SMĚRNICE EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY 2014/50/EU
ze dne 16. dubna 2014
o minimálních požadavcích na podporu mobility pracovníků mezi členskými státy zlepšením nabývání a zachování doplňkových důchodových práv
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 46 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Volný pohyb osob je jednou ze základních svobod Unie. Článek 46 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) stanoví, že Evropský parlament a Rada přijímají řádným legislativním postupem po konzultaci s Evropským hospodářským a sociálním výborem prostřednictvím směrnic opatření potřebná k zavedení volného pohybu pracovníků tak, jak je stanoven v článku 45 Smlouvy o fungování EU. Podle článku 45 Smlouvy o fungování EU volný pohyb pracovníků zahrnuje mimo jiné právo ucházet se o nabízená pracovní místa a pohybovat se za tím účelem volně na území členských států. Tato směrnice se zaměřuje na podporu mobility pracovníků tím, že odstraňuje překážky této mobility vytvářené některými pravidly doplňkových důchodových systémů vázaných na pracovní poměr.
(2)
Sociální ochrana pracovníků v oblasti důchodů je zajištěna zákonnými systémy sociálního zabezpečení v kombinaci s doplňkovými důchodovými systémy vázanými na pracovní smlouvu, které jsou v mnoha členských státech stále rozšířenější.
(3)
Pokud jde o výběr nejvhodnějších opatření k dosažení cíle článku 46 Smlouvy o fungování EU, Evropský parlament a Rada mají široký prostor pro uvážení. Koordinační systém stanovený v nařízení Rady (EHS) č. 1408/71 (3) a v nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 883/2004 (4), a zejména pravidla použitelná pro sčítání, se netýkají doplňkových důchodových systémů, s výjimkou systémů definovaných uvedenými nařízeními jako právní předpisy nebo jichž se týká prohlášení učiněné za tímto účelem členským státem v souladu s uvedenými nařízeními.
(4)
Směrnice Rady 98/49/ES (5) představuje první zvláštní opatření pro zlepšení výkonu práva volného pohybu pracovníků v oblasti doplňkových důchodových systémů.
(5)
Cílem této směrnice je dále usnadnit mobilitu pracovníků mezi členskými státy zlepšením nabývání a zachování doplňkových důchodových práv účastníků těchto doplňkových důchodových systémů.
(6)
Tato směrnice se nepoužije pro nabývání a zachování doplňkových důchodových práv pracovníků, kteří se pohybují v rámci jednoho členského státu. Členské státy mohou zvážit, zda prostřednictvím svých vnitrostátních pravomocí rozšíří pravidla použitelná podle této směrnice na účastníky systému, kteří změní zaměstnání v rámci jednoho členského státu.
(7)
Členský stát může požadovat, aby pracovníci odcházející do jiného členského státu o této skutečnosti vyrozuměli svůj doplňkový důchodový systém.
(8)
Je třeba vzít v úvahu povahu a specifické vlastnosti doplňkových důchodových systémů a jejich odlišnost v rámci členských států a mezi nimi. Zřízení nových systémů, udržitelnost stávajících systémů a očekávání a práva účastníků současných důchodových systémů by měly být odpovídajícím způsobem chráněny. Tato směrnice by zejména měla respektovat úlohu sociálních partnerů v navrhování a provádění doplňkových důchodových systémů.
(9)
Tato směrnice nezpochybňuje právo členských států na uspořádání svých vlastních důchodových systémů. Členské státy plně odpovídají za uspořádání těchto systémů a při provádění této směrnice do vnitrostátního práva nejsou povinny zavést právní předpisy, které stanoví zřízení doplňkových důchodových systémů.
(10)
Tato směrnice neomezuje autonomii sociálních partnerů v případech, kdy nesou odpovědnost za zřizování a správu důchodových systémů, pokud mohou zajistit dosažení výsledků stanovených touto směrnicí.
(11)
Tato směrnice by se měla vztahovat na všechny doplňkové důchodové systémy zřízené podle vnitrostátních právních předpisů a postupů, které pracovníkům nabízejí doplňkové důchody, jako jsou smlouvy o skupinovém pojištění, průběžně financované systémy dohodnuté v jednom nebo několika odvětvích nebo oblastech podnikání, fondové systémy nebo důchodová práva zaručená rezervami zaměstnavatele nebo jakékoliv kolektivní nebo jiné srovnatelné pojištění.
(12)
Tato směrnice by se neměla vztahovat na doplňkové důchodové systémy nebo popřípadě dílčí části těchto systémů, které byly uzavřeny za účelem toho, aby nemohli být přijímáni žádní noví účastníci, jelikož zavedení nových pravidel by mohlo pro takové systémy představovat neopodstatněné zatížení.
(13)
Tato směrnice by se neměla týkat systémů pro ochranu před platební neschopností nebo systémů náhrady škody, které nejsou součástí doplňkových důchodových systémů vázaných na pracovní poměr a jejichž cílem je ochrana důchodových práv zaměstnance v případě platební neschopnosti podniku nebo důchodového systému. Tato směrnice by se obdobně neměla dotýkat vnitrostátních důchodových rezervních fondů.
(14)
Tato směrnice by se měla vztahovat pouze na doplňkové důchodové systémy, v nichž nároky vznikají v důsledku pracovního poměru a jsou spojeny s dosažením důchodového věku či splněním jiných požadavků, jak stanoví tento systém nebo vnitrostátní právní předpisy. Tato směrnice se nevztahuje na jiné individuální důchodové pojištění, než je individuální důchodové pojištění uzavřené prostřednictvím pracovního poměru. Jsou-li s doplňkovými důchodovými systémy spojeny invalidní nebo pozůstalostní důchody, může být nárok na tyto důchody upraven zvláštními pravidly. Touto směrnicí nejsou dotčeny stávající vnitrostátní právní předpisy a pravidla doplňkových důchodových systémů týkající se těchto zvláštních pravidel.
(15)
Jednorázová platba, která nesouvisí s příspěvky placenými za účelem doplňkového důchodu, je vyplacena přímo nebo nepřímo na konci pracovního poměru a je financována výhradně zaměstnavatelem, by neměla být považována za doplňkový důchod ve smyslu této směrnice.
(16)
Jelikož se doplňkový důchod v mnoha členských státech stává stále důležitějším pro zajištění životní úrovně ve stáří, měly by se zlepšit podmínky pro nabývání a zachování důchodových práv s cílem odstranit překážky volného pohybu pracovníků mezi členskými státy.
(17)
Skutečnost, že v některých doplňkových důchodových systémech mohou důchodová práva propadnout, jestliže pracovní poměr pracovníka skončí dříve, než uplynula minimální doba jeho účasti v systému (tedy „lhůta pro nabytí práv“), nebo dříve, než pracovník dosáhl minimálního věku (tedy „věku pro nabytí práv“), může pracovníkům pohybujícím se mezi členskými státy bránit v nabytí odpovídajících důchodových práv. Obdobný účinek má i požadavek dlouhé čekací doby před zařazením pracovníka do důchodového systému. Tyto podmínky tudíž představují překážky bránící volnému pohybu pracovníka. Naproti tomu požadavky na minimální věk pro účast v systému nejsou překážkou bránící volnému pohybu, a proto se jimi tato směrnice nezabývá.
