NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 235/2014
ze dne 11. března 2014,
kterým se zřizuje finanční nástroj pro demokracii a lidská práva ve světě
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na články 209 a 212 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Toto nařízení představuje jeden z nástrojů, který přímo podporuje vnější politiky Unie, a nahrazuje nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1889/2006 (4). Zřizuje finanční nástroj pro prosazování a podporu demokracie a lidských práv ve světě, který umožní poskytování pomoci nezávisle na souhlasu vlád a jiných orgánů veřejné moci dotčených třetích zemí.
(2)
Článek 2 Smlouvy o Evropské unii stanoví, že Unie je založena na hodnotách úcty k lidské důstojnosti, svobody, demokracie, rovnosti, právního státu a dodržování lidských práv, včetně práv příslušníků menšin. Tyto hodnoty jsou společné členským státům ve společnosti vyznačující se pluralismem, nepřípustností diskriminace, tolerancí, spravedlností, solidaritou a rovností žen a mužů.
(3)
Podle článku 2 a čl. 3 odst. 3 Smlouvy o EU a článku 8 Smlouvy o fungování EU představuje rovnost žen a mužů základní hodnotu a cíl Unie a Unie by měla podporovat a zohledňovat rovnost žen a mužů v rámci všech svých činností.
(4)
Článek 21 Smlouvy o EU stanoví, že vnější činnost Unie má spočívat na zásadách, které se uplatnily při jejím založení, tedy na zásadách demokracie, právního státu, univerzálnosti a nedělitelnosti lidských práv a základních svobod, úcty k lidské důstojnosti, zásadách rovnosti a solidarity a dodržování zásad Charty Organizace spojených národů a mezinárodního práva.
(5)
V rámci zásad a cílů vnější činnosti Unie tvoří prosazování lidských práv, demokracie, právního státu a řádné správy věcí veřejných a podpora udržitelného růstu podporujícího začlenění dva základní pilíře rozvojové politiky Unie. Závazek dodržovat, prosazovat a chránit lidská práva a demokratické zásady je jedním z podstatných prvků smluvních vztahů Unie se třetími zeměmi.
(6)
Společné sdělení vysoké představitelky Unie pro zahraniční věci a bezpečnostní politiku a Komise ze dne 12. prosince 2011 nazvané „Lidská práva a demokracie jako priority vnější činnosti EU - na cestě k efektivnějšímu přístupu“ navrhlo konkrétní opatření pro zvýšenou účinnost a soudržnost přístupu Unie k lidským právům a demokracii.
(7)
Nástroj, který se tímto zřizuje, by měl přispívat k dosahování cílů vnější činnosti Unie, včetně cílů její rozvojové politiky, zejména pak cílů vytyčených ve společném prohlášení Rady a zástupců vlád členských států, zasedajících v Radě, Evropského parlamentu a Komise o rozvojové politice Unie nazvaném „Evropský konsensus“ a ve sdělení Komise ze dne 13. října 2011 nazvaném „Zvýšení dopadu rozvojové politiky EU: Agenda pro změnu“ a cílů politik Unie, které souvisejí s lidskými právy, včetně cílů nastíněných ve strategickém rámci a akčním plánu EU pro lidská práva a demokracii, jež Rada přijala dne 25. června 2012.
(8)
V souladu se strategickým rámcem EU pro lidská práva a demokracii a akčním plánem pro lidská práva a demokracii a za účelem začlenění zásad v oblasti lidských práv do provádění tohoto nařízení by Unie měla uplatňovat přístup založený na právech, který by zahrnoval všechna lidská práva, ať už občanská a politická, hospodářská, sociální či kulturní.
(9)
Příspěvek Unie k demokracii a právnímu státu a k prosazování a ochraně lidských práv a základních svobod se opírá o Všeobecnou deklaraci lidských práv, Mezinárodní pakt o občanských a politických právech a Mezinárodní pakt o hospodářských, sociálních a kulturních právech, jakož i o jiné nástroje pro lidská práva přijaté v rámci Organizace spojených národů a příslušné regionální nástroje pro lidská práva.
(10)
Rovnost žen a mužů, práva žen včetně posílení postavení žen a nepřípustnost diskriminace patří mezi základní lidská práva a ta jsou zásadní pro sociální spravedlnost i pro boj proti nerovnosti. Jejich prosazování by mělo být jednou z průřezových priorit tohoto nařízení.
(11)
Demokracie a lidská práva jsou neoddělitelně spojeny a vzájemně se posilují, jak připomněla Rada ve svých závěrech o podpoře demokracie v rámci vnějších vztahů EU ze dne 18. listopadu 2009. Základní svobody myšlení, svědomí a náboženského vyznání nebo přesvědčení, projevu, shromažďování a sdružování jsou předpokladem pro politický pluralismus, demokratický proces a otevřenou společnost, zatímco demokratická kontrola, vnitrostátní odpovědnost a rozdělení moci jsou nezbytné pro udržení nezávislého soudnictví a právního státu, jež jsou následně nutné pro účinnou ochranu lidských práv.
(12)
Vytváření a udržování kultury lidských práv a podpora vzniku nezávislé občanské společnosti, mimo jiné posilováním její úlohy v dané zemi a zajišťováním toho, aby byla demokracie prospěšná všem, je úkol, který je naléhavý a obtížný zejména v nově vznikajících demokraciích a v podstatě nikdy nekončí; v první řadě přísluší lidem dotčené země, čímž se však nesnižuje odpovědnost mezinárodního společenství. Vyžaduje si existenci řady institucí, včetně vnitrostátních demokratických parlamentů a místně volených shromáždění, které zajišťují účast, zastoupení, vnímavost a odpovědnost. V této souvislosti je třeba zvláštní pozornost věnovat transformujícím se zemím a dále nestabilním a postkonfliktním zemím. Měly by být zohledněny zkušenosti a poznatky získané při přechodu k demokracii v rámci unijních politik rozšíření a sousedství.
(13)
Aby bylo možné řešit tyto otázky účinně, transparentně, včas a pružně i po skončení platnosti nařízení (ES) č. 1889/2006, bude i nadále zapotřebí zvláštních finančních zdrojů a samostatného finančního nástroje, který bude moci dále nezávisle fungovat.
(14)
Pomoc Unie podle tohoto nařízení by měla být koncipována takovým způsobem, aby doplnila různé další nástroje pro provádění jejích politik souvisejících s demokracií a lidskými právy. Tyto nástroje sahají od politického dialogu a diplomatických nót až po různé nástroje finanční a technické spolupráce, včetně zeměpisně a tematicky zaměřených programů. Pomoc Unie by rovněž měla doplňovat akce více zaměřené na krizové situace uskutečňované v rámci nástroje stability zřízeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 230/2014 (5), včetně naléhavých opatření potřebných během prvních fází procesu transformace.
(15)
Unie má podle tohoto nařízení poskytovat pomoc, která má ve spolupráci s občanskou společností řešit globální, regionální, celostátní a místní otázky lidských práv a demokratizace. Občanskou společností se v této souvislosti rozumí všechny typy sociálních opatření prováděných jednotlivci či skupinami, jež jsou nezávislé na státu a jejichž činnosti přispívají k prosazování lidských práv a demokracie, včetně obránců lidských práv, jak je definuje Deklarace OSN o právu a povinnosti jednotlivců, skupin a společenských organizací prosazovat a chránit všeobecně uznávaná lidská práva a základní svobody (Deklarace OSN o obráncích lidských práv). Při provádění tohoto nařízení by se měly náležitě zohlednit místní strategie Unie v oblasti lidských práv pro jednotlivé země.
(16)
Cíle demokracie a lidských práv musí být čím dál tím více začleňovány do všech nástrojů pro financování vnější činnosti. Pomoc Unie podle tohoto nařízení by však měla mít navíc zvláštní doplňující a dodatečnou úlohu, která vyplývá z její globální povahy a z nezávislosti akcí na souhlasu vlád a dalších orgánů veřejné moci třetích zemí. Tato úloha by měla umožňovat spolupráci a partnerství s občanskou společností v citlivých otázkách lidských práv a demokracie, včetně požívání lidských práv migranty a práv žadatelů o azyl a vnitřně vysídlených osob, a zároveň zajišťovat pružnost a nezbytnou schopnost reagovat na měnící se situaci nebo potřeby příjemců či krizová období. Toto nařízení by mělo Unii umožnit formulovat a podporovat zvláštní cíle a opatření na mezinárodní úrovni, které nesouvisejí se zeměpisnou polohou ani s krizí a které vyžadují nadnárodní přístup nebo se vztahují na činnosti prováděné v Unii a v řadě třetích zemí. Toto nařízení by navíc mělo stanovit nezbytný rámec operacím, jakou je podpora nezávislých volebních pozorovatelských misí vedených Unií, které vyžadují soudržnost politik, jednotný systém řízení a společné normy pro realizaci.
(17)
Rozvoj a upevňování demokracie podle tohoto nařízení může případně zahrnovat poskytování strategické podpory vnitrostátním demokratickým parlamentům a ustavujícím shromážděním, zejména s cílem posílit jejich schopnost podporovat a prosazovat demokratické reformní procesy.
