SMĚRNICE EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY 2014/54/EU
ze dne 16. dubna 2014
o opatřeních usnadňujících výkon práv udělených pracovníkům v souvislosti s jejich volným pohybem
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 46 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
po konzultaci s Výborem regionů,
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Volný pohyb pracovníků je základní svobodou občanů Unie a jedním z pilířů vnitřního trhu Unie zakotveným v článku 45 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“). Jeho provádění je dále rozvinuto právem Unie, jehož cílem je zaručit plný výkon práv udělených občanům Unie a jejich rodinným příslušníkům. „Rodinnými příslušníky“ by se měly rozumět osoby ve smyslu čl. 2 bodu 2 směrnice Evropského parlamentu a Rady 2004/38/ES (3), který se vztahuje i na rodinné příslušníky příhraničních pracovníků.
(2)
Volný pohyb pracovníků je také klíčovým prvkem rozvoje skutečného trhu práce Unie, jelikož pracovníkům umožňuje odcházet do oblastí s nedostatkem pracovních sil nebo s větším počtem pracovních příležitostí, pomáhá více lidem nalézt pracovní místa, která lépe odpovídají jejich dovednostem, a odstraňuje nedostatky na trhu práce.
(3)
Volný pohyb pracovníků dává všem občanům Unie, bez ohledu na jejich bydliště, právo svobodně odejít do jiného členského státu, aby v něm pracovali nebo pobývali za účelem práce. Tím, že jim zajišťuje v rámci vnitrostátního práva, zvyklostí a kolektivních smluv rovné zacházení ve srovnání se státními příslušníky tohoto jiného členského státu, je chrání před diskriminací na základě státní příslušnosti, pokud jde o přístup k zaměstnání, podmínky zaměstnání a pracovní podmínky, zejména pokud jde o odměňování, skončení pracovního poměru a daňové a sociální výhody. Těchto práv by měli bez diskriminace požívat všichni občané Unie, kteří vykonávají své právo na volný pohyb, včetně stálých, sezónních a příhraničních pracovníků. Volný pohyb pracovníků je třeba odlišovat od volného pohybu služeb, který zahrnuje právo podniků poskytovat služby v jiném členském státě a za tímto účelem dočasně vysílat vlastní pracovníky do jiného členského státu, aby v něm vykonávali práci nezbytnou k poskytování služeb v tomto členském státě.
(4)
Článek 45 Smlouvy o fungování EU uděluje pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům vykonávajícím své právo na volný pohyb významná práva, jež jsou podrobněji upravena v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 492/2011 (4).
(5)
Účinné využívání volného pohybu pracovníků však stále představuje závažný problém a řada pracovníků Unie si často není svých práv na volný pohyb vědoma. Pracovníci Unie se mohou, mimo jiné z důvodu svého potenciálně zranitelnějšího postavení, při svém odchodu do jiného členského státu stále setkat s neodůvodněným omezováním nebo překážkami výkonu svého práva na volný pohyb, jako například neuznávání kvalifikací, diskriminace na základě státní příslušnosti a vykořisťování. Mezi právními předpisy a jejich uplatňováním v praxi tedy existuje nesoulad, který je třeba řešit.
(6)
V červenci roku 2010 Komise ve svém sdělení nazvaném „Potvrzení volného pohybu pracovníků: práva a hlavní vývojové změny“ uvedla, že zejména s ohledem na nové formy mobility bude hledat způsoby řešení nových potřeb a výzev, jimž čelí pracovníci Unie a jejich rodinní příslušníci. Uvedla rovněž, že v souvislosti s novou strategií vnitřního trhu zváží, jak podpořit a posílit mechanismy účinného uplatňování zásady rovného zacházení pro pracovníky Unie a jejich rodinné příslušníky vykonávající své právo na volný pohyb. Komise také souhrnně informovala o vývoji právních předpisů a judikatury, zejména pokud jde o osobní působnost práva Unie v oblasti volného pohybu pracovníků a podstatu práv, jichž požívají pracovníci Unie a jejich rodinní příslušníci.
(7)
Ve zprávě o občanství EU za rok 2010 nazvané „Odstranit překážky pro výkon práv občanů EU“ ze dne 27. října 2010 určila Komise rozdílné a nesprávné uplatňování práva Unie v oblasti práva na volný pohyb jako jednu z hlavních překážek, s níž se občané Unie setkávají, chtějí-li účinně vykonávat svá práva podle práva Unie. Komise proto oznámila, že má v úmyslu přijmout opatření, která „zjednoduší volný pohyb občanů EU a jejich rodinných příslušníků ze třetích zemí; za tímto účelem bude přísně dbát na dodržování právních předpisů EU včetně předpisů o zákazu diskriminace, bude propagovat správné postupy, zasadí se za lepší obeznámenost s předpisy EU v praxi a bude intenzivněji informovat občany EU o jejich právu na volný pohyb“ (opatření č. 15 zprávy o občanství EU za rok 2010). Ve zprávě o občanství EU pro rok 2013 nazvané „Občané EU: vaše práva, vaše budoucnost“ Komise navíc poukázala na potřebu odstranit administrativní překážky a zjednodušit postupy pro občany Unie, kteří žijí, pracují a cestují v jiných členských státech.
(8)
Ve sdělení Komise s názvem „Na cestě k hospodářské obnově vedoucí k intenzivnímu růstu pracovních míst“ ze dne 18. dubna 2012 (balíček týkající se zaměstnanosti) Komise oznámila úmysl předložit legislativní návrh na podporu mobilních pracovníků (informace a poradenství) při výkonu práv vyplývajících ze Smlouvy o fungování EU a nařízení (EU) č. 492/2011 a vyzvala členské státy, aby zvyšovaly povědomí občanů o právech vyplývajících z práva Unie v oblasti boje proti diskriminaci, rovnosti pohlaví a volného pohybu pracovníků, aby zlepšily přístup k těmto právům a aby otevřely a usnadnily přístup občanů EU k místům ve veřejné správě v souladu s právem Unie, jak je vykládá Soudní dvůr Evropské unie. V této souvislosti Soudní dvůr opakovaně shledal, že vyhrazení přístupu k určitým místům ve veřejné správě členského státu pro vlastní státní příslušníky je třeba vykládat restriktivně a že se týká pouze míst, která zahrnují přímou nebo nepřímou účast na výkonu veřejné moci a funkcí určených k ochraně obecných zájmů státu nebo jiných orgánů veřejné moci.
(9)
Náležité a účinné uplatňování a prosazování článku 45 Smlouvy o fungování EU a nařízení (EU) č. 492/2011, jakož i povědomí o právech jsou klíčovými prvky při ochraně práv pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků a při rovném zacházení s nimi, zatímco nedostatečné prosazování oslabuje účinnost pravidel Unie, která se na tuto oblast vztahují, a ohrožuje práva a ochranu pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků.
(10)
Účinnější a jednotnější uplatňování práv vyplývajících z pravidel Unie pro volný pohyb pracovníků je rovněž nezbytné pro řádné fungování vnitřního trhu.
(11)
Uplatňování a monitorování pravidel Unie pro volný pohyb pracovníků by se mělo zlepšit s cílem zajistit lepší informovanost pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků, jakož i zaměstnavatelů, orgánů veřejné moci a dalších dotčených osob o právech a povinnostech souvisejících s volným pohybem, pomáhat pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům a chránit je při výkonu těchto práv a potírat obcházení uvedených pravidel orgány veřejné moci a veřejnými nebo soukromými zaměstnavateli. Členské státy mohou v této souvislosti rovněž vzít v úvahu účinky větší mobility, jako je „odliv mozků“ nebo „odliv mladých lidí“.
