NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 236/2014
ze dne 11. března 2014,
kterým se stanoví společná pravidla a postupy pro provádění nástrojů Unie pro financování vnější činnosti
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 209 odst. 1 a čl. 212 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Evropská unie by měla přijmout společná pravidla a postupy pro provádění komplexního souboru nástrojů pro financování vnější činnosti zahrnujícího škálu politik souvisejících s touto činností. Těmito nástroji pro financování vnější činnosti na období 2014-2020 jsou: nástroj pro rozvojovou spolupráci, zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 233/2014 (3), evropský nástroj pro demokracii a lidská práva ve světě, zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 235/2014 (4) (dále jen „nástroj pro demokracii a lidská práva“), evropský nástroj sousedství, zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 232/2014 (5) (dále jen „nástroj sousedství“), nástroj přispívající ke stabilitě a míru, zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 230/2014 (6), nástroj předvstupní pomoci (NPP II), zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 231/2014 (7), a nástroj partnerství pro spolupráci se třetími zeměmi (dále jen „nástroj partnerství“), zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 234/2014 (8) (dále společně jen „nástroje“ a jednotlivě „nástroj“).
(2)
Společná pravidla a postupy by měly být v souladu s finančními pravidly o souhrnném rozpočtu Unie stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (9), včetně příslušných pravidel přijatých Komisí (10) k provedení uvedeného nařízení.
(3)
Nástroje obecně stanovují, že činnosti, které mají být financovány na jejich základě, by měly být předmětem víceletého orientačního programování, které vymezuje rámec, v němž by měla být přijímána rozhodnutí o financování v souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012 a s postupy stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (11).
(4)
Rozhodnutí o financování by měla mít podobu ročních nebo víceletých akčních programů a individuálních opatření, vyplývají-li z plánu stanoveného ve víceletém orientačním programování, podobu zvláštních opatření, jestliže to vyžadují nepředvídané a řádně odůvodněné potřeby nebo okolnosti, a podobu podpůrných opatření. Podpůrná opatření mohou být přijata jako součást ročních nebo víceletých akčních programů nebo mimo působnost orientačních programových dokumentů.
(5)
Rozhodnutí o financování by měla v příloze obsahovat popis každé akce, který upřesní její cíle, hlavní činnosti, očekávané výsledky, způsoby provádění, rozpočet a orientační harmonogram, veškerá související podpůrná opatření a opatření pro monitorování dosažených výsledků, a měla by být schválena v souladu s postupy stanovenými v nařízení (EU) č. 182/2011.
(6)
Tyto prováděcí předpisy by s ohledem na to, že mají povahu strategického programování nebo finančního plnění, a zejména že mají rozpočtové důsledky, měly být přijímány přezkumným postupem, s výjimkou individuálních a zvláštních opatření v mezích předem určených prahových hodnot. Je-li to nezbytné v závažných, naléhavých a řádně odůvodněných případech, v nichž je nutná rychlá reakce Unie, měla by Komise přijmout okamžitě použitelné prováděcí akty. V souladu s příslušnými ustanoveními nařízení (EU) č. 182/2011 by o nich měl být řádně informován Evropský parlament.
(7)
Pro provádění nástrojů v situacích, kdy je řízením operace pověřen finanční zprostředkovatel, by rozhodnutí Komise mělo zahrnovat především ustanovení týkající se sdílení rizik, transparentnosti, odměny zprostředkovatelům, kteří odpovídají za provádění, používání a opětovného využití finančních prostředků a možných zisků a povinností podávat zprávy a kontrolních mechanismů při zohlednění příslušných ustanovení nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
(8)
Unie by měla usilovat o co nejúčinnější využití dostupných zdrojů k optimalizaci dopadu své vnější činnosti. Toho by mělo být dosahováno soudržností a doplňkovostí nástrojů Unie pro vnější činnost, jakož i vytvářením synergie mezi nástroji a jejími dalšími politikami. To by dále mělo přinést vzájemné posílení programů navržených v rámci těchto nástrojů a tam, kde je to vhodné, využití finančních nástrojů s pákovým efektem.
(9)
Podle článku 21 Smlouvy o Evropské unii (dále jen „Smlouva o EU“) má činnost Unie na mezinárodní scéně spočívat na zásadách, které se uplatnily při jejím založení, jejím rozvoji a jejím rozšiřování a které hodlá podporovat v ostatním světě, tedy na zásadách demokracie, právního státu, univerzálnosti a nedělitelnosti lidských práv a základních svobod, úcty k lidské důstojnosti, na zásadách rovnosti a solidarity a na dodržování zásad Charty Organizace spojených národů a mezinárodního práva.
(10)
V souladu se závazky, které Unie přijala na 3. a 4. fóru na vysoké úrovni o účinnosti pomoci (Akkra 2008 a Pusan 2011), a s doporučením Výboru Organizace pro hospodářskou spolupráci a rozvoj pro rozvojovou pomoc (OECD-DAC) k poskytování oficiální rozvojové pomoci nejméně rozvinutým zemím a silně zadluženým chudým zemím by Komise měla podporu Unie uvolňovat v co největší míře, mimo jiné pro inovativní mechanismy financování, a podporovat účast subjektů z partnerských zemí na řízeních při zadávání veřejných zakázek.
(11)
V zájmu zviditelnění pomoci Unie u občanů přijímajících zemí a občanů Unie je třeba tam, kde je to vhodné, pomocí vhodných prostředků zajistit cílenou komunikaci a poskytování informací.
(12)
Vnější činnost Unie v rámci nástrojů by měla přispívat k jasným výsledkům (včetně výstupů, výsledků a dopadů) v zemích přijímajících vnější finanční pomoc Unie. Pokud je to možné a vhodné, měly by být výsledky vnější činnosti Unie a účinnost konkrétního nástroje sledovány a posuzovány pomocí předem vymezených, jasných a transparentních ukazatelů, které jsou případně vypracovány pro každou dotčenou zemi, jsou měřitelné a jsou přizpůsobeny zvláštním rysům a cílům dotčeného nástroje.
(13)
Finanční zájmy Unie by měly být chráněny prostřednictvím přiměřených opatření v celém výdajovém cyklu, včetně prevence, odhalování a vyšetřování nesrovnalostí, vymáhání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků, a případných sankcí. Tato opatření by měla být prováděna v souladu s platnými dohodami uzavřenými s mezinárodními organizacemi a třetími zeměmi.
(14)
Měla by být přijata ustanovení o způsobech financování, ochraně finančních zájmů Unie, pravidlech o státní příslušnosti a původu, hodnocení činností, podávání zpráv a přezkumu a o hodnocení nástrojů.
(15)
Aniž jsou dotčeny mechanismy spolupráce vytvořené s organizacemi občanské společnosti na všech úrovních v souladu s článkem 11 Smlouvy o EU, hrají významnou úlohu v souvislosti s vnější politikou Unie zúčastněné strany přijímajících zemí, včetně organizací občanské společnosti a místních orgánů. Během procesu provádění, zejména při přípravě, provádění, sledování a hodnocení opatření přijatých podle tohoto nařízení, je důležité je řádně konzultovat s cílem zajistit, aby v tomto procesu hrály smysluplnou úlohu, a řádně zohlednit jejich zvláštní rysy.
(16)
V souladu s článkem 208, čl. 209 odst. 3 a článkem 212 Smlouvy o fungování Evropské unie a za podmínek stanovených ve statutu Evropské investiční banky (EIB) a v rozhodnutí Evropského parlamentu a Rady č. 1080/2011/EU (12) přispívá EIB k provádění opatření nezbytných k plnění cílů rozvojových a jiných vnějších politik Unie a intervenuje v doplňkovosti s nástroji Unie pro vnější činnost. Měly by být využity příležitosti ke kombinování financování z prostředků EIB s rozpočtovými zdroji Unie. EIB je tam, kde je to vhodné, konzultována během programovacího procesu Unie.
(17)
Mezinárodní organizace a rozvojové agentury běžně spolupracují s neziskovými organizacemi jakožto prováděcími partnery a v řádně odůvodněných případech jim mohou svěřit úkoly plnění rozpočtu. Odchylně od čl. 58 odst. 1 písm. c) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 by mělo toto nařízení obsahovat ustanovení, která umožní svěřit tyto úkoly neziskovým organizacím za stejných podmínek, jaké platí pro Komisi.
(18)
S cílem posílit odpovědnost partnerských zemí za jejich rozvojové procesy a udržitelnost vnější pomoci a v souladu s mezinárodními závazky v oblasti účinnosti pomoci, které přijaly Unie a partnerské země, měla by Unie tam, kde je to s ohledem na povahu dotčených činností vhodné, podporovat využívání vlastních institucí, systémů a postupů partnerských zemí.
(19)
V souladu s Evropským konsensem o rozvoji a s mezinárodním programem zaměřeným na účinnost pomoci a jak bylo zdůrazněno v usnesení Evropského parlamentu ze dne 5. července 2011 o budoucnosti rozpočtové podpory EU ve prospěch rozvojových zemí, ve sdělení Komise ze dne 13. října 2011 s názvem „Zvýšení dopadu rozvojové politiky EU: Agenda pro změnu“ a v závěrech Rady ze dne 14. května 2012 o budoucím přístupu k rozpočtové podpoře EU poskytované třetím zemím, má být rozpočtová podpora využívána efektivně s cílem podpořit snižování chudoby a využívání systémů jednotlivých zemí, zvýšit předvídatelnost pomoci a posílit odpovědnost partnerských zemí za rozvojové politiky a reformy. Vyplácení prognózovaných rozpočtových tranší by mělo být podmíněno dosažením pokroku v plnění cílů dohodnutých s partnerskými zeměmi. V zemích, které jsou příjemci tohoto druhu finanční pomoci Unie, Unie podporuje rozvoj parlamentní kontroly, auditorských kapacit, transparentnosti a přístupu veřejnosti k informacím.
(20)
Činnost Unie, jejímž cílem je prosazovat zásady demokracie a posilovat demokratizaci, lze provádět mimo jiné prostřednictvím podpory organizací občanské společnosti a nezávislých institucí působících v této oblasti, jako je například Evropská nadace pro demokracii.
(21)
Jelikož cílů této směrnice nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států, ale spíše jich, z důvodu rozsahu a účinků, může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle.
(22)
Je vhodné uvést dobu použitelnosti tohoto nařízení do souladu s dobou použitelnosti nařízení Rady (EU, Euratom) č. 1311/2013 (13). Proto by se toto nařízení mělo použít od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
HLAVA I
PROVÁDĚNÍ
Článek 1
Předmět a zásady
1. Toto nařízení stanoví pravidla a podmínky pro poskytování finanční pomoci Unie na různé činnosti, včetně akčních programů a dalších opatření, v rámci těchto nástrojů pro financování vnější činnosti na období 2014-2020: nástroje pro rozvojovou spolupráci, evropského nástroje pro demokracii a lidská práva, evropského nástroje sousedství, nástroje přispívajícího ke stabilitě a míru, nástroje předvstupní pomoci (NPP II) a nástroje partnerství pro spolupráci se třetími zeměmi.
Pro účely tohoto nařízení pojem „země“ zahrnuje případně území a regiony.
2. Toto nařízení se nevztahuje na provádění činností, jejichž prostřednictvím je financován program Erasmus+ podle nařízení (EU) č. 233/2014, nařízení (EU) č. 232/2014, nařízení (EU) č. 231/2014 a nařízení (EU) č. 234/2014. Tyto činnosti se provádějí v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady č. 1288/2013 (14) na základě orientačních programových dokumentů uvedených v použitelném nástroji při zajištění souladu s uvedenými nařízeními.
3. Komise zajistí, aby jednotlivé činnosti byly prováděny v souladu s cíli použitelného nástroje a v souladu s účinnou ochranou finančních zájmů Unie. Finanční pomoc Unie poskytovaná na základě nástrojů musí být v souladu s pravidly a postupy stanovenými v nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012, které stanoví základní finanční a právní rámec pro jejich provádění.
4. Při uplatňování tohoto nařízení použije Komise nejúčinnější a nejefektivnější způsoby provádění. Pokud je to vzhledem k povaze činnosti možné a vhodné, Komise také upřednostní použití nejjednodušších postupů.
5. S ohledem na odstavec 4 Komise při uplatňování tohoto nařízení upřednostní využívání systémů partnerských zemí, kdykoliv je to vzhledem k povaze činnosti možné a vhodné.
6. Unie usiluje o podporu, rozvoj a upevnění zásad demokracie, právního státu a dodržování lidských práv a základních svobod, na nichž je založena, ve vhodných případech na základě dialogu a spolupráce s partnerskými zeměmi a regiony. Unie tyto zásady uplatňuje při provádění nástrojů.
Článek 2
Přijímání akčních programů, individuálních opatření a zvláštních opatření
1. Komise přijme roční akční programy případně vycházející z orientačních programových dokumentů uvedených v příslušném nástroji. Komise může také přijmout víceleté akční programy v souladu s čl. 6 odst. 3.
Akční programy stanoví pro každou činnost sledované cíle, očekávané výsledky a hlavní aktivity, způsoby provádění, rozpočet a orientační harmonogram, veškerá související podpůrná opatření a opatření pro monitorování dosažených výsledků.
Před přijetím nebo po přijetí ročních či víceletých akčních programů může být v případě potřeby přijata určitá akce jako individuální opatření.
V případě neočekávaných a řádně odůvodněných potřeb nebo okolností, jež nelze financovat z vhodnějších zdrojů, může Komise přijmout zvláštní opatření, která nejsou stanovena v orientačních programových dokumentech, včetně opatření k usnadnění přechodu od mimořádné pomoci k dlouhodobým rozvojovým operacím nebo opatření, jejichž cílem je lépe připravit obyvatelstvo na zvládání opakujících se krizí.
2. Akční programy, individuální opatření a zvláštní opatření stanovené v odstavci 1 tohoto článku se přijímají přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3.
3. Postup uvedený v odstavci 2 se nevyžaduje u:
a)
individuálních opatření, u nichž finanční pomoc Unie nepřesáhne 5 milionů EUR;
b)
zvláštních opatření, u nichž finanční pomoc Unie nepřesáhne 10 milionů EUR;
c)
technických změn akčních programů, individuálních opatření a zvláštních opatření. Technickými změnami se rozumějí takové změny, jako jsou:
i)
prodloužení prováděcího období,
ii)
přerozdělení prostředků mezi různé činnosti obsažené v ročním nebo víceletém akčním programu, nebo
iii)
zvýšení či snížení rozpočtu ročních nebo víceletých akčních programů anebo individuálních nebo zvláštních opatření nejvýše o 20 % původního rozpočtu a nejvýše o částku 10 milionů EUR,
pokud tyto změny nemají podstatný vliv na cíle dotčeného opatření.
Opatření přijatá podle tohoto odstavce se sdělují Evropskému parlamentu a členským státům prostřednictvím příslušného výboru podle článku 16 ve lhůtě jednoho měsíce od přijetí.
4. Odstavce 1, 2 a 3 týkající se akčních programů a individuálních opatření se nepoužijí pro přeshraniční spolupráci v rámci nástroje sousedství.
5. V závažných, naléhavých a řádně odůvodněných případech, jako jsou krize nebo bezprostřední ohrožení demokracie, právního státu, lidských práv nebo základních svobod, může Komise přijmout individuální nebo zvláštní opatření nebo změny stávajících akčních programů a opatření postupem podle čl. 16 odst. 4.