(18)
Podmínky pro nabytí práv by neměly být připodobňovány jiným podmínkám stanoveným pro nabývání práva na důchod, který je stanoven s ohledem na fázi vyplácení v rámci vnitrostátního práva nebo v rámci pravidel některých doplňkových důchodových systémů, zejména příspěvkově definovaných systémů. Například doba aktivní účasti v systému, kterou musí účastník splnit poté, co mu vznikne právo na doplňkový důchod, aby mohl žádat o vyplacení důchodu ve formě pravidelné výplaty nebo jednorázové částky, nepředstavuje lhůtu pro nabytí práv.
(19)
Pokud je pracovní poměr ukončen předtím, než odcházející pracovník nashromáždil nabytá důchodová práva, a nese-li investiční riziko systém nebo zaměstnavatel, zejména v dávkově definovaných systémech, měl by systém vždy nahradit příspěvky odcházejícího pracovníka. Pokud je pracovní poměr ukončen předtím, než odcházející pracovník nashromáždil nabytá důchodová práva, a nese-li investiční riziko odcházející pracovník (zejména v příspěvkově definovaných systémech), může systém nahradit investiční hodnotu těchto příspěvků. Hodnota může být vyšší nebo nižší než příspěvky zaplacené odcházejícím pracovníkem. Důchodový systém případně může nahradit celkovou výši příspěvků.
(20)
Odcházející pracovníci by měli mít právo ponechat svá nabytá důchodová práva v doplňkovém důchodovém systému, v němž tato práva vznikla, coby odložená důchodová práva. Pokud jde o zachování odložených důchodových práv, úroveň ochrany zde může být považována za rovnocennou, pokud mají odcházející pracovníci možnost, zejména v rámci příspěvkově definovaného systému, převést hodnotu svých nabytých důchodových práv do doplňkového důchodového systému, který splňuje podmínky stanovené touto směrnicí.
(21)
V souladu s vnitrostátními právními předpisy a postupy by měly být učiněny kroky k zajištění zachování odložených důchodových práv nebo jejich hodnoty. Hodnota těchto práv v době, kdy účastník systém opouští, by měla být stanovena v souladu s vnitrostátními právními předpisy a postupy. Při úpravě hodnoty těchto práv by měla být zohledněna zvláštní povaha systému, zájmy čekatelů na důchod, zájmy zbývajících aktivních účastníků důchodového systému a zájmy příjemců starobního důchodu.
(22)
Tato směrnice nezakládá povinnost stanovit příznivější podmínky pro odložená důchodová práva než pro práva aktivních účastníků.
(23)
Pokud nabytá důchodová práva nebo hodnota nabytých důchodových práv odcházejícího pracovníka nepřekročí použitelnou prahovou hodnotu stanovenou příslušným členským státem a aby se zabránilo příliš vysokým administrativním nákladům vyplývajícím ze správy velkého počtu odložených důchodových práv nízké hodnoty, mohou důchodové systémy dostat možnost tato nabytá důchodová práva nezachovávat, nýbrž vyplatit odcházejícímu pracovníkovi jednorázovou částku odpovídající hodnotě nabytých důchodových práv. Hodnota převodu nebo vyplacení kapitálu by měly být případně stanoveny v souladu s vnitrostátními předpisy a postupy. Členské státy by v příslušných případech měly stanovit prahovou hodnotu pro takové platby, a to s přihlédnutím k přiměřenosti budoucích důchodových příjmů pracovníků.
(24)
Tato směrnice neupravuje převod nabytých důchodových práv. V zájmu usnadnění mobility pracovníků mezi členskými státy by však členské státy měly v rámci možností a zvláště při zavádění nových doplňkových důchodových systémů usilovat o zlepšování převoditelnosti nabytých důchodových práv.
(25)
Aniž je dotčena směrnice Evropského parlamentu a Rady 2003/41/ES (6), měli by být aktivní účastníci systému a čekatelé na důchod, kteří vykonávají nebo mají v úmyslu vykonávat své právo volného pohybu, na požádání vhodně informováni o svých doplňkových důchodových právech. Jsou-li se systémem spojeny pozůstalostní důchody, měli by mít pozůstalí příjemci stejné právo na informace jako čekatelé na důchod. Členské státy by měly mít možnost stanovit, že tyto informace nemusí být poskytovány častěji než jednou ročně.
(26)
S ohledem na rozdílnost doplňkových důchodových systémů by se Unie měla omezit na stanovení cílů, kterých je třeba dosáhnout v obecné rovině, a proto je směrnice vhodným právním nástrojem.
(27)
Jelikož cíle této směrnice, totiž usnadnění výkonu práva na volný pohyb pracovníků mezi členskými státy, nemůže být uspokojivě dosaženo členskými státy, ale spíše jej lze z důvodu rozsahu a účinků této směrnice lépe dosáhnout na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je pro dosažení tohoto cíle nezbytné.
(28)
Tato směrnice stanoví minimální požadavky, což ponechává členským státům možnost přijmout nebo zachovat vhodnější ustanovení. Provedením této směrnice nesmí být odůvodňováno jakékoli zhoršení oproti stávající situaci v každém členském státě.
(29)
Do šesti let od vstupu této směrnice v platnost by Komise měla vypracovat zprávu o jejím uplatňování.
(30)
V souladu s vnitrostátními předpisy, kterými se řídí organizace doplňkových důchodových systémů, mohou členské státy pověřit sociální partnery na jejich společnou žádost provedením této směrnice, pokud jde o ustanovení týkající se kolektivních smluv, za podmínky, že členské státy přijmou všechna nezbytná opatření, aby mohly kdykoli zaručit, že výsledků stanovených touto směrnicí bude dosaženo,
PŘIJALY TUTO SMĚRNICI:
Článek 1
Předmět
Tato směrnice stanoví pravidla zaměřená na usnadnění výkonu práva pracovníků na volný pohyb mezi členskými státy, a to omezením překážek vytvářených některými pravidly, která se týkají doplňkových důchodových systémů vázaných na pracovní poměr.
Článek 2
Oblast působnosti
1. Tato směrnice se vztahuje na doplňkové důchodové systémy s výjimkou systémů, na něž se vztahuje nařízení (ES) č. 883/2004.
2. Tato směrnice se nevztahuje na:
a)
doplňkové důchodové systémy, které ke dni vstupu této směrnice v platnost již nepřijímají nové aktivní účastníky a zůstávají jim uzavřeny;
b)
doplňkové důchodové systémy, na které se vztahují opatření zahrnující intervenci správních orgánů zřízených vnitrostátními právními předpisy nebo soudních orgánů a jejichž záměrem je zachovat nebo obnovit finanční situaci těchto doplňkových důchodových systémů, včetně likvidačního řízení. Toto vynětí platí pouze do ukončení intervence;
c)
systémy pro ochranu před platební neschopností, systémy náhrady škody a vnitrostátní důchodové rezervní fondy, a
d)
jednorázové platby vyplacené zaměstnavatelem zaměstnancům na konci jejich pracovního poměru, která nesouvisí s důchodovým pojištěním.
