ROZHODNUTÍ KOMISE (EU) 2015/120
ze dne 29. října 2014
o režimu státních podpor SA.27317 (C 25/09) (ex N 673/08), jež Itálie zamýšlí poskytnout na digitální projekční zařízení
(oznámeno pod číslem C(2014) 7888)
(Pouze italské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
po výzvě adresované zúčastněným stranám, aby se k věci vyjádřily (1) v souladu s výše uvedenými články, a se zřetelem k jejich vyjádřením,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Dne 30. prosince 2008 oznámila Itálie Komisi svůj úmysl zavést daňové pobídky pro investice a distribuci v odvětví filmu a digitální projekce. Dne 2. dubna 2009 a 23. června 2009 zaslaly italské orgány doplňující informace.
(2)
Dopisem ze dne 22. července 2009 informovala Komise Itálii o rozhodnutí schválit daňové pobídky Itálie pro investice a distribuci v odvětví filmu. Komise zároveň informovala Itálii o rozhodnutí zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie týkající se daňových úlev navrhovaných pro investice do digitálních projekčních zařízení.
(3)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (2). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby se vyjádřily.
(4)
Ministerstvo kulturního dědictví, kulturních činností a cestovního ruchu a Evropská komise uspořádaly na toto téma seminář, který se konal dne 21. října 2009 v Římě.
(5)
Komise obdržela příslušné připomínky zúčastněných stran a předala je italským orgánům, aby se k nim vyjádřily. Jejich připomínky byly obdrženy dopisem zaevidovaným dne 19. ledna 2010. Následně došlo k další výměně informací, včetně doplňkových dopisů italských orgánů zaevidovaných dne 7. září 2010, 12. dubna 2011, 1. června 2011, 1. prosince 2011, 10. května 2012, 14. září 2012, 23. dubna 2013, 6. prosince 2013, 18. dubna 2014, 11. června 2014 a 1. srpna 2014.
II. POPIS OPATŘENÍ
1. Oznámené opatření
(6)
Daňové úlevy pro provozovatele kin, kteří instalují digitální projekční zařízení, byly součástí řady daňových opatření pro filmové odvětví, která italské orgány přijaly. Cílem těchto daňových opatření jako celku bylo stimulovat tržní dynamiku tak, aby byly v podmínkách příznivých pro hospodářskou soutěž podporovány umělecké filmy „italského původu“ a propagovány v Itálii i v Evropě.
(7)
Režim daňových úlev pro digitální projekci umožňuje daňovou úlevu ve výši 30 % nákladů na instalaci digitálního projekčního zařízení. Maximální roční daňová úleva činí 50 000 EUR na jeden kinosál.
(8)
Způsobilé náklady mohou vzniknout v souvislosti s:
a)
nákupem digitálních projekčních a reprodukčních zařízení;
b)
nákupem zařízení a aparatury pro příjem digitálního signálu prostřednictvím pozemního nebo satelitního vysílání;
c)
nákupem nebo pronájmem, čili leasingem, zařízení, systémů a aparatury uvedených shora. Příslušné smlouvy musí obsahovat povinnost odkoupit tento majetek po uplynutí sjednané doby pronájmu nebo ustanovení, podle něhož může uživatel využít tohoto opčního práva před uplynutím této doby;
d)
výdaji na odbornou přípravu zaměstnanců;
e)
výdaji vztahujícími se a sloužícími k rekonstrukci a uzpůsobení projekčních kabin, zařízení a doplňkových služeb a prostor využívaných dříve k promítání 35mm filmů.
Očekávané výdaje uvedené v posledních dvou bodech nesmí činit více než 20 % celkových výdajů vynaložených v rámci písmen a), b) a c).
(9)
Podle původního oznámení italských orgánů by byla podpora bezpodmínečná v případě kin, která mají jeden až čtyři kinosály, a multikin, jež mají 5 až 10 kinosálů v obcích s méně než 50 000 obyvateli. U ostatních multikin, která mají nejvýše 24 kinosálů, měla být podpora podmíněna povinností, aby 50 % programové nabídky tvořily umělecké filmy a aby alespoň 50 % kinosálů bylo uzpůsobeno na digitální projekci.
(10)
Daňová úleva se poskytuje provozovatelům kin, kteří v Itálii musí odvádět daně.
(11)
Právní základy pro tento režim jsou následující:
a)
zákon č. 244 ze dne 24. prosince 2007 o pravidlech sestavování ročního a víceletého rozpočtu státu (legge 24 dicembre 2007, n. 244, recante disposizioni per la formazione del bilancio annuale e pluriennale dello Stato);
b)
zákonné opatření č. 91 ze dne 8. srpna 2013, které bylo vydáním pozdějších předpisů změněno v zákon č. 112 ze dne 7. října 2013 (decreto legge 8 agosto 2013, n. 91, convertito, con modificazioni, in legge 7 ottobre 2013, n. 112);
c)
nová prováděcí pravidla pro daňové úlevy poskytované provozovatelům kin na zavedení a zakoupení zařízení a aparatury pro digitální projekci (nuove disposizioni applicative dei crediti d'imposta concessi alle imprese di esercizio cinematografico per l'introduzione e acquisizione di impianti e apparecchiature destinate alla proiezione digitale).
2. Pochybnosti vznesené Komisí
(12)
V rozhodnutí o zahájení řízení dospěla Komise k závěru, že oznámené opatření podpory představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Poskytováním daňových pobídek se italský stát vzdává určitých příjmů. Na tento režim se tudíž vydávají prostředky státu. Tento režim počítá s ekonomickými výhodami pro některé podniky, v tomto případě provozovatele kin. Vzhledem k mezinárodnímu obchodu s filmy mohou mít tyto selektivní výhody dopad na obchod v rámci Unie. Komise měla pochybnosti ohledně slučitelnosti podpory.
(13)
Pochybovala v prvé řadě o nezbytnosti daňových úlev pro digitální projekci a kritizovala maximální navrhovanou výši daňové úlevy (50 000 EUR na jeden kinosál), neboť odpovídá (se sazbou 30 %) maximálním přípustným nákladům na instalaci ve výši 166 667 EUR na 1 kinosál (50 000 EUR × 100/30). Tento limit je vyšší než odhadované náklady digitálního projekčního zařízení předložené italskými orgány (100 000 EUR). Komise zpochybnila výši limitu daňové úlevy a vyjádřila obavy, že odhad nákladů na přechod není přesný. Komise navíc vyjádřila pochybnosti o tom, zda je nutné instalovat projekční zařízení 2K (3) splňující specifikace DCI (4) pro promítání italských či evropských uměleckých filmů.
(14)
Komise měla dále pochybnosti ohledně přiměřenosti navrhovaného opatření podpory a konstatovala, že velká kina si pravděpodobně mohou spíše dovolit instalovat digitální projekční zařízení bez státní podpory. Komise rovněž upozornila na to, že provozovatelé kin mají k dispozici komerční modely pro přechod, např. „virtualprint fee“ (poplatek za virtuální kopii) (5), a proto si kladla otázku, zda státní podpora na jednotku, navržená pro všechny kinosály, nebude mít za následek zánik komerčních alternativ.
(15)
Komise dále pochybovala o vhodnosti daňové úlevy v podobě opatření podpory a konstatovala, že rozpočet vyčleněný na opatření (16,8 milionu EUR) odpovídá nákladům na instalaci ve výši 56 milionů EUR, které jsou podstatně nižší než odhadované náklady na přechod (čítající 395,7 milionu EUR na základě 100 000 EUR na jeden kinosál). Kromě vhodnosti dostupných prostředků Komise také zpochybnila skutečnost, že je navržené opatření dostatečně zaměřeno na dosažení cíle zvýšit šíření italských a evropských uměleckých filmů. Vyjádřila pochybnosti o tom, že by italské orgány byly s to určit podniky v oblasti filmu s digitálními zařízeními, v nichž mají být zavedeny alternativní komerční modely, které by italským divákům poskytly širší nabídku uměleckých filmů. Jelikož z využití daňové úlevy vyplývá, že příjemce musí mít dostatečné distribuční kapacity, a jelikož opatření předpokládá, že provozovatelé kin musí sami financovat 70 % investice, byla Komise na pochybách, zda kina, která podporu potřebují nejvíce, budou moci daňovou úlevu využít. Komise navíc pochybovala o tom, že by plánovaná jednorázová podpora (oznámení se týkalo pilotního opatření v době trvání 2 let) byla udržitelným řešením problému kratší životnosti a vyšších nákladů užívání spojeného s instalací digitálních zařízení.
(16)
Komise rovněž zpochybnila hospodářské, sociální a kulturní dopady podpory. Přestože uznala, že by mohlo být ve společném zájmu, aby některý členský stát využil státní podpory na investice do přechodu na digitální technologii v kinech, požadovala ujištění ohledně technologické neutrality opatření. Konkrétně žádala potvrzení skutečnosti, že provozovatelé kin nebudou motivováni k přednostním investicím do jedné digitální normy namísto normy jiné. Komise kromě toho požádala italské orgány, aby zajistily, že bude možné promítat i filmy distribuované v digitálním formátu založeném na méně přísné obecné normě než je digitální norma platná pro zařízení, na něž se podpora poskytuje. Komise dále uvedla, že podporu na instalaci digitálního projekčního zařízení by mohly nepřímo získat velké americké filmové produkční společnosti (v případě zařízení splňujících specifikace DCI). Zvýšená poptávka vyplývající z navržené podpory by mohla zvýšit cenu projekčních zařízení, jejichž nabídka je omezená. Díky podpoře by Itálie mohla rychleji dosáhnout kritického množství digitálních kinosálů, což by mohlo urychlit přechod k digitální distribuci a zároveň uzavírání těch kin, která nebyla s to včas instalovat digitální projekční zařízení. Komise v zásadě pochybovala o tom, že případné narušení hospodářské soutěže bude vyrovnáno sociálními a kulturními výhodami plynoucími z podpory.
3. Změny provedené v navrhovaném opatření od zahájení procesu
(17)
Po zahájení formálního šetření ze strany Komise bylo italské opatření daňových úlev pro digitální projekci uskutečněno v souladu s režimem zavedeným na základě dočasného referenčního rámce Unie a v mezích limitů de minimis (6). Po schválení Komisí mají italské orgány v úmyslu opatření plně provést nad rámec limitů de minimis.
(18)
Italské orgány odhadují, že rozpočet opatření bude činit zhruba 7,5 milionu EUR na období 2014-2015.
(19)
Období, na které se toto rozhodnutí vztahuje, potrvá do 31. prosince 2022. Italské orgány očekávají, že se daňová úleva bude nejčastěji využívat v letech 2014 a 2015.
(20)
Návrhy prováděcích předpisů, na jejichž základě chtějí italské orgány podporu plně provést (nad rámec limitů de minimis), se od původního oznámení liší v řadě důležitých bodů.
(21)
Zaprvé: ze změněných prováděcích předpisů byla odstraněna podmínka, že střední a malá kina musí do programové nabídky zařadit určitý počet italských a evropských uměleckých filmů, aby získala podporu. V posledních letech měly italské orgány problémy s monitorováním dodržování této podmínky u střednícha velkých kin. Kromě toho tvrdí, že zrušení této povinnosti je nezbytné k obnovení rovných podmínek hospodářské soutěže mezi velkými kiny, která podporu potřebují, a velkými sítěmi kin, které ovládají italský kinematografický trh (viz 37. bod odůvodnění).