(12)
S cílem zajistit správné uplatňování zásadních pravidel Unie týkajících se volného pohybu pracovníků a monitorovat jejich dodržování by členské státy měly přijmout vhodná opatření, která pracovníky Unie a jejich rodinné příslušníky vykonávající své právo na volný pohyb ochrání jak před diskriminací na základě státní příslušnosti, tak před veškerými neodůvodněnými omezeními nebo překážkami bránícími výkonu dotyčného práva.
(13)
Za tímto účelem je vhodné stanovit konkrétní pravidla pro účinné prosazování a usnadnit lepší a jednotnější uplatňování zásadních pravidel upravujících volný pohyb pracovníků podle článku 45 Smlouvy o fungování EU a nařízení (EU) č. 492/2011. Při prosazování této základní svobody by se měla zohledňovat zásada rovnosti žen a mužů a zákaz diskriminace pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků z jakéhokoli důvodu uvedeného v článku 21 Listiny základních práv Evropské unie (dále jen „Listina“).
(14)
V této souvislosti by pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům, kteří byli vystaveni diskriminaci na základě státní příslušnosti nebo byli při výkonu svého práva na volný pohyb vystaveni neodůvodněnému omezování nebo překážkám, měla být zajištěna skutečná a účinná soudní ochrana. Pokud členské státy stanoví jako prostředek právní nápravy správní řízení, měly by zajistit, aby veškerá správní rozhodnutí mohla být napadena u soudu ve smyslu článku 47 Listiny. S ohledem na právo na účinnou právní ochranu by pracovníci Unie měli být chráněni před jakýmkoli nepříznivým zacházením nebo důsledky plynoucími ze stížnosti nebo žaloby, jejímž cílem je prosazení práv chráněných podle této směrnice.
(15)
S cílem zajistit účinnější úrovně ochrany je třeba sdružení a právnické osoby, včetně sociálních partnerů, rovněž zmocnit k tomu, aby se způsobem stanoveným členským státem zapojili do řízení se souhlasem údajné oběti buď jejím jménem, nebo na její podporu. Tím by neměly být dotčeny vnitrostátní procesní předpisy týkající se zastupování a obhajoby před soudy ani jiné pravomoci a kolektivní práva sociálních partnerů a zástupců zaměstnanců a zaměstnavatelů, jako jsou práva související s prosazováním případných kolektivních smluv, včetně jednání v kolektivním zájmu, v souladu s vnitrostátním právem nebo zvyklostmi. S cílem zajistit účinnou právní ochranu, a aniž jsou dotčeny stávající mechanismy kolektivní obrany, které mají sociální partneři k dispozici, a vnitrostátní právo a zvyklosti, se členské státy vyzývají, aby posoudily zavedení společných zásad mechanismů kolektivní právní ochrany týkajících se zdržení se určitého jednání a náhrady škody.
(16)
V souladu s judikaturou Soudního dvora by vnitrostátní pravidla týkající se lhůt pro prosazování práv podle této směrnice měla být stanovena tak, aby nemohla být považována za schopná výkon těchto práv v podstatě znemožnit nebo nadměrně ztížit.
(17)
Ochrana před diskriminací na základě státní příslušnosti by byla sama o sobě posílena, kdyby v každém členském státě existovaly výkonné subjekty s náležitými odbornými znalostmi a s pravomocí podporovat rovné zacházení, analyzovat problémy pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků, zkoumat možná řešení a poskytovat jim konkrétní pomoc. Pravomoc těchto subjektů by měla mimo jiné zahrnovat poskytování pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům nezávislé právní či jiné pomoci, jako je poskytování právního poradenství o tom, jak se na ně uplatňují příslušná pravidla Unie a členských států týkající se volného pohybu pracovníků, poskytování informací o postupech pro podávání stížností a poskytování pomoci při ochraně práv pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků. Může rovněž zahrnovat pomoc v soudním řízení.
(18)
Mělo by být na každém členském státě, aby rozhodnul, zda svěřit úkoly, které mají podle této směrnice vykonávat, výše uvedeným subjektům, nebo zda svěřit tyto úkoly stávajícím subjektům s obdobnými cíli na vnitrostátní úrovni, jako je podpora volného pohybu osob, provádění zásady rovného zacházení nebo ochrana práv jednotlivce. Pokud se členský stát rozhodne rozšířit mandát stávajícího subjektu, měl by zajistit, že tomuto subjektu budou k účinnému a náležitému plnění jeho stávajících a dodatečných úkolů přiděleny dostatečné zdroje. Pokud jsou úkoly rozděleny mezi více subjektů, měly by členské státy zajistit jejich náležitou koordinaci.
(19)
Členské státy by měly zajistit, aby jeden nebo více z těchto subjektů působily jako kontaktní místo a aby spolupracovaly a sdílely informace, jako jsou kontaktní údaje všech subjektů, prostředky nápravy a kontaktní údaje sdružení, organizací nebo dalších právnických osob, které poskytují informace a služby pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům, s odpovídajícími kontaktními místy v jiných členských státech. Seznam kontaktních míst by měl být zpřístupněn veřejnosti.
(20)
Členské státy by měly podporovat spolupráci mezi subjekty jimi určenými podle této směrnice a stávajícími informačními a asistenčními službami poskytovanými sociálními partnery, sdruženími, organizacemi nebo dalšími příslušnými právnickými osobami, jako jsou organizace odpovědné za koordinační postupy podle nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 883/2004 (5), a případně pracovní inspektoráty.
(21)
Členské státy by měly zajistit podporu synergií se stávajícími informačními a podpůrnými nástroji na úrovni Unie a za tímto účelem zajistit, aby stávající či nově vytvořené subjekty úzce spolupracovaly se stávajícími informačními a asistenčními službami, jako jsou Vaše Evropa, SOLVIT, Enterprise Europe Network, jednotná kontaktní místa a EURES, včetně případných přeshraničních partnerství EURES.
(22)
Členské státy by měly podporovat dialog se sociálními partnery a s příslušnými nevládními organizacemi s cílem řešit a potírat neodůvodněná omezení a překážky v souvislosti s právem na volný pohyb nebo různé formy diskriminace na základě státní příslušnosti.
(23)
Členské státy by měly stanovit způsob, jakým občané Unie, jako jsou pracovníci, studenti a čerství absolventi, jakož i zaměstnavatelé, sociální partneři a další zúčastněné strany, mohou získat snadno dostupné a relevantní informace o ustanoveních této směrnice a nařízení (EU) č. 492/2011, včetně informací o subjektech určených podle této směrnice a o dostupných prostředcích nápravy a ochrany. Členské státy by měly přijmout opatření za účelem zpřístupnění těchto informací ve více než jednom úředním jazyce Unie, s ohledem na poptávku na trhu práce. Tím by neměly být dotčeny právní předpisy členských států o používání jazyků. Tyto informace by mohly být poskytovány formou individuálního poradenství a měly by být snadno dostupné i prostřednictvím internetových stránek Vaše Evropa a EURES.
(24)
S cílem usnadnit prosazování práv udělených podle práva Unie je důležité důsledně provádět a monitorovat směrnici Rady 91/533/EHS (6).
(25)
Tato směrnice stanoví minimální požadavky, a dává tak členským státům možnost přijmout nebo zachovat příznivější ustanovení. Členské státy mají kromě toho možnost rozšířit pravomoci organizací, jimž byly svěřeny úkoly související s ochranou pracovníků Unie před diskriminací na základě státní příslušnosti tak, aby v nich bylo zahrnuto i právo na rovné zacházení bez diskriminace na základě státní příslušnosti pro všechny občany Unie a jejich rodinné příslušníky vykonávající své právo na volný pohyb, jak je zakotvuje článek 21 Smlouvy o fungování EU a směrnice 2004/38/ES. Provádění této směrnice by nemělo sloužit k ospravedlnění jakéhokoli zhoršení situace, která již v jednotlivých členských státech existuje.