3. Tato směrnice se nevztahuje na invalidní nebo pozůstalostní důchody spojené s doplňkovými důchodovými systémy, s výjimkou zvláštních ustanovení článků 5 a 6 týkajících se pozůstalostních důchodů.
4. Tato směrnice se vztahuje pouze na doby trvání zaměstnání počínaje jejím provedením v souladu s článkem 8.
5. Tato směrnice se nevztahuje na nabývání a zachování doplňkových důchodových práv pracovníků, kteří se pohybují v rámci jednoho členského státu.
Článek 3
Definice
Pro účely této směrnice se rozumí:
a)
„doplňkovým důchodem“ starobní důchod stanovený v pravidlech doplňkového důchodového systému zřízeného podle vnitrostátních právních předpisů a postupů;
b)
„doplňkovým důchodovým systémem“ jakýkoli zaměstnanecký systém starobních důchodů, zřízený podle vnitrostátních právních předpisů a postupů a vázaný na pracovní poměr, který má zajišťovat doplňkový důchod zaměstnaným osobám;
c)
„aktivními účastníky systému“ pracovníci, jimž na základě stávajícího pracovního poměru vzniká nebo po splnění podmínek pro nabytí důchodových práv vznikne nárok na doplňkový důchod v souladu s ustanoveními doplňkového důchodového systému;
d)
„čekací dobou“ doba zaměstnání požadovaná vnitrostátními právními předpisy nebo pravidly doplňkového důchodového systému nebo zaměstnavatelem, jíž musí pracovník dosáhnout, než se stane způsobilým pro zařazení do systému;
e)
„lhůtou pro nabytí práv“ doba aktivní účasti v systému požadovaná vnitrostátními právními předpisy nebo pravidly doplňkového důchodového systému pro přiznání nároku na nashromážděná doplňková důchodová práva;
f)
„nabytými důchodovými právy“ jakýkoli nárok na nashromážděná doplňková důchodová práva po splnění případných podmínek pro nabytí důchodových práv v souladu s pravidly doplňkového důchodového systému a případně v souladu s vnitrostátními právními předpisy;
g)
„odcházejícím pracovníkem“ aktivní účastník systému, jehož stávající pracovní poměr končí z jiných důvodů než dosažením způsobilosti této osoby k pobírání doplňkového důchodu a který se pohybuje mezi členskými státy;
h)
„čekatelem na důchod“ bývalý aktivní účastník systému, který nabyl důchodová práva v doplňkovém důchodovém systému a ještě z tohoto systému doplňkový důchod nepobírá;
i)
„odloženými důchodovými právy“ nabytá důchodová práva uchovaná v rámci systému, v němž byla nashromážděna čekatelem na důchod;
j)
„hodnotou odložených důchodových práv“ kapitálová hodnota důchodových práv vypočítaná v souladu s vnitrostátními právními předpisy a postupy.
Článek 4
Podmínky nabytí práv v rámci doplňkových důchodových systémů
1. Členské státy přijmou všechna nezbytná opatření k tomu, aby:
a)
pokud se použije lhůta pro nabytí práv nebo čekací doba, celkový souhrn těchto dob u odcházejících pracovníků v žádném případě nesmí přesáhnout tři roky;
b)
pokud je stanoven minimální věk pro nabytí důchodových práv, tento věk nesmí u odcházejících pracovníků převyšovat 21 let;
c)
pokud je pracovní poměr ukončen dříve, než odcházející pracovník nashromáždil nabytá důchodová práva, doplňkový důchodový systém nahradí výši příspěvků zaplacených odcházejícím pracovníkem nebo zaplacených za odcházejícího pracovníka v souladu s vnitrostátními právními předpisy či kolektivní smlouvou či jinou smlouvou, nebo pokud odcházející pracovník nese investiční riziko, buď celkovou výši uhrazených příspěvků nebo výši investiční hodnoty těchto příspěvků.
2. Členské státy mohou umožnit sociálním partnerům stanovit prostřednictvím kolektivní smlouvy odlišná ustanovení, a to pod podmínkou, že tato ustanovení poskytují ochranu, která není méně příznivá, a nevytvářejí překážky při volném pohybu pracovníků.
Článek 5
Zachování odložených důchodových práv
1. S výhradou odstavců 3 a 4 členské státy přijmou opatření nezbytná pro zajištění toho, aby si odcházející pracovníci mohli ponechat svá nabytá důchodová práva v doplňkovém důchodovém systému, ve kterém byla tato práva nabyta. Počáteční hodnota těchto práv pro účely odstavce 2 se vypočte v okamžiku, kdy je ukončen stávající pracovní poměr odcházejícího pracovníka.
2. Členské státy přijmou opatření, která jsou s přihlédnutím k povaze pravidel a postupů důchodového systému nezbytná pro zajištění toho, aby se s odloženými důchodovými právy odcházejících pracovníků a jejich pozůstalých nebo s jejich hodnotou zacházelo v souladu s hodnotou práv aktivních účastníků systému nebo vývojem důchodových dávek, které se v současnosti vyplácejí, nebo jinými způsoby považovanými za spravedlivé zacházení, například:
a)
jestliže jsou důchodová práva v doplňkovém důchodovém systému nabyta jakožto nárok na nominální součet, zachováním nominální hodnoty odložených důchodových práv;
b)
jestliže se hodnota nashromážděných důchodových práv v čase mění, úpravou hodnoty odložených důchodových práv pomocí:
i)
úrokové míry v rámci doplňkového důchodového systému, nebo
ii)
výnosů z investic dosažených doplňkovým důchodovým systémem,
nebo
c)
jestliže je hodnota nashromážděných důchodových práv upravena například podle míry inflace nebo výše platů, odpovídající úpravou hodnoty odložených důchodových práv, která může být předmětem přiměřeného omezení stanoveného vnitrostátními právními předpisy nebo odsouhlaseného sociálními partnery.
3. Členské státy mohou umožnit doplňkovým důchodovým systémům nezachovat nabytá práva odcházejícího pracovníka, nýbrž vyplatit odcházejícímu pracovníkovi - s jeho informovaným souhlasem, mimo jiné pokud jde o použitelné poplatky - kapitál odpovídající hodnotě nabytých důchodových práv, pokud hodnota nabytých důchodových práv nepřesahuje práh stanovený příslušným členským státem. Členský stát o uplatňovaném prahu uvědomí Komisi.
4. Členské státy mohou umožnit sociálním partnerům stanovit prostřednictvím kolektivní smlouvy odlišná ustanovení, a to pod podmínkou, že tato ustanovení poskytují ochranu, která není méně příznivá, a nevytvářejí překážky při volném pohybu pracovníků.