(22)
Zadruhé (a vzhledem k výše uvedenému): změněné prováděcí předpisy stanoví limit 60 kinosálů. Provozovatelé kin, kteří vlastní nebo spravují více kinosálů, jsou z režimu daňových úlev vyloučeni. Italské orgány tvrdí, že je to dobrá alternativa k povinnosti spojené s programem, která byla původně uložena proto, aby se zaručilo, že opatření splní svůj účel, a aby byly vyloučeny ty tržní subjekty, které by díky své tržní síle měly být s to přejít na novou technologii bez podpory.
(23)
Zatřetí: nové prováděcí předpisy vyžadují prohlášení příjemce, které má zamezit příliš vysoké podpoře nebo jejímu přesměrování v případě, že je daňová úleva kombinována s komerčními modely (poplatky za virtuální kopie).
(24)
Začtvrté: změněné normy umožňují kumulaci podpor až do maximální intenzity podpory ve výši 75 % celkových nákladů. U kin s jedním nebo dvěma kinosály činí maximální kumulovaná intenzita podpory 90 %.
(25)
Kromě těchto změn mohou příjemci od roku 2012 postoupit daňovou úlevu na digitální zařízení dodavatelům digitálních zařízení, bankám, finančním zprostředkovatelům a pojišťovnám (viz 56. bod odůvodnění).
III. PŘIPOMÍNKY ZAINTERESOVANÝCH STRAN
(26)
V reakci na veřejnou konzultaci ohledně podpory, která proběhla v roce 2009, obdržela Komise připomínky zhruba od 20 zainteresovaných stran. Připomínky předložily:
-
italské a evropské odvětvové organizace zastupující distributory a kina, francouzská Commission Supérieure Technique de l'Image et du Son (CST) a Evropské fórum pro digitální kinematografii,
-
francouzské orgány, fondy na podporu kinematografie z Německa a Spojeného království a síť evropských regionálních fondů pro audiovizuální průmysl (Cineregio). Některé předložené připomínky se týkaly rovněž souvisejících publikací Ředitelů evropských filmových agentur (EFAD) (7),
-
některé podniky, odborníci z oboru kinematografie a občané Francie, Itálie, Spojeného království a Švýcarska.
Kromě toho byl na toto téma v říjnu 2009 v Římě uspořádán seminář.
(27)
Co se týče nezbytnosti podpory, ve všech obdržených příspěvcích se upozorňovalo na nezbytnost státní podpory pro přechod k digitální projekci, považované za nevyhnutelný vývoj. Jak vysvětlily francouzské orgány i celostátní organizace Spojeného království z oboru kinematografie (UK Film Council), obecný přínos digitální kinematografie je provázen nerovnoměrným rozdělením nákladů (které nesou provozovatelé kin) a přímými finančními výhodami (pro distributory) plynoucími z přechodu. Tato nevyvážená situace ztěžuje včasné dokončení přechodu bez využití externí podpory. V tomto ohledu třetí strany, které předložily své připomínky, upozornily na očividné riziko, že pokud by digitální projekční systémy nebyly přístupnější a cenově dostupnější, mnoho malých evropských nezávislých kin nebo kin nacházejících se v odlehlých oblastech by zmizelo z trhu. V prohlášení EFAD ze září 2009 se tvrdí, že 30 % evropských kin hrozí uzavření. Francouzské orgány i německá spolková rada pro kinematografii zdůraznily, že neposkytováním podpory by utrpělo nejen promítání, ale i distribuce filmů. Dlouhé přechodné období a paralelní distribuce analogových a digitálních filmů by se mohly ukázat jako příliš nákladné, zejména pro menší distributory filmů. V konečném důsledku by neexistence podpory měla značný negativní dopad na šíření evropských filmů, kulturní rozmanitost a přístup evropských občanů ke kultuře.
(28)
Ve všech příspěvcích se navíc zdůrazňovalo, že takzvané normy DCI jsou všeobecně uznávány jako společné normy pro digitální projekci. Propagace jednotné celosvětové normy je vnímána spíše jako pozitivní signál než za nevýhodu pro kina, neboť mezi nimi umožňuje nastolit rovné podmínky.
(29)
Co se týče nákladů na instalaci digitálního projekčního zařízení, za odpovídající výši se obecně považuje 100 000 EUR na jeden kinosál. Mnozí respondenti naopak zdůraznili, že náklady mohou být mnohem vyšší, například je třeba projekční kabinu podstatným způsobem zrekonstruovat, což může být případ zejména malých kin. Někteří respondenti však uznávají, že ceny digitálních projekčních zařízení mají klesající tendenci.
(30)
V mnoha předložených připomínkách bylo uvedeno, že i kdyby byly náklady na přechod mnohem vyšší než dostupná státní podpora (jako je tomu pravděpodobně u daňových úlev v Itálii), nic to nemění na tom, že státní podpora doplňuje jiné zdroje příjmů, například poplatky za virtuální kopie či vlastní zdroje provozovatelů kin.
(31)
Pokud jde o přiměřenost podpory, některé zainteresované strany daňovou úlevu kritizovaly, neboť se domnívaly, že by jí se vší pravděpodobností více využívala větší kina. Jiné subjekty možnost poskytnout podporu velkým kinům podpořily, případně pod podmínkou povinností spojených s programem. Některé příspěvky však potvrdily prohlášení EFAD s tím, že je důležité nezavádět rozdílné zacházení vyplývající například (v konkrétním případě italské daňové úlevy) z různé úrovně daní odváděných kiny, ale obecněji i z omezení přístupu daného programem, velikostí a geografickou polohou kin. Mezinárodní federace sdružení filmových distributorů (FIAD) zdůraznila, že na dnešním kinematografickém trhu a za celkové hospodářské situace by dokonce ani největší provozovatelé kin nemuseli být považováni za ziskové.
(32)
Názory na dostupnost operačních komerčních modelů pro přechod a jejich použitelnosti na menší kina se mírně různí. Někteří uvedli, že existují standardní operační modely pro přechod na digitální projekci. Jiní tvrdili, že hodně kin nemůže podepsat dohody o poplatcích za virtuální kopii nabízené zprostředkovateli („integrátory“) (viz též poznámka pod čarou 5) z důvodu povahy a rozsahu své programové nabídky (dosažená výše poplatků za virtuální kopie se liší podle počtu filmů na programu během prvního týdne od premiéry nebo podle počtu kinosálů v příslušném kině). Europa Distribution vyjádřila přesvědčení, že operační komerční modely platí pouze pro nejziskovější kina a významné komerční distributory. Na základě diskusního dokumentu EFAD bylo pouze ve zhruba 10 000 evropských kinosálů z celkových 30 000 možné modernizovat zařízení prostřednictvím modelu poplatků za virtuální kopie. V jednom příspěvku se tvrdilo, že komerční model poplatků za virtuální kopie je vhodný i pro menší kina. Francouzské orgány každopádně upozornily na to, že komerční modely pro přechod nepokrývají všechny náklady na přechod kin k digitální projekci (jako je modernizace promítacích kabin) a kromě toho vždy počítají s příspěvkem provozovatelů kin. I v těchto případech by státní podpora mohla plnit zásadní doplňkovou funkci.
(33)
Co se týče vhodnosti podpory, zainteresované strany uvedly, že obecně by státní podpora pomohla malým kinům čelit silné konkurenci velkých multikin a nastolila by rovné podmínky pro všechny. Podle odhadů by instalace digitálních projekčních zařízení znamenala širší výběr pro diváky. V příspěvcích byly rovněž zdůrazněny výhody spojené s digitální projekcí, například její kvalita, flexibilita programové nabídky a nižší náklady na distribuci. Francouzské orgány tvrdily, že by se přiměřenost podpory pro digitální projekci neměla posuzovat z hlediska větší rozmanitosti programové nabídky, ale spíše z hlediska schopnosti zabránit uzavření kin. Podle nich může právě digitalizace různých typů filmů zaručit jejich rozmanitou nabídku. Evropské fórum pro digitální kinematografii vyjádřilo názor, že pokud lze daňové úlevy kompenzovat prostřednictvím DPH, mohla by italské opatření využívat i méně zisková kina.
(34)
Některé příspěvky upozorňovaly na krátkodobou povahu daňové úlevy vzhledem k dlouhodobým výzvám, které přináší přechod k digitální kinematografii. Jiné však zdůrazňovaly, že normy jsou dostatečně konsolidované na to, aby byla zaručena jejich platnost alespoň na deset let, nebo že zatím nelze určit životnost digitálních projekčních zařízení. Německá spolková rada pro kinematografii upozornila, že by podpora na přechod k digitální projekci představovala menší zátěž než náklady související s rekonstrukcí kin a s kulturní rozmanitostí po zániku provozovatelů, kteří nejsou schopni přechod sami financovat. Německo dále zdůraznilo, že specifické podmínky v každé zemi a regionu vyžadují specificky koncipovanou podporu v odpovídající formě. Prohlášení EFAD tento názor podpořilo a upozornilo na neexistenci jediného obecně platného řešení. Italské sdružení provozovatelů kin ANECpředpokládá, že do skončení životnosti digitálních zařízení se podmínky změní natolik, že řešení nebude představovat takový problém. Evropské fórum pro digitální kinematografii rovněž potvrdilo, že případné dodatečné provozní náklady příslušných kin lze hradit z nových zdrojů příjmů.
(35)
Pokud jde o hospodářské, sociální a kulturní dopady podpory, v příspěvcích se obvykle zdůrazňovala potřeba jednotných norem pro digitální projekci a plošné přijetí norem DCI. Prohlášení EFAD potvrzuje, že podpora pro digitální projekci by neměla předepisovat technické řešení, ale měla by být koncipována tak, aby pozorně hodnotila technologickou situaci tohoto odvětví. Europa Distribution ve svých připomínkách zdůraznila, že nedodržování normy pro toto odvětví by mohlo vést k uzavření mnoha kin. ANEC každopádně uvedlo, že toto opatření kinům umožňuje investovat do takové normy, kterou chtějí. V řadě příspěvků se rovněž zdůrazňovalo, že zařízení vyhovující specifikaci DCI by se mohla využívat i k promítání filmů odpovídajících jiným (nižším) digitálním normám, zatímco naopak (promítání filmů splňujících normu DCI například na projektorech 1,3k) to nelze. V předložených připomínkách se nepoukazovalo na riziko zvyšování cen, ty by naopak postupem času měly klesat. V této souvislosti se v příspěvku francouzských orgánů a v diskusním dokumentu EFAD zdůrazňovalo, že opatření podpory by měla být navržena tak, aby znemožňovala narušení hospodářské soutěže na trhu digitálních zařízení. Opatření podpory by se proto měla opírat o hodnocení nákladů na digitální zařízení a podpora by podle těchto odhadů měla být omezena. Pochybnosti Komise o tom, zda státní podpora může urychlit přechod na digitální projekci a tím i uzavírání kin (viz 16. bod odůvodnění), nebyly v příspěvcích zohledněny. Státní podpora se v nich naopak označovala za udržitelné řešení problému digitální projekce. Italská federace experimentálních kin vyzdvihla omezený zeměpisný dosah kin, a tudíž zanedbatelný narušující dopad opatření na hospodářskou soutěž.
