ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 3. září 2013
Státní podpora SA.32554 (09/C)
Podpora Rakouska na restrukturalizaci podniku Hypo Group Alpe Adria
(oznámeno pod číslem C(2013) 5648)
(Pouze německé znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2014/341/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co členské státy a další zúčastněné subjekty byly vyzvány na základě výše uvedených ustanovení k vyjádření stanoviska (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. ŘÍZENÍ
(1)
V prosinci 2008 obdržel podnik Hypo Group Alpe Adria (dále jen „HGAA“ nebo „banka“) od Rakouské republiky na základě rakouského režimu mimořádné podpory určené bankám (2) (dále jen „režim mimořádné podpory určené bankám“) částku ve výši 900 milionů EUR jako majetkovou účast tier 1 (3).
(2)
Dne 29. dubna 2009 předložilo Rakousko Komisi plán na oživení podniku HGAA.
(3)
Svým rozhodnutím ze dne 12. května 2009 ve věci podpory N 254/2009 („úvodní rozhodnutí z roku 2009“) (4) zahájila Komise formální vyšetřovací řízení podle článku 16 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 108 Smlouvy o fungování Evropské unie (5), jelikož měla pochybnosti o tom, zda podpora na restrukturalizaci, kterou Německo poskytlo v prosinci 2008 společnosti BayernLB, většinovému akcionáři podniku HGAA, byla slučitelná s vnitřním trhem. V témže rozhodnutí položila Komise otázku, zda se v případě podniku HGAA jedná o banku, která je v zásadě zdravá.
(4)
Podnik HGAA byl 23. prosince 2009 zestátněn. V této souvislosti schválila Komise svým rozhodnutím ze dne 23. prosince 2009 ve věcech státní podpory C 16/2009 a N 698/2009 (6) (dále jen „rozhodnutí o záchraně z prosince 2009“) na základě čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“) předběžně - tzn. než bude předložen důvěryhodný plán restrukturalizace - několik opatření podpory. Stejným rozhodnutím rozšířila Komise formální vyšetřovací řízení na další opatření podpory Rakouska ve prospěch podniku HGAA.
(5)
Dne 22. června 2010 Komise opětovně rozšířila formální vyšetřovací řízení. Důvodem byla především skutečnost, že v přepracovaném plánu restrukturalizace pro podnik HGAA, který byl předložen dne 16. dubna 2010, nebylo prokázáno, jak by mělo být zajištěno obnovení životaschopnosti banky a dosaženo přiměřeného sdílení zátěže a jak by měla být v dostatečné míře podchycena narušení hospodářské soutěže, jež mohou být důsledkem poskytování státní podpory. Komise dále prodloužila platnost schválení podpory, kterou svým usnesením o záchraně z prosince 2009 prohlásila předběžně až do okamžiku ukončení kontroly plánu restrukturalizace za slučitelnou s vnitřním trhem (dále jen „rozhodnutí o prodloužení z roku 2010“) (7).
(6)
Dne 29. prosince 2010 oznámilo Rakousko další opatření ve prospěch podniku HGAA ve formě záruky za aktiva ve výši 200 milionů EUR. Toto opatření podpory bylo schváleno rozhodnutím Komise ze dne 19. července 2011 ve věcech podpor SA.32172 (2011/NN) a SA.32554 (2009/C) (8) (dále jen „rozhodnutí o záchraně z července 2011“).
(7)
Dne 7. února 2011 informovala Komise Rakousko a Německo o tom, že řízení ve věci podpory N 698/2009 (9) týkající se podniku HGAA bylo odděleno od řízení ve věci podpory C 16/2009 týkající se podniku BayernLB. Řízení týkající se podniku HGAA bylo poté zaevidováno jako věc podpory SA.32554 (2009/C). Toto rozhodnutí pojednává výhradně o věci podpory SA.32554 (2009/C).
(8)
Dne 21. dubna 2011 Rakousko předložilo plán restrukturalizace podniku HGAA.
(9)
Dne 3. prosince 2012 oznámilo Rakousko další opatření podpory ve prospěch podniku HGAA ve formě kapitálového vkladu Rakouské republiky v rámci jednotlivých akcií a státní záruky na druhořadé půjčky vydané podnikem HGAA. Oznámení obsahovalo řadu závazků pro podnik HGAA. Tato opatření byla dočasně schválena rozhodnutím Komise ze dne 5. prosince 2012 ve věci podpory SA.32554 (2009/C) (10) (dále jen „rozhodnutí o záchraně z prosince 2012“). Schválení bylo spojeno s určitými závazky Rakouska. Rakousko však tyto závazky splnilo jen zčásti.
(10)
Dne 5. října 2012 podalo Rakousko žalobu na zrušení rozhodnutí ze dne 25. července 2012 ve věci podpory SA.28487 (C 16/2009 ex N 254/2009) (11) týkající se podniku BayernLB. Toto rozhodnutí bylo později zrušeno a nahrazeno rozhodnutím Komise ze dne 5. února 2013 (12) (dále jen „rozhodnutí o podniku BayernLB“).
(11)
Řízení je podrobně popsáno v úvodním rozhodnutí z roku 2009, rozhodnutí o záchraně z prosince 2009, rozhodnutí o prodloužení z roku 2010, rozhodnutí o záchraně z července 2011 a také v rozhodnutí o záchraně z prosince 2012.
(12)
Jednotlivé plány restrukturalizace podniku HGAA a jejich odpovídající změny byly v období od července 2010 do srpna 2013 předmětem četných jednání a telekonferencí, jakož i jiných forem výměn informací mezi představiteli Rakouska, banky a útvarů Komise.
(13)
Dne 29. června 2013 oznámilo Rakousko plán restrukturalizace, v němž byla předpokládána likvidace podniku HGAA; tento plán byl dne 27. srpna 2013 doplněn.
2. POPIS
2.1. ZVÝHODNĚNÁ BANKA
(14)
Podnik HGAA je finanční skupina s celosvětovou působností a se sídlem v Klagenfurtu (Korutany), odkud jsou kontrolovány a řízeny bankovní a leasingové obchody včetně likvidované části přes podnik Hypo Alpe Adria Bank-International (dále jen „HBInt“). Podnik HBInt vykonává ve skupině centrální funkce, jako je controlling a sestavování rozvahy skupiny, řízení rizik, právní záležitosti a dodržování předpisů, řízení likvidity, emisní obchody a refinancování dceřiných společností podniku HGAA.
(15)
Koncem roku 2012 činila bilanční suma podniku HGAA celkem 33,8 miliardy EUR a rizikově vážená aktiva činila zhruba 21 miliard EUR.
(16)
100 % vlastníkem podniku HGAA je Rakouská republika (13).
(17)
K 31. prosinci 2008 byl podnik HGAA prostřednictvím svých bankovních a/nebo leasingových dceřiných společností zastoupen v těchto dvanácti zemích: Rakousko, Slovinsko, Itálie, Německo, Maďarsko, Bulharsko, Chorvatsko, Srbsko, Bosna a Hercegovina, Černá Hora, Ukrajina a Bývalá jugoslávská republika Makedonie.
(18)
V Rakousku působí podnik HGAA v současnosti jako společnost HBA. Kromě toho je podnik HGAA zastoupen ve Slovinsku (prostřednictvím HBS a leasingové společnosti HLS), v Chorvatsku (prostřednictvím HBC a integrované leasingové společnosti HAALC), v Bosně a Hercegovině (prostřednictvím obou bank HBFBiH a - v Republice srbské - HBRS včetně leasingové společnosti HLRS), v Srbsku (prostřednictvím HBSE) a Černé Hoře (prostřednictvím HBM) (dále společně jen „země jihovýchodní Evropy“ (SEE - jihovýchodní Evropa)).
(19)
U mnoha odvětvových účastí a finančních dceřiných společností banky byl zahájen proces likvidace. Italský podnik HBI ukončil svou novou obchodní činnost k 1. červenci 2013. K ostatním dceřiným společnostem, které mají být dány do likvidace, patří chorvatská leasingová společnost HLC a chorvatská likvidační společnost H-ABDUCO vzniklá z převodu aktiv banky, rakouská leasingová společnost HLA, německá leasingová společnost HLG, v Černé Hoře leasingová společnost HLM a likvidační společnost HDM vzniklá z převodu aktiv banky, maďarská leasingová společnost HLHU, bulharská leasingová společnost HLBG, makedonská leasingová společnost HLMK, ukrajinská leasingová společnost HLUA, v Bosně a Hercegovině leasingová společnost HETABiH a likvidační společnost BORA vzniklá z převodu aktiv banky, srbské leasingové společnosti HLSE a HRSE, obě slovinské společnosti TCK a TCV, které vznikly z převodu bankovních a leasingových obchodů, a italská leasingová společnost HLI (14). Likvidace společnosti Alpe Adria Privatbank v Lichtenštejnsku byla již ukončena.
(20)
Následující body odůvodnění obsahují přehledné informace o stále činných podnicích skupiny.
(21)
Rakouská dceřiná společnost HBA poskytuje bankovní služby privátní, firemní a institucionální klientele. Nabízí všechny klasické bankovní služby všeobecné banky. Společnost HBA má silné regionální vazby na Korutany a její další pobočky se nacházejí ve Vídni a Salcburku. Její podíl na rakouském trhu činí méně než […] (15) % podle aktiv a přibližně […] % podle vkladů.
(22)
Ve Slovinsku je skupina zastoupena bankou HBS (podíl na trhu zhruba […] % podle aktiv a […] % podle vkladů). Leasingová společnost HLS se soustřeďuje na leasing movitého majetku a realizuje i vybrané obchody v oblasti pronájmu nemovitostí.
(23)
Chorvatská HBC je všeobecná banka (podíl na trhu zhruba […] % podle aktiv a […] % podle vkladů). HAALC je leasingová společnost a její podíl na trhu představuje zhruba […] % z objemu nových transakcí v oblasti financování.
(24)
V Bosně a Hercegovině působí dvě různé banky: HBRS v Republice srbské (podíl na trhu zhruba […] % podle aktiv a […] % podle vkladů) a HBFBiH ve Federaci Bosny a Hercegoviny (podíl na trhu zhruba […] % podle aktiv). Leasingová společnost HLRS, která je vlastnictvím společnosti HBRS, disponuje podílem na trhu zhruba […] % z objemu nových transakcí v oblasti financování.
(25)
Tržní podíl společnosti HBM v Černé Hoře činí přibližně […] % podle aktiv. Leasingové obchody, které jsou z banky generovány, představují podíl na trhu ve výši […] %.
(26)
Těžiště činnosti srbského podniku HBSE leží v segmentu privátní a firemní klientely (podíl na trhu zhruba […] % podle aktiv a […] % podle vkladů).
2.2. OPATŘENÍ PODPORY
Prosinec 2008 - opatření společnosti BayernLB a státní opatření v rámci rakouského režimu mimořádné podpory určené bankám
(27)
V roce 2008 obdržel podnik HGAA podporu od svých tehdejších podílníků, společnosti BayernLB a Rakouské republiky.
-
V prosinci 2008 získal podnik HGAA kapitálovou injekci ve výši 700 milionů EUR od společnosti BayernLB, svého tehdejšího většinového akcionáře, který sám obdržel v témže měsíci státní podporu od spolkové země Bavorsko.
-
Dne 29. prosince 2008 získal podnik HGAA na základě režimu mimořádné podpory určené bankám od Rakouské republiky majetkovou účast ve výši 900 milionů EUR (kapitál tier 1), jakož i záruky likvidity ve výši 1,35 miliardy EUR na emise půjček.
Prosinec 2009 - státní rekapitalizace a záruky
(28)
V rámci svého zestátnění obdržel podnik HGAA následující podpory:
-
časově omezenou záruku Rakouska ve výši 100 milionů EUR v souladu s podmínkami pro banky v tísni podle režimu mimořádné podpory určené bankám,
-
kapitálová injekce Rakouska ve výši 450 milionů EUR v souladu s podmínkami pro banky v tísni podle režimu mimořádné podpory určené bankám.
Leden 2011 - záruka na aktiva
(29)
Z důvodu potřeby dalších odpisů poskytlo Rakousko podniku HGAA na období od 31. prosince 2010 do 30. června 2013 záruku na aktiva ve výši 200 milionů EUR.
Prosinec 2012 - státní rekapitalizace a záruka
(30)
V souladu s rozhodnutím rakouského orgánu finančního dozoru musel podnik HGAA splnit k 31. prosinci 2012 vyšší kapitálovou kvótu, která činila 12,04 %. Z tohoto důvodu přijaly rakouské úřady ve prospěch podniku HGAA následující opatření:
-
navýšení kapitálu ve výši 500 milionů EUR koupí jednotlivých akcií a
-
státní záruka na druhořadé kapitálové nástroje tier 2 s nominální hodnotou 1 miliarda EUR.
(31)
Podrobný popis banky a doposud schválených opatření podpory je obsažen v 17. až 19. bodu odůvodnění úvodního rozhodnutí, ve 13. až 15. a 27. až 40. bodu odůvodnění rozhodnutí o záchraně z prosince 2009, v 15. až 19. bodě odůvodnění rozhodnutí o záchraně z července 2011 a v 10. až 12. bodě odůvodnění rozhodnutí o záchraně z prosince 2012.
2.3. DOSUD NEPOSKYTNUTÁ DOPLŇKOVÁ OPATŘENÍ PODPORY
(32)
Plán restrukturalizace předpokládá pro období 2013-2017, že pro likvidovanou část skupiny bude zapotřebí další kapitál ve výši zhruba 2,6 miliardy EUR (základní scénář), podle pesimistického scénáře pak 4,7 miliardy EUR a podle zátěžového scénáře 5,4 miliardy EUR. Za předpokladu, že kapitál bude k dispozici v likvidní formě, byly by podle základního scénáře zapotřebí likvidní prostředky ve výši 2,5 miliardy EUR, a na základě odhadů by tato částka v pesimistickém zátěžovém scénáři vzrostla do roku 2017 na částku 3,3 miliardy EUR. (Pokud by kapitálová opatření neměla vliv na likviditu, byla by případně nezbytná vyšší likvidní opatření.)
(33)
Rakousko požádalo preventivně Komisi o schválení státních podpor, které by mohly být zapotřebí pro pokrytí další potřeby kapitálu nebo likvidity takovým způsobem, aby byly dodrženy veškeré požadavky právních předpisů upravujících dohled nebo aby byly kryty ztráty. Výše poskytnutého kapitálu se omezí na částku nutnou pro dodržení regulačních požadavků ohledně minimálního kapitálu, kterou musí potvrdit příslušný orgán dohledu.
2.4. PŘÍSPĚVEK DŘÍVĚJŠÍCH PODÍLNÍKŮ PODNIKU HGAA
(34)
Před zestátněním podniku HGAA byly jeho vlastníky společnost BayernLB (67,08 %), země Korutany prostřednictvím společnosti Kärntner Landesholding (12,42 %), pojišťovna Grazer Wechselseitige Versicherung AG („GRAWE“) (20,48 %) a zaměstnanecká nadace Hypo Alpe Adria (0,02 %).
(35)
Všichni vlastníci postoupili svá práva podílníků tím, že své podíly odprodali za symbolickou cenu ve výši jednoho eura Rakousku.
(36)
Společnost BayernLB se vzdala všech svých vlastnických práv, mimo jiné i na již splacený kapitál tier 2 ve výši 300 milionů EUR, a zprostila podnik HGAA povinnosti splatit zpět již dříve poskytnuté úvěry ve výši 525 milionů EUR (16).
(37)
Pro zajištění likvidity podniku HGAA dala společnost BayernLB v prosinci 2009 opět k dispozici ukončenou likviditní linku ve výši […] EUR. Kromě toho bylo dohodnuto, že podnik HGAA si může částku ve výši […] EUR, kterou mu poskytla společnost BayernLB v rámci financování uvnitř skupiny, ponechat až do 31. prosince 2013. V roce 2014 by podniku HGAA zůstaly finanční prostředky společnosti BayernLB ve výši […] EUR, v roce 2015 pak finanční prostředky ve výši […] EUR. Na tyto částky dává Rakousko záruku pro případ rozdělení banky nebo hospodářsky srovnatelného opatření, po kterém není zajištěna životaschopnost podniku HGAA (17).
(38)
Společnost BayernLB poskytla podniku HGAA již v roce 2008 kapitál ve výši 700 milionů EUR, který byl mezitím zcela vyčerpán, protože byl v plném rozsahu použit na krytí ztrát.
(39)
Společnost GRAWE upsala nekonvertibilní kapitál tier 1 (majetková účast) ve výši 30 milionů EUR s dividendou ve výši 6 % p.a. od roku 2013 (bude-li dosaženo zisku). Dne 30. května 2011 klesla po snížení kapitálu nominální hodnota majetkové účasti na 9 milionů EUR.
(40)
Společnost GRAWE dala kromě toho do 31. prosince 2013 k dispozici zajištěnou likviditu ve výši 100 milionů EUR (50 milionů EUR bylo jištěno rakouskými dluhopisy a 50 milionů EUR jinými aktivy, která mohla být použita k převodu krytých dluhopisů).
(41)
Spolková země Korutany přispěla v prosinci 2009 k záchraně banky následujícími opatřeními:
-
kapitálová injekce ve výši 200 milionů EUR ve dvou krocích. Korutany převedly kapitál tier 2 ve výši 50 milionů EUR na majetkovou účast tier 1 ve výši zhruba 31 milionů EUR a 150 milionů EUR vložily jako majetkovou účast. Ta je spojena s šestiprocentní dividendou závislou na zisku, která by byla poprvé splatná v rozpočtovém roce 2013. Celková částka dříve poskytnuté majetkové účasti ve výši 181 milionů EUR mezitím klesla v důsledku snížení kapitálu na 55 milionů EUR,
-
likviditní opatření v přibližné výši 200 milionů EUR, která země Korutany dává k dispozici v rámci stávajících obchodních vztahů.
(42)
Následující tabulka nabízí přehled původních částek majetkové účasti, kterou podnik HGAA získal (včetně HBInt), a jejích současné výše. Je zapotřebí poukázat na to, že s majetkovou účastí nejsou spojena žádná hlasovací práva. Všechny akcie s hlasovacím právem drží Rakouská republika.
Tabulka 1
Přehled majetkové účasti
Majetková účast, rozdělená podle dřívějších podílníků
Původní částka (v EUR)
Po snížení kapitálu a jiných opatřeních (přeměna apod.)
GRAWE
30 000 000
9 170 369
Země Korutany
30 772 982
9 406 653
Země Korutany
150 000 000
45 851 845
Mezisoučet
210 772 982
64 428 867
Rakouská republika
900 000 000
275 111 073
Celkem
1 110 772 982
339 539 940
(43)
Podnik HGAA odkoupil různé hybridní a jiné kapitálové nástroje výrazně pod nominální hodnotou nebo je celkově vypověděl, a tím zvýšil vlastní kapitál: V dubnu 2012 uskutečnil podnik HGAA transakci, která vedla ke zvýšení kapitálu tier 1 o 153 milionů EUR. V srpnu 2012 vypověděl několik hybridních nástrojů a vytvořil tak další kapitál ve výši 23,5 milionů EUR. V prosinci 2012 nabídl zpětný odkup dalších kapitálových nástrojů, který vedl k mimořádnému zisku ve výši […] EUR.
(44)
V důsledku ztrát podniku HGAA přišli navíc majitelé kapitálových nástrojů (majetkové účasti a další hybridní kapitálové nástroje) o výplatu dividend nebo kuponů závislých na zisku. Za roky 2009 a 2010 si tudíž podnik HGAA mohl ponechat více než […] EUR.
2.5. DŮVODY OBTÍŽÍ PODNIKU HGAA
(45)
Obtíže podniku HGAA vyplývají v první řadě z agresivní strategie růstu opírající se o výhodné státem garantované financování.
(46)
Podnik HGAA vsadil výrazně na rychlý růst a působení na trzích zemí jihovýchodní Evropy. Na četné nové trhy vstupoval především v letech 2000 až 2007. V důsledku toho se bilanční suma podniku HGAA zvýšila z 9,8 miliardy EUR (31. prosince 2002) na 43,3 miliardy EUR (31. prosince 2008).
Tabulka 2
Expanze podniku HGAA, rozděleno podle zemí a oblasti činnosti
(47)
Strategii expanze umožnily nízké náklady na financování, které se opíraly o státní záruky země Korutany (ručení za ztrátu, Ausfallhaftung), které vzrostly z 4,9 miliardy (31. prosince 2002) na 20,7 miliardy EUR (31. prosince 2009). Přístup k výhodným finančním prostředkům vedl k tomu, že podnik HGAA zanedbával tvorbu vkladů na místní úrovni.
(48)
Rychlé rozšiřování bilance na trzích zemí jihovýchodní Evropy a výhodné státem garantované financování se postaraly o krátkodobé zisky. Od roku 2002 do roku 2006 dosahoval podnik HGAA každý rok zisků (vyjma roku 2004). Obchodní model však zakrýval základní rizika ohledně snižování kvality aktiv a refinancování, takže banka opomenula zavést potřebné prověřování a vytvořit postupy vnitřní kontroly a řízení rizik, které byly nezbytné pro to, aby byla schopná reagovat na změněné potřeby po expanzi. Strategie banky se zaměřovala na zvyšování objemu obchodování, což mělo za následek, že banka podstupovala vysoká rizika, zejména u projektů v oblasti nemovitostí a cestovního ruchu, a hospodářská a provozní rizika byla systematicky vyhodnocována chybně. Jelikož chyběly přiměřené kontrolní mechanismy, byla banka kromě toho náchylná k podvodům, což vedlo k několika trestněprávním vyšetřováním. V průběhu času její portfolio trpělo mimo jiné v důsledku chybějícího řádného zajištění rostoucí měrou významným podílem nesplácených úvěrů. V mnoha případech bylo obtížné nebo nemožné odprodat základní jistoty, v důsledku čehož bylo nutné provést rozsáhlé odpisy.