6. Na úrovni projektu se v souladu s platnými legislativními akty Unie, včetně směrnice Evropského parlamentu a Rady 2011/92/EU (15) a směrnice Rady 85/337/EHS (16), provede náležité prověření z hlediska životního prostředí, včetně dopadů na změnu klimatu a biologickou rozmanitost, a u projektů citlivých z hlediska životního prostředí, zejména v případě významné nové infrastruktury, se případně provede posouzení vlivu na životní prostředí (EIA). Tam, kde je to vhodné, se při provádění odvětvových programů použije strategické posuzování vlivů na životní prostředí. Zajistí se zapojení zúčastněných stran do posuzování vlivů na životní prostředí a přístup veřejnosti k výsledkům tohoto posuzování.
7. Při vypracovávání a provádění programů a projektů se řádně zohlední kritéria týkající se přístupu pro osoby se zdravotním postižením.
Článek 3
Podpůrná opatření
1. Financování Unií může pokrýt výdaje na provádění nástrojů a na dosažení jejich cílů, včetně administrativní podpory spojené s přípravnými, návaznými, monitorovacími, auditorskými a hodnotícími činnostmi přímo nezbytnými pro provádění, jakož i výdaje v delegacích Unie na administrativní podporu potřebnou k řízení operací financovaných v rámci nástrojů.
2. Za předpokladu, že činnosti uvedené v písmenech a), b) a c) se vztahují k obecným cílům použitelného nástroje prováděného prostřednictvím akcí, může financování Unií zahrnovat:
a)
studie, zasedání, poskytování informací, osvětu, odbornou přípravu, přípravu a výměnu zkušeností a osvědčených postupů, publikační činnost a veškeré další výdaje na správní nebo technickou pomoc nezbytnou pro řízení akcí;
b)
výzkumné činnosti a studie o příslušných otázkách a jejich šíření;
c)
výdaje spojené s poskytováním informačních a komunikačních činností, včetně rozvoje komunikačních strategií a korporátní komunikace týkající se politických priorit Unie.
3. Podpůrná opatření mohou být financována mimo působnost orientačních programových dokumentů. V případě potřeby přijme Komise podpůrná opatření přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3.
Přezkumný postup se nepoužije při přijímání podpůrných opatření, u nichž finanční pomoc Unie nepřevyšuje částku 10 milionů EUR.
Podpůrná opatření, u nichž finanční pomoc Unie nepřevyšuje částku 10 milionů EUR, se sdělují Evropskému parlamentu a členským státům prostřednictvím příslušného výboru podle článku 16 ve lhůtě jednoho měsíce od přijetí.
HLAVA II
USTANOVENÍ O ZPŮSOBECH FINANCOVÁNÍ
Článek 4
Obecná ustanovení o financování
1. Finanční pomoc Unie může být poskytována prostřednictvím druhů financování uvedených v nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012, a zejména:
a)
grantů;
b)
veřejných zakázek na služby, dodávky nebo stavební práce;
c)
obecné či odvětvové rozpočtové podpory;
d)
příspěvků do svěřeneckých fondů zřízených Komisí v souladu s článkem 187 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012;
e)
finančních nástrojů, jako jsou úvěry, záruky, vlastní či kvazivlastní kapitál, investice nebo účasti, a nástrojů pro sdílení rizik, pokud možno pod vedením EIB v souladu s jejím mandátem pro poskytování úvěr třetím zemím podle rozhodnutí č. 1080/2011/EU, některé mnohostranné evropské finanční instituce, jako je Evropská banka pro obnovu a rozvoj, nebo některé dvoustranné evropské finanční instituce, například dvoustranných rozvojových bank, případně ve spojení s dalšími granty z jiných zdrojů.
2. Obecná či odvětvová rozpočtová podpora Unie uvedená v odst. 1 písm. c) je založena na vzájemné odpovědnosti a společné oddanosti všeobecně platným hodnotám a jejím cílem je posílení smluvních partnerství mezi Unií a partnerskými zeměmi v zájmu prosazování demokracie, lidských práv a právního státu, podpory udržitelného a inkluzivního hospodářského růstu a vymýcení chudoby.
Jakékoli rozhodnutí o poskytnutí souhrnné či odvětvové rozpočtové podpory musí vycházet z politik rozpočtové podpory dohodnutých Unií, souboru jasných kritérií způsobilosti a důkladného posouzení rizik a přínosů.
Jedním z hlavních určujících faktorů pro takové rozhodnutí je posouzení závazků, výsledků a pokroku partnerských zemí, pokud jde o demokracii, lidská práva a právní stát. Obecná či odvětvová rozpočtová podpora uvedená v odst. 1 písm. c) je diferencována tak, aby lépe reagovala na politickou, hospodářskou a sociální situaci dané partnerské země, se zohledněním nestabilních situací.
Při poskytování obecné či odvětvové rozpočtové podpory Komise v souladu s článkem 186 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 jasně vymezí podmínky tohoto poskytování, sleduje jejich plnění a podporuje rozvíjení možností parlamentní kontroly a auditu a zvyšování transparentnosti a přístupu veřejnosti k informacím. Vyplácení obecné či o odvětvové rozpočtové podpory je podmíněno uspokojivým pokrokem v dosahování cílů dohodnutých s dotčenou partnerskou zemí.
3. Veškeré subjekty pověřené prováděním finančních nástrojů podle odst. 1 písm. e) musí splňovat požadavky nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 a jednat v souladu s cíli, standardy a politikami Unie i osvědčenými postupy týkajícími se využívání finančních prostředků Unie a podávání příslušných zpráv.
Pro účely provádění a podávání zpráv mohou být tyto finanční nástroje seskupeny do rozsáhlejších nástrojů (tzv. facilit).
Finanční pomoc Unie může být rovněž poskytována, v souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012, formou příspěvků do mezinárodních, regionálních a vnitrostátních fondů, například těch, které byly založeny nebo jsou řízeny EIB, členskými státy nebo partnerskými zeměmi a regiony nebo mezinárodními organizacemi, s cílem získat pro společné financování více dárců, nebo do fondů zřízených jedním nebo více dárci za účelem společného provádění projektů.
4. Je-li to vhodné, je prosazován přístup finančních institucí Unie k finančním nástrojům zřízeným jinými organizacemi na základě vzájemnosti.
5. Při poskytování finanční pomoci Unie podle odstavce 1 přijme Komise případně veškerá nezbytná opatření, která zajistí zviditelnění finanční podpory Unie. Patří mezi ně i opatření, která pro příjemce finančních prostředků Unie stanovují požadavky ohledně zviditelnění této podpory, s výjimkou řádně odůvodněných případů. Komise odpovídá za sledování, zda příjemci tyto požadavky dodržují.
6. Veškeré příjmy vytvořené v rámci finančního nástroje se přidělí odpovídajícímu nástroji jako vnitřní účelově vázané příjmy. Komise jednou za pět let posoudí přínos stávajících finančních nástrojů k naplňování cílů Unie a jejich účinnost.
7. Finanční pomoc Unie provádí Komise podle nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 přímo prostřednictvím útvarů Komise, delegací Unie a výkonných agentur, v rámci sdíleného řízení s členskými státy nebo nepřímo tak, že úkoly plnění rozpočtu pověří subjekty uvedené v nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012. Tyto subjekty zajistí soudržnost s vnější politikou Unie a mohou pověřit úkoly plnění rozpočtu jiné subjekty za stejných podmínek, jaké platí pro Komisi.
Svou povinnost podle čl. 60 odst. 5 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 tyto subjekty plní jednou za rok. Pokud je vyžadován výrok auditora, předloží se do jednoho měsíce od předložení zprávy a prohlášení řídícího subjektu a je zohledněn v prohlášení o věrohodnosti podávaném Komisi.
Mezinárodní organizace uvedené v čl. 58 odst. 1 písm. c) bodě ii) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 a orgány členských států uvedené v čl. 58 odst. 1 písm. c) bodech v) a vi) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 pověřené Komisí mohou rovněž pověřit úkoly plnění rozpočtu neziskové organizace s odpovídající provozní a finanční kapacitou za stejných podmínek, jaké platí pro Komisi.
Subjekty splňující kritéria stanovená v čl. 60 odst. 2 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 se považují za subjekty splňující kritéria pro výběr uvedená v článku 139 uvedeného nařízení.
8. Druhy financování uvedené v odstavci 1 tohoto článku a v čl. 6 odst. 1 a způsoby provádění uvedené v odstavci 3 tohoto článku jsou vybírány na základě své schopnosti dosáhnout specifických cílů akcí a výsledků, přičemž se zohledňují zejména náklady na kontroly, administrativní zátěž a očekávané riziko nesouladu. Co se týče grantů, je třeba zvážit použití jednorázových částek, paušálních sazeb a stupnice jednotkových nákladů.
9. Akce financované v rámci nástrojů mohou být prováděny souběžným nebo sdíleným spolufinancováním.
V případě souběžného spolufinancování je akce rozdělena do několika zřetelně odlišitelných dílčích složek, z nichž každou financuje jiný partner takovým způsobem, že konečné použití finančních prostředků lze vždy identifikovat.
V případě sdíleného spolufinancování sdílejí partneři celkové náklady na akci a zdroje se slučují takovým způsobem, že již není možné identifikovat zdroj finančních prostředků pro konkrétní činnost provedenou jako součást akce. V takovém případě musí být zveřejňování grantů a veřejných zakázek ex post, jak je stanoveno v článku 35 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012, v souladu s případnými pravidly, kterými se řídí pověřený subjekt.
10. Při použití některého z druhů financování uvedených v odstavci 1 tohoto článku nebo čl. 6 odst. 1 může mít spolupráce mezi Unií a jejími partnery mimo jiné formu:
a)
třístranných dohod, jimiž Unie koordinuje s třetími zeměmi svou pomoc partnerské zemi nebo regionu;
b)
opatření administrativní spolupráce, jako jsou partnerství mezi veřejnými institucemi, místními orgány, vnitrostátními veřejnými subjekty nebo subjekty soukromého práva pověřenými výkonem veřejné služby v členském státě a subjekty partnerské země nebo regionu, jakož i opatření spolupráce se zapojením odborníků z veřejného sektoru členských států a jejich regionálních a místních orgánů;
c)
příspěvků na nezbytné náklady na zřízení a spravování partnerství veřejného a soukromého sektoru;
d)
programů na podporu odvětvových politik, kterými Unie poskytuje podporu odvětvovému programu partnerské země;
e)
v případě nástroje sousedství a nástroje předvstupní pomoci, příspěvků na náklady spojené s účastí dotčených zemí v programech Unie a v jejích agenturách;
f)
úrokových dotací;
g)
financování prostřednictvím grantů udělených agenturám Unie.
11. Při stanovování způsobů financování, druhu příspěvku, způsobu poskytnutí finančních prostředků a správních ustanovení pro řízení grantů zohlední Komise v rámci spolupráce se zúčastněnými stranami přijímajících zemí jejich zvláštní rysy, včetně potřeb a kontextu, s cílem oslovit co nejširší škálu těchto zúčastněných stran a reagovat na jejich potřeby. V souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012 jsou podporovány specifické způsoby, jako jsou partnerské dohody, schvalování kaskádových grantů, přímé poskytnutí finančních prostředků nebo výzvy k předkládání návrhů s omezenou způsobilostí nebo poskytnutí jednorázových částek.
12. Při provádění podpory transformace a reformy v partnerských zemích Unie případně využívá a sdílí zkušenosti členských států a získané poznatky.
Článek 5
Daně, cla a poplatky
Na pomoc Unie se nevztahují zvláštní daně, cla ani poplatky a poskytnutí této pomoci nevede k jejich výběru.
Je-li to relevantní, musí být s třetími zeměmi sjednána příslušná ustanovení, aby bylo provádění činností finanční pomoci Unie osvobozeno od daní, cel a jiných poplatků. V opačném případě jsou takové daně, cla a poplatky způsobilé podle podmínek stanovených v nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
Článek 6
Zvláštní ustanovení o financování
1. Vedle druhů financování uvedených v čl. 4 odst. 1 tohoto nařízení může být finanční pomoc Unie v rámci těchto nástrojů poskytována v souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012 rovněž prostřednictvím těchto druhů financování:
a)
v rámci nástroje pro rozvojovou spolupráci a nástroje sousedství - oddlužení v kontextu mezinárodně dohodnutých programů oddlužení;
b)
v rámci nástroje pro rozvojovou spolupráci a v rámci nástroje přispívajícího ke stabilitě a míru, ve výjimečných případech - odvětvových a obecných dovozních programů, které mohou mít podobu:
i)
odvětvových programů pro dovoz v naturáliích;
ii)
odvětvových dovozních programů poskytujících zahraniční měnu k financování dovozu v daném odvětví; nebo
iii)
obecných dovozních programů poskytujících zahraniční měnu k financování obecného dovozu širokého sortimentu výrobků;
c)
v rámci nástroje pro demokracii a lidská práva - přímého udělení:
i)
grantů nízké hodnoty pro obránce lidských práv k financování naléhavých ochranných opatření, případně bez potřeby spolufinancování;
ii)
grantů, případně bez potřeby spolufinancování, na financování akcí v nejobtížnějších podmínkách nebo situacích uvedených v čl. 2 odst. 4 nařízení (EU) č. 235/2014, pokud by zveřejnění výzvy k předkládání návrhů bylo nevhodné. Hodnota těchto grantů nepřesáhne 1 000 000 EUR a doba jejich trvání je až 18 měsíců, přičemž může být prodloužena o dalších dvanáct měsíců v případě objektivních a nečekaných překážek při jejich provádění;
iii)
grantů pro Úřad vysokého komisaře OSN pro lidská práva a pro Evropské meziuniverzitní centrum pro lidská práva a demokratizaci, jež nabízí evropský magisterský studijní program v oblasti lidských práv a demokratizace a postgraduální stipendijní program EU a OSN, a jeho síti partnerských univerzit umožňujících získání doktorského vzdělání v oblasti lidských práv, včetně stipendií pro studenty a obránce lidských práv ze třetích zemí.
2. Programy přeshraniční spolupráce se v rámci nástroje sousedství a nástroje předvstupní pomoci provádějí zejména prostřednictvím sdíleného řízení s členskými státy nebo nepřímého řízení s třetími zeměmi nebo mezinárodními organizacemi. Podrobná pravidla se stanoví v prováděcích aktech přijatých na základě nařízení (EU) č. 232/2014 a nařízení (EU) č. 231/2014.
3. Komise může přijmout víceleté akční programy:
a)
na dobu až tří let v případě opakujících se akcí a
b)
na dobu až sedmi let v rámci nástroje předvstupní pomoci.
Pokud jsou učiněny víceleté závazky, zahrnují ustanovení o tom, že pro roky následující po počátečním roce vykázání závazku jsou závazky orientační a závisejí na budoucích ročních rozpočtech Unie.
4. Rozpočtové závazky na akce v rámci nástroje sousedství a nástroje předvstupní pomoci, jejichž rozsah přesahuje jeden rok, mohou být rozloženy do ročních splátek po dobu několika let.
V takových případech, nestanoví-li příslušná pravidla jinak, Komise automaticky zruší kteroukoli část rozpočtového závazku na program, která do 31. prosince pátého roku po roce, v němž byl rozpočtový závazek přijat, nebyla použita k předběžnému financování ani k provedení průběžných plateb nebo u níž pověřený subjekt nepředložil certifikovaný výkaz výdajů ani žádost o platbu.