(18)
Unie by měla věnovat zvláštní pozornost zemím a naléhavým situacím, ve kterých jsou lidská práva a základní svobody nejvíce ohroženy a jejich nedodržování je obzvláště výrazné a systematické. V takových případech by mělo být politickou prioritou prosazovat dodržování příslušného mezinárodního práva, poskytnout místní občanské společnosti konkrétní podporu a prostředky na akce a přispět k její činnosti, jež se uskutečňuje za velmi obtížných podmínek. V těchto zemích či situacích a s cílem řešit naléhavé potřeby ochrany obránců lidských práv a demokratických aktivistů by Unie měla být schopna reagovat pružně a včas prostřednictvím rychlejších a flexibilnějších správních postupů a s využitím řady finančních mechanismů. Tak by tomu mělo být zejména v případě, kdy by výběr konkrétního postupu mohl přímo ovlivnit účinnost opatření nebo by příjemci mohli být vystaveni vážnému zastrašování, odvetným opatřením nebo jiným rizikům.
(19)
V souladu s vlastními příslušnými pokyny by měla Unie při konfliktech prosazovat, aby všechny strany konfliktu plnily své právní závazky vyplývající z mezinárodního humanitárního práva. V transformujících se zemích by měla pomoc Unie podle tohoto nařízení dále podpořit vhodné podmínky umožňující vstup politických aktérů prosazujících demokratický pluralitní systém s více politickými stranami. Toto nařízení by se měl rovněž zaměřit na prosazování demokratických struktur, rozdělení moci a odpovědné orgány veřejné moci.
(20)
Volební pozorovatelské mise Unie významně a úspěšně přispívají k demokratickým procesům ve třetích zemích. Prosazování a podpora demokracie se však zdaleka netýkají pouze samotného volebního procesu, a proto by se měl brát v potaz všechny fáze volebního cyklu. Na volební pozorovatelské mise Unie by se proto z celkového objemu finančních prostředků dostupných podle tohoto nařízení neměla vynaložit nepřiměřeně vysoká částka.
(21)
Je třeba zdůraznit význam vytvoření funkce zvláštního zástupce EU pro lidská práva. Zvláštní zástupce EU pro lidská práva by měl přispívat k jednotě, soudržnosti a účinnosti činnosti Unie a její politiky v oblasti lidských práv a pomáhat zajišťovat, aby všechny nástroje Unie a členských států byly uplatňovány konzistentním způsobem v zájmu dosažení cílů politiky Unie.
(22)
Unie by měla usilovat o co nejúčinnější využití dostupných zdrojů k optimalizaci dopadu své vnější činnosti. Toho by mělo být dosahováno soudržností a doplňkovostí nástrojů Unie pro vnější činnost, jakož i vytvářením synergie mezi tímto nařízením, ostatními nástroji Unie pro financování vnější činnosti a dalšími politikami Unie. To by mělo dále vést ke vzájemnému posílení programů navržených na základě nástrojů pro financování vnější činnosti.
(23)
V zájmu prosazování doplňkovosti svých činností mají Unie a členské státy usilovat o pravidelné výměny informací a v počáteční fázi programového procesu se vzájemně konzultovat. Unie by rovněž měla konzultovat jiné dárce a příslušné aktéry.
(24)
Komise a případně Evropská služba pro vnější činnost (ESVČ) by měly pořádat pravidelné a časté výměny názorů a informací s Evropským parlamentem. Kromě toho by měl být Evropskému parlamentu a Radě poskytnut přístup k dokumentům, aby mohly tyto orgány mohly na základě odpovídajících informací vykonávat kontrolní pravomoci podle nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (6). Opatření podle tohoto nařízení by měla řádně zohledňovat stanoviska Evropského parlamentu a Rady.
(25)
Unie by měla usilovat - ve vhodných případech i prostřednictvím svých delegací - o pravidelné výměny informací a konzultace s občanskou společností na všech úrovních, mimo jiné i ve třetích zemích, v co nejranější fázi plánovacího procesu, aby usnadnila poskytování příslušných příspěvků občanské společnosti a zajistila, že v daném procesu plní smysluplnou úlohu.
(26)
Za účelem přizpůsobení oblasti působnosti tohoto nařízení rychle se vyvíjející realitě v třetích zemích by měla být na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v souladu s článkem 290 Smlouvy o fungování EU, pokud jde o priority vymezené v příloze tohoto nařízení. Je obzvláště důležité, aby Komise v rámci přípravné činnosti vedla odpovídající konzultace, a to i na odborné úrovni. Při přípravě a vypracování aktu v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby byly příslušné dokumenty předány současně, včas a vhodným způsobem Evropskému parlamentu a Radě.
(27)
Prováděcí pravomoci související s programováním a financováním opatření podporovaných podle tohoto nařízení by měly být vykonávány v souladu s nařízením (EU) č. 182/2011. S ohledem na povahu těchto prováděcích aktů, zejména jejich politické zaměření nebo finanční dopady, by se měl při jejich přijímání v zásadě použít přezkumný postup, s výjimkou technických prováděcích opatření malého finančního rozsahu.
(28)
Společná pravidla a postupy pro provádění nástrojů Unie pro financování vnější činnosti jsou stanoveny v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 236/2014 (7).
(29)
Toto nařízení stanoví finanční krytí na celou dobu své použitelnosti, které představuje pro Evropský parlament a Radu hlavní referenční částku při ročním rozpočtovém procesu ve smyslu bodu 17 interinstitucionální dohody ze dne 2. prosince 2013 mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí o rozpočtové kázni, spolupráci v rozpočtových záležitostech a řádném finančním řízení (8).
(30)
Organizaci a fungování ESVČ stanoví rozhodnutí Rady 2010/427/EU (9).
(31)
Jelikož cíle tohoto nařízení, totiž prosazování demokracie a lidských práv ve světě, nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, ale spíš jej, z důvodu jeho rozsahu a účinků, může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o EU. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle.
(32)
Je vhodné zajistit plynulý a nepřerušený přechod mezi nařízením (ES) č. 1889/2006 a tímto nařízením a uvést dobu použitelnosti tohoto nařízení do souladu s dobou použitelnosti nařízení Rady (EU, Euratom) č. 1311/2013 (10). Proto by se toto nařízení mělo použít od 1. ledna 2014 d 31. prosince 2020,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Předmět a cíle
Tímto nařízením se zřizuje evropský nástroj pro demokracii a lidská práva (dále jen „nástroj pro demokracii a lidská práva“) pro období 2014-2020, v jehož rámci Unie napomáhá rozvoji a upevňování demokracie, právního státu a dodržování všech lidských práv a základních svobod.
Cílem této pomoci je zejména:
a)
podpořit, rozvíjet a upevňovat demokracii ve třetích zemích, a to zlepšením participativní a zastupitelské demokracie, posílením celkového demokratického cyklu, zejména pak posílením aktivní úlohy občanské společnosti v rámci tohoto cyklu, a právního státu a dále zlepšením spolehlivosti volebních procesů (zejména prostřednictvím volebních pozorovatelských misí Unie);
b)
zlepšit respektování a dodržování lidských práv a základních svobod, jak jsou vyhlášeny ve Všeobecné deklaraci lidských práv OSN a v dalších mezinárodních a regionálních nástrojích pro lidská práva, a posílit jejich ochranu, prosazování, uplatňování a sledování jejich dodržování, zejména podporou příslušných organizací občanské společnosti, obránců lidských práv a obětí represe a zneužívání práv.