(49)
Kromě toho podstupovala banka další rizika v oblasti splátek, protože podstatná část jejích úvěrů pro soukromé osoby a malé a střední podniky v zemích jihovýchodní Evropy byla vedena v euru nebo švýcarských francích. Tato rizika se zčásti projevila po zhodnocení - zejména švýcarského franku - vůči místním měnám.
(50)
S ohledem na rizikový profil vyplývající z jejího okruhu cílových klientů a portfolia jednala banka s nedostatečným kapitálem, i když se pohybovala v tehdy platných mezích podle právních předpisů o dozoru. Po zhoršení situace se tento faktor stal velmi rychle problémem. Z jednoho výpočtu uvedeného v předloženém plánu likvidace vyplývá, že poměr kapitálu banky by bez opatření podpory byl od roku 2013 záporný, a to jak u kapitálu tier 1 […], tak i u vlastního kapitálu celkem […]. Tento výpočet je fiktivní do té míry, že drastické zmenšení nebo likvidace banky by v tomto případě byly nezbytné ještě dříve. Podle Rakouska by likvidace ohrozila stabilitu finančního systému v Rakousku, zejména z důvodu převzetí ručení spolkovou zemí Korutany, která by asi vyvolala příslušný scénář, ale i v těch zemích jihovýchodní Evropy, v nichž má podnik HGAA významný podíl na trhu.
(51)
Banka si příliš pozdě uvědomila, že její obchodní model nefunguje, a zareagovala příliš pomalu, což bylo způsobeno zčásti komplexní strukturou skupiny a zčásti tím, že správa tak velké a heterogenní skupiny je obtížná.
(52)
Ještě na začátku […] se kvalita aktiv jevila v souvislosti s novými obchody stále jako problematická a s přihlédnutím k přiměřeným rizikovým a kapitálovým nákladům zůstaly marže nepřiměřené.
(53)
Dříve předložené plány restrukturalizace nemohly prokázat, že podnik HGAA bude moci existovat jako nezávislý, životaschopný podnik.
(54)
Podklady předložené Rakouskem, které tvoří základ tohoto rozhodnutí (18), obsahují navíc základní scénáře, z nichž vychází, že hospodářský výsledek skupiny bude v celém období 2013-2017 záporný a že kromě toho by mohla potřeba kapitálu vzrůst o dalších […] EUR. Obzvláště ve „scénáři vedení“, který neobsahuje žádná vhodná opatření k omezení případných narušení hospodářské soutěže, jsou pro rok 2017 předpokládány pouze nízké zisky […]; předtím budou jistě zaznamenány ztráty. Nadto nejsou v této prognóze brány v úvahu potenciální náklady na prodloužení záruk i po roce 2013.
2.6. ČÁSTEČNÉ SPLNĚNÍ ZÁVAZKŮ
(55)
V rozhodnutí o záchraně z prosince 2012 schválila Komise opatření, která Rakousko oznámilo, z hlediska určitých závazků tohoto členského státu, které by měly zajistit, aby narušení hospodářské soutěže byla pokud možno omezena. Závazky se zaměřily na obchodní činnosti banky, například ohledně výše výnosů, rizikových kategorií klientů a splatností, a měly by přispět k tomu, že dojde k omezení rizikového chování, a tím ke snížení možnosti rozšířit obchodování na úkor soutěžitelů.
(56)
V lednu 2013 sdělilo Rakousko Komisi, že z hospodářských důvodů není banka v souvislosti s některými dceřinými společnosti schopna splnit veškeré dané závazky. Zejména poukázalo na omezení v souvislosti s úvěry v cizích měnách, úkol omezit úvěrové závazky na veřejný sektor a korporátní klientelu (úvěry pouze klientům s ratingem minimálně […]), které podle Rakouska nebylo možné zrealizovat v zemích jihovýchodní Evropy, a - s ohledem na společnost HBA - na omezení veřejných finančních závazků na […].
3. PLÁN LIKVIDACE
(57)
Dne 29. června 2013 Rakousko předložilo plán likvidace, podle kterého má proběhnout řízená likvidace podniku HGGA, takže zůstane dostatek času na odprodej potenciálně životaschopných aktiv, zatímco zbývající aktiva budou časem zlikvidována.
(58)
V důsledku plánu likvidace se sníží bilanční suma HGAA ze 43,3 miliardy EUR koncem roku 2008 na 6,56 miliardy EUR v roce 2017, tzn. o 85 %. V témže období se o 85 % sníží i rizikově vážená aktiva, a sice z 32,8 miliardy EUR koncem roku 2008 na 4,75 miliardy EUR.
(59)
Strategie likvidace platí pro tři zbývající součásti podniku HGGA: i) pro rakouskou banku (HBA), ii) síť SEE a iii) likvidovanou část.
(60)
Likvidace bude řízena z ústředí skupiny, kde mezitím byla provedena celá řada zlepšení, mimo jiné v oblasti řízení rizik, výkaznictví, oceňování jistot a ratingových řízení (19).
(61)
Hlavním bodem plánu likvidace je uzavření již zahájeného prodeje společnosti HBA a zvýšení atraktivity sítě SEE, aby nejpozději k 30. červnu 2015 mohly být všechny subjekty SEE odprodány. K tomuto účelu Rakousko přijalo celou řadu závazků v oblasti nového obchodování, aby v případě, že části SEE nebudou prodány, bylo zajištěno adekvátní vyrovnání rizik a životaschopnosti.
(62)
Tak bude podnik HGAA poskytovat nové hypotéky soukromým klientům v zásadě pouze s úrokovou sazbou ve výši […]% nebo vyšší, interní matrice nákladů refinancování musí být u každého nového závazku v přiměřeném vztahu k situaci refinancování příslušné pobočky nebo dceřiné společnosti, a […] budou - s určitými výjimkami - udělovány pouze klientům, u nichž jen dán […].
PRODEJ HBA
(63)
Dne 31. května 2013 byla se společností Anadi Financial Holdings Pte. Ltd. podepsána smlouva o prodeji všech podílů společnosti HBA. S provedením transakce se v současnosti počítá do 31. prosince 2013 (20).
(64)
Až do realizace prodeje se bude společnost HBA i nadále soustředit na svou pozici regionální banky v Korutanech s pobočkami ve Vídni a Salcburku. Banka je již výrazně zredukována; problematické portfolio v hodnotě 1,99 miliardy EUR bylo vyčleněno již před 31. prosincem 2011. Bilanční suma společnosti HBA činila k 31. prosinci 2012 4,15 miliardy EUR (oproti bilanční sumě ve výši 7,05 miliardy EUR k 31. prosinci 2008).
SÍŤ SEE
(65)
Obchodní činnost sítě SEE byla již značně zmenšena koncentrací na klíčové trhy a klíčové kompetence ve Slovinsku, Chorvatsku, Bosně a Hercegovině, Srbsku a Černé Hoře. Kromě toho odepsaly obchodovatelné subjekty v těchto zemích při převodu portfolia 2,4 miliardy EUR. Pro rok 2013 se předpokládá další odprodej v hodnotě […] EUR, který musí ještě schválit místní orgány dozoru. Bilanční suma celé sítě SEE, která k 31. prosinci 2012 činila 10,11 miliardy EUR, klesne po dokončení dalšího plánovaného transferu portfolia na částku nižší než […] EUR, tzn. zhruba na […] % bilanční sumy k 31. prosinci 2008 (14,8 miliardy EUR).
(66)
Dále byly provedeny změny obchodní strategie v zemích SEE. Díky orientaci na drobné živnostníky, maloobchodníky a malé a střední podniky se má zlepšit prodejnost podniků SEE. Změna je zjištěna i u strategie financování. Subjekty SEE na místě se soustřeďují silněji na objevování místních zdrojů financování a méně na žádosti o prostředky skupiny. Nové obchodní činnosti jsou již plně financovány z místních zdrojů.
(67)
Ve Slovinsku se bankovní obchodování soustřeďuje na […] a […] segment […] s cílem […]. Je výrazně omezován […]. […] má být zcela opuštěn, přičemž banka ale zůstane dále aktivní v […].
(68)
V Chorvatsku chce banka budovat svůj […], aby […]. V […] se zaměřuje silněji na […]. […] se zaměřuje na […] v malé míře.
(69)
V Bosně a Hercegovině se bude obchodní činnost v rostoucí míře zaměřovat […] ve spojení s důslednou […], lepší […] a […]. […] je omezován. Těžiště […].
(70)
V Srbsku se pozornost soustředí na […] s cílem najít […]. Pokud jde o […], leží těžiště na […], jakož i na […]. V […] se banka snaží svou činnost i u výnosných portfolií […].
(71)
V Černé Hoře se soustřeďuje […] a na […] […].
(72)
Díky nové orientaci a změně obchodní strategie bank SEE se mají jejich šance na prodej postupně zvyšovat. V důsledku plánu likvidace má být síť SEE odprodána celá nebo po částech do 30. června 2015. Prodej proběhne v otevřeném, transparentním řízení, v němž se investoři mohou rozhodnout pro převzetí celé sítě SEE nebo její části.
(73)
Části sítě SEE, které k 30. červnu 2015 nenajdou žádného kupce, ukončí od tohoto data nové obchodování a stanou se součástí likvidované části (21).
LIKVIDOVANÁ ČÁST
(74)
Cílem je provést likvidaci všech subjektů a portfolií, které byly zařazeny do likvidované části, co nejrychleji.
(75)
Likvidace obchodování v Itálii byla již zahájena. Likvidace má probíhat řízeně, aby se předešlo tomu, že vklady budou stahovány ukvapeně (22).
(76)
Mimo to zahrnuje likvidovaná část všechna další portfolia, která byla určena k likvidaci (včetně podniků, které zastavily nové obchodování, jako dceřiné společnosti v Makedonii, na Ukrajině, v Bulharsku, Německu a Maďarsku), jakož i podíly v průmyslových podnicích a podnicích v cestovním ruchu.
(77)
Likvidovaná část zahrnuje zejména:
i)
podnik HBI,
ii)
nestrategické majetkové účasti (v průmyslu a cestovním ruchu),
iii)
finanční hodnoty určené k likvidaci, tzn. a) portfolio společnosti HBInt, jakož i stávající portfolia a linie refinancování pro dceřiné společnosti (zejména podnik HBI a v zemích SEE); b) portfolia vyčleněná z některých dceřiných společností, jako jsou podnik HBI a banky SEE nebo leasingové společnosti; c) likvidované leasingové společnosti,
iv)
společnosti s menšinovým podílem Norica a HBInt Credit Management (CM) (23).
(78)
Do roku 2017 bude kumulovaná potřeba kapitálu (v první řadě z důvodu odpisů účetní hodnoty subjektů určených k odprodeji, z důvodu dalších ztrát u jednotlivých portfolií a z důvodu potřebného refinancování) podle základního scénáře činit podle odhadů zhruba 2,6 miliardy EUR a podle pesimistického zátěžového scénáře až 5,4 miliardy EUR. Plán likvidace vychází mimo to z potřeby další likvidity, jejíž výše závisí na tom, zda bude poskytnuta jako kapitál v hotovosti nebo jako záruka. Pokud by byl kapitál poskytnut v likvidní formě, činila by potřeba další likvidity podniku HGAA do roku 2017 odhadem 2,5 miliardy EUR (základní scénář), případně 3,3 miliardy EUR (pesimistický zátěžový scénář) (24).
(79)
Jelikož jsou podle Rakouska v současné době ještě ověřovány různé možnosti, mohou se tyto odhady ještě změnit. Například je ověřováno zřízení společnosti pro správu majetku bez bankovní licence, na kterou by podnik HGAA mohl převést aktiva určená k likvidaci. Takový převod by měl dopad na okamžik, ke kterému by byl kapitál potřeba.
ZÁVAZKY RAKOUSKA
(80)
Rakousko se zavázalo, že se postará o to, aby plán likvidace předložený dne 29. června 2013 ve znění pozměněném sdělením Rakouska ze dne 27. srpna 2013, jakož i závazky obsažené v příloze byly prováděny v plné míře a v souladu s harmonogramem stanoveným v uvedené příloze.
4. DŮVODY, KTERÉ VEDLY K ZAHÁJENÍ VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(81)
Komise poukazuje na to, že formální vyšetřovací řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU v souvislosti se slučitelností podpory na restrukturalizaci ve prospěch podniku HGAA s vnitřním trhem zahájila z toho důvodu, že na základě starších plánů restrukturalizace vážně pochybovala o tom, že podnik HGAA je schopen obnovit svou dlouhodobou životaschopnost. Komise pochybovala navíc o tom, že bylo zajištěno přiměřené sdílení zátěže a že narušení hospodářské soutěže byla dostatečně omezena.
(82)
Komise opakovaně zpochybnila schopnost podniku HGAA obnovit jeho životaschopnost (25) a vyjádřila vážné pochybnosti ohledně obchodního modelu (26). Komise navíc pochybovala o tom, že by byl podnik HGAA schopen dosáhnout pro svůj kapitál dostatečného protiplnění, což je předpoklad pro životaschopnost banky (27). Již ve svém rozhodnutí o záchraně z prosince 2009 vyzvala Komise členský stát k tomu, aby jako možnost vzal v úvahu řízenou likvidaci banky (28).
(83)
Komise při kontrole životaschopnosti vyjádřila pochybnosti zejména ohledně strategie financování (29), kvality aktiv, jakož (30) i interní kontrolní struktury (31). Ve svém rozhodnutí o záchraně z prosince 2012 vyjádřila Komise v 37. bodě odůvodnění pochybnosti o kvalitě nového obchodování podniku HGAA.
(84)
Pokud jde o sdílení zátěže, je jak v úvodním rozhodnutí z roku 2009 (32), tak i v rozhodnutí o záchraně z prosince 2009 (33) poznamenáno, že společnost BayernLB a ostatní dřívější vlastníci podniku HGAA (GRAWE a země Korutany) možná nenesli přiměřený podíl na zátěži. Úvodní rozhodnutí z roku 2009 poukazuje ve 102. bodě odůvodnění na chybějící podíl vlastníků hybridního kapitálu podniku HGAA na sdílení zátěže.
(85)
Ve 41. bodě odůvodnění rozhodnutí o prodloužení z roku 2010 byly vyjádřeny pochybnosti o tom, zda kapitál, který podniku HGAA poskytlo Rakousko, bude podle podmínek rakouské úpravy dostatečně protiplněn, protože Rakousko na banku pohlíželo jako na banku v zásadě zdravou, a banka tak mohla profitovat z nižších sazeb než banka v potížích.
(86)
Pokud jde o narušení hospodářské soutěže, vyjádřila Komise na základě dřívějších plánů restrukturalizace, které Rakousko předložilo, pochybnosti o tom, zda bude snížení bilanční sumy stačit (34), a opakovaně požadovala opatření týkající se hospodářské soutěže (35). S ohledem na neustále narůstající výši podpory požadovala Komise opakovaně dodatečná opatření, která by omezila narušení hospodářské soutěže (36).
5. PŘIPOMÍNKY TŘETÍCH STRAN
(87)
Připomínky třetích stran nebyly podány.
6. PŘIPOMÍNKY PŘEDLOŽENÉ RAKOUSKEM
(88)
Připomínky předložené Rakouskem se v podstatné míře dotýkají naložení se zárukou, kterou Rakouská republika poskytla společnosti BayernLB. Podle rozhodnutí Komise ze dne 25. července 2012 ve věci SA. 28487 (C 16/2009) (37) o podpoře restrukturalizace pro společnost BayernLB představuje záruka Rakouské republiky na likviditu ve výši 2,638 miliardy EUR, která měla v souladu se závazkem společnosti BayernLB v rámci záchranné operace v roce 2009 zůstat v podniku HGAA, státní podporu ve prospěch společnosti BayernLB, která je slučitelná s vnitřním trhem, a proto může být schválena. Dne 5. října 2012 podalo Rakousko žalobu (38) na zrušení tohoto rozhodnutí mimo jiné s tím, že Komise neodůvodnila, proč je na opatření pohlíženo jako na slučitelné s vnitřním trhem, a že opatření nepředstavuje žádnou podporu ve prospěch společnosti BayernLB.
(89)
Rakousko se zavazuje, že se postará o to, aby byl seznam závazků v příloze dodržen v plné míře.
7. POSOUZENÍ Z HLEDISKA PRAVIDEL V OBLASTI STÁTNÍCH PODPOR
Při posouzení podpory na restrukturalizaci musí být zohledněny všechny podpory, které byly podniku HGAA uděleny od roku 2008.
7.1. EXISTENCE STÁTNÍ PODPORY
(90)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU jsou podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, neslučitelné s vnitřním trhem, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy.
(91)
Opatření je třeba označit za státní podporu, pokud jsou splněny následující předpoklady: i) opatření je financováno ze státních prostředků, ii) zvýhodňuje určité podniky nebo určitá odvětví výroby, iii) zvýhodnění je selektivní a iv) opatření narušuje hospodářskou soutěž nebo hrozí, že naruší hospodářskou soutěž, a může ovlivnit obchod mezi členskými státy. Opatření je označeno za státní podporu pouze tehdy, jsou-li tyto předpoklady splněny bez výjimky.
(92)
Podle 51. až 56. bodu odůvodnění rozhodnutí o schválení režimu mimořádné podpory určené bankám představují státní podporu všechna opatření poskytnutá v rámci režimu. Komise dále připomíná, že ve 48. až 53. bodě odůvodnění rozhodnutí o záchraně z roku 2009, ve 25. bodě odůvodnění rozhodnutí o záchraně z července 2011 a v 16. bodě odůvodnění rozhodnutí o záchraně z prosince 2012 konstatovala, že u opatření podpory uvedených v písmenech a) a b) jsou splněny předpoklady čl. 107 odst. 1 SFEU, a proto tato opatření představují státní podporu. Jak je dále objasněno, setrvává Komise u tohoto názoru.
a) Opatření udělená Rakouskem v rámci režimu mimořádné podpory určené bankám
(93)
Veškerá opatření udělená v rámci režimu mimořádné podpory určené bankám, tzn. kapitálová injekce ve výši 900 milionů EUR a záruky ve výši 1,35 miliardy EUR, které byly poskytnuty v roce 2008, představují podle 51. až 56. bodu odůvodnění rozhodnutí o schválení režimu podporu.
b) Další opatření udělená Rakouskem
(94)
Kromě režimu mimořádné podpory určené bankám schválilo Rakousko kapitálovou injekci ve výši 450 milionů EUR, (mezitím ukončenou) záruku na aktiva ve výši 100 milionů EUR, záruku na aktiva ve výši 200 milionů EUR, navýšení kapitálu ve výši 500 milionů EUR koupí akcií a záruku na druhořadé kapitálové nástroje tier 2 s nominální hodnotou 1 miliarda EUR.
(95)
Jak kapitálová injekce, tak záruky jsou poskytovány ze státních prostředků ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Jsou určeny ve prospěch jednoho podniku, a jsou tudíž selektivní. Kromě toho jsou poskytovány za podmínek, které by podniku HGAA nebyly na trzích nabídnuty, což Rakousko nepopírá. Vzhledem k tomu, že podnik HGAA působí ve finančním sektoru, v němž panuje intenzivní mezinárodní hospodářská soutěž, je každé zvýhodnění, které je tomuto podniku uděleno ze státních prostředků, schopno ohrozit obchod v Unii a narušit hospodářskou soutěž. Tato zjištění byla vyjádřena již v 16. bodě odůvodnění rozhodnutí o záchraně z prosince 2012 a toto rozhodnutí je potvrzuje.
c) Rekapitalizace prostřednictvím společnosti BayernLB
(96)
Společnost BayernLB obdržela v roce 2008 kapitálovou injekci od spolkové země Bavorsko a část prostředků použila na rekapitalizaci své dceřiné společnosti HGAA. Podle 124. bodu odůvodnění rozhodnutí o společnosti BayernLB tvoří kapitálová injekce od spolkové země Bavorsko v plné výši podporu pro společnost BayernLB. Vzhledem k tomu, že podpora udělená v rámci opatření nemůže být vyplacena dvakrát, dospěla Komise k závěru, že rekapitalizace podniku HGAA společností BayernLB nepředstavuje státní podporu ve prospěch HGAA. Dále se zdá, že společnost BayernLB jednala v době rekapitalizace podniku HGAA v souladu s tržními úvahami ve prospěch jistoty své investice do své dceřiné společnosti a že rozhodnutí o rekapitalizaci podniku HGAA nelze připisovat členskému státu.
d) Možná budoucí opatření podpory
(97)
Rakousko usiluje o schválení opatření podpory, s jejichž pomocí má být pokryta popřípadě vyplynuvší potřeba kapitálu a likvidity, která by v rámci zátěžového scénáře mohla činit 5,4 miliardy EUR kapitálu a 3,3 miliardy EUR likvidity. Tato případná budoucí opatření podpory pro likvidaci podniku HGAA budou poskytnuta ze státních prostředků ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Budou poskytnuta jedinému podniku, a jsou tudíž selektivní. Jelikož jsou poskytnuta za podmínek, které by podniku HGAA nebyly na trzích nabídnuty, představují zvýhodnění. Vzhledem k tomu, že podnik HGAA působí ve finančním sektoru, v němž panuje intenzivní mezinárodní hospodářská soutěž, je každé zvýhodnění, které je tomuto podniku uděleno ze státních prostředků, schopno ohrozit obchod v Unii a narušit hospodářskou soutěž.