5. Pravidla upravující přeshraniční spolupráci v rámci nástroje předvstupní pomoci, která je prováděna prostřednictvím sdíleného řízení s členskými státy, musí být v souladu s pravidly obsaženými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1303/2013 (17) a nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1299/2013 (18).
Článek 7
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise přijme vhodná opatření s cílem která zajistit, aby byly při provádění činností financovaných podle tohoto nařízení finanční zájmy Unie chráněny prevencí podvodů, korupce a jiného protiprávního jednání účinnými kontrolami, a jsou-li zjištěny nesrovnalosti, zpětným získáním nebo navrácením neoprávněně vyplacených částek a případně účinnými, přiměřenými a odrazujícími správními a finančními sankcemi.
2. Komise nebo její zástupci a Účetní dvůr mají pravomoc provádět kontrolu veškerých dokladů i kontrolu na místě nebo v případě mezinárodních organizací ověřování v souladu s dohodami, které s nimi byly uzavřeny, u všech příjemců grantů, dodavatelů a subdodavatelů, kteří obdrželi finanční prostředky Unie podle tohoto nařízení.
3. Evropský úřad pro boj proti podvodům (dále jen „OLAF“) může provádět vyšetřování, včetně kontrol a inspekcí na místě, v souladu s ustanoveními a postupy stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 883/2013 (19) a v nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (20) s cílem zjistit, zda v souvislosti s grantovou dohodou, rozhodnutím o grantu nebo smlouvou financovanou v rámci tohoto nařízení nedošlo k podvodu, korupci nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie.
4. Aniž jsou dotčeny odstavce 1, 2 a 3, musí dohody o spolupráci se třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi, smlouvy, grantové dohody a rozhodnutí o grantu, které vyplývají z provádění tohoto nařízení, obsahovat ustanovení, která výslovně zmocňují Komisi, Účetní dvůr a OLAF k provádění auditů, kontrol a inspekcí na místě v souladu s jejich pravomocemi.
HLAVA III
PRAVIDLA O STÁTNÍ PŘÍSLUŠNOSTI A PŮVODU POUŽITELNÁ PRO ZADÁVÁNÍ VEŘEJNÝCH ZAKÁZEK, UDĚLOVÁNÍ GRANTŮ A JINÁ ZADÁVACÍ ŘÍZENÍ
Článek 8
Společná pravidla
1. Účast na zadávání veřejných zakázek a na udělování grantů a na jiných zadávacích řízeních, jejichž předmětem jsou činnosti financované podle tohoto nařízení ve prospěch třetích stran, je otevřena všem fyzickým osobám, jež jsou státními příslušníky způsobilé země, která je pro účely použitelného nástroje vymezena v této hlavě, právnickým osobám skutečně usazeným ve způsobilé zemi a mezinárodním organizacím.
Právnické osoby mohou zahrnovat i organizace občanské společnosti, jako jsou nevládní neziskové organizace a nezávislé politické nadace, komunitní organizace a neziskové agentury, instituce a organizace v soukromém sektoru a jejich sítě na místní, celostátní, regionální a mezinárodní úrovni.
2. V případě akcí sdíleně spolufinancovaných s partnerem nebo jiným dárcem nebo prováděných prostřednictvím některého členského státu v rámci sdíleného řízení nebo prostřednictvím svěřenského fondu vytvořeného Komisí jsou způsobilé rovněž země, které jsou způsobilé podle pravidel dotčeného partnera, jiného dárce nebo členského státu, nebo podle zřizovacího aktu svěřenského fondu.
V případě činností prováděných prostřednictvím jednoho z pověřených subjektů v rámci nepřímého řízení v kategorii uvedené v čl. 58 odst. 1 písm. c) bodech ii) až viii) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 jsou způsobilé rovněž země, které jsou způsobilé podle pravidel dotčeného subjektu.
3. V případě akcí financovaných jedním z nástrojů a kromě toho i jiným nástrojem Unie pro vnější činnost, včetně Evropského rozvojového fondu, jsou země, které byly určeny v rámci některého z těchto nástrojů, považovány za způsobilé pro účely těchto akcí.
V případě akcí globální, regionální nebo přeshraniční povahy financovaných jedním z nástrojů mohou být země, území a regiony, na něž se tato akce vztahuje, považovány za způsobilé pro účely této akce.
4. Všechny dodávky zakoupené na základě veřejné zakázky nebo v souladu s grantovou dohodou, které jsou financovány podle tohoto nařízení, musí pocházet ze způsobilé země. Mohou však pocházet z jakékoli země, pokud je částka nákupu dodávek pod finančním limitem pro použití soutěžního jednacího řízení. Pro účely tohoto nařízení se „původem“ rozumí původ ve smyslu článků 23 a 24 nařízení Rady (EHS) č. 2913/92 (21) a jiných legislativních aktů Unie týkajících se nepreferenčního původu.
5. Pravidla podle této hlavy se nevztahují na fyzické osoby ani jim nekladou omezení týkající se státní příslušnosti, pokud jsou tyto osoby zaměstnány způsobilým dodavatelem či subdodavatelem nebo jsou s ním jinak smluvně vázány.
6. V zájmu podpory místních kapacit, trhů a nákupů jsou v případě, že nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 umožňuje zadání na základě jediné nabídky, upřednostňováni místní a regionální dodavatelé. Ve všech ostatních případech musí být účast místních a regionálních dodavatelů podporována v souladu s příslušnými ustanoveními uvedeného nařízení.
7. Způsobilost podle této hlavy může být omezena s ohledem na státní příslušnost, zeměpisnou polohu nebo povahu žadatelů, jestliže taková omezení vyžaduje zvláštní povaha a cíle akce a jsou-li to nezbytná pro její účinné provádění. Tato omezení se mohou vztahovat zejména na účast na zadávacích řízeních v případě činností v rámci přeshraniční spolupráce.
8. Fyzické a právnické osoby, které získaly smlouvu o zakázce, musí dodržovat platné právní předpisy v oblasti ochrany životního prostředí, včetně mnohostranných dohod o životním prostředí, jakož i mezinárodně sjednané základní pracovní normy. (22)
Článek 9
Způsobilost podle nástroje pro rozvojovou spolupráci, nástroje sousedství a nástroje partnerství
1. Pro financování v rámci nástroje pro rozvojovou spolupráci, nástroje sousedství a nástroje partnerství jsou způsobilí uchazeči, žadatelé a zájemci z těchto zemí:
a)
členských států, příjemců uvedených v příloze I nařízení (EU) č. 231/2014 a smluvních stran Evropského hospodářského prostoru;
b)
pokud jde o nástroj sousedství, partnerských zemí, na které se tento nástroj vztahuje, a Ruské federace, pokud příslušný postup probíhá v rámci programů spolupráce mezi více zeměmi a v rámci programů přeshraniční spolupráce, kterých se Ruská federace účastní;
c)
rozvojových zemí a území, jak jsou uvedeny na seznamu příjemců oficiální rozvojové pomoci vypracovaném OECD-DAC, které nejsou členy skupiny G-20, a zámořských zemí a území, na které se vztahuje rozhodnutí Rady 2001/822/ES (23);
d)
rozvojových zemí, jak jsou uvedeny na seznamu příjemců oficiální rozvojové pomoci vypracovaném OECD-DAC, které jsou členy skupiny zemí G-20, a dalších zemí a území, pokud jsou příjemci akce financované Unií v rámci nástrojů podle tohoto článku;
e)
zemí, pro které Komise stanoví přístup k vnější pomoci na základě vzájemnosti. Přístup na základě vzájemnosti na omezenou dobu alespoň jednoho roku může být udělen, přizná-li země způsobilost za stejných podmínek subjektům z Unie a ze zemí způsobilých v rámci nástrojů, na něž se vztahuje tento článek. Komise rozhodne o přístupu na základě vzájemnosti a o délce jeho trvání poradním postupem podle čl. 16 odst. 2 a po konzultaci s dotčenou přijímající zemí nebo zeměmi; a
f)
členské země OECD v případě smluv prováděných v některé z nejméně rozvinutých zemí nebo silně zadlužených chudých zemí, jak jsou uvedeny na seznamu příjemců oficiální rozvojové pomoci vypracovaném OECD-DAC.
2. Uchazeči, žadatelé a zájemci z nezpůsobilých zemí nebo dodávky, jejichž původ nesplňuje podmínky způsobilosti, mohou být Komisí přijati za způsobilé v případě:
a)
zemí, které mají tradiční hospodářské, obchodní nebo zeměpisné vazby se sousedními přijímacími zeměmi, nebo
b)
naléhavosti nebo nedostupnosti výrobků a služeb na trzích dotyčných zemí nebo v jiných řádně odůvodněných případech, ve kterých by použití pravidel způsobilosti znemožňovalo nebo výrazně ztěžovalo realizaci projektu, programu nebo akce.
3. Pro činnosti prováděné v rámci sdíleného řízení je příslušný členský stát, který Komise pověřila úkoly plnění, oprávněn přijmout jménem Komise za způsobilé uchazeče, žadatele a zájemce z nezpůsobilých zemí podle odstavce 2 tohoto článku nebo zboží, jehož původ nesplňuje podmínky způsobilosti podle čl. 8 odst. 4.
Článek 10
Způsobilost podle nástroje předvstupní pomoci
1. Pro financování v rámci nástroje předvstupní pomoci jsou způsobilí uchazeči, žadatelé a zájemci z těchto zemí:
a)
členských států, příjemců uvedených v příloze I nařízení (EU) č. 231/2014, smluvních stran Dohody o Evropském hospodářském prostoru a partnerských zemí, na něž se vztahuje nástroj sousedství, a
b)
zemí, pro které Komise stanoví přístup k vnější pomoci na základě vzájemnosti za podmínek uvedených v čl. 9 odst. 1 písm. e).
2. Uchazeči, žadatelé a zájemci z nezpůsobilých zemí nebo zboží, jehož původ nesplňuje podmínky způsobilosti, mohou být Komisí přijati za způsobilé v případě naléhavosti nebo nedostupnosti výrobků a služeb na trzích dotyčných zemí nebo v jiných řádně odůvodněných případech, ve kterých by použití pravidel způsobilosti znemožňovalo nebo výrazně ztěžovalo realizaci projektu, programu nebo akce.
3. Pro činnosti prováděné v rámci sdíleného řízení je příslušný členský stát, který Komise pověřila úkoly plnění, oprávněn přijmout jménem Komise za způsobilé uchazeče, žadatele a zájemce z nezpůsobilých zemí podle odstavce 2 tohoto článku nebo zboží, jehož původ nesplňuje podmínky způsobilosti podle čl. 8 odst. 4.
Článek 11
Způsobilost podle nástroje pro demokracii a lidská práva a nástroje přispívajícího ke stabilitě a míru
1. Aniž jsou dotčena omezení vyplývající z povahy a cílů akce, jak je stanoveno v čl. 8 odst. 7, nevztahují se na účast na zadávání zakázek nebo udělování grantů ani na přijímání odborníků v rámci nástroje pro demokracii a lidská práva a nástroje přispívajícího ke stabilitě a míru žádná omezení.
2. Pro financování v rámci nástroje pro demokracii a lidská práva jsou v souladu s čl. 4 odst. 1, 2 a 3 a čl. 6 odst. 1 písm. c) způsobilí tito aktéři a subjekty:
a)
organizace občanské společnosti, včetně nevládních neziskových organizací a nezávislých politických nadací, komunitní organizace a neziskové agentury, instituce a organizace v soukromém sektoru a jejich sítě na místní, celostátní, regionální a mezinárodní úrovni;
b)
neziskové agentury, instituce a organizace ve veřejném sektoru a jejich sítě na místní, celostátní, regionální a mezinárodní úrovni;
c)
vnitrostátní, regionální a mezinárodní parlamentní orgány, pokud je to nutné pro dosažení cílů nástroje pro demokracii a lidská práva a pokud nemůže být navrhované opatření financováno z jiného nástroje;
d)
mezinárodní a regionální mezivládní organizace;
e)
fyzické osoby, subjekty bez právní subjektivity a ve výjimečných a řádně odůvodněných případech jiné subjekty nebo aktéři, kteří nejsou uvedeni v tomto odstavci, pokud je to nutné pro dosažení cílů tohoto nástroje.
Článek 12
Monitorování a hodnocení činností
1. Komise pravidelně monitoruje své akce a posuzuje pokrok v plnění očekávaných výsledků, včetně výstupů a výsledků. Komise rovněž vyhodnocuje dopad a účinnost svých odvětvových politik a činností a účinnost programování, případně pomocí nezávislých externích hodnocení. Návrhy Evropského parlamentu a Rady na nezávislá externí hodnocení musí být řádně zohledněny. Hodnocení se zakládají na zásadách osvědčených postupů OECD-DAC a jsou prováděna s cílem zjistit, zda jsou plněny specifické cíle, v příslušných případech s přihlédnutím k zásadě rovnosti žen a mužů, a navrhnout doporučení pro zlepšení budoucích operací. Tato hodnocení se provádějí na základě předem vymezených, jasných a transparentních ukazatelů, které jsou případně vypracovány pro každou dotčenou zemi a jsou měřitelné.
2. Komise zasílá své hodnotící zprávy Evropskému parlamentu, Radě a členským státům prostřednictvím příslušného výboru uvedeného v článku 16. Konkrétní hodnocení mohou být na žádost členských států projednána v uvedeném výboru. Výsledky se zohledňují při sestavování programů a přidělování zdrojů.
3. Komise zapojí ve vhodném rozsahu všechny příslušné zúčastněné strany do fáze hodnocení pomoci poskytnuté Unií podle tohoto nařízení a může tam, kde je to vhodné, usilovat o provedení společných hodnocení s členskými státy a rozvojovými partnery.
4. Zpráva uvedená v článku 13 vyjádří hlavní získané poznatky a reakce na doporučení z hodnocení provedených v předchozích letech.
HLAVA IV
DALŠÍ SPOLEČNÁ USTANOVENÍ
Článek 13
Výroční zpráva
1. Komise posuzuje pokrok dosažený při provádění opatření vnější finanční pomoci Unie přijatých v rámci vnější činnosti a počínaje rokem 2015 předkládá Evropskému parlamentu a Radě výroční zprávu o plnění cílů jednotlivých nařízení prostřednictvím ukazatelů, jimiž se měří dosažené výsledky a účinnost dotčeného nástroje. Tato zpráva se předkládá rovněž Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru a Výboru regionů.
2. Výroční zpráva obsahuje informace týkající se předchozího roku, pokud jde o financovaná opatření, o výsledky monitorování a hodnocení, o zapojení příslušných partnerů a o provádění rozpočtových závazků a prostředků na platby rozčleněné podle jednotlivých zemí, regionů a odvětví spolupráce. Posoudí se v ní výsledky finanční pomoci Unie, pokud možno za použití konkrétních a měřitelných ukazatelů její úlohy při dosahování cílů daných nástrojů. U rozvojové spolupráce posoudí zpráva, je-li to možné a relevantní, i dodržování zásad účinnosti pomoci, a to i u inovativních finančních nástrojů.
3. Výroční zpráva vypracovaná v roce 2021 musí obsahovat souhrnné informace z výročních zpráv týkajících se let 2014-2020 o veškerém financování, které se řídí tímto nařízením, včetně vnějších účelově vázaných příjmů a příspěvků do svěřenských fondů, včetně rozčlenění výdajů podle přijímajících zemí, využití finančních nástrojů, závazků a plateb.