(26)
Skutečné provádění této směrnice znamená, že členské státy by při přijímání příslušných opatření za účelem splnění povinností podle této směrnice měly uvést odkaz na tuto směrnici, nebo takový odkaz učinit při úředním vyhlášení těchto prováděcích opatření.
(27)
Členské státy se v souladu se společným politickým prohlášením členských států a Komise o informativních dokumentech ze dne 28. září 2011 zavázaly, že v odůvodněných případech doplní oznámení o opatřeních přijatých za účelem provedení směrnice ve vnitrostátním právu o jeden či více dokumentů s informacemi o vztahu mezi jednotlivými složkami směrnice a příslušnými částmi vnitrostátních nástrojů je provádějícími. V případě této směrnice považuje normotvůrce předložení uvedených dokumentů za odůvodněné.
(28)
Po uplynutí přiměřené doby pro provádění této směrnice by Komise měla vypracovat zprávu o jejím provádění, v níž zejména vyhodnotí, zda je třeba předložit určité návrhy s cílem zaručit lepší prosazování práva Unie v oblasti volného pohybu. Komise by se v této zprávě měla zabývat potížemi, s nimiž se mohou setkat mladí absolventi hledající zaměstnání v Unii a manželé či manželky pracovníků Unie, kteří jsou státními příslušníky třetích zemí.
(29)
Tato směrnice dodržuje základní práva a ctí zásady uznávané v Listině, zejména právo svobodné volby povolání a právo pracovat, zákaz diskriminace, především na základě státní příslušnosti, právo na kolektivní vyjednávání a akce, slušné a spravedlivé pracovní podmínky, právo na volný pohyb a pobyt a právo na účinnou právní ochranu a spravedlivý proces. Musí být prováděna v souladu s těmito právy a zásadami.
(30)
Tato směrnice respektuje rozdílné modely trhů práce jednotlivých členských států, včetně modelů trhu práce regulovaných kolektivními smlouvami.
(31)
Jelikož cíle této směrnice, totiž stanovit společný obecný rámec příslušných ustanovení, opatření a mechanismů nezbytných pro lepší a jednotnější uplatňování a praktické prosazování práv týkajících se volného pohybu pracovníků udělených Smlouvou o fungování EU a nařízením (EU) č. 492/2011, nemůže být uspokojivě dosaženo členskými státy, ale spíše jich, z důvodu rozsahu a účinků, může být lépe dosaženo na úrovni Unie, smí Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle,
PŘIJALY TUTO SMĚRNICI:
Článek 1
Předmět
Tato směrnice obsahuje ustanovení, která usnadňují jednotné uplatňování a praktické prosazování práv stanovených článkem 45 Smlouvy o fungování EU a články 1 až 10 nařízení (EU) č. 492/2011. Tato směrnice se vztahuje na občany Unie vykonávající tato práva a jejich rodinné příslušníky (dále jen „pracovníci Unie a jejich rodinní příslušníci“).
Článek 2
Oblast působnosti
1. Tato směrnice se vztahuje na následující otázky uvedené v článcích 1 až 10 nařízení (EU) č. 492/2011 a týkající se volného pohybu pracovníků:
a)
přístup k zaměstnání;
b)
podmínky zaměstnávání a pracovní podmínky, zejména v oblasti odměňování, skončení pracovního poměru, bezpečnosti a ochrany zdraví při práci, a pokud se pracovníci Unie stanou nezaměstnanými, profesního znovuzačlenění nebo opětného zaměstnání;
c)
přístup k sociálním a daňovým výhodám;
d)
členství v odborech a způsobilost být zvolen do orgánů zastupujících pracovníky;
e)
přístup k odborné přípravě;
f)
přístup k bydlení;
g)
přístup dětí pracovníků Unie k obecnému, učňovskému a odbornému vzdělávání;
h)
pomoc poskytovaná úřady práce.
2. Oblast působnosti této směrnice se shoduje s oblastí působnosti nařízení (EU) č. 492/2011.
Článek 3
Ochrana práv
1. Členské státy zajistí, aby po případném odvolání k jiným příslušným orgánům, včetně, považují-li to za vhodné, po využití dohodovacích řízení, bylo všem pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům, kteří se domnívají, že se setkali nebo setkávají s neodůvodněnými omezeními a překážkami v souvislosti se svým právem na volný pohyb nebože byli poškozeni nebo jsou poškozováni v důsledku neuplatnění zásady rovného zacházení na svůj případ, k dispozici soudní řízení za účelem prosazování práv vyplývajících z článku 45 Smlouvy o fungování EU a článků 1 až 10 nařízení (EU) č. 492/2011 i poté, co vztah, v němž se údajně setkali s omezením a překážkou či diskriminací, již skončil.
2. Členské státy zajistí, aby se sdružení, organizace, včetně sociálních partnerů, nebo jiné právnické osoby, které mají v souladu s kritérii stanovenými ve vnitrostátním právu nebo se zvyklostmi či kolektivními smlouvami oprávněný zájem na tom, aby tato směrnice byla dodržována, směly se souhlasem pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků buď jejich jménem, nebo na jejich podporu účastnit jakéhokoli soudního nebo správního řízení stanoveného za účelem prosazování práv uvedených v článku 1.
3. Odstavec 2 se použije, aniž jsou dotčeny další případné pravomoci a kolektivní práva sociálních partnerů a zástupců zaměstnanců a zaměstnavatelů, včetně práva jednat v kolektivním zájmu, podle vnitrostátního práva či zvyklostí.
4. Odstavec 2 se použije, aniž jsou dotčeny vnitrostátní procesní předpisy týkající se zastupování a obhajoby v soudním řízení.
5. Odstavce 1 a 2 tohoto článku se použijí, aniž jsou dotčeny vnitrostátní předpisy stanovující lhůty k prosazování práv uvedených v článku 1. Tyto vnitrostátní lhůty však nesmějí výkon těchto práv v podstatě znemožnit nebo nadměrně ztížit.
6. Členské státy zavedou do svých vnitrostátních právních řádů nezbytná opatření pro ochranu pracovníků Unie před jakýmkoli nepříznivým zacházením nebo důsledky plynoucími ze stížnosti nebo žaloby, jejímž cílem je prosazení práv uvedených v článku 1.
Článek 4
Subjekty na podporu rovného zacházení a podporu pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků
1. Každý členský stát určí jednu nebo více struktur nebo subjektů (dále jen „subjekty“) na propagaci, analýzu, monitorování a podporu rovného zacházení s pracovníky Unie a jejich rodinnými příslušníky bez diskriminace na základě státní příslušnosti nebo neodůvodněných omezení a překážek v souvislosti s jejich právem na volný pohyb a přijmou nezbytná opatření pro řádné fungování těchto subjektů. Tyto subjekty mohou být součástí stávajících vnitrostátních subjektů, které mají obdobné cíle.
2. Členské státy zajistí, aby pravomoci těchto subjektů zahrnovaly:
a)
poskytování nebo zajišťování poskytnutí nezávislé právní či jiné pomoci pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům, aniž jsou dotčena jejich práva a práva sdružení, organizací a jiných právnických osob uvedených v článku 3;
b)
fungování jako kontaktní místo ve styku s obdobnými kontaktními místy v jiných členských státech za účelem spolupráce a sdílení relevantních informací;
c)
provádění nebo zadávání nezávislých průzkumů a analýz týkajících se neodůvodněných omezení a překážek v souvislosti s právem na volný pohyb nebo diskriminace pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků na základě státní příslušnosti;
d)
zajišťování zveřejňování nezávislých zpráv a předkládání doporučení k veškerým otázkám souvisejícím s těmito omezeními a překážkami či diskriminací;
e)
zveřejňování relevantních informací o uplatňování pravidel Unie pro volný pohyb pracovníků na vnitrostátní úrovni.
Ve vztahu k prvnímu pododstavci písm. a), pokud subjekty poskytují pomoc v soudním řízení v souladu s vnitrostátním právem nebo zvyklostmi, musí být tato pomoc bezplatná pro osoby, které nemají dostatečné finanční prostředky.