IV. PŘIPOMÍNKY ITÁLIE
1. Nezbytnost podpory
(36)
Italské orgány poskytly Komisi informace o vlastnostech italského kinematografického trhu (poslední aktualizace proběhla v říjnu 2013). Odhaduje se, že v Itálii existuje celkem 3 936 kinosálů v 1 872 kinech, jež lze rozdělit do čtyř kategorií:
a)
velké sítě (8) kin s více než 60 kinosály - existují pouze dvě takové sítě: UCI a The Space, které mají 787 kinosálů v 76 lokalitách;
b)
malé sítě kin - těch je 15 a každá z nich má celkem maximálně 60 kinosálů. Kina v této třídě čítají celkem 513 kinosálů ve 104 lokalitách;
c)
malá komerční kina - 1 287 kinosálů v 351 kinech;
d)
nejmenší kina - kategorie, do které spadají téměř výhradně kina s jedním promítacím sálem (90 %) a sezónní nebo církevní kina. Jedná se o 1 340 lokalit s přibližně 1 500 kinosály.
(37)
Zatímco největší sítě kin (uvedené pod písmenem a)) představují 40 % vnitrostátního trhu, kina pod písmenem d) se na trhu podílejí pouze 5-10 %.
(38)
Režim daňových úlev je určen pro kina uvedená v písmenech b), c) a d). Zejména vzhledem k dominantnímu postavení dvou velkých sítí kin na trhu se italské orgány domnívají, že k dokončení digitálního přechodu těchto provozovatelů kin, jež jsou všichni malými nebo středními podniky, je nezbytná státní podpora.
(39)
Podle údajů poskytnutých ministerstvem pro kulturní dědictví, kulturní činnosti a cestovní ruch požádalo v období 2010-2013 o daňové úlevy pro digitální film 1 603 kinosálů (údaje z dubna 2014). Toto opatření, které bylo zavedeno ve smyslu nařízení de minimis, mělo úspěch okamžitě po svém zavedení v roce 2010 (kdy ho využilo více než 671 kinosálů).
(40)
Provádění opatření podpory ve smyslu nařízení de minimis se ukázalo jako nedostatečné pro zvrácení této situace. Zejména multikina střední velikosti byla schopna digitalizovat pouze část svých kinosálů.
(41)
Italské orgány uvedly, že digitalizace kin v Itálii stále zaostává. V říjnu 2013 dosahovala míra digitalizace přibližně 62 % (9) a podle odhadů poskytnutých italskými orgány v červnu 2014 je potřeba digitalizovat ještě nejméně 700 kinosálů.
(42)
V důsledku toho je ohrožen značný počet kin, především malých a středních. Jejich zánik by znamenal nejen ztráty pracovních míst na úrovni provozovatelů kin, ale ovlivnil by i distribuci filmů a omezil výběr pro veřejnost.
(43)
Italské orgány zdůraznily zejména úlohu, již v Itálii hrají kina s jedním promítacím sálem a středně velká kina. Neustálá přítomnost kin s jedním promítacím sálem je zásadní pro zajištění rovného přístupu všech občanů, včetně těch, kteří žijí v malých, venkovských a horských sídlech. Druhá skupina, tj. středně velká kina, jsou v Itálii páteří distribuce a promítání kvalitních filmů. Jejich neustálá přítomnost je důležitá, protože představují alternativu dvou velkých sítí kin, jež na trhu dominují.
(44)
Italské orgány odhadují, že tradiční filmy zmizí s konečnou platností z trhu během období pouhých několika týdnů nebo měsíců. Vzhledem k tomu, že se blíží konec tohoto období, italské orgány zdůraznily, že je potřeba uplatňovat opatření nad rámec prahové hodnoty de minimis.
(45)
Co se týče navržené maximální daňové úlevy (50 000 EUR na jeden kinosál) a odhadovaných nákladů digitálního projekčního zařízení, snížily italské orgány své odhady průměrných nákladů přechodu na digitální projekci na 50 000-60 000 EUR (údaje poskytnuté v dubnu a v červnu 2014). Jinými slovy, maximální daňová úleva odpovídá výrazně vyšším nákladům na přechod, než jsou odhadované průměrné náklady na přechod. Italské orgány však zdůraznily, že se daňové pobídky vypočítávají na základě určitého procentního podílu skutečně vzniklých výdajů. Při investicích v průměrné výši 50 000 EUR bude poskytnutá daňová pobídka (ve výši 30 %) činit 15 000 EUR. V praxi tedy není zpravidla nikdy použita maximální daňová pobídka. Horní mez však zaručuje, že v případě nestandardně vysokých nákladů na přechod bude výše podpory omezena i v absolutních hodnotách.
(46)
Pokud jde o nezbytnost podpory, je rovněž důležité poznamenat, že nejnovější informace od italských orgánů ukazují, že náklady na digitální přechod stále ještě dosahují několika desítek tisíc eur na jeden kinosál. Mnoho kin, především těch menších, není schopno získat tyto finanční prostředky ze soukromých zdrojů, zejména za současné italské a evropské hospodářské situace.
2. Přiměřenost podpory
(47)
V obecné rovině italské orgány zdůraznily, že daňová úleva je doplňkem komerčních modelů pro přechod a nevylučuje použití modelů poplatků za virtuální kopii.
(48)
Změněná prováděcí pravidla obsahují řadu ustanovení, která zajišťují přiměřenost opatření podpory a zohledňují například tržní mechanismy, které jsou k dispozici pro přechod na digitální projekci (tj. modely poplatků za virtuální kopii).
(49)
Zaprvé, daňové zvýhodnění mohou požadovat pouze provozovatelé kin, která mají nejvýše 60 kinosálů. Tím jsou z podpory vyloučeny dvě velké italské sítě kin (UCI a The Space), k jejichž přechodu byl úspěšně použit klasický model poplatků za virtuální kopii, jak uvedly italské orgány. Kromě toho by tito provozovatelé kin vzhledem ke svému dominantnímu postavení na trhu (viz 37. bod odůvodnění) neměli být při přechodu digitální projekci závislí na státní podpoře.
(50)
Podle informací poskytnutých italskými orgány jsou uvedené dvě velké sítě kin jedinými, kdo využil klasického modelu poplatků za virtuální kopii. Nicméně i menší provozovatelé kin měli přístup k obchodním mechanismům pro usnadnění přechodu na digitální projekci. V Itálii byl na základě dohody mezi sdružením distributorů a provozovatelů kin vyvinut alternativní model poplatků za virtuální kopii vhodný pro malá kina. Níže uvedená tabulka ukazuje hlavní rozdíly a podobnosti mezi klasickým a alternativním modelem poplatků za virtuální kopii (VPF) tak, jak se používají v Itálii.
Srovnání mezi klasickým a alternativním modelem VPF v Itálii
Klasický model VPF v Itálii
Alternativní model VPF v Itálii
Zprostředkovatel („integrátor“), který má smlouvy o poplatcích za virtuální kopii s distributory, podepíše smlouvu s provozovatelem kina.
Zakládá se na dohodě mezi sdružením distributorů a sdružením provozovatelů kin. Nejsou zapojeny třetí strany.
Provozovatel není vlastníkem digitálního vybavení a neplatí ho předem.
Provozovatel je již od počátku vlastníkem digitálního zařízení a hradí veškeré počáteční pořizovací náklady.
Jak distributoři, tak provozovatel přispívají k postupnému odpisování nákladů prostřednictvím poplatků za virtuální kopii a měsíčních plateb. Rozdělení výdajů je obvykle následující: 75 % hradí distributoři a 25 % provozovatel.
Filmoví distributoři platí poplatky za virtuální kopie pro promítání filmů v digitálním formátu. Tyto poplatky mohou pokrýt až 75 % nákladů na digitální přechod. Provozovatel je v každém případě povinen hradit výdaje ve výši 5 500 EUR.
(51)
Zadruhé, s ohledem na výše uvedené změnily italské orgány prováděcí předpisy, aby předešly příliš vysokým náhradám nebo přesměrování podpory v případě, že je daňová úleva kombinována s komerčními modely (poplatky za virtuální kopie). Příjemce je povinen předložit prohlášení o tom, že žádá o daňové zvýhodnění pouze pro pokrytí skutečných nákladů (viz 23. bod odůvodnění). Italské orgány prohlásily, že kontrola, již ministerstvo pro kulturní dědictví, kulturní činnosti a cestovní ruch provádí pro každý jednotlivý případ, zaručí, že podpora pokryje pouze tu část investic, kterou má skutečně hradit provozovatel kin.
(52)
Zatřetí, k zaručení přiměřenosti opatření podpory byly zavedeny maximální intenzity pro kumulaci podpor, které rozlišují mezi menšími kiny (s jedním nebo dvěma sály) a ostatními kiny (viz 24. bod odůvodnění).
3. Vhodnost podpory
(53)
V rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila Komise pochybnosti ohledně vhodnosti odhadované částky opatření na pokrytí očekávaných nákladů na přechod. Aktualizované odhady týkající se této částky a nákladů, jež poskytly italské orgány (viz 18. a 45. bod odůvodnění), umožňují aktuálně posoudit situaci, již má opatření podpory řešit. Na základě daňové úlevy v průměrné výši 15 000 EUR a s přihlédnutím k odhadované částce režimu (viz 18. bod odůvodnění), by v letech 2014-2015 (tj. v období, kdy se očekává nejintenzivnější využívání tohoto opatření) mohlo opatření využít 500 kinosálů. Toto číslo odpovídá podstatné části kinosálů, které mají být ještě digitalizovány (viz 40. bod odůvodnění).
(54)
I přesto, že byl z režimu podpory odstraněn požadavek na uvádění uměleckých filmů, italské orgány potvrdily, že tento režim má stále ještě důležité kulturní cíle. Úplná digitalizace kinematografického trhu v Itálii povede k lepšímu šíření různých druhů filmů a k vyššímu potenciálu pro šíření děl zaplňujících nikové trhy. Pokud by všechny typy kin v Itálii nepřešly na digitální projekci, kultura by to pocítila.
(55)
Italské orgány zdůraznily, že daňová úleva znamená náhradu, která se týká nejen přímých daní splatných daňovému úřadu (daň z příjmů právnických osob), ale také nepřímých daní (např. DPH), srážkové daně a příspěvků na sociální zabezpečení (placených zaměstnavateli za své zaměstnance). Náhrada prostřednictvím všech těchto daní je zohledněna při výpočtu nároku na daňovou úlevu a zlepšuje dostupnost režimu, jelikož možnost ho využít nezávisí na úrovni zisku dotčeného podniku.
(56)
Kromě toho byla prostřednictvím článku 51 zákonného opatření č. 83 z roku 2012 zavedena možnost postoupit daňovou úlevu dodavatelům digitálních zařízení, bankám, finančním zprostředkovatelům a pojišťovnám (viz 25. bod odůvodnění). To zvyšuje dostupnost opatření podpory pro menší kina, zejména kina provozovaná rodinami, která nemají zaměstnance.
(57)
Již při provádění opatření podle nařízení de minimis obdržely daňové úlevy všechny typy kinosálů, včetně těch nejmenších na trhu, jak je znázorněno v následujícím diagramu, který poskytuje přehled příjemců režimu (v období 2010-2013).