Článek 2
Oblast působnosti
1. Pomoc Unie se zaměřuje na tyto oblasti:
a)
podpora a zlepšování participativní a zastupitelské demokracie v souladu s přístupem opírajícím se o celkový demokratický cyklus, včetně parlamentní demokracie, a procesů demokratizace, zejména prostřednictvím organizací občanské společnosti na místní, celostátní a mezinárodní úrovni, mimo jiné:
i)
prosazováním svobody sdružování a shromažďování, neomezeného pohybu osob, svobody přesvědčení a projevu včetně projevu politického, uměleckého a kulturního, neomezeného přístupu k informacím, svobody tisku a nezávislých, pluralitních sdělovacích prostředků (tradičních i těch, které využívají informační a komunikační technologie), svobody internetu a opatření v boji proti administrativním překážkám, které brání výkonu těchto svobod, včetně boje proti cenzuře, a to zejména přijímáním a prováděním příslušných právních předpisů;
ii)
posilováním právního státu, prosazováním nezávislosti soudů a zákonodárců, podporou a vyhodnocováním právních a institucionálních reforem a jejich provádění a prosazováním přístupu ke spravedlnosti, jakož i podporou vnitrostátních institucí působících v oblasti lidských práv;
iii)
podporou a posilováním Mezinárodního trestního soudu, mezinárodních trestních tribunálů ad hoc a procesů přechodného soudnictví a mechanismů pravdy a usmiřování;
iv)
podporou přechodu k demokracii a reforem za účelem dosažení účinné a transparentní demokratické a vnitrostátní odpovědnosti a dohledu, mimo jiné i v bezpečnostním sektoru a soudnictví, a posilováním opatření proti korupci;
v)
podporou politického pluralismu a demokratické politické reprezentace a povzbuzováním politické účasti žen a mužů, zejména příslušníků marginalizovaných a ohrožených skupin, a to jako voličů i jako kandidátů, na demokratických reformních procesech na místní, regionální a celostátní úrovni;
vi)
posilováním místní demokracie zajištěním lepší spolupráce mezi organizacemi občanské společnosti a místními orgány, čímž se posílí politické zastoupení na úrovni, jež je nejblíže občanům;
vii)
podporou rovné účasti žen a mužů na společenském, hospodářském a politickém životě a podporou rovnosti žen a mužů, účasti žen na rozhodovacích procesech a politického zastoupení žen, zejména v procesech politické transformace, demokratizace a budování státu;
viii)
podporou rovné účasti osob se zdravotním postižením na společenském, hospodářském a politickém životě, včetně opatření k usnadnění výkonu souvisejících svobod, a podporou rovných příležitostí, nediskriminace a politického zastoupení;
ix)
podporou opatření směřujících k usnadnění pokojného usmíření mezi různými vrstvami společnosti, včetně podpory opatření k budování důvěry v oblasti lidských práv a demokratizace;
b)
prosazování a ochrana lidských práv a základních svobod vyhlášených ve Všeobecné deklaraci lidských práv OSN a v jiných mezinárodních a regionálních nástrojích v oblasti občanských, politických, hospodářských, sociálních a kulturních práv, zejména prostřednictvím organizací občanské společnosti, mimo jiné pokud jde o:
i)
zrušení trestu smrti a vyhlášení moratorií za účelem jeho zrušení a v zemích, kde trest smrti stále existuje, prosazování jeho zrušení a dodržování mezinárodních minimálních standardů;
ii)
předcházení mučení, špatnému zacházení a jinému krutému, nelidskému a ponižujícímu zacházení nebo trestání, jakož i násilným zmizením, a dále rehabilitaci obětí mučení;
iii)
podporu a ochranu obránců lidských práv, včetně řešení jejich naléhavých potřeb ochrany, v souladu s článkem 1 Deklarace OSN o obráncích lidských práv, a poskytování pomoci těmto osobám; na tyto cíle by se mohl vztahovat mechanismus pro obránce lidských práv, včetně dlouhodobější pomoci a přístupu k úkrytu;
iv)
boj proti rasismu, xenofobii a diskriminaci z jakéhokoli důvodu, zejména na základě pohlaví, rasy, barvy pleti, kasty, etnického nebo sociálního původu, genetických rysů, jazyku, náboženského vyznání nebo přesvědčení, politických či jakýchkoli jiných názorů, příslušnosti k národnostní menšině, majetku, narození, zdravotního postižení, věku, sexuální orientace a genderové identity;
v)
svobodu myšlení, svědomí a náboženského vyznání či přesvědčení, mimo jiné opatřeními k odstranění všech forem nenávisti, nesnášenlivosti a diskriminace, které souvisejí s náboženským vyznáním či přesvědčením, a posilováním tolerance a respektování náboženské a kulturní rozmanitosti uvnitř společnosti i mezi různými společnostmi;
vi)
práva původního obyvatelstva, jak jsou vyhlášena v Deklaraci OSN o právech původních obyvatel, zejména s důrazem na význam jeho zapojení do vývoje projektů, které se ho týkají, a poskytováním podpory v zájmu usnadnění interakce původního obyvatelstva s mezinárodními mechanismy a jeho účasti na nich;
vii)
práva příslušníků národnostních nebo etnických, náboženských a jazykových menšin, jak jsou vyhlášena v Deklaraci OSN o právech příslušníků národnostních, etnických, náboženských a jazykových menšin;
viii)
práva lesbických, gay, bisexuálních, transsexuálních a intersexuálních osob (LGBTI), včetně opatření na dekriminalizaci homosexuality, boj proti homofobnímu a transfobnímu násilí a pronásledování a prosazování svobody shromažďování, sdružování a projevu pro LGBTI osoby;
ix)
práva žen, jak jsou vyhlášena v Úmluvě OSN o odstranění všech forem diskriminace žen a v opčních protokolech k ní připojených, včetně opatření k boji proti všem formám násilí páchaného na ženách a dívkách, zejména proti mrzačení ženských pohlavních orgánů, vynuceným a předem dohodnutým sňatkům, zločinům „ze cti“, domácímu a sexuálnímu násilí a obchodování se ženami a dívkami;
x)
práva dítěte, jak jsou vyhlášena v Úmluvě OSN o právech dítěte a v opčních protokolech k ní připojených, včetně boje proti dětské práci, obchodování s dětmi a dětské prostituci a najímání a nasazování dětských vojáků, a ochranu dětí před diskriminací, ať již na základě rasy, barvy pleti, pohlaví, jazyka, náboženského vyznání nebo přesvědčení, politických nebo jiných názorů, národnostního, etnického nebo sociálního původu, majetku, zdravotního postižení, rodu či jiného postavení;
xi)
práva osob se zdravotním postižením, jak jsou stanovena v Úmluvě OSN o právech osob se zdravotním postižením;
xii)
hospodářská, sociální a kulturní práva, včetně práva na přiměřenou životní úroveň a základní pracovní normy;
xiii)
sociální odpovědnost podniků, zejména pak prováděním obecných zásad OSN v oblasti podnikání a lidských práv, a svobodu podnikání stanovenou v článku 16 Listiny základních práv Evropské unie;
xiv)
výchovu, odborné vzdělávání a sledování dodržování práv v oblasti lidských práv a demokracie;
xv)
podporu místních, regionálních, celostátních nebo mezinárodních organizací občanské společnosti působících v oblasti ochrany, prosazování nebo obrany lidských práv a základních svobod;
xvi)
podporu zlepšování podmínek a dodržování standardů ve věznicích, v souladu s lidskou důstojností a základními právy;
c)
posílení mezinárodního rámce pro ochranu lidských práv, spravedlnosti, rovnosti žen a mužů, právního státu a demokracie a pro prosazování mezinárodního humanitárního práva, zejména:
i)
poskytováním podpory mezinárodním a regionálním nástrojům a subjektům v oblasti lidských práv, spravedlnosti, právního státu a demokracie;
ii)
posilováním spolupráce občanské společnosti s mezinárodními a regionálními mezivládními organizacemi a podporováním činností občanské společnosti, včetně budování kapacit nevládních organizací, jež jsou zaměřeny na podporu mezinárodních a regionálních nástrojů v oblasti lidských práv, spravedlnosti, právního státu a demokracie a sledování jejich provádění;
iii)
odbornou přípravou a šířením informací o mezinárodním humanitárním právu a podporou jeho prosazování;
d)
budování důvěry v demokratické volební procesy a instituce a zlepšování jejich spolehlivosti a transparentnosti ve všech fázích volebního cyklu, zejména:
i)
prostřednictvím nasazování volebních pozorovatelských misí Unie a dalších opatření ke sledování volebních procesů;
ii)
přispíváním k rozvoji volební pozorovatelské kapacity vnitrostátních organizací občanské společnosti na regionální a místní úrovni a podporováním jejich iniciativ s cílem zvýšit účast na volebním procesu a na navazujících opatřeních;
iii)
podporováním opatření zaměřených na důsledné začlenění volebních procesů do demokratického cyklu, na šíření informací a provádění doporučení volebních pozorovatelských misí Unie, zejména prostřednictvím spolupráce s organizacemi občanské společnosti, jakož i ve spolupráci s příslušnými orgány veřejné moci, včetně parlamentů a vlád, v souladu s tímto nařízením;
iv)
prosazováním pokojného výsledku volebních procesů, omezení násilí v průběhu voleb a akceptace věrohodných výsledků všemi segmenty společnosti.
2. U všech opatření uvedených v tomto nařízení se v příslušných případech zohlední zásady nediskriminace na jakémkoli základě, začleňování hlediska rovnosti žen a mužů, účasti, posílení postavení, odpovědnosti, otevřenosti a transparentnosti.
3. Opatření uvedená v tomto nařízení se provádějí na území třetích zemí nebo bezprostředně souvisejí se situacemi, k nimž dochází ve třetích zemích nebo s celosvětovými nebo regionálními opatřeními.
4. Opatření uvedená v tomto nařízení berou v úvahu specifika krizových nebo naléhavých situací a zemí či situací, které se vyznačují velkým deficitem základních svobod, ve kterých je nejvíce ohrožena bezpečnost lidí nebo ve kterých organizace na ochranu lidských práv a obránci lidských práv působí v nejsložitějších podmínkách.
Článek 3
Koordinace, soudržnost a doplňkovost pomoci Unie
1. Pomoc Unie podle tohoto nařízení je v souladu s celkovým rámcem vnější činnosti Unie a doplňuje pomoc poskytovanou na základě jiných nástrojů nebo dohod o vnější pomoci.
2. V zájmu posílení účinnosti, jednoty a soudržnosti vnější činnosti Unie usilují Unie a členské státy o pravidelné výměny informací a v počáteční fázi programového procesu se vzájemně konzultují, aby podpořily doplňkovost a soudržnost svých činností, a to jak na rozhodovací úrovni, tak i v praxi. Tyto konzultace mohou vést ke společnému programování a společným činnostem Unie a členských států. Unie rovněž konzultuje jiné dárce a subjekty.
3. Komise a případně ESVČ pořádají pravidelné výměny názorů a informací s Evropským parlamentem.
4. Unie usiluje o pravidelné výměny informací a konzultace s občanskou společností na všech úrovních, mimo jiné i ve třetích zemích. Zejména Unie, kdykoli je to možné a v souladu s příslušnými postupy, poskytuje technické vedení a podporu v souvislosti s procesem podávání žádostí.