Závěr k celkové výši podpor
(98)
Podpory, které Rakousko poskytlo podniku HGAA pomocí posílení kapitálu, činí celkem 3,15 miliardy EUR (včetně záruk na aktiva ve výši 300 milionů EUR, které mají stejný vliv jako kapitálová injekce). Tato částka představuje vzhledem k roku 2008 přibližně 9,6 % rizikově vážených aktiv podniku HGAA. Podnik HGAA navíc obdržel celkovou částku ve výši 1,35 miliardy EUR ve formě záruk. Dále usiluje Rakousko o schválení opatření podpory, která by mohla být za určitých okolností nezbytná, aby mohla být v rámci likvidace podniku HGAA pokryta další potřeba kapitálu, která by v zátěžovém scénáři mohla činit až 5,4 miliardy EUR. To by mohlo vést k celkové částce u kapitálu a záruk aktiv ve výši 8,55 miliardy EUR, což odpovídá 26 % rizikově vážených aktiv. Dále Rakousko požádalo o schválení případných budoucích likvidních opatření ve výši 3,3 miliardy EUR.
7.2. SLUČITELNOST PODPORY S VNITŘNÍM TRHEM
7.2.1. Použitelnost čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU
(99)
Podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU mohou být státní podpory pokládány za slučitelné s vnitřním trhem, mají-li „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“.
(100)
Navzdory pomalému hospodářskému zotavení, které započalo začátkem roku 2010, zastává Komise názor, že předpoklady pro schválení státních podpor podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU jsou vzhledem k přetrvávajícímu tlaku na finančních trzích dále plněny. V červenci 2013 potvrdila Komise tento názor ve svém sdělení o použití pravidel pro poskytování státní podpory ve prospěch bank v souvislosti s finanční krizí od 1. srpna 2013 (39).
(101)
Rakouská národní banka již při dřívější příležitosti konstatovala, že podnik HGAA je systémově důležitá banka, významná pro finanční trh v Rakousku a v jihovýchodní Evropě, a toto stanovisko potvrdila v dopise ze dne 3. prosince 2012. Bez opatření podpory by orgán dozoru podnik HGAA z důvodu jeho porušení kapitálových požadavků možná uzavřel.
(102)
Uzavření banky, kterou členský stát považuje za systémově důležitou stejně jako podnik HGAA, provedené za takových okolností, by mohlo přímo poškodit finanční trhy a tím celé hospodářství členského státu. Vzhledem k současné nestabilní situaci na finančních trzích proto Komise vychází při svém hodnocení státních podpor v bankovním sektoru i nadále z čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
7.2.2. Slučitelnost opatření podpory s vnitřním trhem
(103)
Všechna opatření označená za státní podporu byla poskytnuta v rámci restrukturalizace a likvidace podniku HGAA. Ve sdělení o návratu k životaschopnosti a hodnocení restrukturalizačních opatření ve finančním sektoru v současné krizi podle pravidel pro státní podporu (40) (dále jen „sdělení o restrukturalizaci“) je stanoveno, za kterých předpokladů smí být finančním institucím poskytnuty v rámci současné krize restrukturalizační a likvidační opatření. Podle sdělení o restrukturalizaci je restrukturalizace finanční instituce v rámci současné krize podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU slučitelná s vnitřním trhem, když i) vede k obnovení životaschopnosti banky, ii) je stanoven dostatečný vlastní příspěvek příjemce (sdílení zátěže) a je zajištěno, že podpora je omezena na nezbytné minimum, a iii) jsou přijata dostatečná opatření k omezení narušení hospodářské soutěže.
Obnovení životaschopnosti
(104)
Jak Komise stanovila ve sdělení o restrukturalizaci, musí příslušný členský stát předložit rozsáhlý plán restrukturalizace, z něhož vychází, jak má být dlouhodobá životaschopnost dotčené instituce obnovena bez státních podpor v přiměřeném období a nejpozději do pěti let. Podle 13. bodu odůvodnění sdělení o restrukturalizaci se dlouhodobé životaschopnosti dosáhne tehdy, je-li banka schopna soutěžit na kapitálovém trhu na základě svých vlastních schopností a v souladu s požadavky vyplývajícími z příslušných právních předpisů. Pro tento účel musí být banka schopna pokrýt všechny náklady a - s přihlédnutím ke svému rizikovému profilu - musí vykazovat přiměřenou návratnost vlastního kapitálu. Podle 14. bodu odůvodnění sdělení o restrukturalizaci dlouhodobá životaschopnost vyžaduje, aby byla každá získaná státní podpora buď v určité lhůtě splacena, nebo aby za ni bylo poskytnuto protiplnění podle normálních tržních podmínek, čímž se zajistí, aby jakákoliv forma dodatečné státní podpory byla ukončena.
(105)
Z dosud předložených plánů restrukturalizace podniku HGAA nevyplývá, že lze obnovit životaschopnost celé skupiny.
(106)
Komise dále konstatuje, že výhodné podmínky financování, které se opírají o záruky udělené zemí Korutany, časem skončí a že rychlý proces dohánění vývoje v národních hospodářstvích zemí jihovýchodní Evropy již skončil.
(107)
Banka není proto schopna zaplatit za svůj kapitál přiměřené protiplnění nebo státní kapitál splatit, aby se do konce období restrukturalizace vrátila do životaschopného stavu. Nezdá se tak možné, že by životaschopnost podniku HGAA jako nezávislého podniku mohla být obnovena. Z výše uvedených skutečností Komise vyvozuje, že její námitky k obnově životaschopnosti nebyly vyvráceny.
(108)
Jak uvádí bod 9 sdělení o restrukturalizaci, měly by plány restrukturalizace obsahovat srovnání s jinými možnostmi, jako je rozdělení nebo převzetí jinou bankou. Nemůže-li být životaschopnost banky obnovena, měl by plán restrukturalizace uvádět, jak lze provést řízenou likvidaci banky. Podle 21. bodu odůvodnění by se mělo vždy uvažovat o řízené likvidaci banky v obtížích či jejím prodeji v dražbě, pokud nelze věrohodně obnovit její dlouhodobou životaschopnost.
(109)
Rakouské úřady předložily plán likvidace, který předpokládá takovou strategii řízené likvidace. Předložený plán předpokládá odprodej obchodovatelných subjektů, rakouské banky HBA (v jejím případě už byla podepsána kupní smlouva) a sítě SEE ve veřejném prodeji nejpozději do konce června 2015. Všechny části, které zůstanou, se stanou předmětem kontrolovaného a řízeného procesu likvidace. V této souvislosti souhlasí Rakousko s tím, že italský subjekt HBI zastavil k 1. červenci 2013 nové obchodování. Pokud by odprodej obchodovatelných subjektů SEE do 30. června 2015 nebyl možný, ukončí i ony nové obchodování a přejdou do likvidace. V důsledku toho již nebude podnik HGAA k 30. červnu 2015 působit ve finančním sektoru.
(110)
Odprodej obchodovatelných subjektů probíhá v rámci nepodmíněných, transparentních a otevřených řízení, při nichž mají všichni zájemci na trhu možnost předložit pro subjekty nabídku. Těmito soutěžními postupy bude zajištěno, že tržní cenu vytvoří nejlepší nabídka, takže budou vyloučeny podpory pro kupujícího (41). Zjistí-li Komise, že existují podpory pro kupujícího, odděleně prověří slučitelnost příslušné podpory s vnitřním trhem.
(111)
V souvislosti s otázkou, zda by subjekty určené k odprodeji mohly tvořit hospodářskou kontinuitu podniku HGAA, a opatření podpory by tak za určitých okolností mohla představovat podporu pro tyto subjekty, konstatuje Komise především, že není ještě jasné, zda bude síť SEE prodána jako celek jednomu kupci nebo zda části současné sítě získá více kupců.
(112)
Pro stanovení hospodářské kontinuity musí být zohledněny mimo jiné následující faktory: předmět transferu, cena transferu, totožnost podílníků nebo majitelů získaného a původního podniku nebo ekonomická logika transakce (42).
(113)
Komise především konstatuje, že udělené podpory nebyly určeny k vyřešení problémů jednotlivých obchodovatelných subjektů v Rakousku nebo v jihovýchodní Evropě, nýbrž problémů podniku HGAA jako skupiny. Jádro obchodní činnosti podniku HGAA netvoří ani jedna z dceřiných společností v zemích jihovýchodní Evropy, ani společnost HBA a subjekty určené k prodeji představují jen část aktiv podniku HGAA. Kromě toho se obchodní model subjektů určených k odprodeji odlišuje od obchodního modelu podniku HGAA, který byl mezinárodní bankovní skupinou, jež se zejména na základě záruk poskytnutých zemí Korutany opírala o výhodné podmínky financování a soustředila se na rychlou expanzi díky potenciálu vyrovnávání hospodářské úrovně. V budoucnosti nebude financování dceřiných společností SEE probíhat na základě státních záruk, nýbrž se bude opírat o místní (a tím i dražší) zdroje financování, takže vzhledem k maržím a řízení rizik bude nutný obezřetnější postup. Zatímco se podnik HGAA soustředil spíše na velké podniky a určité hlavní klienty, budou se subjekty určené k odprodeji soustředit na obchody malých a středních podniků. V praxi to znamená, že subjekty určené k odprodeji budou zaměřené na nové stálé klienty.
(114)
Komise dále konstatuje, že cílem prodeje obchodovatelných subjektů je maximalizovat hodnotu aktiv podniku HGAA před jejich likvidací v zájmu věřitelů.
(115)
S ohledem na předmět převodu, skutečnosti, že podílníci podniku HGAA a subjektů určených k odprodeji nemohou být totožní, stejně jako s ohledem na ekonomickou logiku transakce prodeje zastává Komise názor, že již nebude existovat kontinuita ekonomické činnosti podniku HGAA, jakmile budou obchodovatelné subjekty prodány a podnik HGAA již nebude existovat.
(116)
Podle plánu likvidace mají být určitá aktiva z obchodovatelných subjektů určených k prodeji vyčleněna. Toto vyčlenění zlepší jak kapacitu financování těchto subjektů, tak i průměrnou kvalitu aktiv zbývající bilance, a tím přispěje k prodejnosti příslušných subjektů.
(117)
Podle 21. bodu odůvodnění sdělení o restrukturalizaci navíc může být přijatelným způsobem dosažení životaschopnosti i vytvoření samostatné „dobré banky“ kombinací „dobrých“ aktiv a pasiv existující banky, pokud tento nový subjekt nemůže nadměrným způsobem narušit hospodářskou soutěž. V tomto ohledu by bylo přijatelným řešením vytvoření holdingu SEE nebo transfer určitých aktiv ze společnosti HBInt na holding SEE s cílem vytvořit životaschopný a prodejný bankovní subjekt SEE (43).
(118)
Problém kvality aktiv, který vyplývá jak ze starého portfolia, tak i z rizikových aktivit z novější doby, by nemohl být vyřešen na základě narůstajících rizikových nákladů a snižování hodnoty u pokračujícího podniku. Z tohoto důvodu pokládá Komise plán likvidace předložený Rakouskem, podle kterého mají být problémová aktiva v rostoucí míře převáděna na likvidovaný subjekt, za přiměřenou strategii.
(119)
Co se týká financování předpokládaného v plánu likvidace, budou se subjekty určené k odprodeji stále více soustřeďovat na místní zdroje financování a pokusí se snížit svou závislost na refinancování prostřednictvím podniku HGAA. Komise tuto změnu strategie financování vítá. Konstatuje, že bude existovat další finanční závazek podniku HGAA vůči subjektům určeným k odprodeji.
(120)
Plán likvidace dále předpokládá výrazné omezení leasingových obchodů podniku HGAA, které byly jedním z hlavních důvodů jeho problémů, jelikož leasing vykazuje v poměru k rizikům s ním spojeným a související potřebě financování srovnatelně nízkou ziskovost. Toto omezení přispěje rovněž pozitivně k prodejnosti obchodovatelných subjektů.
(121)
Komise z toho vyvozuje, že životaschopnost podniku HGAA nelze obnovit a že Rakouskem navržená strategie jeho řízené likvidace je vhodným prostředkem pro vyřešení jeho situace, neboť životaschopnost banky jako takovou nelze obnovit.
Vlastní příspěvek a sdílení zátěže
(122)
Sdělení o restrukturalizaci uvádí, že je nezbytné, aby příjemce podpory poskytl přiměřený vlastní příspěvek, aby byla podpora omezena na minimum a narušení hospodářské soutěže tak bylo drženo na co nejnižší úrovni a byl omezen morální hazard. Za tímto účelem sdělení předpokládá, že i) by měly být omezeny jak restrukturalizační náklady, tak i výše podpory a ii) že je potřeba poskytnout značný vlastní příspěvek.
(123)
Ve sdělení o restrukturalizaci je dále stanoveno, že banka by měla k financování restrukturalizace použít nejprve své vlastní zdroje, aby bylo možné omezit výši podpory na minimum. Náklady související s restrukturalizací by neměl nést pouze stát, ale i ti, kteří do banky vložili své investice. Tohoto cíle bude dosaženo zejména tak, že dojde k převzetí ztrát dostupným kapitálem.
(124)
Všichni dřívější akcionáři podniku HGAA prodali své akcie Rakouské republice za symbolickou cenu jednoho eura, čímž se snížilo nebezpečí, že z opatření podpory budou mít prospěch dřívější akcionáři. Dřívější vlastníci dali podniku HGAA také k dispozici kapitál nebo likviditu, takže ztráty mohly být kryty a likvidita vylepšena.
(125)
Většinovým akcionářem byla v době tohoto prodeje společnost BayernLB. Ta přispěla celkem kapitálem zhruba 1,5 miliardy EUR a zároveň se vzdala dalších vlastnických práv, dokonce i dozoru nad dalším protiplněním. Celkově dala společnost BayernLB podniku HGAA k dispozici likviditu ve výši zhruba 4,3 miliardy EUR. Tato společnost dále utrpěla při prodeji svých akcií podniku HGAA značnou ztrátu z odpisů, což přispívá k tomu, že v souladu s bodem 22 sdělení o restrukturalizaci je omezován morální hazard.
(126)
Komise je tudíž názoru, že dřívější vlastník, společnost BayernLB, je značnou a přiměřenou měrou zapojena do sdílení zátěže.
(127)
Výsledek započatého právního sporu o zpětnou platbu nesplacených půjček společnosti BayernLB nemá na tento závěr žádný vliv. Pokud společnost BayernLB tento proces prohraje, bude do sdílení zátěže zapojena ještě výrazněji. Pokud proces vyhraje, na sdílení zátěže prověřovaném v tomto rozhodnutí se nezmění nic.
(128)
Příspěvek společnosti GRAWE spočívá jak v kapitálových, tak v likviditních opatřeních. Kapitál v původní výši 30 milionů EUR, který do podniku HGAA přinesla společnost GRAWE, se v důsledku rozhodnutí Rakouské republiky jakožto jediného akcionáře banky použít kapitál k pokrytí ztrát (snížení kapitálu) snížil mezitím na 9 milionů EUR. Společnost GRAWE dala podniku HGAA k dispozici i likviditu.
(129)
Na základě těchto úvah dospívá Komise k závěru, že společnost GRAWE je v dostatečné míře zapojena do sdílení zátěže.
(130)
Pokud jde o zemi Korutany, konstatuje Komise, že ta je do sdílení zátěže zapojena díky kapitálovému vkladu, který v důsledku snížení kapitálu mezitím výrazně klesl.
(131)
Na základě těchto úvah dospívá Komise k závěru, že země Korutany je v dostatečné míře zapojena do sdílení zátěže.
(132)
To, že společnost GRAWE a země Korutany obdrží za majetkovou účast vyšší protiplnění než společnost BayernLB za kapitál, který do podniku vložila, je proto odůvodněné, že společnost BayernLB dala k dispozici jiné kapitálové nástroje. Na rozdíl od společnosti GRAWE a země Korutany nepřinesla společnost BayernLB žádnou majetkovou účast, nýbrž se vzdala všech práv z kapitálových nástrojů a části likvidity. Do sdílení zátěže je tudíž zapojena silněji, což se jeví jako přiměřené, protože před získáním podniku HGAA Rakouskou republikou byla jeho dominantním vlastníkem.
(133)
Je také zapotřebí vysvětlit, zda za majetkovou účast, kterou Rakousko v podniku HGAA získalo v rámci režimu mimořádné podpory určené bankám, bylo uhrazeno dostatečné protiplnění. Je třeba připomenout, že v tomto režimu jsou předpokládány dvě úrokové sazby závisející na tom, zda podporovaná banka je banka v potížích nebo v zásadě zdravá banka. Podnik HGAA Rakousko označilo za banku v zásadě zdravou, a proto zaplatilo nižší protiplnění, než kdyby byl označen za banku v potížích.
(134)
K tomuto bodu Komise uvádí, že veškerá majetková účast, která je ještě k dispozici, zůstává u společnosti HBInt ‚a tím u likvidované části podniku HGAA. Jelikož likvidovaná část na trhu již nepůsobí a životaschopnost podniku HGAA nelze obnovit (proto probíhá jeho likvidace), konstatuje Komise, že toto nižší protiplnění lze v tomto případě akceptovat.
(135)
Zaměstnanecká nadace Alpe Adria byla se svým podílem ve výši 0,02 % nejmenším vlastníkem podniku HGAA. Když v prosinci 2009 získala podnik HGAA Rakouská republika, byl za jedno euro prodán i její podíl. Vzhledem k plné ztrátě akcionářských práv bez jakéhokoli protiplnění je podle názoru Komise její zapojení do sdílení zátěže dostatečné, zejména s ohledem na její malou velikost v porovnání s jinými vlastníky.
(136)
Podnik HGAA podnikl řadu kroků, aby vlastníky hybridního kapitálu zapojil do sdílení zátěže tím, že tyto nástroje prodal zpět výrazně pod nominální hodnotou nebo je celkově splatil, což mělo značný vliv na vlastní prostředky.
(137)
Komise dále konstatuje, že u mnohých těchto hybridních a kapitálových nástrojů probíhá výplata dividend, případně kuponů pouze tehdy, když je vykázán zisk. Jelikož banka nebyla v posledních letech zisková, neobdrželi vlastníci těchto nástrojů žádné odpovídající platby. Navíc budou pro platby dividend a kuponů v budoucnosti platit omezení. Podle názoru Komise jsou vlastníci těchto nástrojů na základě toho dostatečně zapojeni do sdílení zátěže.
(138)
Z těchto důvodů dospěla Komise k závěru, že plán likvidace podniku HGAA předpokládá přiměřené sdílení zátěže.
Omezení narušení hospodářské soutěže
(139)
Kromě toho oddíl 4 sdělení o restrukturalizaci požaduje, aby plán restrukturalizace obsahoval opatření pro omezení narušení hospodářské soutěže. Tato opatření by měla být přizpůsobena narušení hospodářské soutěže na těch trzích, na nichž příjemce podpory bude po restrukturalizaci působit. V tomto případě musí být zajištěno, aby subjekty, které na trhu dále působí, dokud nebudou prodány, nepoužily získané státní prostředky tak, že by to poškodilo soutěžitele, a aby nejednaly v rozporu s hospodářskou soutěží.
(140)
Za tímto účelem Rakousko přislíbilo provést obchodní omezení stanovená v oddíle 4 přílohy, která zajistí, že až do prodeje budou narušení hospodářské soutěže, která vyplývají z existence a činnosti obchodovatelných subjektů, udržována na co nejnižší úrovni.
(141)
Způsob a forma opatření hospodářské soutěže se řídí dvěma kritérii: zaprvé výší podpory a rovněž podmínkami a okolnostmi, za kterých byla podpora udělena, a zadruhé charakteristikou trhů, na nichž bude příjemce podpory působit.
(142)
Komise poukazuje na to, že podnik HGAA obdržel státní podpory ve výši 3,15 miliardy EUR ve formě kapitálu a záruk na aktiva a ve výši 1,35 miliardy EUR ve formě záruk likvidity a že v budoucnosti možná obdrží pro účely procesu likvidace ještě další státní podpory ve výši až 5,4 miliardy EUR ve formě kapitálu a 3,3 miliardy EUR ve formě likvidity.
(143)
Celková částka podpory v kapitálu a zárukách na aktiva činí 8,55 miliardy EUR a odpovídá částce cca 26 % rizikově vážených aktiv podniku HGAA, která k 31. prosinci 2008 činila 32,8 miliardy EUR. Částka udělené podpory je tudíž velmi vysoká a vyžaduje odpovídající opatření.
(144)
Podle 35. bodu odůvodnění sdělení o restrukturalizaci by měla strukturální opatření jako například odprodeje podporovat vstup soutěžitelů na trh, současně by však měla stanovit, že odchod proběhne v zájmu finanční stability v přiměřené době.