Článek 14
Výdaje na opatření v oblasti změny klimatu a biologické rozmanitosti
Odhad celkových ročních výdajů na opatření v oblasti změny klimatu a biologické rozmanitosti se provádí na základě přijatých orientačních programových dokumentů. Finanční prostředky přidělené v rámci nástrojů podléhají systému každoročního sledování založeného, aniž je vyloučeno použití dostupných přesnějších metod, na metodologii OECD („značky Rio“), která je začleněna do stávající metodiky řízení výkonnosti programů Unie, aby bylo možné vyčíslit výdaje vztahující se k opatřením v oblasti změny klimatu a biologické rozmanitosti na úrovni akčních programů a k individuálním a zvláštním opatřením uvedeným v čl. 2 odst. 1 a zanesené do hodnocení a výroční zprávy.
Článek 15
Zapojení zúčastněných stran z přijímajících zemí
Pokud to je možné a vhodné, Komise zajistí, aby příslušné zúčastněné strany přijímajících zemí, včetně organizací občanské společnosti a místních orgánů, byly v procesu provádění řádně konzultovány a měly včas přístup k příslušným informacím, jež jim umožní plnit v tomto procesu smysluplnou úlohu.
HLAVA V
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 16
Postup projednávání ve výboru
1. Komisi jsou nápomocny výbory zřízené nástroji. Tyto výbory jsou výbory ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 4 nařízení (EU) č. 182/2011.
Má-li být stanovisko výboru získáno písemným postupem, je tento postup ukončen bez výsledku, pokud o tom ve lhůtě stanovené pro vydání stanoviska rozhodne předseda výboru nebo pokud o to požádá prostá většina členů výboru.
3. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č. 182/2011.
Má-li být stanovisko výboru získáno písemným postupem, je tento postup ukončen bez výsledku, pokud o tom ve lhůtě stanovené pro vydání stanoviska rozhodne předseda výboru nebo pokud o to požádá prostá většina členů výboru.
4. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 8 nařízení (EU) č. 182/2011 ve spojení s článkem 5 uvedeného nařízení.
Přijaté rozhodnutí zůstává v platnosti po dobu trvání přijatého nebo pozměněného dokumentu, akčního programu nebo opatření.
5. Jednání výboru o otázkách týkajících se EIB se účastní její pozorovatel.
Článek 17
Přezkum v polovině období a hodnocení nástrojů
1. Nejpozději 31. prosince 2017 předloží Komise zprávu o přezkumu v polovině období o provádění jednotlivých nástrojů a tohoto nařízení. Vztahuje se na období od 1. ledna 2014 do 30. června 2017 a zaměří se na plnění cílů jednotlivých nástrojů prostřednictvím ukazatelů, jimiž se měří dosažené výsledky a účinnost nástrojů.
S cílem splnění cílů jednotlivých nástrojů se zpráva rovněž zabývá přidanou hodnotou jednotlivých nástrojů, možnostmi zjednodušení, vnitřní a vnější soudržností, včetně doplňkovosti a synergie nástrojů, otázkou, zda jsou všechny cíle i nadále relevantní a jakým způsobem opatření přispívají k soudržnosti vnější činnosti Unie a případně k prosazování priorit Unie v oblasti inteligentního a udržitelného růstu podporujícího začlenění. Zpráva zohlední veškerá zjištění a závěry o dlouhodobém dopadu nástrojů. Rovněž bude obsahovat informaci o pákovém efektu finančních prostředků, jehož dosáhly fondy jednotlivých finančních nástrojů.
Konkrétním účelem zprávy je zdokonalit provádění pomoci Unie. Obsahuje informace týkající se rozhodnutí o obnovení, úpravě či pozastavení druhů činností prováděných v rámci nástrojů.
Zpráva rovněž obsahuje souhrnné informace z příslušných výročních zpráv o veškerém financování, které se řídí tímto nařízením, včetně vnějších účelově vázaných příjmů a příspěvků do svěřenských fondů Unie, obsahující rozčlenění výdajů podle přijímajících zemí, využití finančních nástrojů, závazků a plateb.
Komise vypracuje závěrečnou hodnotící zprávu o období 2014-2020 v rámci přezkumu v polovině období týkajícího se příštího finančního období.
2. Zpráva o přezkumu v polovině období uvedená v odstavci 1 prvním pododstavci se předkládá Evropskému parlamentu a Radě a případně je doplněna o legislativní návrhy, které zavedou potřebné úpravy nástrojů a tohoto nařízení.
3. Jako základ pro posouzení toho, do jaké míry bylo dosaženo stanovených cílů, se použijí hodnoty ukazatelů k 1. lednu 2014.
4. Komise v souladu s mezinárodními závazky týkajícími se účinnosti pomoci požaduje od partnerských zemí, aby jí poskytly veškeré údaje a informace nezbytné k tomu, aby dotčená opatření bylo možné monitorovat a hodnotit.
5. Dlouhodobé výsledky a dopady a udržitelnost účinků nástrojů se hodnotí v souladu s pravidly a postupy pro monitorování, hodnocení a podávání zpráv použitelnými v dané době.
Článek 18
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014 do dne 31. prosince 2020.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 11. března 2014.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (EΕ) αριθ. 236/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 11ης Μαρτίου 2014
για τον καθορισμό κοινών κανόνων και διαδικασιών για την εφαρμογή των μηχανισμών χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης της Ένωσης
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 209 παράγραφος 1 και το άρθρο 212 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβιβάσεως του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα εξής:
(1)
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να υιοθετήσει κοινούς κανόνες και διαδικασίες για την εφαρμογή ενός πλήρους συνόλου μηχανισμών χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης που θα καλύπτει ένα φάσμα πολιτικών σχετικά με αυτήν τη δράση. Οι εν λόγω μηχανισμοί χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης για την περίοδο 2014-2020 είναι: ο Μηχανισμός για την αναπτυξιακή συνεργασία (ΜΑΣ), όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (EΕ) αριθ 233/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), το Ευρωπαϊκό Μέσο για τη Δημοκρατία και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΜΔΔΑ), όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 235/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Γειτονίας (ΕΜΓ), όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 232/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5), ο Μηχανισμός συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη, όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 230/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), ο Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙ), όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 231/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7), και το Μέσο Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες, όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 234/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) (εφεξής καλούμενοι από κοινού «Μηχανισμοί» και μεμονωμένα «Μηχανισμός»).
(2)
Οι κοινοί κανόνες και διαδικασίες θα πρέπει να είναι σύμφωνοι με τους δημοσιονομικούς κανόνες που ισχύουν για τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης, όπως ορίζεται στον κανονισμό του Ευρωπαϊκού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9), συμπεριλαμβανομένων των αντίστοιχων κανόνων που έχουν υιοθετηθεί από την Επιτροπή (10) για την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού.
(3)
Οι Μηχανισμοί προβλέπουν ότι γενικά οι δράσεις που θα χρηματοδοτούνται βάσει αυτών θα πρέπει να αποτελούν το αντικείμενο πολυετούς ενδεικτικού προγραμματισμού, με πρόβλεψη του πλαισίου εντός του οποίου θα πρέπει να εκδίδονται οι χρηματοδοτικές αποφάσεις σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και με τις διαδικασίες που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11).
(4)
Οι χρηματοδοτικές αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνουν τη μορφή ετήσιων ή πολυετών προγραμμάτων δράσης και μεμονωμένων μέτρων όταν τηρείται ο σχεδιασμός που προβλέπεται από τον πολυετή ενδεικτικό προγραμματισμό, ειδικών μέτρων, όταν απαιτείται λόγω απρόβλεπτων και δεόντως αιτιολογημένων αναγκών ή περιστάσεων, και μέτρων στήριξης. Μέτρα στήριξης μπορούν να λαμβάνονται είτε στο πλαίσιο ετήσιου ή πολυετούς προγράμματος δράσης ή εκτός του πεδίου εφαρμογής των εγγράφων ενδεικτικού προγραμματισμού.
(5)
Οι χρηματοδοτικές αποφάσεις θα πρέπει να περιλαμβάνουν σε παράρτημα περιγραφή κάθε δράσης, που καθορίζει τους στόχους της, τις κύριες δραστηριότητες, τα αναμενόμενα αποτελέσματα, τις μεθόδους εφαρμογής, τον προϋπολογισμό και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα, τυχόν συνδεόμενα μέτρα στήριξης και ρυθμίσεις για τον έλεγχο των επιδόσεων, και θα πρέπει να εγκρίνονται σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
(6)
Λόγω του προγραμματισμού πολιτικών ή της φύσης της δημοσιονομικής εκτέλεσης των εν λόγω εκτελεστικών πράξεων, ειδικότερα των δημοσιονομικών επιπτώσεών τους, η διαδικασία εξέτασης θα πρέπει να χρησιμοποιείται για την έγκρισή τους, εκτός των μεμονωμένων και ειδικών μέτρων με προκαθορισμένα κατώτατα όρια. Εντούτοις, η Επιτροπή θα πρέπει να εκδίδει άμεσα εφαρμοστέες εκτελεστικές πράξεις όταν, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις οι οποίες σχετίζονται με την ανάγκη έγκαιρης αντίδρασης εκ μέρους της Ένωσης, το απαιτούν επιτακτικοί λόγοι επείγοντος. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να ενημερώνεται δεόντως εν προκειμένω, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
(7)
Για την εφαρμογή των Μηχανισμών, όταν η διαχείριση της λειτουργίας ανατίθεται σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς φορείς, η απόφαση της Επιτροπής θα πρέπει να καλύπτει ειδικότερα διατάξεις για τον καταμερισμό του κινδύνου, τη διαφάνεια, τις αποδοχές του ενδιάμεσου φορέα που είναι αρμόδιος για την εφαρμογή, τη χρήση και επαναχρησιμοποίηση κονδυλίων και των πιθανών κερδών και τις υποχρεώσεις για υποβολή εκθέσεων και τους μηχανισμούς ελέγχου, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών διατάξεων του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
(8)
Η Ένωση θα πρέπει να επιδιώκει την αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων προκειμένου να βελτιστοποιήσει τα αποτελέσματα της εξωτερικής δράσης της. Αυτό θα πρέπει να επιτυγχάνεται μέσω της συνοχής και συμπληρωματικότητας των μηχανισμών εξωτερικής δράσης της Ένωσης, καθώς και με τη δημιουργία συνεργειών μεταξύ των Μηχανισμών και άλλων πολιτικών της Ένωσης. Θα πρέπει δε τούτο περαιτέρω να συνεπάγεται αμοιβαία ενίσχυση των προγραμμάτων που καταρτίζονται στο πλαίσιο των Μηχανισμών και, κατά περίπτωση, τη χρησιμοποίηση χρηματοοικονομικών μηχανισμών με μόχλευση.
(9)
Σύμφωνα με το άρθρο 21 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), η δράση της Ένωσης στη διεθνή σκηνή πρέπει να διέπεται από τις αρχές που ενέπνευσαν τη δημιουργία, την ανάπτυξη και τη διεύρυνσή της και τις οποίες επιδιώκει να προαγάγει στον υπόλοιπο κόσμο, δηλαδή τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τον οικουμενικό και αδιαίρετο χαρακτήρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την αρχή της ισότητας και την αλληλεγγύη και τον σεβασμό των αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου.
(10)
Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της Ένωσης στο 3ο και το 4ο Φόρουμ υψηλού επιπέδου για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας (Άκκρα 2008 και Μπουσάν 2011) και με τη σύσταση της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης («ΟΟΣΑ-ΕΑΒ») σχετικά με την αποδέσμευση της παροχής δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας (ΔΑΒ) στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και στις φτωχές υπερχρεωμένες χώρες, η Επιτροπή θα πρέπει να αποδεσμεύσει την παροχή βοήθειας της Ένωσης στον μέγιστο βαθμό, μεταξύ άλλων για καινοτόμους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς, και να προωθήσει τη συμμετοχή οντοτήτων από χώρες εταίρους στις διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων.
(11)
Προκειμένου να διασφαλισθεί η προβολή στους πολίτες των δικαιούχων χωρών και στους πολίτες της Ένωσης της βοήθειας της Ένωσης, θα πρέπει, όπου αυτό ενδείκνυται, να υπάρχουν στοχευμένη επικοινωνία και ενημέρωση με τα κατάλληλα μέσα.
(12)
Η εξωτερική δράση της Ένωσης στο πλαίσιο των Μηχανισμών θα πρέπει να συμβάλλει στην επίτευξη σαφών αποτελεσμάτων (που καλύπτουν τις αποδόσεις, τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο) σε χώρες που επωφελούνται από την εξωτερική χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης. Όταν ενδείκνυται και είναι δυνατόν, τα αποτελέσματα της εξωτερικής δράσης της Ένωσης και η αποτελεσματικότητα ενός Μηχανισμού θα πρέπει να παρακολουθούνται και να αξιολογούνται βάσει προκαθορισμένων, σαφών, διαφανών και, εάν χρειάζεται, ειδικών ανά χώρα και μετρήσιμων δεικτών, προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητες και τους στόχους του οικείου Μηχανισμού.
(13)
Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης θα πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων καθ' όλη τη διάρκεια του κύκλου δαπανών, συμπεριλαμβανομένων της πρόληψης, του εντοπισμού και της διερεύνησης παρατυπιών, της ανάκτησης διαφυγόντων κονδυλίων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή καταχρηστικώς χρησιμοποιηθέντων κεφαλαίων και, κατά περίπτωση, με την επιβολή χρηματικών ποινών. Τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει να εκτελούνται σύμφωνα με τις ισχύουσες συμφωνίες οι οποίες συνάπτονται με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες.
(14)
Θα πρέπει να προβλεφθούν διατάξεις για τις μεθόδους χρηματοδότησης, την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, τους κανόνες ιθαγένειας και καταγωγής, την αξιολόγηση των δράσεων, την υποβολή εκθέσεων και την επανεξέταση και αξιολόγηση των Μηχανισμών.
(15)
Με την επιφύλαξη των μηχανισμών συνεργασίας που αναπτύσσονται με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα επίπεδα, σύμφωνα με το άρθρο 11 ΣΕΕ, οι ενδιαφερόμενοι φορείς δικαιούχων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών αρχών, έχουν εξέχοντα ρόλο όσον αφορά την εξωτερική πολιτική της Ένωσης. Κατά τη διαδικασία εφαρμογής, ιδίως κατά την προετοιμασία, εκτέλεση, παρακολούθηση και αξιολόγηση των μέτρων που λαμβάνονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, είναι σημαντικό να ζητείται δεόντως η γνώμη τους ώστε να διασφαλίζεται ότι έχουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία και να λαμβάνονται δεόντως υπόψη οι ιδιαιτερότητές τους.
(16)
Σύμφωνα με τα άρθρα 208, το άρθρο 209 παράγραφος 3 και το άρθρο 212 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δυνάμει των όρων του καταστατικού της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και της απόφασης αριθ. 1080/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12), η ΕΤΕπ συμβάλλει στην εφαρμογή των μέτρων που είναι αναγκαία για την προώθηση των σκοπών των πολιτικών για την ανάπτυξη και άλλων εξωτερικών πολιτικών της Ένωσης, και παρεμβαίνει συμπληρωματικά προς τους μηχανισμούς εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Θα πρέπει να αξιοποιούνται οι ευκαιρίες να συνδυάζεται η χρηματοδότησή της ΕΤΕπ με δημοσιονομικούς πόρους της Ένωσης. Γίνεται διαβούλευση με την ΕΤΕπ κατά τη διαδικασία προγραμματισμού της Ένωσης, εάν είναι σκόπιμο.