3. Členské státy sdělí Komisi názvy a kontaktní údaje kontaktních míst, jakož i veškeré jejich aktualizace či změny. Komise vede seznam kontaktních míst a zpřístupní jej členským státům.
4. Členské státy zajistí, aby stávající nebo nově vytvořené subjekty byly obeznámeny se stávajícími informačními a asistenčními službami na úrovni Unie, jako je Vaše Evropa, SOLVIT, EURES, Enterprise Europe Network a jednotná kontaktní místa, a aby byly schopny jich využívat a spolupracovat s nimi.
5. Pokud jsou úkoly uvedené v odstavci 2 rozděleny mezi více subjektů, zajistí členské státy náležitou koordinaci těchto úkolů.
Článek 5
Dialog
Členské státy podporují dialog se sociálními partnery a s příslušnými nevládními organizacemi, jež mají v souladu s vnitrostátním právem nebo zvyklostmi oprávněný zájem přispívat za účelem podpory zásady rovného zacházení k boji proti neodůvodněným omezením a překážkám v souvislosti s právem na volný pohyb a k boji proti diskriminaci pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků na základě státní příslušnosti.
Článek 6
Přístup k informacím a šíření informací
1. Členské státy zajistí, aby s předpisy přijatými na základě této směrnice a podle článků 1 až 10 nařízení (EU) č. 492/2011 byly všemi vhodnými prostředky a na celém území seznámeny dotčené osoby, zejména pracovníci a zaměstnavatelé v Unii.
2. Členské státy poskytují o právech přiznaných právem Unie v oblasti volného pohybu pracovníků jasné, bezplatné, snadno dostupné, komplexní a aktuální informace ve více než jednom úředním jazyce Unie. Tyto informace by měly být snadno dostupné i prostřednictvím internetových stránek Vaše Evropa a EURES.
Článek 7
Minimální požadavky
1. Členské státy mohou zavést nebo zachovat předpisy, které jsou z hlediska ochrany zásady rovného zacházení příznivější než ustanovení této směrnice.
2. Členské státy mohou stanovit, že pravomoci subjektů uvedených v článku 4 této směrnice v oblasti propagace, analýzy, monitorování a podpory rovného zacházení s pracovníky Unie a jejich rodinnými příslušníky bez diskriminace na základě státní příslušnosti se rovněž vztahují na právo na rovné zacházení bez diskriminace na základě státní příslušnosti všech občanů Unie vykonávajících své právo na volný pohyb a jejich rodinných příslušníků v souladu s článkem 21 Smlouvy o fungování EU a se směrnicí 2004/38/ES.
3. Provádění této směrnice není za žádných okolností dostatečným důvodem pro snížení úrovně ochrany pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků v oblastech, na které se tato směrnice vztahuje, aniž je tím dotčeno právo členských států reagovat na změny situace přijetím právních a správních předpisů lišících se od těch, které jsou platné ke dni 20. května 2014, za předpokladu, že je dodržována.
Článek 8
Provedení
1. Členské státy uvedou v účinnost právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 21. května 2016. Neprodleně o nich uvědomí Komisi.
Tyto předpisy přijaté členskými státy musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
2. Členské státy sdělí Komisi znění hlavních vnitrostátních právních předpisů, které přijmou v oblasti působnosti této směrnice.
Článek 9
Zpráva
Do 21. listopadu 2018 předloží Komise Evropskému parlamentu, Radě a Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru zprávu o provádění této směrnice s cílem navrhnout případné potřebné změny.
Článek 10
Vstup v platnost
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 11
Určení
Tato směrnice je určena členským státům.
Ve Štrasburku dne 16. dubna 2014.
ΟΔΗΓΊΑ 2014/54/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 16ης Απριλίου 2014
περί μέτρων που διευκολύνουν την άσκηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 46,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αφού ζήτησε τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων αποτελεί θεμελιώδη ελευθερία των πολιτών της Ένωσης και πυλώνα της εσωτερικής αγοράς στην Ένωση, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 45 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Η εφαρμογή της αναπτύσσεται περαιτέρω από το δίκαιο της Ένωσης με στόχο την εξασφάλιση της πλήρους άσκησης των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στους πολίτες της Ένωσης και στα μέλη της οικογένειάς τους. Η φράση «μέλη της οικογένειάς τους» θα πρέπει να νοείται κατά το άρθρο 2 σημείο 2 της οδηγίας 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) το οποίο εφαρμόζεται και στα μέλη της οικογένειας των μεθοριακών εργαζομένων.
(2)
Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων αποτελεί επίσης βασικό στοιχείο για την ανάπτυξη πραγματικής αγοράς εργασίας της Ένωσης, επιτρέποντας στους εργαζομένους να μετακινούνται σε περιοχές όπου υπάρχει έλλειψη εργατικού δυναμικού ή περισσότερες ευκαιρίες απασχόλησης, βοηθώντας περισσότερους ανθρώπους να βρουν θέσεις εργασίας που να ανταποκρίνονται καλύτερα στις δεξιότητες και αντιμετωπίζοντας τα σημεία συμφόρησης στην αγορά εργασίας.
(3)
Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων δίνει σε όλους τους πολίτες της Ένωσης, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας, το δικαίωμα να μεταβαίνουν ελεύθερα σε άλλο κράτος μέλος για να εργαστούν και/ή να διαμείνουν εκεί. Τους προστατεύει από τις διακρίσεις λόγω ιθαγενείας όσον αφορά την πρόσβαση στην απασχόληση, συνθήκες απασχόλησης και εργασίας, ιδίως την αμοιβή, την απόλυση, καθώς και τις κοινωνικές παροχές και τα φορολογικά πλεονεκτήματα, εξασφαλίζοντας την ίση τους μεταχείριση, δυνάμει του εθνικού δικαίου, της πρακτικής ή των συλλογικών συμβάσεων, σε σύγκριση με τους ημεδαπούς. Τα δικαιώματα αυτά θα πρέπει να τα έχουν όλοι αδιακρίτως οι πολίτες της Ένωσης που ασκούν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας, συμπεριλαμβανομένων των «μονίμων», εποχιακών και μεθοριακών εργαζομένων. Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων διακρίνεται από την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, η οποία περιλαμβάνει το δικαίωμα των επιχειρήσεων να παρέχουν υπηρεσίες σε άλλο κράτος μέλος και, στο πλαίσιο αυτό, να αποσπούν προσωρινά προσωπικό τους σε άλλο κράτος μέλος με σκοπό να εκτελέσει τις εργασίες που απαιτούνται για την παροχή των υπηρεσιών σε αυτό το κράτος μέλος.
(4)
Όσον αφορά τους εργαζομένους της Ένωσης και τα μέλη των οικογενειών τους που ασκούν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας, το άρθρο 45 ΣΛΕΕ αναγνωρίζει σημαντικά δικαιώματα για την άσκηση της θεμελιώδους αυτής ελευθερίας, τα οποία διευκρινίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4).
(5)
Η αποτελεσματική άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων εξακολουθεί ωστόσο να αποτελεί σημαντική πρόκληση και πολλοί εργαζόμενοι της Ένωσης πολύ συχνά δεν γνωρίζουν τα δικαιώματά τους στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας. Δεδομένου ότι, μεταξύ άλλων, βρίσκονται ενδεχομένως σε πιο ευάλωτη θέση, οι εργαζόμενοι της Ένωσης μπορεί ακόμη να υφίστανται αδικαιολόγητους περιορισμούς ή εμπόδια στην άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, όπως η μη αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων, οι διακρίσεις λόγω ιθαγενείας και η εκμετάλλευση όταν μεταβαίνουν σε άλλο κράτος μέλος. Ως εκ τούτου, υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ του νόμου και της πρακτικής του εφαρμογής το οποίο είναι ανάγκη να αντιμετωπιστεί.