(145)
Komise konstatuje, že plán likvidace stanovuje řízenou likvidaci, po které podnik HGAA nejpozději dne 30. června 2015 již nebude aktivním aktérem na trzích, ale bude již jen uskutečňovat obchodování, pro které se do té doby nenajde žádný kupec.
(146)
Pokud jde o další činnost subjektů SEE až do jejich prodeje, poskytlo Rakousko celou řadu závazků pro nové obchodování těchto podniků, s jejichž pomocí mají být v době do jejich prodeje omezována možná narušení hospodářské soutěže.
(147)
V této souvislosti hodnotí Komise pozitivně zejména omezení pro nové obchodování, k nimž se Rakousko a podnik HGAA zavázaly. Po zohlednění rizikových nákladů a nákladů financování by mělo být u nového obchodování docíleno výnosu minimálně […] % p.a. Tímto minimálním výnosem u nového obchodování bude zajištěno, že obchodovatelné subjekty nebudou razit cenovou politiku, která by byla v rozporu s hospodářskou soutěží, zároveň však přispějí k dlouhodobé životaschopnosti. V tomto smyslu se banka zavazuje k omezení doby platnosti nového obchodování, aby transformace splatnosti působila na ziskovost pouze v omezené míře. […] (44) […]. Pro […] Rakousko dále přislíbilo, že obchody znějící na […] budou omezeny na klienty s ratingem minimálně […] a celkovým objemem ve výši […] EUR. Tím se snižují rizika spojená s oslabením kurzu a rozsahem, v jakém banka v tomto segmentu trhu působí. Stručně řečeno slouží obě tato omezení k zajištění dlouhodobé ziskovosti a k omezení konkurenceschopnosti dotčených podniků.
(148)
Jako pozitivní hodnotí Komise dále závazky zlepšeného řízení rizik, zejména to, že všechny rizikové položky v hodnotě vyšší než […] EUR ročně budou nově oceněny a retailové obchody a obchody v oblasti veřejných financí budou prováděny pouze s klienty, jejichž rating bude minimálně […] (45). Tyto závazky zajišťují, že obchody budou vedeny obezřetně a dotčené podniky se nebudou řídit žádnými strategiemi riskantních obchodů. Obchody budou vedeny tak, aby bylo dosaženo vyváženého poměru mezi nezbytnou ziskovostí a patřičnou kontrolou rizik. Současně bude pomocí závazků vyloučena agresivní strategie expanze na trhu.
(149)
Komise oceňuje pozitivně dvojí účel závazků vyjádřených ve 147. a 148. bodě odůvodnění. Na jedné straně přispívají k tomu, že se zvyšují šance na odprodej, protože nejsou uskutečňovány žádné příliš riskantní obchody, a na druhou stranu snižují narušení hospodářské soutěže tím, že je omezováno agresivní chování a nové obchodování.
(150)
Podle plánu likvidace budou všechny obchodovatelné části podniku HGAA zlikvidovány nebo prodány. Rakousko rozhodně přislíbilo, že společnost HBA bude prodána do 30. června 2014 a síť SEE (jako celek nebo po částech) do 30. června 2015. Poté bude zastaveno nové obchodování a podnik HGAA trh opustí, protože veškeré činnosti budou buď zlikvidované, nebo budou transparentním způsobem prodány třetím osobám. Tento proces prodeje a likvidace přispívá výraznou měrou k omezení narušení hospodářské soutěže, která jsou způsobena podporou, protože podnik HGAA jako takový z trhu zmizí.
(151)
Podle názoru Komise ospravedlňuje stále nestabilní situace na finančních trzích, zejména v zemích SEE, skutečně dlouhou lhůtu (30. června 2015) pro prodej subjektů v těchto zemích. Komise konstatuje, že obchody v Rakousku byly již prodány, a že, pokud prodej nebude dokončen do 30. června 2014, budou zlikvidovány i tyto obchody.
(152)
Úhrnem Komise konstatuje, že se zbývající bilanční suma a rizikově vážená aktiva podniku HGAA sníží do roku 2017 zhruba o 85 % (pokud se prodej uskuteční podle plánu).
(153)
Navíc k těmto dalekosáhlým opatřením přislíbilo Rakousko, že zakáže odkazy na státní podporu pro účely reklamy a agresivní obchodní praktiky. Komise také vítá zákaz převzetí, který zajistí, že státní podpora nebude využita k převzetí soutěžitele, nýbrž bude sloužit svému stanovenému účelu, a sice k financování procesu likvidace.
(154)
Komise s politováním konstatuje, že Rakousko splnilo své závazky, které dalo v rámci rozhodnutí o záchraně z prosince 2012, jen zčásti. Nedodržení některých těchto závazků, které měly pouze omezené trvání, bude však podle názoru Komise vyváženo plným rozdělením a likvidací banky.
(155)
S přihlédnutím k závazkům a s ohledem na přiměřenost vlastního příspěvku a sdílení zátěže uvedené ve 122. až 138. bodě odůvodnění zastává Komise názor, že existují dostatečné záruky pro to, aby případná narušení hospodářské soutěže byla navzdory vysoké částce podpory poskytnuté podniku HGAA omezena.
ZÁVĚRY
(156)
S ohledem na závazky Rakouska dospěla Komise k závěru, že strategie likvidace je v souladu se sdělením o restrukturalizaci, podpora na likvidaci je omezena na nezbytné minimum a narušení hospodářské soutěže jsou udržována na co nejnižší úrovni. Tato podpora na likvidaci je tudíž podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU slučitelná s vnitřním trhem,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Státní podpory představují následující opatření:
a)
rekapitalizace ve výši 900 milionů EUR v rámci režimu mimořádné podpory určené bankám;
b)
rekapitalizace ve výši 450 milionů EUR v rámci režimu mimořádné podpory určené bankám;
c)
záruky ve výši 1,35 miliardy EUR v rámci režimu mimořádné podpory určené bankám;
d)
záruka na aktiva ve výši 100 milionů EUR;
e)
záruka na aktiva ve výši 200 milionů EUR;
f)
rekapitalizace ve výši 500 milionů EUR;
g)
státní záruka na druhořadé kapitálové nástroje tier 2 s nominální hodnotou 1 miliarda EUR;
h)
možný budoucí kapitál pro likvidaci podniku HGAA ve výši až 5,4 miliardy EUR;
i)
možná budoucí likvidita pro likvidaci podniku HGAA ve výši až 3,3 miliardy EUR.
2. Státní podpory uvedené v odstavci 1 jsou s ohledem na závazky uvedené v příloze slučitelné s vnitřním trhem.
Článek 2
Rakousko zaručuje, že plán likvidace, který byl předložen dne 29. června 2013 a doplněn dne 27. srpna 2013, včetně závazků uvedených v příloze, bude proveden v plném rozsahu.
Článek 3
Toto rozhodnutí je určeno Rakouské republice.
V Bruselu dne 3. září 2013.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 3ης Σεπτεμβρίου 2013
Κρατική ενίσχυση SA.32554 (09/C)
Ενίσχυση αναδιάρθρωσης χορηγηθείσα από την Αυστρία υπέρ του ομίλου Hypo Group Alpe Adria
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2013) 5648]
(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2014/341/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα κράτη μέλη και άλλους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους βάσει των προαναφερόμενων διατάξεων (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Τον Δεκέμβριο του 2008 η Hypo Group Alpe Adria (εφεξής «HGAA» ή «η τράπεζα») έλαβε από τη Δημοκρατία της Αυστρίας, βάσει του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα της Αυστρίας (2) (εφεξής «πρόγραμμα έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα»), 900 εκατ. EUR για ενίσχυση του κεφαλαίου συμμετοχής (Partizipationskapital) κατηγορίας 1 (Tier 1) (3).
(2)
Στις 29 Απριλίου 2009 η Αυστρία υπέβαλε στην Επιτροπή σχέδιο βιωσιμότητας για την HGAA.
(3)
Με την απόφαση της 12ης Μαΐου 2009 στην υπόθεση N 254/2009 («απόφαση κίνησης της διαδικασίας 2009») (4), η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία εξέτασης βάσει του άρθρου 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (5), δεδομένου ότι εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τη συμβατότητα της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης που χορηγήθηκε τον Δεκέμβριο του 2008 από τη Γερμανία στην BayernLB, πλειοψηφικό μέτοχο της HGAA, με την εσωτερική αγορά. Στην ίδια απόφαση, η Επιτροπή έθεσε το ερώτημα εάν η HGAA θεωρείτο κατά βάση υγιής τράπεζα.
(4)
Η HGAA κρατικοποιήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2009. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή με την απόφασή της 23ης Δεκεμβρίου 2009 στο πλαίσιο των υποθέσεων C 16/2009 και N 698/2009 (6) (εφεξής «απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009»), βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΣΛΕΕ»), ενέκρινε προσωρινά, δηλαδή εν αναμονή της υποβολής βιώσιμου σχεδίου αναδιάρθρωσης, διάφορα μέτρα ενίσχυσης. Με την ίδια απόφαση, η Επιτροπή επέκτεινε την επίσημη διαδικασία εξέτασης προκειμένου να συμπεριλάβει τα περαιτέρω μέτρα ενίσχυσης που έλαβε η Αυστρία υπέρ της HGAA.
(5)
Στις 22 Ιουνίου 2010 η Επιτροπή επέκτεινε εκ νέου την επίσημη διαδικασία εξέτασης. Αυτό οφειλόταν, πρωτίστως, στο γεγονός ότι το αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης υπέρ της HGAA, το οποίο υποβλήθηκε στις 16 Απριλίου 2010, δεν κατέδειξε τον τρόπο αποκατάστασης της βιωσιμότητας της τράπεζας και της κατάλληλης κατανομής των βαρών, ούτε τον τρόπο επαρκούς απορρόφησης των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση. Επιπλέον, η Επιτροπή παρέτεινε την έγκριση της ενίσχυσης, την οποία κήρυξε προσωρινά συμβατή με την εσωτερική αγορά με την οικεία απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009, έως την ολοκλήρωση της εκτίμησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης (εφεξής «απόφαση παράτασης του 2010») (7).
(6)
Στις 29 Δεκεμβρίου 2010 η Αυστρία κοινοποίησε συμπληρωματική ενίσχυση για την HGAA υπό μορφή εγγύησης στοιχείων ενεργητικού, ύψους 200 εκατ. EUR. Η εν λόγω ενίσχυση εγκρίθηκε με την απόφαση της Επιτροπής της 19ης Ιουλίου 2011 στο πλαίσιο των υποθέσεων SA.32172 (2011/NN) και SA.32554 (2009/C) (8) (εφεξής «απόφαση διάσωσης του Ιουλίου 2011»).
(7)
Στις 7 Φεβρουαρίου 2011 η Επιτροπή ενημέρωσε την Αυστρία και τη Γερμανία ότι η διαδικασία στο πλαίσιο της υπόθεσης N 698/2009 (9) σχετικά με την HGAA θα έπρεπε να διαχωριστεί από τη διαδικασία στο πλαίσιο της υπόθεσης C 16/2009 σχετικά με την BayernLB. Η διαδικασία που αφορά την HGAA καταχωρίστηκε στη συνέχεια ως υπόθεση SA.32554 (2009/C). Η παρούσα απόφαση αφορά αποκλειστικά την υπόθεση SA.32554 (2009/C).
(8)
Στις 21 Απριλίου 2011 η Αυστρία υπέβαλε νέο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την HGAA.
(9)
Στις 3 Δεκεμβρίου 2012 η Αυστρία κοινοποίησε περαιτέρω μέτρα ενίσχυσης για την HGAA υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου από τη Δημοκρατία της Αυστρίας στο πλαίσιο μετοχικών κεφαλαίων, καθώς και υπό μορφή κρατικής εγγύησης για ομόλογα μειωμένης εξασφάλισης που εκδίδονται από την HGAA. Η κοινοποίηση περιελάμβανε μια σειρά υποχρεώσεων για την HGAA. Τα εν λόγω μέτρα ενίσχυσης εγκρίθηκαν προσωρινά με την απόφαση της Επιτροπής της 5ης Δεκεμβρίου 2012 στην υπόθεση SA.32554 (2009/C) (10) (εφεξής «απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012»). Η εν λόγω έγκριση υπόκειτο σε ορισμένες δεσμεύσεις εκ μέρους της Αυστρίας. Ωστόσο, η Αυστρία τήρησε μόνο εν μέρει τις δεσμεύσεις αυτές.
(10)
Στις 5 Οκτωβρίου 2012 η Αυστρία άσκησε προσφυγή για την ακύρωση της απόφασης της 25ης Ιουλίου 2012 στην υπόθεση SA.28487 (C 16/2009 πρώην N 254/2009) (11) σχετικά με την BayernLB. Η εν λόγω απόφαση καταργήθηκε αργότερα και αντικαταστάθηκε από την απόφαση της Επιτροπής της 5ης Φεβρουαρίου 2013 (12) (εφεξής «απόφαση για την BayernLB»).
(11)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας του 2009, στην απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009, στην απόφαση παράτασης του 2010, στην απόφαση διάσωσης του Ιουλίου 2011 και στην απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012 γίνεται αναφορά στην αναλυτική περιγραφή της διαδικασίας.
(12)
Τα επιμέρους σχέδια αναδιάρθρωσης για την HGAA και οι αντίστοιχες τροποποιήσεις τους αποτέλεσαν κατά την περίοδο μεταξύ Ιουλίου 2010 και Αυγούστου 2013 αντικείμενο πολυάριθμων συναντήσεων και τηλεφωνικών διασκέψεων καθώς και άλλων μορφών ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των εκπροσώπων της Αυστρίας, της τράπεζας και των υπηρεσιών της Επιτροπής.
(13)
Στις 29 Ιουνίου 2013 η Αυστρία κοινοποίησε σχέδιο αναδιάρθρωσης, στο οποίο προβλεπόταν η εξυγίανση της HGAA· το εν λόγω σχέδιο συμπληρώθηκε στις 27 Αυγούστου 2013.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΤΡΑΠΕΖΑ
(14)
Η HGAA είναι ένας παγκόσμιος όμιλος χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών με έδρα στο Κλάγκενφουρτ (Καρινθία), από όπου ελέγχονται και κατευθύνονται οι τραπεζικές συναλλαγές και οι συναλλαγές χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing), περιλαμβανομένου του υπό κατάργηση μέρους της Hypo Alpe Adria Bank International (στο εξής «HBInt»). Η HBInt εκτελεί κεντρικές λειτουργίες σε επίπεδο ομίλου, όπως έλεγχο και λογιστική του ομίλου, διαχείριση κινδύνων, νομικά θέματα και θέματα συμμόρφωσης, διαχείριση ρευστότητας, δεσμευτική κάλυψη, καθώς και αναχρηματοδότηση των θυγατρικών εταιρειών της HGAA.
(15)
Στα τέλη του 2012 το σύνολο ισολογισμού της HGAA ανερχόταν στα 33,8 δισεκατ. EUR, ενώ τα σταθμισμένα στοιχεία ενεργητικού ανέρχονταν σε περίπου 21 δισεκατ. EUR.
(16)
Η HGAA ανήκει εξ ολοκλήρου στη Δημοκρατία της Αυστρίας (13).
(17)
Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2008 η HGAA εκπροσωπούνταν μέσω των τραπεζικών θυγατρικών εταιρειών της και/ή των θυγατρικών εταιρειών χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) σε δώδεκα χώρες: στην Αυστρία, τη Σλοβενία, την Ιταλία, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, τη Βουλγαρία, την Κροατία, τη Σερβία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο, την Ουκρανία και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.
(18)
Σήμερα η HGAA δραστηριοποιείται στην Αυστρία μέσω της HBA. Επιπλέον, εκπροσωπείται στη Σλοβενία (με την HBS και την εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLS), στην Κροατία (με την HBC και την ενοποιημένη εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HAALC), στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (με τις τράπεζες HBFBiH και HBRS -της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης- συμπεριλαμβανομένης της εταιρείας χρηματοδοτικής μίσθωσης HLRS), στη Σερβία (με την HBSE) και στο Μαυροβούνιο (με την HBM) (συνολικά, «Νοτιοανατολική Ευρώπη»).
(19)
Για πολλές βιομηχανικές συμμετοχές και χρηματοπιστωτικές θυγατρικές εταιρείες της τράπεζας έχει ξεκινήσει διαδικασία εξυγίανσης. Η ιταλική HBI έπαυσε την 1η Ιουλίου 2013 τη διεξαγωγή νέων συναλλαγών. Στις λοιπές υπό εκκαθάριση θυγατρικές εταιρείες περιλαμβάνονται η κροατική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLC και η κροατική εταιρεία εκκαθάρισης H-ABDUCO, η οποία προέκυψε από τη μεταφορά τραπεζικών στοιχείων ενεργητικού, η αυστριακή εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLA, η γερμανική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLG, η εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLM του Μαυροβουνίου και η εταιρεία εκκαθάρισης HDM, η οποία προέκυψε από τη μεταφορά τραπεζικών στοιχείων ενεργητικού, η ουγγρική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLHU, η βουλγαρική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLBG, η εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLMK της πΓΔΜ, η ουκρανική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLUA, η εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HETABiH της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, και η εταιρεία εκκαθάρισης BORA, η οποία προέκυψε από τη μεταφορά τραπεζικών στοιχείων ενεργητικού, οι σερβικές εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης HLSE και HRSE, οι σλοβενικές εταιρείες TCK και TCV, οι οποίες προέκυψαν από τη μεταφορά τραπεζικών συναλλαγών και συναλλαγών χρηματοδοτικής μίσθωσης, καθώς και η ιταλική εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLI (14). Η Alpe Adria Privatbank στο Λιχτενστάιν έχει ήδη εξυγιανθεί.
(20)
Στις αιτιολογικές σκέψεις που ακολουθούν παρέχεται επισκόπηση των επιχειρηματικών μονάδων που εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται.
(21)
Η αυστριακή θυγατρική εταιρεία HBA παρέχει τραπεζικές υπηρεσίες σε ιδιώτες, επιχειρήσεις και θεσμικούς πελάτες. Παρέχει όλες τις παραδοσιακές τραπεζικές υπηρεσίες μιας τράπεζας γενικών εργασιών. Η HBA διαθέτει ισχυρή περιφερειακή βάση στην Καρινθία, με περαιτέρω καταστήματα στη Βιέννη και το Σάλτσμπουργκ. Το μερίδιο αγοράς της στην Αυστρία δεν υπερβαίνει το […] (15) % σε στοιχεία ενεργητικού και το […] % σε καταθέσεις.
(22)
Στη Σλοβενία ο όμιλος εκπροσωπείται από την τράπεζα HBS (μερίδιο αγοράς περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού και […] % σε καταθέσεις). Η εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLS επικεντρώνεται στη χρηματοδοτική μίσθωση εξοπλισμού, ενώ παράλληλα προβαίνει σε επιλεγμένες χρηματοδοτικές μισθώσεις ακινήτων.
(23)
Η κροατική HBC είναι μια τράπεζα γενικών εργασιών (με μερίδιο αγοράς περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού και […] % σε καταθέσεις). Η HAALC δραστηριοποιείται στον τομέα της χρηματοδοτικής μίσθωσης και έχει μερίδιο αγοράς περί το […] % σε αναδιάρθρωση κεφαλαίων.
(24)
Στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη λειτουργούν δύο διαφορετικές τράπεζες: η HBRS στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (μερίδιο αγοράς περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού και […] % σε καταθέσεις) και η HBFBiH στην Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (μερίδιο αγοράς περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού). Η εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης HLRS, η οποία ανήκει στην HBRS, κατέχει μερίδιο αγοράς περί το […] % επί του συνόλου νέων χρηματοδοτήσεων.
(25)
Το μερίδιο αγοράς της HBM στο Μαυροβούνιο είναι περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού. Οι δραστηριότητες χρηματοδοτικής μίσθωσης που εκτελεί η τράπεζα κατέχουν μερίδιο αγοράς της τάξης του […] %.
(26)
Η σερβική HBSE έχει επικεντρώσει τις συναλλαγές της στον τομέα ιδιωτών και εταιρικών πελατών (μερίδιο αγοράς περί το […] % σε στοιχεία ενεργητικού και […] % σε καταθέσεις).
2.2. ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
Δεκέμβριος 2008 - Μέτρα ενίσχυσης από την BayernLB και κρατική ενίσχυση στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα της Αυστρίας
(27)
Το 2008 η HGAA έλαβε ενίσχυση από την πρώην μέτοχό της, την BayernLB, και από τη Δημοκρατία της Αυστρίας.
-
Τον Δεκέμβριο του 2008, η HGAA έλαβε 700 εκατ. EUR για ενίσχυση του κεφαλαίου από την BayernLB, πρώην πλειοψηφική μέτοχό της, η οποία με τη σειρά της είχε λάβει κρατική ενίσχυση τον ίδιο μήνα από τη Βαυαρία.
-
Στις 29 Δεκεμβρίου 2008, η HGAA έλαβε 900 εκατ. EUR για ενίσχυση του κεφαλαίου συμμετοχής κατηγορίας 1 από τη Δημοκρατία της Αυστρίας και εγγυήσεις ρευστότητας ύψους 1,35 δισεκατ. EUR για έκδοση ομολογιακών δανείων βάσει του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα της Αυστρίας.