Článek 4
Obecný rámec pro programování a provádění
1. Pomoc Unie podle tohoto nařízení se provádí v souladu s nařízením (EU) č. 236/2014 prostřednictvím těchto opatření:
a)
strategických dokumentů uvedených v článku 5 a popřípadě jejich revizí;
b)
ročních akčních programů, individuálních opatření a podpůrných opatření podle článků 2 a 3 nařízení (EU) č. 236/2014;
c)
zvláštních opatření podle článku 2 nařízení (EU) č. 236/2014.
2. Při veškerém programování nebo přezkumech programů probíhajících po zveřejnění zprávy o přezkumu v polovině období podle článku 17 nařízení (EU) č. 236/2014 (dále jen „zpráva o přezkumu v polovině období“) se zohlední její výsledky, zjištění a závěry.
Článek 5
Strategické dokumenty
1. Strategické dokumenty stanovují strategii Unie ohledně pomoci, již Unie poskytuje podle tohoto nařízení, vycházející z priorit Unie, mezinárodní situace a činnosti hlavních partnerů. Jsou v souladu s celkovým záměrem, cíli, oblastí působnosti a zásadami tohoto nařízení.
2. Strategické dokumenty stanoví prioritní oblasti, jež byly vybrány pro financování Unií v době platnosti tohoto nařízení, zvláštní cíle, očekávané výsledky a ukazatele výkonnosti. V těchto dokumentech se rovněž uvedou orientační finanční příděly, jak celkové, tak i pro jednotlivé prioritní oblasti, případně ve formě rozpětí.
3. Strategické dokumenty se schvalují přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3 nařízení (EU) č. 236/2014. Strategické dokumenty se aktualizují v souladu s tímto postupem, pokud to vyžadují významné změny okolností a politiky.
Článek 6
Tematické priority a přenesení pravomocí
Specifické cíle a priority, které má pomoc Unie podle tohoto nařízení sledovat, jsou uvedeny v příloze.
Komise je zmocněna přijímat akty v přenesené pravomoci měnící tematické priority stanovené v příloze tohoto nařízení. Komise zejména do 31. března 2018 přijme akt v přenesené pravomoci, kterým se mění příloha tohoto nařízení v návaznosti na zveřejnění zprávy o přezkumu v polovině období a na základě doporučení v ní obsažených.
Článek 7
Výkon přenesené pravomoci
1. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v článku 6 je svěřena Komisi za podmínek stanovených v tomto článku.
2. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v článku 6 je svěřena Komisi na dobu platnosti tohoto nařízení.
3. Evropský parlament nebo Rada mohou přenesení pravomoci uvedené v článku 6 kdykoli zrušit. Rozhodnutím o zrušení se ukončuje přenesení pravomoci v něm blíže určené. Rozhodnutí nabývá účinku prvním dnem po zveřejnění rozhodnutí v Úředním věstníku Evropské unie nebo k pozdějšímu dni, který je v něm upřesněn. Nedotýká se platnosti již platných aktů v přenesené pravomoci.
4. Přijetí aktu v přenesené pravomoci Komise neprodleně oznámí současně Evropskému parlamentu a Radě.
5. Akt v přenesené pravomoci přijatý podle článku 6 vstoupí v platnost, pouze pokud proti němu Evropský parlament nebo Rada nevysloví námitky ve lhůtě dvou měsíců ode dne, kdy jim byl tento akt oznámen, nebo pokud Evropský parlament i Rada před uplynutím této lhůty uvědomí Komisi o tom, že námitky nevysloví. Z podnětu Evropského parlamentu nebo Rady se tato lhůta prodlouží o dva měsíce.
Článek 8
Výbor
Komisi je nápomocen Výbor pro demokracii a lidská práva. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 9
Přístup k dokumentům
Aby Evropský parlament a Rada mohly vykonávat kontrolní pravomoci na základě odpovídajících informací, mají v souladu s příslušnými pravidly přístup ke všem dokumentům nástroje pro demokracii a lidská práva, které se této kontroly týkají.
Článek 10
Finanční krytí
Finanční krytí pro provádění tohoto nařízení na období 2014-2020 činí 1 332 752 000 EUR.
Roční rozpočtové prostředky schvaluje Evropský parlament a Rada v mezích víceletého finančního rámce.
Článek 11
Evropská služba pro vnější činnost
Toto nařízení se uplatňuje v souladu s rozhodnutím 2010/427/EU.
Článek 12
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014 do dne 31. prosince 2020.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 11. března 2014.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 235/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 11ης Μαρτίου 2014
για την καθιέρωση χρηματοδοτικού μέσου για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα παγκοσμίως
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως τα άρθρα 209 και 212,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Ο παρών κανονισμός θεσπίζει έναν από τους μηχανισμούς οι οποίοι παρέχουν άμεση στήριξη στις εξωτερικές πολιτικές της Ένωσης και αντικαθιστά τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1889/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4). Θεσπίζει χρηματοδοτικό μέσο για την προάσπιση και στήριξη της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως που καθιστά δυνατή τη χορήγηση βοήθειας ανεξάρτητα από τη συγκατάθεση των κυβερνήσεων και άλλων δημόσιων αρχών των οικείων τρίτων χωρών.
(2)
Το άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) ορίζει ότι η Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Οι αξίες αυτές είναι κοινές στα κράτη μέλη εντός κοινωνίας που χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών.
(3)
Σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 3 παράγραφος 3 της ΣΕΕ καθώς και το άρθρο 8 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών αποτελεί θεμελιώδη αξία και στόχο της Ένωσης και η Ένωση πρέπει να προωθεί και να ενσωματώνει την ισότητα των φύλων σε όλες τις δραστηριότητές της.
(4)
Σύμφωνα με το άρθρο 21 ΣΕΕ, η εξωτερική δράση της Ένωσης διέπεται από τις αρχές που ενέπνευσαν και τη δημιουργία της: τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, την οικουμενικότητα και το αδιαίρετο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, τις αρχές της ισότητας και της αλληλεγγύης και τον σεβασμό των αρχών του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου.
(5)
Εντός του πλαισίου των αρχών και των στόχων της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της χρηστής διακυβέρνησης καθώς και η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, αποτελούν δύο βασικούς πυλώνες της αναπτυξιακής πολιτικής της Ένωσης. Η δέσμευση που ανέλαβε η Ένωση υπέρ του σεβασμού, της προάσπισης και της προστασίας των δημοκρατικών αρχών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο των συμβατικών σχέσεών της με τις τρίτες χώρες.
(6)
Η κοινή ανακοίνωση της Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για τις εξωτερικές υποθέσεις και την πολιτική ασφάλειας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 12ης Δεκεμβρίου 2011 με τίτλο «Ανθρώπινα δικαιώματα και δημοκρατία στην καρδιά της εξωτερικής δράσης της ΕΕ - Προς μια πιο αποτελεσματική προσέγγιση» πρότεινε ειδικά μέτρα για την αύξηση της αποτελεσματικότητας και της συνοχής της ενωσιακής προσέγγισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας.
(7)
Το μέσο που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των στόχων της αναπτυξιακής πολιτικής της ιδιαίτερα των στόχων που καθορίζονται στην κοινή δήλωση του Συμβουλίου και των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών στο Συμβούλιο, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής για την αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο: «Η ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη» και στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 13ης Οκτωβρίου 2011, με τίτλο: «Αυξάνοντας τον αντίκτυπο της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ: Πρόγραμμα για αλλαγή», και των πολιτικών της Ένωσης σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των στόχων που προβάλλονται στο στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ και το σχέδιο δράσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο, στις 25 Ιουνίου 2012.
(8)
Σύμφωνα με το Στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ και το σχέδιο δράσης γι τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, προκειμένου να ενσωματώσει τις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, η Ένωση θα πρέπει να ακολουθήσει προσέγγιση με βάση τα δικαιώματα, η οποία θα περιλαμβάνει όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα, αστικά και πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά ή πολιτιστικά.
(9)
Η συμβολή της Ένωσης στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου και στην προαγωγή και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών βασίζεται στην Παγκόσμια διακήρυξη ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το Διεθνές σύμφωνο αστικών και πολιτικών δικαιωμάτων και το Διεθνές σύμφωνο για τα οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά δικαιώματα, και άλλες πράξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα που έχουν θεσπιστεί στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ), καθώς και στις σχετικές περιφερειακές πράξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
(10)
Η ισότητα των φύλων, τα δικαιώματα των γυναικών, περιλαμβανομένης της χειραφέτησης των γυναικών, και η ίση μεταχείριση συνιστούν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και έχουν βασική σημασία για την κοινωνική δικαιοσύνη καθώς και για την καταπολέμηση των ανισοτήτων. Η προαγωγή των δικαιωμάτων αυτών θα πρέπει να αποτελεί εγκάρσια προτεραιότητα του παρόντος κανονισμού.