Příjemci podle typu kina (2010-2013, podle počtu sálů) (údaje aktualizovány naposledy v dubnu 2014 a poskytnuty ministerstvem pro kulturní dědictví, kulturní činnosti a cestovní ruch)
(58)
Z poskytnutých údajů rovněž vyplývá, že se výrazně zvýšil počet a procentuální podíl malých kin, která v roce 2012 a zejména v roce 2013 využila daňové úlevy. Podle údajů poskytnutých Itálií využilo od roku 2010 do konce roku 2013 daňovou úlevu pro přechod na digitální projekci celkem 325 z 1 340 menších italských kin (tj. 24,3 %).
4. Hospodářské, sociální a kulturní dopady
(59)
Italské orgány zdůraznily, že je z hlediska ochrany kultury důležité zaručit úplný přechod na digitální projekci. Instalace digitálního zařízení s sebou přináší řadu významných výhod (jako je vyšší flexibilita) pro celé odvětví kinematografie (a v konečném důsledku i pro veřejnost). Náklady na přechod jsou však vysoké a nerovnoměrně rozložené a z velké části je nesou kina. Zejména menší účastníci trhu nejsou schopni provést přechod bez státní podpory. Komerční modely vypracované za účelem přechodu (poplatky za virtuální kopie) nejsou dostatečné k tomu, aby vyvážily tuto nerovnováhu, a ne všechna kina k nim mají stejný přístup.
(60)
Italské orgány potvrdily, že pravidla tohoto režimu podle jejich názoru nezpochybňují zásadu technologické neutrality.
V. HODNOCENÍ OPATŘENÍ PODPORY
1. Východiska podpory
(61)
V čl. 107 odst. 1 SFEU je uvedeno, že „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li Smlouvy jinak“.
(62)
Jak se uvádí v rozhodnutí o zahájení řízení a ve shrnutí v 12. bodě odůvodnění, představuje oznámené opatření podpory státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Zdroj financí skutečně představují daňové pobídky, takže se italský stát vzdává určitých daňových příjmů. Podle tohoto režimu budou takto zvýhodněni někteří provozovatelé kin, a v důsledku toho dává toto opatření selektivní výhodu některým podnikům. Příjemci soutěží s jinými podniky, které nutně nemusí využívat výhod tohoto režimu. Režim tudíž narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž. Vzhledem k mezinárodnímu obchodu s filmem může mít opatření vliv na obchod uvnitř Unie.
2. Slučitelnost podpory
(63)
Italské orgány zdůvodňují opatření jako podporu na propagaci kultury a podtrhují význam, jejž má pro kulturu co nejrychlejší dokončení přechodu na digitální projekci v zemi. Opatření podpory se snaží zaručit, aby všechny typy kin mohly přejít na digitální projekci, a to navzdory vysokým nákladům na přechod.
(64)
Do té doby, než bylo přijato rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se daného opatření, nedefinovala Komise konkrétně svoji politiku v oblasti podpory digitální projekce. Od té doby přijala Komise nové sdělení o státní podpoře filmů a dalších audiovizuálních děl (10), v němž jsou aktualizována kritéria pro posouzení slučitelnosti státní podpory filmů a dalších audiovizuálních děl podle čl. 107 odst. 3 písm. d) SFEU.
(65)
Nové sdělení o filmu uznává, že podpora filmové produkce může být považována za podporu určenou na pomoc kultuře ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. d) SFEU. Slučitelnost podpory tedy lze posoudit na základě tohoto ustanovení. Sdělení o filmu stanoví, že podpora modernizace kin, včetně jejich digitalizace, může být na tomto základě odůvodněná, pokud je nezbytná, přiměřená a vhodná.
a) Nezbytnost opatření
(66)
Jak uvádí italské orgány a potvrzují připomínky zúčastněných stran, přechod na digitální projekci je pro kinematografii výzvou, která se týká všech evropských kin a zejména těch nejmenších. Zánik kin, zejména nezávislých kin malé a střední velikosti ve městech s menším počtem obyvatel, by snížil rozmanitost a šíření filmové nabídky na regionální úrovni. Jinými slovy, dlouhý a nesourodý přechod by měl negativní dopad na promítání filmů a jejich distribuci a v konečném důsledku i na evropské publikum.
(67)
I přes zavedení daňového opatření ve smyslu nařízení de minimis je Itálie v přechodu na digitální projekci stále pozadu.
(68)
Současně se vzhledem k tomu, že trh dosáhl ve svém přechodu bodu obratu (více než 60 % kinosálů v Itálii bylo na konci roku 2013 digitalizováno), zhoršila situace pro kinosály, které při svém přechodu závisí na státní podpoře, jelikož dostupnost 35 mm filmů není v krátkodobém horizontu zajištěna.
(69)
Opatření se netýká výhradně menších kin, ale také relativně velkých kin a komerčních sítí. Největší sítě kin (s více než 60 promítacími sály) jsou však z podpory vyloučeny. Italské orgány tvrdí, že poskytnutí daňového zvýhodnění všem malým kinům obnovuje rovné podmínky v tomto odvětví, jemuž dominují dvě velmi velké sítě kin.
(70)
Daňová úleva je určena na pomoc kinům, která nejsou schopna, zejména za současné hospodářské situace, získat dostatečné soukromé finanční prostředky na nákladný přechod na digitální projekci.
(71)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem se Komise domnívá, že podpora může být považována za nutnou pro zachování a obnovu filmové rozmanitosti v Itálii v digitálním kontextu. Neustálá přítomnost různých typů kin, od experimentálních kin s jedním sálem po kina s mnoha sály a komerčním plánováním, je zásadní pro podporu ochrany rozmanité filmové nabídky pro italské obyvatelstvo. Jak se uznává v připomínkách obdržených od zúčastněných stran, je přechod na digitální projekci rozhodujícím momentem pro kinematografii jako celek, vzhledem k tomu, že pouze velké sítě kin jsou schopné snadno využívat komerční modely přechodu. Data o trhu poskytnutá italskými orgány dokazují, že uplatňování opatření de minimis není dostatečné pro dokončení přechodu, zejména v případě kin, která mají více než jeden sál. Je pravda, že některá kina byla schopna využít nabídek VPF, ale je rovněž pravda, že modely komerčního přechodu nepokrývají všechny náklady na digitální přechod kin (viz 32. bod odůvodnění). I v takových případech může být veřejná podpora považována za nezbytnou, bude-li koncipována jako doplňková a bude-li zajištěno, že opatření je přiměřené, a to bez ohledu na druh dotčeného kina.
b) Přiměřenost opatření
(72)
Italské orgány vyloučily z využití daňové úlevy společnosti provozující kina s více než 60 sály. Struktura italského kinematografického trhu jasně ukazuje, že existuje rozdíl mezi provozovateli, kteří mají méně než 60 sálů, a provozovateli s větším počtem sálů (viz 36. a 37. bod odůvodnění). Zavedený limit se proto zdá být s ohledem na cíl režimu přiměřený.
(73)
Daňová úleva se kromě toho vztahuje pouze na část (30 %) nákladů na přechod a je omezena na 50 000 EUR ročně. Tím, že je výpočet výše podpory založen na určitém procentu skutečných nákladů na digitalizaci, italské orgány zaručují, že je podpora přiměřená, i když se náklady mohou případ od případu lišit. Mnoho z těch, kteří předložili svá vyjádření, zdůraznilo (29. bod odůvodnění), že náklady na digitalizaci mohou v některých případech vzrůst výrazně nad průměr, například když jsou zapotřebí rozsáhlé práce na projekční kabině. Nicméně v takových atypických případech zajišťuje limit ve výši 50 000 EUR to, že absolutní výše podpory bude i nadále přiměřená.
(74)
Zatímco v rozhodnutí o zahájení řízení se vznášely otazníky nad možným zánikem komerčních modelů pro přechod na digitální kinematografii, 50. bod odůvodnění ukazuje, že v Itálii byly vypracovány dva různé komerční modely, které lze kombinovat s daňovou úlevou navrženou pro digitální kina. Italské orgány zahrnuly do aktualizovaných prováděcích předpisů zvláštní ustanovení s cílem zajistit, aby kombinování veřejných a soukromých finančních prostředků určených na přechod na digitální projekci nevedlo k příliš vysokým náhradám nebo přesměrování podpory (např. na distributory nebo zprostředkovatele („integrátory“) v modelu poplatků za virtuální kopie). Italské orgány tímto způsobem podporují optimální synergii mezi dostupnými komerčními modely a státní podporou na usnadnění úplného přechodu na digitální projekci.
(75)
Daňovou úlevu lze rovněž kombinovat s jinými podpůrnými opatřeními. Aby byla zajištěna přiměřenost podpory, zavedly italské orgány maximální intenzitu pro kumulaci podpor, která činí 90 % v případě malých kin (s jedním nebo dvěma sály) a 75 % u jiných typů kin.
(76)
Obecněji řečeno, k žádosti musí být přiloženo osvědčení udávající skutečně pokryté výdaje na každý sál a pro každý jednotlivý případ jsou stanoveny kontroly ministerstva pro kulturní dědictví, kulturní činnosti a cestovní ruch. V prováděcích předpisech je rovněž stanoveno, že v případě nedodržení povinností bude daňová úleva vrácena (a budou k ní připočteny úroky a penále).
c) Vhodnost opatření
(77)
Vysvětlení poskytnutá italskými orgány, jakož i zavedení převoditelnosti daňových úlev zaručují, že opatření bude mít dopad na příjemce tohoto režimu. Možnost využít režimu by měla mít i méně zisková kina.
(78)
Opatření už není navrženo jako pilotní opatření, ale bude v platnosti až do konce roku 2022.
(79)
Z údajů poskytnutých italskými orgány (viz 57. a 58. bod odůvodnění) vyplývá, že opatření mohou využít všechny typy kin, zejména ta menší. Ačkoli existují další faktory, které mohou mít svůj vliv, je třeba uvést, že značný nárůst počtu kin s jedním, dvěma, třemi nebo čtyřmi sály, která využila daňové úlevy (podle nařízení de minimis) v roce 2012 a 2013, se kryje se zavedením převoditelnosti daňových úlev v roce 2012 (25. bod odůvodnění).
(80)
Obecněji řečeno, opatření se jeví jako vhodné k zachování současné rozmanitosti kin na italském trhu, který zahrnuje kina s jedním promítacím sálem, malá komerční kina a různé typy multikin. Tato rozmanitost je nezbytným předpokladem pro rozmanitou filmovou nabídku.
d) Narušení hospodářské soutěže a dopad na obchod
(81)
Narušení hospodářské soutěže a dopad na obchod jsou malé. Přeshraniční rozměr filmu je omezen na přítomnost mezinárodních provozovatelů kin a mezinárodní charakter filmového obchodu. Jednotlivá kina mají omezenou územní působnost, jelikož publikum se kvůli návštěvě kina nepřesouvá daleko.
(82)
Opatření se týká podpory investic a poskytuje jednorázovou výhodu kinům, která musí řešit jedinečný přechod. Daňová úleva zaručuje, že všechna kina mohou dokončit přechod na digitální projekci, ale nenarušuje nežádoucím způsobem hospodářskou soutěž z hlediska jejich každodenního fungování.
