riziko je vyšší, pokud je jeho závislost na platebně neschopné společnosti značná. Takový věřitel bude skutečně uvažovat do budoucnosti. Naproti tomu vztahy státu s platebně neschopnou společností se zakládají na veřejném právu, proto nejsou závislé na vůli stran. Každý nový vlastník, který přebere aktiva zlikvidované společnosti, bude automaticky povinen platit daně. Kromě toho stát není nikdy závislý na jednom daňovém poplatníkovi. Na závěr, nejdůležitějším argumentem je, že stát se při výběru daní nikdy neřídí výhledem na zisk a nejedná při tom komerčně a s komerčními pohnutky. Uvedená analogie proto není opodstatněná.
(136)
Komise zastává názor, že situaci státu v tomto případě nelze porovnávat se situací hypotetického investora v tržním hospodářství nebo situací hypotetického závislého věřitele v tržním hospodářství. V každém případě ztrátu budoucích daní nelze při uplatňování zásady věřitele v tržním hospodářství zohledňovat (47).
(137)
Z přehledu daní předloženého příjemcem vyplývá, že velká většina daní zaplacených příjemcem od roku 1995 byly nepřímé daně (spotřební daně a DPH). Vzhledem k tomu, že tyto daně platí koneční spotřebitelé, likvidace příjemce by neměla vliv na jejich výběr, neboť spotřebitelé by dále kupovali zdaněné výrobky (v tomto případě především lihoviny a líh) od jiných výrobců. Argument příjemce týkající se budoucí značné ztráty daní proto není hodnověrný.
(138)
Komise dospěla k závěru, že žádný z dalších důkazů, které předložil příjemce, nenasvědčuje tomu, že by ovlivnil chování hypotetického soukromého věřitele. Proto nic v tomto oddíle nemění hodnocení Komise takového chování v oddílech 2.1 nebo 2.2.
2.4 Závěr
(139)
Na základě uvedených důkazů Komise usuzuje, že v tomto případě nebylo splněno kritérium věřitele v tržním hospodářství a stát poskytl příjemci výhodu, kterou by tento nebyl schopen v tržních podmínkách získat.
(140)
Komise proto dospěla k závěru, že odepsání dluhu odsouhlasené místním daňovým úřadem v rámci vyrovnání představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
3. SLUČITELNOST PODPORY: VÝJIMKA PODLE ČL. 107 ODST. 3 SFEU
(141)
Primárním cílem opatření je poskytnout pomoc společnosti v obtížích. V takových případech je možno uplatnit výjimku podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU, která umožňuje povolit státní podporu na usnadnění rozvoje určitých hospodářských odvětví, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem, a pokud jsou splněny příslušné podmínky.
(142)
Z hlediska výrobního portfolia příjemce Komise hodnotila, zda se v tomto případě uplatňují zvláštní pravidla použitelná pro zemědělské odvětví. Komise na základě informací o obratu příjemce předložených slovenskými orgány dospěla ve svém rozhodnutí o zahájení formálního šetření k závěru, že většina výrobků příjemce nejsou výrobky definované v příloze I SFEU, proto se na ně neuplatňují obecná pravidla o státní podpoře.
(143)
Příjemce ve svých připomínkách k rozhodnutí o zahájení formálního šetření vyjádřil námitky vůči údajům o obratu poskytnutým dříve slovenskými orgány (viz tabulka 1), ale nevyjádřil námitky vůči rozhodnutí Komise opírat své hodnocení o obecná pravidla o státní podpoře. Bez snahy zjišťovat, zda údaje poskytnuté příjemcem jsou přesné (48), Komise ověřila, zda by uvedený závěr obstál při zohlednění nových údajů. Komise dospěla k závěru, že obrat příjemce tvoří výrobky, které nepatří mezi výrobky definované v příloze I SFEU. Proto se na ně uplatňují obecná, nikoli odvětvová pravidla týkající se státní podpory.
(144)
Podpora na záchranu a restrukturalizaci společností v obtížích se v současnosti řídí pokyny Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (49) (dále jen „nové pokyny“), které nahrazují předcházející znění přijaté v roce 1999 (50) (dále jen „pokyny z roku 1999“).
(145)
V přechodných ustanoveních nových pokynů se stanoví, že nové pokyny se uplatňují na hodnocení jakékoli podpory na záchranu či restrukturalizaci poskytnutou bez schválení Komise (nezákonná podpora), pokud je část nebo celá podpora poskytnuta po 1. říjnu 2004, tedy po dni zveřejnění nových pokynů v Úředním věstníku Evropské unie (bod 104 první pododstavec). Pokud však podpora byla nezákonně poskytnuta před 1. říjnem 2004, šetření se vede na základě pokynů platných v době, kdy byla podpora poskytnuta (bod 104 druhý pododstavec).
(146)
Je třeba uvést, že schválení vyrovnání daňovým úřadem bylo vystaveno dne 9. července 2004 a nabylo účinnosti dne 23. července 2004. Podpora byla proto nezákonně poskytnuta před 1. říjnem 2004. Uplatňují se tedy pokyny z roku 1999 použitelné v době, kdy byla podpora poskytnuta.
(147)
Je potřeba uvést, že příjemce je střední podnik ve smyslu nařízení Komise (ES) č. 70/2001 o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na státní podpory malým a středním podnikům (51).
3.1 Způsobilost podniku
(148)
Podnik se podle bodu 5 písm. c) pokynů z roku 1999 považuje za podnik v obtížích, pokud splňuje podmínky vnitrostátního práva pro zahájení kolektivního úpadkového řízení.
(149)
Příjemce byl účastníkem vyrovnacího řízení, které se ve smyslu definice zákona o konkurzu může uplatňovat pouze u insolventních společností. Je proto způsobilý získat podporu na záchranu a podporu na restrukturalizaci.
3.2 Podpora na záchranu
(150)
Sporné opatření slovenské orgány původně popsaly jako podporu na záchranu. Podle pokynů z roku 1999 Komise vznesla pochybnosti o slučitelnosti podpory jako podpory na záchranu z důvodů uvedených v části III.
(151)
Slovenské orgány ani příjemce nevyslovili k těmto pochybnostem připomínky. Komisi v tomto ohledu nebyly předloženy žádné nové skutečnosti.
(152)
Vzhledem k tomu, že uvedené pochybnosti nebyly odstraněny, Komise dospěla k závěru, že podpora není slučitelná jako podpora na záchranu ve smyslu pokynů z roku 1999.
3.3 Podpora na restrukturalizaci
(153)
Komise vyslovila pochybnosti, zda podpora byla slučitelná jako podpora na restrukturalizaci ve smyslu pokynů z roku 1999 z důvodů uvedených v části III.
(154)
Komise uvádí, že slovenské orgány, jejichž povinností je dokázat, že státní podpora je slučitelná s vnitřním trhem, nepředložily žádné nové skutečnosti na podporu tohoto závěru. Komise řádně zohlednila připomínky předložené příjemcem.
3.3.1 Návrat k dlouhodobé životaschopnosti
(155)
Podle pokynů z roku 1999 musí poskytnutí podpory na restrukturalizaci souviset s prováděním realizovatelného a uceleného plánu restrukturalizace na obnovu dlouhodobé životaschopnosti podniku a být jeho prováděním podmíněno. Členský stát se k tomuto plánu, který musí být schválen Komisí, zavazuje. Neschopnost podniku realizovat plán se považuje za zneužití podpory.
(156)
Plán restrukturalizace musí příjemci umožnit obnovit dlouhodobou životaschopnost v přijatelném časovém rámci a na základě realistických předpokladů, pokud jde o podmínky budoucího fungování. Tento plán by měl popsat okolnosti, které způsobily obtíže podniku, a uvést přiměřená opatření na řešení těchto obtíží. Restrukturalizační operace nemohou být omezeny na finanční pomoc určenou na vyrovnání dluhů a minulých ztrát, aniž by se zabývaly důvody způsobujícími tyto obtíže.
(157)
Pro společnosti, které se nacházejí v podporovaných oblastech, a pro malé a střední podniky pokyny z roku 1999 stanoví, že podmínky pro schvalování podpory mohou být méně přísné, co se týče provádění kompenzačních opatření a obsahu monitorovacích zpráv. Tyto okolnosti však takové společnosti nezbavují potřeby vypracovat plán restrukturalizace a členské státy závazku poskytnout podporu na restrukturalizaci pouze za podmínky provedení plánu restrukturalizace.
(158)
Po zahájení řízení ve věci formálního šetření slovenské orgány potvrdily, že obchodní plán, který byl příjemce povinen vypracovat jako podmínku pro zahájení vyrovnacího řízení, přezkoumal jen příslušný soud, tj. ne orgán poskytující podporu, a že soud ani daňový úřad provádění plánu nesledovaly.
(159)
Příjemce v rozporu s tímto tvrzením uvedl, že daňový úřad prostudoval způsobilost obchodního plánu obnovit dlouhodobou životaschopnost ještě před schválením vyrovnání, tvrzení však nepodložil žádným důkazem.
(160)
Příjemce dále tvrdil, že absence plánu restrukturalizace není v situaci ex post hodnocení podpory Komisí relevantní, neboť Komise se již může přesvědčit, zda se příjemce stal skutečně životaschopným. Podle příjemce se formální plán restrukturalizace může vyžadovat pouze v případě hodnocení ex ante a jen na takové hodnocení se mohou uplatňovat pokyny z roku 1999.
(161)
Tato argumentace není správná. Pokyny z roku 1999 se uplatňují na hodnocení slučitelnosti jak oznámené, tak i nezákonné podpory. Při hodnocení vždy platí podmínka, že podpora na restrukturalizaci se váže na realizovatelný plán restrukturalizace. Komise musí vypracovat hodnocení na základě informací dostupných v době, kdy byla podpora poskytnuta.
(162)
Je možné vyvodit závěr, že daňový úřad jako orgán poskytující podporu neměl příležitost vyhodnotit plán restrukturalizace a podmínit odepsání svých pohledávek jeho prováděním, které by bylo řádně monitorováno. Z toho vyplývá, že nebyla splněna první, formální podmínka, která je v plné míře uplatnitelná i na hodnocení ex post.
(163)
Pokud jde o obsah obchodního plánu, slovenské orgány nepředložily žádné informace, které by odstranily pochybnosti Komise o tom, zda plán představuje skutečný plán restrukturalizace vyžadovaný podle pokynů z roku 1999.
(164)
Komise musí trvat na svém závěru, který uvedla v rozhodnutí o zahájení formálního šetření. Předložený obchodní plán je plán, který se zabývá jen akutním problémem příjemce, který se týkal růstu veřejného dluhu. Tento plán žádným způsobem neanalyzuje okolnosti, které vedly k obtížím příjemce, ani finanční situaci společnosti v té době a její finanční perspektivy. Vzhledem k tomu, že tato analýza chyběla, příjemce nenavrhl konkrétní kroky k řešení jednotlivých důvodů, které vedly k obtížím. Jediným opatřením, které je podrobně popsáno, je navrhovaná finanční restrukturalizace prostřednictvím vyrovnání s věřiteli.
(165)
V plánu se vůbec neuvádí navýšení vlastního kapitálu příjemce, které příjemce uvedl jako jedno z restrukturalizačních opatření. Žádné z údajů ve spise nenasvědčují tomu, že navýšení kapitálu společností Hydree Slovakia by mělo být považováno za opatření, které má zabezpečit, že příjemce v dlouhodobém časovém horizontu nebude opakovat svou strategii financování výroby prostřednictvím dluhu na DPH a spotřebních daních, která nakonec vedla k jeho obtížím. Slovenské orgány potvrdily, že navýšení kapitálu nijak nesnížilo riziko opakování finančních problémů. Tyto pochybnosti jsou silnější, když uvážíme, že navýšení kapitálu představovalo 21 milionů SKK a restrukturalizovaný dluh 644 milionů SKK.
(166)
Samotné navýšení kapitálu není důkazem důvěry trhu v obnovení dlouhodobé životaschopnosti příjemce. Komise poznamenává, že příjemci se navzdory aktivnímu úsilí nepodařilo získat úvěr od soukromé banky.
(167)
Dále je třeba uvést, že pronájem výrobních zařízení konkurentovi příjemce, společnosti Old Herold, s. r. o., bylo jasně vynuceno skutečností, že příjemce přišel o licenci na výrobu lihu a lihovin, a ne skutečností, že uvedená výroba by byla ztrátová, a tedy vyžadující restrukturalizaci. Pravdou je, že sám příjemce mohl po skončení vyrovnání požádat o novou licenci, a neučinil tak. Komise však poznamenává, že příjemce nadále prodává výrobky vyráběné společností Old Herold na zařízeních příjemce a pod značkou příjemce, a dokonce plánuje zvýšit tento prodej, jak se uvádí ve výroční zprávě za období od 29. dubna 2004 do 30. prosince 2004. Pronájem těchto výrobních zařízení proto nelze považovat za restrukturalizační opatření, protože na základě všech dostupných důkazů nebylo potřebné tuto část výroby restrukturalizovat.
(168)
Pokud jde o zbývající opatření navrhovaná v obchodním plánu, pochybnosti Komise nebyly odstraněny. Tato opatření jsou prostě činnosti v rámci běžné obchodní činnosti, nikoli racionalizační opatření (prodej starých zařízení nebo vozidel). Dvě navrhovaná strukturální opatření (ukončení výroby nerentabilních nealkoholických nápojů a prodej některých nemovitostí) byla popsána velmi vágně, bez uvedení konkrétních výrobků a časového rámce. Slovenské orgány potvrdily, že nemovitosti určené k prodeji (administrativní budova, prodejna a rekreační budova) nebyly k 10. říjnu 2005 prodány, tj. že toto plánované opatření nebylo provedeno tak, jak bylo oznámeno.
(169)
Na základě absence formálního plánu restrukturalizace spolu s chybějící skutečnou analýzou obtíží, opatření potřebných k řešení těchto obtíží a tržních podmínek a perspektiv dospěla Komise k závěru, že obchodní plán předložený příjemcem není skutečným plánem restrukturalizace, který se vyžaduje v pokynech z roku 1999 (52). Pochybnosti Komise, že příjemce obnoví dlouhodobou životaschopnost, proto nebyly odstraněny.
3.3.2 Podpora omezená na úplné minimum
(170)
Závěr Komise, že vzhledem k absenci skutečného plánu restrukturalizace její pochybnosti o dlouhodobé životaschopnosti přetrvávají, i sám o sobě postačuje k závěru, že podpora není slučitelná s vnitřním trhem. Navzdory tomu Komise také posoudí další ústřední kritérium obsažené v pokynech z roku 1999, a to, že podpora musí být omezena jen na nutné minimum.
(171)
Podle bodu 40 pokynů z roku 1999 se musí výše a intenzita podpory omezit na úplné minimum, které by umožnilo uskutečnit restrukturalizaci vzhledem ke stávajícím finančním zdrojům příjemce. Příjemce by měl na restrukturalizaci poskytnout významný příspěvek z vlastních zdrojů.
(172)
Náklady na restrukturalizaci dosáhly celkové výše restrukturalizačních dluhů prostřednictvím vyrovnání. Příjemce zaplatil 35 % této částky.
(173)
Slovenské orgány neposkytly další vysvětlení ohledně pochybností, které Komise v této souvislosti vyjádřila. Příjemce vysvětil, jak financoval splácení dluhu zbylého po vyrovnání (viz 30. až 35. bod odůvodnění). Podle vyjádření příjemce činil jeho příspěvek 231 milionů SKK (6,1 milionu EUR).
(174)
Za prvé, výše zdrojů, kterou měl příjemce k dispozici, přesahovala částku dluhu zbylého po vyrovnání. Z toho vyplývá, že pomoc nebyla omezená na nutné minimum.
(175)
Ještě důležitější však je, že Komise dospěla k závěru, že úvěr poskytnutý společností Old Herold nesplňuje podmínky vlastního příspěvku příjemce ve smyslu pokynů z roku 1999. Závazky představují trvalý zdroj financování činnosti podniku. Jsou to krátkodobé úvěry, které je však zapotřebí splatit. Podnik má k dispozici dodatečné zdroje na restrukturalizaci, pouze pokud se dodavatelé zaváží k poskytnutí delší doby splatnosti plateb, než je obvyklé. Takový odklad plateb je znamením, že trh věří, že je reálné obnovit životaschopnost podniku.
(176)
Příjemce nijak neprokázal, že odklad platby ze strany společnosti Old Herold byl výrazně delší, než je běžná obchodní praxe mezi příjemcem a dodavateli. Splatnost v délce 40 dní lze považovat za obvyklou praxi, zejména s ohledem na skutečnost, že byla příjemci poskytnuta po vyrovnání. Příjemce již proto nebyl ve finančních obtížích. Hlavním účelem vyrovnání přitom bylo pomoci příjemci překonat finanční obtíže.
(177)
Komise proto dospěla k závěru, že tuto delší dobu splatnosti nelze považovat za příspěvek na restrukturalizaci pocházející z vnějších zdrojů.
(178)
Bez tohoto odkladu činí vlastní příspěvek příjemce ve smyslu pokynů z roku 1999 celkem 131 milionů SKK (3,4 milionu EUR), a odpovídá tedy 20 % nákladů na restrukturalizaci.
(179)
Pokyny z roku 1999 neobsahovaly žádné prahové hodnoty, podle kterých by byl příspěvek příjemce považován za významný.
(180)
Pokud zohledníme praxi, kterou Komise uplatňuje v souvislosti s pokyny z roku 1999, jakož i změnu v politice Komise, pokud jde o toto kritérium, která vedla k zavedení prahových hodnot v nových pokynech (53), Komise považuje příspěvek příjemce ve výši 20 % za poměrně nízký. Takový příspěvek by mohl být přijatelný podle pokynů z roku 1999 pouze v případě, že by byly splněny všechny ostatní podmínky pro schválení podpory. Komise by například kromě jiných zvláštností daného případu zohlednila skutečnost, zda je příjemce aktivní v podporované oblasti, do jaké míry odpovídají zdroje financování důvěře trhu - kromě samotného příjemce a jeho akcionářů - v dlouhodobou životaschopnost podniku.
(181)
Vzhledem k výše uvedenému Komise nemůže v tomto případě souhlasit s tím, že příspěvek příjemce byl významný. Komise dospěla k závěru, že její pochybnosti o tom, zda byl vlastní příspěvek příjemce významný či zda se pomoc omezila pouze na nutné minimum, nebyly rozptýleny.
3.4 Slučitelnost podpory: závěr
(182)
Komise dospěla k závěru, že podpora není slučitelná s vnitřním trhem ani jako podpora na záchranu ani jako podpora na restrukturalizaci. Kromě toho se na tento případ nevztahuje žádná výjimka stanovená v SFEU.
VII. ZÁVĚR
(183)
Komise dospěla k závěru, že Slovenská republika protiprávně poskytla odpis daňového dluhu ve prospěch podniku Frucona Košice, a. s., a porušila tak čl. 108 odst. 3 SFEU. Tato podpora není slučitelná s vnitřním trhem na základě žádné výjimky stanovené v SFEU.
(184)
Přestože daňový úřad odložil realizaci odpisu, dokud Komise v této věci nepřijme rozhodnutí, Komise dospěla k názoru, že pro příjemce vznikla výhoda v okamžiku, kdy se daňový úřad rozhodl, že se vzdá části svých pohledávek, a poskytne tak příjemci podporu. Tímto okamžikem byl vstup v platnost dohody s věřiteli dne 23. července 2004. Výhoda, kterou příjemce získal oproti svým soutěžitelům, spočívá ve skutečnosti, že od něj daňový úřad nevymáhal své daňové pohledávky.
(185)
Aby se obnovil stav před poskytnutím podpory, musí být daná státní podpora požadována zpět. Vzhledem ke skutečnosti, že výhoda byla poskytnuta v okamžiku vstupu v platnost dohody s věřiteli dne 23. července 2004, odpovídá výše podpory, kterou je nutné požadovat zpět, plné výši odepsaného daňového dluhu podle uvedené dohody.
(186)
Nejvyšší soud Slovenské republiky však rozhodl, že nedoplatky silniční daně ve výši 424 490 SKK byly do vyrovnání zahrnuty chybně. V důsledku tohoto rozhodnutí byl hlavní dluh v rámci dohody o tuto částku snížen a zbylý dluh vůči daňovému úřadu, který byl do dohody zahrnut v opravené výši, činil 640 369 341 SKK.