(6)
Τον Ιούλιο του 2010, στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Επιβεβαίωση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων: δικαιώματα και σημαντικές εξελίξεις» η Επιτροπή επισήμανε ότι θα διερευνούσε τρόπους αντιμετώπισης των νέων αναγκών και προκλήσεων, ιδίως υπό το πρίσμα των νέων τάσεων κινητικότητας που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι της Ένωσης και τα μέλη των οικογενειών τους. Ανέφερε επίσης ότι, στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής για την εσωτερική αγορά, θα εξέταζε τρόπους προώθησης και ενίσχυσης μηχανισμών για την αποτελεσματική εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης για τους εργαζομένους της Ένωσης και τα μέλη των οικογενειών τους που ασκούν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας. Η Επιτροπή συνόψισε επίσης τις εξελίξεις της νομοθεσίας και νομολογίας όσον αφορά ειδικότερα το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και την ουσία των δικαιωμάτων των οποίων απολαύουν οι εργαζόμενοι της Ένωσης και τα μέλη των οικογενειών τους.
(7)
Στην έκθεσή της του 2010 για την ιθαγένεια της ΕΕ με τίτλο «Άρση των εμποδίων στα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ», της 27ης Οκτωβρίου 2010, η Επιτροπή επισήμανε την αποκλίνουσα και εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης σχετικά με το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας ως ένα από τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι πολίτες της Ένωσης στην αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων τους βάσει του δικαίου της Ένωσης. Ακολούθως, η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να αναλάβει δράση για να «διευκολύνει την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της ΕΕ και των μελών της οικογένειάς τους που προέρχονται από τρίτες χώρες, ενισχύοντας την αυστηρή επιβολή των κανόνων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της μη διακριτικής μεταχείρισης, προωθώντας ορθές πρακτικές και την αύξηση της επιτόπιας γνώσης των κανόνων της ΕΕ και ενισχύοντας τη διάδοση πληροφοριών στους πολίτες της Ένωσης σχετικά με τα δικαιώματά τους στην ελεύθερη κυκλοφορία» (δράση 15 της έκθεσης του 2010 για την ιθαγένεια της ΕΕ). Επιπλέον η Επιτροπή στην έκθεσή της για την ιθαγένεια της ΕΕ το 2013 με τίτλο «Πολίτες της ΕΕ: τα δικαιώματά σας, το μέλλον σας», εξέτασε την ανάγκη να αρθούν τα διοικητικής φύσεως εμπόδια και να απλοποιηθούν οι διαδικασίες για τους πολίτες της Ένωσης που ζουν, εργάζονται και ταξιδεύουν σε άλλα κράτη μέλη.
(8)
Στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 18ης Απριλίου 2012 με τίτλο «Στοχεύοντας σε μια ανάκαμψη με άφθονες θέσεις απασχόλησης» (δέσμη μέτρων για την απασχόληση), η Επιτροπή εξήγγειλε την πρόθεσή της να υποβάλει νομοθετική πρόταση για τη στήριξη των μετακινούμενων εργαζομένων (ενημέρωση και συμβουλές) κατά την άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη ΣΛΕΕ και τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 492/2011 και ενθάρρυνε τα κράτη μέλη να ενισχύσουν την ευαισθητοποίηση για τα δικαιώματα που απορρέουν από τη νομοθεσία της Ένωσης με σκοπό την καταπολέμηση των διακρίσεων, την ισότητα των φύλων και την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και να ανοίξουν και να διευκολύνουν την πρόσβαση των υπηκόων της Ένωσης σε θέσεις του δημόσιου τομέα τους σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης, όπως ερμηνεύεται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά παγία νομολογία του Δικαστηρίου η πρόσβαση σε ορισμένες θέσεις στο Δημόσιο τομέα αποκλειστικά στους ημεδαπούς πρέπει να ερμηνεύεται περιοριστικά καλύπτοντας μόνο θέσεις εργασίας που ενέχουν άμεση ή έμμεση συμμετοχή στην άσκηση δημοσίας εξουσίας και καθηκόντων που έχουν σκοπό τη διαφύλαξη των γενικών συμφερόντων του κράτους ή άλλων δημόσιων αρχών.
(9)
Η κατάλληλη και αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή του άρθρου 45 ΣΛΕΕ και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 492/2011, καθώς και η επίγνωση των δικαιωμάτων, είναι βασικά στοιχεία για την προστασία των δικαιωμάτων και την ίση μεταχείριση των εργαζομένων της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους, ενώ η ανεπαρκής επιβολή της προαναφερόμενης νομοθεσίας της Ένωσης υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των κανόνων της Ένωσης που εφαρμόζονται στον τομέα αυτόν και θέτει σε κίνδυνο τα δικαιώματα και την προστασία των εργαζομένων της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους.
(10)
Η πιο αποτελεσματική και ενιαία εφαρμογή των δικαιωμάτων που απορρέουν από τους κανόνες της Ένωσης για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων είναι επίσης αναγκαία για την ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.
(11)
Η εφαρμογή και η παρακολούθηση των κανόνων της Ένωσης για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων θα πρέπει να βελτιωθούν ώστε οι εργαζόμενοι της Ένωσης και τα μέλη της οικογενείας τους καθώς και εργοδότες, δημόσιες αρχές και άλλα ενδιαφερόμενα πρόσωπα, να έχουν καλύτερη ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματα ελεύθερης κυκλοφορίας και τις υποχρεώσεις, να παρέχεται βοήθεια και προστασία στους εργαζομένους της Ένωσης και τα μέλη της οικογενείας τους κατά την άσκηση αυτών των δικαιωμάτων και να καταπολεμηθεί η καταστρατήγηση των κανόνων αυτών από τις δημόσιες αρχές και τους εργοδότες του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Στο πλαίσιο αυτό τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν επίσης υπόψη τα αποτελέσματα της αυξημένης κινητικότητας, όπως την «διαρροή εγκεφάλων» ή «διαρροή νέων».
(12)
Για μια ορθή εφαρμογή των ουσιαστικών κανόνων της Ένωσης για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και για τον έλεγχο συμμόρφωσης με τους κανόνες αυτούς, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα προστασίας των εργαζομένων της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους που ασκούν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας από διακρίσεις λόγω ιθαγενείας και από κάθε αδικαιολόγητο περιορισμό ή εμπόδιο στην άσκηση του δικαιώματος αυτού.
(13)
Χρειάζονται επομένως ειδικοί κανόνες περί αποτελεσματικής επιβολής και θα πρέπει να διευκολυνθεί η καλύτερη και πιο ενιαία εφαρμογή των ουσιαστικών κανόνων περί ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων σύμφωνα με το άρθρο 45 ΣΛΕΕ και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 492/2011. Η πραγμάτωση αυτής της θεμελιώδους ελευθερίας θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την αρχή της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών και την απαγόρευση των διακρίσεων μεταξύ εργαζομένων της Ένωσης και μελών των οικογενειών τους για λόγους που περιέχονται στο άρθρο 21 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης («Χάρτης»).
(14)
Στο πλαίσιο αυτό, οι εργαζόμενοι της Ένωσης και τα μέλη των οικογενειών τους που υφίστανται διακρίσεις λόγω ιθαγενείας ή οποιονδήποτε αδικαιολόγητο περιορισμό ή εμπόδια στην άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας θα πρέπει να έχουν την εγγύηση επαρκούς και αποτελεσματικής έννομης προστασίας. Όταν τα κράτη μέλη προβλέπουν διοικητικές διαδικασίες ως μέσο έννομης προστασίας, θα πρέπει να μεριμνούν ώστε κάθε διοικητική απόφαση να επιδέχεται προσφυγή ενώπιον δικαστηρίου κατά την έννοια του άρθρου 47 του Χάρτη. Λαμβάνοντας υπόψη το δικαίωμα αποτελεσματικής έννομης προστασίας, οι εργαζόμενοι της Ένωσης θα πρέπει να προστατεύονται από δυσμενή μεταχείριση ή συνέπεια που προκύπτει ως αντίδραση σε καταγγελία ή σε κίνηση διαδικασίας με σκοπό την πραγμάτωση των εκ της παρούσης οδηγίας δικαιωμάτων.