(83)
Rovněž se očekává, že dokončení přechodu na digitální projekci v Evropě bude ku prospěchu evropského filmového průmyslu jako celku. V tomto ohledu nejsou pochybnosti, jež byly vyjádřeny v rozhodnutí o zahájení postupu v souvislosti s normami pro digitální kino, dále případné. Z příspěvků třetích stran vyplynul konsensus odvětví ohledně převládajících norem pro digitální kino.
VI. ZÁVĚR
(84)
S ohledem na výše uvedené skutečnosti se Komise domnívá, že opatření podpory sleduje jasně vymezený kulturní cíl. Pochybnosti ohledně nezbytnosti, přiměřenosti, vhodnosti a dopadu vyjádřené v rozhodnutí o zahájení řízení byly rozptýleny. Narušení hospodářské soutěže a vliv opatření na obchod jsou omezené a nejsou v rozporu se společným zájmem. Daňová úleva pro digitální projekční zařízení se proto považuje za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. d) Smlouvy o fungování Evropské unie,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora, kterou Itálie zamýšlí poskytnout na zařízení pro digitální projekci na základě zákona č. 244 ze dne 24. prosince 2007, zákonného opatření č. 91 ze dne 8. srpna 2013 přepracovaného v zákon č. 112 ze dne 7. října 2013 a nových prováděcích předpisů pro daňové úlevy poskytované provozovatelům kin na zavedení a zakoupení zařízení a aparatury pro digitální projekci, je slučitelná s vnitřním trhem ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. d) Smlouvy o fungování Evropské unie.
Provedení tohoto opatření podpory se proto povoluje.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Italské republice.
V Bruselu dne 29. října 2014.
ΑΠΌΦΑΣΗ (ΕΕ) 2015/120 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 29ης Οκτωβρίου 2014
σχετικά με το καθεστώς ενισχύσεων SA.27317 (C 25/09) (πρώην N 673/08) που προτίθεται να χορηγήσει η Ιταλία για εξοπλισμό ψηφιακής προβολής
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 7888]
(Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις (1), και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 30 Δεκεμβρίου 2008 η Ιταλία κοινοποίησε στην Επιτροπή την πρόθεσή της να θεσπίσει μέτρα παροχής φορολογικών κινήτρων για την υλοποίηση κινηματογραφικών επενδύσεων, τη διανομή κινηματογραφικών ταινιών και τον ψηφιακό κινηματογράφο. Οι ιταλικές αρχές υπέβαλαν συμπληρωματικές πληροφορίες στις 2 Απριλίου 2009 και στις 23 Ιουνίου 2009.
(2)
Με επιστολή της 22ας Ιουλίου 2009, η Επιτροπή ενημέρωσε την Ιταλία σχετικά με την απόφασή της να εγκρίνει τα μέτρα της Ιταλίας για την παροχή φορολογικών κινήτρων για κινηματογραφικές επενδύσεις και για τη διανομή κινηματογραφικών ταινιών. Παράλληλα, η Επιτροπή κοινοποίησε στην Ιταλία την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφορικά με την προτεινόμενη έκπτωση φόρου για επενδύσεις σε εξοπλισμό ψηφιακής προβολής.
(3)
Η απόφαση της Επιτροπής σχετικά με την κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.
(4)
Στις 21 Οκτωβρίου 2009 πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη σχετικό σεμινάριο με τη μορφή εργαστηρίων, υπό τη συνδιοργάνωση του ιταλικού Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
(5)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις εκ μέρους των ενδιαφερόμενων μερών. Στη συνέχεια τις διαβίβασε στην Ιταλία, στην οποία δόθηκε η δυνατότητα να απαντήσει· οι παρατηρήσεις των ιταλικών αρχών παρελήφθησαν στις 19 Ιανουαρίου 2010. Ακολούθησε περαιτέρω ανταλλαγή πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των συμπληρωματικών επιστολών των ιταλικών αρχών που παρελήφθησαν στις 7 Σεπτεμβρίου 2010, στις 12 Απριλίου 2011, την 1η Ιουνίου 2011, την 1η Δεκεμβρίου 2011, στις 10 Μαΐου 2012, στις 14 Σεπτεμβρίου 2012, στις 23 Απριλίου 2013, στις 6 Δεκεμβρίου 2013, στις 18 Απριλίου 2014, στις 11 Ιουνίου 2014 και την 1η Αυγούστου 2014.
ΙΙ. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
1. Το κοινοποιηθέν μέτρο
(6)
Η παροχή έκπτωσης φόρου σε φορείς εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών για την εγκατάσταση εξοπλισμού ψηφιακής προβολής εντασσόταν σε δέσμη φορολογικών μέτρων που θεσπίστηκαν από τις ιταλικές αρχές για τον τομέα του κινηματογράφου. Τα εν λόγω φορολογικά μέτρα αποσκοπούσαν στην τόνωση της δυναμικής της αγοράς προκειμένου να στηριχθεί η παραγωγή ιταλικών πολιτιστικών ταινιών σε ένα περιβάλλον που ευνοεί τον ανταγωνισμό και να προωθηθούν οι ταινίες αυτές στην Ιταλία και στην Ευρώπη.
(7)
Το καθεστώς έκπτωσης φόρου στον τομέα του ψηφιακού κινηματογράφου παρέχει έκπτωση φόρου της τάξης του 30 % για τις δαπάνες εγκατάστασης εξοπλισμού ψηφιακής προβολής. Η ετήσια έκπτωση φόρου ορίζεται κατ' ανώτατο όριο στο ποσό των 50 000 ευρώ ανά αίθουσα προβολής.
(8)
Επιλέξιμες εν προκειμένω μπορούν να θεωρηθούν οι ακόλουθες δαπάνες:
α)
η αγορά εξοπλισμού ψηφιακής προβολής και αναπαραγωγής·
β)
η αγορά εξοπλισμού και μηχανημάτων για τη λήψη ψηφιακών σημάτων μέσω συστημάτων επίγειας και/ή δορυφορικής μετάδοσης·
γ)
η αγορά μέσω χρηματοδοτικής μίσθωσης ή η ενοικίαση του εξοπλισμού, των συστημάτων και των μηχανημάτων που αναφέρονται στα ανωτέρω στοιχεία· οι σχετικές συμβάσεις πρέπει να περιλαμβάνουν είτε υποχρέωση αγοράς των περιουσιακών στοιχείων κατά τη λήξη της μίσθωσης είτε διάταξη που να προβλέπει την πρόωρη άσκηση του δικαιώματος αυτού από τη χρήστρια εταιρεία·
δ)
δαπάνες για δραστηριότητες κατάρτισης του προσωπικού·
ε)
συναφείς και παρεπόμενες δαπάνες για την ανακαίνιση και την κατάλληλη προσαρμογή των θαλαμών προβολής, του εξοπλισμού και των αναλωσίμων καθώς και των βοηθητικών χώρων που χρησιμοποιούνταν κατά το παρελθόν για την προβολή ταινιών 35 mm.
Οι δαπάνες που αναφέρονται στα δύο τελευταία στοιχεία δεν μπορούν να ανέρχονται σε ποσοστό άνω του 20 % των συνολικών δαπανών των στοιχείων α), β) και γ).
(9)
Σύμφωνα με την αρχική κοινοποίηση των ιταλικών αρχών, η ενίσχυση αυτή θα είναι άνευ όρων για τους κινηματογράφους με μία έως τέσσερις αίθουσες προβολής και για τα συγκροτήματα κινηματογραφικών αιθουσών με πέντε έως δέκα αίθουσες προβολής σε πόλεις με πληθυσμό έως 50 000 κατοίκους. Τα υπόλοιπα συγκροτήματα που διαθέτουν έως 24 αίθουσες θα πρέπει να προβάλλουν πολιτιστικές ταινίες κατά 50 % και να μετατρέψουν τουλάχιστον το 50 % των αιθουσών προβολής στο ψηφιακό σύστημα για να μπορέσουν να λάβουν την ενίσχυση.
(10)
Η έκπτωση φόρου ισχύει για τις κινηματογραφικές επιχειρήσεις που υπόκεινται σε φορολογία στην Ιταλία.
(11)
Οι νομικές βάσεις για το συγκεκριμένο φορολογικό καθεστώς είναι οι εξής:
α)
νόμος αριθ. 244, της 24ης Δεκεμβρίου 2007, περί του καθορισμού διατάξεων για την κατάρτιση του ετήσιου και του πολυετούς κρατικού προϋπολογισμού (legge 24.12.2007 n.244)·
β)
νομοθετικό διάταγμα αριθ. 91, της 8ης Αυγούστου 2013, το οποίο μετατράπηκε, μέσω τροπολογιών, στον νόμο αριθ. 112, της 7ης Οκτωβρίου 2013 (decreto legge 8.8.2013, n.91, convertito, con modificazioni, dalla legge 7 ottobre 2013, n.112)·
γ)
νέες εκτελεστικές διατάξεις σχετικά με τις εκπτώσεις φόρου που εκχωρούνται στους κινηματογράφους για την αγορά και εγκατάσταση εξοπλισμού και μηχανημάτων ψηφιακής προβολής (Nuove disposizioni applicative dei crediti d'imposta concessi alle imprese di esercizio cinematografico per l'introduzione e acquisizione di impianti e apparecchiature destinate alla proiezione digitale).
2. Οι επιφυλάξεις που διατύπωσε η Επιτροπή
(12)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή έκρινε ότι το μέτρο συνιστούσε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Δεδομένου ότι, με την παροχή φορολογικών κινήτρων, το ιταλικό κράτος παραιτούνταν από ορισμένα έσοδα, το συγκεκριμένο καθεστώς συνιστούσε κρατική ενίσχυση. Πράγματι, το εν λόγω καθεστώς παρείχε οικονομικό πλεονέκτημα σε ορισμένες επιχειρήσεις, εν προκειμένω σε φορείς εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών. Λαμβανομένου υπόψη του διεθνούς εμπορίου στον τομέα των κινηματογραφικών ταινιών, το εν λόγω επιλεκτικό πλεονέκτημα μπορεί να επηρεάσει τις εμπορικές συναλλαγές στο εσωτερικό της Ένωσης. Η Επιτροπή εξέφρασε επιφυλάξεις σχετικά με το κατά πόσον η ενίσχυση μπορούσε να θεωρηθεί συμβιβάσιμη.
(13)
Πρώτον, η Επιτροπή διατύπωσε επιφυλάξεις ως προς την αναγκαιότητα της προτεινόμενης έκπτωσης φόρου στον τομέα του ψηφιακού κινηματογράφου. Ειδικότερα, αμφισβήτησε το προτεινόμενο ανώτατο όριο της έκπτωσης φόρου (50 000 ευρώ ανά αίθουσα προβολής), διότι ένας φορολογικός συντελεστής της τάξης του 30 % αντιστοιχεί σε ανώτατο επιλέξιμο κόστος εγκατάστασης ύψους 166 667 ευρώ ανά αίθουσα προβολής (50 000 × 100/30 ευρώ). Το κόστος αυτό ήταν υψηλότερο από το εκτιμώμενο κόστος εξοπλισμού ψηφιακής προβολής που δήλωσαν οι ιταλικές αρχές και το οποίο ανερχόταν στο ποσό των 100 000 ευρώ. Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το εάν η μέγιστη έκπτωση φόρου έπρεπε να είναι τόσο υψηλή και εάν το κόστος μετατροπής που δηλώθηκε αντιστοιχούσε στο πραγματικό απαιτούμενο κόστος. Επιπλέον, η Επιτροπή διατύπωσε επιφυλάξεις ως προς το κατά πόσον η εγκατάσταση εξοπλισμού προβολής τύπου 2K (3) συμβατού με τις προδιαγραφές DCI (4) ήταν απαραίτητη για την κυκλοφορία ιταλικών ή ευρωπαϊκών πολιτιστικών ταινιών.