(11)
Η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα και αλληλοενισχυόμενα, όπως υπενθυμίζεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 18ης Νοεμβρίου 2009 σχετικά με την υποστήριξη της δημοκρατίας στο πλαίσιο των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ. Οι θεμελιώδεις ελευθερίες σκέψης, συνείδησης και θρησκείας ή πεποίθησης, έκφρασης, του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι είναι οι προϋποθέσεις της πολιτικής πολυφωνίας, των δημοκρατικών διαδικασιών και της ανοιχτής κοινωνίας, ενώ ο δημοκρατικός έλεγχος, η λογοδοσία σε εθνικό επίπεδο και ο διαχωρισμός των εξουσιών έχουν ουσιαστική σημασία για να διατηρηθεί η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και το κράτος δικαίου, τα οποία αποτελούν με τη σειρά τους προϋπόθεση για την αποτελεσματική προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
(12)
Το καθήκον της ανάπτυξης και της διατήρησης μιας παιδείας γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς και της υποστήριξης της ανάδυσης μιας ανεξάρτητης κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης του ρόλου της ανεξάρτητης κοινωνίας των πολιτών στις αντίστοιχες χώρες, και της εφαρμογής της δημοκρατίας στην πράξη για όλους, παρόλο που επείγει και αντιμετωπίζει δυσκολίες στις νέες δημοκρατίες, αποτελεί στην πραγματικότητα μια ατέρμονη πρόκληση, που αφορά, κύρια και πρωταρχικά, τον λαό σε επίπεδο κάθε χώρας, χωρίς ωστόσο να παραγνωρίζεται η δέσμευση της διεθνούς κοινότητας. Απαιτεί ευρύ φάσμα θεσμικών οργάνων, περιλαμβανομένων των εθνικών δημοκρατικών κοινοβουλίων και τοπικά εκλεγμένων συνελεύσεων, που διασφαλίζουν τη συμμετοχή, την εκπροσώπηση, την υπευθυνότητα και τη λογοδοσία. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις χώρες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο καθώς και σε ασταθείς ή μετασυγκρουσιακές καταστάσεις. Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι εμπειρίες και τα διδάγματα που αντλήθηκαν από μεταβατικές περιόδους προς τη δημοκρατία στο πλαίσιο των πολιτικών διεύρυνσης και γειτονίας της ΕΕ.
(13)
Για να αντιμετωπιστούν τα ανωτέρω θέματα αποτελεσματικά, εγκαίρως, με διαφάνεια και ευελιξία μετά από τη λήξη ισχύος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1889/2006, απαιτούνται σε διαρκή βάση ειδικοί χρηματοδοτικοί πόροι και ένα χωριστό χρηματοδοτικό μέσο που θα μπορούν να λειτουργούν ανεξάρτητα.
(14)
Η βοήθεια της Ένωσης δυνάμει του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να σχεδιαστεί κατά τρόπο που να συμπληρώνει διάφορα άλλα μέσα εφαρμογής των πολιτικών της Ένωσης με επίδραση στη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τα εν λόγω μέσα ποικίλλουν από τον πολιτικό διάλογο και τα διπλωματικά διαβήματα σε διάφορα μέσα χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεργασίας, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τα γεωγραφικά και θεματικά προγράμματα. Η βοήθεια της Ένωσης θα πρέπει να συμπληρώνει επίσης τις δράσεις βάσει του μέσου για τη συμβολή στη σταθερότητας και την ειρήνη που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 230/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) οι οποίες αφορούν περισσότερο την αντιμετώπιση των κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των επειγουσών δράσεων που είναι απαραίτητες κατά τις πρώτες φάσεις της διαδικασίας μετάβασης.
(15)
Βάσει του παρόντος κανονισμού η Ένωση θα πρέπει να παρέχει βοήθεια που θα εστιάζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα και σε θέματα εκδημοκρατισμού, σε παγκόσμιο, περιφερειακό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, σε συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών. Ως προς αυτό, η κοινωνία των πολιτών νοείται ως καλύπτουσα όλους τους τύπους κοινωνικών δράσεων ατόμων ή ομάδων τα οποία είναι ανεξάρτητα από το κράτος και των οποίων οι δραστηριότητες συμβάλλουν στην προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως ορίζονται στη Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα δικαιώματα και την ευθύνη των ιδιωτών, ομάδων και οργάνων της κοινωνίας για την προαγωγή και προστασία οικουμενικά αναγνωρισμένων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών («Διακήρυξη για τους Υπερασπιστές των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων»). Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στις τοπικές στρατηγικές της Ένωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα ανά χώρα.
(16)
Επιπλέον, ενώ οι στόχοι για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει να εντάσσονται συνεχώς σε κάθε μέσο χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης, η βοήθεια της Ένωσης δυνάμει του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να έχει ειδικό συμπληρωματικό και επιπρόσθετο ρόλο λόγω του παγκόσμιου χαρακτήρα της και της ανεξαρτησίας της δράσης από τη συναίνεση των κυβερνήσεων και των άλλων δημόσιων αρχών των οικείων τρίτων χωρών. Ο εν λόγω ρόλος θα πρέπει να επιτρέπει τη συνεργασία και τη σύμπραξη με την κοινωνία των πολιτών για τα ευαίσθητα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας, όπως το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων των μεταναστών και των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο και των εντός της χώρας εκτοπισμένων, και προσφέρει ευελιξία και απαιτεί αντίδραση στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, ή τις ανάγκες των δικαιούχων ή τις περιόδους κρίσης. Ο παρών κανονισμός θα πρέπει επίσης να παρέχει στην Ένωση τη δυνατότητα να διατυπώσει και να υποστηρίξει ειδικούς στόχους και μέτρα σε διεθνές επίπεδο, που δεν έχουν γεωγραφικές αναφορές ούτε αφορούν καταστάσεις κρίσεων, και που ενδέχεται να απαιτούν διεθνική προσέγγιση ή να συμπεριλάβουν ενέργειες τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε πολλές τρίτες χώρες. Επιπλέον, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να παρέχει το αναγκαίο πλαίσιο για ενέργειες, όπως η στήριξη ανεξάρτητων αποστολών εκλογικών παρατηρητών εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες απαιτούν πολιτική συνοχή, ένα ενιαίο σύστημα διαχείρισης και κοινά πρότυπα λειτουργίας.
(17)
Η ανάπτυξη και εδραίωση της δημοκρατίας στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού μπορεί ενδεχομένως να περιλαμβάνει την πρόβλεψη στρατηγικής στήριξης σε δημοκρατικά εκλεγμένα κοινοβούλια και σε εθνικές συντακτικές συνελεύσεις ιδιαίτερα για να ενισχύει την ικανότητά τους να υποστηρίζουν και να προωθούν διαδικασίες δημοκρατικής μεταρρύθμισης.
(18)
Η Ένωση θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή σε χώρες και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, στις οποίες τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις ελευθερίες βρίσκονται σε μεγάλο κίνδυνο, και στις οποίες η έλλειψη σεβασμού των δικαιωμάτων και των ελευθεριών αυτών είναι ιδιαίτερα έντονη και συστηματική. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι πολιτικές προτεραιότητες θα πρέπει να είναι η προώθηση του σεβασμού για τις σχετικές εθνικές νομοθεσίες, η παροχή απτής στήριξης και μέσων δράσης στην τοπική κοινωνία των πολιτών, και η συμβολή στο έργο της, το οποίο φέρει σε πέρας υπό εξαιρετικά δυσχερείς συνθήκες. Σε τέτοιες χώρες ή καταστάσεις και προκειμένου να ανταποκριθεί σε επείγουσες ανάγκες προστασίας των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των υπερασπιστών της δημοκρατίας, η Ένωση θα πρέπει να είναι σε θέση να αντιδρά ευέλικτα και έγκαιρα, μέσω της χρήσης ταχύτερων και περισσότερο ευέλικτων διοικητικών διαδικασιών και μέσω διαφόρων μηχανισμών χρηματοδότησης. Αυτό θα πρέπει να συμβαίνει, ιδίως στην περίπτωση που η επιλογή των διαδικαστικών λεπτομερειών θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα την αποτελεσματικότητα των μέτρων ή θα μπορούσε να θέσει τους δικαιούχους σε κίνδυνο σοβαρού εκφοβισμού, αντιποίνων ή άλλου είδους κινδύνους.
(19)
Σε καταστάσεις σύγκρουσης, η Ένωση θα πρέπει να προαγάγει τη συμμόρφωση όλων των συγκρουόμενων μερών με τις νομικές υποχρεώσεις τους βάσει του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, σύμφωνα με τις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές της Ένωσης. Περαιτέρω, σε χώρες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο, η βοήθεια της Ένωσης με βάση τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να υποστηρίζει ένα κατάλληλο περιβάλλον για την ανάδειξη των πολιτικών παραγόντων προσηλωμένων σε ένα δημοκρατικό πλουραλιστικό πολυκομματικό σύστημα. Ο παρών κανονισμός στοχεύει επίσης στην προαγωγή των δημοκρατικών δομών, την κατανομή των εξουσιών και τη δημιουργία υπεύθυνων κρατικών θεσμών.
(20)
Οι αποστολές παρατήρησης εκλογών της ΕΕ συμβάλλουν αισθητά και επιτυχώς στις δημοκρατικές διαδικασίες σε τρίτες χώρες. Ωστόσο, η προώθηση και στήριξη της δημοκρατίας προχωρεί πολύ πιο πέρα από τις εκλογικές διαδικασίες και, συνεπώς, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όλες οι φάσεις του εκλογικού κύκλου. Οι δαπάνες των αποστολών παρατήρησης εκλογών της ΕΕ θα πρέπει κατά συνέπεια να μην απορροφούν δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό της συνολικής χρηματοδότησης που είναι διαθέσιμη βάσει του παρόντος κανονισμού.