(15)
Για μια αποτελεσματικότερη προστασία θα πρέπει να αναγνωρισθεί επίσης σε ενώσεις και νομικές οντότητες, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, το δικαίωμα παρέμβασης σε διαδικασίες, κατά τα οριζόμενα από τα κράτη μέλη, είτε εξ ονόματος ή προς υποστήριξη, και συναινούντος του προσώπου που υπέστη τον επίδικο περιορισμό ή διάκριση. Αυτό θα πρέπει να γίνεται με την επιφύλαξη των εθνικών δικονομικών κανόνων που αφορούν την εκπροσώπηση και την υπεράσπιση ενώπιον των δικαστηρίων, και άλλων αρμοδιοτήτων και συλλογικών δικαιωμάτων κοινωνικών εταίρων, αντιπροσώπων των εργαζομένων και των εργοδοτών, όπως τα σχετικά με την εφαρμογή συλλογικών συμβάσεων, κατά περίπτωση, συμπεριλαμβανομένων προσφυγών εξ ονόματος ενός συλλογικού συμφέροντος, δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας και/ή πρακτικής. Για μια αποτελεσματική νομική προστασία, και με την επιφύλαξη των υφιστάμενων μηχανισμών συλλογικής άμυνας που διαθέτουν οι κοινωνικοί εταίροι και του εθνικού δικαίου και πρακτικής, τα κράτη μέλη καλούνται να εξετάσουν την εφαρμογή κοινών αρχών για προσωρινούς και αντισταθμιστικούς συλλογικούς μηχανισμούς προστασίας.
(16)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, οι εθνικοί κανόνες για τις προθεσμίες επιβολής των δικαιωμάτων δυνάμει της παρούσας οδηγίας δεν θα πρέπει να καθιστούν πρακτικά αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση αυτών των δικαιωμάτων.
(17)
Η προστασία κατά των διακρίσεων λόγω ιθαγενείας θα πρέπει να ενισχυθεί με την ύπαρξη σε κάθε κράτος μέλος αποτελεσματικών φορέων με κατάλληλη τεχνογνωσία, αρμόδιων για την προαγωγή της ίσης μεταχείρισης, την ανάλυση των προβλημάτων των εργαζομένων της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους, τη μελέτη πιθανών λύσεων και την παροχή στους ανωτέρω ειδικής βοήθειας. Η αρμοδιότητα των φορέων αυτών θα πρέπει μεταξύ άλλων να περιλαμβάνει την παροχή στους ανωτέρω εργαζομένους και στα μέλη των οικογενειών τους ανεξάρτητης νομικής και/ή άλλης συνδρομής, όπως παροχή νομικών πληροφοριών περί την εφαρμογή των ενωσιακών και εθνικών κανόνων περί ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων και πληροφοριών για τις ισχύουσες διαδικασίες καταγγελίας, παροχή βοήθειας για την προστασία των δικαιωμάτων εργαζομένων και μελών της οικογενείας αυτών και ενδεχομένως αρωγή στο πλαίσιο δικαστικών διαδικασιών.
(18)
Θα πρέπει να εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν να αναθέσουν τα καθήκοντα δυνάμει της παρούσας οδηγίας στους προαναφερόμενους φορείς ή να τα αναθέσουν σε ήδη υπάρχοντες φορείς που επιδιώκουν αντίστοιχους στόχους σε εθνικό επίπεδο, όπως προαγωγή της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ή διασφάλιση των ατομικών δικαιωμάτων. Αν κράτος μέλος αποφασίσει να διευρύνει την εντολή ήδη υπάρχοντος φορέα, θα πρέπει να του εξασφαλίσει επαρκείς πόρους για την αποτελεσματική και κατάλληλη εκτέλεση των υφισταμένων και νέων του καθηκόντων. Όταν τα καθήκοντα ανατίθενται σε πλείονες φορείς, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τον συντονισμό τους.
(19)
Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ένας ή περισσότεροι φορείς λειτουργούν ως σημείο επαφής, συνεργάζονται μεταξύ τους και ανταλλάσσουν πληροφορίες, όπως τα στοιχεία όλων των φορέων, τα μέσα έννομης προστασίας και τα στοιχεία όλων των ενώσεων, οργανισμών ή άλλων νομικών οντοτήτων που παρέχουν πληροφορίες και υπηρεσίες στους εργαζομένους της Ένωσης και τα μέλη των οικογενειών τους, με αντίστοιχα σημεία επαφής σε άλλα κράτη μέλη. Ο κατάλογος των σημείων επαφής θα πρέπει να δημοσιοποιείται.
(20)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθούν συνεργασία μεταξύ φορέων εξουσιοδοτηθέντων υπ' αυτών διά της παρούσης οδηγίας και υφιστάμενων υπηρεσιών πληροφόρησης και αρωγής που παρέχουν οι κοινωνικοί εταίροι, οι ενώσεις, οργανώσεις ή άλλες σχετικές νομικές οντότητες, όπως οργανώσεις αρμόδιες για τον συντονισμό διακανονισμών δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) και, εφόσον ενδείκνυται, επιθεωρήσεις εργασίας.
(21)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν συνέργειες με τα υπάρχοντα μέσα πληροφόρησης και υποστήριξης σε επίπεδο Ένωσης και, κατ' επέκταση, τη στενή συνεργασία των υπαρχόντων ή νεοσυσταθέντων φορέων με τις υπάρχουσες υπηρεσίες πληροφόρησης και παροχής βοήθειας, όπως το Your Europe, το SOLVIT, το δίκτυο Enterprise Europe Network, τις υπηρεσίες μιας στάσης και το EURES, συμπεριλαμβανομένων, όπου ενδείκνυται, των διασυνοριακών εταιρικών σχέσεων EURES.
(22)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προάγουν τον διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και κατάλληλες μη κυβερνητικές οργανώσεις για την εξέταση και καταπολέμηση αδικαιολόγητων περιορισμών και εμποδίων κατά την άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας ή διάφορων μορφών διακρίσεων λόγω ιθαγενείας.
(23)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο θα παρέχονται σε πολίτες της Ένωσης, όπως εργαζομένους, φοιτητές, πρόσφατους απόφοιτους, καθώς και εργοδότες, κοινωνικούς εταίρους και άλλα άτομα εύκολα προσβάσιμες πληροφορίες σχετικά με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας και τις σχετικές διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 492/2011, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών για τους φορείς που ορίζονται δυνάμει της παρούσας οδηγίας και των διαθέσιμων μέσων προστασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να φροντίζουν να υπάρχει η πληροφορία αυτή σε περισσότερες από μία γλώσσες της Ένωσης λαμβάνοντας υπόψη τη ζήτηση στην αγορά εργασίας. Η διάταξη αυτή δεν θα πρέπει να επηρεάζει τη νομοθεσία των κρατών μελών σχετικά με τη χρήση των γλωσσών. Η πληροφορία αυτή θα μπορούσε να παρέχεται μέσω ατομικής παροχής συμβουλών και θα πρέπει να είναι εύκολα διαθέσιμη μέσω του Your Europe και EURES.
(24)
Για να διευκολυνθεί η πραγμάτωση των εκ της ενωσιακής νομοθεσίας δικαιωμάτων χρειάζεται σταθερός έλεγχος της εφαρμογής της οδηγίας 91/533/ΕΟΚ του Συμβουλίου (6).