(14)
Δεύτερον, η Επιτροπή εξέφρασε επιφυλάξεις σχετικά με την αναλογικότητα του προτεινόμενου μέτρου ενίσχυσης. Η Επιτροπή επισήμανε ότι οι μεγαλύτεροι κινηματογράφοι είχαν πιθανότατα την οικονομική δυνατότητα να αποκτήσουν εξοπλισμό ψηφιακής προβολής χωρίς τη χορήγηση δημόσιας στήριξης. Επιπλέον, η Επιτροπή επεσήμανε τη δυνατότητα των φορέων εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών να υιοθετήσουν εμπορικά μοντέλα μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία, όπως τα μοντέλα «Virtual Print Fee» («VPF») (τέλος εικονικής κόπιας) (5). Ως εκ τούτου, έθεσε το ερώτημα σχετικά με το κατά πόσον η δημόσια στήριξη της προτεινόμενης κλίμακας ανά αίθουσα προβολής θα μπορούσε να «παραγκωνίσει» ενδεχομένως εναλλακτικές επιλογές εμπορικών μοντέλων.
(15)
Τρίτον, η Επιτροπή διατύπωσε επιφυλάξεις σχετικά με το κατά πόσον η προτεινόμενη έκπτωση φόρου συνιστά κατάλληλο μέτρο ενίσχυσης. Επισήμανε ότι ο εκτιμώμενος προϋπολογισμός για το εν λόγω μέτρο (16,8 εκατ. ευρώ) αντιστοιχούσε σε κόστος εγκατάστασης ύψους 56 εκατ. ευρώ, ποσό που ήταν πολύ μικρότερο από το εκτιμώμενο κόστος μετατροπής (395,7 εκατ. ευρώ, λαμβανομένου υπόψη του ποσού των 100 000 ευρώ ανά αίθουσα προβολής). Πέραν της καταλληλότητας της διαθέσιμης χρηματοδότησης, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες και ως προς το εάν το προτεινόμενο μέτρο ήταν επαρκώς στοχοθετημένο για την επίτευξη του στόχου της αύξησης της κυκλοφορίας πολιτιστικών ιταλικών και ευρωπαϊκών κινηματογραφικών ταινιών. Διατύπωσε επιφυλάξεις σχετικά με το κατά πόσον οι ιταλικές αρχές θα ήταν σε θέση να διασφαλίσουν ότι οι φορείς εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών που θα αποκτήσουν εξοπλισμό ψηφιακής προβολής θα καθιερώσουν εναλλακτικά εμπορικά μοντέλα, ώστε να προσφέρουν στο ιταλικό κοινό ευρύτερη επιλογή πολιτιστικών ταινιών. Δεδομένου ότι για τη χρήση της έκπτωσης φόρου ο δικαιούχος πρέπει να έχει αρκετές φορολογικές υποχρεώσεις και ότι το εν λόγω μέτρο συνεπάγεται επένδυση της τάξης του 70 % εκ μέρους του φορέα εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον θα μπορούσαν να ωφεληθούν από την ενίσχυση οι κινηματογράφοι που την έχουν περισσότερο ανάγκη. Η Επιτροπή διατύπωσε επιπλέον την επιφύλαξη ότι η εφάπαξ ενίσχυση που προβλέπεται (στην κοινοποίηση εξαγγέλθηκε η εφαρμογή πιλοτικού μέτρου διάρκειας δύο ετών) δεν θα αποτελεί βιώσιμη λύση για την προβλεπόμενη συντομότερη διάρκεια ζωής και τις αυξημένες λειτουργικές δαπάνες που συνδέονται με την εγκατάσταση εξοπλισμού ψηφιακής προβολής.
(16)
Τέταρτον, η Επιτροπή έθεσε προβληματισμούς σχετικά με τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές επιπτώσεις της ενίσχυσης. Παρότι αναγνώρισε το γεγονός ότι η χρήση κρατικής ενίσχυσης για την υλοποίηση επενδύσεων όσον αφορά τη μετάβαση των κινηματογράφων στην ψηφιακή τεχνολογία θα μπορούσε να είναι προς το κοινό συμφέρον ενός κράτους μέλους, ζήτησε να διασφαλιστεί η τεχνολογική ουδετερότητα του μέτρου. Ειδικότερα, ζήτησε να ληφθούν διαβεβαιώσεις ότι οι φορείς εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών δεν θα παρακινηθούν να επενδύσουν σε ένα συγκεκριμένο ψηφιακό πρότυπο αντί σε ένα άλλο. Επιπροσθέτως, ζήτησε από τις ιταλικές αρχές να διασφαλίσουν εξίσου τη δυνατότητα προβολής ταινιών που κυκλοφορούν σε ανοιχτό ψηφιακό μορφότυπο με προδιαγραφές χαμηλότερες από εκείνες του ψηφιακού προτύπου του εξοπλισμού που τυγχάνει ενίσχυσης. Επιπλέον, επισήμανε ότι η χορήγηση ενίσχυσης για την εγκατάσταση εξοπλισμού ψηφιακής προβολής θα μπορούσε να αποφέρει έμμεσα οφέλη για τις μεγάλες εταιρείες παραγωγής κινηματογραφικών ταινιών των ΗΠΑ (στην περίπτωση εξοπλισμού που πληροί τις προδιαγραφές DCI). Η αυξημένη ζήτηση που θα προκύψει λόγω του προτεινόμενου μέτρου ενίσχυσης ενδέχεται να έχει ως συνέπεια την άνοδο της τιμής της περιορισμένης προσφοράς εξοπλισμού προβολής. Λόγω της χορηγούμενης ενίσχυσης, θα μπορούσε να εξασφαλιστεί ταχύτερα η κρίσιμη μάζα ψηφιακών κινηματογραφικών αιθουσών στην Ιταλία, στοιχείο που ενδέχεται να επισπεύσει, με τη σειρά του, τη μεταστροφή προς την ψηφιακή διανομή και, εν συνεχεία, το κλείσιμο των κινηματογράφων που δεν θα έχουν κατορθώσει μέχρι τότε να προβούν σε εγκατάσταση ψηφιακού εξοπλισμού. Λαμβανομένων υπόψη όλων των προαναφερθέντων, η Επιτροπή διατύπωσε επιφυλάξεις όσον αφορά τη δυνατότητα αντιστάθμισης των δυνητικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού από τα κοινωνικά και πολιτιστικά πλεονεκτήματα της ενίσχυσης.
3. Τροποποιήσεις του προτεινόμενου μέτρου μετά την κίνηση της διαδικασίας
(17)
Μετά την κίνηση της διαδικασίας έρευνας από την Επιτροπή, το ιταλικό μέτρο έκπτωσης φόρου για τον ψηφιακό κινηματογράφο τέθηκε σε εφαρμογή εντός των ορίων de minimis (6). Με την επιφύλαξη της έγκρισης από την Επιτροπή, οι ιταλικές αρχές επιδιώκουν την πλήρη εφαρμογή του μέτρου πέραν των ορίων de minimis.
(18)
Οι ιταλικές αρχές εκτιμούν ότι ο προϋπολογισμός για το συγκεκριμένο μέτρο θα ανέλθει περίπου στα 7,5 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2014-2015.
(19)
Το χρονικό διάστημα που καλύπτεται από την παρούσα απόφαση διαρκεί έως την 31η Δεκεμβρίου 2022. Οι ιταλικές αρχές προβλέπουν ότι η έκπτωση φόρου θα εφαρμοστεί εντατικότερα κατά τα έτη 2014 και 2015.
(20)
Τα σχέδια εκτελεστικών κανονισμών που επιδιώκουν να θέσουν σε εφαρμογή οι ιταλικές αρχές (πέραν των ορίων de minimis) παρουσιάζουν σε πολλά σημαντικά σημεία διαφοροποιήσεις από την αρχική κοινοποίηση.
(21)
Πρώτον, η απαίτηση για την προβολή ορισμένου αριθμού ιταλικών και ευρωπαϊκών πολιτιστικών ταινιών από τους κινηματογράφους μεσαίου και μεγάλου μεγέθους, ως προϋπόθεση για τη χορήγηση της ενίσχυσης, έχει διαγραφεί από τους τροποποιημένους εκτελεστικούς κανονισμούς. Τα τελευταία έτη, οι ιταλικές αρχές αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την παρακολούθηση της συμμόρφωσης προς την εν λόγω απαίτηση στην περίπτωση των κινηματογράφων μεσαίου και μεγάλου μεγέθους. Επιπλέον, αναφέρουν ότι η διαγραφή της απαίτησης αυτής είναι αναγκαία για την αποκατάσταση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των μεγαλύτερων κινηματογράφων που χρειάζονται ενίσχυση και των μεγάλων κινηματογραφικών δικτύων που κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην ιταλική αγορά κινηματογράφου (πρβλ. αιτιολογική σκέψη 37).
(22)
Δεύτερον, και σε συνάρτηση με το στοιχείο αυτό, στους τροποποιημένους εκτελεστικούς κανονισμούς θεσπίζεται όριο 60 αιθουσών προβολής. Οι φορείς εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών που είναι ιδιοκτήτες ή διαχειριστές μεγαλύτερου αριθμού αιθουσών προβολής αποκλείονται από τη χορήγηση της έκπτωσης φόρου. Οι ιταλικές αρχές θεωρούν ότι πρόκειται για εύλογη εναλλακτική λύση έναντι των απαιτήσεων προγραμματισμού που είχαν επιβληθεί αρχικά για να διασφαλιστούν η επίτευξη των στόχων του μέτρου και ο αποκλεισμός των παραγόντων της αγοράς, οι οποίοι, λόγω της ισχυρής θέσης τους στην αγορά, θα μπορούσαν κατά πάσα πιθανότητα να προχωρήσουν στη μετάβαση στον ψηφιακό κινηματογράφο χωρίς τη χορήγηση ενίσχυσης.
(23)
Τρίτον, οι τροποποιημένοι εκτελεστικοί κανονισμοί προϋποθέτουν την υποβολή δήλωσης εκ μέρους του δικαιούχου, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η αποφυγή υπεραντιστάθμισης ή αναπροσανατολισμού της ενίσχυσης, σε περίπτωση συνδυασμού της έκπτωσης φόρου με εμπορικά μοντέλα χρηματοδότησης (VPF).
(24)
Τέταρτον, οι τροποποιημένοι κανονισμοί παρέχουν τη δυνατότητα συνδυασμού ενισχύσεων με μέγιστη ένταση ενίσχυσης της τάξης του 75 % των συνολικών δαπανών. Για τους κινηματογράφους με μία ή δύο αίθουσες προβολής, η ανώτατη συνολική ένταση ενίσχυσης ανέρχεται στο 90 %.