(21)
Θα πρέπει να υπογραμμισθεί η σημασία της δημιουργίας της θέσης του Ειδικού Εντεταλμένου της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα (ΕΕΕΕ). Ο ΕΕΕΕ θα πρέπει να συμβάλλει στην ενότητα, συνοχή και αποτελεσματικότητα της δράσης και της πολιτικής της Ένωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και θα πρέπει να βοηθά να διασφαλισθεί ότι όλα τα μέσα της Ένωσης και οι δράσεις των κρατών μελών διεξάγονται συντονισμένα για να επιτευχθούν οι στόχοι της ενωσιακής πολιτικής.
(22)
Η Ένωση θα πρέπει να επιδιώκει την αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων προκειμένου να βελτιστοποιήσει τα αποτελέσματα της εξωτερικής δράσης της. Αυτό θα πρέπει να επιτυγχάνεται μέσω της συνοχής και της συμπληρωματικότητας των διαφόρων ενωσιακών μηχανισμών εξωτερικής δράσης της Ένωσης, καθώς και με τη δημιουργία συνεργιών μεταξύ του παρόντος κανονισμού, άλλων ενωσιακών μηχανισμών χρηματοδότησης εξωτερικής δράσης και άλλων πολιτικών της Ένωσης. Θα πρέπει δε περαιτέρω να συνεπάγεται αμοιβαία ενίσχυση των προγραμμάτων που καταρτίζονται στο πλαίσιο των μηχανισμών χρηματοδότησης εξωτερικής δράσης.
(23)
Η Ένωση και τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιδιώκουν τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών και διαβουλεύονται μεταξύ τους σε πρώιμο στάδιο της διαδικασίας προγραμματισμού για να προαγάγουν τη συμπληρωματικότητα μεταξύ των αντίστοιχων δραστηριοτήτων τους. Η Ένωση θα πρέπει να διαβουλεύεται επίσης με άλλους χορηγούς και σχετικούς φορείς.
(24)
Η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή υπηρεσία εξωτερικής δράσης (ΕΥΕΔ), κατά περίπτωση, θα πρέπει να προβαίνουν σε τακτικές και συχνές ανταλλαγές απόψεων και πληροφοριών με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στα έγγραφα, προκειμένου να μπορούν να ασκούν το δικαίωμα του ελέγχου που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), έχοντας την κατάλληλη ενημέρωση. Τα μέτρα που λαμβάνονται βάσει του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να συνεκτιμούν δεόντως τις απόψεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.
(25)
Η Ένωση, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, των αντιπροσωπιών της, θα πρέπει να επιδιώκει τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών και διαβουλεύσεις με την κοινωνία των πολιτών, σε όλα τα επίπεδα, περιλαμβανομένων των τρίτων χωρών, από τα πρώτα στάδια της διαδικασίας προγραμματισμού, προκειμένου να διευκολύνει τις αντίστοιχες συμβολές της κοινωνίας των πολιτών, για να βεβαιωθεί ότι διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή.
(26)
Προκειμένου να αναπροσαρμοσθεί το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού στις ταχείες εξελίξεις σε τρίτες χώρες, η εξουσία για την έκδοση πράξεων, σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή όσον αφορά τις προτεραιότητες που καθορίζονται στο παράρτημα του παρόντος κανονισμού. Έχει ιδιαίτερη σημασία να προβαίνει η Επιτροπή στις κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού έργου της, επίσης σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Κατά την προετοιμασία και την κατάρτιση κατ' εξουσιοδότηση πράξεων, η Επιτροπή θα πρέπει να μεριμνά για την ταυτόχρονη, έγκαιρη και ορθή διαβίβαση των συναφών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
(27)
Οι εκτελεστικές αρμοδιότητες σχετικά με τον προγραμματισμό και τη χρηματοδότηση των δράσεων που στηρίζονται από τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011. Λαμβάνοντας υπόψη τη φύση αυτών των εκτελεστικών πράξεων, και ιδίως τον πολιτικό προσανατολισμό τους και τις δημοσιονομικές επιπτώσεις τους, πρέπει για την έκδοσή τους να εφαρμόζεται κατά κανόνα η διαδικασία εξέτασης, με εξαίρεση τα τεχνικά εκτελεστικά μέτρα μικρότερης δημοσιονομικής κλίμακας.
(28)
Οι κοινοί κανόνες και διαδικασίες για την εφαρμογή των μέσων της Ένωσης για τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης θεσπίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 236/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7).
(29)
Ο παρών κανονισμός καθορίζει δημοσιονομικό κονδύλιο για όλη την περίοδο εφαρμογής του το οποίο θα συνιστά το βασικό ποσό αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 17 της διοργανικής συμφωνίας της 2ας Δεκεμβρίου 2013 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (8) για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την ετήσια διαδικασία προϋπολογισμού.
(30)
Η οργάνωση και η λειτουργία της ΕΥΕΔ καθορίζονται στην απόφαση 2010/427/EΕ του Συμβουλίου (9).
(31)
Εφόσον οι στόχοι του παρόντος κανονισμού, ήτοι η προαγωγή της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων τους, να επιτευχθούν καλύτερα στο επίπεδο της Ένωσης, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και της αναλογικότητας όπως ορίζονται στο άρθρο 5 ΣΕΕ. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη των εν λόγω στόχων.
(32)
Είναι σκόπιμο να διασφαλισθεί η ήπια μετάβαση χωρίς διακοπή μεταξύ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1889/2006 και του παρόντος κανονισμού και να ευθυγραμμισθεί η διάρκεια εφαρμογής του παρόντος κανονισμού με τη διάρκεια του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 (10). Κατά συνέπεια, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να τυγχάνει εφαρμογής από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο και στόχοι
Ο παρών κανονισμός θεσπίζει ένα Ευρωπαϊκό Μέσο για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα δικαιώματα (ΕΜΔΑΔ) για την περίοδο 2014-2020, βάσει του οποίου η Ένωση θα παρέχει βοήθεια για την ανάπτυξη και εδραίωση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου καθώς και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών.
Η εν λόγω βοήθεια αποβλέπει, ιδίως, στα ακόλουθα:
α)
στήριξη, ανάπτυξη και εδραίωση της δημοκρατίας σε τρίτες χώρες με την προαγωγή της συμμετοχικής και αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, την ενίσχυση του συνολικού δημοκρατικού κύκλου, ιδίως με την τόνωση του ενεργού ρόλου της κοινωνίας των πολιτών εντός του κύκλου αυτού και του κράτους δικαίου και τη βελτίωση της αξιοπιστίας των εκλογικών διαδικασιών, ιδίως μέσω αποστολών εκλογικών παρατηρητών.
β)
προώθηση του σεβασμού και της τήρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, όπως διακηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ΗΕ και σε άλλες διεθνείς και περιφερειακές πράξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, και ενίσχυση της προστασίας, προαγωγής, εφαρμογής και παρακολούθησής τους, κυρίως μέσω της υποστήριξης σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θύματα καταπίεσης και εκμετάλλευσης.