Článek 6
Informace
1. Členské státy zajistí, aby aktivní účastníci systému mohli na požádání získat informace o tom, jak by ukončení zaměstnání ovlivnilo jejich doplňková důchodová práva.
Zejména se poskytnou informace týkající se:
a)
podmínek nabytí doplňkových důchodových práv a důsledků jejich uplatnění při skončení pracovního poměru;
b)
hodnoty jejich nabytých důchodových práv nebo posouzení nabytých důchodových práv provedeného nejpozději 12 měsíců přede dnem obdržení žádosti, a
c)
podmínek budoucího zacházení s odloženými důchodovými právy.
Umožňuje-li systém dřívější přístup k nabytým důchodovým právům prostřednictvím výplaty kapitálu, zahrnují poskytované informace také písemné prohlášení, že by měl účastník zvážit možnost poradenství ohledně investování uvedeného kapitálu pro účely důchodu.
2. Členské státy zajistí, aby čekatelé na důchod získali na žádost informace týkající se:
a)
hodnoty jejich odložených důchodových práv nebo posouzení odložených důchodových práv provedeného nejpozději 12 měsíců přede dnem obdržení žádosti, a
b)
podmínek pro zacházení s odloženými důchodovými právy.
3. V případě pozůstalostních důchodů spojených s doplňkovými důchodovými systémy se odstavec 2 vztahuje na pozůstalé čekatele, pokud jde o výplatu pozůstalostních důchodů.
4. Poskytnuté informace musí být dostatečně jasné a poskytují se písemně a v přiměřené lhůtě. Členské státy mohou stanovit, že je tyto informace není třeba poskytovat častěji než jednou ročně.
5. Povinnosti podle tohoto článku se nedotýkají povinností institucí pro zaměstnanecké důchodové pojištění uvedených v článku 11 směrnice 2003/41/ES, přičemž uvedené povinnosti doplňují.
Článek 7
Minimální požadavky a zachování úrovně
1. Členské státy mohou přijmout nebo zachovat vhodnější ustanovení týkající se nabývání doplňkových důchodových práv pracovníků, zachování doplňkových důchodových práv odcházejících pracovníků a práva na informace náležejícího aktivním účastníků systému a čekatelům na důchod, než jsou ustanovení uvedená v této směrnici.
2. Provedení této směrnice nesmí v žádném případě sloužit jako důvod k omezení stávajících práv na nabývání a zachování doplňkových důchodových práv a práva na informace náležejícího účastníkům systému a čekatelům na důchod v členských státech.
Článek 8
Provedení
1. Členské státy přijmou právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 21. května 2018, nebo zajistí, aby sociální partneři zavedli do uvedeného dne vyžadovaná ustanovení dohodou. Členské státy jsou povinny přijmout nezbytná opatření, která jim umožní zaručit, že výsledků předepsaných touto směrnicí bude dosaženo. Neprodleně o nich uvědomí Komisi.
2. Předpisy či opatření uvedené v odstavci 1 a přijaté členskými státy musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
Článek 9
Zpráva
1. Členské státy sdělí Komisi veškeré dostupné informace týkající se uplatňování této směrnice do 21. května 2019.
2. Do 21. května 2020 vypracuje Komise zprávu o uplatňování této směrnice a předloží ji Evropskému parlamentu, Radě a Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru.
Článek 10
Vstup v platnost
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 11
Určení
Tato směrnice je určena členským státům.
Ve Štrasburku dne 16. dubna 2014.
ΟΔΗΓΊΑ 2014/50/EE ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 16ης Απριλίου 2014
σχετικά με τις ελάχιστες προϋποθέσεις για την προαγωγή της κινητικότητας των εργαζομένων μεταξύ των κρατών μελών με τη βελτίωση της απόκτησης και της διατήρησης δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 46,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις ελευθερίες της Ένωσης. Στο άρθρο 46 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), ορίζεται ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία και μετά από διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, λαμβάνουν, με οδηγίες, τα αναγκαία μέτρα για να πραγματοποιηθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, όπως ορίζεται στο άρθρο 45 ΣΛΕΕ. Στο άρθρο 45 ΣΛΕΕ, ορίζεται ότι η ελευθερία μετακίνησης των εργαζομένων εμπεριέχει, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα να αποδέχονται προσφορές εργασίας και να διακινούνται ελεύθερα για τον σκοπό αυτόν εντός της επικρατείας των κρατών μελών. Η παρούσα οδηγία προάγει την κινητικότητα των εργαζομένων με τη μείωση των εμποδίων της κινητικότητας που οφείλονται σε ορισμένους κανόνες σχετικά με τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που συνδέονται με σχέση εργασίας.
(2)
Η κοινωνική προστασία των εργαζομένων σε θέματα συνταξιοδότησης εξασφαλίζεται από τα εκ του νόμου συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, τα οποία συμπληρώνονται από τα συμπληρωματικά συστήματα συνταξιοδότησης που συνδέονται με τη σύμβαση εργασίας και γίνονται όλο και πιο συνήθη στα κράτη μέλη.
(3)
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο διαθέτουν ευρεία διακριτική ευχέρεια όσον αφορά την επιλογή των καταλληλότερων μέτρων για την επίτευξη του στόχου του άρθρου 46 ΣΛΕΕ. Το σύστημα συντονισμού που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 του Συμβουλίου (3) και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), και, ειδικότερα, οι κανόνες που ισχύουν σε θέματα συνυπολογισμού των περιόδων ασφάλισης δεν αφορούν τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, με εξαίρεση τα συστήματα που ορίζονται ως νομοθεσία στους κανονισμούς αυτούς ή που έχουν αποτελέσει αντικείμενο σχετικής δήλωσης από ένα κράτος μέλος δυνάμει των κανονισμών αυτών.
(4)
Η οδηγία 98/49/ΕΚ του Συμβουλίου (5) αποτελεί ένα πρώτο ειδικό μέτρο που έχει σκοπό να βελτιώσει την άσκηση του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων σε σχέση με τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.
(5)
Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η περαιτέρω διευκόλυνση της κινητικότητας των εργαζομένων μεταξύ των κρατών μελών με τη βελτίωση της απόκτησης και της διατήρησης δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των μελών των εν λόγω συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.
(6)
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στην απόκτηση και διατήρηση δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης εργαζομένων που κυκλοφορούν εντός ενός και μόνου κράτους μέλους. Τα κράτη μέλη μπορούν να εξετάσουν το ενδεχόμενο να αξιοποιήσουν τις εθνικές τους αρμοδιότητες για να επεκτείνουν τους εφαρμοστέους, δυνάμει της παρούσας οδηγίας, κανόνες σε μέλη του συστήματος που αλλάζουν απασχόληση εντός ενός και μόνου κράτους μέλους.
(7)
Ένα κράτος μέλος μπορεί να ζητά από τους αποχωρούντες εργαζομένους που μετακινούνται σε άλλο κράτος μέλος να ενημερώνουν αναλόγως τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησής τους.