(25)
Επιπλέον των προαναφερθεισών αλλαγών, από το 2012 και εξής έχει δοθεί στους δικαιούχους η δυνατότητα μεταβίβασης των πλεονεκτημάτων της εν λόγω έκπτωσης φόρου σε προμηθευτές ψηφιακού εξοπλισμού, τράπεζες, ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και ασφαλιστικούς οργανισμούς (πρβλ. αιτιολογική σκέψη 56).
III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(26)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από 20 περίπου ενδιαφερόμενα μέρη που υπέβαλαν απαντήσεις στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης που πραγματοποιήθηκε το 2009 σχετικά με το μέτρο ενίσχυσης. Απαντήσεις υπέβαλαν τα ακόλουθα ενδιαφερόμενα μέρη:
-
ευρωπαϊκές και ιταλικές επαγγελματικές ενώσεις εκπροσώπησης διανομέων και κινηματογραφικών αιθουσών, η γαλλική επιτροπή «Commission Supérieure Technique de l'Image et du Son» (ανώτατη τεχνική επιτροπή εικόνας και ήχου/CST) και το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ψηφιακού Κινηματογράφου (European Digital Cinema Forum/EDCF),
-
οι γαλλικές αρχές, κέντρα κινηματογράφου από τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και το ευρωπαϊκό δίκτυο περιφερειακών ταμείων για τον κινηματογράφο (Cine-Regio)· αρκετές παρατηρήσεις αφορούσαν επίσης τις δημοσιεύσεις της Ένωσης Ευρωπαϊκών Κέντρων Κινηματογράφου (EFAD) επί του θέματος (7),
-
διάφορες επιχειρήσεις, επαγγελματίες του τομέα του κινηματογράφου και ιδιώτες από την Ιταλία, τη Γαλλία, την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Επιπλέον, τον Οκτώβριο του 2009 διοργανώθηκε στη Ρώμη σεμινάριο υπό μορφή εργαστηρίων σχετικά με το θέμα αυτό.
(27)
Όσον αφορά την αναγκαιότητα της ενίσχυσης, σε όλες τις παρατηρήσεις υπογραμμίστηκε η ανάγκη χορήγησης κρατικής ενίσχυσης για τη μετάβαση στον ψηφιακό κινηματογράφο, η οποία θεωρήθηκε αναπόφευκτη εξέλιξη. Τόσο οι γαλλικές αρχές όσο και το κέντρο κινηματογράφου του Ηνωμένου Βασιλείου (UK Film Council) διευκρίνισαν ότι τα γενικά οφέλη του ψηφιακού κινηματογράφου συνοδεύονται από ασύμμετρη κατανομή των δαπανών που συνδέονται με τη μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία (που πραγματοποιείται από τον φορέα εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών) και των άμεσων οικονομικών οφελών (για τον διανομέα). Αυτή η ασύμμετρη κατάσταση κατέστησε δυσχερή την ολοκλήρωση της έγκαιρης μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία χωρίς εξωτερική βοήθεια. Στο πλαίσιο αυτό, τα ενδιαφερόμενα μέρη επισήμαναν στις παρατηρήσεις τους τον σαφή κίνδυνο αποχώρησης πολλών μικρότερων, ανεξάρτητων και/ή απομακρυσμένων κινηματογραφικών αιθουσών της Ευρώπης από την αγορά εάν τα συστήματα ψηφιακής προβολής δεν καταστούν περισσότερο προσβάσιμα και οικονομικά προσιτά. Στη δήλωσή της τον Σεπτέμβριο του 2009, η EFAD ανέφερε ότι το 30 % των ευρωπαϊκών αιθουσών προβολής κινδύνευαν να κλείσουν. Τόσο οι γαλλικές αρχές όσο και το Ομοσπονδιακό Κέντρο Κινηματογράφου της Γερμανίας τόνισαν ότι η έλλειψη ενίσχυσης δεν θα είχε δυσμενείς επιπτώσεις μόνο στην προβολή των ταινιών, αλλά θα έπληττε και τη διανομή τους. Η λύση της μεταβατικής περιόδου μακράς διάρκειας, με την παράλληλη κυκλοφορία αναλογικών και ψηφιακών αντιγράφων κινηματογραφικών ταινιών θα απέβαινε υπερβολικά δαπανηρή, ιδίως για τους μικρότερους διανομείς ταινιών. Εντέλει, η απουσία ενίσχυσης θα είχε σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην κυκλοφορία ευρωπαϊκών ταινιών, στην πολιτισμική πολυμορφία και στην πρόσβαση των ευρωπαίων πολιτών στον πολιτισμό.
(28)
Σε όλες τις παρατηρήσεις τονίστηκε επίσης ότι οι λεγόμενες προδιαγραφές DCI είναι ευρέως αποδεκτές ως κοινό πρότυπο για τον ψηφιακό κινηματογράφο. Η προώθηση ενός παγκόσμιου προτύπου θεωρήθηκε θετικό στοιχείο και όχι μειονέκτημα για τους κινηματογράφους, διότι διαμορφώνει ισότιμους όρους ανταγωνισμού.
(29)
Όσον αφορά το κόστος εγκατάστασης εξοπλισμού ψηφιακής προβολής, το ποσό των 100 000 ευρώ ανά αίθουσα προβολής δεν κρίθηκε εν γένει ως υπερβολική εκτίμηση. Απεναντίας, αρκετά ενδιαφερόμενα μέρη ισχυρίστηκαν στις παρατηρήσεις τους ότι οι δαπάνες θα μπορούσαν να είναι πολύ υψηλότερες, σε περίπτωση που απαιτούνται, για παράδειγμα, σημαντικές εργασίες στον θάλαμο προβολής, κάτι που θα μπορούσε να ισχύει ιδίως για τους μικρούς κινηματογράφους. Εντούτοις, σε ορισμένες παρατηρήσεις επισημάνθηκε μια πτωτική τάση στην τιμολόγηση του εξοπλισμού ψηφιακού κινηματογράφου.
(30)
Σε αρκετές παρατηρήσεις προβλήθηκε το επιχείρημα ότι, ακόμη και αν το κόστος μετατροπής ήταν πολύ υψηλότερο από το ποσό της διαθέσιμης κρατικής στήριξης (όπως φαίνεται ότι συνέβαινε στην περίπτωση της έκπτωσης φόρου στην Ιταλία), η κρατική ενίσχυση θα έπρεπε να εκληφθεί ως συμπληρωματική προς άλλες πηγές εσόδων, όπως είναι, για παράδειγμα, τα τέλη εικονικής κόπιας και τα ίδια κεφάλαια των φορέων εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών.
(31)
Όσον αφορά την αναλογικότητα της ενίσχυσης, ορισμένα από τα ενδιαφερόμενα μέρη άσκησαν κριτική κατά της έκπτωσης φόρου, διότι θεώρησαν ότι οι κινηματογράφοι μεγαλύτερου μεγέθους έχουν περισσότερες πιθανότητες να ωφεληθούν από την ενίσχυση. Άλλα ενδιαφερόμενα μέρη υποστήριξαν ότι θα μπορούσε να διασφαλιστεί η καταλληλότητα της ενίσχυσης για μεγαλύτερους κινηματογράφους, ενδεχομένως βάσει υποχρεώσεων προγραμματισμού. Ωστόσο, ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη συμμερίστηκαν την άποψη που διατυπώνεται στη δήλωση της EFAD και τόνισαν ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι δεν θα προκύψει διαφορετική μεταχείριση, για παράδειγμα (στη συγκεκριμένη περίπτωση της έκπτωσης φόρου στην Ιταλία) λόγω του διαφορετικού επιπέδου φορολογικών υποχρεώσεων των ενδιαφερόμενων κινηματογράφων, αλλά και (γενικότερα) λόγω του ενδεχόμενου περιορισμού της πρόσβασης βάσει του προγραμματισμού, του μεγέθους και της γεωγραφικής θέσης των κινηματογραφικών αιθουσών. Η Διεθνής Ομοσπονδία Ενώσεων Διανομέων Κινηματογραφικών Ταινιών (International Federation of Film Distributors' Associations/FIAD) ισχυρίστηκε ότι ακόμη και μείζονες φορείς εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών μπορεί να μην θεωρούνται κερδοφόροι στην υφιστάμενη αγορά κινηματογράφου και εντός του ευρύτερου οικονομικού πλαισίου.
(32)
Αναφορικά με τη διαθεσιμότητα εμπορικών επιχειρηματικών μοντέλων για τη μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία και τη δυνατότητα εφαρμογής τους σε μικρότερους κινηματογράφους, οι απόψεις διίσταντο σε κάποιον βαθμό. Ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη προέβαλαν το επιχείρημα ότι δεν υπάρχει τυποποιημένο επιχειρηματικό μοντέλο για τη μετάβαση στον ψηφιακό κινηματογράφο. Άλλα ενδιαφερόμενα μέρη υποστήριξαν ότι πολλοί κινηματογράφοι δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση στις συμφωνίες VPF που προσφέρουν οι τρίτες εταιρείες ψηφιοποίησης (πρβλ. επίσης υποσημείωση 5), λόγω της φύσης και του όγκου του προγραμματισμού τους (το ύψος των τελών εικονικής κόπιας που προκύπτουν εξαρτάται από τον αριθμό των ταινιών που προγραμματίζεται να προβληθούν κατά την πρώτη εβδομάδα κυκλοφορίας τους και/ή από τον αριθμό των αιθουσών προβολής που διαθέτει ο κινηματογράφος). Το δίκτυο διανομής Europa Distribution υποστήριξε ότι τα εμπορικά επιχειρηματικά μοντέλα είναι κατάλληλα μόνο για τους πλέον κερδοφόρους κινηματογράφους και τους μεγάλους εμπορικούς διανομείς. Σύμφωνα με το ενημερωτικό έγγραφο της EFAD, από τον συνολικό αριθμό των 30 000 ευρωπαϊκών αιθουσών προβολής μόνο 10 000 περίπου αίθουσες προβολής θα μπορούσαν να αποκτήσουν εξοπλισμό μέσω του μοντέλου VPF. Στις παρατηρήσεις ενός ενδιαφερόμενου μέρους προβλήθηκε το επιχείρημα ότι τα εμπορικά μοντέλα VPF είναι εξίσου κατάλληλα για μικρότερους κινηματογράφους. Πάντως, οι γαλλικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι τα διαθέσιμα εμπορικά μοντέλα μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία δεν καλύπτουν το συνολικό κόστος της ψηφιακής μετατροπής των κινηματογραφικών αιθουσών (όπως η αναβάθμιση των θαλάμων προβολής) και ότι, επιπλέον, σε κάθε περίπτωση απαιτείται συνεισφορά εκ μέρους του φορέα εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών. Η κρατική ενίσχυση θα μπορούσε να διαδραματίσει και σε αυτές τις περιπτώσεις καίριο συμπληρωματικό ρόλο.