(187)
Nedoplatky silniční daně, které byly doposud považované za odepsané, byly dne 2. srpna 2006 doplaceny v plné výši. Tato platba by se měla zohlednit při výpočtu výše podpory a souvisejících úroků, které je ještě třeba vymáhat,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Rozhodnutí 2007/254/ES se zrušuje.
Článek 2
Státní podpora, kterou Slovenská republika poskytla ve prospěch podniku Frucona Košice, a. s., ve výši 416 515 990 SKK není slučitelná s vnitřním trhem.
Článek 3
1. Slovenská republika přijme všechna potřebná opatření, aby od příjemce vymohla protiprávně poskytnutou podporu, která je uvedena v článku 2, a zohlední přitom skutečnost, že nedoplatky silniční daně ve výši 424 490 SKK byly dne 2. srpna 2006 zaplaceny na účet místního daňového úřadu.
2. Podpora bude vymáhána bezodkladně a v souladu s postupy uvedenými ve vnitrostátních právních předpisech, pokud tyto předpisy umožňují okamžité a účinné provedení tohoto rozhodnutí.
3. Vymáhaná částka musí zahrnovat úroky za celé období ode dne, ke kterému byla částka podniku Frucona Košice, a. s., poskytnuta, až do dne, kdy byla skutečně vrácena.
4. Úroky se vypočítají v souladu s ustanoveními uvedenými v kapitole V nařízení Rady (ES) č. 794/2004 ze dne 21. dubna 2004, kterým se provádí nařízení Rady (ES) č. 659/1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (54). Úroková sazba se pro celé období uvedené v oddíle 3 vypočítá jako složený úrok.
Článek 4
Slovenská republika do dvou měsíců po oznámení tohoto rozhodnutí informuje Komisi o opatřeních, která přijala k dosažení souladu s tímto rozhodnutím. Pro poskytnutí těchto informací použije dotazník uvedený v příloze tohoto rozhodnutí.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Slovenské republice.
V Bruselu dne 16. října 2013.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 16ης Οκτωβρίου 2013
σχετικά με την κρατική ενίσχυση αριθ. SA.18211 (C 25/2005) (πρώην NN 21/2005) που χορήγησε η Σλοβακική Δημοκρατία στη Frucona Košice, a.s.
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2013) 6261]
(Το κείμενο στη σλοβακική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2014/342/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 (1),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις προαναφερθείσα διάταξη και έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
(1)
Με επιστολή της 15ης Οκτωβρίου 2004 που πρωτοκολλήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2004, η Επιτροπή έλαβε καταγγελία σχετικά με τη χορήγηση εικαζόμενης παράνομης κρατικής ενίσχυσης στην εταιρεία Frucona Košice, a.s. Ο καταγγέλλων απέστειλε συμπληρωματικές πληροφορίες στις 3 Φεβρουαρίου 2005. Πραγματοποιήθηκε σύσκεψη με τον καταγγέλλοντα στις 24 Μαΐου 2005.
(2)
Με βάση τις πληροφορίες που προσκόμισε ο καταγγέλλων, η Επιτροπή ζήτησε από τη Σλοβακική Δημοκρατία, με επιστολή της 6ης Δεκεμβρίου 2004, να παράσχει πληροφορίες σχετικά με το επίμαχο μέτρο. Η Σλοβακία απάντησε με επιστολή της 4ης Ιανουαρίου 2005 που πρωτοκολλήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 2005, ενημερώνοντας την Επιτροπή σχετικά με την εικαζόμενη παράνομη ενίσχυση που χορηγήθηκε στην εταιρεία Frucona Košice a.s. στο πλαίσιο πτωχευτικού συμβιβασμού με πιστωτές και ζητώντας από την Επιτροπή να εγκρίνει την ενίσχυση ως ενίσχυση διάσωσης προβληματικής επιχείρησης. Η Σλοβακία υπέβαλε πρόσθετες πληροφορίες με επιστολή της 24ης Ιανουαρίου 2005 που πρωτοκολλήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2005. Η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες με επιστολή της 9ης Φεβρουαρίου 2005, για την οποία έλαβε απάντηση με επιστολή της 4ης Μαρτίου 2005 που πρωτοκολλήθηκε στις 10 Μαρτίου 2005. Στις 12 Μαΐου 2005 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη με τις σλοβακικές αρχές.
(3)
Με επιστολή της 5ης Ιουλίου 2005 η Επιτροπή ενημέρωσε τη Σλοβακία ότι αποφάσισε να κινήσει για την εν λόγω ενίσχυση την προβλεπόμενη στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ διαδικασία.
(4)
Η απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το μέτρο.
(5)
Οι σλοβακικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους με επιστολή της 10ης Οκτωβρίου 2005 που πρωτοκολλήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2005. Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από έναν ενδιαφερόμενο (τη δικαιούχο επιχείρηση) με επιστολή της 24ης Οκτωβρίου 2005 που πρωτοκολλήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2005. Η Επιτροπή διαβίβασε τις εν λόγω παρατηρήσεις στη Σλοβακία, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να απαντήσει. Οι παρατηρήσεις της Σλοβακίας απεστάλησαν με επιστολή της 16ης Δεκεμβρίου 2005, η οποία πρωτοκολλήθηκε από την Επιτροπή στις 20 Δεκεμβρίου. Πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στις 28 Μαρτίου 2006, όπου δόθηκε στη δικαιούχο επιχείρηση η δυνατότητα να εξηγήσει τις απόψεις της. Η Σλοβακία υπέβαλε συμπληρωματικές πληροφορίες με επιστολή της 5ης Μαΐου 2006 που πρωτοκολλήθηκε στις 8 Μαΐου 2006.
(6)
Η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση για την ανάκτηση της ενίσχυσης στις 7 Ιουνίου 2006 (4). Έκτοτε, στο πλαίσιο των επαφών της με τις σλοβακικές αρχές σχετικά με την εκτέλεση της εν λόγω απόφασης, η Επιτροπή ενημερώθηκε για το αποτέλεσμα των εθνικών δικαστικών διαδικασιών σχετικά με το ποσό της οφειλής που ήταν το αντικείμενο του πτωχευτικού συμβιβασμού με τους πιστωτές. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στην παρούσα απόφαση.
2. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ
(7)
Στις 12 Ιανουαρίου 2007, η εταιρεία Frucona Košice a.s. άσκησε προσφυγή κατά της απόφασης ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την οποία αμφισβητούσε, μεταξύ άλλων, τον χαρακτηρισμό της διαγραφής χρέους ως κρατικής ενίσχυσης, υποστηρίζοντας ότι αυτή ήταν σύμφωνη με την αρχή του πιστωτή σε οικονομία της αγοράς. Με την απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 2010 (υπόθεση T-11/07) το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας και επιβεβαίωσε την απόφαση της Επιτροπής με την αιτιολογία ότι η πτώχευση θα ήταν συμφερότερη για το κράτος σε σύγκριση με τον πτωχευτικό συμβιβασμό με τους πιστωτές.
3. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ
(8)
Η εταιρεία Frucona Košice a.s. υπέβαλε αίτηση αναίρεσης της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ισχυριζόμενη ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν αξιολόγησε ορθά την εφαρμογή του κριτηρίου του ιδιώτη πιστωτή εκ μέρους της Επιτροπής και ότι επιχείρησε κατά τρόπο απαράδεκτο να υποκαταστήσει την αιτιολογία της Επιτροπής με τη δική του όσον αφορά το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή (υπόθεση C-73/11 P).
(9)
Στις 24 Ιανουαρίου 2013, το Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η Επιτροπή είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως με το να μη λάβει υπόψη τη διάρκεια της διαδικασίας πτώχευσης κατά την αξιολόγησή της του κριτηρίου του ιδιώτη πιστωτή ή, εάν είχε λάβει υπόψη αυτόν τον παράγοντα, με την παράλειψη να αιτιολογήσει επαρκώς την απόφασή της. Η υπόθεση αναπέμφθηκε στο Γενικό Δικαστήριο για να κρίνει τους λόγους που επικαλέστηκε η εταιρεία σχετικά με τη διαδικασία εκτελέσεως λόγω φορολογικής οφειλής για τους οποίους δεν είχε ακόμη αποφανθεί.
4. ΑΝΑΚΛΗΣΗ
(10)
Βάσει της απόφασης του Δικαστηρίου, η Επιτροπή θεωρεί ενδεδειγμένο να ανακαλέσει την αρχική της απόφαση της 7ης Ιουνίου 2006 και να την αντικαταστήσει με την παρούσα απόφαση, ώστε να καλυφθούν οι ελλείψεις που επισήμανε το Δικαστήριο.
II. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
1. Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ
(11)
Δικαιούχος της οικονομικής ενίσχυσης είναι η εταιρεία Frucona Košice a.s., εταιρεία που δραστηριοποιείται στην παραγωγή αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών, μη αλκοολούχων ποτών, φρούτων και λαχανικών σε κονσέρβες και ξυδιού. Μετά την αφαίρεση της άδειας παραγωγής της, η δικαιούχος επιχείρηση διέκοψε την παραγωγή αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών. Συνέχισε, ωστόσο, να δραστηριοποιείται στην αγορά του χονδρικού εμπορίου αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών. Η εταιρεία βρίσκεται σε περιοχή επιλέξιμη για περιφερειακές ενισχύσεις βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ.
(12)
Κατά το επίμαχο χρονικό διάστημα, η δικαιούχος απασχολούσε προσωπικό περίπου 200 ατόμων. Στις παρατηρήσεις της επί της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας, η εταιρεία υπέβαλε στην Επιτροπή στοιχεία σχετικά με τον κύκλο εργασιών της (που περιλαμβάνουν τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και τον ΦΠΑ), τα οποία παρατίθενται στον κατωτέρω πίνακα.
Πίνακας 1
Κύκλος εργασιών σε διάφορους τομείς της παραγωγής, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών φόρων κατανάλωσης και του ΦΠΑ [σε SKK]
2002
2003
2004
Ξύδι
28 029 500
27 605 100
11 513 600
Παραγωγή φρούτων και κηπευτικών
37 112 500
32 584 500
22 696 400
Λάχανα
2 878 340
503 030
201 310
Ανθρακούχα μη οινοπνευματώδη ποτά
9 373 800
17 601 600
17 560 100
Μη ανθρακούχα μη οινοπνευματώδη ποτά
2 877 700
6 420 420
7 920 010
Χυμοί- 100 %
51 654 900
43 421 600
22 706 600
Προϊόντα απόσταξης
696 193 500
743 962 700
728 837 400
Μηλίτης οίνος
1 495 640
106 360
0
Σιρόπι
5 928 100
6 502 920
5 199 540
Άλλα προϊόντα/υπηρεσίες
59 476 000
99 635 000
63 680 000
ΣΥΝΟΛΟ
895 019 980
978 343 230
880 314 960 (5)
(13)
Τα στοιχεία αυτά παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές από τα στοιχεία που υπέβαλαν στην Επιτροπή οι σλοβακικές αρχές και αναφέρονται στην απόφαση για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας (6). Στην απάντησή τους στις παρατηρήσεις του δικαιούχου μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, οι σλοβακικές αρχές δεν αμφισβήτησαν την ακρίβεια των ανωτέρω στοιχείων. Σύμφωνα με τις σλοβακικές αρχές η δικαιούχος χαρακτηρίζεται ως μεσαία επιχείρηση.
2. ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΕΘΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
(14)
Το επίμαχο μέτρο είναι η διαγραφή φορολογικής οφειλής από τη δημόσια φορολογική αρχή Košice IV στο πλαίσιο πτωχευτικού συμβιβασμού με τους πιστωτές. Η εν λόγω διαδικασία διέπεται από τον νόμο αριθ. 328/91 περί πτωχεύσεων και πτωχευτικού συμβιβασμού (εφεξής «νόμος περί πτωχεύσεων»).
(15)
Ο πτωχευτικός συμβιβασμός με τους πιστωτές είναι διαδικασία υπό την εποπτεία δικαστηρίου η οποία, όπως και η πτώχευση, αποσκοπεί στη ρύθμιση της χρηματοοικονομικής κατάστασης υπερχρεωμένων επιχειρήσεων (7). Στο πλαίσιο της πτωχευτικής διαδικασίας η επιχείρηση παύει να υφίσταται, οπότε είτε τα στοιχεία του ενεργητικού της πωλούνται σε νέο ιδιοκτήτη είτε η επιχείρηση τίθεται υπό εκκαθάριση. Αντιθέτως, στο πλαίσιο διαδικασίας πτωχευτικού συμβιβασμού, η χρεωμένη επιχείρηση συνεχίζει να λειτουργεί χωρίς μεταβολή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της.
(16)
Η διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού κινείται από την υπερχρεωμένη επιχείρηση. Ο στόχος είναι να επιτευχθεί συμφωνία με τους πιστωτές της βάσει της οποίας η εταιρεία εξοφλεί ένα μέρος του χρέους της και το υπόλοιπο διαγράφεται. Η συμφωνία πρέπει να εγκρίνεται από το εποπτεύον δικαστήριο.
(17)
Οι πιστωτές οι εισπρακτέες απαιτήσεις των οποίων είναι εξασφαλισμένες, π.χ. με υποθήκη, ενεργούν ως πιστωτές με δικαίωμα αποχωρισμού. Για να γίνει αποδεκτή η πρόταση πτωχευτικού συμβιβασμού, θα πρέπει να την εγκρίνουν όλοι οι πιστωτές με δικαίωμα αποχωρισμού, ενώ για τους άλλους πιστωτές αρκεί μια ειδική πλειοψηφία. Με άλλους όρους, οι πιστωτές με δικαίωμα αποχωρισμού ψηφίζουν ξεχωριστά και έχουν το δικαίωμα αρνησικυρίας επί της προτάσεως.
(18)
Οι πιστωτές με δικαίωμα αποχωρισμού κατέχουν προνομιακή θέση και κατά τη διαδικασία πτώχευσης. Οι απαιτήσεις των πιστωτών με δικαίωμα αποχωρισμού μπορούν να ικανοποιηθούν ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας πτώχευσης και τα έσοδα από την εκποίηση των εξασφαλισμένων περιουσιακών στοιχείων στο πλαίσιο της πτωχευτικής διαδικασίας προορίζονται αποκλειστικά για την ικανοποίηση των εισπρακτέων απαιτήσεων των πιστωτών με δικαίωμα αποχωρισμού. Εάν οι αξιώσεις τους δεν μπορούν να καλυφθούν από την πώληση αυτή, οι εναπομένουσες απαιτήσεις εντάσσονται στη δεύτερη ομάδα με τις αξιώσεις των υπολοίπων πιστωτών. Οι πιστωτές της δεύτερης ομάδας ικανοποιούνται κατ’ αναλογία.
(19)
Σύμφωνα με τον νόμο περί πτωχεύσεων, επιχείρηση η οποία υποβάλλει αίτηση πτωχευτικού συμβιβασμού με τους πιστωτές οφείλει να υποβάλει στο εποπτεύον δικαστήριο κατάλογο μέτρων που αποσκοπούν στην αναδιοργάνωσή της και στη συνέχιση της χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων της μετά τον πτωχευτικό συμβιβασμό.
(20)
Βάσει του νόμου αριθ. 511/92 σχετικά με τις αρμόδιες για φόρους, τέλη και εισφορές διοικητικές αρχές και τις τροποποιήσεις του συστήματος των τοπικών φορολογικών αρχών (εφεξής «φορολογικός νόμος»), μια εταιρεία μπορεί να ζητήσει από τις φορολογικές αρχές να αναστείλουν την καταβολή των φόρων. Εφαρμόζεται τόκος επί του ποσού για το οποίο δίδεται αναβολή και η ανασταλείσα οφειλή πρέπει να είναι εξασφαλισμένη.
(21)
Ο φορολογικός νόμος προβλέπει επίσης εκτέλεση λόγω φορολογικών οφειλών, με σκοπό την ανάκτηση των φορολογικών απαιτήσεων του κράτους μέσω της πώλησης ακίνητης περιουσίας, κινητής περιουσίας ή της επιχείρησης ως σύνολο.
3. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
(22)
Το διάστημα από τον Νοέμβριο του 2002 έως τον Νοέμβριο του 2003, η δικαιούχος έκανε χρήση της δυνατότητας που παρέχει ο φορολογικός νόμος για παράταση της υποχρέωσης καταβολής του ειδικού φόρου κατανάλωσης οινοπνεύματος (8). Η ανασταλείσα οφειλή ανερχόταν σε 477 015 759 SKK (12,6 εκατ. ευρώ). Πριν εγκρίνει την παράταση της πληρωμής των εν λόγω οφειλών, όπως ορίζει ο νόμος, η φορολογική αρχή εξασφάλισε τις εισπρακτέες οφειλές έναντι στοιχείων ενεργητικού του δικαιούχου. Οι σλοβακικές αρχές υποστηρίζουν ότι η αξία αυτών των εγγυήσεων βάσει των λογαριασμών του δικαιούχου ανερχόταν σε 397 476 726 SKK (10,5 εκατ. ευρώ). Η δικαιούχος ισχυρίζεται, ωστόσο, ότι η αξία των εγγυήσεων σύμφωνα με τις εκτιμήσεις εμπειρογνωμόνων στα τέλη του 2003 ανερχόταν σε 193 940 000 SKK (5 εκατ. ευρώ). Αυτή είναι, κατά τη δικαιούχο, η αξία των εξασφαλισμένων περιουσιακών στοιχείων (κινητής περιουσίας, ακίνητης περιουσίας και απαιτήσεων) εκφρασμένη σε «τιμές εμπειρογνώμονα».
(23)
Την 1η Ιανουαρίου 2004, ο τροποποιημένος φορολογικός νόμος περιόρισε τη δυνατότητα παράτασης καταβολής των φόρων σε μία φορά κατ’ έτος. Η δικαιούχος έκανε χρήση αυτής της δυνατότητας για τον ειδικό φόρο κατανάλωσης του Δεκεμβρίου 2003 που έπρεπε να καταβληθεί τον Ιανουάριο του 2004. Δεν ήταν, όμως, σε θέση να καταβάλει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης του Ιανουαρίου 2004 με ημερομηνία οφειλής στις 25 Φεβρουαρίου 2004 ούτε να ζητήσει παράταση. Ως εκ τούτου, η δικαιούχος περιήλθε σε κατάσταση υπερχρεωμένης εταιρείας, σύμφωνα με τον νόμο περί πτωχεύσεων, με αποτέλεσμα να της αφαιρεθεί η άδεια παραγωγής και επεξεργασίας αλκοολούχων ποτών.
(24)
Στις 8 Μαρτίου 2004, η δικαιούχος υπέβαλε αίτηση πτωχευτικού συμβιβασμού στο αρμόδιο πρωτοδικείο. Αφού διαπιστώθηκε ότι πληρούντο όλες οι προϋποθέσεις του νόμου, το πρωτοδικείο αποφάσισε να κινήσει διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού με απόφαση της 29ης Απριλίου 2004. Οι πιστωτές ψήφισαν υπέρ του συμβιβασμού που πρότεινε η δικαιούχος επιχείρηση σε συνεδρίαση της 9ης Ιουλίου 2004. Ο συμβιβασμός επικυρώθηκε στις 14 Ιουλίου 2004 με απόφαση του εποπτεύοντος πρωτοδικείου.
(25)
Τον Αύγουστο του 2004 η φορολογική αρχή άσκησε προσφυγή κατά της επικυρωτικής αποφάσεως του δικαστηρίου. Με απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2004, το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή ως απαράδεκτη και κήρυξε έγκυρη την απόφαση του πρωτοδικείου που ενέκρινε τη συμφωνία των πιστωτών και εκτελεστή από τις 23 Ιουλίου 2004. Στη συνέχεια, ο εισαγγελέας άσκησε έφεση κατά της απόφασης του πρωτοδικείου βάσει της έκτακτης διαδικασίας αναίρεσης.
(26)
Οι πιστωτές, συμπεριλαμβανομένης και της φορολογικής αρχής, συμφώνησαν με τη δικαιούχο τον ακόλουθο πτωχευτικό συμβιβασμό: να αποπληρώσει η δικαιούχος το 35 % του χρέους της εντός ενός μηνός από την ημερομηνία ισχύος της συμφωνίας των πιστωτών και να παραιτηθούν οι πιστωτές από το υπόλοιπο 65 % του χρέους. Θα υπήρχε, συνεπώς, ίση μεταχείριση όλων των πιστωτών. Τα συγκεκριμένα ποσά για κάθε πιστωτή αναγράφονται στον κάτωθι πίνακα.