(17)
Οι διεθνείς οργανισμοί και οι οργανισμοί για την ανάπτυξη συνεργάζονται συστηματικά με μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς ως εταίρους υλοποίησης και χρειάζεται ενδεχομένως να τους αναθέτουν καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, θα πρέπει να προβλεφθεί στον παρόντα κανονισμό να επιτραπεί η ανάθεση αυτών των καθηκόντων σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, υπό όρους ισοδύναμους με τους ισχύοντες για την Επιτροπή.
(18)
Προκειμένου να ενισχυθούν η αυτεξούσια χάραξη των αναπτυξιακών διαδικασιών των χωρών εταίρων και η βιωσιμότητα της εξωτερικής βοήθειας και σύμφωνα με τις δεσμεύσεις για την αποτελεσματικότητα της διεθνούς βοήθειας τις οποίες έχουν αναλάβει η Ένωση και οι χώρες εταίροι, η Ένωση θα πρέπει να προωθεί, κατά περίπτωση ανάλογα με τη φύση της εκάστοτε δράσης, την αξιοποίηση των θεσμών, συστημάτων και διαδικασιών των χωρών εταίρων.
(19)
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη και το διεθνές πρόγραμμα για την αποτελεσματικότητα της διεθνούς βοήθειας και όπως υπογραμμίζεται στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 5ης Ιουλίου 2011 σχετικά με το μέλλον της δημοσιονομικής στήριξης της ΕΕ στις αναπτυσσόμενες χώρες, την ανακοίνωση της Επιτροπής της 13ης Οκτωβρίου 2011 με τίτλο «Αύξηση του αντικτύπου της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ: ένα πρόγραμμα δράσης για αλλαγή» και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαΐου 2012 με τίτλο «Η μελλοντική προσέγγιση για τη δημοσιονομική στήριξη της ΕΕ στις τρίτες χώρες», η δημοσιονομική στήριξη οφείλει να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά προκειμένου να προωθήσει τη μείωση της φτώχειας και τη χρήση των συστημάτων των χωρών, να καταστήσει τη βοήθεια περισσότερο προβλέψιμη και να τονώσει την οικειοποίηση των αναπτυξιακών πολιτικών και μεταρρυθμίσεων. Η εκταμίευση των προβλεπόμενων δημοσιονομικών δόσεων θα πρέπει να εξαρτάται από την ικανοποιητική πρόοδο που σημειώνεται ως προς την επίτευξη των στόχων που έχουν συμφωνηθεί με τις χώρες εταίρους. Στις χώρες που επωφελούνται από το είδος αυτό χρηματοδοτικής βοήθειας της Ένωσης, η Ένωση στηρίζει την ανάπτυξη του κοινοβουλευτικού και λογιστικού ελέγχου, της διαφάνειας και της πρόσβασης του κοινού στις πληροφορίες.
(20)
Η δράση της Ένωσης για την προώθηση των αρχών της δημοκρατίας και την ενίσχυση του εκδημοκρατισμού μπορεί να εφαρμόζεται, μεταξύ άλλων, με την παροχή στήριξης σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ανεξάρτητα όργανα που δρουν στο χώρο αυτό, όπως το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Δημοκρατία.
(21)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων τους, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση δύναται να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η οποία διατυπώνεται στο άρθρο 5 ΣΕΕ. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο εν λόγω άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των εν λόγω στόχων αυτών.
(22)
Είναι σκόπιμο να ευθυγραμμισθεί η περίοδος εφαρμογής του παρόντος κανονισμού με εκείνη του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου (13). Κατά συνέπεια, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να εφαρμοσθεί από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΤΙΤΛΟΣ Ι
ΕΦΑΡΜΟΓΗ
Άρθρο 1
Αντικείμενο και αρχές
1. Ο παρών κανονισμός θεσπίζει τους κανόνες και τους όρους παροχής της χρηματοδοτικής βοήθειας της Ένωσης σε δράσεις, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων δράσης και άλλων μέτρων, βάσει των ακόλουθων μηχανισμών χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης για την περίοδο 2014-2020: του Μηχανισμού για την αναπτυξιακή συνεργασία (ΜΑΣ), του Ευρωπαϊκού Μέσου για τη Δημοκρατία και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΜΔΔΑ), του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας (ΕΜΓ), του Μηχανισμού συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη, του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙ) και του Μέσου Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες (εφεξής καλούμενοι από κοινού «Μηχανισμοί» και μεμονωμένα «Μηχανισμός»).
Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ο όρος «χώρες» περιλαμβάνει εδάφη και περιφέρειες, κατά περίπτωση.
2. Ο παρών κανονισμός δεν ισχύει για την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούν το πρόγραμμα Erasmus+ δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 233/2014, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 232/2014, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 231/2014 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 234/2014. Οι εν λόγω δράσεις αυτές υλοποιούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1288/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14), βάσει των εγγράφων ενδεικτικού προγραμματισμού που αναφέρονται στον εφαρμοστέο Μηχανισμό, εξασφαλίζοντας και τη συμμόρφωση με τους εν λόγω κανονισμούς.
3. Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι οι δράσεις υλοποιούνται σύμφωνα με τους στόχους του εφαρμοστέου Μηχανισμού και σε συμμόρφωση με αποτελεσματική προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Η ενωσιακή χρηματοδοτική βοήθεια που παρέχεται βάσει των Μηχανισμών είναι σύμφωνη με τους κανόνες και τις διαδικασίες που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, ο οποίος παρέχει το βασικό δημοσιονομικό και νομικό πλαίσιο για την εφαρμογή τους.
4. Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή χρησιμοποιεί τις πιο αποτελεσματικές και αποδοτικές μεθόδους εφαρμογής. Όταν είναι εφικτό και ενδεδειγμένο δεδομένης της φύσης της δράσης, η Επιτροπή ευνοεί επίσης τη χρήση των απλούστερων διαδικασιών.
5. Λαμβανομένης υπόψη της παραγράφου 4, κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού η Επιτροπή ευνοεί την αξιοποίηση των συστημάτων των χωρών εταίρων όταν είναι εφικτό και ενδεδειγμένο δεδομένης της φύσης της δράσης.
6. Η Ένωση επιδιώκει την προώθηση, ανάπτυξη και εδραίωση των αρχών της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, που αποτελούν τα θεμέλιά της, με βάση το διάλογο και τη συνεργασία με τις χώρες και περιφέρειες εταίρους, όπου ενδείκνυται. Η Ένωση ενσωματώνει τις εν λόγω αρχές στην εφαρμογή των Μηχανισμών.
Άρθρο 2
Υιοθέτηση προγραμμάτων δράσης, μεμονωμένων μέτρων και ειδικών μέτρων
1. Η Επιτροπή υιοθετεί ετήσια προγράμματα δράσης, βάσει των εγγράφων του ενδεικτικού προγραμματισμού που αναφέρονται στο σχετικό Μηχανισμό, όπου ενδείκνυται. Η Επιτροπή μπορεί να υιοθετεί επίσης πολυετή προγράμματα δράσης σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 3.
Στα προγράμματα δράσης προσδιορίζονται για κάθε δράση οι επιδιωκόμενοι στόχοι, τα αναμενόμενα αποτελέσματα και οι κύριες δραστηριότητες, οι μέθοδοι εφαρμογής, ο προϋπολογισμός και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα, τυχόν συνδεόμενα μέτρα στήριξης και ρυθμίσεις για τον έλεγχο των επιδόσεων.
Όταν απαιτείται, μια δράση μπορεί να υιοθετηθεί ως μεμονωμένο μέτρο πριν ή μετά την έγκριση ετήσιων ή πολυετών προγραμμάτων δράσης.
Σε περίπτωση απρόβλεπτων και δεόντως αιτιολογημένων αναγκών ή συνθηκών και όταν δεν είναι δυνατή η χρηματοδότηση από καταλληλότερες πηγές, η Επιτροπή μπορεί να υιοθετεί ειδικά μέτρα τα οποία δεν προβλέπονται στα έγγραφα ενδεικτικού προγραμματισμού, μεταξύ άλλων μέτρα για τη διευκόλυνση της μετάβασης από την επείγουσα βοήθεια σε μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές ενέργειες ή μέτρα για την καλύτερη προετοιμασία των ατόμων που διαχειρίζονται επαναλαμβανόμενες κρίσεις.
2. Τα προγράμματα δράσης, τα μεμονωμένα μέτρα και τα ειδικά μέτρα που προβλέπονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου υιοθετούνται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης, όπως αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3.
3. Η αναφερόμενη στην παράγραφο 2 διαδικασία δεν απαιτείται για:
α)
μεμονωμένα μέτρα για τα οποία η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δεν υπερβαίνει τα 5 εκατομμύρια EUR,
β)
ειδικά μέτρα για τα οποία η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια EUR,
γ)
τεχνικές τροποποιήσεις προγραμμάτων δράσης, μεμονωμένων μέτρων και ειδικών μέτρων. Οι τεχνικές τροποποιήσεις είναι προσαρμογές, όπως:
i)
παρατάσεις της προθεσμίας εφαρμογής,
ii)
επαναδεσμευμένα κεφάλαια μεταξύ δράσεων που περιέχονται σε ετήσιο ή πολυετές πρόγραμμα δράσης ή
iii)
αυξήσεις ή μειώσεις του προϋπολογισμού των ετήσιων ή πολυετών προγραμμάτων δράσης ή των μεμονωμένων ή ειδικών μέτρων, κατά ποσοστό όχι μεγαλύτερο από 20 % του αρχικού προϋπολογισμού και ποσό που δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια EUR,
υπό την προϋπόθεση ότι οι τροποποιήσεις αυτές δεν επηρεάζουν ουσιαστικά τους στόχους του σχετικού μέτρου.
Τα μέτρα που υιοθετούνται δυνάμει της παρούσας παραγράφου κοινοποιούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη μέσω της αρμόδιας επιτροπής που αναφέρεται στο άρθρο 16 εντός μηνός από την έγκρισή τους.
4. Οι παράγραφοι 1, 2 και 3 σχετικά με τα προγράμματα δράσης και τα μεμονωμένα μέτρα δεν εφαρμόζονται στη διασυνοριακή συνεργασία στο πλαίσιο του ΕΜΓ.
5. Για δεόντως αιτιολογημένους επιτακτικούς λόγους επείγοντος, όπως καταστάσεις κρίσεων ή άμεσης απειλής της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, των δικαιωμάτων του ανθρώπου ή των θεμελιωδών ελευθεριών, η Επιτροπή δύναται να υιοθετεί μεμονωμένα ή ειδικά μέτρα ή τροποποιήσεις σε υφιστάμενα προγράμματα δράσης και μέτρα, σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 4.
6. Διενεργείται κατάλληλος περιβαλλοντικός έλεγχος, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων στην αλλαγή του κλίματος και τη βιοποικιλότητα, σε επίπεδο σχεδίου, σύμφωνα με τις εφαρμοστέες νομοθετικές πράξεις της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας 2011/92/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (15) και της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου (16), και, ενδεχομένως, εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΕΠΕ) για τα περιβαλλοντικώς ευαίσθητα σχέδια, ιδίως όσον αφορά σημαντικές νέες υποδομές. Εφόσον απαιτείται, κατά την εφαρμογή τομεακών προγραμμάτων χρησιμοποιούνται στρατηγικές περιβαλλοντικές εκτιμήσεις. Εξασφαλίζονται η συμμετοχή ενδιαφερόμενων φορέων στις περιβαλλοντικές εκτιμήσεις και η πρόσβαση του κοινού στα αποτελέσματά των εν λόγω εκτιμήσεων.
7. Κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση προγραμμάτων και σχεδίων, λαμβάνονται δεόντως υπόψη τα κριτήρια που αφορούν τη δυνατότητα πρόσβασης για άτομα με αναπηρία.
Άρθρο 3
Μέτρα στήριξης
1. Η χρηματοδότηση της Ένωσης μπορεί να καλύπτει δαπάνες για την εφαρμογή των Μηχανισμών και για την επίτευξη των στόχων τους, συμπεριλαμβανομένης της διοικητικής στήριξης που συνδέεται με τις δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, εποπτείας, λογιστικού ελέγχου και αξιολόγησης που είναι άμεσα αναγκαίες για την εφαρμογή αυτή, ενώ καλύπτει επίσης τις δαπάνες των αντιπροσωπειών της Ένωσης για τη διοικητική στήριξη που απαιτείται για τη διαχείριση ενεργειών χρηματοδοτούμενων στο πλαίσιο των Μηχανισμών.
2. Υπό την προϋπόθεση ότι οι δραστηριότητες που αναφέρονται στα στοιχεία α), β) και γ) σχετίζονται με τους γενικούς στόχους του εφαρμοστέου Μηχανισμού που υλοποιείται μέσω δράσεων, η χρηματοδότηση της Ένωσης δύναται να καλύπτει:
α)
μελέτες, συνεδριάσεις, δραστηριότητες πληροφόρησης, ευαισθητοποίησης, κατάρτισης, προετοιμασίας και ανταλλαγής διδαγμάτων και βέλτιστων πρακτικών, δημοσίευσης, καθώς και κάθε άλλη δαπάνη διοικητικής ή τεχνικής βοήθειας που απαιτείται για τη διαχείριση δράσεων,
β)
ερευνητικές δραστηριότητες και μελέτες για σχετικά θέματα και τη διάδοση αυτών,
γ)
δαπάνες που σχετίζονται με την παροχή πληροφοριών και δράσεις επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης επικοινωνιακών στρατηγικών και εταιρικής επικοινωνίας των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης.
3. Τα μέτρα στήριξης δύνανται να χρηματοδοτούνται εκτός του πεδίου των εγγράφων ενδεικτικού προγραμματισμού. Εφόσον συντρέχει περίπτωση, η Επιτροπή υιοθετεί τα μέτρα στήριξης σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3.
Η διαδικασία εξέτασης δεν εφαρμόζεται στην υιοθέτηση μέτρων στήριξης για τα οποία η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια EUR.
Τα μέτρα στήριξης για τα οποία η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια EUR κοινοποιούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη μέσω της αρμόδιας επιτροπής που αναφέρεται στο άρθρο 16 εντός μηνός από την υιοθέτησή τους.
ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ
Άρθρο 4
Γενικές διατάξεις χρηματοδότησης
1. Η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δύναται να παρέχεται μέσω των μορφών χρηματοδότησης που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και ειδικότερα:
α)
επιχορηγήσεις,
β)
δημόσιες συμβάσεις για υπηρεσίες, προμήθειες ή εργασίες,
γ)
γενική ή τομεακή δημοσιονομική στήριξη,
δ)
συνεισφορές στα καταπιστευματικά ταμεία που συστήνει η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 187 του κανονισμού (EΕ, Eυρατόμ) αριθ. 966/2012,
ε)
χρηματοοικονομικοί μηχανισμοί όπως δάνεια, εγγυήσεις, μετοχικό ή οιονεί μετοχικό κεφάλαιο, επενδύσεις ή συμμετοχές και μέσα καταμερισμού των κινδύνων, ει δυνατόν υπό την καθοδήγηση της ΕΤΕπ σύμφωνα με την εξωτερική της εντολή δυνάμει της απόφασης αριθ. 1080/2011/ΕΕ, πολυμερούς ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, ή διμερούς ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, όπως οι διμερείς αναπτυξιακές τράπεζες, ενδεχομένως συνδυασμένα με πρόσθετες επιχορηγήσεις από άλλες πηγές.