Δεκέμβριος 2009 - Κρατική ανακεφαλαιοποίηση και εγγυήσεις
(28)
Στο πλαίσιο της κρατικοποίησής της, η HGAA έλαβε τις ακόλουθες ενισχύσεις:
-
προσωρινή εγγύηση στοιχείων ενεργητικού ύψους 100 εκατ. EUR από την Αυστρία, υπό τους όρους που ισχύουν για τις τράπεζες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα της Αυστρίας,
-
εισφορά κεφαλαίου ύψους 450 εκατ. EUR από την Αυστρία, υπό τους όρους που ισχύουν για τις τράπεζες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα της Αυστρίας.
Ιανουάριος 2011 - Εγγύηση στοιχείων ενεργητικού
(29)
Λόγω της ανάγκης περαιτέρω απομείωσης της αξίας, η Αυστρία χορήγησε στην HGAA, για την περίοδο από 31 Δεκεμβρίου 2010 έως 30 Ιουνίου 2013, εγγύηση στοιχείων ενεργητικού ύψους 200 εκατ. EUR.
Δεκέμβριος 2012 - Κρατική ανακεφαλαιοποίηση και εγγυήσεις
(30)
Σύμφωνα με απόφαση της αυστριακής αρχής χρηματοπιστωτικής εποπτείας, η HGAA έπρεπε να διαθέτει, την 31η Δεκεμβρίου 2012, υψηλότερο δείκτη κεφαλαίου της τάξης του 12,04 %. Ως εκ τούτου, οι αυστριακές αρχές χορήγησαν στην HGAA τις ακόλουθες ενισχύσεις:
-
αύξηση κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. EUR με αγορά μετοχών χωρίς ονομαστική αξία, και
-
κρατική εγγύηση για κεφαλαιακά μέσα δευτέρας κατηγορίας (Τier 2) μειωμένης εξασφάλισης, ονομαστικής αξίας ύψους 1 δισεκατ. EUR.
(31)
Λεπτομερής περιγραφή της τράπεζας και των ήδη εγκεκριμένων μέτρων ενίσχυσης περιλαμβάνεται στις αιτιολογικές σκέψεις 17 έως 19 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, στις αιτιολογικές σκέψεις 13 έως 15 και 27 έως 40 της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009, στις αιτιολογικές σκέψεις 15 έως 19 της απόφασης διάσωσης του Ιουλίου 2011 και στις αιτιολογικές σκέψεις 10 έως 12 της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012.
2.3. ΕΠΙΠΡΟΣΘΕΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΑΚΟΜΗ ΧΟΡΗΓΗΘΕΙ
(32)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, για την περίοδο 2013-2017 προβλέπεται, για το υπό εκκαθάριση τμήμα, πρόσθετη κεφαλαιακή απαίτηση ύψους περίπου 2,6 δισεκατ. EUR (βασικό σενάριο), η οποία αυξάνεται σε 4,7 δισεκατ. EUR σύμφωνα με το απαισιόδοξο σενάριο και σε 5,4 δισεκατ. EUR σύμφωνα με το σενάριο ακραίων καταστάσεων. Με βάση το γεγονός ότι το κεφάλαιο διατίθεται σε ρευστή μορφή, οι επιπλέον ανάγκες της HGAA σε ρευστότητα στο βασικό σενάριο ανέρχονται σε 2,5 δισεκατ. EUR και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, σε ένα απαισιόδοξο σενάριο ακραίων καταστάσεων αυξάνονται σε 3,3 δισεκατ. EUR έως το 2017. (Σε περίπτωση που τα κεφαλαιακά μέτρα δεν έχουν επιπτώσεις στη ρευστότητα, ενδέχεται να χρειαστούν υψηλότερα μέτρα ρευστότητας.)
(33)
Η Αυστρία, για λόγους προφύλαξης, ζήτησε την έγκριση της Επιτροπής για χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, η οποία ενδέχετο να χρειαστεί για την κάλυψη των πρόσθετων αναγκών σε κεφάλαιο ή ρευστότητα κατά τέτοιον τρόπο ώστε να πληρούνται όλες οι απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας ή να καλύπτονται οι ζημίες. Το ύψος του χορηγηθέντος κεφαλαίου θα πρέπει να περιορίζεται στο ποσό που απαιτείται για την τήρηση των κανονιστικών ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων, οι οποίες πρέπει να έχουν επιβεβαιωθεί από την αρμόδια εποπτική αρχή.
2.4. ΣΥΜΒΟΛΗ ΠΡΩΗΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ HGΑΑ
(34)
Πριν από την κρατικοποίησή της, στο κεφάλαιο της HGAA συμμετείχε η BayernLB (67,08 %), το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας μέσω της Kärntner Landesholding (12,42 %), η Grazer Versicherung AG («GRAWE») (20,48 %) και το ίδρυμα εργαζομένων Hypo Alpe Adria (0,02 %).
(35)
Όλοι οι ιδιοκτήτες παραιτήθηκαν από τα δικαιώματά τους ως μετόχων και εκχώρησαν τα μερίδιά τους στην Αυστρία στη συμβολική τιμή του ενός ευρώ.
(36)
Η BayernLB παραιτήθηκε από όλα τα δικαιώματά της ως μετόχου, συμπεριλαμβανομένου του ήδη κατατεθέντος συμπληρωματικού κεφαλαίου (κεφάλαιο κατηγορίας 2) ύψους 300 εκατ. EUR, και απήλλαξε την HGAA από την υποχρέωση αποπληρωμής ήδη χορηγηθέντων δανείων ύψους 525 εκατ. EUR (16).
(37)
Προκειμένου να διασφαλιστεί η ρευστότητα της HGAA, η BayernLB διέθεσε εκ νέου διευκόλυνση ρευστότητας ύψους […] EUR, η οποία έληξε τον Δεκέμβριο του 2009. Επιπλέον, συμφωνήθηκε ότι η HGAA θα είχε τη δυνατότητα να διατηρήσει έως την 31η Δεκεμβρίου 2013 ποσό ύψους […] EUR, που της χορηγήθηκε από την BayernLB μέσω χρηματοδότησης εντός του ομίλου. Το 2014 θα παρέμεναν στην HGAA κεφάλαια της BayernLB ύψους […] EUR και το 2015 κεφάλαια ύψους […] EUR. Η Αυστρία παρέχει εγγυήσεις για τα εν λόγω ποσά σε περίπτωση διάσπασης της τράπεζας ή λήψης ενός οικονομικά συγκρίσιμου μέτρου, εφόσον έτσι δεν διασφαλίζεται η βιωσιμότητα της HGAA (17).
(38)
Το 2008 η BayernLB εισέφερε στην HGAA κεφάλαιο ύψους 700 εκατ. ευρώ EUR, το οποίο έχει πλέον πλήρως αναλωθεί καθότι χρησιμοποιήθηκε εξ ολοκλήρου για την κάλυψη ζημιών.
(39)
Η GRAWE κάλυψε με εγγραφή μη μετατρέψιμο κεφάλαιο συμμετοχής κατηγορίας 1 ύψους 30 εκατ. EUR με μέρισμα της τάξης του 6 % ετησίως από το 2013 (εφόσον υπάρχουν κέρδη). Στις 30 Μαΐου 2011 η ονομαστική αξία του κεφαλαίου συμμετοχής μειώθηκε μετά από περικοπή κεφαλαίου στα 9 εκατ. EUR.
(40)
Η GRAWE διέθεσε επίσης έως την 31η Δεκεμβρίου 2013 εξασφαλισμένη ρευστότητα ύψους 100 εκατ. EUR (50 εκατ. EUR εξασφαλίστηκαν μέσω αυστριακών ομολόγων και 50 εκατ. EUR μέσω άλλων περιουσιακών στοιχείων που είναι επιλέξιμα προς έκδοση καλυμμένων ομολόγων).
(41)
Τον Δεκέμβριο του 2009 το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας συνέβαλε στη διάσωση της τράπεζας λαμβάνοντας τα ακόλουθα μέτρα:
-
εισφορά κεφαλαίου ύψους 200 εκατ. EUR σε δύο στάδια. Η Καρινθία μετέτρεψε κεφάλαιο κατηγορίας 2 ύψους 50 εκατ. EUR σε κεφάλαιο συμμετοχής κατηγορίας 1 ύψους περίπου 31 εκατ. EUR, και ανακεφαλαιοποίησε 150 εκατ. EUR υπό τη μορφή κεφαλαίου συμμετοχής. Το κεφάλαιο συμμετοχής λαμβάνει μέρισμα 6 %, επί των κερδών το οποίο θα καταβαλλόταν για πρώτη φορά το οικονομικό έτος 2013. Το συνολικό ποσό του ανακεφαλαιοποιημένου κεφαλαίου συμμετοχής ύψους 181 εκατ. EUR έχει εν τω μεταξύ μειωθεί με μείωση κεφαλαίου σε 55 εκατ. EUR,
-
μέτρα ρευστότητας ύψους περίπου 200 εκατ. EUR, τα οποία διατίθενται από το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας στο πλαίσιο υφιστάμενων επιχειρηματικών σχέσεων.
(42)
Ο πίνακας που ακολουθεί παρέχει μια επισκόπηση των αρχικών ποσών του κεφαλαίου συμμετοχής στην HGAA (όλα μεταβιβάστηκαν στην HBInt) και του τρέχοντος ύψους αυτών. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι το κεφάλαιο συμμετοχής δεν συνεπάγεται δικαίωμα ψήφου. Η Δημοκρατία της Αυστρίας κατέχει το σύνολο των μετοχών που φέρουν δικαίωμα ψήφου.
Πίνακας 1
Επισκόπηση του κεφαλαίου συμμετοχής
Κεφάλαιο συμμετοχής ανά πρώην μέτοχο
Αρχικό ποσό (σε EUR)
Μετά τη μείωση κεφαλαίου και άλλα μέτρα (μετατροπή κ.λπ.)
GRAWE
30 000 000
9 170 369
Ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας
30 772 982
9 406 653
Ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας
150 000 000
45 851 845
Μερικό σύνολο
210 772 982
64 428 867
Δημοκρατία της Αυστρίας
900 000 000
275 111 073
Σύνολο
1 110 772 982
339 539 940
(43)
Η HGAA έχει εξαγοράσει διάφορα υβριδικά και άλλα κεφαλαιακά μέσα σε τιμή σημαντικά χαμηλότερη από την ονομαστική αξία ή τα έχει ακυρώσει εντελώς, αυξάνοντας έτσι την κεφαλαιακή της βάση: τον Απρίλιο του 2012 η HGAA προέβη σε συναλλαγή η οποία επέφερε αύξηση του κεφαλαίου κατηγορίας 1 κατά 153 εκατ. EUR. Τον Αύγουστο του 2012 ακύρωσε ορισμένα υβριδικά μέσα δημιουργώντας, έτσι, περαιτέρω κεφάλαιο ύψους 23,5 εκατ. EUR. Τον Δεκέμβριο του 2012 η HGAA εξαγόρασε περαιτέρω κεφαλαιακά μέσα, γεγονός που οδήγησε σε έκτακτο κέρδος ύψους […] EUR.
(44)
Εκτός αυτού, λόγω των ζημιών της HGAA δεν διανεμήθηκαν στους κατόχους συμμετοχικών τίτλων (κεφάλαιο συμμετοχής και άλλα υβριδικά κεφαλαιακά μέσα) τα επί των κερδών υπολογιζόμενα μερίσματα ή τοκομερίδια. Επομένως, για το 2009 και το 2010 η HGAA ήταν σε θέση να διακρατήσει ποσό […] EUR.
2.5. ΑΙΤΙΕΣ ΤΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ ΤΗΣ HGAA
(45)
Οι δυσκολίες της HGAA οφείλονται κατά κύριο λόγο σε μια επιθετική αναπτυξιακή στρατηγική βασιζόμενη σε ευνοϊκές και εγγυημένες από το κράτος χρηματοδοτήσεις.
(46)
Η HGAA στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην ταχεία ανάπτυξη και άνοδο των αγορών των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ιδιαίτερα κατά την περίοδο μεταξύ 2000 και 2007 η HGAA εισήλθε σε πολλές νέες αγορές. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο συνολικός ισολογισμός της HGAA αυξήθηκε από 9,8 δισεκατ. EUR (31η Δεκεμβρίου 2002) σε 43,3 δισεκατ. EUR (31η Δεκεμβρίου 2008).
Πίνακας 2
Επέκταση της HGAA ανά χώρα και δραστηριότητα
(47)
Η στρατηγική επέκτασης κατέστη δυνατή λόγω του χαμηλού κόστους χρηματοδότησης, το οποίο βασίστηκε σε κρατικές εγγυήσεις του ομόσπονδου κράτος της Καρινθίας (Ausfallshaftung), που αυξήθηκαν από 4,9 δισεκατ. (31η Δεκεμβρίου 2002) σε 20,7 δισεκατ. EUR (31η Δεκεμβρίου 2009). Η πρόσβαση σε φθηνή χρηματοδότηση είχε ως αποτέλεσμα να παραμελήσει η HGAA τη συγκέντρωση καταθέσεων σε τοπικό επίπεδο.
(48)
Η ταχεία επέκταση του ισολογισμού στις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και η φθηνή χρηματοδότηση υπό κρατική εγγύηση απέδωσαν βραχυπρόθεσμα κέρδη. Από το 2002 έως το 2006 η HGAA σημείωνε κέρδη σε ετήσια βάση (με εξαίρεση το 2004). Ωστόσο, το επιχειρηματικό μοντέλο συγκάλυπτε υποκείμενους κινδύνους όσον αφορά την επιδείνωση της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού και την αναχρηματοδότηση· ως εκ τούτου, η τράπεζα δεν διεξήγαγε τους απαιτούμενους ελέγχους ούτε ανέπτυξε τις διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων, οι οποίες ήταν αναγκαίες για την αντιμετώπιση των νέων αναγκών μετά την επέκταση. Η στρατηγική της τράπεζας ήταν προσανατολισμένη στην αύξηση του όγκου συναλλαγών, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα να αναλάβει η τράπεζα υψηλούς κινδύνους, ιδίως στους τομείς των ακινήτων και του τουρισμού, ενώ οι οικονομικοί και λειτουργικοί κίνδυνοι αξιολογούνταν συστηματικά κατά τρόπο εσφαλμένο. Δεδομένου ότι απουσίαζαν οι κατάλληλοι μηχανισμοί ελέγχου, η τράπεζα ήταν επίσης ευάλωτη στην απάτη, γεγονός που οδήγησε στη διενέργεια αρκετών ποινικών ερευνών. Με την πάροδο του χρόνου, το χαρτοφυλάκιό της υπέστη αυξανόμενη ζημία, μεταξύ άλλων λόγω της έλλειψης κατάλληλης εξασφάλισης, από σημαντικό ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων. Σε πολλές περιπτώσεις ήταν δύσκολο ή αδύνατο να εκποιηθούν οι υπάρχουσες εξασφαλίσεις και, ως εκ τούτου, κατέστησαν αναγκαίες εκτεταμένες απομειώσεις αξίας στοιχείων.
(49)
Επιπροσθέτως, η τράπεζα ανέλαβε επιπλέον κινδύνους αποπληρωμής, δεδομένου ότι σημαντικό μέρος των δανείων της προς φυσικά πρόσωπα και μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις («ΜΜΕ») χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ήταν εκφρασμένο σε ευρώ ή ελβετικά φράγκα. Μετά την ανατίμηση -ιδίως του ελβετικού φράγκου- έναντι των τοπικών νομισμάτων οι κίνδυνοι αυτοί εν μέρει υλοποιήθηκαν.
(50)
Ενόψει του προφίλ κινδύνου που απορρέει από την πελατειακή βάση και το χαρτοφυλάκιο, η τράπεζα ενήργησε με ανεπαρκή κεφάλαια, ακόμη και όταν κινείτο εντός των εποπτικών ορίων που ίσχυαν τη δεδομένη στιγμή. Μετά την επιδείνωση της κατάστασης, ο εν λόγω παράγοντας πολύ γρήγορα κατέστη πρόβλημα. Από έναν υπολογισμό που περιέχεται στο σχέδιο εξυγίανσης που έχει υποβληθεί προκύπτει ότι, χωρίς τα μέτρα ενίσχυσης, ο δείκτης κεφαλαίων της τράπεζας θα ήταν αρνητικός από το 2013 τόσο για το κεφάλαιο κατηγορίας 1 […] όσο και για το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων […]. Ο υπολογισμός αυτός είναι μέχρι στιγμής πλασματικός, καθώς σε αυτήν την περίπτωση θα απαιτείτο νωρίτερα δραστική μείωση του μεγέθους ή εκκαθάριση της τράπεζας. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Αυστρίας, η εκκαθάριση θα απειλούσε τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος αφενός στην Αυστρία, κυρίως λόγω της ανάληψης εγγυήσεων από το ομόσπονδο κρατίδιο της Καρινθίας, η οποία θα μπορούσε να ενεργοποιήσει ένα σχετικό σενάριο, και αφετέρου στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπου η HGAA κατέχει σημαντικό μερίδιο της αγοράς.
(51)
Η τράπεζα συνειδητοποίησε πολύ αργά ότι το επιχειρηματικό της μοντέλο δεν λειτουργούσε, και αντέδρασε με πολύ αργούς ρυθμούς, γεγονός που οφείλεται εν μέρει στην περίπλοκη δομή του ομίλου και εν μέρει στη δυσκολία διοίκησης ενός τόσο μεγάλου και ανομοιογενούς ομίλου.
(52)
Ακόμα και στις αρχές […] η ποιότητα των στοιχείων ενεργητικού συνέχισε να αποδεικνύεται προβληματική σε σχέση με τις νέες συναλλαγές και, συνεκτιμώντας το εύλογο κόστος κινδύνου και το κόστος κεφαλαίου, τα περιθώρια παρέμεναν ακατάλληλα.
(53)
Τα σχέδια αναδιάρθρωσης που είχαν ανακοινωθεί νωρίτερα δεν μπορούσαν να καταδείξουν ότι η HGAA μπορεί να υφίσταται και να λειτουργεί ως ανεξάρτητη και κερδοφόρος επιχείρηση.
(54)
Τα έγγραφα που έχει προσκομίσει η Αυστρία και αποτελούν τη βάση της παρούσας απόφασης (18) περιλαμβάνουν επίσης βασικά σενάρια, τα οποία καταδεικνύουν ότι το αποτέλεσμα του ομίλου θα είναι αρνητικό για το σύνολο της περιόδου 2013-2017, ενώ οι ανάγκες σε κεφάλαιο είναι πιθανό να αυξηθούν κατά επιπλέον […] EUR. Ακόμη και στο «σενάριο διαχείρισης», το οποίο δεν περιλαμβάνει επαρκή μέτρα για τον περιορισμό πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, προβλέπονται περιορισμένα κέρδη ύψους […] μόλις για το 2017· για τα έτη που προηγούνται προβλέπονται ζημίες. Επιπλέον, στην εν λόγω πρόβλεψη δεν συνεκτιμάται το δυνητικό κόστος των παρατάσεων των εγγυήσεων πέραν του 2013.
2.6. ΜΕΡΙΚΗ ΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΔΕΣΜΕΥΣΕΩΝ
(55)
Στο πλαίσιο της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012, η Επιτροπή ενέκρινε τα μέτρα που είχε κοινοποιήσει η Αυστρία όσον αφορά συγκεκριμένες δεσμεύσεις του κράτους μέλους, οι οποίες θα έπρεπε να διασφαλίσουν τον όσο το δυνατόν μεγαλύτερο περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Οι δεσμεύσεις αφορούσαν τον περιορισμό των επιχειρηματικών συναλλαγών της τράπεζας, για παράδειγμα όσον αφορά τα ποσοστά απόδοσης, τις κατηγορίες κινδύνου πελατών και τις προθεσμίες, και αποσκοπούσαν στον περιορισμό επικίνδυνων πρακτικών και, ως εκ τούτου, στη μείωση της δυνατότητας επέκτασης των συναλλαγών εις βάρος των ανταγωνιστών.
(56)
Τον Ιανουάριο του 2013 η Αυστρία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι η τράπεζα δεν ήταν σε θέση, όσον αφορά ορισμένες θυγατρικές της και για οικονομικούς λόγους, να τηρήσει το σύνολο των εν λόγω υποχρεώσεων. Ειδικότερα, επισημάνθηκαν τα εξής: ο περιορισμός σε σχέση με τις πιστώσεις σε ξένο νόμισμα, οι απαιτήσεις για περιορισμό των πιστωτικών ορίων στον δημόσιο και εταιρικό τομέα (πιστώσεις μόνο σε πελάτες με πιστοληπτική κατάταξη τουλάχιστον […]), οι οποίες, σύμφωνα με την Αυστρία, δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, και, σε σχέση με την HBA, ο περιορισμός των οικονομικών δεσμεύσεων του δημοσίου σε […].
3. ΣΧΕΔΙΟ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ
(57)
Στις 29 Ιουνίου 2013, η Αυστρία υπέβαλε σχέδιο που προβλέπει τη συντεταγμένη εξυγίανση της HGGA, έτσι ώστε να υπάρχει αρκετός χρόνος για την εκποίηση δυνητικά επικερδών περιουσιακών στοιχείων, ενώ η εκκαθάριση των υπόλοιπων στοιχείων ενεργητικού θα γίνει σταδιακά.