Πίνακας 2
Η χρεωστική θέση της δικαιούχου πριν και μετά την εκκαθάριση [σε SKK]
Πιστωτικός φορέας
Χρέος πριν από τον
πτωχευτικό συμβιβασμό
Χρέος μετά τον
πτωχευτικό συμβιβασμό (9)
Διαγραφέν ποσό
Δημόσιος
Φορολογική αρχή
640 793 831
224 277 841
416 515 990
Ιδιωτικός
Tetra Pak a.s.
1 004 208
351 498
652 710
MTM-obaly s.r.o.
317 934
111 277
206 657
Merkant družstvo
332 808
116 483
216 325
Vetropack s. r. o.
2 142 658
749 930
1 392 728
ΣΥΝΟΛΟ
644 591 439 (10)
225 607 029
418 984 410
(27)
Οι απαιτήσεις της φορολογικής αρχής που εγγράφηκαν στον πτωχευτικό συμβιβασμό με τους πιστωτές ανέρχονταν σε 640 793 831 SKK (16,86 εκατ. ευρώ) και συνίσταντο κυρίως σε μη καταβληθέντες ειδικούς φόρους κατανάλωσης για την περίοδο Μαΐου 2003 - Μαρτίου 2004, σε ΦΠΑ για την περίοδο Ιανουαρίου- Απριλίου 2004 και σε χρηματικές ποινές και τόκους. Οι απαιτήσεις από τις οποίες παραιτήθηκε η φορολογική αρχή ανέρχονταν συνολικά σε 416 515 990 SKK (11 εκατ. ευρώ). Με τη ρύθμιση η φορολογική αρχή εισέπραξε 244 277 841 SKK (5,86 εκατ. ευρώ).
(28)
Η φορολογική αρχή ενήργησε στη διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού ως πιστωτής με δικαίωμα αποχωρισμού και με αυτή την ιδιότητα ψήφισε χωριστά. Ως εκ τούτου, για να υπάρξει πτωχευτικός συμβιβασμός, έπρεπε να υπερψηφιστεί από τη φορολογική αρχή. Η προνομιούχος θέση της φορολογικής αρχής οφειλόταν στο γεγονός ότι ορισμένες απαιτήσεις της ήταν εξασφαλισμένες σε σχέση με την παράταση καταβολής των φορολογικών οφειλών της δικαιούχου τα έτη 2002-2003 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 17). Όλοι οι άλλοι πιστωτές ψήφισαν υπέρ του προταθέντος συμβιβασμού. Οι απαιτήσεις τους αποτελούσαν κοινές εμπορικές απαιτήσεις που δεν ήταν κατά κανένα τρόπο εξασφαλισμένες.
(29)
Η πρόταση πτωχευτικού συμβιβασμού της δικαιούχου περιέγραφε, σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου περί πτωχεύσεων, μέτρα αναδιοργάνωσης που αφορούν την παραγωγή, τη διανομή και το εργατικό δυναμικό (περιλαμβανομένων και απολύσεων).
(30)
Όσον αφορά τα οργανωτικά θέματα και το εργατικό δυναμικό, η δικαιούχος σχεδίασε τα ακόλουθα μέτρα: δημιουργία ομάδας γενικής παραγωγής για όλες τις παραγωγικές δραστηριότητες, αναδιάταξη των μέσων μεταφοράς της με απόσυρση των οχημάτων ελάχιστης εναπομένουσας αξίας και αναδιοργάνωση των εμπορικών δραστηριοτήτων. Τα εν λόγω μέτρα συνδυάζονταν με την απόλυση 50 εργαζομένων μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου του 2004. Κατά την ίδια περίοδο, θα μειώνονταν στο 60 % οι αποδοχές άλλων 50 μελών του προσωπικού.
(31)
Όσον αφορά το παραγωγικό και τεχνικό πεδίο, η δικαιούχος ανέφερε ότι, εφόσον αφαιρέθηκε από την εταιρεία η άδεια παραγωγής αλκοολούχων ποτών, θα προέβαινε σε εκμίσθωση των σχετικών εγκαταστάσεων παραγωγής από την 1η Απριλίου 2004. Η δικαιούχος σχεδίαζε να μειώσει ή να διακόψει την παραγωγή ορισμένων μη αποδοτικών μη αλκοολούχων ποτών και δήλωσε ότι πριν εισαγάγει οποιοδήποτε νέο προϊόν στην κατηγορία αυτή θα υπήρχε ανάλυση της αποδοτικότητας της εν λόγω παραγωγής.
(32)
Η δικαιούχος στη συνέχεια παρέθεσε τα εξής μέτρα: την αναδιάρθρωση του κόστους λόγω της μείωσης του κόστους παραγωγής μετά την εγκατάλειψη της παραγωγής οινοπνευματωδών ποτών και τη διάθεση μέρους του στόλου ιδιόκτητων μεταφορικών μέσων της εταιρείας, καθώς και την πώληση παλαιού εξοπλισμού ως άχρηστου υλικού.
(33)
Η δικαιούχος σχεδίαζε επίσης την πώληση ενός κτιρίου γραφείων, ενός καταστήματος και ενός κτιρίου δραστηριοτήτων αναψυχής και ανέφερε και την πιθανότητα πώλησης ή ενοικίασης της μονάδας παραγωγής ξυδιού. Στις παρατηρήσεις τους σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, οι σλοβακικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι δεν είχε πραγματοποιηθεί η πώληση του κτιρίου γραφείων, του καταστήματος ούτε του κτιρίου δραστηριοτήτων αναψυχής.
(34)
Η δικαιούχος σχεδίαζε την εντατική πώληση των αποθεμάτων έτοιμων προϊόντων (11).
(35)
Σύμφωνα με αυτή την πρόταση, η δικαιούχος θα χρηματοδοτούσε τον πτωχευτικό συμβιβασμό με δικούς της πόρους (πώληση αποθεμάτων) ύψους 110 εκατ. SKK και μέσω εξωτερικής χρηματοδότησης υπό μορφή δανείου ύψους 100 εκατ. SKK από εμπορική τράπεζα. Από τα στοιχεία που υπέβαλε η δικαιούχος στην απάντηση στην κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, το εναπομένον χρέος θα καλυπτόταν από τα έσοδα από την έκδοση νέων μετοχών (αξίας 21 εκατ. SKK, ή 0,56 εκατ. ευρώ), έσοδα από την πώληση αποθεμάτων (ύψους 110 εκατ. SKK, ή 2,9 εκατ. ευρώ) και δάνειο της προμηθεύτριας εταιρείας Old Herold s.r.o. (ύψους 100 εκατ. SKK, ή 2,6 εκατ. ευρώ). Η προθεσμία λήξης των τιμολογίων της Old Herold s.r.o. ήταν σε 40 ημέρες, η οποία, κατά τη δικαιούχο, ήταν μεγάλη περίοδος δεδομένης της δυσχερούς οικονομικής κατάστασης της δικαιούχου. Αυτή η μεγαλύτερη προθεσμία πληρωμής έδωσε στη δικαιούχο τη δυνατότητα να συγκεντρώσει την αναγκαία ρευστότητα.
(36)
Μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, οι σλοβακικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι, στο πλαίσιο της συμφωνίας των πιστωτών, καταβλήθηκε ποσό 224 277 841 SKK στη φορολογική αρχή στις 17 Δεκεμβρίου 2004. Οι σλοβακικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι είχαν αναστείλει τη διαγραφή του χρέους που συμφωνήθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας πτωχευτικού συμβιβασμού ενόσω εκκρεμούσε η διαδικασία ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
(37)
Στο πλαίσιο των επαφών τους σχετικά με την εκτέλεση της απόφασης της Επιτροπής η οποία διέτασσε την επιστροφή της ενίσχυσης, οι σλοβακικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή για το αποτέλεσμα του εκτάκτου ενδίκου μέσου που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 25: με απόφαση της 27ης Απριλίου 2006, το Ανώτατο Δικαστήριο της Σλοβακικής Δημοκρατίας ακύρωσε εν μέρει την απόφαση του πρωτοδικείου της 14ης Ιουλίου 2004 η οποία είχε επικυρώσει τη συμφωνία των πιστωτών, με το σκεπτικό ότι κακώς είχαν περιληφθεί στον πτωχευτικό συμβιβασμό τα οφειλόμενα τέλη κυκλοφορίας ύψους 424 490 SKK. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή κατά τα λοιπά. Με απόφαση της 18ης Αυγούστου 2006, το αρμόδιο πρωτοδικείο εφάρμοσε την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της 27ης Απριλίου 2006, αναφέροντας ότι το διορθωμένο ποσό της οφειλής στη φορολογική αρχή ανερχόταν σε 640 369 341,4 SKK (το 35 % του οποίου είναι 224 129 269,1 SKK).
III. ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 108 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(38)
Στην απόφασή της να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες κατά πόσο οι επίμαχες διαγραφές χρέους δεν ενείχαν στοιχείο κρατικής ενίσχυσης. Η Επιτροπή έκρινε ότι η συμπεριφορά της φορολογικής αρχής στο πλαίσιο της διαδικασίας πτωχευτικού συμβιβασμού δεν πληρούσε το κριτήριο του πιστωτή σε οικονομία αγοράς. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή έκρινε ότι η φορολογική αρχή βρισκόταν σε διαφορετική θέση από νομική άποψη από την κατάσταση των υπολοίπων πιστωτών, διότι κατείχε εξασφαλισμένες απαιτήσεις και μπορούσε να κινήσει διαδικασία εκτελέσεως λόγω φορολογικής οφειλής. Η Επιτροπή δεν είχε πεισθεί ότι η διαδικασία του πτωχευτικού συμβιβασμού επέφερε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για το δημόσιο, σε σύγκριση με τη διαδικασία πτώχευσης ή τη διαδικασία εκτελέσεως λόγω φορολογικής οφειλής.
(39)
Στη συνέχεια, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμο της επίμαχης ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά. Καταρχήν, εξέφρασε αμφιβολίες κατά πόσο η ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη ως ενίσχυση διάσωσης, όπως ισχυρίστηκαν οι σλοβακικές αρχές. Ενίσχυση διάσωσης μπορεί να θεωρηθεί μόνο η ενίσχυση ρευστότητας υπό μορφή εγγύησης δανείων ή δανείων. Το επίμαχο μέτρο, ωστόσο, είναι η παραγραφή χρεών που αντιστοιχεί σε μη επιστρεπτέα επιχορήγηση. Επιπλέον το μέτρο αυτό δόθηκε χωρίς την προοπτική ότι, το αργότερο σε έξι μήνες από την έγκριση του μέτρου διάσωσης, η δικαιούχος εταιρεία θα παρουσίαζε σχέδιο αναδιάρθρωσης ή σχέδιο εκκαθάρισης ή θα επέστρεφε την κρατική ενίσχυση στο ακέραιο.
(40)
Η Επιτροπή εξέτασε στη συνέχεια το συμβιβάσιμο του επίμαχου μέτρου ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης και εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο πληρούντο δύο βασικές προϋποθέσεις: η ύπαρξη σχεδίου αναδιάρθρωσης που εξασφαλίζει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της επιχείρησης σε εύλογο χρονικό διάστημα και ο περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(41)
Εκτός από τα στοιχεία σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά που εκτίθενται στο μέρος II, η δικαιούχος επιχείρηση υπέβαλε τις ακόλουθες παρατηρήσεις.
(42)
Η δικαιούχος ισχυρίζεται ότι οι οικονομικές δυσκολίες που αντιμετώπισε στις αρχές του 2004 οφείλονταν στην αλλαγή του φορολογικού νόμου που περιόρισε σε μόνο μία φορά κατ’ έτος τη δυνατότητα παράτασης της καταβολής των φόρων. Αυτό αποτέλεσε σημαντική αλλαγή για τη δικαιούχο, διότι, όπως η ίδια ισχυρίστηκε, βασιζόταν σε αυτόν τον μηχανισμό κατά τα προηγούμενα έτη.
(43)
Ως προς την εξεταζόμενη υπόθεση, η δικαιούχος υποστήριξε αρχικά ότι η Επιτροπή δεν έχει δικαιοδοσία να διερευνήσει τα επίμαχα μέτρα, διότι αυτά είχαν τεθεί σε ισχύ πριν από την ημερομηνία προσχώρησης και δεν εφαρμόστηκαν μετά την προσχώρηση. Η δικαιούχος ισχυρίζεται ότι το μέτρο τέθηκε σε εφαρμογή πριν την προσχώρηση, διότι η διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού με τους πιστωτές άρχισε στις 8 Μαρτίου 2004, και ότι επικυρώθηκε με δικαστική απόφαση στις 29 Απριλίου 2004, δηλαδή πριν την προσχώρηση της Σλοβακίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Υποστηρίζει ακόμη ότι η φορολογική αρχή είχε δηλώσει ότι ήταν σύμφωνη με την πρόταση πτωχευτικού συμβιβασμού στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων πριν από την έναρξη της διαδικασίας πτωχευτικού συμβιβασμού. Είχε προηγηθεί σύσκεψη με τη φορολογική διοίκηση της Σλοβακίας την 1η Δεκεμβρίου 2003 και η τοπική φορολογική αρχή απέστειλε στις 3 Φεβρουαρίου 2004 στη δικαιούχο επιστολή με την οποία, κατά τους ισχυρισμούς της, επιβεβαίωσε ότι μπορούσε να προχωρήσει σε πτωχευτικό συμβιβασμό.
(44)
Η δικαιούχος υποστήριξε επίσης ότι αν, παρ’ όλα αυτά, η Επιτροπή εξακολουθούσε να θεωρεί ότι έχει δικαιοδοσία να παρέμβει, το επίμαχο μέτρο δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση, διότι τηρήθηκε η αρχή του πιστωτή σε οικονομία αγοράς.
(45)
Πρώτον, η δικαιούχος ισχυρίζεται ότι η σύγκριση του πτωχευτικού συμβιβασμού με τη διαδικασία εκτελέσεως λόγω φορολογικής οφειλής είναι παραπλανητική, διότι η κίνηση της πρώτης διαδικασίας αποκλείει ή αναστέλει τη δεύτερη. Η διαδικασία εκτελέσεως λόγω φορολογικής οφειλής δεν ήταν, επομένως, μια εναλλακτική λύση για τη φορολογική αρχή. Επιπλέον, η δικαιούχος ισχυρίζεται ότι, εάν δεν πρότεινε εθελοντικά τον πτωχευτικό συμβιβασμό, μετά από μερικές εβδομάδες ή μήνες θα ήταν υποχρεωμένη βάσει της πτωχευτικής νομοθεσίας να κινήσει τη διαδικασία πτώχευσης ή πτωχευτικού συμβιβασμού.
(46)
Δεύτερον, η δικαιούχος ισχυρίζεται ότι η απόφαση του κράτους να αποφύγει την πτώχευση και αντ’ αυτής να επιδιώξει λύση μέσω πτωχευτικού συμβιβασμού πληρούσε το κριτήριο του πιστωτή σε οικονομία αγοράς. Για να τεκμηριώσει το επιχείρημά της, η δικαιούχος υπέβαλε βεβαιώσεις δύο οικονομικών ελεγκτών και ενός συνδίκου που αναφέρουν ότι η φορολογική αρχή θα εισέπραττε μεγαλύτερο ποσό και ταχύτερα από τον πτωχευτικό συμβιβασμό παρά από τη διαδικασία πτώχευσης. Η δικαιούχος υπέβαλε και πρόσθετα έγγραφα και στατιστικές που δείχνουν ότι οι πτωχευτικές διαδικασίες στη Σλοβακία διαρκούν κατά μέσο όρο από 3 έως 7 έτη και αποφέρουν πολύ περιορισμένα έσοδα από την πώληση των περιουσιακών στοιχείων (12).
(47)
Η ανάλυση της δικαιούχου βασίζεται κυρίως σε έκθεση της εταιρείας οικονομικού ελέγχου EKORDA, της 7ης Ιουλίου 2004, την οποία είχε, κατά τους ισχυρισμούς, στη διάθεσή της η φορολογική αρχή πριν την ψηφοφορία των πιστωτών στις 9 Ιουλίου 2004. Ωστόσο, δεν υποβλήθηκε κανένα αποδεικτικό στοιχείο που να επιβεβαιώνει αυτό τον ισχυρισμό.
(48)
Σύμφωνα με την έκθεση της εταιρείας EKORDA, τα έσοδα από την πώληση περιουσιακών στοιχείων σε περίπτωση πτώχευσης θα ήταν, στην καλύτερη περίπτωση, 204 εκατ. SKK (5,3 εκατ. ευρώ) και, μετά την αφαίρεση διαφόρων προμηθειών ύψους 45 εκατ. SKK, θα ανέρχονταν μόνο σε 159 εκατ. SKK (4,2 εκατ. ευρώ). Η ίδια η δικαιούχος διόρθωσε τα ποσά των προμηθειών που θα έπρεπε να αφαιρεθούν (36 εκατ. SKK) και κατέληξε στο ποσό των 168 εκατ. SKK (4,4 εκατ. ευρώ). Ακόμη κι αν η φορολογική αρχή εισέπραττε, ως ο μοναδικός πιστωτής με δικαίωμα αποχωρισμού και μακράν ο μεγαλύτερος πιστωτής, το μεγαλύτερο ποσό αυτών των εσόδων, το ποσό αυτό θα ήταν πάλι μικρότερο από αυτό που εισέπραξε μετά τον πτωχευτικό συμβιβασμό.
(49)
Για να καταλήξει σε αυτό το συμπέρασμα, η εταιρεία EKORDA χρησιμοποίησε ως βάση τη λογιστική αξία στις 31 Μαρτίου 2004 των πάγιων περιουσιακών στοιχείων, των αποθεμάτων, της ρευστότητας και των βραχυπρόθεσμων εισπρακτέων οφειλών μετά από προσαρμογή, λαμβάνοντας υπόψη την αδυναμία είσπραξης και τη χαμηλή αξία. Η EKORDA προσάρμοσε την ονομαστική αξία των περιουσιακών στοιχείων του δικαιούχου με «συντελεστή ρευστοποίησης» για κάθε στοιχείο ενεργητικού στην περίπτωση της πώλησης κατά την πτώχευση (45 % για το πάγιο ενεργητικό, 20 % για τα αποθέματα και τις βραχυπρόθεσμες αξιώσεις και 100 % για τη ρευστότητα).
(50)
Η EKORDA αναφέρει τα μελλοντικά φορολογικά έσοδα από τις δραστηριότητες της δικαιούχου (13), καθώς και την εξέλιξη της απασχόλησης στην περιοχή και της βιομηχανίας τροφίμων στη Σλοβακία ως πολύ σημαντικούς παράγοντες υπέρ της συνέχισης της δραστηριότητας της δικαιούχου.
(51)
Η δικαιούχος αναφέρει άλλες δύο εκθέσεις. Η ελεγκτής κ. Marta Kochová έκρινε ότι τα ανώτατα έσοδα από την πώληση των περιουσιακών στοιχείων, που δεν αποτιμήθηκαν, ωστόσο, θα ανέρχονταν σε 100 εκατ. SKK (2,6 εκατ. ευρώ) και μετά την αφαίρεση των προμηθειών ύψους 22 εκατ. SKK, θα ανέρχονταν μόνο σε 78 εκατ. SKK (2 εκατ. ευρώ). Η σύνδικος πτώχευσης κ. Holovačová φέρεται να δήλωσε ότι, κατά τη γνώμη της, ο πτωχευτικός συμβιβασμός με τους πιστωτές είναι κατά κανόνα προτιμότερος γι’ αυτούς από την πτώχευση. Ένα επιχείρημα είναι ότι ο πιστωτής έχει συμφέρον να συνεχίσει ο οφειλέτης τη δραστηριότητά του (με την προσδοκία μελλοντικών εσόδων από τις πωλήσεις και φορολογικών εσόδων).
(52)
Τρίτον, η δικαιούχος ισχυρίζεται ότι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη μακροπρόθεσμες παράμετροι, όπως τα μελλοντικά φορολογικά έσοδα. Ισχυρίζεται ότι, εάν εξαιρεθούν οι κοινωνικοπολιτικές εκτιμήσεις ως προς το κριτήριο του πιστωτή σε οικονομία αγοράς, η νομολογία δεν εφαρμόζεται όταν ο υπολογισμός των μελλοντικών φορολογικών εισφορών γίνεται από δημόσια αρχή (14). Σύμφωνα με τη δικαιούχο, η δημόσια αρχή στην προκειμένη περίπτωση βρίσκεται σε ανάλογη θέση με αυτήν του πιστωτή σε οικονομία αγοράς, ο οποίος είναι προμηθευτής που έχει συμφέρον να επιβιώσει ένας πελάτης του. Ακολούθως, η δικαιούχος παραπέμπει σε νομολογία σχετικά με την αρχή του επενδυτή σε οικονομία αγοράς.