(8)
Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και η ειδική φύση των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, καθώς και οι διαφορές τους εντός και μεταξύ των κρατών μελών. Η δημιουργία νέων συστημάτων, η βιωσιμότητα των υφιστάμενων συστημάτων καθώς και οι προσδοκίες και τα δικαιώματα των σημερινών μελών του συνταξιοδοτικού συστήματος θα πρέπει να προστατευθούν επαρκώς. Επιπλέον, στην παρούσα οδηγία θα πρέπει να ληφθεί ιδιαίτερα υπόψη ο ρόλος που διαδραματίζουν οι κοινωνικοί εταίροι στη διαμόρφωση και εφαρμογή των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.
(9)
Η παρούσα οδηγία δεν αμφισβητεί το δικαίωμα των κρατών μελών να οργανώνουν τα συνταξιοδοτικά τους συστήματα. Τα κράτη μέλη παραμένουν εξ ολοκλήρου αρμόδια για την οργάνωση αυτών των συστημάτων και, κατά τη μεταφορά της παρούσας οδηγίας στην εθνική νομοθεσία, δεν υποχρεούνται να θεσπίσουν νομοθεσία που να προβλέπει τη δημιουργία συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.
(10)
Η παρούσα οδηγία δεν περιορίζει την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων όταν είναι υπεύθυνοι για τη δημιουργία και τη διαχείριση συνταξιοδοτικών συστημάτων, με την προϋπόθεση ότι μπορούν να εξασφαλίσουν τα αποτελέσματα που καθορίζονται από την παρούσα οδηγία.
(11)
Η παρούσα οδηγία αφορά όλα τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που έχουν συσταθεί σύμφωνα με τις εθνικές νομοθετικές διατάξεις και πρακτικές και προσφέρουν συμπληρωματικές συνταξιοδοτικές παροχές για τους εργαζομένους, όπως οι ομαδικές ασφαλιστικές συμβάσεις ή τα συστήματα που λειτουργούν σε διανεμητική βάση και έχουν συμφωνηθεί με έναν ή περισσότερους κλάδους ή τομείς, τα κεφαλαιοποιητικά συστήματα ή οι υποσχέσεις συνταξιοδότησης που υποστηρίζονται από λογιστικά αποθέματα ή οποιεσδήποτε συλλογικές ή άλλες συγκρίσιμες συμφωνίες.
(12)
Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται σε συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης ή, κατά περίπτωση, σε υποτομείς αυτών των συστημάτων που έχουν κλείσει με αποτέλεσμα να μην είναι πλέον δυνατή η εγγραφή νέων μελών, διότι η θέσπιση νέων κανόνων θα μπορούσε να σημαίνει αδικαιολόγητη επιβάρυνση αυτών των συστημάτων.
(13)
Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να επηρεάζει οιεσδήποτε ρυθμίσεις για την εγγύηση από την αφερεγγυότητα ή για την παροχή αποζημιώσεων οι οποίες δεν αποτελούν μέρος συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης συνδεόμενου με σχέση εργασίας και οι οποίες αποσκοπούν στην προστασία των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας της επιχείρησης ή του συστήματος συνταξιοδότησης. Κατά τον ίδιο τρόπο, η παρούσα οδηγία δεν πρέπει να επηρεάζει τα εθνικά αποθεματικά συνταξιοδοτικά ταμεία.
(14)
Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να εφαρμόζεται μόνο στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης όπου το δικαίωμα υφίσταται δυνάμει σχέσης εργασίας και συνδέεται με τη συμπλήρωση ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης ή την εκπλήρωση άλλων προϋποθέσεων, όπως ορίζονται από το σύστημα ή την εθνική νομοθεσία. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε ατομικές συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις, εκτός αυτών που συνάπτονται μέσω σχέσης εργασίας. Όταν οι παροχές αναπηρίας ή επιζώντων συνδέονται με συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, το δικαίωμα σε αυτές τις παροχές μπορεί να διέπεται από ειδικούς κανόνες. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει την υφιστάμενη εθνική νομοθεσία και τους κανόνες των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που αφορούν αυτούς τους ειδικούς κανόνες.
(15)
Κατ' αποκοπή πληρωμή που δεν συνδέεται με εισφορές για συμπληρωματική παροχή συντάξεων, η οποία πραγματοποιείται άμεσα ή έμμεσα στο τέλος της εργασιακής σχέσης και χρηματοδοτείται αποκλειστικά από τον εργοδότη, δεν θα πρέπει να θεωρείται συμπληρωματική σύνταξη κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας.
(16)
Δεδομένου ότι η συμπληρωματική παροχή συντάξεων αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία σε πολλά κράτη μέλη ως μέσο διασφάλισης του βιοτικού επιπέδου στη διάρκεια του γήρατος, θα πρέπει να βελτιωθούν οι όροι απόκτησης και διατήρησης των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, ώστε να μειωθούν τα εμπόδια για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων μεταξύ των κρατών μελών.
(17)
Το γεγονός ότι, σε ορισμένα συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά συστήματα, τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα μπορούν να χαθούν εάν η εργασιακή σχέση του εργαζομένου λήξει προτού συμπληρώσει έναν ελάχιστο χρόνο υπαγωγής στο σύστημα («περίοδος θεμελίωσης δικαιώματος») ή προτού συμπληρώσει την ελάχιστη ηλικία («ηλικία θεμελίωσης δικαιώματος») μπορεί να εμποδίσει τους εργαζομένους που μετακινούνται μεταξύ κρατών μελών να αποκτήσουν επαρκή συνταξιοδοτικά δικαιώματα. Η μακρά περίοδος αναμονής που απαιτείται για τη συμμετοχή σε συνταξιοδοτικό σύστημα δύναται να έχει παρόμοιο αποτέλεσμα. Οι συνθήκες αυτές συνιστούν επομένως εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. Αντιθέτως, οι απαιτήσεις ελάχιστης ηλικίας για την υπαγωγή στο σύστημα δεν αποτελούν εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία και, επομένως, δεν ρυθμίζονται από την παρούσα οδηγία.
(18)
Οι προϋποθέσεις θεμελίωσης δεν θα πρέπει να εξομοιώνονται προς άλλους όρους που τίθενται για την απόκτηση δικαιώματος προσόδου όσον αφορά το στάδιο της πληρωμής σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ή βάσει των κανόνων ορισμένων συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, ιδίως των συστημάτων καθορισμένων εισφορών. Παραδείγματος χάριν, η περίοδος ενεργού συμμετοχής σε συνταξιοδοτικό σύστημα, την οποία ο ασφαλισμένος θα πρέπει να συμπληρώσει αφού καταστεί δικαιούχος συμπληρωματικής σύνταξης ώστε να ζητήσει σύνταξη υπό μορφή ετήσιας προσόδου ή κεφαλαίου, δεν συνιστά περίοδο θεμελίωσης.