(58)
Σύμφωνα με το σχέδιο εξυγίανσης, ο συνολικός ισολογισμός της HGAA θα μειωθεί από 43,3 δισεκατ. EUR, που ήταν στα τέλη του 2008, στα 6,56 δισεκατ. EUR το 2017, δηλαδή, κατά 85 %. Κατά την ίδια περίοδο, τα σταθμισμένα στοιχεία ενεργητικού θα μειωθούν επίσης κατά 85 %, δηλαδή από 32,8 δισεκατ. EUR, που ήταν στα τέλη του 2008, σε 4,75 δισεκατ. EUR.
(59)
Η στρατηγική εξυγίανσης ισχύει για τα υπόλοιπα τρία τμήματα της HGGA: i) την αυστριακή τράπεζα (HBA), ii) το δίκτυο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και iii) το υπό κατάργηση τμήμα.
(60)
Η εξυγίανση θα κατευθύνεται από τα κεντρικά γραφεία του ομίλου, όπου εν τω μεταξύ υιοθετήθηκε μια σειρά βελτιώσεων, μεταξύ άλλων, σε σχέση με τη διαχείριση του κινδύνου, την υποβολή εκθέσεων, την αξιολόγηση εξασφαλίσεων και τη διαδικασία πιστοληπτικής κατάταξης (19).
(61)
Το σχέδιο εξυγίανσης επικεντρώνεται στην ολοκλήρωση της πώλησης της HBA, η οποία έχει ήδη ξεκινήσει, και στην αύξηση της ελκυστικότητας του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η εκποίηση όλων των μονάδων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης το αργότερο έως την 30ή Ιουνίου 2015. Στο πλαίσιο αυτό, η Αυστρία ανέλαβε σειρά δεσμεύσεων στον τομέα των νέων συναλλαγών ούτως ώστε, να διασφαλίζεται η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ κινδύνου και οικονομικής βιωσιμότητας, όσο δεν εκποιούνται οι μονάδες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
(62)
Κατά συνέπεια, η HGAA θα χορηγήσει νέα ενυπόθηκα δάνεια σε ιδιώτες πελάτες καταρχήν μόνο με επιτόκιο […] % ή μεγαλύτερο, το κόστος εσωτερικής αναχρηματοδότησης πρέπει να είναι ανάλογο προς κατάσταση αναχρηματοδότησης του εκάστοτε υποκαταστήματος ή θυγατρικής, και θα παρέχονται […] -με ορισμένες εξαιρέσεις- μόνο σε πελάτες, στους οποίους έχει χορηγηθεί […].
ΠΩΛΗΣΗ ΤΗΣ HBA
(63)
Στις 31 Μαΐου 2013 συνήφθη σύμβαση με την Anadi Financial Holdings Pte. Ltd. για την πώληση του συνόλου των συμμετοχών της HBA. Η συναλλαγή αναμένεται να ολοκληρωθεί έως την 31η Δεκεμβρίου 2013 (20).
(64)
Μέχρι την ολοκλήρωση της πώλησης, η HBA θα συνεχίσει να επικεντρώνεται στη θέση της ως περιφερειακή τράπεζα στην Καρινθία, με γραφεία στη Βιέννη και στο Σάλτσμπουργκ. Η τράπεζα έχει ήδη συρρικνωθεί σημαντικά· το προβληματικό χαρτοφυλάκιο αξίας 1,99 δισεκατ. EUR διαχωρίστηκε πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2011. Ο συνολικός ισολογισμός της HBA ανερχόταν την 31η Δεκεμβρίου 2012 σε 4,15 δισεκατ. EUR (έναντι 7,05 δισεκατ. EUR την 31η Δεκεμβρίου 2008).
ΔΙΚΤΥΟ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
(65)
Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχουν ήδη μειωθεί σημαντικά λόγω της εστίασης σε βασικές αγορές και ικανότητες στη Σλοβενία, την Κροατία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, τη Σερβία και το Μαυροβούνιο. Επιπλέον, οι εμπορεύσιμες μονάδες σε αυτές τις χώρες απαλλάχθηκαν από επιβαρύνσεις μέσω μεταφοράς χαρτοφυλακίου αξίας 2,4 δισεκατ. EUR. Για το 2013 προβλέπεται ακόμη ένας διαχωρισμός στοιχείων αξίας […] EUR, ο οποίος απαιτεί τη συγκατάθεση των τοπικών εποπτικών αρχών. Ο συνολικός ισολογισμός του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ο οποίος την 31η Δεκεμβρίου 2012 ανερχόταν σε 10,11 δισεκατ. EUR, θα μειωθεί μετά την ολοκλήρωση της υπόλοιπης προγραμματισμένης μεταφοράς χαρτοφυλακίου σε λιγότερο από […] EUR, δηλαδή περίπου στο […] % του συνολικού ισολογισμού της 31ης Δεκεμβρίου 2008 (14,8 δισεκατ. EUR).
(66)
Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκαν αλλαγές στη στρατηγική συναλλαγών στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Με την εστίαση στις μικρές επιχειρήσεις, στο λιανικό εμπόριο και στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), η δυνατότητα εκποίησης των επιχειρήσεων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναμένεται να βελτιωθεί. Διαπιστώθηκαν επίσης αλλαγές όσον αφορά τη στρατηγική χρηματοδότησης. Οι τοπικές μονάδες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης επικεντρώνονται περισσότερο στην αξιοποίηση τοπικών πηγών χρηματοδότησης και λιγότερο στη χρήση πόρων του ομίλου. Οι νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες ήδη χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από τοπικές πηγές.
(67)
Στη Σλοβενία οι τραπεζικές συναλλαγές επικεντρώνονται στο τμήμα […] και […] […], με στόχο […]. Το […] θα συρρικνωθεί σε σημαντικό βαθμό. Το […] θα πρέπει να εγκαταλειφθεί εντελώς, ωστόσο η τράπεζα θα παραμείνει ενεργή στο […].
(68)
Στην Κροατία η τράπεζα προτίθεται να επεκτείνει το […] της, σε […]. Στο […] η προσοχή εστιάζεται περισσότερο στο […]. Το […] είναι προσανατολισμένο σε […] σε μικρό βαθμό.
(69)
Στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη οι συναλλαγές επικεντρώνονται ολοένα και περισσότερο σε […], σε συνδυασμό με δραστικό/ή, βελτιωμένο/η […] και […]. Το […] θα μειωθεί. Άξονας προτεραιότητας […] […].
(70)
Στη Σερβία η προσοχή εστιάζεται στο/στην […], με στόχο την αξιοποίηση του/της […]. Όσο για την […], η έμφαση δίνεται στο/στην […] καθώς και στο/στη […]. Στο […] η τράπεζα καταβάλλει προσπάθειες δέσμευσης ακόμη και σε χαρτοφυλάκια υψηλής απόδοσης […].
(71)
Στο Μαυροβούνιο η προσοχή εστιάζεται στο/στην […] και στο/στην […] […].
(72)
Οι πιθανότητες πώλησης των τραπεζών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης βελτιώνονται συνεχώς λόγω της αναδιοργάνωσης και της αλλαγής στη στρατηγική των συναλλαγών τους. Σύμφωνα με το σχέδιο εξυγίανσης, το δίκτυο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναμένεται να εκποιηθεί εξ ολοκλήρου ή εν μέρει έως την 30ή Ιουνίου 2015. Η πώληση θα πραγματοποιηθεί με ανοικτή και διαφανή διαδικασία, κατά την οποία οι επενδυτές θα έχουν τη δυνατότητα να αποφασίσουν αν θα αναλάβουν το σύνολο ή τμήμα του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
(73)
Τα τμήματα του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης για τα οποία δεν θα έχει βρεθεί αγοραστής έως την 30ή Ιουνίου 2015 θα παύσουν από την ημερομηνία αυτή και έπειτα τις νέες συναλλαγές και θα ενταχθούν στο υπό κατάργηση μέρος (21).
ΥΠΟ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΜΕΡΟΣ
(74)
Στόχος είναι να εκκαθαριστούν όσο το δυνατόν ταχύτερα όλες οι μονάδες και χαρτοφυλάκια που έχουν μεταφερθεί στο υπό κατάργηση μέρος.
(75)
Η εξυγίανση των συναλλαγών του ιταλικού τμήματος έχει ήδη ξεκινήσει. Η εξυγίανση θα πραγματοποιηθεί με συντεταγμένη διαδικασία προκειμένου να αποφευχθεί η απότομη απόσυρση των καταθέσεων (22).
(76)
Επιπλέον, το υπό κατάργηση μέρος περιλαμβάνει όλα τα υπόλοιπα χαρτοφυλάκια που έχουν καθοριστεί για εξυγίανση (περιλαμβανομένων των επιχειρήσεων που έχουν παύσει τις νέες συναλλαγές, όπως οι θυγατρικές στην πΓΔΜ, στην Ουκρανία, στη Βουλγαρία, στη Γερμανία και στην Ουγγαρία), καθώς και συμμετοχές σε βιομηχανικές και τουριστικές επιχειρήσεις.
(77)
Το υπό κατάργηση μέρος περιλαμβάνει ειδικότερα:
i)
την HBI,
ii)
μη στρατηγικές συμμετοχές σε επιχειρήσεις (στη βιομηχανία και τον τουρισμό),
iii)
χρηματοπιστωτικά στοιχεία υπό κατάργηση, δηλαδή: α) το χαρτοφυλάκιο της HBInt, καθώς και τα υφιστάμενα υπό κατάργηση χαρτοφυλάκια και οι πιστώσεις αναχρηματοδότησης προς θυγατρικές (ιδίως την HBI και τις θυγατρικές σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης)· β) τα χαρτοφυλάκια που έχουν διαχωριστεί από ορισμένες θυγατρικές εταιρείες, όπως η ΗΒΙ και οι τράπεζες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ή από εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης· γ) τις υπό κατάργηση εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης,
iv)
τις μειοψηφικές εταιρείες Norica και HBInt Credit Management (CM) (23).
(78)
Μέχρι το 2017 οι συσσωρευμένες κεφαλαιακές ανάγκες (κυρίως λόγω της απομείωσης της λογιστικής αξίας των μονάδων υπό εκποίηση, λόγω περαιτέρω ζημιών σε επιμέρους χαρτοφυλάκια και λόγω αναγκαίας αναχρηματοδότησης) εκτιμώνται, σύμφωνα με το βασικό σενάριο, περίπου σε 2,6 δισεκατ. EUR και σύμφωνα με το απαισιόδοξο σενάριο ακραίων καταστάσεων έως και σε 5,4 δισεκατ. EUR. Το σχέδιο εξυγίανσης βασίζεται επίσης σε μια πρόσθετη ανάγκη ρευστότητας, το ύψος της οποίας εξαρτάται από το κατά πόσον το κεφάλαιο χορηγείται σε μετρητά ή ως εγγύηση. Σε περίπτωση που το κεφάλαιο χορηγείται σε ρευστή μορφή, οι πρόσθετες ανάγκες ρευστότητας της HGAA εκτιμάται ότι θα ανέλθουν έως το 2017 σε 2,5 δισεκατ. EUR (βασικό σενάριο) ή σε 3,3 δισεκατ. EUR (απαισιόδοξο σενάριο ακραίων καταστάσεων) (24).
(79)
Δεδομένου ότι, σύμφωνα με την Αυστρία, για το υπό κατάργηση μέρος εξετάζονται ακόμα διάφορες εναλλακτικές δυνατότητες, οι εκτιμήσεις αυτές ενδέχεται να μεταβληθούν. Για παράδειγμα, θα μελετηθεί η δημιουργία μιας εταιρείας διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων χωρίς άδεια άσκησης τραπεζικών δραστηριοτήτων, στην οποία η HGAA θα μπορούσε να μεταφέρει στοιχεία ενεργητικού προς εκποίηση. Μια τέτοια μεταφορά θα είχε συνέπειες ως προς το χρονικό διάστημα για το οποίο απαιτείται κεφάλαιο.
ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ
(80)
Η Αυστρία έχει αναλάβει την υποχρέωση να διασφαλίσει ότι το σχέδιο εξυγίανσης που υποβλήθηκε στις 29 Ιουνίου 2013, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με ανακοίνωση της Αυστρίας, της 27ης Αυγούστου 2013, καθώς και οι δεσμεύσεις που περιέχονται στο παράρτημα θα εφαρμοστούν πλήρως και σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που καθορίζεται στο εν λόγω παράρτημα.
4. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(81)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι έχει κινήσει επίσημη διαδικασία εξέτασης βάσει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με τη συμβατότητα της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης υπέρ της HGAA με την εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι υπήρχαν σοβαρές αμφιβολίες, εξαιτίας των προηγούμενων σχεδίων αναδιάρθρωσης, ως προς το κατά πόσον η HGAA θα ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη οικονομική βιωσιμότητά της. Η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες σχετικά με τη διασφάλιση του ορθού επιμερισμού των βαρών και τον επαρκή περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(82)
Η Επιτροπή έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει την ικανότητα της HGAA να αποκαταστήσει την οικονομική βιωσιμότητά της (25) και έχει εκφράσει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με το επιχειρηματικό μοντέλο (26). Η Επιτροπή εκφράζει επίσης αμφιβολίες ως προς το αν η HGAA θα είναι σε θέση να επιτύχει επαρκή απόδοση για τα κεφάλαιά της, όπερ αποτελεί προϋπόθεση για την οικονομική βιωσιμότητα μιας τράπεζας (27). Στην οικεία απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή είχε ήδη ζητήσει από το κράτος μέλος να εξετάσει το ενδεχόμενο συντεταγμένης εξυγίανσης της τράπεζας (28).
(83)
Στο πλαίσιο της εξέτασης της οικονομικής βιωσιμότητας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ιδίως σχετικά με τη στρατηγική χρηματοδότησης (29), την ποιότητα των στοιχείων ενεργητικού (30) καθώς και τη δομή εσωτερικού ελέγχου (31). Στην οικεία απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες στην αιτιολογική σκέψη 37 σχετικά με την ποιότητα των νέων συναλλαγών της HGAA.
(84)
Όσον αφορά τον επιμερισμό των βαρών, επισημαίνεται, αφενός, στην απόφαση κίνησης διαδικασίας του 2009 (32) και, αφετέρου, στην απόφαση διάσωσης του Δεκεμβρίου 2009 (33) ότι η BayernLB και οι υπόλοιποι πρώην κύριοι της HGAA (η GRAWE και το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας) ενδέχεται να μην έχουν αναλάβει κατάλληλο μέρος των βαρών. Στην αιτιολογική σκέψη 102 της απόφασης κίνησης διαδικασίας του 2009 επισημαίνεται η έλλειψη συμμετοχής των ιδιοκτητών του υβριδικού κεφαλαίου της HGAA στον επιμερισμό των βαρών.
(85)
Στην αιτιολογική σκέψη 41 της απόφασης παράτασης του 2010 εκφράζονται αμφιβολίες για το κατά πόσον το κεφάλαιο που εισέφερε η Αυστρία στην HGAA έχει επαρκή απόδοση σύμφωνα με τους όρους της αυστριακής νομοθεσίας, δεδομένου ότι η τράπεζα θεωρήθηκε κατά βάση υγιής από την Αυστρία με αποτέλεσμα να καταβάλει μικρότερο αντίτιμο από ό,τι μια προβληματική τράπεζα.
(86)
Όσον αφορά τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, βάσει των προηγούμενων σχεδίων αναδιάρθρωσης που είχε υποβάλει η Αυστρία, κατά πόσον θα επαρκούσε η μείωση του συνολικού ισολογισμού (34), και ζήτησε επανειλημμένα τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (35). Λόγω του συνεχώς αυξανόμενου ποσού ενίσχυσης, η Επιτροπή έχει επανειλημμένα ζητήσει τη λήψη πρόσθετων μέτρων για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (36).
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΩΝ
(87)
Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις τρίτων μερών.
6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ
(88)
Οι παρατηρήσεις της Αυστρίας αφορούν κυρίως την αντιμετώπιση των εγγυήσεων που χορήγησε η Δημοκρατία της Αυστρίας στην BayernLB. Σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής της 25ης Ιουλίου 2012 στην υπόθεση SA. 28487 (C 16/2009) (37) για την ενίσχυση αναδιάρθρωσης προς την BayernLB, η εγγύηση ρευστότητας της Δημοκρατίας της Αυστρίας, ύψους 2,638 δισεκατ. EUR, η οποία σύμφωνα με τη δέσμευση της BayernLB στο πλαίσιο της διάσωσης του 2009 θα πρέπει να παραμείνει στην HGAA, συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της BayernLB, η οποία είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά και, ως εκ τούτου, μπορεί να εγκριθεί. Στις 5 Οκτωβρίου 2012 η Αυστρία άσκησε προσφυγή (38) για την ακύρωση της εν λόγω απόφασης επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων, ότι η Επιτροπή δεν στοιχειοθέτησε γιατί η ενίσχυση πρέπει να θεωρείται συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, και ότι το μέτρο δεν συνιστά ενίσχυση υπέρ της BayernLB.
(89)
Η Αυστρία αναλαμβάνει τη δέσμευση να διασφαλίσει ότι ο κατάλογος δεσμεύσεων που περιέχεται στο παράρτημα θα τηρηθεί στο ακέραιο.
7. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΣΕΙ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΠΕΡΙ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
Κατά την αξιολόγηση της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης πρέπει να συνεκτιμηθούν όλες οι ενισχύσεις που έχουν χορηγηθεί στην HGAA από το 2008.
7.1. ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(90)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(91)
Ένα μέτρο χαρακτηρίζεται ως κρατική ενίσχυση εφόσον πληρούνται οι ακόλουθοι όροι: i) το μέτρο χρηματοδοτείται από κρατικούς πόρους· ii) χορηγεί σε ορισμένες επιχειρήσεις ή σε ορισμένους κλάδους παραγωγής πλεονέκτημα διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεώς τους· iii) το πλεονέκτημα είναι επιλεκτικό και iv) το μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και είναι ικανό να επηρεάσει τις μεταξύ κρατών μελών εμπορικές συναλλαγές. Ένα μέτρο χαρακτηρίζεται κρατική ενίσχυση μόνον εφόσον πληρούνται οι ανωτέρω όροι χωρίς εξαίρεση.
(92)
Σύμφωνα με τις αιτιολογικές σκέψεις 51 έως 56 της απόφασης για έγκριση του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα, όλα τα μέτρα που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος συνιστούν κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης ότι στις αιτιολογικές σκέψεις 48 έως 53 της απόφασης διάσωσης του 2009, στην αιτιολογική σκέψη 25 της απόφασης διάσωσης του Ιουλίου 2011 και στην αιτιολογική σκέψη 16 της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012 έχει ήδη διαπιστώσει ότι πληρούνται οι όροι του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ για τα μέτρα ενίσχυσης που αναφέρονται στα στοιχεία α) και β) και, ως εκ τούτου, τα εν λόγω μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση. Όπως εξηγείται κατωτέρω, η Επιτροπή διατηρεί τη θέση της.
α) Τα μέτρα που χορηγήθηκαν από την Αυστρία στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα
(93)
Όλα τα μέτρα που ελήφθησαν στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα, δηλαδή η εισφορά κεφαλαίου, ύψους 900 εκατ. EUR, και οι εγγυήσεις ύψους 1,35 δισεκατ. EUR, που χορηγήθηκαν το 2008, συνιστούν ενίσχυση σύμφωνα με τις αιτιολογικές σκέψεις 51 έως 56 της απόφασης για την έγκριση του προγράμματος.
β) Τα υπόλοιπα μέτρα που ελήφθησαν από την Αυστρία
(94)
Εκτός από το πρόγραμμα έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα, η Αυστρία ενέκρινε εισφορά κεφαλαίου ύψους 450 εκατ. EUR, εγγύηση στοιχείων ενεργητικού (η οποία δεν υφίσταται πλέον) ύψους 100 εκατ. EUR, εγγύηση στοιχείων ενεργητικού άνω των 200 εκατ. EUR, αύξηση κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. EUR με αγορά μετοχών και εγγύηση για μειωμένης εξασφάλισης κεφαλαιακά μέσα κατηγορίας 2 ονομαστικής αξίας 1 δισεκατ. EUR.
(95)
Η εισφορά κεφαλαίου και οι εγγυήσεις χορηγήθηκαν από κρατικούς πόρους κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Ευνοούν μια μεμονωμένη επιχείρηση και, ως εκ τούτου, είναι επιλεκτικά. Επιπλέον, έχουν χορηγηθεί υπό όρους που δεν θα παρέχονταν στην HGAA στις αγορές, γεγονός που δεν αμφισβητείται από την Αυστρία. Δεδομένου ότι η HGAA δραστηριοποιείται στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στον οποίο υφίσταται έντονος διεθνής ανταγωνισμός, κάθε πλεονέκτημα που χορηγήθηκε στην HGAA από κρατικούς πόρους μπορεί να επηρεάσει τις εμπορικές συναλλαγές εντός της Ένωσης και να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό. Οι εν λόγω διαπιστώσεις αναφέρονται ήδη στην αιτιολογική σκέψη 16 της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012 και επιβεβαιώνονται στην παρούσα απόφαση.