(53)
Η δικαιούχος αναφέρει εν κατακλείδι ότι το κριτήριο του πιστωτή σε οικονομία αγοράς ικανοποιήθηκε και το επίμαχο μέτρο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
(54)
Εάν, ωστόσο, η Επιτροπή κρίνει διαφορετικά, η δικαιούχος ισχυρίζεται ότι το επίμαχο μέτρο είναι συμβιβάσιμο ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης. Η δικαιούχος υποστηρίζει ότι η φορολογική αρχή είχε επαληθεύσει την ικανότητα του επιχειρηματικού σχεδίου της δικαιούχου να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα πριν να εγκρίνει τον πτωχευτικό συμβιβασμό. Η απουσία επίσημου σχεδίου αναδιάρθρωσης δεν έχει, κατά την άποψή της, καμία σημασία στην περίπτωση της εκ των υστέρων αξιολόγησης από την Επιτροπή, διότι η Επιτροπή μπορεί πλέον να κρίνει αν έχει όντως αποκατασταθεί η βιωσιμότητα της δικαιούχου. Εντούτοις, η δικαιούχος θεωρεί ότι, στην περίπτωση της εκ των προτέρων εκτίμησης είναι αναγκαίο αναλυτικό σχέδιο αναδιάρθρωσης. Στη συνέχεια περιγράφει συνοπτικά τα μέτρα αναδιάρθρωσης που έχουν ληφθεί: αύξηση ιδίων κεφαλαίων, απολύσεις προσωπικού και πώληση αποθεμάτων. Η δικαιούχος θεωρεί ότι η παύση της παραγωγής αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών και η εκμίσθωση των στοιχείων παραγωγής στην εταιρεία Old Herold s. r. o. συνιστούν πράγματι μέτρα αναδιάρθρωσης. Αν και αρχικά η παύση της παραγωγής της ήταν αποτέλεσμα της αφαίρεσης της άδειας, η δικαιούχος δεν ζήτησε νέα άδεια μετά τον πτωχευτικό συμβιβασμό.
(55)
Σύμφωνα με τη δικαιούχο, ικανοποιούνταν επίσης η απαίτηση της σημαντικής συνεισφοράς στην αναδιάρθρωση.
(56)
Τέλος η δικαιούχος υποστηρίζει ότι το γεγονός ότι δραστηριοποιείται σε ενισχυόμενη περιφέρεια και είναι ένας από τους μεγαλύτερους εργοδότες της περιοχής, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών στην ενίσχυση αναδιάρθρωσης.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΛΟΒΑΚΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
(57)
Στην απάντησή τους για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, οι σλοβακικές αρχές υπέβαλαν ορισμένες παρατηρήσεις σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά που αναφέρονται στο μέρος II.
(58)
Οι σλοβακικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι, κατά τον χρόνο της ψηφοφορίας για τον πτωχευτικό συμβιβασμό με τους πιστωτές, η φορολογική αρχή δεν έλαβε υπόψη το στοιχείο της κρατικής ενίσχυσης. Η φορολογική αρχή δεν θεώρησε τον πτωχευτικό συμβιβασμό μορφή κρατικής ενίσχυσης και, για τον λόγο αυτό, δεν ζητήθηκε από τη δικαιούχο να υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης διαφορετικό από το επιχειρηματικό σχέδιο που κατέθεσε στο δικαστήριο σύμφωνα με τη νομοθεσία περί αφερεγγυότητας.
(59)
Απαντώντας στις παρατηρήσεις της δικαιούχου, οι σλοβακικές αρχές υπέβαλαν τις ακόλουθες παρατηρήσεις.
(60)
Οι σλοβακικές αρχές δεν θα εφάρμοζαν στην παρούσα υπόθεση τις παρατηρήσεις της δικαιούχου σχετικά με τη μέση διάρκεια των πτωχευτικών διαδικασιών και τη μέση απόδοση από την εκποίηση περιουσιακών στοιχείων μέσω πτωχευτικής διαδικασίας. Κατά την άποψή τους, λαμβάνοντας υπόψη τον μικρό αριθμό πιστωτών και την ύπαρξη περιουσιακών στοιχείων με θετική αξία ρευστοποίησης, που υπερέβαινε το ποσό που καταβλήθηκε στο κράτος μετά τον πτωχευτικό συμβιβασμό, η πτωχευτική διαδικασία θα είχε ολοκληρωθεί σε συντομότερο από το σύνηθες χρονικό διάστημα και τα έσοδα της φορολογικής αρχής θα ήταν περισσότερα από αυτά του πτωχευτικού συμβιβασμού. Η τοπική φορολογική αρχή διενήργησε έλεγχο στην εταιρεία στις 21 Ιουνίου 2004 και διαπίστωσε ότι, στις 17 Ιουνίου 2004, η δικαιούχος διέθετε ταμειακά διαθέσιμα ύψους 161,3 εκατ. SKK, απαιτήσεις ύψους 62,8 εκατ. SKK, αποθέματα αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών αξίας 84 εκατ. SKK και πάγια στοιχεία ενεργητικού λογιστικής αξίας ύψους 200 εκατ. SKK.
(61)
Οι σλοβακικές αρχές θεωρούν ότι η διαδικασία εκτελέσεως λόγω φορολογικής οφειλής ήταν πραγματική εναλλακτική επιλογή για τη φορολογική αρχή. Βεβαιώνουν ότι η φορολογική αρχή θα μπορούσε να κινήσει την εν λόγω διαδικασία πριν τον πτωχευτικό συμβιβασμό, το οποίο θα μπορούσε επίσης να πράξει σε περίπτωση που το δικαστήριο απέρριπτε τον πτωχευτικό συμβιβασμό (διότι η φορολογική αρχή ως πιστωτής με δικαίωμα αποχωρισμού θα τον καταψήφιζε).
(62)
Οι σλοβακικές αρχές διαφωνούν με τον ισχυρισμό της δικαιούχου ότι οι οικονομικές δυσκολίες της ήταν αποτέλεσμα της αλλαγής του φορολογικού νόμου. Σύμφωνα με τις σλοβακικές αρχές, οι οικονομικές δυσκολίες της δικαιούχου ήταν αποτέλεσμα της οικονομικής στρατηγικής της να χρησιμοποιεί τους έμμεσους φόρους για τη διαχείριση της λειτουργίας της, ενώ αυτό που όφειλε να κάνει ήταν απλώς να εισπράττει τους φόρους από τους πελάτες της και τους αποδίδει στον προϋπολογισμό του κράτους.
(63)
Οι σλοβακικές αρχές δεν συμφωνούν με τον ισχυρισμό ότι η συνάντηση με τη φορολογική διοίκηση τον Δεκέμβριο του 2003 συνιστά απόδειξη καταρχήν συμφωνίας με τον πτωχευτικό συμβιβασμό. Υπέβαλαν επιστολή της 6ης Ιουλίου 2004 της φορολογικής διοίκησης προς την αρμόδια φορολογική αρχή, αναφέροντας ότι η αρμόδια φορολογική αρχή έπρεπε να αρνηθεί τον πτωχευτικό συμβιβασμό που πρότεινε η δικαιούχος, διότι δεν ήταν συμφέρων για το κράτος. Η επιστολή αυτή παρέπεμπε στη συνέχεια σε άλλη, γενικότερου περιεχομένου επιστολή του Υπουργού Οικονομίας, της 15ης Ιανουαρίου 2004 προς τη φορολογική διοίκηση, με την οποία ζητούσε να διασφαλιστεί ότι δεν θα εγκριθεί κανένας πτωχευτικός συμβιβασμός με τους πιστωτές ο οποίος θα συνεπαγόταν διαγραφή φορολογικών απαιτήσεων από τις εφορίες. Επιπλέον, οι σλοβακικές αρχές ερμηνεύουν την επιστολή της 3ης Φεβρουαρίου 2004 που παρουσίασε η δικαιούχος (βλέπε αιτιολογική σκέψη 43) ως κατηγορηματική διαφωνία με τον πτωχευτικό συμβιβασμό στο επίπεδο του 35 %.
(64)
Οι σλοβακικές αρχές αναφέρουν ότι η δικαιούχος δεν κατέβαλε ειδικούς φόρους κατανάλωσης για χρονικό διάστημα μεταξύ Ιανουαρίου 2001 και Μαρτίου 2004 και ελάμβανε τακτικά αναβολή για την καταβολή των φορολογικών οφειλών της.
(65)
Σύμφωνα με τις σλοβακικές αρχές, οι σημαντικές διαφορές στις εκτιμήσεις των δύο εκθέσεων των ελεγκτών (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 48 και 51) εγείρουν αμφιβολίες για την αξιοπιστία και των δύο εκθέσεων. Οι αρχές έχουν αμφιβολίες ιδιαίτερα για τον συντελεστή ρευστοποίησης που εφάρμοσε η εταιρεία EKORDA στα τρέχοντα στοιχεία ενεργητικού. Αυτός ο συντελεστής θα έπρεπε να είναι υψηλότερος του 20 %.
(66)
Τέλος, σύμφωνα με τις σλοβακικές αρχές, η δικαιούχος δεν εκπόνησε βιώσιμο σχέδιο αναδιάρθρωσης και τα προταθέντα μέτρα πτωχευτικού συμβιβασμού δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν μέτρα αναδιάρθρωσης.
VI. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
1. ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
(67)
Επειδή ορισμένα από τα εξεταζόμενα γεγονότα συνέβησαν πριν την προσχώρηση της Σλοβακίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1η Μαΐου 2004, η Επιτροπή πρέπει καταρχήν να αποφασίσει εάν είναι αρμόδια να επιληφθεί για το επίμαχο μέτρο.
(68)
Τα μέτρα που τέθηκαν σε εφαρμογή πριν την προσχώρηση και δεν εφαρμόστηκαν μετά την προσχώρηση δεν μπορούν να εξεταστούν από τη Επιτροπή ούτε στο πλαίσιο της διαδικασίας προσωρινού μηχανισμού, η οποία ρυθμίζεται από το παράρτημα IV σημείο 3 της Συνθήκης Προσχώρησης, ούτε βάσει των διαδικασιών που ορίζονται στο άρθρο 108 της ΣΛΕΕ. Ούτε η Συνθήκη Προσχώρησης ούτε η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβάλλει ή εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να επανεξετάσει αυτά τα μέτρα.
(69)
Ωστόσο, τα μέτρα που τέθηκαν σε εφαρμογή μετά την προσχώρηση εμπίπτουν σαφώς στην αρμοδιότητα της Επιτροπής. Για να εκτιμηθεί η χρονική στιγμή κατά την οποία τέθηκε σε εφαρμογή ένα συγκεκριμένο μέτρο, το συναφές κριτήριο είναι η νομικά δεσμευτική πράξη βάσει της οποίας η αρμόδια εθνική αρχή χορήγησε την ενίσχυση (15).
(70)
Η δικαιούχος ισχυρίστηκε ότι το επίμαχο μέτρο τέθηκε σε εφαρμογή πριν την προσχώρηση και δεν εφαρμόστηκε μετά από αυτήν (βλέπε αιτιολογική σκέψη 43).
(71)
Η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί τα επιχειρήματα της δικαιούχου. Η πρόταση για την κίνηση διαδικασίας πτωχευτικού συμβιβασμού δεν είναι πράξη της χορηγούσας αρχής, αλλά πράξη του δικαιούχου. Ούτε η απόφαση του δικαστηρίου να επιτρέψει τον πτωχευτικό συμβιβασμό είναι πράξη της χορηγούσας αρχής. Η απόφαση αυτή απλώς επέτρεψε στη δικαιούχο και τους πιστωτές της να διεξαγάγουν διαπραγματεύσεις για τον πτωχευτικό συμβιβασμό, αλλά προφανώς δεν συνιστούσε το γεγονός χορήγησης της ενίσχυσης. Δεν υπάρχει απόδειξη ότι η φορολογική διοίκηση της Σλοβακικής Δημοκρατίας εξέφρασε τη συγκατάθεσή της για το επίμαχο μέτρο κατά τη συνάντηση του Δεκεμβρίου 2003. Αντιθέτως, οι σλοβακικές αρχές αρνήθηκαν οποιαδήποτε παρόμοια καταρχήν συγκατάθεση. Η επιστολή της 3ης Φεβρουαρίου 2004 απορρίπτει ρητά την πρόταση πτωχευτικού συμβιβασμού στο επίπεδο του 35 %.
(72)
Η απόφαση της αρμόδιας αρχής να διαγράψει μέρος των απαιτήσεών της ελήφθη στις 9 Ιουλίου 2004, όταν η φορολογική αρχή ενέκρινε τον πτωχευτικό συμβιβασμό που πρότεινε η δικαιούχος.
(73)
Κατά συνέπεια, δεν τίθεται πλέον ζήτημα εάν το μέτρο εφαρμόστηκε μετά την ένταξη.
(74)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι αρμόδια να αξιολογήσει το επίμαχο μέτρο κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 108 της ΣΛΕΕ.
2. ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(75)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(76)
Η διαγραφή χρέους προς δημόσια αρχή, όπως η φορολογική αρχή, είναι μια μορφή χρήσης κρατικών πόρων. Εφόσον ευνοεί μια συγκεκριμένη επιχείρηση, το μέτρο είναι επιλεκτικό.
(77)
Μέχρι να συμβούν τα γεγονότα που ενεργοποίησαν τη διαδικασία αφερεγγυότητας, η δικαιούχος επιχείρηση ήταν παρούσα στην αγορά της παραγωγής αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών, μη οινοπνευματωδών ποτών και φρούτων και λαχανικών σε κονσέρβες. Το 2003 η δικαιούχος ήταν ο τρίτος σε μέγεθος παραγωγός αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών στη Σλοβακία. Μετά την αφαίρεση της άδειας παραγωγής αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών τον Μάρτιο του 2004, η δικαιούχος ασκούσε δραστηριότητα στο χονδρικό εμπόριο αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών που παράγει άλλη εταιρεία, η Old Herold s. r. o., χρησιμοποιώντας ως μισθωτής τα παραγωγικά στοιχεία ενεργητικού της δικαιούχου. Σε όλα τα τμήματα της αγοράς στα οποία ασκούσε δραστηριότητα η δικαιούχος πριν τον πτωχευτικό συμβιβασμό και στα οποία δραστηριοποιείται και σήμερα υπάρχουν συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.
(78)
Στην απόφαση για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο το μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό με το να παρέχει πλεονέκτημα στη δικαιούχο το οποίο δεν θα μπορούσε υπό κανονικές συνθήκες να εξασφαλίσει στην ελεύθερη αγορά. Με άλλους όρους, η Επιτροπή έχει αμφιβολίες κατά πόσο το κράτος συμπεριφέρθηκε σε σχέση με τη δικαιούχο ως πιστωτής σε οικονομία αγοράς.
(79)
Διαπιστώθηκε ότι η συμφωνία με τους πιστωτές προέβλεπε τους ίδιους όρους ρύθμισης του χρέους της επιχείρησης τόσο έναντι των ιδιωτών πιστωτών όσο και έναντι της φορολογικής αρχής (δημόσιος πιστωτής). Το 35 % του χρέους έπρεπε να καταβληθεί στους πιστωτές έως μία προκαθορισμένη ημερομηνία, πράγμα το οποίο η δικαιούχος πράγματι έπραξε. Το υπόλοιπο 65 % θα διαγραφόταν.
(80)
Ωστόσο, η θέση της φορολογικής αρχής ως πιστωτή σε αυτή την περίπτωση ήταν ασυνήθιστα ισχυρή και δεν μπορεί να εξομοιωθεί με αυτήν ενός συνήθους πιστωτή σε διαδικασίες πτώχευσης. Η νομική και οικονομική κατάσταση της φορολογικής αρχής πριν τη συμφωνία των πιστωτών ήταν ευνοϊκότερη από εκείνη των ιδιωτών πιστωτών. Η φορολογική υπηρεσία, με ποσοστό άνω του 99 % του συνόλου των απαιτήσεων σε πτωχευτική διαδικασία, δεν ήταν σαφώς μόνο ο κυρίαρχος και αποφασιστικός πιστωτής αλλά επίσης, και σημαντικότερο, πιστωτής με δικαίωμα αποχωρισμού. Οι αξιώσεις της μπορούσαν, συνεπώς, να ικανοποιηθούν ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας πτώχευσης με τα έσοδα από την πώληση των εξασφαλισμένων στοιχείων ενεργητικού: όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 18 ανωτέρω, αυτά τα έσοδα θα χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για την ικανοποίηση των εισπρακτέων απαιτήσεων του πιστωτή με δικαίωμα αποχωρισμού. Θα πρέπει, ως εκ τούτου, να εξεταστεί διεξοδικά το κατά πόσο η φορολογική αρχή χρησιμοποίησε όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της για να εξασφαλίσει την υψηλότερη δυνατή αποπληρωμή των εισπρακτέων απαιτήσεών της, όπως θα έπραττε ένας πιστωτής σε οικονομία αγοράς.
(81)
Οι προϋποθέσεις τις οποίες πρέπει να πληροί ένα μέτρο για να αντιμετωπιστεί ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ δεν πληρούνται, εάν η δικαιούχος επιχείρηση θα μπορούσε, υπό συνθήκες που αντιστοιχούν στους συνήθεις όρους της αγοράς, να αποκτήσει το ίδιο πλεονέκτημα με αυτό που απέκτησε με τη διάθεση κρατικών πόρων (16). Η εν λόγω αξιολόγηση πραγματοποιείται με την εφαρμογή, καταρχήν, του κριτηρίου του ιδιώτη πιστωτή. Όταν ένας δημόσιος πιστωτικός φορέας χορηγεί διευκολύνσεις πληρωμής για μια οφειλή που πρέπει να καταβάλει σε αυτόν μια επιχείρηση, οι εν λόγω διευκολύνσεις αποτελούν κρατική ενίσχυση για τους σκοπούς του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ εφόσον, λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία του οικονομικού πλεονεκτήματος που χορηγήθηκε με τον τρόπο αυτό, η δικαιούχος επιχείρηση δεν θα ελάμβανε προδήλως ανάλογες διευκολύνσεις από έναν ιδιώτη πιστωτή σε κατάσταση όσο το δυνατόν πλησιέστερη προς αυτήν του δημόσιου πιστωτή, ο οποίος επιδιώκει να εισπράξει τα ποσά που του οφείλει ένας οφειλέτης που αντιμετωπίζει οικονομική δυσχέρεια (17).
(82)
Η δυνατότητα εφαρμογής του κριτήριου του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς εξαρτάται εντέλει από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος που έχει χορηγήσει, εκτός από την ιδιότητά του ως δημόσιας αρχής, οικονομικό πλεονέκτημα σε μια επιχείρηση. Ως εκ τούτου, αν ένα κράτος μέλος βασίζεται σε αυτό το κριτήριο κατά τη διοικητική διαδικασία, οφείλει, σε περίπτωση αμφιβολίας, να διαπιστώσει αδιαμφισβήτητα και βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων στοιχείων ότι το εφαρμοσθέν μέτρο αποδίδεται στο κράτος που ενεργεί ως ιδιωτικός φορέας της αγοράς. Τα εν λόγω στοιχεία πρέπει να αποδεικνύουν σαφώς ότι το οικείο κράτος μέλος έλαβε την απόφαση να ενεργήσει με τον τρόπο που ενήργησε πριν ή κατά τον χρόνο που παρείχε το οικονομικό πλεονέκτημα. Για τον σκοπό αυτό, μπορεί να απαιτηθούν στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι η απόφαση αυτή στηρίχθηκε σε οικονομικές εκτιμήσεις παρόμοιες με εκείνες στις οποίες, υπό τις περιστάσεις της συγκεκριμένης περιπτώσεως, θα είχε προβεί ορθολογικός ιδιώτης επενδυτής ευρισκόμενος σε κατάσταση όσο το δυνατόν παραπλήσια με εκείνη του εν λόγω κράτους μέλους. Ωστόσο, δεν επαρκούν οικονομικές αξιολογήσεις οι οποίες γίνονται μετά τη χορήγηση του εν λόγω πλεονεκτήματος ή η εκ των υστέρων διαπίστωση ότι η επένδυση που πραγματοποίησε το κράτος μέλος ήταν πράγματι κερδοφόρος ή όψιμοι λόγοι που δικαιολογούν την επιλογή της διαδικασίας που πράγματι εφαρμόστηκε (18).