(19)
Όταν μία σχέση εργασίας λήγει πριν ο αποχωρών εργαζόμενος σωρεύσει θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα και εφόσον το σύστημα ή ο εργοδότης επωμίζεται τον επενδυτικό κίνδυνο, ιδίως σε συστήματα καθορισμένων παροχών, το σύστημα θα πρέπει πάντοτε να προβλέπει την επιστροφή των συνταξιοδοτικών εισφορών του αποχωρούντος εργαζομένου. Όταν η σχέση εργασίας λήγει πριν ο αποχωρών εργαζόμενος σωρεύσει θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα και εφόσον ο αποχωρών εργαζόμενος επωμίζεται τον επενδυτικό κίνδυνο, ιδίως σε συστήματα καθορισμένων εισφορών, το σύστημα μπορεί να προβλέπει την επιστροφή της αξίας των επενδύσεων που προέκυψε από αυτές τις εισφορές. Η επενδυτική αξία μπορεί να είναι είτε υψηλότερη είτε χαμηλότερη από τις εισφορές που έχει καταβάλει ο αποχωρών εργαζόμενος. Εναλλακτικά, το σύστημα επιστρέφει το ποσό των εισφορών.
(20)
Οι αποχωρούντες εργαζόμενοι θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να διατηρούν τα θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματά τους ως αδρανοποιημένα δικαιώματα στο σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης στο οποίο θεμελιώθηκε το δικαίωμά τους. Όσον αφορά τη διατήρηση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, το επίπεδο προστασίας μπορεί να θεωρείται ισοδύναμο όταν, ιδίως στα πλαίσια συστήματος καθορισμένων εισφορών, παρέχεται στους αποχωρούντες εργαζομένους η δυνατότητα αποδέσμευσης της αξίας των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους σε σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης το οποίο πληροί τους όρους της παρούσας οδηγίας.
(21)
Σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε να εξασφαλισθεί η διατήρηση των αδρανοποιημένων δικαιωμάτων ή της αξίας τους. Η αξία των δικαιωμάτων κατά την αποχώρηση του ασφαλισμένου από το σύστημα θα πρέπει να καθορίζεται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική. Κατά την αναπροσαρμογή της αξίας των εν λόγω δικαιωμάτων, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η ιδιαίτερη φύση του συστήματος, τα συμφέροντα των εν αναμονή δικαιούχων, τα συμφέροντα των λοιπών ενεργών μελών του συστήματος και τα συμφέροντα των συνταξιοδοτημένων δικαιούχων.
(22)
Η παρούσα οδηγία δεν δημιουργεί την υποχρέωση θέσπισης ευνοϊκότερων όρων για τα αδρανοποιημένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα απ' ό,τι για τα δικαιώματα των ενεργών ασφαλισμένων του συστήματος.
(23)
Εάν τα θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα ή η αξία των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων ενός αποχωρούντος εργαζομένου δεν υπερβαίνουν ένα εφαρμοστέο όριο που καθορίζεται από το εκάστοτε κράτος μέλος και, προκειμένου να αποφευχθούν οι ιδιαίτερα υψηλές διοικητικές δαπάνες που απορρέουν από τη διαχείριση σημαντικού αριθμού αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων μικρής αξίας, είναι δυνατόν να δοθεί η δυνατότητα στα συνταξιοδοτικά συστήματα να μη διατηρούν αυτά τα θεμελιωμένα δικαιώματα, αλλά, αντ' αυτού, να καταβάλλουν στον αποχωρούντα εργαζόμενο κεφάλαιο ανάλογο με την αξία των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. Η αξία μεταφοράς ή η καταβολή κεφαλαίου θα πρέπει να καθορίζονται, ενδεχομένως, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική. Τα κράτη μέλη θα πρέπει, ενδεχομένως, να καθορίζουν κατώτατο όριο για τις πληρωμές αυτές, λαμβανομένης υπόψη της επάρκειας του μελλοντικού συνταξιοδοτικού εισοδήματος των εργαζομένων.
(24)
Η παρούσα οδηγία δεν προβλέπει τη μεταφορά θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. Ωστόσο, προκειμένου να διευκολυνθεί η κινητικότητα των εργαζομένων μεταξύ κρατών μελών, τα κράτη μέλη πρέπει να επιδιώκουν, στο μέτρο του δυνατού και ιδίως σε περίπτωση σύστασης νέων συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.
(25)
Με την επιφύλαξη της οδηγίας 2003/41/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), οι ενεργοί ασφαλισμένοι του συστήματος και οι εν αναμονή δικαιούχοι που ασκούν ή που προτίθενται να ασκήσουν το δικαίωμά τους για ελεύθερη κυκλοφορία πρέπει να ενημερώνονται κατάλληλα, κατόπιν αίτησής τους, όσον αφορά τα συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα. Όταν οι παροχές επιζώντων συνδέονται με συστήματα, οι επιζώντες δικαιούχοι θα πρέπει επίσης να έχουν το ίδιο δικαίωμα στην ενημέρωση όπως οι εν αναμονή δικαιούχοι. Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να ορίζουν ότι οι σχετικές πληροφορίες δεν είναι απαραίτητο να παρέχονται συχνότερα από μία φορά τον χρόνο.
(26)
Λόγω της πολυμορφίας των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, η Ένωση οφείλει να περιοριστεί στον καθορισμό των στόχων προς επίτευξη σε ένα γενικό πλαίσιο και ως, εκ τούτου, η οδηγία αποτελεί το κατάλληλο νομοθετικό μέσο.
(27)
Δεδομένου ότι ο στόχος της παρούσας οδηγίας, ήτοι να διευκολυνθεί η άσκηση του δικαιώματος των εργαζομένων για ελεύθερη κυκλοφορία μεταξύ των κρατών μελών, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη μπορεί όμως, λόγω του εύρους και των αποτελεσμάτων της, να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας που προβλέπεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα οδηγία περιορίζεται στο ελάχιστο που απαιτείται για την επίτευξη του στόχου της.
(28)
Η παρούσα οδηγία καθορίζει τις ελάχιστες προϋποθέσεις, αφήνοντας στα κράτη μέλη τη δυνατότητα θέσπισης ή διατήρησης ευνοϊκότερων διατάξεων. Η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για ενδεχόμενη οπισθοδρόμηση σε σχέση με την κατάσταση που επικρατεί ήδη σε κάθε κράτος μέλος.
(29)
Η Επιτροπή συντάσσει έκθεση για την εφαρμογή της οδηγίας εντός έξι το πολύ ετών μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της.
(30)
Σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις που διέπουν την οργάνωση των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, τα κράτη μέλη μπορούν να αναθέσουν στους κοινωνικούς εταίρους, εφόσον αυτοί το ζητήσουν από κοινού, την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας όσον αφορά τις διατάξεις που αναφέρονται σε συλλογικές συμβάσεις, με την προϋπόθεση ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν κάθε αναγκαίο μέτρο ώστε να εξασφαλίζουν ότι είναι ανά πάσα στιγμή σε θέση να εγγυηθούν τα αποτελέσματα που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Η παρούσα οδηγία καθορίζει κανόνες για τη διευκόλυνση της άσκησης του δικαιώματος των εργαζομένων για ελεύθερη κυκλοφορία μεταξύ των κρατών μελών, μειώνοντας τα εμπόδια που δημιουργούνται από ορισμένους κανόνες που αφορούν τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που συνδέονται με σχέση εργασίας.