2. Η γενική ή τομεακή δημοσιονομική στήριξη όπως αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχείο γ) βασίζεται στην αμοιβαία ευθύνη και την κοινή δέσμευση σε καθολικές αξίες και αποσκοπεί στην ενίσχυση συμβατικών εταιρικών σχέσεων μεταξύ της Ένωσης και χωρών εταίρων, προκειμένου να προαχθούν η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου, να στηριχθεί η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη και να εξαλειφθεί η φτώχεια.
Όλες οι αποφάσεις για την παροχή γενικής ή τομεακής δημοσιονομικής στήριξης βασίζονται στις πολιτικές για τη δημοσιονομική στήριξη που έχουν συμφωνηθεί από την Ένωση, σε σαφή δέσμη κριτηρίων επιλεξιμότητας και σε προσεκτική εκτίμηση των κινδύνων και των οφελών.
Ένας από τους κύριους καθοριστικούς παράγοντες για την εν λόγω απόφαση είναι η αξιολόγηση της δέσμευσης, των επιδόσεων και της προόδου των χωρών εταίρων όσον αφορά τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου. Η γενική ή τομεακή δημοσιονομική στήριξη διαφοροποιείται κατά τρόπον ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στο πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο της εκάστοτε χώρας εταίρου, λαμβανομένων υπόψη καταστάσεων αστάθειας.
Όταν παρέχει τη γενική ή τομεακή δημοσιονομική στήριξη σύμφωνα με το άρθρο 186 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, η Επιτροπή προσδιορίζει σαφώς και παρακολουθεί τις προϋποθέσεις για την παροχή βοήθειας και στηρίζει την ανάπτυξη ικανοτήτων κοινοβουλευτικού και λογιστικού ελέγχου και αυξάνει τη διαφάνεια και την πρόσβαση του κοινού στις πληροφορίες. Η εκταμίευση της γενικής ή τομεακής δημοσιονομικής στήριξης εξαρτάται από την ικανοποιητική πρόοδο που σημειώνεται ως προς την επίτευξη των στόχων που έχουν συμφωνηθεί με τη χώρα εταίρο.
3. Κάθε οντότητα στην οποία ανατίθεται η εφαρμογή των χρηματοοικονομικών μηχανισμών όπως αναφέρονται στην παράγραφο 1 στοιχείο ε) πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και συμμορφώνεται προς τους στόχους, τα πρότυπα και τις πολιτικές της Ένωσης, καθώς και τις βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τη χρήση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα κονδύλια της Ένωσης.
Οι εν λόγω χρηματοοικονομικοί μηχανισμοί μπορούν να ομαδοποιούνται σε διευκολύνσεις για σκοπούς εφαρμογής και υποβολής εκθέσεων.
Η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης δύναται επίσης να παρέχεται, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, μέσω συνεισφορών σε διεθνή, περιφερειακά ή εθνικά ταμεία, όπως αυτά που συστήνουν ή διαχειρίζονται η ΕΤΕπ, τα κράτη μέλη ή χώρες εταίροι και περιφέρειες ή διεθνείς οργανισμοί, με σκοπό την προσέλκυση κοινής χρηματοδότησης από ορισμένους χορηγούς, ή σε ταμεία που συστήνουν ένας ή περισσότεροι χορηγοί με σκοπό την κοινή υλοποίηση σχεδίων.
4. Η αμοιβαία πρόσβαση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της Ένωσης σε χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς που συστήνουν άλλοι οργανισμοί προωθείται, όπως αρμόζει.
5. Όταν παρέχει χρηματοδοτική ενωσιακή βοήθεια κατά τα αναφερόμενα στην παράγραφο 1, η Επιτροπή, εάν ενδείκνυται, λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει την προβολή της χρηματοδοτικής στήριξης της Ένωσης. Σε αυτά περιλαμβάνονται μέτρα που επιβάλλουν απαιτήσεις προβολής σε δικαιούχους κονδυλίων της Ένωσης, εκτός δεόντως αιτιολογημένων περιπτώσεων. Η Επιτροπή έχει την ευθύνη παρακολούθησης της συμμόρφωσης των δικαιούχων προς τις εν λόγω απαιτήσεις.
6. Όλα τα έσοδα που προέρχονται από ένα χρηματοοικονομικό μηχανισμό διατίθενται στον αντίστοιχο Μηχανισμό ως εσωτερικά έσοδα για ειδικό προορισμό. Ανά πενταετία η Επιτροπή εξετάζει τη συμβολή των υφιστάμενων χρηματοοικονομικών μηχανισμών στην επίτευξη των στόχων της Ένωσης καθώς και την αποτελεσματικότητά τους.
7. Η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης εκτελείται από την Επιτροπή, όπως προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, άμεσα από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, τις αντιπροσωπείες της Ένωσης και τους εκτελεστικούς οργανισμούς, με επιμερισμένη διαχείριση με τα κράτη μέλη, ή έμμεσα μέσω της ανάθεσης καθηκόντων εκτέλεσης του προϋπολογισμού στις οντότητες που αναφέρονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012. Οι εν λόγω οντότητες διασφαλίζουν τη συνοχή με την εξωτερική πολιτική της Ένωσης και μπορούν να αναθέτουν καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε άλλες οντότητες υπό όρους ισοδύναμους με τους ισχύοντες για την Επιτροπή.
Τηρούν ετησίως την υποχρέωσή τους δυνάμει του άρθρου 60 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012. Η ελεγκτική γνώμη, εφόσον απαιτείται, υποβάλλεται εντός μηνός από την υποβολή της έκθεσης και της διαχειριστικής δήλωσης και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στη δήλωση αξιοπιστίας της Επιτροπής.
Οι διεθνείς οργανισμοί που αναφέρονται στο άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σημείο ii) του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και οι οργανισμοί των κρατών μελών που αναφέρονται στο άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σημεία v) και vi) του εν λόγω κανονισμού στους οποίους αναθέτει καθήκοντα η Επιτροπή δύνανται επίσης να αναθέτουν καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς που διαθέτουν την κατάλληλη λειτουργική και χρηματοοικονομική ικανότητα, υπό όρους ισοδύναμους με τους ισχύοντες για την Επιτροπή.
Οι οντότητες που πληρούν τα κριτήρια του άρθρου 60 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 θεωρείται ότι πληρούν τα κριτήρια επιλογής που αναφέρονται στο άρθρο 139 του εν λόγω κανονισμού.
8. Οι μορφές χρηματοδότησης που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου και στο άρθρο 6 παράγραφος 1 και οι μέθοδοι εφαρμογής που αναφέρονται στην παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου, επιλέγονται βάσει της ικανότητάς τους για επίτευξη των ειδικών στόχων των δράσεων και για επίτευξη αποτελεσμάτων, λαμβανομένων υπόψη, ειδικότερα, του κόστους των ελέγχων, του διοικητικού φόρτου και του αναμενόμενου κινδύνου μη συμμόρφωσης. Όσον αφορά τις επιχορηγήσεις, συνυπολογίζεται η χρήση κατ' αποκοπήν ποσών, ενιαίων ποσοστών και κλιμάκων κόστους ανά μονάδα.
9. Οι δράσεις που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των Μηχανισμών δύνανται να υλοποιηθούν με παράλληλη ή από κοινού συγχρηματοδότηση.
Στην περίπτωση παράλληλης συγχρηματοδότησης, μια δράση υποδιαιρείται σε αριθμό σαφώς αναγνωρίσιμων στοιχείων, καθένα από τα οποία χρηματοδοτείται από τους διάφορους εταίρους που εξασφαλίζουν συγχρηματοδότηση κατά τρόπο ώστε να μπορεί να προσδιορίζεται πάντα ο τελικός προορισμός της χρηματοδότησης.
Στην περίπτωση από κοινού συγχρηματοδότησης, το συνολικό κόστος μιας δράσης κατανέμεται μεταξύ των εταίρων που εξασφαλίζουν τη συγχρηματοδότηση και οι πόροι συγκεντρώνονται κατά τρόπο που δεν επιτρέπει πλέον τον προσδιορισμό της πηγής χρηματοδότησης για μια δεδομένη δραστηριότητα που πραγματοποιείται ως μέρος της δράσης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εκ των υστέρων δημοσίευση πληροφοριών σχετικά με επιχορηγήσεις και δημόσιες συμβάσεις, όπως προβλέπεται στο άρθρο 35 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, συμμορφώνεται προς τυχόν κανόνες που διέπουν την επιφορτισμένη οντότητα.
10. Σε περίπτωση προσφυγής σε έναν τύπο χρηματοδότησης από τους αναφερόμενους στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου ή στο άρθρο 6 παράγραφος 1, η συνεργασία μεταξύ της Ένωσης και των εταίρων της μπορεί να συνίσταται, μεταξύ άλλων, στα εξής:
α)
τριγωνική διευθέτηση κατά την οποία η Ένωση συντονίζει με τρίτες χώρες τη βοήθειά της προς μια χώρα εταίρο ή περιφέρεια,
β)
μέτρα διοικητικής συνεργασίας, όπως σύνδεση μεταξύ δημόσιων φορέων, τοπικών αρχών, εθνικών δημόσιων φορέων ή οντοτήτων ιδιωτικού δικαίου, που τους έχουν ανατεθεί καθήκοντα δημόσιας υπηρεσίας ενός κράτους μέλους και μιας χώρας εταίρου ή περιφέρειας, καθώς και μέτρα συνεργασίας όπου μετέχουν εμπειρογνώμονες του δημόσιου τομέα οι οποίοι έχουν αποσταλεί από τα κράτη μέλη και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές τους,
γ)
συνεισφορά στις δαπάνες που απαιτούνται για τη σύσταση και διαχείριση μιας σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα,
δ)
προγράμματα στήριξης τομεακών πολιτικών μέσω των οποίων η Ένωση παρέχει στήριξη στο τομεακό πρόγραμμα μιας χώρας εταίρου,
ε)
στην περίπτωση του ΕΜΓ και του ΜΠΒ ΙΙ, συνεισφορές στο κόστος συμμετοχής των χωρών σε προγράμματα και οργανισμούς της Ένωσης,
στ)
επιδοτήσεις επιτοκίου,
ζ)
χρηματοδότηση μέσω επιχορηγήσεων σε οργανισμούς της Ένωσης.
11. Όταν συνεργάζεται με ενδιαφερόμενους φορείς δικαιούχων χωρών, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητές τους, συμπεριλαμβανομένων των αναγκών και του γενικού πλαισίου, όταν καθορίζει τους τρόπους χρηματοδότησης, το είδος της συνεισφοράς, τις ρυθμίσεις ανάθεσης και τις διοικητικές διατάξεις για τη διαχείριση επιχορηγήσεων, με σκοπό να προσεγγίζει και να ανταποκρίνεται με τον καλύτερο τρόπο στο ευρύτερο δυνατό φάσμα αυτών των ενδιαφερομένων φορέων. Ενθαρρύνονται οι ειδικές ρυθμίσεις σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, όπως συμφωνίες εταιρικής σχέσης, εξουσιοδοτήσεις επιχορηγήσεων με παραχώρηση, άμεση ανάθεση ή προσκλήσεις υποβολής προτάσεων με περιορισμένη επιλεξιμότητα ή κατ' αποκοπήν ποσά.
12. Η Ένωση, όταν υλοποιεί την παροχή στήριξης στη μετάβαση και μεταρρύθμιση σε χώρες εταίρους, αντλεί, εφόσον ενδείκνυται, από τις εμπειρίες των κρατών μελών και τα διδάγματα και τα χρησιμοποιεί από κοινού.
Άρθρο 5
Φόροι, δασμοί και επιβαρύνσεις
Η βοήθεια της Ένωσης δεν δημιουργεί ούτε ενεργοποιεί την είσπραξη ειδικών φόρων, δασμών ή επιβαρύνσεων.
Εφόσον συντρέχει περίπτωση, διεξάγεται διαπραγμάτευση με τρίτες χώρες ως προς τις κατάλληλες διατάξεις προκειμένου να εξαιρεθούν οι δράσεις εφαρμογής της χρηματοδοτικής βοήθειας της Ένωσης από τους φόρους, τους δασμούς και άλλες φορολογικές επιβαρύνσεις. Διαφορετικά, αυτοί οι φόροι, οι δασμοί και οι επιβαρύνσεις έχουν επιλέξιμο χαρακτήρα βάσει των όρων του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.
Άρθρο 6
Ειδικές διατάξεις χρηματοδότησης
1. Εκτός των μορφών χρηματοδότησης που αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 του παρόντος κανονισμού, η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης βάσει των ακόλουθων Μηχανισμών δύναται να παρέχεται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και τις ακόλουθες μορφές χρηματοδότησης:
α)
στο πλαίσιο του ΜΑΣ και του ΕΜΓ, ελάφρυνση του χρέους, στο πλαίσιο διεθνώς συμφωνημένων προγραμμάτων ελάφρυνσης του χρέους,
β)
στο πλαίσιο του ΜΑΣ και του Μηχανισμού συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, τομεακά και γενικά προγράμματα στήριξης των εισαγωγών, τα οποία μπορούν να λάβουν τη μορφή:
i)
τομεακών προγραμμάτων εισαγωγών σε είδος,
ii)
τομεακών προγραμμάτων εισαγωγών προς προσπορισμό συναλλάγματος για τη χρηματοδότηση των εισαγωγών για τον εν λόγω τομέα, ή
iii)
γενικών προγραμμάτων εισαγωγών προς προσπορισμό συναλλάγματος για τη χρηματοδότηση των γενικών εισαγωγών που αφορούν ευρύ φάσμα προϊόντων,
γ)
στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ, με άμεση ανάθεση:
i)
επιχορηγήσεων μικρής αξίας σε υπερασπιστές των δικαιωμάτων του ανθρώπου για τη χρηματοδότηση επειγουσών δράσεων προστασίας, ενδεχομένως χωρίς να απαιτείται συγχρηματοδότηση,
ii)
επιχορηγήσεων, ενδεχομένως χωρίς να απαιτείται συγχρηματοδότηση, για τη χρηματοδότηση δράσεων στις πλέον δύσκολες συνθήκες ή σε καταστάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 235/2014, όπου η δημοσίευση μιας πρόσκλησης υποβολής προτάσεων δεν θα ήταν ενδεδειγμένη. Οι επιχορηγήσεις αυτές δεν υπερβαίνουν το 1 000 000 EUR και έχουν διάρκεια έως 18 μήνες, η οποία δύναται να παραταθεί κατά 12 μήνες σε περίπτωση αντικειμενικών και απρόβλεπτων εμποδίων κατά την εφαρμογή τους,
iii)
επιχορηγήσεων προς την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, καθώς και προς το Ευρωπαϊκό Διαπανεπιστημιακό Κέντρο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό, παρέχοντας ένα ευρωπαϊκό μεταπτυχιακό δίπλωμα στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του εκδημοκρατισμού και ένα πρόγραμμα υποτροφιών ΕΕ-ΗΝ και στο συνδεδεμένο με αυτό δίκτυο πανεπιστημίων που απονέμουν μεταπτυχιακά διπλώματα σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, περιλαμβανομένων των υποτροφιών για σπουδαστές και για υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τρίτες χώρες.