(83)
Εν ολίγοις, η Σλοβακική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι, κατά τη γνώμη της, το εν λόγω μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση. Αναγνώρισε ότι, κατά τον χρόνο του πτωχευτικού συμβιβασμού, το θέμα της κρατικής ενίσχυσης απλώς δεν ελήφθη υπόψη και ζητεί να αντιμετωπιστεί το επίμαχο μέτρο ως ενίσχυση διάσωσης. Συνάγεται, συνεπώς, ότι οι προαναφερθείσες απαιτήσεις της νομολογίας δεν πληρούνται στην παρούσα υπόθεση και το επίμαχο μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(84)
Η δικαιούχος ισχυρίσθηκε ότι το μέτρο δεν ενέχει στοιχείο ενίσχυσης και υπέβαλε τα έγγραφα που περιγράφονται ανωτέρω, συγκεκριμένα τις εκθέσεις των δύο οικονομικών ελεγκτών.
(85)
Βάσει των στοιχείων που υπέβαλαν τόσο η δικαιούχος όσο και οι σλοβακικές αρχές, η Επιτροπή καθόρισε τα κάτωθι στοιχεία για την οικονομική κατάσταση της δικαιούχου το συγκεκριμένο έτος, στον βαθμό που είναι συναφή για την εφαρμογή του κριτηρίου του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Η Επιτροπή δεν μπορεί να επαληθεύσει τα στοιχεία για την κατάσταση στις 31 Μαρτίου 2004 που υπέβαλε η δικαιούχος και τα στοιχεία για την κατάσταση στις 17 Ιουνίου 2004 που υπέβαλαν οι σλοβακικές αρχές σε σχέση με τους λογαριασμούς του δικαιούχου. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έχει λόγους να αμφισβητήσει αυτά τα στοιχεία.
Πίνακας 3
Χρηματοοικονομική κατάσταση της δικαιούχου 2004-2003 [σε εκατ. SKK]
31.12.2003 (19)
31.3.2004 (20)
28.4.2004 (21)
17.6.2004 (22)
31.12.2004 (23)
Πάγιο ενεργητικό (24)
208
205
204
200
200
Αποθέματα
119
209
176
84
52
Μετρητά
3
50
94
161
27
Βραχυπρόθεσμες εμπορικές απαιτήσεις.
128
98 (25)
80
63 (26)
97
(86)
Η Επιτροπή θα εξετάσει καταρχήν τα στοιχεία που υπέβαλε η δικαιούχος για να υποστηρίξει τον ισχυρισμό ότι η διαδικασία πτώχευσης θα απέφερε στη φορολογική αρχή λιγότερα έσοδα από τη διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού (τμήμα 2.1). Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα εξετάσει τη θέση σε σχέση με τη διαδικασία εκτέλεσης λόγω φορολογικής οφειλής (τμήμα 2.2). Τέλος, η Επιτροπή θα εξετάσει άλλα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισαν οι σλοβακικές αρχές και η δικαιούχος (μέρος 2.3).
(87)
Όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 37, το ποσό της οφειλής που θα περιληφθεί στον πτωχευτικό συμβιβασμό μειώθηκε ως αποτέλεσμα της έκτακτης διαδικασίας ένδικου μέσου. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι η εν λόγω δικαστική απόφαση εκδόθηκε αρκετά έτη μετά την απόφαση για τη σύναψη του πτωχευτικού συμβιβασμού. Για τον έλεγχο του κριτηρίου του πιστωτή σε οικονομία αγοράς, οι πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες κατά την περίοδο που ένας υποθετικός πιστωτής θα αξιολογούσε ποιος ήταν ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος δράσης εξακολουθεί να συνιστά το πρότυπο βάσει του οποίου πρέπει να εκτιμηθεί η συμπεριφορά του δημόσιου πιστωτή. Ως εκ τούτου, η κατωτέρω ανάλυση χρησιμοποιεί τα αριθμητικά στοιχεία της συμφωνίας της 23ης Ιουλίου 2004.
2.1. Ο πτωχευτικός συμβιβασμός με τους πιστωτές σε αντιπαραβολή με την πτώχευση
(88)
Για να εκτιμήσει κατά πόσον η δικαιούχος αποκόμισε όντως πλεονέκτημα, η Επιτροπή οφείλει να προβεί σε συνολική αξιολόγηση, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα συναφή αποδεικτικά στοιχεία της υπόθεσης που της επιτρέπουν να εξετάσει κατά πόσον η δικαιούχος επιχείρηση δεν θα ελάμβανε προδήλως ανάλογες διευκολύνσεις από έναν ιδιώτη πιστωτή (27). Με άλλους όρους, πρέπει να εξετάσει αν ήταν συμφερότερο για τη φορολογική αρχή να αποδεχθεί τους όρους που προτάθηκαν για τον πτωχευτικό συμβιβασμό ή να κινήσει τη διαδικασία πτώχευσης.
(89)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η έκθεση της εταιρείας EKORDA δεν αποτελεί αξιόπιστη βάση σύγκρισης του προταθέντος πτωχευτικού συμβιβασμού με υποθετικές διαδικασίας πτώχευσης. Οι σλοβακικές αρχές συμφωνούν με την Επιτροπή ως προς αυτό.
(90)
Καταρχήν, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, όταν εξέδωσε την έκθεσή της στις 7 Ιουλίου 2004 (μόλις δύο ημέρες πριν από τη συνεδρίαση των πιστωτών), η εταιρεία EKORDA χρησιμοποίησε για τους υπολογισμούς της την κατάσταση των περιουσιακών στοιχείων του δικαιούχου κατά την 31η Μαρτίου 2004. Ειδικότερα, από τον πίνακα 3 συνάγεται σαφώς ότι το επίπεδο διάφορων περιουσιακών στοιχείων μεταβλήθηκε σημαντικά μετά τις 31 Μαρτίου 2004. Συγκεκριμένα, πωλήθηκε ένα σημαντικό μέρος των αποθεμάτων, γεγονός που επέφερε αύξηση της ρευστότητας. Οι εν λόγω μεταβολές έχουν μεγάλη σημασία κατά την εφαρμογή συντελεστών ρευστοποίησης που κυμαίνονται από 20 % για τα αποθέματα και τις βραχυπρόθεσμες αξιώσεις έως 100 % για τα ταμειακά διαθέσιμα. Πράγματι, ακόμη και αν οι συντελεστές ρευστοποίησης που υπολόγισε η εταιρεία EKORDA ήταν ορθοί (το οποίο η Επιτροπή αμφισβητεί για τους λόγους που εξηγούνται κατωτέρω), και με βάση τη μεθοδολογία που χρησιμοποίησε η EKORDA, ο κατωτέρω πίνακας δείχνει κατά πόσο τα αποτελέσματα των υπολογισμών της EKORDA θα ήταν διαφορετικά εάν βασίζονταν σε αριθμητικά στοιχεία για την περίοδο από τις 28 Απριλίου 2004 έως τις 17 Ιουνίου 2004, δηλαδή ακόμη πριν από τη συνάντηση των πιστωτών στις 9 Ιουλίου 2004.
Πίνακας 4
Σύγκριση των πιθανών εσόδων από την πώληση των στοιχείων ενεργητικού της δικαιούχου επιχείρησης μέσω της πτωχευτικής διαδικασίας [σε εκατ. SKK]
Κατάσταση στις:
31.3.2004
28.4.2004
17.6.2004
Συντελεστής ρευστοποίησης [%]
Λογιστική αξία
Έσοδα
Λογιστική αξία
Έσοδα
Λογιστική αξία
Έσοδα
Πάγιο ενεργητικό
45
205
92
204
92
200
90
Αποθέματα
20
209
42
176
35
84
17
Βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις
20
98 (28)
20
86 (29)
17
37 (30)
7
Μετρητά
100
50
50
94
94
161
161
Σύνολο
204
238
275
(91)
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι, σύμφωνα με το επιχειρηματικό σχέδιο που παρουσίασε η δικαιούχος στο δικαστήριο, η πώληση αποθεμάτων έναντι 110 εκατ. SKK προβλεπόταν για το διάστημα Μαρτίου - Μαΐου 2004. Η εταιρεία EKORDA θα έπρεπε, συνεπώς, να ήταν ενήμερη ότι θα επέρχονταν σημαντικές αλλαγές στα περιουσιακά στοιχεία της δικαιούχου μετά τις 31 Μαρτίου 2004, αλλά δεν το έλαβε υπόψη.
(92)
Εάν λαμβανόταν υπόψη η λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων της δικαιούχου στις 28 Απριλίου 2004, θα είχε εξαχθεί το συμπέρασμα ότι τα πιθανά έσοδα από την πώληση των περιουσιακών στοιχείων της δικαιούχου κατά την πτωχευτική διαδικασία θα ήταν περισσότερα από τα εκτιμώμενα στην έκθεση (238 εκατ. SKK ή 6,3 εκατ. ευρώ, αντί 204 εκατ. SKK ή 5,3 εκατ. ευρώ). Μια ανάλυση με βάση τα αριθμητικά στοιχεία του Ιουνίου 2004 θα επέτρεπε να εξαχθεί σαφώς το συμπέρασμα ότι τα πιθανά έσοδα από την πώληση των στοιχείων ενεργητικού της δικαιούχου επιχείρησης μέσω της διαδικασίας πτώχευσης (275 εκατ. SKK. ή 7,2 εκατ. ευρώ) θα ήταν περισσότερα από αυτό που προτάθηκε στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού και ότι η φορολογική αρχή όφειλε να κάνει χρήση του δικαιώματος αρνησικυρίας και να απορρίψει την πρόταση, με αποτέλεσμα να τερματιστεί ο πτωχευτικός συμβιβασμός. Και σε αυτή την περίπτωση, η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα ανωτέρω αποτελέσματα ελήφθησαν βάσει των παραδοχών και της μεθοδολογίας της εταιρείας EKORDA.
(93)
Η Επιτροπή, ωστόσο, δεν μπορεί να δεχθεί τη μεθοδολογία που χρησιμοποίησε η EKORDA και δεν θεωρεί αξιόπιστες τις παραδοχές της δικαιούχου. Το συμπέρασμα αυτό ενισχύουν και οι αμφιβολίες των σλοβακικών αρχών που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 60 και 65.
(94)
Καταρχήν, η εταιρεία EKORDA δεν εξηγεί στην έκθεσή της με ποιον τρόπο καθόρισε τους τρεις συντελεστές ρευστοποίησης. Σκοπός του συντελεστή ρευστοποίησης είναι να υπολογιστεί η εναπομένουσα αξία των περιουσιακών στοιχείων που εκποιήθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση της πώλησης, π.χ. περιουσιακά στοιχεία που πωλούνται ξεχωριστά, υπό πίεση χρόνου κ.λπ. Ως εκ τούτου, εικάζεται ότι η αξία των στοιχείων ενεργητικού που λαμβάνεται μέσω πώλησης σε διαδικασία εκκαθάρισης είναι συνήθως χαμηλότερη από τη λογιστική αξία, ανάλογα με το είδος των περιουσιακών στοιχείων. Το ποσοστιαίο μερίδιο της αξίας των στοιχείων ενεργητικού που επιτυγχάνεται με την εκκαθάριση σε σύγκριση με τη λογιστική αξία είναι ο συντελεστής ρευστοποίησης.
(95)
Επιπλέον, ο συντελεστής ρευστοποίησης του 45 % για τα πάγια στοιχεία ενεργητικού είναι κατά τα φαινόμενα υπερβολικά χαμηλός. Κατά τη γνώμη της δικαιούχου, η αξία των υποθηκευμένων περιουσιακών στοιχείων υπέρ της φορολογικής αρχής ήταν 194 εκατ. SKK (31). Η τιμή αυτή είναι, σύμφωνα με τη δικαιούχο, εκφρασμένη σε τιμές που εκτιμήθηκαν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες κατά την αλλαγή του έτους 2003/2004. Κατά την άποψη της Επιτροπής, αυτό το είδος των «τιμών εμπειρογνώμονα» θα έπρεπε κανονικά να αντανακλά τη γενική αξία του περιουσιακού στοιχείου, μια κατά προσέγγιση εκτίμηση της τιμής στην οποία θα μπορούσε να πωληθεί το περιουσιακό στοιχείο σε μια δεδομένη στιγμή. Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η αξία εμπειρογνώμονα αυτών των περιουσιακών στοιχείων προσδιορίστηκε προκειμένου να εξακριβωθεί η αξία τους ως εξασφάλιση για τις σλοβακικές αρχές για την παράταση της καταβολής των φορολογικών οφειλών από τη δικαιούχο, όπως ορίζει ο φορολογικός νόμος. Η EKORDA δεν παρέχει καμία εξήγηση γιατί η πώληση πάγιου ενεργητικού στο πλαίσιο διαδικασίας πτώχευσης θα απέφερε μόνο το 45 % της λογιστικής τους αξίας των 205 εκατ. SKK, ενώ η ίδια η δικαιούχος προσδιόρισε μια πολύ υψηλότερη τιμή για τα συγκεκριμένα στοιχεία ενεργητικού.
(96)
Σε απάντηση στο επιχείρημα της δικαιούχου ότι θα ήταν δύσκολο να βρεθεί αγοραστής, διότι το μεγαλύτερο μέρος του υποθηκευμένου μηχανολογικού εξοπλισμού προοριζόταν μόνο για την παραγωγή αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών, μη αλκοολούχων ποτών ή κονσερβοποιημένων προϊόντων, η Επιτροπή έχει τις εξής δύο παρατηρήσεις. Πρώτον, η «τιμή εμπειρογνώμονα» των υποθηκευμένων ακινήτων ήταν 105 εκατ. SKK, η οποία είναι από μόνο της υψηλότερη από τα συνολικά έσοδα που προέβλεψε η EKORDA (92 εκατ. SKK). Δεύτερον, η πραγματική εξέλιξη της εταιρείας έδειξε ότι για ορισμένα από αυτά τα παραγωγικά στοιχεία ενεργητικού βρέθηκε σύντομα νέος χρήστης, η εταιρεία Old Herold s.r.o.. Πράγματι, μόλις αφαιρέθηκε η άδεια της δικαιούχου για την παραγωγή αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών, τα παραγωγικά στοιχεία ενεργητικού της εκμισθώθηκαν στην εταιρεία Old Herold. Υπήρξε, συνεπώς, άμεσο ενδιαφέρον ενός ανταγωνιστή γι’ αυτά τα παραγωγικά στοιχεία.
(97)
Όσον αφορά τα αποθέματα, οι ίδιες οι σλοβακικές αρχές θεωρούν ότι ο συντελεστής ρευστοποίησης θα πρέπει να είναι μεγαλύτερος του 20 %.
(98)
Η δικαιούχος θα μπορούσε να αποκομίσει 110 εκατ. SKK από την πώληση των αποθεμάτων της το 2004 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 35), δηλαδή περισσότερο από το 50 % της λογιστικής αξίας των αποθεμάτων, που η EKORDA χρησιμοποίησε ως βάση για την αξιολόγησή της. Αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι ο συντελεστής ρευστοποίησης του 20 % ήταν υπέρμετρα χαμηλός. Οι μεταβολές στον ισολογισμό το 2004 όσον αφορά τα αποθέματα ενισχύουν αυτό το συμπέρασμα. Επιπλέον, στο επιχειρηματικό της σχέδιο, η ίδια η δικαιούχος εκτίμησε ότι τα έσοδα από την πώληση αποθεμάτων την περίοδο Μαρτίου - Μαΐου 2004 θα ανέρχονταν σε 110 εκατ. SKK (βλέπε αιτιολογική σκέψη 35). Η EKORDA αγνόησε αυτή την εκτίμηση. Τέλος, από τη φύση των δραστηριοτήτων του δικαιούχου μπορεί να συναχθεί ότι τα αποθέματα περιελάμβαναν έτοιμα ή ημιτελή προϊόντα που θα μπορούσαν να είχαν πωληθεί απευθείας σε διανομείς ή καταναλωτές, στοιχείο που ενισχύει περαιτέρω τη χρήση υψηλότερου συντελεστή ρευστοποίησης.
(99)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο συντελεστής ρευστοποίησης για τα αποθέματα θα έπρεπε να είναι 52 %. Το ποσοστό αυτό βασίζεται στην εκτίμηση του δικαιούχου για τα έσοδα που θα του απέφερε η πώληση αποθεμάτων με σκοπό τη χρηματοδότηση της συμφωνίας (δηλαδή 110 εκατ. SKK). Λαμβάνοντας υπόψη τη λογιστική τους αξία την εποχή εκείνη (209 εκατ. SKK), ο μόνος πιθανός συντελεστής ρευστοποίησης για τα αποθέματα ήταν, συνεπώς, τουλάχιστον 52 % (το 52 % των 209 εκατ. SKK, ήτοι 110 εκατ. SKK).
(100)
Όσον αφορά τις βραχυπρόθεσμες εισπρακτέες απαιτήσεις, η εταιρεία EKORDA στη συνέχεια εφάρμοσε διπλή διόρθωση. Καταρχήν, διόρθωσε τη λογιστική τους αξία με συντελεστή 59 % (η λογιστική τους αξία ήταν 166 εκατ. SKK και η αξία που η εταιρεία EKORDA χρησιμοποίησε στους υπολογισμούς της ήταν 98 εκατ. SKK) και εν συνεχεία εφάρμοσε επιπλέον τον χαμηλό συντελεστή ρευστοποίησης 20 %. Η μεθοδολογία αυτή είναι αμφισβητήσιμη. Μπορεί να είναι αποδεκτή για τη διόρθωση της λογιστικής αξίας των αξιώσεων για να αποτυπωθεί η πραγματική αξία τους σε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Ωστόσο, η EKORDA δεν παρείχε καμία εξήγηση γιατί τα έσοδα από την πτώχευση/εκκαθάριση θα ανέρχονταν μόνο στο ένα πέμπτο (20 εκατ. SKK) του ποσού που ο ίδιος ο δικαιούχος πίστευε ότι θα μπορούσε να εισπράξει από τους οφειλέτες του (98 εκατ. SKK).
(101)
Η λογιστική αξία βραχυπρόθεσμων αξιώσεων βάσει των αριθμητικών στοιχείων του Μαρτίου 2004 (166 εκατ. SKK) προσαρμόστηκε σε 98 εκατ. SKK από την EKORDA, ώστε να διορθωθεί για τις μη δυνάμενες να εισπραχθούν απαιτήσεις ή τις απαιτήσεις χαμηλής εξασφάλισης. Επιπλέον, η EKORDA εφάρμοσε συντελεστή ρευστοποίησης μόνο 20 % στην αναπροσαρμοσμένη λογιστική αξία. Εάν ο συντελεστής 59 % της EKORDA για την προσαρμογή της λογιστικής αξίας των βραχυπρόθεσμων αξιώσεων εφαρμοστεί στη λογιστική αξία βάσει των στοιχείων του Ιουνίου 2004 (63 εκατ. SKK), το αποτέλεσμα είναι 37 εκατ. SKK. Εντούτοις, σύμφωνα με τα στοιχεία που υπέβαλαν οι σλοβακικές αρχές, υπήρξαν αξιώσεις ύψους 63 εκατ. SKK που είχαν εκτελεστό χαρακτήρα. Επομένως, είναι αμφίβολο αν είναι απαραίτητη οποιαδήποτε διόρθωση της λογιστικής τους αξίας.
(102)
Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει προφανής λόγος για τον οποίο η αξία ρευστοποίησης θα έπρεπε να είναι ακόμη χαμηλότερη από την προσαρμοσμένη αξία. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα αναμενόμενα έσοδα από τις βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις δεν είναι ασφαλώς χαμηλότερα από την προσαρμοσμένη αξία των 37 εκατ. SKK.
(103)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή προσάρμοσε τις εκτιμήσεις της EKORDA και πραγματοποίησε νέα αξιολόγηση με βάση τα αριθμητικά στοιχεία του Ιουνίου 2004. Η εν λόγω αξιολόγηση καταδεικνύει σαφώς ότι τα πιθανά έσοδα από την πώληση των στοιχείων ενεργητικού της δικαιούχου επιχείρησης μέσω της διαδικασίας πτώχευσης θα ήταν πολύ υψηλότερα από την πρόβλεψη των εσόδων στην έκθεση της εταιρείας EKORDA. Τα στοιχεία αυτά παρουσιάζονται συνοπτικά στον κατωτέρω πίνακα.