γ) Η ανακεφαλαιοποίηση μέσω της BayernLB
(96)
Το 2008 πραγματοποιήθηκε εισφορά κεφαλαίου προς την BayernLB από το ομόσπονδο κράτος της Βαυαρίας και η BayernLB χρησιμοποίησε μέρος των πόρων για την ανακεφαλαιοποίηση της θυγατρικής της HGAA. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 124 της απόφασης για την BayernLB, η εισφορά κεφαλαίου από το ομόσπονδο κράτος της Βαυαρίας συνιστά καθ’ ολοκληρίαν ενίσχυση υπέρ της BayernLB. Δεδομένου ότι το ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε στο πλαίσιο ενός μέτρου δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη δύο φορές, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ανακεφαλαιοποίηση της HGAA μέσω της BayernLB δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της HGAA. Επιπλέον, φαίνεται ότι η BayernLB, κατά τη στιγμή της ανακεφαλαιοποίησης της HGAA, ενήργησε με βάση τα κριτήρια της αγοράς προκειμένου να εξασφαλίσει την επένδυσή της στη θυγατρική της εταιρεία, και ότι η απόφαση για ανακεφαλαιοποίηση της HGAA δεν μπορεί να αποδοθεί σε ένα κράτος μέλος.
δ) Τα πιθανά μελλοντικά μέτρα ενίσχυσης
(97)
Η Αυστρία ζήτησε την έγκριση μέτρων ενίσχυσης με τη βοήθεια των οποίων θα καλυφθούν τυχόν προκύπτουσες κεφαλαιακές ανάγκες και ανάγκες ρευστότητας, οι οποίες ενδέχεται να ανέλθουν σε 5,4 δισεκατ. EUR σε κεφάλαιο και σε 3,3 δισεκατ. EUR σε ρευστότητα, βάσει του σεναρίου ακραίων καταστάσεων. Η εν λόγω πιθανή μελλοντική ενίσχυση για την εξυγίανση της HGAA θα χορηγηθεί από κρατικούς πόρους κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Η χορήγησή της αφορά μια μεμονωμένη επιχείρηση και, ως εκ τούτου, είναι επιλεκτική. Δεδομένου ότι η ενίσχυση χορηγείται υπό όρους που δεν θα παρέχονταν στην HGAA στις αγορές, τα μέτρα ενίσχυσης συνιστούν πλεονέκτημα. Δεδομένου ότι η HGAA δραστηριοποιείται στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στον οποίο υφίσταται έντονος διεθνής ανταγωνισμός, κάθε πλεονέκτημα που χορηγείται στην HGAA από κρατικούς πόρους μπορεί να επηρεάσει τις εμπορικές συναλλαγές εντός της Ένωσης και να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό.
Συμπέρασμα σχετικά με το συνολικό ποσό της ενίσχυσης
(98)
Η ενίσχυση, την οποία χορήγησε η Αυστρία στην HGAA μέσω αύξησης του κεφαλαίου, ανέρχεται συνολικά σε 3,15 δισεκατ. EUR (περιλαμβανομένων των εγγυήσεων των στοιχείων ενεργητικού ύψους 300 εκατ. EUR, τα οποία έχουν το ίδιο αποτέλεσμα με μια εισφορά κεφαλαίου). Αυτό το ποσό ανέρχεται, σε σχέση με το έτος 2008, περίπου στο 9,6 % των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού της HGAA. Επιπλέον, η HGAA έλαβε το συνολικό ποσό ύψους 1,35 δισεκατ. EUR υπό μορφή εγγυήσεων. Επιπλέον, η Αυστρία ζήτησε την έγκριση μέτρων ενίσχυσης που θα μπορούσαν να καταστούν αναγκαία υπό ορισμένες συνθήκες προκειμένου να καλύψουν, στο πλαίσιο της εξυγίανσης της HGAA, περαιτέρω κεφαλαιακές ανάγκες, οι οποίες ενδέχεται να ανέλθουν σύμφωνα με το σενάριο ακραίων καταστάσεων σε ποσό έως και 5,4 δισεκατ. EUR. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνολικό ποσό ύψους 8,55 δισεκατ. EUR σε κεφάλαιο και σε εγγυήσεις στοιχείων ενεργητικού, το οποίο αντιστοιχεί στο 26 % των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού. Επιπλέον, η Αυστρία ζήτησε την έγκριση πιθανών μελλοντικών μέτρων ρευστότητας ύψους 3,3 δισεκατ. EUR.
7.2. ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
7.2.1. Εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ
(99)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, οι κρατικές ενισχύσεις δύνανται να θεωρηθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά εάν χορηγούνται για «την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».
(100)
Παρά την αργή οικονομική ανάκαμψη που ξεκίνησε στις αρχές του 2010, η Επιτροπή θεωρεί ότι εξακολουθούν να πληρούνται οι προϋποθέσεις για την έγκριση κρατικής ενίσχυσης κατ’ εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) λόγω της συνεχιζόμενης πίεσης στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Τον Ιούλιο του 2013 η Επιτροπή επιβεβαίωσε την άποψη αυτή στην ανακοίνωσή της σχετικά με την εφαρμογή, από την 1η Αυγούστου 2013, των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στα μέτρα στήριξης των τραπεζών στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης (39).
(101)
Η Εθνική Τράπεζα της Αυστρίας έχει ήδη δηλώσει κατά το παρελθόν ότι η HGAA ήταν τράπεζα συστημικής σημασίας για τη χρηματοπιστωτική αγορά της Αυστρίας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, και επανέλαβε την άποψη αυτή σε επιστολή της 3ης Δεκεμβρίου 2012. Χωρίς τα μέτρα ενίσχυσης, η εποπτική αρχή ενδεχομένως να έκλεινε την HGAA λόγω παραβίασης των κεφαλαιακών απαιτήσεων.
(102)
Το κλείσιμο υπό τέτοιες συνθήκες μιας τράπεζας, όπως η HGAA, η οποία θεωρείται από ένα κράτος μέλος σημαντική σε συστημικό επίπεδο, θα μπορούσε να απειλήσει άμεσα τις χρηματοπιστωτικές αγορές και το σύνολο της οικονομίας ενός κράτους μέλους. Δεδομένης της τρέχουσας αστάθειας στις χρηματοπιστωτικές αγορές, η Επιτροπή συνεχίζει να βασίζεται, κατά την οικεία αξιολόγηση της κρατικής ενίσχυσης στον τραπεζικό τομέα, στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
7.2.2. Συμβατότητα των μέτρων ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά
(103)
Όλα τα μέτρα που έχουν χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση ελήφθησαν στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και της εξυγίανσης της HGAA. Στην ανακοίνωση σχετικά με την αποκατάσταση της οικονομικής βιωσιμότητας και την αξιολόγηση των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (40) («ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης») καθορίζονται οι όροι υπό τους οποίους μπορεί να χορηγηθεί στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ενίσχυση για την αναδιάρθρωση και την εξυγίανση στο πλαίσιο της τρέχουσας κρίσης. Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, η αναδιάρθρωση ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά, βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, μόνο όταν i) οδηγεί σε αποκατάσταση της οικονομικής βιωσιμότητας της τράπεζας, ii) προβλέπει και διασφαλίζει επαρκή ίδια συμμετοχή του δικαιούχου (επιμερισμός των βαρών) ώστε η ενίσχυση να περιοριστεί στο ελάχιστο αναγκαίο, και iii) λαμβάνονται επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
Αποκατάσταση της οικονομικής βιωσιμότητας
(104)
Όπως επισημαίνει η Επιτροπή στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, το εκάστοτε κράτος μέλος οφείλει να υποβάλει ολοκληρωμένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, το οποίο καταδεικνύει τον τρόπο αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του σχετικού ιδρύματος χωρίς κρατική ενίσχυση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος και το αργότερο εντός πέντε ετών. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 13 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα διασφαλίζεται όταν μια τράπεζα είναι σε θέση να ανταγωνίζεται αυτοδύναμα στην αγορά για την άντληση κεφαλαίων σύμφωνα με τις σχετικές κανονιστικές απαιτήσεις. Για τον σκοπό αυτόν, η τράπεζα πρέπει να είναι σε θέση να καλύψει όλα τα έξοδά της και να μπορεί να επιτύχει κατάλληλη απόδοση ιδίων κεφαλαίων, λαμβάνοντας υπόψη το δικό της προφίλ κινδύνου. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 14 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα απαιτεί είτε την αποπληρωμή κάθε ληφθείσας κρατικής ενίσχυσης εντός ορισμένης προθεσμίας είτε την καταβολή αποζημίωσης με βάση τους όρους της αγοράς, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οποιασδήποτε μορφής πρόσθετη κρατική ενίσχυση θα έχει περιορισμένη διάρκεια.
(105)
Τα σχέδια αναδιάρθρωσης που έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα για την HGAA δεν δικαιολογούν το συμπέρασμα ότι είναι δυνατή η αποκατάσταση της βιωσιμότητας ολόκληρου του ομίλου.
(106)
Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι οι ευνοϊκοί όροι χρηματοδότησης, που βασίζονται στις εγγυήσεις που χορήγησε η Καρινθία, θα λήξουν με τον καιρό και ότι η ταχεία διαδικασία κάλυψης της υστέρησης των οικονομιών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχει παύσει.
(107)
Ως εκ τούτου, η τράπεζα δεν είναι σε θέση να καταβάλει κατάλληλο αντίτιμο για το κεφάλαιό της ή να αποπληρώσει το κρατικό κεφάλαιο, προκειμένου να επανέλθει κατ’ αυτόν τον τρόπο σε κατάσταση βιωσιμότητας έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Επομένως, φαίνεται αδύνατη η αποκατάσταση της βιωσιμότητας της HGAA ως ανεξάρτητης επιχείρησης. Η Επιτροπή συνάγει από τα ανωτέρω το συμπέρασμα ότι δεν αίρονται οι ανησυχίες της όσον αφορά την αποκατάσταση της βιωσιμότητας.
(108)
Όπως ορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 9 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, τα σχέδια αναδιάρθρωσης πρέπει να περιλαμβάνουν σύγκριση με άλλες επιλογές, όπως η διάσπαση ή η εξαγορά από άλλη τράπεζα. Σε περίπτωση που η βιωσιμότητα μιας τράπεζας δεν μπορεί να αποκατασταθεί, θα πρέπει να επεξηγηθεί στο σχέδιο αναδιάρθρωσης ο τρόπος συντεταγμένης εξυγίανσης της τράπεζας. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 21, θα πρέπει πάντα να εξετάζεται το ενδεχόμενο συντεταγμένης εξυγίανσης ή πλειστηριασμού μιας προβληματικής τράπεζας, όταν η αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας δεν είναι ρεαλιστική.
(109)
Οι αυστριακές αρχές υπέβαλαν σχέδιο εξυγίανσης, το οποίο προβλέπει μια τέτοια στρατηγική όσον αφορά τη συντεταγμένη εξυγίανση. Το σχέδιο που υποβλήθηκε προβλέπει την εκποίηση των εμπορεύσιμων μονάδων, της αυστριακής HBA (για την οποία έχει ήδη συναφθεί σύμβαση πώλησης) και του δικτύου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, μέσω δημόσιας διαδικασίας πώλησης το αργότερο έως τα τέλη Ιουνίου 2015. Όλα τα υπόλοιπα τμήματα θα αποτελέσουν αντικείμενο ελεγχόμενης και συντεταγμένης διαδικασίας εξυγίανσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Αυστρία αναλαμβάνει την υποχρέωση παύσης των νέων συναλλαγών της ιταλικής μονάδας HBI την 1η Ιουλίου 2013. Σε περίπτωση που η εκποίηση των εμπορεύσιμων μονάδων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δεν είναι εφικτή έως την 30ή Ιουνίου 2015, θα παύσουν οι νέες συναλλαγές και στις εν λόγω μονάδες, οι οποίες θα τεθούν υπό εκκαθάριση. Ως εκ τούτου, στις 30 Ιουνίου 2015 η HGAA δεν θα είναι πλέον ενεργή στον χρηματοπιστωτικό τομέα.
(110)
Η εκποίηση των εμπορεύσιμων μονάδων πραγματοποιείται στο πλαίσιο ελεύθερης, διαφανούς και ανοικτής διαδικασίας κατά την οποία όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς της αγοράς έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν προσφορά. Μέσα από τις εν λόγω ανταγωνιστικές διαδικασίες θα διασφαλιστεί η διαμόρφωση της τιμής της αγοράς από τη βέλτιστη προσφορά, προκειμένου να αποκλειστεί χορήγηση ενίσχυσης στον αγοραστή (41). Εάν η Επιτροπή διαπιστώσει ότι χορηγείται ενίσχυση σε έναν αγοραστή, η Επιτροπή θα εξετάσει χωριστά τη συμβατότητα της εν λόγω ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά.
(111)
Όσον αφορά το ερώτημα εάν οι εκποιούμενες μονάδες θα μπορούσαν να αποτελέσουν οικονομική συνέχεια της HGAA και, συνεπώς, τα μέτρα ενίσχυσης θα μπορούσαν να αποτελέσουν, υπό ορισμένες συνθήκες, ενίσχυση για τις εν λόγω μονάδες, η Επιτροπή επισημαίνει καταρχάς ότι δεν είναι ακόμη σαφές κατά πόσον το δίκτυο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης θα πωληθεί στο σύνολό του σε έναν και μόνον αγοραστή ή εάν πολλοί αγοραστές θα αποκτήσουν μέρη του υφιστάμενου δικτύου.
(112)
Για τον καθορισμό μιας οικονομικής συνέχειας, πρέπει να ληφθούν υπόψη, μεταξύ άλλων, οι ακόλουθοι παράγοντες: το αντικείμενο της μεταβίβασης, το τίμημα της μεταβίβασης, η ταυτότητα των μετόχων ή των ιδιοκτητών της αποκτώσας και της αρχικής εταιρείας ή η οικονομική λογική της συναλλαγής (42).
(113)
Η Επιτροπή επισημαίνει, καταρχάς, ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε δεν προοριζόταν για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των επιμέρους εμπορεύσιμων μονάδων στην Αυστρία ή στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αλλά στην αντιμετώπιση των προβλημάτων της HGAA σε επίπεδο ομίλου. Ούτε κάποια από τις θυγατρικές στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ούτε η HBA αποτελεί τον πυρήνα των δραστηριοτήτων της HGAA, ενώ οι εκποιούμενες μονάδες αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μέρος των στοιχείων ενεργητικού της HGAA. Επιπλέον, το επιχειρηματικό μοντέλο των εκποιούμενων μονάδων διαφέρει από το επιχειρηματικό μοντέλο της HGAA, η οποία ήταν ένας διεθνής τραπεζικός όμιλος ο οποίος, κυρίως λόγω των εγγυήσεων που χορηγούσε η Καρινθία, είχε ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης και είχε επικεντρωθεί στην ταχεία επέκταση των δραστηριοτήτων χάρη στο δυναμικό ανάπτυξης των αναδυόμενων αγορών. Στο μέλλον, η χρηματοδότηση των θυγατρικών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δεν θα γίνεται βάσει κρατικών εγγυήσεων, αλλά θα βασίζεται σε τοπικές (και κατά συνέπεια πιο δαπανηρές) πηγές χρηματοδότησης και ως εκ τούτου, θα απαιτηθεί προσεκτικότερη προσέγγιση όσον αφορά τα περιθώρια και τη διαχείριση κινδύνου. Ενώ η HGAA ήταν επικεντρωμένη σε μεγάλες επιχειρήσεις και ορισμένους μεγάλους πελάτες, οι εκποιούμενες μονάδες θα επικεντρωθούν στις συναλλαγές των ΜΜΕ. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι οι εκποιούμενες μονάδες θα προσανατολιστούν σε μια νέα πελατειακή βάση.
(114)
Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι η εκποίηση των εμπορεύσιμων μονάδων στοχεύει στη μεγιστοποίηση της αξίας των στοιχείων ενεργητικού της HGAA πριν τη ρευστοποίησή τους προς το συμφέρον των πιστωτών.
(115)
Δεδομένου του αντικειμένου της μεταβίβασης, του γεγονότος ότι οι μέτοχοι της HGAA και των εκποιούμενων μονάδων δεν είναι δυνατό να είναι οι ίδιοι, και με δεδομένη την οικονομική λογική της συναλλαγής πώλησης, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υπάρχει πλέον συνέχεια της οικονομικής δραστηριότητας της HGAA από τη στιγμή που θα εκποιηθούν οι εμπορεύσιμες μονάδες και η HGAA δεν θα υφίσταται πλέον.
(116)
Σύμφωνα με το σχέδιο εξυγίανσης, ορισμένα στοιχεία ενεργητικού πρέπει να διαχωριστούν από τις εκποιούμενες εμπορεύσιμες μονάδες. Ο εν λόγω διαχωρισμός θα βελτιώσει αφενός την ικανότητα χρηματοδότησης των μονάδων και αφετέρου τη μέση ποιότητα των στοιχείων ενεργητικού του εναπομένοντος ισολογισμού και, κατά συνέπεια, θα ενισχύσει τη δυνατότητα εκποίησης των αντίστοιχων μονάδων.
(117)
Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 21 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η δημιουργία μιας αυτόνομης «καλής τράπεζας», με βάση τα «καλά» στοιχεία ενεργητικού και παθητικού μιας υφιστάμενης τράπεζας, μπορεί επίσης να αποτελεί αποδεκτό τρόπο αποκατάστασης της βιωσιμότητας, εφόσον η εν λόγω νέα τράπεζα δεν πρόκειται να προκαλέσει αθέμιτη στρέβλωση του ανταγωνισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, η δημιουργία μιας εταιρείας χαρτοφυλακίου Νοτιοανατολικής Ευρώπης ή η μεταβίβαση ορισμένων στοιχείων ενεργητικού από την HBInt στην εταιρεία χαρτοφυλακίου Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με σκοπό τη δημιουργία μιας οικονομικά βιώσιμης και διαθέσιμης προς πώληση τραπεζικής μονάδας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, θα ήταν μια αποδεκτή λύση (43).
(118)
Το πρόβλημα της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού, το οποίο έχει προκύψει αφενός από το παλιό χαρτοφυλάκιο και αφετέρου από τη νεότερη έκθεση στον κίνδυνο, δεν μπορεί να επιλυθεί λόγω του αυξανόμενου κόστους ανάληψης κινδύνου και των απομειώσεων της αξίας σε περίπτωση που η επιχείρηση συνεχίσει να λειτουργεί. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο εξυγίανσης που υπέβαλε η Αυστρία, σύμφωνα με το οποίο ολοένα και περισσότερα προβληματικά στοιχεία ενεργητικού θα πρέπει να μεταβιβαστούν στην υπό κατάργηση μονάδα, αποτελεί κατάλληλη στρατηγική.
(119)
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση που προβλέπεται στο σχέδιο εξυγίανσης, οι εκποιούμενες μονάδες θα επικεντρωθούν ολοένα και περισσότερο σε τοπικές πηγές χρηματοδότησης και θα καταβάλουν προσπάθειες να μειώσουν την εξάρτησή τους από την αναχρηματοδότηση μέσω της HGAA. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την εν λόγω αλλαγή στη στρατηγική χρηματοδότησης. Επισημαίνει ότι θα προκύψει περαιτέρω χρηματοδοτική υποχρέωση της HGAA έναντι των εκποιούμενων μονάδων.
(120)
Επιπλέον, το σχέδιο εξυγίανσης προβλέπει σημαντική μείωση των δραστηριοτήτων χρηματοδοτικής μίσθωσης της HGAA, οι οποίες αποτελούσαν έναν από τους κύριους λόγους των προβλημάτων της HGAA, δεδομένου ότι η χρηματοδοτική μίσθωση παρουσιάζει σχετικά χαμηλή βιωσιμότητα εν συγκρίσει με τους συναφείς κινδύνους και τις συναφείς ανάγκες χρηματοδότησης. Η μείωση αυτή θα συμβάλει επίσης θετικά στη δυνατότητα εκποίησης των εμπορεύσιμων μονάδων.
(121)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η βιωσιμότητα της HGAA δεν μπορεί να αποκατασταθεί και ότι η προτεινόμενη στρατηγική της Αυστρίας για συντεταγμένη εξυγίανση της HGAA αποτελεί το κατάλληλο μέσο για τον χειρισμό της HGAA, δεδομένου ότι η βιωσιμότητα της τράπεζας δεν είναι δυνατό να αποκατασταθεί υπό τη μορφή αυτή.
Ίδια συνεισφορά και επιμερισμός των βαρών
(122)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, απαιτείται κατάλληλη ίδια συνεισφορά από μέρους του δικαιούχου της ενίσχυσης για τον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο, για τη διατήρηση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στο ελάχιστο και για την αποφυγή ηθικού κινδύνου. Για τον σκοπό αυτόν, στην ανακοίνωση προβλέπεται i) ότι το κόστος της αναδιάρθρωσης και το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να περιοριστούν, και ii) ότι πρέπει να διασφαλιστεί σημαντική ίδια συνεισφορά.
(123)
Στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης προβλέπεται, επίσης, ότι η τράπεζα θα πρέπει καταρχάς να χρησιμοποιήσει δικούς της πόρους για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσης, ώστε η ενίσχυση να περιοριστεί στο ελάχιστο. Η δαπάνη που σχετίζεται με την αναδιάρθρωση δεν πρέπει να βαρύνει αποκλειστικά το κράτος, αλλά και εκείνους που έχουν επενδύσει στην τράπεζα. Αυτός ο στόχος επιτυγχάνεται κυρίως με την κάλυψη των ζημιών μέσω του διαθέσιμου κεφαλαίου.