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
1. Η βοήθεια της Ένωσης εστιάζει στα ακόλουθα:
α)
στήριξη και ενίσχυση της συμμετοχικής και αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, σύμφωνα με τη συνολική προσέγγιση για το δημοκρατικό κύκλο, συμπεριλαμβανομένης της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, και των διαδικασιών εκδημοκρατισμού σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, κυρίως μέσω οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, μεταξύ άλλων, με:
i)
την προώθηση των ελευθεριών του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, της ανεμπόδιστης κυκλοφορίας προσώπων, της ελευθερίας της γνώμης και της έκφρασης, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής, καλλιτεχνικής και πολιτιστικής έκφρασης, της ανεμπόδιστης πρόσβασης σε πληροφορίες, της ελευθερίας του Τύπου και της ανεξαρτησίας και του πλουραλισμού των μέσων ενημέρωσης, τόσο των παραδοσιακών όσο και αυτών που βασίζονται στις τεχνολογίες των πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), της ελευθερίας του Διαδικτύου, καθώς και μέτρα για την καταπολέμηση των διοικητικών φραγμών στην άσκηση αυτών των ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της λογοκρισίας, ειδικότερα μέσω της έκδοσης και εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας·
ii)
την ενίσχυση του κράτους δικαίου, την προώθηση της ανεξαρτησίας του δικαστικού και του νομοθετικού σώματος, την ενθάρρυνση και αξιολόγηση νομοθετικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων και της εφαρμογής τους, και την προώθηση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη, καθώς και την υποστήριξη των εθνικών ιδρυμάτων ανθρωπίνων δικαιωμάτων·
iii)
την προώθηση και ενίσχυση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, των ad hoc διεθνών ποινικών δικαστηρίων και των διαδικασιών μεταβατικής δικαιοσύνης και εξεύρεσης της αλήθειας, καθώς και μηχανισμών συμφιλίωσης·
iv)
τη στήριξη της μετάβασης στη δημοκρατία και μεταρρυθμίσεων για την επίτευξη πραγματικής και διαφανούς δημοκρατικής και εσωτερικής υπευθυνότητας και εποπτείας, συμπεριλαμβανομένων των τομέων της ασφάλειας και της δικαιοσύνης, και ενίσχυση των μέτρων κατά της διαφθοράς·
v)
την προώθηση του πολιτικού πλουραλισμού και της δημοκρατικής πολιτικής εκπροσώπησης και την ενθάρρυνση της πολιτικής συμμετοχής των γυναικών και των ανδρών, ιδίως των μελών ευάλωτων και των περιθωριοποιημένων ομάδων, τόσο με την ιδιότητα του ψηφοφόρου όσο και με εκείνη του υποψηφίου, σε διαδικασίες δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο·
vi)
ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας μέσω της εξασφάλισης καλύτερης συνεργασίας μεταξύ των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών αρχών, ενισχύοντας με τον τρόπο αυτό την πολιτική εκπροσώπηση σε επίπεδο πιο κοντά στους πολίτες·
vii)
την προώθηση της ίσης συμμετοχής γυναικών και ανδρών και γυναικών στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή, και την υποστήριξη της ισότητας των φύλων, της συμμετοχής των γυναικών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και της πολιτικής εκπροσώπησης των γυναικών, ειδικότερα στις διαδικασίες πολιτικής μετάβασης, εκδημοκρατισμού και οικοδόμησης κρατικών θεσμών·
viii)
την προώθηση της ίσης συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή, περιλαμβανομένων μέτρων για τη διευκόλυνση της άσκησης των σχετικών ελευθεριών, καθώς και την υποστήριξη της ισότητας των ευκαιριών, της αποφυγής διακρίσεων και της πολιτικής εκπροσώπησης·
ix)
την υποστήριξη μέτρων για τη διευκόλυνση της ειρηνικής συμφιλίωσης των τμημάτων των κοινωνιών, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό·
β)
προώθηση και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών όπως έχουν διακηρυχθεί στην Παγκόσμια Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα δικαιώματα των ΗΕ και σε άλλα διεθνή και περιφερειακά μέσα στους τομείς των ατομικών, πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων, κυρίως μέσω οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ άλλων σχετικά με:
i)
την κατάργηση της θανατικής ποινής, και εκεί όπου υφίσταται ακόμη η θανατική ποινή, την αναστολή των εκτελέσεων με σκοπό την κατάργησή της, καθώς και την υποστήριξη για την κατάργησης της και την τήρηση διεθνών ελάχιστων κανόνων·
ii)
την αποφυγή των βασανιστηρίων, της απάνθρωπης μεταχείρισης και κάθε άλλης σκληρής, απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας καθώς και των αναγκαστικών εξαφανίσεων και την αποκατάσταση των θυμάτων βασανιστηρίων·
iii)
την υποστήριξη, προστασία και παροχή βοήθειας στους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μεταξύ άλλων την κάλυψη της επείγουσας ανάγκης προστασίας τους, σύμφωνα με το άρθρο 1 της Διακήρυξης των ΗΕ για τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων· οι εν λόγω στόχοι, περιλαμβανομένων της μακροπρόθεσμης βοήθειας και της πρόσβασης σε καταφύγιο θα μπορούσαν να καλύπτονται από τον μηχανισμό προστασίας των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων·
iv)
την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, των διακρίσεων κάθε μορφής, όπως αυτών που βασίζονται στο φύλο, στην φυλή, στο χρώμα, στην κοινωνική τάξη, στην εθνοτική ή κοινωνική προέλευση, στα γενετικά χαρακτηριστικά, στη γλώσσα, στην θρησκεία ή στις πεποιθήσεις, στα πολιτικά ή σε οιαδήποτε άλλα φρονήματα, στην ιδιότητα του μέλους εθνικής μειονότητας, στην περιουσία, στη γέννηση, στην αναπηρία, στην ηλικία, στον γενετήσιο προσανατολισμό και στην ταυτότητα φύλου·
v)
την ελευθερία της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας ή των πεποιθήσεων, μεταξύ άλλων με μέτρα εξάλειψης κάθε μορφής μίσους, μισαλλοδοξίας και διάκρισης που βασίζεται στη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις, και με ενίσχυση της ανοχής και του σεβασμού της θρησκευτικής και πολιτιστικής ποικιλομορφίας εντός και μεταξύ των κοινωνιών·
vi)
τα δικαιώματα των αυτοχθόνων λαών, όπως καθορίζονται στην Διακήρυξη των ΗΕ για τα Δικαιώματα των Αυτοχθόνων Πληθυσμών, μεταξύ άλλων, τονίζοντας τη σημασία της συμμετοχής τους στην ανάπτυξη των έργων που τους αφορούν και συμπεριλαμβανομένης της στήριξης για τη διευκόλυνση της αλληλεπίδρασης των αυτοχθόνων πληθυσμών καθώς και της συμμετοχής σε διεθνείς μηχανισμούς·
vii)
τα δικαιώματα των ατόμων που ανήκουν σε εθνικές ή εθνοτικές, θρησκευτικές και γλωσσικές μειονότητες, όπως προβλέπονται στη Δήλωση των ΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων που ανήκουν σε εθνικές ή εθνοτικές, θρησκευτικές και γλωσσικές μειονότητες·
viii)
τα δικαιώματα των λεσβιών, ομοφυλοφίλων, αμφιφυλόφιλων, διεμφυλικών και ερμαφρόδιτων ατόμων (ΛΟΑΔΕ), συμπεριλαμβανομένων μέτρων με σκοπό την αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας, την καταπολέμηση της ομοφοβικής και τρανσφοβικής βίας και διώξεων, και την προώθηση της ελευθερίας του συνέρχεσθαι, του συνεταιρίζεσθαι και της έκφρασης των ΛΟΑΔΕ·
ix)
τα δικαιώματα των γυναικών, όπως διακηρύσσονται στη Σύμβαση των ΗΕ για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων εις βάρος των γυναικών και τα προαιρετικά της πρωτόκολλα, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων για την καταπολέμηση κάθε μορφής βίας εναντίον γυναικών και κοριτσιών, ιδιαίτερα του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων, των καταναγκαστικών και προσυμφωνημένων γάμων, των εγκλημάτων τιμής, της ενδοοικογενειακής και σεξουαλικής βίας, της εμπορίας γυναικών και κοριτσιών·
x)
τα δικαιώματα του παιδιού, όπως διακηρύσσονται στη Σύμβαση των ΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού και τα προαιρετικά της πρωτόκολλα, συμπεριλαμβανομένων της καταπολέμησης της παιδικής εργασίας, της διακίνησης παιδιών και της παιδικής πορνείας, καθώς και της στρατολόγησης και χρησιμοποίησης ανήλικων στρατιωτών, και της προστασίας των παιδιών από διακρίσεις, ανεξαρτήτως φυλής, χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας ή πίστης, πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων, εθνικής, εθνοτικής ή κοινωνικής προέλευσης, περιουσίας, αναπηρίας, γέννησης ή οποιαδήποτε άλλης κατάστασης·
xi)
τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες, όπως καθορίζονται στη Σύμβαση των ΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες·
xii)
τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα, μεταξύ άλλων το δικαίωμα σε ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο και θεμελιώδεις κανόνες εργασίας·
xiii)
την εταιρική κοινωνική ευθύνη, ειδικότερα με την εφαρμογή των κατευθυντήριων αρχών των ΗΕ για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα, και την επιχειρηματική ελευθερία όπως καθορίζονται στο άρθρο 16 του Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης·
xiv)
την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την παρακολούθηση στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας·
xv)
την υποστήριξη των τοπικών, περιφερειακών, εθνικών ή διεθνών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που συμμετέχουν στην προστασία, την προώθηση ή την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών·
xvi)
την προαγωγή της βελτίωσης των συνθηκών κράτησης και τήρησης των προτύπων σε φυλακές που θα πρέπει να συνάδουν με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα θεμελιώδη δικαιώματα·
γ)
ενίσχυση του διεθνούς πλαισίου για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δικαιοσύνης, της ισότητας των φύλων, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας, και για την προαγωγή του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, ιδίως με:
i)
την παροχή στήριξης για διεθνή και περιφερειακά μέσα και οργανισμούς στους τομείς των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της δικαιοσύνης, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας·
ii)
την προώθηση της συνεργασίας από την κοινωνία των πολιτών με διεθνείς και περιφερειακούς διακυβερνητικούς οργανισμούς και την υποστήριξη των δραστηριοτήτων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ικανοτήτων για τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, που αποβλέπουν στην προώθηση και την παρακολούθηση της εφαρμογής διεθνών και περιφερειακών μέσων που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δικαιοσύνη, το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία·
iii)
κατάρτιση και διάδοση πληροφοριών σχετικά με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και στήριξη της επιβολής του·
δ)
ενίσχυση της εμπιστοσύνης στις δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες και στους δημοκρατικούς θεσμούς και αύξηση της αξιοπιστίας και της διαφάνειάς τους, σε όλα τα στάδια του εκλογικού κύκλου, ιδιαίτερα:
i)
με την αύξηση των αποστολών εκλογικών παρατηρητών της ΕΕ και με άλλα μέτρα παρακολούθησης των εκλογικών διαδικασιών·
ii)
συμβάλλοντας στην ανάπτυξη του δυναμικού των εκλογικών παρατηρητών των εγχώριων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, και στηρίζοντας τις πρωτοβουλίες τους που προωθούν τη συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία και την παρακολούθησή της·
iii)
υποστηρίζοντας μέτρα που αποβλέπουν στη συνεπή ένταξη των εκλογικών διαδικασιών στον δημοκρατικό κύκλο, στη διάδοση πληροφοριών και την υλοποίηση συστάσεων των αποστολών εκλογικών παρατηρητών της ΕΕ, ιδίως μέσω συνεργασίας με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και με τους αρμόδιους κρατικούς φορείς, περιλαμβανομένων των κοινοβουλίων και κυβερνήσεων, σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό,
iv)
προωθώντας την ομαλή διεξαγωγή των εκλογικών διαδικασιών, τη μείωση της εκλογικής βίας και την αποδοχή των αξιόπιστων αποτελεσμάτων από όλα τα τμήματα της κοινωνίας.