Πίνακας 5
Σύγκριση των πιθανών εσόδων από την πώληση των στοιχείων ενεργητικού της δικαιούχου επιχείρησης σε διαδικασία πτώχευσης
Στοιχεία της EKORDA σε σύγκριση με τα διορθωμένα στοιχεία της Επιτροπής (σε εκατ. SKK)
EKORDA
(31.3.2004)
Διόρθωση
(17.6.2004)
Λογιστική αξία
Έσοδα
Λογιστική αξία
Έσοδα
Πάγιο ενεργητικό
205
92
200
194 (32)
Απόθεμα
209
42
84
43 (33)
Βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις
98 (34)
20
63
37 (35)
Μετρητά
50
50
161
161
Σύνολο
562
204
508
435
(104)
Το κόστος της διαδικασίας πτώχευσης, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις της δικαιούχου σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, θα πρέπει να αποτελεί το 18 % της εκτιμώμενης αξίας των εσόδων από την πώληση των στοιχείων ενεργητικού της δικαιούχου επιχείρησης μέσω της διαδικασίας αυτής. Αυτό είναι, κατά την άποψη της δικαιούχου το κατάλληλο επιτόκιο με βάση την έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας του 2004 (36). Επομένως, εφαρμόζοντας αυτό το ποσοστό στη διορθωμένη τιμή των πιθανών εσόδων από την πώληση των στοιχείων ενεργητικού της δικαιούχου επιχείρησης, όπως ορίζεται από την Επιτροπή, τα έξοδα της διαδικασίας πτώχευσης θα ανέρχονταν σε 78,3 εκατ. SKK. Εάν το ποσό αυτό αφαιρεθεί από τα προσαρμοσμένα έσοδα από την πώληση των στοιχείων ενεργητικού της δικαιούχου επιχείρησης, το αποτέλεσμα είναι υψηλότερο από το ποσό που εισέπραξε η φορολογική αρχή από τον πτωχευτικό συμβιβασμό (435 εκατ. SKK μείον 78,3 εκατ. ευρώ = 356,7 εκατ. SKK. Το ποσό που συμφωνήθηκε στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού ήταν 224,3 εκατ. SKK).
(105)
Όπως φαίνεται στον πίνακα 5, τα πιθανά έσοδα από την πώληση των στοιχείων ενεργητικού της δικαιούχου επιχείρησης ήταν 435 εκατ. SKK. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η φορολογική αρχή θα εισέπραττε σχεδόν το 100 % των εσόδων από την πώληση (37) και, ακόμα και αν προβλεφθούν έξοδα πτώχευσης έως και 18 % των εσόδων αυτών, όπως ισχυρίστηκε ο δικαιούχος, η φορολογική αρχή θα έπρεπε να εισπράξει επιπλέον 132,4 εκατ. SKK από αυτά που εισέπραξε στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού.
(106)
Επιπλέον, ακόμη και αν εφαρμοστούν οι πολύ χαμηλοί συντελεστές ρευστοποίησης που προέβλεψε η EKORDA στην αξία των περιουσιακών στοιχείων της δικαιούχου τον Ιούνιο 2004, τα πιθανά έσοδα από την πώληση των στοιχείων ενεργητικού (μετά την αφαίρεση των εξόδων της πτωχευτικής διαδικασίας - 18 %) θα ήταν 225,5 εκατ. SKK, ποσό που παραμένει υψηλότερο από το ποσό που ενέκρινε η φορολογική αρχή στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού (38).
(107)
Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι οι σλοβακικές αρχές δεν υποστήριξαν τον ισχυρισμό της δικαιούχου ότι η φορολογική αρχή είχε στη διάθεσή της την έκθεση της EKORDA πριν τη σύσκεψη των πιστωτών της 9ης Ιουλίου 2004 και, επομένως, θα μπορούσε να τη χρησιμοποιήσει ως βάση για την απόφασή της. Ωστόσο, η φορολογική αρχή είχε τα αποτελέσματα του δικού της ελέγχου του Ιουνίου 2004 τα οποία έδειχναν ότι η εταιρεία Frucona κατείχε σημαντικά στοιχεία ενεργητικού, όπως αναφέρεται στον πίνακα 3. Με βάση αυτά τα στοιχεία, η φορολογική διοίκηση, με επιστολή της 6ης Ιουλίου 2004, προς την τοπική φορολογική αρχή, ανέφερε ότι η φορολογική αρχή δεν θα έπρεπε να συμφωνήσει με τον πτωχευτικό συμβιβασμό που πρότεινε η δικαιούχος, διότι η πρόταση δεν ήταν συμφέρουσα για το δημόσιο.
(108)
Οι άλλες εκθέσεις εμπειρογνωμόνων που παρείχε ο δικαιούχος δεν πληρούν το πρότυπο που απαιτείται για να αποδειχθεί ότι ικανοποιείται το κριτήριο του πιστωτή σε οικονομία αγοράς. Ειδικότερα, καμία έκθεση δεν αναφέρει σε ποια βάση καθορίστηκαν οι, ενίοτε εξαιρετικά χαμηλοί, συντελεστές ρευστοποίησης. Επιπλέον, μπορεί να παρατηρηθεί ότι, όσον αφορά την έκθεση της κ. Kochová, τα συμπεράσματα της οποίας διέφεραν σημαντικά από αυτά της εταιρείας EKORDA, δεν είναι σαφές για ποιο σκοπό συντάχθηκε αυτή η έκθεση και σε ποια περίοδο και σε ποιες παραδοχές στηρίζεται. Η έκθεση της συνδίκου κυρίας Holovačová αναφέρει μόνον ότι, σε γενικές γραμμές, η διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού είναι πιο συμφέρουσα για τους πιστωτές από την πτωχευτική διαδικασία. Επομένως, καμίας από αυτές τις δύο εκθέσεις τα στοιχεία δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε για να υποστηρίξουν είτε να αντικρούσουν τον ισχυρισμό της δικαιούχου ότι τηρήθηκε το κριτήριο του πιστωτή σε οικονομία αγοράς.
(109)
Επιπλέον, αναφορικά με τα επιχειρήματα σχετικά με τη διάρκεια των πτωχευτικών διαδικασιών, κατά την εξέταση των πιθανών επιπτώσεων που θα μπορούσε να έχει η διάρκεια της διαδικασίας πτώχευσης στη λήψη αποφάσεων ενός υποθετικού ιδιώτη πιστωτή, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης.
(110)
Το γεγονός ότι το κράτος κατείχε προνομιακή θέση σε σύγκριση με τους άλλους πιστωτές, διότι οι απαιτήσεις του ήταν εξασφαλισμένες με πάγια περιουσιακά στοιχεία του δικαιούχου, είναι ένα άλλο σημαντικό στοιχείο της παρούσας υπόθεσης. Στην υπόθεση HAMSA, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι η ιδιότητα του ενέγγυου δανειστή είναι σημαντικός παράγοντας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εφαρμογή του κριτηρίου του ιδιώτη πιστωτή (39). Σύμφωνα με το τμήμα 31 (1) ε) του νόμου περί πτωχεύσεων, οι απαιτήσεις ενός πιστωτή με δικαίωμα αποχωρισμού μπορούν να ικανοποιηθούν ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας πτώχευσης από την πώληση των περιουσιακών στοιχείων που παρέχουν την εξασφάλιση. Ως εκ τούτου, όσον αφορά τα υποθηκευμένα υπέρ της φορολογικής αρχής στοιχεία του ενεργητικού, η συνολική διάρκεια της διαδικασίας πτώχευσης δεν έχει σημασία, κατά την άποψη της Επιτροπής, διότι οι εν λόγω απαιτήσεις θα μπορούσαν να ικανοποιηθούν ανεξάρτητα από την πρόοδο της εν λόγω διαδικασίας.
(111)
Ειδικότερα, ακόμα και αν ληφθεί υπόψη η αξία των εξασφαλισμένων περιουσιακών στοιχείων που προβάλλει ο δικαιούχος, η φορολογική αρχή θα μπορούσε να εξασφαλίσει έγκαιρη ικανοποίηση μέσω της πώλησης τίτλων αξίας τουλάχιστον 194 εκατ. SKK, ή του 86 % του ποσού που προτάθηκε στη συμφωνία των πιστωτών. Μόνο αν υπήρχε περίπτωση να μην εισπράξει το πλήρες ποσό που συμφωνήθηκε στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού, η φορολογική αρχή θα έπρεπε να εξετάσει κατά πόσον θα ήταν σκόπιμο να αναμένει μέχρι το τέλος της διαδικασίας πτώχευσης. Επιπλέον, μετά από την τελική διανομή στους πιστωτές, η φορολογική αρχή θα εισέπραττε περίπου το 99 % των εσόδων από την πώληση των υπολοίπων στοιχείων ενεργητικού (185 εκατ. SKK με βάση το δυσμενέστερο σενάριο, δηλαδή την εφαρμογή των συντελεστών ρευστοποίησης της EKORDA, βλέπε πίνακα 4). Η φορολογική αρχή όφειλε να γνωρίζει σαφώς ότι το ποσό της οφειλής που θα εισέπραττε θα ήταν κατά πολύ υψηλότερο από το ποσό που προσφέρθηκε στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού και ότι μόνο για ένα μικρό μέρος αυτού του συνολικού ποσού θα έπρεπε να υπάρξει αναμονή, σε σύγκριση με τη διαδικασία του πτωχευτικού συμβιβασμού.
(112)
Ως εκ τούτου, μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι τα στοιχεία σχετικά με τη διάρκεια των πτωχευτικών διαδικασιών στη Σλοβακία δεν θα είχαν επηρεάσει σημαντικά την απόφαση ενός υποθετικού ιδιώτη πιστωτή.
(113)
Επιπλέον, σε κάθε περίπτωση, κατά τον χρόνο του πτωχευτικού συμβιβασμού, η δικαιούχος είχε: i) πολύ μικρό αριθμό πιστωτών και ii) η αξία των στοιχείων ενεργητικού της κατά την εκκαθάριση ήταν υψηλότερη από το ποσό που συμφωνήθηκε με το κράτος στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού (όπως φαίνεται στον πίνακα 5, τα πιθανά έσοδα από την πώληση μόνο των μη εξασφαλισμένων περιουσιακών στοιχείων ήταν 241 εκατ. SKK).
(114)
Ο αριθμός των πιστωτών που συμμετείχαν στη διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού ήταν μικρός, μόνο πέντε. Από αυτούς τους πέντε πιστωτές, οι τέσσερις ήταν ιδιώτες και το μερίδιο τους επί της συνολικής οφειλής ήταν μόλις 0,6 % (SKK 3 797 608 επί συνόλου 644 166 949 SKK), όπως φαίνεται στον πίνακα 2. Το κράτος ήταν, συνεπώς, με μεγάλη διαφορά, ο μεγαλύτερος πιστωτής με ποσοστό 99,4 % του συνόλου των απαιτήσεων. Οι περιστάσεις αυτές περιόριζαν σημαντικά τον κίνδυνο ενδεχόμενων διαφωνιών μεταξύ των πιστωτών και συνακόλουθων ένδικων διαφορών και θα συνέβαλλαν, επομένως, στη μείωση της διάρκειας της πτωχευτικής διαδικασίας.
(115)
Όσον αφορά το επιχείρημα της δικαιούχου, που βασίζεται σε έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας με τίτλο «Doing Business in 2004», ότι οι πτωχευτικές διαδικασίες στη Σλοβακία διαρκούν κατά μέσο όρο 4,8 έτη, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η έκθεση αναφέρεται σε έναν γενικό «δείκτη κλεισίματος επιχειρήσεων» που μετρά τον συνολικό χρόνο των διαδικασιών πτώχευσης καθώς και τις δικαστικές εξουσίες στο πλαίσιο των διαδικασιών πτώχευσης. Η διάρκεια αυτή δεν είναι αυστηρά η ίδια με τη μέση διάρκεια των διαδικασιών πτώχευσης. Οι ίδιες οι σλοβακικές αρχές εξέφρασαν την άποψη ότι, με βάση τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, η διάρκεια της διαδικασίας πτώχευσης θα ήταν μικρότερη από τον μέσο όρο (βλέπε αιτιολογική σκέψη 60). Αυτή η εκτίμηση των σλοβακικών αρχών είναι ιδιαίτερα σημαντική, δεδομένου ότι η εν λόγω διαδικασία θα μπορούσε να διεξαχθεί σύμφωνα με τη σλοβακική πτωχευτική νομοθεσία και πρακτική. Επιπλέον, η σλοβακική κυβέρνηση ήταν η ίδια ο πιστωτής της δικαιούχου.
(116)
Επιπλέον, η διάρκεια της διαδικασίας πτώχευσης στις εκθέσεις που κοινοποίησε η δικαιούχος παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις από δύο έως και άνω των έξι ετών (40). Ως εκ τούτου, οι εκτιμήσεις της διάρκειας της διαδικασίας πτώχευσης στη Σλοβακία που υπέβαλε η δικαιούχος στην Επιτροπή ήταν γενικεύσεις και δεν ελάμβαναν υπόψη τις ιδιαιτερότητες της εξεταζόμενης υπόθεσης. Ορισμένες από αυτές τις εκτιμήσεις ήταν κατά προσέγγιση και, σε κάποιο βαθμό, ανακόλουθες.
(117)
Όσον αφορά το συγκεκριμένο παράδειγμα μιας σλοβακικής εταιρείας στον ίδιο κλάδο με αυτόν της δικαιούχου, της οποίας η πτωχευτική διαδικασία διήρκεσε πάνω από πέντε έτη, πρέπει να σημειωθεί ότι η δικαιούχος δεν μπόρεσε να καταδείξει με ποιον τρόπο το συγκεκριμένο παράδειγμα σχετίζεται με την παρούσα υπόθεση, και ιδίως το αν η εν λόγω εταιρεία είχε την ίδια ή πολύ παραπλήσια νομική και πραγματική υπόσταση με αυτήν της δικαιούχου (41). Δεδομένου ότι η δικαιούχος είχε έναν μεγάλο πιστωτή με προνομιακό καθεστώς, δηλαδή το κράτος, και ορισμένα περιουσιακά στοιχεία, με σημαντική εκτιμώμενη αξία, η διαδικασία πτώχευσης στην περίπτωση του δικαιούχου θα μπορούσε να ολοκληρωθεί με σχετικά σύντομο τρόπο και, ως εκ τούτου, θα συνιστούσε την ενδεδειγμένη λύση για τον σημαντικότερο πιστωτή της, το κράτος.
(118)
Τέλος, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η διαδικασία πτώχευσης θα διαρκούσε τέσσερα έως πέντε έτη, όπως υποστήριξε η δικαιούχος, η διαφορά ανάμεσα στο πιθανό ποσό της ανάκτησης και στο ποσό που συμφωνήθηκε στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού ήταν τόσο μεγάλη, που η διάρκεια της εν λόγω διαδικασίας δεν θα αποτελούσε σημαντική παράμετρο στην απόφαση ενός ιδιώτη πιστωτή για το αν θα αποδεχόταν τον διακανονισμό. Βάσει προεξοφλητικού επιτοκίου 5,14 % (42), η παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών ύψους 356,7 εκατ. SKK, έστω και μετά από πέντε έτη είναι 277,6 εκατ. SKK, ήτοι ποσό πολύ μεγαλύτερο από το ποσό που συμφωνήθηκε στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού. Με αυτά τα δεδομένα, η διαδικασία πτώχευσης θα έπρεπε να διαρκέσει πάνω από 9 έτη, ώστε η παρούσα αξία να είναι χαμηλότερη από το ποσό που συμφωνήθηκε στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού. Καμία ιδιωτική επιχείρηση δεν θα θεωρούσε πιθανή στην εξεταζόμενη υπόθεση μία τόσο χρονοβόρα διαδικασία εκκαθάρισης. Επιπλέον, η παρούσα αξία των συνολικών ποσών που έπρεπε να ανακτηθούν θα αυξανόταν περαιτέρω, εάν ληφθεί υπόψη ότι ένα σημαντικό μέρος της οφειλής θα είχε πιθανώς αποπληρωθεί νωρίτερα μέσω των πωλήσεων των εξασφαλισμένων περιουσιακών στοιχείων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 111).
(119)
Με βάση τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ένας ιδιώτης πιστωτής δεν θα είχε συνάψει πτωχευτικό συμβιβασμό για τους όρους που ενέκρινε η φορολογική αρχή στην προκειμένη περίπτωση. Δεδομένου ότι η φορολογική αρχή θα μπορούσε να ικανοποιηθεί ως πιστωτής με δικαίωμα αποχωρισμού ανά πάσα στιγμή κατά τη διαδικασία πτώχευσης και, επιπλέον, να εισπράξει άνω του 99 % των εσόδων που θα διανέμονταν στους υπόλοιπους πιστωτές (λόγω του μεγέθους των απαιτήσεών του σε σύγκριση με τις απαιτήσεις των άλλων πιστωτών), μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι το σύνολο σχεδόν των εσόδων από την πτώχευση θα το εισέπραττε η φορολογική αρχή και, όπως αποδείχθηκε ανωτέρω, το ποσό θα ήταν υψηλότερο από το ποσό που συμφωνήθηκε στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού μεταξύ των πιστωτών.
2.2. Ο πτωχευτικός συμβιβασμός με τους πιστωτές σε αντιπαραβολή με τη διαδικασία εκτελέσεως λόγω φορολογικής οφειλής
(120)
Η φορολογική αρχή είχε δικαίωμα, σε αντίθεση με τους ιδιώτες πιστωτές, να κινήσει αυτεπάγγελτα διαδικασία εκτέλεσης λόγω φορολογικής οφειλής μέσω της πώλησης ακινήτων, μηχανολογικού εξοπλισμού ή της επιχείρησης συνολικά. Δεν προσκομίστηκε κανένα αποδεικτικό στοιχείο, σύμφωνα με τη νομολογία που αναφέρεται ανωτέρω στην αιτιολογική σκέψη 82, ότι η φορολογική αρχή είχε εξετάσει αυτή τη δυνατότητα και έκρινε ότι θα ήταν λιγότερο συμφέρουσα από τον πτωχευτικό συμβιβασμό.
(121)
Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή θεωρεί αλυσιτελές το επιχείρημα της δικαιούχου ότι η διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού προστάτεψε την εταιρεία από τη διαδικασία εκτέλεσης λόγω φορολογικής οφειλής. Όπως επιβεβαίωσαν οι σλοβακικές αρχές, η διαδικασία εκτελέσεως λόγω φορολογικής οφειλής αποτελούσε εναλλακτική επιλογή για τη φορολογική αρχή, είτε πριν κινηθεί η διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού είτε μετά από απόρριψη από τη φορολογική αρχή του προταθέντος διακανονισμού. Η επιλογή αυτή πρέπει, συνεπώς, να λαμβάνεται υπόψη κατά την εφαρμογή του κριτηρίου του πιστωτή σε οικονομία αγοράς. Η δικαιούχος δεν συγκρίνει τον προτεινόμενο διακανονισμό με τα πιθανά αποτελέσματα της εκτέλεσης λόγω φορολογικής οφειλής.
(122)
Η Επιτροπή βασίζει την ανάλυσή της στα στοιχεία που έχει υποβάλει ο δικαιούχος, και στα στοιχεία των σλοβακικών αρχών. Στο πλαίσιο αυτό, είναι απαραίτητο να αναφερθεί ότι οι σλοβακικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι το ενέχυρο υπέρ της φορολογικής αρχής ήταν 397 εκατ. SKK, όπως αναφέρεται στην απόφαση για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Η τιμή αυτή λέγεται ότι προέκυψε από τους λογαριασμούς του δικαιούχου. Ο δικαιούχος, από την πλευρά του, ισχυρίζεται ότι η αξία της υποθηκευμένης περιουσίας εκφρασμένη «τιμές εμπειρογνώμονα» είναι 194 εκατ. SKK (βλέπε αιτιολογική σκέψη 22). Αν και δεν είναι αναγκαίο να καθορίσει η Επιτροπή ποιο στοιχείο είναι το ακριβές, παρ’ όλα αυτά, είναι δυνατό να εξαχθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα.