2. Στο πλαίσιο του ΕΜΓ και του ΜΠΒ ΙΙ, τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας υλοποιούνται, ειδικότερα, με επιμερισμένη διαχείριση με τα κράτη μέλη ή με έμμεση διαχείριση με τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς. Οι λεπτομερείς κανόνες καθορίζονται σε εκτελεστικές πράξεις που θεσπίζονται βάσει του κανονισμού (EΕ) αριθ. 232/2014 και του κανονισμού (EΕ) αριθ. 231/2014.
3. Η Επιτροπή μπορεί να υιοθετεί πολυετή προγράμματα δράσης:
α)
για περίοδο έως και τριών ετών όταν πρόκειται για επαναλαμβανόμενες δράσεις,
β)
για περίοδο έως και επτά ετών στο πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ.
Όταν αναλαμβάνονται πολυετείς δεσμεύσεις, προβλέπονται διατάξεις που ορίζουν ότι, για τα έτη πέραν του αρχικού έτους ανάληψης υποχρεώσεων, οι δεσμεύσεις είναι ενδεικτικές και εξαρτώνται από τους μελλοντικούς ετήσιους προϋπολογισμούς της Ένωσης.
4. Για δράσεις στο πλαίσιο του ΕΜΓ και του ΜΠΒ ΙΙ οι οποίες εκτείνονται πέραν του ενός έτους, οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις δύνανται να κατανέμονται σε πολλά έτη σε ετήσιες δόσεις.
Στις περιπτώσεις αυτές, εάν δεν προβλέπεται διαφορετικά από τους εφαρμοστέους κανόνες, η Επιτροπή αποδεσμεύει αυτομάτως κάθε τμήμα των αναλήψεων υποχρεώσεων του προϋπολογισμού για πρόγραμμα το οποίο, έως τις 31 Δεκεμβρίου του πέμπτου έτους μετά το έτος της ανάληψης υποχρεώσεων του προϋπολογισμού, δεν χρησιμοποιήθηκε για την καταβολή των πληρωμών προχρηματοδότησης ή των ενδιάμεσων πληρωμών ή για το οποίο η επιφορτισμένη οντότητα δεν υπέβαλε καμία πιστοποιημένη δήλωση δαπανών ή αίτηση πληρωμής.
5. Οι κανόνες για τη διασυνοριακή συνεργασία στο πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ η οποία πραγματοποιείται με επιμερισμένη διαχείριση με τα κράτη μέλη είναι σύμφωνοι με τους κανόνες του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (17) και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (18).
Άρθρο 7
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
1. Η Επιτροπή λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίζει ότι, κατά την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης προστατεύονται με προληπτικά μέτρα κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας, με τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και, σε περίπτωση που εντοπίζονται παρατυπίες, με την ανάκτηση, εάν είναι σκόπιμο, την επιστροφή των ποσών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως και, ανάλογα με την περίπτωση, με αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές διοικητικές και οικονομικές κυρώσεις.
2. Η Επιτροπή ή οι εκπρόσωποί της, καθώς και το Ελεγκτικό Συνέδριο, έχουν την εξουσία να διενεργούν ελέγχους ή, στην περίπτωση διεθνών οργανισμών, την εξουσία να διενεργούν επαλήθευση σύμφωνα με συμφωνίες που έχουν συνάψει με αυτούς, βάσει εγγράφων αλλά και επιτόπου, σε όλους τους δικαιούχους επιχορηγήσεων, τους αναδόχους και τους υπεργολάβους που έχουν λάβει ενωσιακά κονδύλια δυνάμει του παρόντος κανονισμού.
3. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) δύναται να διεξάγει έρευνες, συμπεριλαμβανομένων επιτόπιων ελέγχων και επιθεωρήσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις και διαδικασίες που θεσπίστηκαν με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (19) και τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου (20), με σκοπό τη διαπίστωση της ύπαρξης απάτης, διαφθοράς ή άλλης παράνομης δραστηριότητας που επηρεάζει τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης σε σχέση με συμφωνία ή απόφαση επιχορήγησης ή σύμβαση χρηματοδοτούμενη δυνάμει του παρόντος κανονισμού.
4. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1, 2 και 3, οι συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και με διεθνείς οργανισμούς, οι συμβάσεις, οι συμφωνίες και αποφάσεις επιχορήγησης, που προκύπτουν από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού περιέχουν διατάξεις που αναθέτουν ρητώς στην Επιτροπή, το Ελεγκτικό Συνέδριο και την OLAF την εξουσία διενέργειας αυτών των λογιστικών ελέγχων, των επιτόπιων ελέγχων και των επιθεωρήσεων, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους.
ΤΙΤΛΟΣ III
ΚΑΝΟΝΕΣ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ, ΤΙΣ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΝΑΘΕΣΗΣ
Άρθρο 8
Κοινοί κανόνες
1. Η συμμετοχή στην ανάθεση δημόσιων συμβάσεων και σε επιχορηγήσεις και άλλες διαδικασίες ανάθεσης για δράσεις που χρηματοδοτούνται βάσει του παρόντος κανονισμού προς όφελος τρίτων χωρών είναι ανοικτή σε όλα τα φυσικά πρόσωπα που είναι υπήκοοι επιλέξιμης χώρας και τα νομικά πρόσωπα που έχουν την έδρα τους σε αυτήν, όπως ορίζεται για τον εφαρμοστέο Μηχανισμό στα πλαίσια του παρόντος τίτλου, καθώς και σε διεθνείς οργανισμούς.
Στα νομικά πρόσωπα μπορεί να περιλαμβάνονται οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, μη κυβερνητικές μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και ανεξάρτητα πολιτικά ιδρύματα, οργανώσεις που εκπροσωπούν τοπικές κοινότητες και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, ιδρύματα και οργανώσεις του ιδιωτικού τομέα και δίκτυα αυτών σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.
2. Στην περίπτωση δράσεων που συγχρηματοδοτούνται από κοινού με εταίρο ή άλλο δωρητή ή υλοποιούνται μέσω κράτους μέλους με επιμερισμένη διαχείριση, ή μέσω καταπιστευματικού ταμείου το οποίο έχει συστήσει η ΕΕ, οι χώρες που είναι επιλέξιμες βάσει των κανόνων αυτού του εταίρου, άλλου δωρητή ή κράτους μέλους ή που καθορίζονται στην ιδρυτική πράξη του καταπιστευματικού ταμείουτης Ένωσης είναι επίσης επιλέξιμες.
Στην περίπτωση δράσεων που υλοποιούνται μέσω ενός εκ των επιφορτισμένων οργάνων με έμμεση διαχείριση εντός κατηγορίας που αναφέρεται στο άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σημεία ii) έως viii) του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, είναι επίσης επιλέξιμες οι χώρες που είναι επιλέξιμες βάσει των κανόνων του οικείου οργάνου.
3. Στην περίπτωση δράσεων που χρηματοδοτούνται από έναν από τους Μηχανισμούς και, επιπροσθέτως, από άλλο μηχανισμό εξωτερικής δράσης της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης, οι χώρες που προσδιορίζονται βάσει ενός από τους μηχανισμούς αυτούς θεωρούνται επιλέξιμες για το σκοπό των δράσεων αυτών.
Στην περίπτωση δράσεων παγκόσμιου, περιφερειακού ή διασυνοριακού χαρακτήρα που χρηματοδοτούνται από έναν από τους Μηχανισμούς, οι χώρες, τα εδάφη και οι περιφέρειες που καλύπτονται από τη δράση μπορούν να θεωρούνται επιλέξιμες για το σκοπό της εκάστοτε δράσης.
4. Όλες οι προμήθειες και τα αγαθά που αγοράζονται βάσει δημόσιας σύμβασης, ή σύμφωνα με συμφωνία επιχορήγησης, με χρηματοδότηση στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, προέρχονται από επιλέξιμη χώρα. Εντούτοις, δύνανται να προέρχονται από οποιαδήποτε χώρα όταν το ποσό των προμηθειών που πρέπει να αγοραστούν είναι μικρότερο από το κατώτατο όριο για τη χρήση της διαδικασίας με διαπραγμάτευση ανταγωνιστικού χαρακτήρα. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ο όρος «καταγωγή» ορίζεται στα άρθρα 23 και 24 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του Συμβουλίου (21) και σε άλλες νομοθετικές πράξεις της Ένωσης που διέπουν τη μη προτιμησιακή καταγωγή.
5. Οι κανόνες του τίτλου αυτού δεν ισχύουν και δεν δημιουργούν περιορισμούς ως προς την ιθαγένεια για φυσικά πρόσωπα που απασχολούνται ή έχουν συνάψει νόμιμη σύμβαση με επιλέξιμο ανάδοχο, ή εφόσον συντρέχει περίπτωση, υπεργολάβο.
6. Για να ενισχυθούν οι τοπικές ικανότητες, αγορές και αγοραστικές δραστηριότητες, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε τοπικούς και περιφερειακούς αναδόχους όταν από το κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 προβλέπεται η ανάθεση βάσει μιας μόνο προσφοράς. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, η συμμετοχή τοπικών και περιφερειακών αναδόχων προωθείται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του εν λόγω κανονισμού.
7. Η επιλεξιμότητα, όπως καθορίζεται στον παρόντα τίτλο, μπορεί να περιορίζεται ως προς την ιθαγένεια, τον τόπο εγκατάστασης ή τη φύση των αιτούντων, όπου απαιτούνται τέτοιοι περιορισμοί από τη συγκεκριμένη φύση και τους στόχους της δράσης και, εφόσον είναι αναγκαίοι για την αποτελεσματική εφαρμογή της. Οι περιορισμοί αυτοί δύνανται να ισχύουν ειδικότερα όσον αφορά τη συμμετοχή σε διαδικασίες ανάθεσης στην περίπτωση δράσεων διασυνοριακής συνεργασίας.
8. Τα φυσικά και νομικά πρόσωπα στα οποία έχουν ανατεθεί συμβάσεις τηρούν την εφαρμοστέα νομοθεσία στον τομέα του περιβάλλοντος, περιλαμβανομένων των πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών, καθώς και των διεθνώς συμφωνηθέντων θεμελιωδών κανόνων εργασίας (22).
Άρθρο 9
Επιλεξιμότητα στο πλαίσιο του ΜΑΣ, του ΕΜΓ και του Μέσου Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες
1. Είναι επιλέξιμοι για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του ΜΑΣ, του ΕΜΓ και του Μέσου Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες υποβάλλοντες προσφορά, αιτούντες και υποψήφιοι από τις ακόλουθες χώρες:
α)
κράτη μέλη, δικαιούχους που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 231/2014 και τα συμβαλλόμενα μέρη στη Συμφωνία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου,
β)
όσον αφορά τον ΕΜΓ, χώρες εταίρους που καλύπτονται από τον ΕΜΓ και τη Ρωσική Ομοσπονδία, όταν η σχετική διαδικασία πραγματοποιείται στο πλαίσιο των προγραμμάτων που αφορούν πολλά κράτη και των διασυνοριακών προγραμμάτων συνεργασίας στα οποία συμμετέχουν,
γ)
αναπτυσσόμενες χώρες και εδάφη, όπως περιλαμβάνονται στον κατάλογο δικαιούχων ΔΑΒ που δημοσιεύεται από την ΟΟΣΑ-ΕΑΒ («κατάλογος δικαιούχων ΔΑΒ»), οι οποίες δεν είναι μέλη της ομάδας G-20, καθώς και υπερπόντιες χώρες και εδάφη που καλύπτονται από την απόφαση 2001/822/ΕΚ του Συμβουλίου (23),
δ)
αναπτυσσόμενες χώρες, όπως περιλαμβάνονται στον κατάλογο δικαιούχων ΔΑΒ, οι οποίες είναι μέλη της ομάδας των G-20, καθώς και άλλες χώρες και εδάφη, όταν είναι δικαιούχοι της δράσης που χρηματοδοτείται από την Ένωση βάσει των Μηχανισμών που καλύπτονται από το παρόν άρθρο,
ε)
χώρες για τις οποίες καθιερώνεται από την Επιτροπή αμοιβαία πρόσβαση στην εξωτερική βοήθεια. Η αμοιβαία πρόσβαση μπορεί να χορηγηθεί, για περιορισμένη περίοδο τουλάχιστον ενός έτους, όταν η χώρα παρέχει επιλεξιμότητα με ίσους όρους σε οντότητες από την Ένωση και από χώρες επιλέξιμες στο πλαίσιο των Μηχανισμών που καλύπτονται από το παρόν άρθρο. Η Επιτροπή αποφασίζει σχετικά με την αμοιβαία πρόσβαση και τη διάρκειά της σύμφωνα με τη συμβουλευτική διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 2 και κατόπιν διαβούλευσης με τη δικαιούχο χώρα ή τις εν λόγω χώρες, και
στ)
κράτη μέλη του ΟΟΣΑ, στην περίπτωση συμβάσεων που υλοποιούνται σε λιγότερο ανεπτυγμένη χώρα ή σε φτωχή υπερχρεωμένη χώρα, η οποία περιλαμβάνεται στον κατάλογο δικαιούχων ΔΑΒ.
2. Υποβάλλοντες προσφορά, αιτούντες και υποψήφιοι από μη επιλέξιμες χώρες ή προμήθειες μη επιλέξιμης καταγωγής δύνανται να γίνονται αποδεκτοί ως επιλέξιμοι από την Επιτροπή στις εξής περιπτώσεις:
α)
χώρες με παραδοσιακούς οικονομικούς, εμπορικούς ή γεωγραφικούς δεσμούς με γειτονικές χώρες δικαιούχους ή
β)
επείγουσα ανάγκη ή μη διαθεσιμότητα προϊόντων και υπηρεσιών στις αγορές των εν λόγω χωρών ή σε άλλες δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις όπου η εφαρμογή των κανόνων επιλεξιμότητας θα καθιστούσε την πραγματοποίηση ενός σχεδίου, προγράμματος ή δράσης αδύνατη ή εξαιρετικά δύσκολη.
3. Όσον αφορά δράσεις που υλοποιούνται με επιμερισμένη διαχείριση, το κράτος μέλος στο οποίο έχει αναθέσει η Επιτροπή εκτελεστικά καθήκοντα έχει το δικαίωμα να αποδέχεται ως επιλέξιμους, εκ μέρους της Επιτροπής, τους υποβάλλοντες προσφορές, τους αιτούντες και τους υποψήφιους από μη επιλέξιμες χώρες κατά τα αναφερόμενα στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου, ή αγαθά μη επιλέξιμης καταγωγής κατά τα αναφερόμενα στο άρθρο 8 παράγραφος 4.
Άρθρο 10
Επιλεξιμότητα στο πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ
1. Είναι επιλέξιμοι για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του MΠΒ ΙΙ υποβάλλοντες προσφορά, αιτούντες και υποψήφιοι από τις ακόλουθες χώρες:
α)
κράτη μέλη, δικαιούχους που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 231/2014, τα συμβαλλόμενα μέρη της Συμφωνίας του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και χώρες εταίρους που καλύπτονται από τον ΕΜΓ και
β)
χώρες για τις οποίες καθιερώνεται από την Επιτροπή αμοιβαία πρόσβαση στην εξωτερική βοήθεια βάσει των όρων του άρθρου 9 παράγραφος 1 στοιχείο ε).