2. Οι αρχές της αποφυγής διακρίσεων για οποιονδήποτε λόγο, της συνεκτίμησης της διάστασης του φύλου, της συμμετοχής, της ενδυνάμωσης καθώς και η λογοδοσία, το άνοιγμα και η διαφάνεια λαμβάνονται υπόψη, εφόσον είναι σκόπιμο, όλα τα μέτρα που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό.
3. Τα μέτρα που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό εφαρμόζονται στο έδαφος τρίτων χωρών ή συνδέονται άμεσα με καταστάσεις που προκύπτουν σε τρίτες χώρες ή συνδέονται άμεσα με παγκόσμιες ή περιφερειακές δράσεις.
4. Τα μέτρα που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό λαμβάνουν υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της κρίσης ή των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και των χωρών ή των καταστάσεων όπου παρατηρείται σοβαρή έλλειψη θεμελιωδών ελευθεριών, όπου η ανθρώπινη ασφάλεια κινδυνεύει περισσότερο ή όπου οι οργανώσεις και οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δραστηριοποιούνται υπό τις πλέον αντίξοες συνθήκες.
Άρθρο 3
Συντονισμός, συνέπεια και συμπληρωματικότητα της βοήθειας της Ένωσης
1. Η βοήθεια της Ένωσης δυνάμει του παρόντος κανονισμού συνάδει με το συνολικό πλαίσιο της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, και συμπληρωματική προς τη βοήθεια που προβλέπεται στο πλαίσιο σχετικών μηχανισμών ή συμφωνιών εξωτερικής βοήθειας.
2. Για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα, η συνοχή και η συνέπεια της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, η Ένωση και τα κράτη μέλη επιδιώκουν τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών και διαβουλεύσεις μεταξύ τους σε πρώιμο στάδιο του προγραμματισμού, προκειμένου να προάγονται η συμπληρωματικότητα και η συνοχή μεταξύ των αντίστοιχων δραστηριοτήτων τους, τόσο στο επίπεδο της λήψεως αποφάσεων όσο και επί τόπου. Οι διαβουλεύσεις αυτές μπορεί να συνεπάγονται από κοινού προγραμματισμό και κοινές δραστηριότητες μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών. Η Ένωση διαβουλεύεται επίσης με άλλους χορηγούς και φορείς.
3. Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ προβαίνουν, κατά περίπτωση, σε τακτικές ανταλλαγές απόψεων και πληροφοριών με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
4. Η Ένωση επιδιώκει τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών και διαβουλεύεται με την κοινωνία των πολιτών, σε όλα τα επίπεδα, περιλαμβανομένων των τρίτων χωρών. Ειδικότερα, η Ένωση παρέχει, όποτε είναι δυνατόν και σύμφωνα με τις σχετικές διαδικασίες, την τεχνική καθοδήγηση και υποστήριξη σχετικά με την διαδικασία αίτησης.
Άρθρο 4
Γενικό πλαίσιο προγραμματισμού και εφαρμογής
1. Η βοήθεια της Ένωσης βάσει του παρόντος κανονισμού χορηγείται σύμφωνα με τον κανονισμό (EE) αριθ. 236/2014 και μέσω των ακόλουθων μέτρων:
α)
έγγραφα στρατηγικής που αναφέρονται στο άρθρο 5 και ενδεχόμενες αναθεωρήσεις τους·
β)
ετήσια προγράμματα δράσης, μεμονωμένα μέτρα και μέτρα στήριξης βάσει των άρθρων 2 και 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014·
γ)
ειδικά μέτρα βάσει του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014.
2. Τυχόν προγραμματισμός ή αναθεωρήσεις προγραμμάτων που πραγματοποιούνται μετά τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης επισκόπησης που αναφέρεται στο άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014 («ενδιάμεση έκθεση επισκόπησης») λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα, τα ευρήματα και τα συμπεράσματα της εν λόγω έκθεσης.
Άρθρο 5
Έγγραφα στρατηγικής
1. Τα έγγραφα στρατηγικής καθορίζουν τη στρατηγική της Ένωσης για τη χορήγηση βοήθειας στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, βάσει των προτεραιοτήτων της Ένωσης, τη διεθνή κατάσταση και τις δραστηριότητες των κυρίων εταίρων. Είναι συνεπή με τον γενικό σκοπό, τους στόχους, το πεδίο εφαρμογής και τις αρχές του παρόντος κανονισμού.
2. Τα έγγραφα στρατηγικής καθορίζουν τους τομείς προτεραιότητας που επιλέγονται για χρηματοδότηση από την Ένωση στη διάρκεια της περιόδου ισχύος του παρόντος κανονισμού, τους ειδικούς στόχους, τα αναμενόμενα αποτελέσματα και τους δείκτες απόδοσης. Προσδιορίζουν επίσης την ενδεικτική κατανομή κονδυλίων, τόσο συνολικά όσο και ανά τομέα προτεραιότητας, υπό μορφή ψαλίδας, ανάλογα με την περίπτωση.
3. Τα έγγραφα στρατηγικής εγκρίνονται με τη διαδικασία εξέτασης που ορίζεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014. Όταν το απαιτούν σημαντικές αλλαγές περιστάσεων και πολιτικής, τα έγγραφα στρατηγικής επικαιροποιούνται σύμφωνα με την ίδια διαδικασία.
Άρθρο 6
Θεματικές προτεραιότητες και εξουσιοδότηση
Οι ειδικοί στόχοι και προτεραιότητες της βοήθειας της Ένωσης βάσει του παρόντος κανονισμού περιλαμβάνονται στο παράρτημα.
Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης κατ' εξουσιοδότηση πράξεων για την τροποποίηση των θεματικών προτεραιοτήτων που περιλαμβάνονται στο παράρτημα. Συγκεκριμένα, μετά τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης επισκόπησης, και βάσει των συστάσεων που περιέχονται στην ενδιάμεση έκθεση επισκόπησης, η Επιτροπή εκδίδει κατ' εξουσιοδότηση πράξη για την τροποποίηση του παραρτήματος έως τις 31 Μαρτίου 2018.
Άρθρο 7
Άσκηση εξουσιοδότησης
1. Ανατίθεται στην Επιτροπή η αναφερόμενη στο άρθρο 6 εξουσία έκδοσης κατ' εξουσιοδότηση πράξεων υπό τους όρους του παρόντος άρθρου.
2. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 6 εξουσία έκδοσης κατ' εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή για την περίοδο ισχύος του παρόντος κανονισμού
3. Η εξουσιοδότηση που προβλέπεται στο άρθρο 6 μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή από το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την εξουσιοδότηση που ορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Τίθεται σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που καθορίζεται στην απόφαση. Δεν θίγει το κύρος των κατ' εξουσιοδότηση πράξεων που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ.
4. Μόλις εκδώσει κατ' εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή την κοινοποιεί ταυτόχρονα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Η κατ' εξουσιοδότηση πράξη η οποία εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 6 τίθεται σε ισχύ μόνον εφόσον δεν έχει διατυπωθεί αντίρρηση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της εν λόγω πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή εφόσον, πριν από τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώσουν αμφότερα την Επιτροπή ότι δεν θα προβάλουν αντιρρήσεις. Η περίοδος αυτή παρατείνεται κατά δύο μήνες κατόπιν πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
Άρθρο 8
Επιτροπή
Η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα («η επιτροπή»). Πρόκειται για επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Άρθρο 9
Πρόσβαση σε έγγραφα
Προκειμένου να εξασφαλίσουν τη δυνατότητα άσκησης των εξουσιών ελέγχου τους εν πλήρη γνώσει, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έχουν πρόσβαση σε όλα τα έγγραφα του ΕΜΔΑΔ, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.
Άρθρο 10
Δημοσιονομικό κονδύλιο
Το δημοσιονομικό κονδύλιο για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, για την περίοδο 2014-2020, ανέρχεται σε 1 332 752 000 EUR.
Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εντός των ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Άρθρο 11
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σύμφωνα με την απόφαση 2010/427/EΕ.
Άρθρο 12
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επόμενη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως την 31η Δεκεμβρίου 2020.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και εφαρμόζεται άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 11ης Μαρτίου 2014.