(25)
Η παρούσα οδηγία καθορίζει τις ελάχιστες απαιτήσεις, δίνοντας έτσι στα κράτη μέλη τη δυνατότητα θέσπισης ή διατήρησης πιο ευνοϊκών διατάξεων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να διευρύνουν τις αρμοδιότητες των οργανώσεων που εργάζονται για την προστασία των εργαζομένων της Ένωσης από τις διακρίσεις λόγω ιθαγενείας, ώστε να καλύπτουν το δικαίωμα ίσης μεταχείρισης, χωρίς διακρίσεις λόγω ιθαγενείας, για όλους τους πολίτες της Ένωσης που ασκούν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και των μελών των οικογενειών τους, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 21 ΣΛΕΕ και στην οδηγία 2004/38/ΕΚ. Η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας δεν θα πρέπει να χρησιμεύσει ως δικαιολογία για οπισθοδρόμηση σε σχέση με την ήδη ισχύουσα κατάσταση στα κράτη μέλη.
(26)
Η αποτελεσματική εφαρμογή της παρούσας οδηγίας προϋποθέτει ότι τα κράτη μέλη, όταν θεσπίζουν τα κατάλληλα μέτρα για να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις τους δυνάμει της παρούσας οδηγίας, θα πρέπει να προβλέπουν αναφορά στην παρούσα οδηγία ή να προβαίνουν στην εν λόγω αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευση των εκτελεστικών μέτρων.
(27)
Σύμφωνα με την κοινή πολιτική δήλωση των κρατών μελών και της Επιτροπής, της 28ης Σεπτεμβρίου 2011, σχετικά με τα επεξηγηματικά έγγραφα, τα κράτη μέλη έχουν αναλάβει την υποχρέωση να συνοδεύουν, σε δικαιολογημένες περιπτώσεις, την κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο με ένα ή περισσότερα έγγραφα που επεξηγούν τη σχέση ανάμεσα στα συστατικά στοιχεία μιας οδηγίας και στα αντίστοιχα μέρη των νομικών πράξεων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Όσον αφορά την παρούσα οδηγία, ο νομοθέτης κρίνει ότι είναι δικαιολογημένη η διαβίβαση των εγγράφων αυτών.
(28)
Αφού παρέλθει επαρκές χρονικό διάστημα για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, η Επιτροπή θα πρέπει να συντάξει έκθεση εφαρμογής της, αξιολογώντας ειδικότερα αν είναι σκόπιμο να υποβάλει πρόταση για μια καλύτερη επιβολή του δικαίου της Ένωσης σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία. Στην έκθεση αυτή, η Επιτροπή θα πρέπει να εστιάσει στις τυχόν δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νέοι απόφοιτοι που αναζητούν απασχόληση στην Ένωση και οι σύζυγοι εργαζομένων στην Ένωση από τρίτες χώρες.
(29)
Η παρούσα οδηγία σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως την ελευθερία επιλογής επαγγέλματος και το δικαίωμα προς εργασία, το δικαίωμα της μη διάκρισης, ιδίως λόγω ιθαγενείας, το δικαίωμα διαπραγμάτευσης και συλλογικών δράσεων, δίκαιες και πρόσφορες συνθήκες εργασίας, το δικαίωμα ελευθερίας κυκλοφορίας και διαμονής και το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτης δίκης. Θα πρέπει να εφαρμόζεται σύμφωνα με τα εν λόγω δικαιώματα και αρχές.
(30)
Η παρούσα οδηγία σέβεται τα διαφορετικά πρότυπα αγοράς εργασίας στα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των προτύπων αγοράς εργασίας που ρυθμίζονται από συλλογικές συμβάσεις.
(31)
Δεδομένου ότι ο στόχος της παρούσας οδηγίας, δηλαδή η θέσπιση γενικού κοινού πλαισίου κατάλληλων διατάξεων, μέτρων και μηχανισμών, αναγκαίων για την καλύτερη και πιο ενιαία εφαρμογή και πραγμάτωση των δικαιωμάτων περί ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ και τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 492/2011, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορεί όμως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας του άρθρου 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, που ορίζεται στο εν λόγω άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη αυτού του στόχου,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Η παρούσα οδηγία θεσπίζει διατάξεις που διευκολύνουν την ενιαία εφαρμογή και την πραγμάτωση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το άρθρο 45 ΣΛΕΕ και από τα άρθρα 1 έως 10 του κανονισμού (ΕΕ) αρ. 492/2011. Η παρούσα οδηγία ισχύει έναντι των πολιτών της Ένωσης που ασκούν τα ανωτέρω δικαιώματα και των μελών των οικογενειών τους («εργαζόμενοι της Ένωσης και μέλη των οικογενειών τους»).
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται επί των ακολούθων θεμάτων, όπως αναφέρονται στα άρθρα 1 έως 10 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 492/2011, στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων:
α)
πρόσβαση στην απασχόληση·
β)
όροι απασχόλησης και εργασίας, ιδίως όσον αφορά τις αποδοχές, την απόλυση, την υγεία και στην ασφάλεια στην εργασία και, σε περίπτωση ανεργίας εργαζομένων της Ένωσης, την επανένταξη ή την εκ νέου απασχόληση·
γ)
πρόσβαση στις κοινωνικές παροχές και τα φορολογικά πλεονεκτήματα·
δ)
συμμετοχή σε συνδικαλιστικές οργανώσεις και επιλεξιμότητα στα όργανα εκπροσώπησης των εργαζομένων·
ε)
πρόσβαση στην κατάρτιση·
στ)
πρόσβαση στη στέγαση·
ζ)
πρόσβαση των τέκνων των εργαζομένων της Ένωσης στην εκπαίδευση, μαθητεία και επαγγελματική κατάρτιση·
η)
βοήθεια που παρέχεται από γραφεία απασχόλησης.
2. Το πεδίο εφαρμογής παρόντος κανονισμού ταυτίζεται με το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 492/2011.
Άρθρο 3
Προάσπιση δικαιωμάτων
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι, μετά από ενδεχόμενη προσφυγή σε άλλες αρμόδιες αρχές και, στις περιπτώσεις που θεωρούν ότι αρμόζει, σε διαδικασίες συνδιαλλαγής, όλοι οι εργαζόμενοι της Ένωσης και τα μέλη των οικογενειών τους που θεωρούν ότι υφίστανται ή υπέστησαν αδικαιολόγητο περιορισμό του δικαιώματός τους για ελεύθερη κυκλοφορία ή εκτιμούν ότι υφίστανται ή υπέστησαν ζημία διότι παρεβιάσθη έναντι αυτών η αρχή της ίσης μεταχείρισης, θα έχουν πρόσβαση σε δικαστικές διαδικασίες για την πραγμάτωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 45 ΣΛΕΕ και τα άρθρα 1 έως 10 του κανονισμού (ΕΕ) αρ. 492/2011, ακόμη και μετά τη λήξη της σχέσης στο πλαίσιο της οποίας συνέβη ο εικαζόμενος περιορισμός και το εμπόδιο ή η διάκριση.
2. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι ενώσεις, οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, ή άλλες νομικές οντότητες, οι οποίες έχουν, σύμφωνα με τα κριτήρια της εθνικής τους νομοθεσίας, πρακτικής ή συλλογικών συμβάσεων, έννομο συμφέρον να μεριμνούν για την τήρηση της παρούσας οδηγίας, μπορούν να παρέμβουν, είτε εξ ονόματος είτε προς υποστήριξη εργαζομένου της Ένωσης και των μελών της οικογένειάς του, με τη συναίνεσή του, σε δικαστική και/ή διοικητική διαδικασία για την επιβολή των αναφερόμενων στο άρθρο 1 δικαιωμάτων.