(123)
Καταρχήν, η εμπράγματη ασφάλεια ήταν το αντάλλαγμα για την παράταση της καταβολής των φόρων από τη δικαιούχο, όπως ορίζει ο φορολογικός νόμος. Αν η αξία των περιουσιακών στοιχείων της δικαιούχου ανερχόταν στην πραγματικότητα μόνο στο ήμισυ της αξίας της εμπράγματης ασφάλειας, όπως αναφέρεται στην έκθεση του εμπειρογνώμονα που υπέβαλε η δικαιούχος, οι εξασφαλίσεις που ζήτησε το κράτος γι’ αυτές τις παρατάσεις ήταν ανεπαρκείς. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι αναβολές καταβολής φόρων τις οποίες επέτρεψε η φορολογική αρχή κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ Νοεμβρίου 2002 και Νοεμβρίου 2003 για συνολικό ποσό 477 εκατ. SKK κατά πάσα πιθανότητα δεν ήταν σύμφωνες με το κριτήριο του πιστωτή σε οικονομία αγοράς. Για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης, η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη να αποφανθεί κατά πόσο τα μέτρα αυτά ενείχαν στοιχείο κρατικής ενίσχυσης. Εάν, ωστόσο, οι προηγούμενες παρατάσεις της καταβολής φόρων συνιστούσαν κρατική ενίσχυση, η αρχή του πιστωτή σε οικονομία αγοράς δεν μπορεί πλέον να αφορά τα παραταθέντα ποσά που αργότερα διεγράφησαν (εν μέρει).
(124)
Δεύτερον, ακόμη και αν χρησιμοποιηθούν τα χαμηλότερα ποσά που υπέβαλε η δικαιούχος για τον υπολογισμό των εσόδων από την εκτέλεση λόγω φορολογικής οφειλής, ένας πιστωτής σε οικονομία αγοράς, εάν είχε τη δυνατότητα, θα προτιμούσε αυτή τη διαδικασία αντί του πτωχευτικού συμβιβασμού.
(125)
Σε περίπτωση εκτέλεσης λόγω φορολογικής οφειλής, μια φορολογική αρχή μπορεί να προβεί άμεσα στην εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη (εισπρακτέες απαιτήσεις και λοιπό κυκλοφορούν ενεργητικό, κινητά και ακίνητα περιουσιακά στοιχεία). Όταν η φορολογική αρχή ψήφιζε υπέρ του πτωχευτικού συμβιβασμού, ο δικαιούχος κατείχε αποθέματα αξίας 43 εκατ. SKK, εκτελεστέες απαιτήσεις ύψους τουλάχιστον 37 εκατ. SKK και 161 εκατ. ευρώ σε μετρητά (βλέπε πίνακα 5). Σημειώνεται ότι η αξία αυτών των κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων (241 εκατ. SKK ή 6,3 εκατ. EUR) (43) θα υπερέβαινε τα έσοδα από τον πτωχευτικό συμβιβασμό (224,3 εκατ. SKK, ή 5,93 εκατ. ευρώ). Επιπλέον, ο δικαιούχος είχε και άλλα περιουσιακά στοιχεία αξίας τουλάχιστον 194 εκατ. SKK.
(126)
Επιπλέον, η διαδικασία εκτελέσεως λόγω φορολογικής οφειλής δεν συνεπαγόταν διοικητικά τέλη, όπως στην περίπτωση της διαδικασίας πτώχευσης. Είναι διαδικασία που κινείται και ελέγχεται από τη φορολογική αρχή και, ως εκ τούτου, μπορεί να θεωρηθεί ότι θα διεκπεραιωνόταν με ταχύτητα.
(127)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία εκτελέσεως λόγω φορολογικής οφειλής της περιουσίας του δικαιούχου θα επέφερε μεγαλύτερα έσοδα από αυτά του πτωχευτικού συμβιβασμού.
2.3. Περαιτέρω στοιχεία
(128)
Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την επιστολή του διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογίας στον υφιστάμενό του, τον διευθυντή της αρμόδιας φορολογικής αρχής την οποία κοινοποίησαν οι σλοβακικές αρχές (βλέπε αιτιολογική σκέψη 63). Από την επιστολή συνάγεται σαφώς ότι η φορολογική διοίκηση (η οποία προηγουμένως είχε απευθείας επικοινωνία με τη δικαιούχο) ήταν αντίθετη στην πρόταση πτωχευτικού συμβιβασμού και δήλωσε με σαφήνεια ότι η τοπική φορολογική αρχή δεν έπρεπε να ψηφίσει υπέρ αυτής της πρότασης. Ως λόγος στην επιστολή αναφερόταν ότι ο προταθείς πτωχευτικός συμβιβασμός «δεν ήταν προς το συμφέρον» του κράτους.
(129)
Επίσης, οι σλοβακικές αρχές απέδειξαν ότι δόθηκε σαφής πολιτική οδηγία από το Υπουργείο Οικονομικών στις αρχές του 2004 προς τις φορολογικές αρχές ότι δεν θα έπρεπε να δέχονται ρυθμίσεις που προτείνουν διαγραφές εισπρακτέων απαιτήσεων των φορολογικών αρχών (44). Η πολιτική αυτή επιλογή κοινοποιήθηκε σε συνάρτηση με την τροποποίηση του φορολογικού νόμου από την 1η Ιανουαρίου 2004, σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της πειθαρχίας στην είσπραξη των φόρων.
(130)
Επιπλέον, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ίδια η φορολογική αρχή άσκησε προσφυγή κατά της εν λόγω ρύθμισης ήδη από τις 2 Αυγούστου 2004, δηλαδή πριν παρέλθει ούτε ένας μήνας από την αποδοχή της.
(131)
Η δικαιούχος ανέφερε ότι η φορολογική αρχή είχε δώσει τη συγκατάθεσή της για τον πτωχευτικό συμβιβασμό πριν ακόμη η δικαιούχος κινήσει τη διαδικασία. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα στοιχεία που παρέθεσε η δικαιούχος αποδεικνύουν ακριβώς το αντίθετο. Στην επιστολή του της 3ης Φεβρουαρίου 2004 προς τη δικαιούχο επιχείρηση, ο προϊστάμενος της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας αναφέρει ότι, αν και, καταρχήν, δεν είναι αντίθετος με τη διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού, δεν συμφωνεί με την πρόταση της δικαιούχου να αποπληρώσει το 35 % της οφειλής της.
(132)
Με βάση αυτά τα αποδεικτικά στοιχεία, η Επιτροπή συμπεραίνει αναγκαστικά ότι οι σλοβακικές αρχές ήταν κατά της διαδικασίας πτωχευτικού συμβιβασμού που πρότεινε η δικαιούχος και αντιτάχθηκαν σε αυτήν ήδη πριν από την έναρξη της διαδικασίας του πτωχευτικού συμβιβασμού στις 8 Μαρτίου 2004, πριν την ψηφοφορία των πιστωτών της 9ης Ιουλίου 2004 καθώς και μετά την έγκριση του πτωχευτικού συμβιβασμού από το δικαστήριο.
(133)
Η δικαιούχος ανέφερε ότι θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη μακροπρόθεσμες παράμετροι, όπως η συνέχιση των φορολογικών εσόδων υπέρ του κράτους (βλέπε αιτιολογική σκέψη 52).
(134)
Καταρχήν, είναι απαραίτητο να τονιστεί ότι ο ρόλος του πιστωτή στα πλαίσια της οικονομίας της αγοράς διαφέρει από το κριτήριο του επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Ενώ ένας ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία αγοράς είναι σε θέση να αποφασίσει αν θα συνάψει σχέση με την εν λόγω εταιρεία και θα έχει ως κίνητρο τη μακροπρόθεσμη, στρατηγική προοπτική να επιτύχει την κατάλληλη απόδοση της επένδυσής του (45), ένας «πιστωτής σε οικονομία αγοράς», ο οποίος έχει ήδη συνάψει εμπορική σχέση ή σχέση δημοσίου δικαίου με την αφερέγγυα επιχείρηση, επιδιώκει να ανακτήσει τα ποσά που του οφείλονται ήδη, με όσο το δυνατόν πιο συμφέροντες όρους όσον αφορά το ύψος της αποπληρωμής του χρέους και το χρονοδιάγραμμα (46). Τα κίνητρα του υποτιθέμενου πιστωτή στα πλαίσια της οικονομίας της αγοράς και του επενδυτή της οικονομίας της αγοράς είναι λοιπόν διαφορετικά. Συνεπώς, η νομολογία έχει ορίσει ξεχωριστά κριτήρια γι’ αυτές τις δύο καταστάσεις.
(135)
Δεύτερον, όσον αφορά την αναλογία πιστωτή - προμηθευτή, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η φύση των απαιτήσεών του και των απαιτήσεων του κράτους είναι ριζικά διαφορετική. Επειδή οι σχέσεις του προμηθευτή με την αφερέγγυα επιχείρηση είναι αποκλειστικά σε συμβατική βάση, ο προμηθευτής μπορεί πράγματι να πληγεί από την απώλεια ενός εμπορικού εταίρου. Σε περίπτωση πτώχευσης ή πώλησης της αφερέγγυας εταιρείας, ο προμηθευτής θα έπρεπε να αναζητήσει νέο πελάτη ή να υπογράψει συμφωνία με τον νέο ιδιοκτήτη. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος, εάν η εξάρτησή του από την αφερέγγυα επιχείρηση είναι σημαντική. Ένας τέτοιος πιστωτής θα είναι πραγματικά προσεκτικότερος στο μέλλον. Αντίθετα, οι σχέσεις κράτους με την αφερέγγυα εταιρεία βασίζονται στο δημόσιο δίκαιο και, ως εκ τούτου, δεν εξαρτώνται από τη βούληση των μερών. Κάθε νέος ιδιοκτήτης που εξαγοράζει την περιουσία εκκαθαριζόμενης εταιρείας αυτομάτως υποχρεούται να καταβάλλει φόρους. Εξάλλου, το δημόσιο δεν εξαρτάται από έναν και μόνο φορολογούμενο. Τέλος, και σημαντικότερο, το κράτος δεν έχει ως κίνητρο το κέρδος κατά την είσπραξη των φόρων και δεν λειτουργεί εμπορικά και με επιχειρηματικά κίνητρα. Συνεπώς, η προαναφερθείσα αναλογία δεν είναι βάσιμη.
(136)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η θέση του κράτους σε αυτή την περίπτωση δεν είναι συγκρίσιμη με την κατάσταση ενός υποθετικού επενδυτή σε οικονομία της αγοράς ούτε με την κατάσταση ενός υποθετικού εξαρτημένου πιστωτή σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Σε κάθε περίπτωση, η απώλεια μελλοντικών φορολογικών εσόδων δεν μπορεί να λαμβάνεται υπόψη κατά την εφαρμογή της αρχής του πιστωτή σε οικονομία αγοράς (47).
(137)
Τέλος, επισημαίνεται ότι από την ανάλυση των φόρων που υπέβαλε ο δικαιούχος συνάγεται ότι το μεγαλύτερο μέρος των φόρων που κατέβαλε από το 1995 ήταν έμμεσοι φόροι (ειδικοί φόροι κατανάλωσης και ΦΠΑ). Εφόσον αυτοί οι φόροι καταβάλλονται από τους καταναλωτές, η εκκαθάριση του δικαιούχου δεν θα επηρέαζε την είσπραξή τους, αφού οι καταναλωτές θα συνέχιζαν να αγοράζουν τα φορολογημένα προϊόντα (στην προκειμένη περίπτωση αποσταγμένα και οινοπνευματώδη ποτά) από άλλους παραγωγούς. Το επιχείρημα της δικαιούχου περί μεγάλης απώλειας στο μέλλον φορολογικών εσόδων δεν είναι αξιόπιστο.
(138)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κανένα από τα λοιπά στοιχεία που υπέβαλε η δικαιούχος δεν αποδεικνύει ότι θα επηρεαζόταν η συμπεριφορά του υποθετικού ιδιώτη πιστωτή. Ως εκ τούτου, κανένα στοιχείο του παρόντος τμήματος δεν μεταβάλλει την εκτίμηση της Επιτροπής για την εν λόγω συμπεριφορά στα σημεία 2.1 και 2.2.
2.4. Συμπέρασμα
(139)
Με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι, στην παρούσα υπόθεση, το κριτήριο του πιστωτή σε οικονομία αγοράς δεν πληρούται και το κράτος παραχώρησε στη δικαιούχο επιχείρηση πλεονέκτημα το οποίο αυτή δεν θα είχε τη δυνατότητα να αποκομίσει από την αγορά.
(140)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διαγραφή χρέους που εγκρίθηκε από την τοπική φορολογική αρχή στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
3. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ: ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(141)
Ο πρωταρχικός στόχος του μέτρου ήταν η ενίσχυση μιας προβληματικής επιχείρησης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εξαίρεση βάσει του άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, το οποίο επιτρέπει την έγκριση κρατικών ενισχύσεων για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον, μπορεί να εφαρμοστεί, εάν πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
(142)
Υπό το πρίσμα του χαρτοφυλακίου προϊόντων της δικαιούχου, η Επιτροπή εξέτασε εάν εφαρμόζονται στην παρούσα υπόθεση ειδικοί κανόνες που ισχύουν για τον τομέα της γεωργίας. Με βάση στοιχεία για τον κύκλο εργασιών του δικαιούχου που υπέβαλαν οι σλοβακικές αρχές, η Επιτροπή έκρινε, στην απόφασή της για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, ότι τα περισσότερα προϊόντα της δικαιούχου δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα I της ΣΛΕΕ και, επομένως, εφαρμόζονται οι γενικοί κανόνες κρατικών ενισχύσεων.
(143)
Στις παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας επίσημης έρευνας, η δικαιούχος αμφισβήτησε τα στοιχεία σχετικά με τον κύκλο εργασιών που υπέβαλαν οι σλοβακικές αρχές (βλέπε πίνακα 1), αλλά δεν αμφισβήτησε την απόφαση της Επιτροπής να στηρίξει την αξιολόγησή της στους γενικούς κανόνες κρατικών ενισχύσεων. Χωρίς να επιθυμεί να διαπιστώσει αν τα στοιχεία που υπέβαλε η δικαιούχος είναι ακριβή (48), η Επιτροπή εξέτασε το κατά πόσο το προαναφερόμενο συμπέρασμά της ευσταθεί και με βάση τα νέα στοιχεία. Η Επιτροπή έκρινε ότι το μεγαλύτερο μέρος του κύκλου εργασιών της δικαιούχου δημιουργείται από προϊόντα που δεν υπάγονται στο παράρτημα I της ΣΛΕΕ. Συνεπώς, εφαρμόζονται οι γενικοί και όχι οι ειδικοί τομεακοί κανόνες κρατικών ενισχύσεων.
(144)
Η διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων ρυθμίζεται επί του παρόντος από τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (49) (εφεξής «νέες κατευθυντήριες γραμμές»), οι οποίες αντικατέστησαν το προηγούμενο κείμενο που εκδόθηκε το 1999 (50) (στο εξής «κατευθυντήριες γραμμές του 1999»).
(145)
Οι μεταβατικές διατάξεις των νέων κατευθυντήριων γραμμών ορίζουν ότι οι νέες κατευθυντήριες γραμμές εφαρμόζονται για την αξιολόγηση κάθε ενίσχυσης διάσωσης ή αναδιάρθρωσης η οποία χορηγείται χωρίς την έγκριση της Επιτροπής (παράνομη ενίσχυση), εάν μέρος ή ολόκληρη η ενίσχυση χορηγήθηκε μετά την 1η Οκτωβρίου 2004, ημερομηνία δημοσίευσης των νέων κατευθυντήριων γραμμών στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (σημείο 104, πρώτο εδάφιο). Ωστόσο, για τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν παράνομα πριν την 1η Οκτωβρίου 2004, η εξέταση γίνεται με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης (σημείο 104, δεύτερο εδάφιο).
(146)
Η έγκριση του πτωχευτικού συμβιβασμού από τη φορολογική υπηρεσία εκδόθηκε στις 9 Ιουλίου 2004 και τέθηκε σε ισχύ στις 23 Ιουλίου 2004. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση χορηγήθηκε παράνομα πριν την 1η Οκτωβρίου 2004. Εφαρμόζονται, συνεπώς, οι κατευθυντήριες γραμμές του 1999 οι οποίες ίσχυαν κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης.
(147)
Η δικαιούχος είναι μεσαία επιχείρηση κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 70/2001 της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (51).
3.1. Επιλεξιμότητα της επιχείρησης
(148)
Σύμφωνα με το σημείο 5 στοιχείο γ) των κατευθυντήριων γραμμών του 1999, μια επιχείρηση θεωρείται προβληματική εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις του εθνικού δικαίου για να υπαχθεί σε συλλογικές διαδικασίες λόγω της αφερεγγυότητάς της.
(149)
Η δικαιούχος ήταν αντικείμενο της διαδικασίας πτωχευτικού συμβιβασμού στην οποία υπάγονται, σύμφωνα με τον ορισμό του νόμου περί πτωχεύσεων, μόνο αφερέγγυες εταιρείες. Είναι, συνεπώς, επιλέξιμη για ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης.
3.2. Ενίσχυση διάσωσης
(150)
Το επίμαχο μέτρο αρχικά παρουσιάστηκε από τις σλοβακικές αρχές ως ενίσχυση διάσωσης. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του 1999, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης ως ενίσχυσης διάσωσης για τους λόγους που παρατίθενται στο μέρος III.
(151)
Ούτε οι σλοβακικές αρχές ούτε ο δικαιούχος διατύπωσαν παρατηρήσεις γι’ αυτές τις επιφυλάξεις. Δεν κατατέθηκαν νέα στοιχεία στην Επιτροπή ως προς αυτό.
(152)
Εφόσον οι ανωτέρω επιφυλάξεις δεν έχουν αρθεί, η Επιτροπή κρίνει ότι η ενίσχυση δεν είναι συμβατή ως ενίσχυση διάσωσης κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών του 1999.
3.3. Ενίσχυση αναδιάρθρωσης
(153)
Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον η ενίσχυση ήταν συμβατή ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών του 1999 βάσει των επιχειρημάτων που εκτίθενται στο μέρος III.
(154)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι σλοβακικές αρχές, οι οποίες φέρουν το βάρος της αποδείξεως ότι η κρατική ενίσχυση είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, δεν προσκόμισαν νέα στοιχεία για να στηρίξουν αυτό το συμπέρασμα. Η Επιτροπή εξέτασε λεπτομερώς τις παρατηρήσεις που υπέβαλε η δικαιούχος.
3.3.1. Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας
(155)
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του 1999, η χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης πρέπει να σχετίζεται και να εξαρτάται από την εφαρμογή ενός εφικτού και συγκροτημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης με σκοπό την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της επιχείρησης. Το κράτος μέλος δεσμεύεται ότι θα τηρήσει το σχέδιο αυτό, το οποίο πρέπει να εγκριθεί από τη Επιτροπή. Η μη εφαρμογή από την εταιρεία του εν λόγω σχεδίου θεωρείται κατάχρηση της ενίσχυσης.
(156)
Επί της ουσίας, το σχέδιο αναδιάρθρωσης θα πρέπει να βοηθήσει τον δικαιούχο να ανακτήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του εντός εύλογου χρονικού διαστήματος και βάσει ρεαλιστικών υποθέσεων όσον αφορά τις μελλοντικές συνθήκες λειτουργίας. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να περιγράφει τις περιστάσεις που δημιούργησαν τις συνθήκες πτώχευσης της επιχείρησης και να ορίζει τα κατάλληλα μέτρα για την επίλυση αυτών των προβλημάτων. Τα μέτρα αναδιάρθρωσης δεν πρέπει να περιορίζονται σε χρηματοοικονομική ενίσχυση για την εξόφληση χρεών και για την αντιστάθμιση των οικονομικών ζημιών του παρελθόντος, χωρίς να αντιμετωπίζουν τις αιτίες αυτών των προβλημάτων.
(157)
Για επιχειρήσεις που εδρεύουν σε ενισχυόμενες περιφέρειες και για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι κατευθυντήριες γραμμές του 1999 ορίζουν ότι οι προϋποθέσεις έγκρισης ενισχύσεων μπορεί να είναι λιγότερο αυστηρές όσον αφορά την εφαρμογή αντισταθμιστικών μέτρων και το περιεχόμενο των εκθέσεων παρακολούθησης. Οι παράγοντες αυτοί, ωστόσο, δεν απαλλάσσουν τις εν λόγω επιχειρήσεις από την υποχρέωση να εκπονούν σχέδιο αναδιάρθρωσης ούτε τα κράτη μέλη από την υποχρέωση να εξαρτούν τη χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης από την προϋπόθεση της εφαρμογής σχεδίου αναδιάρθρωσης.