(124)
Όλοι οι πρώην μέτοχοι της HGAA έχουν πωλήσει τις μετοχές τους στη Δημοκρατία της Αυστρίας στη συμβολική τιμή του ενός ευρώ, πράγμα που απέβλεπε στο να μειωθεί ο κίνδυνος να επωφεληθούν οι παλαιοί μέτοχοι από τα μέτρα ενίσχυσης. Οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες έχουν επίσης διαθέσει κεφάλαιο ή ρευστότητα για την HGAA, ώστε να καλυφθούν οι ζημίες και να βελτιωθεί η ρευστότητα.
(125)
Πλειοψηφικός μέτοχος κατά το χρονικό διάστημα της πώλησης ήταν η BayernLB. Η BayernLB συνέβαλε με κεφάλαιο συνολικού ποσού περίπου 1,5 δισεκατ. EUR, ενώ ταυτόχρονα παραιτήθηκε από περαιτέρω δικαιώματα ιδιοκτησίας, ακόμη και από την προοπτική περαιτέρω απόδοσης. Συνολικά, η BayernLB διέθεσε στην HGAA ρευστότητα ύψους περίπου 4,3 δισεκατ. EUR. Επιπλέον, η BayernLB υπέστη σημαντική απώλεια απόσβεσης κατά την πώληση των μετοχών της HGAA που κατείχε, γεγονός που συμβάλλει, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 22 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, στην αποφυγή ηθικού κινδύνου.
(126)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η πρώην ιδιοκτήτρια BayernLB έχει συμμετάσχει σε σημαντικό και κατάλληλο βαθμό στον επιμερισμό των βαρών.
(127)
Η έκβαση της δίκης που εκκρεμεί για την αποπληρωμή των ανεξόφλητων δανείων στην BayernLB δεν επηρεάζει το συμπέρασμα αυτό. Σε περίπτωση που η BayernLB χάσει τη δίκη, θα έχει ακόμα μεγαλύτερο μερίδιο στον επιμερισμό των βαρών. Σε περίπτωση που κερδίσει τη δίκη, δεν αλλάζει τίποτα όσον αφορά τον επιμερισμό των βαρών που εξετάζεται στην παρούσα απόφαση.
(128)
Η συνδρομή της GRAWE συνίσταται τόσο σε κεφαλαιακά μέτρα όσο και σε μέτρα ρευστότητας. Το κεφάλαιο ύψους 30 εκατ. EUR, το οποίο χορηγήθηκε αρχικά στην HGAA από την GRAWE, μειώθηκε εν τω μεταξύ σε 9 εκατ. EUR εξαιτίας της απόφασης που έλαβε η Δημοκρατία της Αυστρίας, ως μοναδική μέτοχος της τράπεζας, να χρησιμοποιήσει το κεφάλαιο για την κάλυψη ζημιών (μείωση κεφαλαίου). Επιπλέον, η GRAWE χορήγησε στην HGAA ρευστότητα.
(129)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η GRAWE συμμετέχει επαρκώς στον επιμερισμό των βαρών.
(130)
Όσον αφορά το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Καρινθία έχει συμμετάσχει στον επιμερισμό των βαρών μέσω της εισφοράς κεφαλαίων, με την εν λόγω συμμετοχή να έχει πλέον μειωθεί σημαντικά λόγω της μείωσης κεφαλαίου.
(131)
Βάσει αυτών των εκτιμήσεων, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας συμμετέχει επαρκώς στον επιμερισμό των βαρών.
(132)
Το γεγονός ότι η GRAWE και το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας λαμβάνουν για το κεφάλαιο συμμετοχής υψηλότερο αντίτιμο απ’ ό,τι η BayernLB για τη δική της εισφορά κεφαλαίου, είναι δικαιολογημένο, δεδομένου ότι η BayernLB διέθεσε άλλου είδους κεφαλαιακά μέσα. Σε αντίθεση με την GRAWE και το ομόσπονδο κράτος της Καρινθίας, η BayernLB δεν διέθεσε κεφάλαιο συμμετοχής, αλλά παραιτήθηκε από όλα τα δικαιώματα επί των κεφαλαιακών μέσων και από ένα μέρος της ρευστότητας. Συνεπώς, η BayernLB έχει μεγαλύτερη συμμετοχή στον επιμερισμό των βαρών, όπερ φαίνεται λογικό, δεδομένου ότι η BayernLB ήταν η κυρίαρχη ιδιοκτήτρια της HGAA πριν από την εξαγορά της τελευταίας από τη Δημοκρατία της Αυστρίας.
(133)
Πρέπει επίσης να διευκρινιστεί κατά πόσον η Αυστρία έλαβε επαρκή αποζημίωση για το κεφάλαιο συμμετοχής που χορήγησε στην HGAA στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα. Θα πρέπει να συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι στο πρόγραμμα έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα προβλέπονται δύο επιτόκια, ανάλογα με το κατά πόσον η προς ενίσχυση τράπεζα είναι προβληματική ή αποτελεί κατά βάση υγιή τράπεζα. Η HGAA χαρακτηρίστηκε από την Αυστρία ως κατά βάση υγιής και, ως εκ τούτου, κατέβαλε χαμηλότερη αποζημίωση από ό,τι θα κατέβαλλε εάν είχε χαρακτηριστεί προβληματική.
(134)
Στο σημείο αυτό η Επιτροπή επισημαίνει ότι το σύνολο του διαθέσιμου κεφαλαίου συμμετοχής παραμένει στην HBInt και μέσω αυτής στο υπό κατάργηση μέρος της HGAA. Δεδομένου ότι το υπό κατάργηση μέρος δεν είναι πλέον ενεργό στην αγορά και η βιωσιμότητα της HGAA δεν μπορεί να αποκατασταθεί (πράγμα που αποτελεί τον λόγο για την εξυγίανση της HGAA), η Επιτροπή επισημαίνει ότι το εν λόγω χαμηλότερο αντίτιμο μπορεί να γίνει αποδεκτό σε αυτή την περίπτωση.
(135)
Το ίδρυμα μελών του προσωπικού «Alpe Adria» αποτελούσε τον μικρότερο ιδιοκτήτη της HGAA με ποσοστό συμμετοχής της τάξης του 0,02 %. Η συμμετοχή του πωλήθηκε επίσης προς ένα ευρώ, όταν η Δημοκρατία της Αυστρίας απέκτησε την HGAA τον Δεκέμβριο του 2009. Με δεδομένη την πλήρη απώλεια των δικαιωμάτων μετόχου χωρίς κανένα αντάλλαγμα, η συμμετοχή της στον επιμερισμό των βαρών θεωρείται, κατά την άποψη της Επιτροπής, επαρκής, ιδίως εάν συνεκτιμηθεί το μικρό μέγεθός τους εν συγκρίσει με τους άλλους ιδιοκτήτες.
(136)
Η HGAA έλαβε μια σειρά μέτρων, ώστε να συμπεριλάβει τους κατόχους υβριδικών κεφαλαίων στον επιμερισμό των βαρών, επαναγοράζοντας τα εν λόγω μέσα σε αξία σημαντικά χαμηλότερη της ονομαστικής ή ακυρώνοντάς τα συνολικά, γεγονός που είχε σημαντική επίπτωση στα ίδια κεφάλαια.
(137)
Η Επιτροπή επισημαίνει, επίσης, ότι πολλά από τα υβριδικά μέσα και τα κεφάλαια συμμετοχής αποδίδουν μερίσματα ή τοκομερίδια μόνον εφόσον υπάρχουν κέρδη. Δεδομένου ότι η τράπεζα δεν ήταν επικερδής τα τελευταία χρόνια, οι κάτοχοι αυτών των μέσων δεν έχουν λάβει αντίστοιχες πληρωμές. Επιπλέον, στο μέλλον θα ισχύουν περιορισμοί όσον αφορά την καταβολή μερισμάτων και τοκομεριδίων. Η Επιτροπή θεωρεί, συνεπώς, ότι οι κάτοχοι αυτών των μέσων συμμετέχουν επαρκώς στον επιμερισμό των βαρών.
(138)
Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο εξυγίανσης της HGAA προβλέπει κατάλληλο επιμερισμό των βαρών.
Περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(139)
Επίσης, στο τμήμα 4 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης ορίζεται ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στις αγορές στις οποίες ο δικαιούχος της ενίσχυσης θα είναι ενεργός μετά την αναδιάρθρωση. Στην προκειμένη περίπτωση, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι μονάδες που θα εξακολουθήσουν να δραστηριοποιούνται στην αγορά προτού εκποιηθούν οριστικά δεν θα χρησιμοποιούν τα κρατικά κεφάλαια που έχουν λάβει με ζημιογόνο προς τους ανταγωνιστές τρόπο και δεν θα ενεργούν κατά τρόπο που στρεβλώνει τον ανταγωνισμό.
(140)
Για τον σκοπό αυτόν, η Αυστρία αποδέχεται τους περιορισμούς συναλλαγών που καθορίζονται στο τμήμα 4 του παραρτήματος, οι οποίοι θα διασφαλίσουν ότι έως την πώληση θα διατηρηθούν σε όσο το δυνατόν χαμηλότερο επίπεδο οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκύπτουν από την ύπαρξη και τη δραστηριότητα των εμπορεύσιμων μονάδων.
(141)
Το είδος και η μορφή των μέτρων για τον ανταγωνισμό εξαρτώνται από δύο κριτήρια: πρώτον, το ποσό της ενίσχυσης καθώς και τους όρους και τις συνθήκες υπό τις οποίες χορηγήθηκε η ενίσχυση, και, δεύτερον, τα χαρακτηριστικά των αγορών στις οποίες θα δραστηριοποιηθεί ο δικαιούχος της ενίσχυσης.
(142)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η HGAA έχει λάβει κρατική ενίσχυση ύψους 3,15 δισεκατ. EUR υπό μορφή κεφαλαίου και εγγυήσεων στοιχείων ενεργητικού, και 1,35 δισεκατ. EUR υπό μορφή εγγυήσεων ρευστότητας, ενώ μελλοντικά, για τους σκοπούς της διαδικασίας εξυγίανσης, ενδεχομένως να λάβει πρόσθετη κρατική ενίσχυση ύψους έως 5,4 δισεκατ. EUR υπό μορφή κεφαλαίου και 3,3 δισεκατ. EUR υπό μορφή ρευστότητας.
(143)
Το συνολικό ποσό της ενίσχυσης σε κεφάλαιο και εγγυήσεις στοιχείων ενεργητικού ανέρχεται σε 8,55 δισεκατ. EUR και αντιστοιχεί περίπου στο 26 % των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού (ΣΣΕ) της HGAA, τα οποία στις 31 Δεκεμβρίου 2008 ανέρχονταν σε 32,8 δισεκατ. EUR. Ως εκ τούτου, το ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε είναι πολύ υψηλό και απαιτεί αντίστοιχα μέτρα.
(144)
Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 35 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, διαρθρωτικά μέτρα, όπως εκποιήσεις, θα πρέπει να ενισχύσουν την είσοδο των ανταγωνιστών στην αγορά, προβλέποντας παράλληλα ότι η αποεπένδυση θα είναι υπέρ της επίτευξης χρηματοπιστωτικής σταθερότητας σε εύλογο χρονικό διάστημα.
(145)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το σχέδιο εξυγίανσης προβλέπει συντεταγμένη εξυγίανση, μετά την οποία, και το αργότερο έως την 30ή Ιουνίου 2015, η HGAA δεν θα δραστηριοποιείται πλέον στις αγορές ως ενεργός οικονομικός φορέας, αλλά θα εστιάζει μόνο στις συναλλαγές για τις οποίες δεν έχει βρεθεί αγοραστής μέχρι εκείνη τη στιγμή.
(146)
Όσον αφορά τις άλλες δραστηριότητες των μονάδων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έως την πώλησή τους, η Αυστρία έχει αναλάβει σειρά δεσμεύσεων για τις νέες συναλλαγές αυτών των επιχειρήσεων, με τις οποίες θα πρέπει να αποφευχθούν ενδεχόμενες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στο χρονικό διάστημα έως την πώλησή τους.
(147)
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή αξιολογεί ιδίως τους περιορισμούς των νέων συναλλαγών, για τους οποίους δεσμεύονται η Αυστρία και η HGAA, ως θετικούς. Συνεκτιμώντας το κόστος ανάληψης κινδύνου και το κόστος χρηματοδότησης, θα πρέπει να διασφαλιστεί για τις νέες συναλλαγές απόδοση τουλάχιστον ύψους […]% ετησίως. Με αυτή την ελάχιστη απόδοση για τις νέες συναλλαγές θα διασφαλιστεί ότι οι εμπορεύσιμες μονάδες δεν εφαρμόζουν αντιανταγωνιστική τιμολογιακή πολιτική, και ότι παράλληλα συνεισφέρουν στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους. Υπό την έννοια αυτή, η τράπεζα έχει δεσμευτεί για τον περιορισμό της διάρκειας των νέων συναλλαγών, ώστε η μετατροπή των προθεσμιών να επηρεάζει μόνο σε περιορισμένο βαθμό τη βιωσιμότητα. […] (44) […]. Για το/την […] η Αυστρία αναλαμβάνει τη συμπληρωματική δέσμευση ότι οι συναλλαγές που εκφράζονται σε […] θα περιορίζονται σε πελάτες με πιστοληπτική κατάταξη τουλάχιστον […] και συνολικό όγκο ύψους […] EUR. Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται οι κίνδυνοι που συνδέονται με συναλλαγματική ζημία, καθώς και ο βαθμός στον οποίο η τράπεζα μπορεί να δραστηριοποιείται σε αυτό το τμήμα της αγοράς. Εν ολίγοις, αυτοί οι δύο περιορισμοί χρησιμεύουν στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας και στον περιορισμό της ανταγωνιστικής ικανότητας των σχετικών επιχειρήσεων.
(148)
Η Επιτροπή αξιολόγησε, επίσης, θετικά τις δεσμεύσεις για τη βελτίωση της διαχείρισης του κινδύνου, ιδίως το γεγονός ότι όλα τα ανοίγματα άνω των […] EUR θα αξιολογούνται εκ νέου σε ετήσια βάση και ότι συναλλαγές στους τομείς της λιανικής τραπεζικής και των δημόσιων οικονομικών θα πραγματοποιούνται μόνο με πελάτες με πιστοληπτική κατάταξη τουλάχιστον […] (45). Οι δεσμεύσεις αυτές διασφαλίζουν ότι οι συναλλαγές θα διεξάγονται συνετά και οι σχετικές επιχειρήσεις δεν θα επιδιώκουν επικίνδυνες στρατηγικές στις συναλλαγές τους. Οι συναλλαγές διενεργούνται κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να επιτυγχάνεται ισορροπία μεταξύ της απαραίτητης βιωσιμότητας και του αναγκαίου ελέγχου των κινδύνων. Ταυτόχρονα, οι δεσμεύσεις αποκλείουν μια επιθετική στρατηγική επέκτασης στην αγορά.
(149)
Η Επιτροπή αξιολογεί τον διττό στόχο των δεσμεύσεων που ορίζονται στις αιτιολογικές σκέψεις 147 και 148 ως θετικό. Αφενός οι δεσμεύσεις θα συμβάλουν στην αύξηση των δυνατοτήτων εκποίησης, καθώς δεν θα πραγματοποιούνται υπερβολικά ριψοκίνδυνες συναλλαγές, και αφετέρου θα περιορίσουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού με τον περιορισμό των επιθετικών πρακτικών και τον περιορισμό των νέων συναλλαγών.
(150)
Σύμφωνα με το σχέδιο εξυγίανσης, όλα τα εμπορεύσιμα τμήματα της HGAA είτε θα εξυγιανθούν είτε θα εκποιηθούν. Η Αυστρία έχει δεσμευτεί ότι η HBA θα πωληθεί έως την 30ή Ιουνίου 2014, ενώ το δίκτυο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης θα πωληθεί (στο σύνολό του ή τμηματικά) έως την 30ή Ιουνίου 2015. Στη συνέχεια, οι νέες συναλλαγές θα τερματιστούν και η HGAA θα αποχωρήσει από την αγορά, δεδομένου ότι όλες οι δραστηριότητες είτε θα έχουν εξυγιανθεί είτε θα έχουν πωληθεί με διαφανή τρόπο σε τρίτους. Η εν λόγω διαδικασία πώλησης και εξυγίανσης συμβάλλει σημαντικά στον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκύπτουν από τη χορήγηση ενίσχυσης, καθώς η HGAA δεν θα υπάρχει πλέον στην αγορά με αυτή τη μορφή.
(151)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η συνεχιζόμενη ασταθής κατάσταση στις χρηματοπιστωτικές αγορές, ιδιαίτερα στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, δικαιολογεί τη μεγάλη προθεσμία (30ή Ιουνίου 2015) που παρέχεται για την πώληση των μονάδων στις εν λόγω χώρες. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις στην Αυστρία έχουν ήδη πωληθεί και ότι και αυτές οι επιχειρήσεις θα εξυγιανθούν σε περίπτωση που δεν έχει ολοκληρωθεί η πώληση έως την 30ή Ιουνίου 2014.
(152)
Συνολικά, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο υπόλοιπος συνολικός ισολογισμός και τα ΣΣΕ της HGAA θα μειωθούν έως το 2017 κατά περίπου 85 % (εφόσον η πώληση ολοκληρωθεί όπως έχει προγραμματιστεί).
(153)
Εκτός από αυτά τα εκτεταμένα μέτρα, η Αυστρία δεσμεύτηκε να απαγορεύσει αναφορές στην κρατική υποστήριξη για διαφημιστικούς σκοπούς, ενώ δεσμεύτηκε και ως προς την απαγόρευση επιθετικών επιχειρηματικών πρακτικών. Η Επιτροπή χαιρετίζει επίσης την απαγόρευση εξαγοράς, με την οποία διασφαλίζεται ότι η κρατική ενίσχυση δεν θα χρησιμοποιηθεί για την εξαγορά ανταγωνιστών, και ότι θα υπηρετήσει τον προβλεπόμενο σκοπό, δηλαδή τη χρηματοδότηση της διαδικασίας εξυγίανσης.
(154)
Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Αυστρία έχει τηρήσει μόνο εν μέρει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο της απόφασης διάσωσης του Δεκεμβρίου 2012. Ωστόσο, η μη τήρηση ορισμένων από τις εν λόγω δεσμεύσεις, που είχαν περιορισμένη διάρκεια ισχύος, εξισορροπήθηκε, κατά την άποψη της Επιτροπής, από την πλήρη διάσπαση και εξυγίανση της τράπεζας.
(155)
Λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις και συνεκτιμώντας την καταλληλότητα της ίδιας συνεισφοράς, που ορίζεται στις αιτιολογικές σκέψεις 122 έως 138, και του επιμερισμού των βαρών, η Επιτροπή θεωρεί ότι υφίστανται επαρκείς διασφαλίσεις για τον περιορισμό δυνητικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, παρά το υψηλό ποσό των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στην HGAA.
ΤΕΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(156)
Λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις της Αυστρίας, συνάγεται το συμπέρασμα ότι η στρατηγική εξυγίανσης συνάδει με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, η ενίσχυση για την εξυγίανση περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο ύψος και οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού διατηρούνται σε όσο το δυνατόν χαμηλότερο επίπεδο. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση για την εξυγίανση είναι, σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, συμβατή με την εσωτερική αγορά,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Τα ακόλουθα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση:
α)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 900 εκατ. EUR στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα·
β)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 450 εκατ. EUR στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα·
γ)
οι εγγυήσεις ύψους 1,35 δισεκατ. EUR στο πλαίσιο του προγράμματος έκτακτης βοήθειας στον τραπεζικό τομέα·
δ)
η εγγύηση στοιχείων ενεργητικού ύψους 100 εκατ. EUR·
ε)
η εγγύηση στοιχείων ενεργητικού ύψους 200 εκατ. EUR·
στ)
η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 500 εκατ. EUR·
ζ)
η κρατική εγγύηση για κεφαλαιακά μέσα κατηγορίας 2 (Tier 2) μειωμένης εξασφάλισης με ονομαστική αξία 1 δισεκατ. EUR·
η)
το πιθανό μελλοντικό κεφάλαιο για την εξυγίανση της HGAA ύψους έως 5,4 δισεκατ. EUR·
θ)
η πιθανή μελλοντική ρευστότητα για την εξυγίανση της HGAA ύψους έως 3,3 δισεκατ. EUR.
2. Η κρατική ενίσχυση που αναφέρεται στην παράγραφο 1 είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά ενόψει των δεσμεύσεων που ορίζονται στο παράρτημα.
Άρθρο 2
Η Αυστρία διασφαλίζει ότι το σχέδιο εξυγίανσης που υποβλήθηκε την 29η Ιουνίου 2013 και συμπληρώθηκε την 27η Αυγούστου 2013, περιλαμβανομένων των δεσμεύσεων που ορίζονται στο παράρτημα, τίθεται σε πλήρη εφαρμογή.
Άρθρο 3
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Αυστρίας.
Βρυξέλλες, 3 Σεπτεμβρίου 2013.