3. Η παράγραφος 2 εφαρμόζεται με την επιφύλαξη άλλων αρμοδιοτήτων και συλλογικών δικαιωμάτων κοινωνικών εταίρων, αντιπροσώπων των εργαζομένων και των εργοδοτών, περιλαμβανομένου κατά περίπτωση του δικαιώματος ανάληψης συλλογικής δράσης δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας και/ή πρακτικής.
4. Η παράγραφος 2 εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των εθνικών δικονομικών κανόνων περί εκπροσώπησης και υπεράσπισης ενώπιον των δικαστηρίων.
5. Οι παράγραφοι 1 και 2 του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται με την επιφύλαξη των εθνικών κανόνων για τις προθεσμίες επιβολής των αναφερομένων στο άρθρο 1 δικαιωμάτων. Ωστόσο, οι εθνικές προθεσμίες δεν καθιστούν πρακτικά αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών.
6. Τα κράτη μέλη εισάγουν στην έννομη τάξη τους τα απαιτούμενα μέτρα προστασίας των εργαζομένων της Ένωσης κατά δυσμενούς μεταχείρισης ή επίπτωσης ως αντίδραση σε κάποια καταγγελία ή στην κίνηση διαδικασίας που στοχεύει στην πραγμάτωση των δικαιωμάτων εκ του άρθρου 1.
Άρθρο 4
Φορείς που προωθούν την ίση μεταχείριση των εργαζομένων της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους
1. Τα κράτη μέλη ορίζουν μία δομή, έναν ή πλείονες φορείς («φορείς») για την προαγωγή, την ανάλυση, την παρακολούθηση και την υποστήριξη της ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων της Ένωσης και των μελών της οικογενείας τους, χωρίς διακρίσεις λόγω ιθαγενείας, αδικαιολόγητους περιορισμούς ή εμπόδια του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την ομαλή λειτουργία των φορέων αυτών. Οι φορείς αυτοί μπορούν να ενταχθούν σε ήδη υφισταμένους εθνικούς φορείς και επιδιώκουν αντίστοιχους στόχους.
2. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι αρμοδιότητες των εν λόγω φορέων περιλαμβάνουν:
α)
την παροχή ή εξασφάλιση ανεξάρτητης νομικής και/ή άλλης βοήθειας στους εργαζομένους της Ένωσης και στα μέλη της οικογένειάς τους, με την επιφύλαξη των δικαιωμάτων τους και των δικαιωμάτων ενώσεων, οργανώσεων και λοιπών νομικών οντοτήτων του άρθρου 3·
β)
το να αποτελούν σημείο επαφής έναντι αντίστοιχων σημείων επαφής σε άλλα κράτη μέλη προκειμένου για συνεργασία και ανταλλαγή χρήσιμων πληροφοριών·
γ)
τη διενέργεια ή παραγγελία ανεξάρτητων ερευνών και αναλύσεων σχετικά με αδικαιολόγητους περιορισμούς και εμπόδια του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και με διακρίσεις λόγω ιθαγενείας εις βάρος εργαζόμενων της Ένωσης και μελών των οικογενειών τους·
δ)
την εξασφάλιση της δημοσίευσης ανεξάρτητων εκθέσεων και τη διατύπωση συστάσεων για κάθε θέμα που αφορά τέτοιους περιορισμούς και εμπόδια ή διακρίσεις·
ε)
τη δημοσίευση χρήσιμων πληροφοριών σχετικά με την εφαρμογή, σε εθνικό επίπεδο, των κανόνων της Ένωσης για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.
Όσον αφορά το πρώτο εδάφιο στοιχείο α), όταν φορείς παρέχουν νομική συνδρομή σε νομικές διαδικασίες, η συνδρομή είναι δωρεάν για όσους στερούνται επαρκών πόρων, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο ή πρακτική,
3. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το όνομα και τα στοιχεία αυτών των σημείων επαφής και τυχόν επικαιροποιημένες πληροφορίες ή αλλαγές περί αυτών. Η Επιτροπή διατηρεί κατάλογο των σημείων επαφής και τον καθιστά διαθέσιμο στα κράτη μέλη.
4. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι υπάρχοντες ή νεοσυσταθέντες φορείς γνωρίζουν και είναι σε θέση να χρησιμοποιούν και να συνεργάζονται με τις υπηρεσίες πληροφόρησης και παροχής βοήθειας που υπάρχουν σε επίπεδο Ένωσης, όπως οι υπηρεσίες Your Europe, SOLVIT και EURES, το δίκτυο Enterprise Europe Network και οι υπηρεσίες μιας στάσης.
5. Όταν τα καθήκοντα της παραγράφου 2 ανατίθενται σε πλείονες φορείς τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τον συντονισμό τους.
Άρθρο 5
Διάλογος
Τα κράτη μέλη προωθούν τον διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και τις κατάλληλες μη κυβερνητικές οργανώσεις που έχουν, κατά την εθνική τους νομοθεσία και πρακτική, έννομο συμφέρον να συμβάλουν στην καταπολέμηση των αδικαιολόγητων περιορισμών και εμποδίων του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και των διακρίσεων λόγω ιθαγενείας, εις βάρος εργαζομένων της Ένωσης και μελών των οικογενειών τους, με στόχο την προαγωγή της ίσης μεταχείρισης.
Άρθρο 6
Ενημέρωση και διάδοση πληροφοριών
1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι διατάξεις που θεσπίζονται κατ' εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και δυνάμει των άρθρων 1 έως 10 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 492/2011, τίθενται υπόψη των ενδιαφερομένων, ιδίως των εργαζομένων και εργοδοτών της Ένωσης, με κάθε πρόσφορο μέσο σε όλη την επικράτειά τους.
2. Τα κράτη μέλη παρέχουν δωρεάν σε περισσότερες από μία των επισήμων γλωσσών των θεσμικών οργάνων της Ένωσης ελεύθερες, εύκολα προσβάσιμες, πλήρεις και επικαιροποιημένες πληροφορίες για τα δικαιώματα που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. Η ευχερής πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές θα πρέπει να είναι επίσης δυνατή μέσω των υπηρεσιών Your Europe και EURES.
Άρθρο 7
Ελάχιστες απαιτήσεις
1. Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν ή να διατηρούν διατάξεις για την προστασία της αρχής της ίσης μεταχείρισης, ευνοϊκότερες από αυτές της παρούσας οδηγίας.
2. Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν ότι οι αρμοδιότητες των φορέων του άρθρου 4 της παρούσας οδηγίας για την προαγωγή, ανάλυση, παρακολούθηση και υποστήριξη της ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους χωρίς διακρίσεις λόγω ιθαγενείας, καλύπτουν επίσης το δικαίωμα ίσης μεταχείρισης χωρίς διακρίσεις λόγω ιθαγενείας για όλους τους πολίτες της Ένωσης που ασκούν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και τα μέλη των οικογενειών τους, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 21 ΣΛΕΕ και στην οδηγία 2004/38/ΕΚ.
3. Η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας δεν δικαιολογεί επ' ουδενί μείωση του επιπέδου προστασίας των εργαζομένων της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους στους τομείς τους οποίους καλύπτει, με την επιφύλαξη του δικαιώματος των κρατών μελών να ανταποκρίνονται στις εξελίξεις με τη θέσπιση νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων διαφορετικών από τις ισχύουσες κατά την 20ή Μαΐου 2014, εφόσον τηρούνται οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας.
Άρθρο 8
Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία έως τις 21 Μαΐου 2016. Ανακοινώνουν αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των εν λόγω διατάξεων.
Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, περιέχουν αναφορά στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της αναφοράς αποφασίζεται από τα κράτη μέλη.
2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 9
Έκθεση
Το αργότερο έως τις 21 Νοεμβρίου 2018, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, με σκοπό να διατυπώσει, αν χρειαστεί, τις αναγκαίες τροποποιήσεις.
Άρθρο 10
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 11
Αποδέκτες
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 16 Απριλίου 2014.