(158)
Μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, οι σλοβακικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι το επιχειρηματικό σχέδιο που είχε την υποχρέωση να εκπονήσει η δικαιούχος ως προϋπόθεση για την έναρξη της διαδικασίας πτωχευτικού συμβιβασμού εξετάστηκε μόνο από το αρμόδιο δικαστήριο, δηλαδή όχι από τη χορηγούσα αρχή, και ότι ούτε το δικαστήριο ούτε η φορολογική αρχή παρακολούθησαν την υλοποίηση του σχεδίου.
(159)
Σε αντίθεση με αυτή την επιβεβαίωση, η δικαιούχος δήλωσε ότι η φορολογική αρχή εξέτασε την ικανότητα του επιχειρηματικού σχεδίου να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα πριν εγκρίνει τον πτωχευτικό συμβιβασμό, αλλά δεν υπέβαλε στοιχεία που να το αποδεικνύουν.
(160)
Επιπλέον, η δικαιούχος ισχυρίστηκε ότι η απουσία επίσημου σχεδίου αναδιάρθρωσης δεν έχει σημασία για την εκ των υστέρων αξιολόγηση της ενίσχυσης από την Επιτροπή, όταν η Επιτροπή μπορεί να εκτιμήσει κατά πόσον η δικαιούχος επιχείρηση ανέκτησε πράγματι τη βιωσιμότητά της. Σύμφωνα με τη δικαιούχο, το επίσημο σχέδιο αναδιάρθρωσης μπορεί να απαιτείται μόνο σε περίπτωση εκ των προτέρων αξιολόγησης, στην οποία μπορούν να εφαρμοστούν μόνον οι κατευθυντήριες γραμμές του 1999.
(161)
Αυτή η συλλογιστική δεν είναι σωστή. Οι κατευθυντήριες γραμμές του 1999 εφαρμόζονται στην εκτίμηση της συμβατότητας τόσο των κοινοποιούμενων όσο και των παράνομων ενισχύσεων. Κατά την αξιολόγηση ισχύει η προϋπόθεση της εξάρτησης της χορήγησης της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης από την ύπαρξη κατάλληλου σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή οφείλει να διενεργεί την αξιολόγησή της με βάση τις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης.
(162)
Τέλος, μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η φορολογική αρχή με την ιδιότητα της χορηγούσας αρχής δεν είχε τη δυνατότητα να αξιολογήσει το σχέδιο αναδιάρθρωσης και να θέσει ως προϋπόθεση για τη διαγραφή των εισπρακτέων απαιτήσεών της την ορθή παρακολούθηση της εφαρμογής του εν λόγω σχεδίου. Επομένως, δεν είχε τηρηθεί η πρώτη, τυπική προϋπόθεση η οποία εφαρμόζεται πλήρως και στην εν των υστέρων αξιολόγηση.
(163)
Όσον αφορά το περιεχόμενο του επιχειρηματικού σχεδίου, οι σλοβακικές αρχές δεν υπέβαλαν κανένα στοιχείο που να μετριάζει τις αμφιβολίες της Επιτροπής για το αν το σχέδιο ήταν πραγματικό σχέδιο αναδιάρθρωσης όπως ορίζουν οι κατευθυντήριες γραμμές του 1999.
(164)
Η Επιτροπή εμμένει αναγκαστικά στο συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε στην απόφασή της για την έναρξη επίσημης έρευνας. Το επιχειρηματικό σχέδιο που υποβλήθηκε είναι ένα απλό σχέδιο που εξετάζει μόνο το σοβαρό πρόβλημα του αυξανόμενου χρέους της δικαιούχου προς το κράτος. Το σχέδιο αυτό δεν αναλύει καθόλου τις περιστάσεις που προκάλεσαν τα προβλήματα της δικαιούχου ούτε την οικονομική κατάσταση της εταιρείας εκείνη την περίοδο και τις οικονομικές προοπτικές της. Εφόσον δεν υπήρχε τέτοια μελέτη, η δικαιούχος δεν πρότεινε συγκεκριμένα βήματα για την αντιμετώπιση της κάθε αιτίας που οδήγησε στις δυσκολίες. Το μοναδικό μέτρο που παρουσιάζεται αναλυτικά είναι η προταθείσα οικονομική αναδιάρθρωση μέσω του πτωχευτικού συμβιβασμού με τους πιστωτές.
(165)
Το σχέδιο δεν αναφέρει καθόλου την αύξηση των ιδίων κεφαλαίων της δικαιούχου, η οποία παρουσιάστηκε από τη δικαιούχο ως ένα από τα μέτρα αναδιάρθρωσης. Από κανένα στοιχείο του φακέλου δεν προκύπτει ότι η αύξηση κεφαλαίου από την Hydree Slovakia θα έπρεπε να θεωρηθεί ως μέτρο που εγγυάται ότι, μακροπρόθεσμα, η δικαιούχος δεν θα επαναλάμβανε τη στρατηγική να χρηματοδοτεί την παραγωγή της με τις οφειλές ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης, γεγονός που οδήγησε εντέλει στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει. Οι ίδιες οι σλοβακικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι η αύξηση κεφαλαίου ουδόλως μείωσε τον κίνδυνο επανάληψης των χρηματοπιστωτικών προβλημάτων. Οι αμφιβολίες αυτές είναι ακόμα ισχυρότερες, αφού η αύξηση κεφαλαίου ανήλθε σε 21 εκατ. SKK και το αναδιαρθρωμένο χρέος ήταν 644 εκατ. SKK.
(166)
Η αύξηση κεφαλαίου καθαυτή δεν συνιστά απόδειξη της εμπιστοσύνης της αγοράς στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του δικαιούχου. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η δικαιούχος δεν κατόρθωσε να λάβει δάνειο από ιδιωτική τράπεζα, παρά τις επίμονες προσπάθειές της.
(167)
Επιπλέον, η εκμίσθωση των παραγωγικών στοιχείων στον ανταγωνιστή της δικαιούχου, την εταιρεία Old Herold s. r. o., κατέστη σαφώς αναγκαία λόγω του γεγονότος ότι αφαιρέθηκε από τη δικαιούχο η άδεια παραγωγής αποσταγμένων και οινοπνευματωδών ποτών και όχι από το γεγονός ότι η παραγωγή αυτή θα ήταν ζημιογόνος και, επομένως, χρειαζόταν αναδιάρθρωση. Είναι επίσης γεγονός ότι η δικαιούχος θα μπορούσε να ζητήσει νέα άδεια παραγωγής μετά την ολοκλήρωση του πτωχευτικού συμβιβασμού, αλλά δεν το έπραξε. Η Επιτροπή παρατηρεί, ωστόσο, ότι η δικαιούχος εξακολούθησε να πωλεί προϊόντα που παρήγε η εταιρεία Old Herold χρησιμοποιώντας τις μονάδες παραγωγής και το εμπορικό σήμα της δικαιούχου, και μάλιστα σχεδίαζε να αυξήσει αυτές τις πωλήσεις, όπως ανέφερε στην ετήσια έκθεση για την περίοδο από 29 Απριλίου 2004 έως 30 Δεκεμβρίου 2004. Η εκμίσθωση αυτών των παραγωγικών στοιχείων δεν μπορεί συνεπώς να θεωρηθεί μέτρο αναδιάρθρωσης, διότι, με βάση όλα τα διαθέσιμα στοιχεία δεν υπήρχε ανάγκη αναδιάρθρωσης αυτού του μέρους της παραγωγής.
(168)
Η Επιτροπή διατηρεί τις επιφυλάξεις της και για τα υπόλοιπα μέτρα που προτάθηκαν στο επιχειρηματικό σχέδιο. Τα μέτρα αυτά είναι απλές δραστηριότητες της κανονικής λειτουργίας μιας επιχείρησης και όχι μέτρα εξορθολογισμού (πώληση παλαιού εξοπλισμού ή οχημάτων). Τα δύο προταθέντα μέτρα αναδιάρθρωσης (εγκατάλειψη της παραγωγής μη κερδοφόρων μη αλκοολούχων αναψυκτικών και πώληση ορισμένων ακινήτων) παρουσιάστηκαν με μεγάλη ασάφεια, χωρίς καμία αναφορά συγκεκριμένων προϊόντων ή χρονοδιαγράμματος. Οι σλοβακικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι τα ακίνητα που προορίζονταν προς πώληση (ένα κτίριο γραφείων, ένα κατάστημα και ένα κτίριο δραστηριοτήτων αναψυχής) δεν είχαν πωληθεί στις 10 Οκτωβρίου 2005, δηλαδή ότι το μέτρο αυτό δεν υλοποιήθηκε όπως είχε ανακοινωθεί.
(169)
Η απουσία επίσημου σχεδίου αναδιάρθρωσης σε συνδυασμό με την απουσία ουσιαστικής ανάλυσης των δυσκολιών, των αναγκαίων μέτρων για την επίλυση τέτοιων προβλημάτων καθώς και των συνθηκών της αγοράς και των προοπτικών οδηγεί την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι το επιχειρηματικό σχέδιο που υπέβαλε η δικαιούχος δεν συνιστά αυθεντικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, όπως ορίζουν οι κατευθυντήριες γραμμές του 1999 (52). Ως εκ τούτου, δεν έχουν αρθεί οι αμφιβολίες της Επιτροπής ως προς τη δυνατότητα αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της δικαιούχου.
3.3.2. Ενίσχυση περιορισμένη στο ελάχιστο αναγκαίο
(170)
Αν και το συμπέρασμα της Επιτροπής, ότι ελλείψει αυθεντικού σχεδίου αναδιάρθρωσης εξακολουθεί να έχει αμφιβολίες ως προς τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, είναι αφ’ εαυτού αρκετό για να κρίνει ότι η ενίσχυση δεν είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, η Επιτροπή θα αναλύσει και το άλλο κομβικό κριτήριο των κατευθυντήριων γραμμών του 1999, δηλαδή ότι η ενίσχυση πρέπει να περιορίζεται αυστηρά στο ελάχιστο αναγκαίο.
(171)
Σύμφωνα με το σημείο 40 των κατευθυντήριων γραμμών του 1999, το ύψος και η ένταση της ενίσχυσης πρέπει να περιορίζονται στο ελάχιστο απαραίτητο που θα επιτρέψει την αναδιάρθρωση με βάση τους διαθέσιμους χρηματοοικονομικούς πόρους του δικαιούχου. Η δικαιούχος επιχείρηση θα πρέπει να συμβάλει σημαντικά στην αναδιάρθρωση με δικούς της πόρους.
(172)
Οι δαπάνες αναδιάρθρωσης ανήλθαν στο συνολικό ποσό του αναδιαρθρωμένου χρέους στο πλαίσιο του πτωχευτικού συμβιβασμού. Η δικαιούχος κατέβαλε το 35 % αυτού του ποσού.
(173)
Οι σλοβακικές αρχές δεν έδωσαν καμία περαιτέρω εξήγηση για να απαντήσουν στις αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή σχετικά με το θέμα αυτό. Η δικαιούχος εξήγησε τον τρόπο χρηματοδότησης της αποπληρωμής του υπολειπόμενου χρέους μετά τον πτωχευτικό συμβιβασμό (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 30-35). Κατά την άποψη της δικαιούχου, η ίδια συμβολή της ανήλθε συνολικά σε 231 εκατ. SKK (6,1 εκατ. ευρώ).
(174)
Πρώτον, η δικαιούχος είχε στη διάθεσή της περισσότερους πόρους από την οφειλή που απέμεινε μετά τον πτωχευτικό συμβιβασμό. Αυτό υποδηλώνει ότι η ενίσχυση δεν περιορίστηκε στο ελάχιστο αναγκαίο.
(175)
Η Επιτροπή θεωρεί, ωστόσο, ακόμη πιο σημαντικό το ότι οι πιστώσεις που χορήγησε η Old Herold δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως ίδια συμμετοχή της δικαιούχου κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών του 1999. Οι εισπρακτέες οφειλές αποτελούν διαρκή πηγή χρηματοδότησης της λειτουργίας της επιχείρησης. Είναι βραχυπρόθεσμα δάνεια τα οποία, ωστόσο, θα πρέπει να επιστραφούν. Μόνο εάν οι προμηθευτές δεσμευτούν να επιτρέψουν την παράταση της προθεσμίας πληρωμής για διάστημα μεγαλύτερο από τη συνήθη πρακτική, τότε η επιχείρηση έχει στη διάθεσή της πρόσθετους πόρους για την αναδιάρθρωση και η παράταση αυτή αποτελεί ένδειξη ότι η αγορά πιστεύει ότι είναι εφικτή η αποκατάσταση της βιωσιμότητας.
(176)
Η δικαιούχος δεν απέδειξε κατά κανένα τρόπο ότι η παράταση του χρόνου των πληρωμών από την Old Herold υπερέβη σημαντικά αυτό που αποτελεί συνήθη πρακτική της αγοράς μεταξύ των δικαιούχων και των προμηθευτών τους. Η προθεσμία πληρωμής των 40 ημερών μπορεί να θεωρηθεί συνήθης πρακτική, ιδίως αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι δόθηκε στη δικαιούχο μετά τον πτωχευτικό συμβιβασμό. Συνεπώς, η δικαιούχος δεν βρισκόταν πλέον σε δυσχερή οικονομική θέση. Ο βασικός στόχος του πτωχευτικού συμβιβασμού ήταν να βοηθηθεί η δικαιούχος να αντιμετωπίσει τις οικονομικές δυσκολίες της.
(177)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εν λόγω παράταση του χρόνου καταβολής των πληρωμών δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συνεισφορά στην αναδιάρθρωση προερχόμενη από εξωτερικές πηγές.
(178)
Χωρίς αυτή την παράταση του χρόνου πληρωμής, η ίδια συνεισφορά της δικαιούχου κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών του 1999 ανέρχεται σε 131 εκατ. SKK (3,4 εκατ. ευρώ) και, επομένως, αντιστοιχεί στο 20 % του κόστους αναδιάρθρωσης.
(179)
Οι κατευθυντήριες γραμμές του 1999 δεν προέβλεπαν κατώτατα όρια βάσει των οποίων η ίδια συνεισφορά της δικαιούχου επιχείρησης θεωρείται σημαντική.
(180)
Λαμβάνοντας υπόψη την πρακτική της Επιτροπής κατά την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών του 1999 καθώς και τη μεταβολή της πολιτικής της Επιτροπής σε σχέση με το κριτήριο αυτό, με τη θέσπιση ορίων στις κατευθυντήριες γραμμές του 2004 (53), η Επιτροπή θεωρεί ότι η συνεισφορά ύψους 20 % είναι μάλλον χαμηλή. Μια τέτοια συνεισφορά θα μπορούσε να είναι αποδεκτή βάσει των κατευθυντήριων γραμμών του 1999, μόνο εάν πληρούνταν όλοι οι άλλοι όροι για την έγκριση της ενίσχυσης. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα έπρεπε να λαμβάνει υπόψη κριτήρια όπως το αν η επιχείρηση δραστηριοποιείται σε ενισχυόμενη περιοχή, σε ποιο βαθμό οι πηγές χρηματοδότησης αντανακλούν την εμπιστοσύνη της αγοράς, πέρα από την ίδια τη δικαιούχο και τους μετόχους της, στη δυνατότητα αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της εταιρείας, ή άλλες παραμέτρους της υπόθεσης.
(181)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή δεν μπορεί να αποδεχθεί ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η συνεισφορά της δικαιούχου ήταν σημαντική. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν έχουν μετριαστεί οι αμφιβολίες της για το κατά πόσο η ίδια συνεισφορά της δικαιούχου ήταν σημαντική και η ενίσχυση περιορίστηκε στο απολύτως αναγκαίο.
3.4. Συμβιβάσιμο της ενίσχυσης: συμπέρασμα
(182)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση δεν είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά ως ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, καμία από τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στη ΣΛΕΕ δεν εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση.
VII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(183)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Σλοβακική Δημοκρατία εφάρμοσε παράνομα τη διαγραφή φορολογικής οφειλής της εταιρείας Frucona Košice a.s., κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ. Η ενίσχυση αυτή δεν συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά βάσει καμίας από τις εξαιρέσεις που ορίζονται στη ΣΛΕΕ.
(184)
Μολονότι η εφαρμογή της διαγραφής της φορολογικής οφειλής από την αρμόδια φορολογική αρχή έχει ανασταλεί ενόσω είναι σε εκκρεμότητα η παρούσα διαδικασία, η Επιτροπή κρίνει ότι το πλεονέκτημα για τον δικαιούχο δημιουργήθηκε τη στιγμή που η φορολογική αρχή αποφάσισε να παραιτηθεί από ένα μέρος των απαιτήσεών της και, με αυτό τον τρόπο, έθεσε την ενίσχυση στη διάθεση του δικαιούχου. Αυτή η χρονική στιγμή ήταν η έναρξη της ισχύος της συμφωνίας με τους πιστωτές στις 23 Ιουλίου 2004. Το πλεονέκτημα της δικαιούχου έναντι των ανταγωνιστών της έγκειται στο γεγονός ότι η φορολογική αρχή δεν προέβη στην εκτέλεση των φορολογικών απαιτήσεών της.
(185)
Για να αποκατασταθεί η προτέρα κατάσταση, η κρατική ενίσχυση πρέπει να ανακτηθεί. Δεδομένου ότι το πλεονέκτημα δόθηκε κατά τη στιγμή που τέθηκε σε ισχύ η συμφωνία με τους πιστωτές στις 23 Ιουλίου 2004, το ποσό της ενίσχυσης που πρέπει να ανακτηθεί είναι το πλήρες ποσό της διαγραφείσας οφειλής, όπως ορίζεται στην εν λόγω συμφωνία.
(186)
Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστήριο της Σλοβακικής Δημοκρατίας αποφάσισε ότι οφειλόμενα τέλη κυκλοφορίας ύψους 424 490 SKK είχαν εσφαλμένα συμπεριληφθεί στη συμφωνία του πτωχευτικού συμβιβασμού. Ως εκ τούτου, το ονομαστικό χρέος στη συμφωνία μειώθηκε κατά το ποσό αυτό και το διορθωμένο ποσό της οφειλής προς τη φορολογική αρχή που εγγράφηκε στη συμφωνία ανέρχεται σε 640 369 341 SKK.
(187)
Τα οφειλόμενα τέλη κυκλοφορίας, τα οποία στο μεταξύ λογίζονταν ως διαγραφέντα, καταβλήθηκαν εξ ολοκλήρου στις 2 Αυγούστου 2006. Η εν λόγω πληρωμή θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τον υπολογισμό του ύψους της ενίσχυσης και των τόκων που θα πρέπει να ανακτηθούν,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η απόφαση 2007/254/ΕΚ καταργείται.
Άρθρο 2
Η κρατική ενίσχυση την οποία χορήγησε η Σλοβακική Δημοκρατία στην εταιρεία Frucona Košice a.s., ύψους 416 515 990 SKK δεν συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 3
1. Η Σλοβακική Δημοκρατία λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για να ανακτήσει από τη δικαιούχο την αναφερόμενη στο άρθρο 2 παράνομη ενίσχυση, λαμβάνοντας υπόψη ότι ποσό 424 490 SKK που αντιστοιχεί σε οφειλόμενα τέλη κυκλοφορίας καταβλήθηκε στον λογαριασμό της τοπικής φορολογικής αρχής στις 2 Αυγούστου 2006.
2. Η ανάκτηση εκτελείται αμελλητί και σύμφωνα με τις διαδικασίες του εθνικού δικαίου, υπό τον όρο ότι επιτρέπουν την άμεση και αποτελεσματική εκτέλεση της απόφασης.
3. Το προς ανάκτηση ποσό περιλαμβάνει τόκους για όλη την περίοδο από την ημερομηνία την οποία τέθηκε στη διάθεση της εταιρείας Frucona Košice a.s. έως την ημερομηνία της πραγματικής επιστροφής του.
4. Οι τόκοι υπολογίζονται σύμφωνα με το κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004, για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (54). Το επιτόκιο εφαρμόζεται με τη μέθοδο του ανατοκισμού για το σύνολο της περιόδου που αναφέρεται στην παράγραφο 3.
Άρθρο 4
Η Σλοβακική Δημοκρατία ενημερώνει την Επιτροπή εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης σχετικά με τα μέτρα που έλαβε για να συμμορφωθεί με αυτήν. Προς τον σκοπό αυτό πρέπει να χρησιμοποιηθεί το ερωτηματολόγιο που επισυνάπτεται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Σλοβακική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2013.