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, εξαιρουμένων των συστημάτων που καλύπτονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2004.
2. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στα ακόλουθα συστήματα:
α)
συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης τα οποία έχουν παύσει να δέχονται νέα ενεργά μέλη κατά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας και τα οποία παραμένουν κλειστά σε νέα μέλη·
β)
στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης τα οποία υπόκεινται σε μέτρα που συνεπάγονται την παρέμβαση διοικητικών φορέων που έχουν συσταθεί βάσει εθνικής νομοθεσίας ή δικαστικών αρχών και τα οποία στόχο έχουν να διαφυλάξουν ή να αποκαταστήσουν την οικονομική τους κατάσταση, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών εκκαθάρισης. Η εξαίρεση αυτή δεν παρατείνεται πέραν του τέλους της παρέμβασης·
γ)
στα συστήματα εγγυήσεων σε περιπτώσεις αφερεγγυότητας, στα συστήματα αποζημιώσεων και στα εθνικά συνταξιοδοτικά αποθεματικά· και
δ)
σε κατ' αποκοπή πληρωμή του εργοδότη προς τον εργαζόμενο κατά το πέρας της εργασιακής σχέσης του, η οποία είναι άσχετη προς τη σύνταξη.
3. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις παροχές αναπηρίας και/ή επιζώντων που συνδέονται με τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, εξαιρουμένων των ειδικών διατάξεων των άρθρων 5 και 6 που αφορούν τις παροχές επιζώντων.
4. H παρούσα οδηγία εφαρμόζεται μόνον στις περιόδους απασχόλησης που πραγματοποιούνται μετά τη μεταφορά της σύμφωνα με το άρθρο 8.
5. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται όσον αφορά την απόκτηση και τη διατήρηση δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης εργαζομένων που κυκλοφορούν εντός ενός και μόνου κράτους μέλους.
Άρθρο 3
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α)
ως «συμπληρωματική σύνταξη» νοείται η σύνταξη λόγω αποχώρησης που προβλέπεται από τους κανόνες των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που έχουν συσταθεί σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική·
β)
ως «σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης» νοείται κάθε επαγγελματικό σύστημα συντάξεων λόγω αποχώρησης, το οποίο έχει συσταθεί σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική και συνδέεται με σχέση εργασίας, και το οποίο προορίζεται για τη χορήγηση συμπληρωματικής σύνταξης σε μισθωτούς·
γ)
ως «ενεργά μέλη συστήματος» νοούνται οι εργαζόμενοι οι οποίοι, βάσει της τρέχουσας σχέσης εργασίας, έχουν ή πρόκειται να έχουν, αφού εκπληρώσουν τους όρους απόκτησης, δικαίωμα για συμπληρωματική σύνταξη σύμφωνα με τις διατάξεις κάποιου συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης·
δ)
ως «περίοδος αναμονής», το χρονικό διάστημα της απασχόλησης, που απαιτείται είτε βάσει της εθνικής νομοθεσίας είτε βάσει των κανόνων ενός συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης είτε από τον εργοδότη, προκειμένου να έχει ο εργαζόμενος τις προϋποθέσεις για να υπαχθεί σε σύστημα·
ε)
ως «περίοδος θεμελίωσης», το χρονικό διάστημα της ενεργού συμμετοχής σε ένα σύστημα, που απαιτείται είτε βάσει της εθνικής νομοθεσίας είτε βάσει των κανόνων ενός συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, για τη θεμελίωση σωρευμένων δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης·
στ)
ως «θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα» νοούνται όλα τα σωρευμένα δικαιώματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης που έχουν αποκτηθεί μετά την εκπλήρωση των εκάστοτε όρων απόκτησης, βάσει των κανόνων ενός συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης και, όπου αυτό ισχύει, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία·
ζ)
ως «αποχωρών εργαζόμενος» νοείται το ενεργό μέλος συστήματος, του οποίου η τρέχουσα σχέση εργασίας τερματίζεται για λόγους ανεξάρτητους από τη συμπλήρωση προϋποθέσεων λήψης συμπληρωματικής σύνταξης και το οποίο μετακινείται μεταξύ κρατών μελών·
η)
ως «εν αναμονή δικαιούχος» νοείται το πρώην ενεργό μέλος συστήματος που έχει θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα σε σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης και δεν του έχει καταβληθεί ακόμη συμπληρωματική σύνταξη από το εν λόγω σύστημα·
θ)
ως «αδρανοποιημένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα» νοούνται τα θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που διατηρούνται στο σύστημα στο οποίο σωρεύθηκαν από έναν εν αναμονή δικαιούχο·
ι)
ως «αξία των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων» νοείται η κεφαλαιουχική αξία των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που υπολογίζεται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική.
Άρθρο 4
Όροι απόκτησης δικαιωμάτων βάσει συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλίζεται ότι:
α)
όταν ορίζεται περίοδος θεμελίωσης ή περίοδος αναμονής ή αμφότερα, η συνδυασμένη συνολική περίοδος δεν υπερβαίνει επ' ουδενί τα τρία έτη για τους αποχωρούντες εργαζομένους·
β)
όταν απαιτείται ελάχιστο όριο ηλικίας για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, το εν λόγω όριο δεν υπερβαίνει τα 21 έτη για τους αποχωρούντες εργαζομένους·
γ)
όταν ο αποχωρών εργαζόμενος δεν έχει ακόμη θεμελιώσει συνταξιοδοτικά δικαιώματα κατά τη λήξη της εργασιακής σχέσης, το σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης επιστρέφει τις εισφορές που κατεβλήθησαν από τον αποχωρούντα εργαζόμενο ή για λογαριασμό του, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ή με συλλογικές συμβάσεις ή συμβόλαια, ή, σε περίπτωση που ο αποχωρών εργαζόμενος φέρει τον επενδυτικό κίνδυνο, είτε το σύνολο των καταβληθεισών εισφορών είτε την επενδυτική αξία που απέδωσαν οι εν λόγω εισφορές.
2. Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να επιτρέπουν στους κοινωνικούς εταίρους να θεσπίζουν με συλλογική σύμβαση διαφορετικές διατάξεις, στον βαθμό που οι εν λόγω διατάξεις παρέχουν τουλάχιστον ισοδύναμη προστασία και δεν δημιουργούν εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.
Άρθρο 5
Διατήρηση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων
1. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 3 και 4, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι οι αποχωρούντες εργαζόμενοι μπορούν να διατηρούν τα θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματά τους στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης στα οποία αποκτήθηκαν. Για τους σκοπούς της παραγράφου 2, η αρχική αξία αυτών των δικαιωμάτων υπολογίζεται στο χρονικό σημείο λήξης της τρέχουσας σχέσης εργασίας του αποχωρούντος εργαζομένου.
2. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των κανόνων και της πρακτικής του συστήματος συνταξιοδότησης, ώστε να εξασφαλίζεται ότι η μεταχείριση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των αποχωρούντων εργαζομένων και των επιζώντων τους ή των αξιών τους είναι σύμφωνη με την αξία των δικαιωμάτων των ενεργών ασφαλισμένων ή την εξέλιξη των καταβαλλόμενων συνταξιοδοτικών παροχών ή γίνεται με άλλα μέσα που θεωρούνται δίκαια, όπως:
α)
όταν τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα στο σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης αποκτώνται ως δικαίωμα σε ονομαστικό ποσό, διασφαλίζοντας την ονομαστική αξία των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων· ή
β)
όταν η αξία των σωρευμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων αλλάζει στον χρόνο, με προσαρμογή της αξίας των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων εφαρμόζοντας:
i)
επιτόκιο ενσωματωμένο στο συμπληρωματικό συνταξιοδοτικό σύστημα, ή
ii)
αποδόσεις επενδύσεων προερχόμενες από το καθεστώς συμπληρωματικής σύνταξης·
ή
γ)
όταν η αξία των σωρευμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων προσαρμόζεται, για παράδειγμα, σύμφωνα με το ποσοστό του πληθωρισμού ή τα επίπεδα αμοιβών, προσαρμόζοντας την αξία των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων με έναν αναλογικό περιορισμό που καθορίζεται από την εθνική νομοθεσία ή έχει συμφωνηθεί από τους κοινωνικούς εταίρους.
3. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέπουν στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης να μη διατηρήσουν τα θεμελιωμένα δικαιώματα αποχωρούντος εργαζομένου αλλά να προβούν, με τη συγκατάθεση του εργαζόμενου κατόπιν ενημέρωσής του, μεταξύ άλλων και για οφειλόμενες επιβαρύνσεις, σε καταβολή στον αποχωρούντα εργαζόμενο εφάπαξ ποσού ισοδύναμου με την αξία των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, στον βαθμό που η αξία των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων δεν υπερβαίνει ένα όριο καθοριζόμενο από το εκάστοτε κράτος μέλος. Το εν λόγω κράτος μέλος ενημερώνει την Επιτροπή για το όριο το οποίο εφαρμόζει.
4. Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να επιτρέπουν στους κοινωνικούς εταίρους να θεσπίζουν με συλλογική σύμβαση διαφορετικές διατάξεις, στον βαθμό που οι εν λόγω διατάξεις παρέχουν τουλάχιστον ισοδύναμη προστασία και δεν δημιουργούν εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.
Άρθρο 6
Ενημέρωση
1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι τα ενεργά μέλη συνταξιοδοτικού συστήματος μπορούν, μετά από αίτησή τους, να ενημερώνονται σχετικά με τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης λήξης της απασχόλησής τους στα συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά δικαιώματά τους.
Συγκεκριμένα, παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τα εξής:
α)
τους όρους απόκτησης δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης και τις συνέπειες της εφαρμογής τους σε περίπτωση λήξης της σχέσης εργασίας·
β)
την αξία των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους ή εκτίμηση των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που έχει διενεργηθεί το πολύ 12 μήνες πριν από την ημερομηνία της αίτησης· και
γ)
τους όρους της μελλοντικής μεταχείρισης των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.
Όταν το σύστημα επιτρέπει νωρίτερα την πρόσβαση σε θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα μέσω της καταβολής εφάπαξ ποσού, οι παρεχόμενες πληροφορίες περιλαμβάνουν επίσης γραπτή δήλωση ότι το μέλος θα πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα να λάβει συμβουλές για να επενδύσει το εφάπαξ ποσό για συνταξιοδοτικές παροχές.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εν αναμονή δικαιούχοι μπορούν, μετά από αίτησή τους, να ενημερώνονται σχετικά με τα εξής:
α)
την αξία των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους ή εκτίμηση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους που έχει διενεργηθεί το πολύ 12 μήνες πριν από την ημερομηνία της αίτησης· και
β)
τους όρους που διέπουν τη μεταχείριση των αδρανοποιημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.
3. Όσον αφορά παροχές επιζώντων που συνδέονται με τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, η παράγραφος 2 εφαρμόζεται για επιζώντες δικαιούχους όσον αφορά την καταβολή των παροχών επιζώντων.
4. Η ενημέρωση παρέχεται με σαφή τρόπο, γραπτώς, και εντός εύλογης χρονικής περιόδου. Τα κράτη μέλη μπορούν να ορίσουν ότι η ενημέρωση αυτή δεν παρέχεται περισσότερες από μία φορά ετησίως.
5. Οι υποχρεώσεις δυνάμει του παρόντος άρθρου καθορίζονται με την επιφύλαξη και επιπροσθέτως των υποχρεώσεων των ιδρυμάτων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών σύμφωνα με το άρθρο 11 της οδηγίας 2003/41/ΕΚ.
Άρθρο 7
Ελάχιστες προϋποθέσεις και κατοχύρωση του επιπέδου προστασίας
1. Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν ή να διατηρήσουν ευνοϊκότερες διατάξεις όσον αφορά την απόκτηση των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των εργαζομένων, τη διατήρηση των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των αποχωρούντων εργαζομένων και τα δικαιώματα ενημέρωσης των ενεργών μελών του συστήματος και των εν αναμονή δικαιούχων απ' ό,τι εκείνες που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.
2. Η μεταφορά της παρούσας οδηγίας δεν αποτελεί με κανέναν τρόπο λόγο μείωσης των υφιστάμενων δικαιωμάτων για την απόκτηση και τη διατήρηση δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης ή των δικαιωμάτων ενημέρωσης των μελών του συστήματος ή των δικαιούχων στα κράτη μέλη.
Άρθρο 8
Μεταφορά
1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για τη συμμόρφωση προς την παρούσα οδηγία το αργότερο έως τις 21 Μαΐου 2018 ή εξασφαλίζουν τη θέσπιση, από τους κοινωνικούς εταίρους, των απαιτούμενων διατάξεων με τη μορφή συμφωνίας, έως την εν λόγω ημερομηνία. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα που τους επιτρέπουν να εγγυώνται τα αποτελέσματα που επιβάλλονται από την παρούσα οδηγία. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.
2. Τα μέτρα που προβλέπονται στην παράγραφο 1, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, περιέχουν αναφορά στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της αναφοράς καθορίζεται από τα κράτη μέλη.
Άρθρο 9
Έκθεση
1. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας το αργότερο έως τις 21 Μαΐου 2019.
2. Το αργότερο έως τις 21 Μαΐου 2020, η Επιτροπή εκπονεί έκθεση για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και την υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.
Άρθρο 10
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 11
Αποδέκτες
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 16 Απριλίου 2014.