2. Υποβάλλοντες προσφορά, αιτούντες και υποψήφιοι από μη επιλέξιμες χώρες ή αγαθά μη επιλέξιμης καταγωγής δύνανται να γίνονται αποδεκτοί ως επιλέξιμοι από την Επιτροπή σε περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης ή μη διαθεσιμότητας προϊόντων και υπηρεσιών στις αγορές των εν λόγω χωρών ή άλλες δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις όπου η εφαρμογή των κανόνων επιλεξιμότητας θα καθιστούσε την πραγματοποίηση ενός σχεδίου, προγράμματος ή δράσης αδύνατη ή εξαιρετικά δύσκολη.
3. Όσον αφορά δράσεις που υλοποιούνται με επιμερισμένη διαχείριση, το κράτος μέλος στο οποίο έχει αναθέσει η Επιτροπή εκτελεστικά καθήκοντα έχει το δικαίωμα να αποδέχεται ως επιλέξιμους, εκ μέρους της Επιτροπής, τους υποβάλλοντες προσφορές, τους αιτούντες και τους υποψήφιους από μη επιλέξιμες χώρες κατά τα αναφερόμενα στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου, ή αγαθά μη επιλέξιμης καταγωγής κατά τα αναφερόμενα στο άρθρο 8 παράγραφος 4.
Άρθρο 11
Επιλεξιμότητα στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ και του Μηχανισμού συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη
1. Με την επιφύλαξη των περιορισμών που είναι εγγενείς προς τον χαρακτήρα και τους στόχους της δράσης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 8 παράγραφος 7, η συμμετοχή στην ανάθεση δημοσίων συμβάσεων ή επιχορηγήσεων καθώς και η πρόσληψη εμπειρογνωμόνων είναι ανοικτές χωρίς περιορισμούς στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ και του Μηχανισμού συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη.
2. Στο πλαίσιο του ΕΜΔΔΑ, είναι επιλέξιμα για χρηματοδότηση σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφοι 1, 2 και 3 και το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) τα ακόλουθα όργανα και φορείς:
α)
οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ άλλων μη κυβερνητικές μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και ανεξάρτητα πολιτικά ιδρύματα, οργανώσεις που εκπροσωπούν τοπικές κοινότητες και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, ιδρύματα και οργανώσεις του ιδιωτικού τομέα και δίκτυα αυτών σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο,
β)
μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, ιδρύματα και οργανώσεις του δημόσιου τομέα και δίκτυα αυτών σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο,
γ)
εθνικά, περιφερειακά και διεθνή κοινοβουλευτικά σώματα, όταν αυτό είναι απαραίτητο για την επίτευξη των στόχων του ΕΜΔΔΑ και το προτεινόμενο μέτρο δεν δύναται να χρηματοδοτηθεί στο πλαίσιο άλλου Μηχανισμού,
δ)
διεθνείς και περιφερειακές διακυβερνητικές οργανώσεις,
ε)
φυσικά πρόσωπα, οντότητες χωρίς νομική προσωπικότητα και, σε εξαιρετικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, άλλα όργανα ή φορείς που δεν προσδιορίζονται στην παρούσα παράγραφο, όταν αυτό είναι απαραίτητο για την επίτευξη των στόχων του ΕΜΔΔΑ.
Άρθρο 12
Παρακολούθηση και αξιολόγηση δράσεων
1. Η Επιτροπή παρακολουθεί τακτικά τις δράσεις της και εξετάζει την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την επίτευξη των αναμενόμενων αποτελεσμάτων, καλύπτοντας τις αποδόσεις και τα αποτελέσματα. Η Επιτροπή διενεργεί επίσης αξιολόγηση του αντικτύπου και της αποτελεσματικότητας των τομεακών πολιτικών και δράσεών της και της αποτελεσματικότητας του προγραμματισμού, εφόσον συντρέχει περίπτωση μέσω ανεξάρτητων εξωτερικών αξιολογήσεων. Οι προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου για τη διενέργεια ανεξάρτητων εξωτερικών αξιολογήσεων λαμβάνονται δεόντως υπόψη. Οι αξιολογήσεις πρέπει να βασίζονται στις αρχές ορθής πρακτικής της ΟΟΣΑ-ΕΑΒ, προκειμένου να ελέγχεται η επίτευξη των συγκεκριμένων στόχων, λαμβανομένης υπόψη της ισότητας των φύλων εάν είναι σκόπιμο, και να διατυπώνονται συστάσεις με στόχο τη βελτίωση των μελλοντικών ενεργειών. Οι αξιολογήσεις αυτές διεξάγονται βάσει προκαθορισμένων, σαφών, διαφανών και, εάν χρειάζεται, ειδικών ανά χώρα και μετρήσιμων δεικτών.
2. Η Επιτροπή αποστέλλει τις εκθέσεις αξιολόγησής της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη μέσω της αρμόδιας επιτροπής που αναφέρεται στο άρθρο 16. Κατόπιν αιτήματος των κρατών μελών μπορούν να συζητηθούν συγκεκριμένες αξιολογήσεις στην εν λόγω επιτροπή. Τα αποτελέσματα ανατροφοδοτούν τον σχεδιασμό προγραμμάτων και τη διάθεση πόρων.
3. Η Επιτροπή μεριμνά, σε κατάλληλο βαθμό, ώστε να συμμετέχουν όλα τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη στη φάση της αξιολόγησης της βοήθειας που παρέχει η Ένωση δυνάμει του παρόντος κανονισμού και δύναται, εάν είναι σκόπιμο, να επιδιώκει τη διενέργεια κοινών αξιολογήσεων με τα κράτη μέλη και τους αναπτυξιακούς εταίρους.
4. Η αναφερόμενη στο άρθρο 13 έκθεση αποτυπώνει τα κύρια διδάγματα και τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις των αξιολογήσεων που διενεργήθηκαν τα προηγούμενα έτη.
ΤΙΤΛΟΣ IV
ΛΟΙΠΕΣ ΚΟΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 13
Ετήσια έκθεση
1. Η Επιτροπή εξετάζει την πρόοδο που συντελείται κατά την υλοποίηση των μέτρων της ενωσιακής εξωτερικής χρηματοδοτικής βοήθειας και, αρχής γενομένης από το 2015, υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ετήσια έκθεση σχετικά με την επίτευξη των στόχων καθενός από τους κανονισμούς με τη βοήθεια δεικτών, για τη μέτρηση των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων και της αποτελεσματικότητας του σχετικού Μηχανισμού. Η εν λόγω έκθεση υποβάλλεται επίσης στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών.
2. Η ετήσια έκθεση περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με το προηγούμενο έτος για τα χρηματοδοτούμενα μέτρα, τα αποτελέσματα της παρακολούθησης και της αξιολόγησης, τη συμμετοχή των σχετικών εταίρων και την εκτέλεση των δημοσιονομικών δεσμεύσεων και των πιστώσεων πληρωμών κατανεμημένων ανά χώρα, περιφέρεια και τομέα συνεργασίας. Αξιολογεί τα αποτελέσματα της χρηματοδοτικής βοήθειας της Ένωσης, χρησιμοποιώντας, κατά το δυνατόν, συγκεκριμένους και μετρήσιμους δείκτες του ρόλου της στην επίτευξη των στόχων των Μηχανισμών. Όταν πρόκειται για συνεργασία για την ανάπτυξη, στην έκθεση αξιολογείται επίσης, εάν είναι εφικτό και ενδεδειγμένο, η τήρηση των αρχών της αποτελεσματικότητας της βοήθειας, μεταξύ άλλων για καινοτόμους χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς.
3. Η ετήσια έκθεση που εκπονείται το 2021 περιέχει ενοποιημένες πληροφορίες από τις ετήσιες εκθέσεις για την περίοδο 2014-2020 για κάθε χρηματοδότηση που διέπεται από τον παρόντα κανονισμό, συμπεριλαμβανομένων των εσόδων από εξωτερικές πηγές για ειδικό προορισμό και των συνεισφορών στα καταπιστευματικά ταμεία, με ανάλυση των δαπανών κατά δικαιούχο χώρα, χρήση χρηματοοικονομικών μηχανισμών, αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές.
Άρθρο 14
Δαπάνες της δράσης για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα
Βάσει των εγκεκριμένων εγγράφων του ενδεικτικού προγραμματισμού πραγματοποιείται ετήσια εκτίμηση των συνολικών δαπανών που σχετίζονται με τη δράση για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα. Η χρηματοδότηση που διατίθεται στο πλαίσιο των Μηχανισμών υπόκειται σε σύστημα ετήσιας παρακολούθησης το οποίο βασίζεται στη μεθοδολογία του ΟΟΣΑ («δείκτες του Ρίο»), χωρίς να αποκλείεται η αξιοποίηση ακριβέστερων μεθοδολογιών εφόσον υπάρχουν, εντάσσεται στην υπάρχουσα μεθοδολογία για τη διαχείριση των επιδόσεων των προγραμμάτων της Ένωσης, με σκοπό την ποσοτικοποίηση των δαπανών που σχετίζονται με τη δράση για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα στο επίπεδο των προγραμμάτων δράσης και των μεμονωμένων και ειδικών μέτρων που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 1, και καταγράφεται στις αξιολογήσεις και την ετήσια έκθεση.
Άρθρο 15
Συμμετοχή ενδιαφερόμενων φορέων των δικαιούχων χωρών
Η Επιτροπή, όποτε είναι δυνατόν και ενδεδειγμένο, διασφαλίζει ότι, κατά τη διαδικασία εφαρμογής, ζητείται ή έχει ζητηθεί με προσήκοντα τρόπο η γνώμη των ενδιαφερόμενων φορέων δικαιούχων χωρών, συμπεριλαμβανομένων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και τοπικών αρχών, και ότι αυτοί έχουν εγκαίρως πρόσβαση σε σχετικές πληροφορίες που τους επιτρέπουν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας.
TΙΤΛΟΣ V
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 16
Διαδικασία επιτροπής
1. Η Επιτροπή επικουρείται από τις επιτροπές οι οποίες συστήνονται από τους Μηχανισμούς. Πρόκειται για επιτροπές κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
2. Στις περιπτώσεις που γίνεται μνεία της παρούσας παραγράφου, εφαρμόζεται το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Σε περίπτωση που η γνωμοδότηση της επιτροπής πρέπει να ληφθεί μέσω γραπτής διαδικασίας, η διαδικασία αυτή ολοκληρώνεται χωρίς αποτέλεσμα, όταν, εντός της προθεσμίας έκδοσης της γνωμοδότησης, το αποφασίσει ο πρόεδρος της επιτροπής ή το ζητήσουν τα μέλη της επιτροπής με απλή πλειοψηφία.
3. Στις περιπτώσεις που γίνεται μνεία της παρούσας παραγράφου, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Σε περίπτωση που η γνωμοδότηση της επιτροπής πρέπει να ληφθεί μέσω γραπτής διαδικασίας, η διαδικασία αυτή ολοκληρώνεται χωρίς αποτέλεσμα, όταν, εντός της προθεσμίας έκδοσης της γνωμοδότησης, το αποφασίσει ο πρόεδρος της επιτροπής ή το ζητήσουν τα μέλη της επιτροπής με απλή πλειοψηφία.
4. Στις περιπτώσεις που γίνεται μνεία της παρούσας παραγράφου, εφαρμόζεται το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011, σε συνδυασμό με το άρθρο 5.
Η εγκεκριμένη απόφαση παραμένει σε ισχύ κατά τη διάρκεια του εγκεκριμένου ή τροποποιημένου εγγράφου, προγράμματος δράσης ή μέτρου.
5. Στις διαδικασίες της επιτροπής για θέματα που αφορούν την ΕΤΕπ συμμετέχει παρατηρητής της ΕΤΕπ.
Άρθρο 17
Ενδιάμεση επανεξέταση και αξιολόγηση των Μηχανισμών
1. Το αργότερο ως τις 31 Δεκεμβρίου 2017 υποβάλλεται έκθεση ενδιάμεσης επανεξέτασης από την Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή καθενός από τους Μηχανισμούς και του παρόντος κανονισμού. Καλύπτει την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 ως τις 30 Ιουνίου 2017 και εστιάζει στην επίτευξη των στόχων καθενός από τους Μηχανισμούς με τη βοήθεια δεικτών για τη μέτρηση των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων και της αποτελεσματικότητας των Μηχανισμών.
Ενόψει της επίτευξης των στόχων καθενός από τους Μηχανισμούς, στην εν λόγω έκθεση εξετάζεται, επιπλέον, η προστιθέμενη αξία κάθε Μηχανισμού, το περιθώριο απλούστευσης, η εσωτερική και εξωτερική συνοχή, συμπεριλαμβανομένων της συμπληρωματικότητας και των συνεργειών μεταξύ των Μηχανισμών, η συνεχής συνάφεια όλων των στόχων, και η συνεισφορά των μέτρων σε μια συνεκτική εξωτερική δράση της Ένωσης και, όπου ενδείκνυται, στις προτεραιότητες της Ένωσης για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Η έκθεση λαμβάνει υπόψη τυχόν πορίσματα και συμπεράσματα σχετικά με τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των Μηχανισμών. Περιλαμβάνει επίσης πληροφορίες σχετικά με τη μόχλευση που επιτυγχάνεται από τα ταμεία κάθε χρηματοοικονομικού μηχανισμού.
Η έκθεση πραγματοποιείται με τον συγκεκριμένο σκοπό να βελτιωθεί η υλοποίηση της ενωσιακής βοήθειας. Έχει αντίκτυπο σε αποφάσεις σχετικά με την ανανέωση, την τροποποίηση ή την κατάργηση των μορφών δράσεων που υλοποιούνται στο πλαίσιο των Μηχανισμών.
Η έκθεση επίσης περιέχει ενοποιημένες πληροφορίες από τις σχετικές ετήσιες εκθέσεις για κάθε χρηματοδότηση που διέπεται από τον παρόντα κανονισμό, συμπεριλαμβανομένων των εξωτερικών εσόδων για ειδικό προορισμό και των συνεισφορών στα καταπιστευματικά ταμεία, με ανάλυση των δαπανών κατά δικαιούχο χώρα, χρήση χρηματοοικονομικών μηχανισμών, αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές.
Τελική έκθεση αξιολόγησης για την περίοδο 2014-2020 καταρτίζεται από την Επιτροπή στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επανεξέτασης της επόμενης δημοσιονομικής περιόδου.
2. Η έκθεση ενδιάμεσης επανεξέτασης που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 1 υποβάλλεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και συνοδεύεται, εφόσον ενδείκνυται, από νομοθετικές προτάσεις που εισάγουν τις αναγκαίες τροποποιήσεις στους Μηχανισμούς και στον παρόντα κανονισμό.
3. Οι τιμές των δεικτών την 1η Ιανουαρίου 2014 χρησιμοποιούνται ως βάση για την αξιολόγηση του βαθμού επίτευξης των στόχων.
4. Η Επιτροπή απαιτεί από τις χώρες εταίρους να παρέχουν όλα τα αναγκαία δεδομένα και πληροφορίες, σύμφωνα με τις διεθνείς δεσμεύσεις για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας, για τη διευκόλυνση της παρακολούθησης και της αξιολόγησης των σχετικών μέτρων.
5. Τα πιο μακροπρόθεσμα αποτελέσματα και ο αντίκτυπος και η βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων των Μηχανισμών αξιολογούνται σύμφωνα με τους κανόνες και τις διαδικασίες για την παρακολούθηση, αξιολόγηση και υποβολή εκθέσεων που ισχύουν κατά τη δεδομένη χρονική στιγμή.
Άρθρο 18
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και εφαρμόζεται άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 11 Μαρτίου 2014.