(33)
Όσον αφορά την καταλληλότητα της ενίσχυσης, τα ενδιαφερόμενα μέρη επισήμαναν ότι, εν γένει, η κρατική ενίσχυση θα μπορούσε να συνδράμει τους μικρότερους κινηματογράφους, ούτως ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τον έντονο ανταγωνισμό των μεγάλων συγκροτημάτων κινηματογραφικών αιθουσών, καθώς και να δημιουργήσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού. Η εγκατάσταση εξοπλισμού ψηφιακού κινηματογράφου αναμενόταν να έχει ως αποτέλεσμα ευρύτερο φάσμα επιλογών για το κινηματογραφικό κοινό. Τα ενδιαφερόμενα μέρη υπογράμμισαν επίσης στις παρατηρήσεις τους και άλλα πλεονεκτήματα που συνδέονται με τον ψηφιακό κινηματογράφο, όπως η ποιότητα της προβολής, η ευελιξία του προγραμματισμού και το χαμηλότερο κόστος διανομής. Οι γαλλικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι η καταλληλότητα της στήριξης στον τομέα του ψηφιακού κινηματογράφου δεν θα έπρεπε να εξεταστεί σε σχέση με την αύξηση της πολυμορφίας στο πλαίσιο του προγραμματισμού, αλλά σε σχέση με την αποτροπή της παύσης λειτουργίας κινηματογραφικών αιθουσών. Κατά την άποψή τους, η ψηφιοποίηση των διαφόρων τύπων κινηματογραφικών αιθουσών θα μπορούσε να διασφαλίσει την προσφορά ευρέος φάσματος διαφορετικών ειδών κινηματογραφικών ταινιών. Το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ψηφιακού Κινηματογράφου (EDCF) προέβαλε το επιχείρημα ότι, εάν οι εκπτώσεις φόρου μπορούσαν να αντισταθμιστούν με τον ΦΠΑ, ακόμη και οι λιγότερο κερδοφόροι κινηματογράφοι θα ήταν σε θέση να ευνοηθούν από το ιταλικό μέτρο ενίσχυσης.
(34)
Σε ορισμένες παρατηρήσεις έγινε μάλιστα αναφορά στον βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα της έκπτωσης φόρου, σε αντιδιαστολή με τις περισσότερο μακροπρόθεσμες προκλήσεις που εγείρονται στο πλαίσιο της μετάβασης στον ψηφιακό κινηματογράφο. Ωστόσο, προβλήθηκε επίσης το επιχείρημα ότι οι προδιαγραφές έχουν εδραιωθεί σε αρκετά μεγάλο βαθμό ώστε να διασφαλιστεί ότι θα εξακολουθήσουν να ισχύουν τουλάχιστον για μία δεκαετία ή ότι δεν είναι ακόμη δυνατό να προσδιοριστεί η διάρκεια ζωής του εξοπλισμού του ψηφιακού κινηματογράφου. Το Ομοσπονδιακό Κέντρο Κινηματογράφου της Γερμανίας επισήμανε ότι η χορήγηση ενίσχυσης για τη μετάβαση στον ψηφιακό κινηματογράφο αναμένεται να είναι λιγότερο δαπανηρή σε σύγκριση με το κόστος που θα συνεπαγόταν η αναγκαία ανασύσταση των κινηματογράφων και της πολιτισμικής πολυμορφίας μετά τον αφανισμό των παραγόντων που δεν θα ήταν σε θέση να χρηματοδοτήσουν οι ίδιοι τη μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία. Η Γερμανία τόνισε επίσης ότι το ιδιαίτερο εθνικό και περιφερειακό πλαίσιο κάθε κράτους μέλους θα απαιτούσε την εφαρμογή ειδικά σχεδιασμένου μέτρου ενίσχυσης και τη χορήγηση κατάλληλα προσαρμοσμένης ενίσχυσης. Η θέση αυτή αποτυπώθηκε και στη δήλωση της EFAD, στην οποία υπογραμμίστηκε επίσης ότι δεν υπάρχει εν προκειμένω λύση ενιαίας αντιμετώπισης. Η ιταλική ένωση φορέων εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών (ANEC) εξέφρασε την άποψη ότι, έως το τέλος της διάρκειας ζωής του ψηφιακού εξοπλισμού, το σχετικό πλαίσιο θα έχει πιθανότατα μεταβληθεί σε ικανοποιητικό βαθμό ώστε η αντικατάσταση να μη συνιστά πλέον τόσο δύσκολη πρόκληση. Το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ψηφιακού Κινηματογράφου (EDCF) επισήμανε, επιπλέον, ότι τυχόν πρόσθετες λειτουργικές δαπάνες θα μπορούσαν να αντισταθμιστούν από νέες πηγές εσόδων για τους ενδιαφερόμενους κινηματογράφους.
(35)
Όσον αφορά τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές επιπτώσεις της ενίσχυσης, στις παρατηρήσεις τονίστηκε εν γένει η ανάγκη καθιέρωσης ενιαίου προτύπου για τον ψηφιακό κινηματογράφο, καθώς και η ευρεία αναγνώριση των προδιαγραφών DCI. Στη δήλωση EFAD προβλήθηκε το επιχείρημα ότι η χορήγηση στήριξης για τον ψηφιακό κινηματογράφο δεν πρέπει να επιβάλλει μια τεχνολογική λύση, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την τεχνολογική κατάσταση του τομέα. Το δίκτυο Europa Distribution στις παρατηρήσεις του έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου αναφέροντας ότι η μη τήρηση του προτύπου του κλάδου θα έχει ως συνέπεια το κλείσιμο πολλών κινηματογραφικών αιθουσών. Σε κάθε περίπτωση, η ANEC διαβεβαίωσε ότι, στο πλαίσιο του μέτρου ενίσχυσης, οι κινηματογράφοι έχουν τη δυνατότητα να επενδύσουν στο πρότυπο της επιλογής τους. Σε αρκετές παρατηρήσεις προβλήθηκε το επιχείρημα ότι ο εξοπλισμός που είναι συμβατός με τις προδιαγραφές DCI θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί για την προβολή εναλλακτικών προγραμμάτων διαφορετικών (χαμηλότερων) ψηφιακών προτύπων, ενώ το αντίστροφο (προβολή αντιγράφων κινηματογραφικών ταινιών συμβατών με τις προδιαγραφές DCI, π.χ. σε εξοπλισμό προβολής τύπου 1.3K) δεν είναι δυνατό. Τα ενδιαφερόμενα μέρη που υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους δεν εντόπισαν κίνδυνο αύξησης των τιμών. Απεναντίας, αναμένεται ότι οι τιμές θα μειωθούν με την πάροδο του χρόνου. Τόσο στις παρατηρήσεις των γαλλικών αρχών όσο και στο ενημερωτικό έγγραφο της EFAD τονίστηκε, ως προς το σημείο αυτό, ότι κάθε μέτρο ενίσχυσης θα πρέπει να σχεδιαστεί με σκοπό την αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στην αγορά ψηφιακού εξοπλισμού. Ως εκ τούτου, κάθε μέτρο ενίσχυσης πρέπει να βασίζεται σε εκτίμηση του κόστους του ψηφιακού εξοπλισμού και το ανώτατο όριο του ποσού της ενίσχυσης πρέπει να οριστεί σύμφωνα με τις εν λόγω εκτιμήσεις κόστους. Ο προβληματισμός της Επιτροπής σχετικά με το ενδεχόμενο η κρατική ενίσχυση να επισπεύσει τη μετατροπή και, συνακολούθως, το κλείσιμο κινηματογραφικών αιθουσών (πρβλ. αιτιολογική σκέψη 16) δεν αντικατοπτρίστηκε στις παρατηρήσεις. Αντιθέτως, η χορήγηση κρατικής ενίσχυσης προκρίθηκε ως βιώσιμη λύση έναντι της πρόκλησης του ψηφιακού κινηματογράφου. Η ιταλική ομοσπονδία κινηματογραφικών αιθουσών προβολής καλλιτεχνικών ταινιών επέστησε την προσοχή στην περιορισμένη γεωγραφική εμβέλεια των κινηματογραφικών αιθουσών, στοιχείο που σημαίνει, κατά την άποψή της, ότι οι στρεβλωτικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό αναμένεται να είναι περιορισμένες.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ
1. Αναγκαιότητα της ενίσχυσης
(36)
Οι ιταλικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή στοιχεία σχετικά με τα χαρακτηριστικά της ιταλικής αγοράς κινηματογράφου (τελευταία ενημέρωση τον Οκτώβριο του 2013). Ο συνολικός αριθμός των ιταλικών αιθουσών προβολής εκτιμάται σε 3 936 αίθουσες, οι οποίες βρίσκονται σε 1 872 κινηματογραφικούς χώρους. Οι κινηματογραφικές αίθουσες μπορούν να διακριθούν σε τέσσερις κατηγορίες:
α)
Μεγάλα κινηματογραφικά δίκτυα (8) με περισσότερες από 60 αίθουσες προβολής. Υπάρχουν μόνο δύο δίκτυα αυτής της κατηγορίας, τα δίκτυα UCI και The Space, στα οποία υπάγονται 787 αίθουσες προβολής σε 76 κινηματογραφικούς χώρους.
β)
Μικρά κινηματογραφικά δίκτυα. Υπάρχουν 15 δίκτυα αυτής της κατηγορίας, καθένα από τα οποία περιλαμβάνει συνολικά έως 60 αίθουσες προβολής. Συνολικά, στους κινηματογράφους αυτής της κατηγορίας υπάγονται 513 αίθουσες προβολής σε 104 κινηματογραφικούς χώρους.
γ)
Μικροί εμπορικοί κινηματογράφοι. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται 1 287 αίθουσες προβολής, οι οποίες βρίσκονται σε 351 κινηματογραφικούς χώρους.
δ)
Μικρότεροι κινηματογραφικοί χώροι, οι οποίοι περιλαμβάνουν σχεδόν αποκλειστικά κινηματογράφους που διαθέτουν μία μόνο αίθουσα προβολής (το 90 % των κινηματογραφικών χώρων), καθώς και τους εποχιακούς κινηματογράφους και/ή τις εκκλησιαστικές κινηματογραφικές αίθουσες. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται 1 340 κινηματογραφικοί χώροι, οι οποίοι εκτιμάται ότι αντιστοιχούν σε 1 500 αίθουσες προβολής.
(37)
Παρότι τα μεγαλύτερα κινηματογραφικά δίκτυα [της κατηγορίας α)] αντιπροσωπεύουν το 40 % του μεριδίου αγοράς σε εθνικό επίπεδο, οι κινηματογράφοι της κατηγορίας δ) αποτελούν μόνο το 5 %-10 % του μεριδίου αγοράς.
(38)
Το καθεστώς της έκπτωσης φόρου απευθύνεται στους κινηματογράφους των κατηγοριών β) έως δ). Δεδομένης, ειδικότερα, της ισχυρής παρουσίας των δύο μεγάλων κινηματογραφικών δικτύων στην αγορά, οι ιταλικές αρχές θεωρούν ότι η κρατική ενίσχυση είναι απαραίτητη ώστε οι εν λόγω φορείς εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών, που αποτελούν επιχειρήσεις μικρού ή μεσαίου μεγέθους, να ολοκληρώσουν τη μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία.
(39)
Σύμφωνα με στοιχεία που διαβίβασε το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, υποβλήθηκαν αιτήσεις για συνολικά 1 603 κινηματογραφικές αίθουσες για τη χορήγηση έκπτωσης φόρου στον τομέα του ψηφιακού κινηματογράφου κατά την περίοδο 2010-2013 (στοιχεία Απριλίου 2014). Το συγκεκριμένο μέτρο, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή στο πλαίσιο των κανόνων για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis), αποδείχθηκε ιδιαίτερα δημοφιλές αμέσως μετά την έναρξη ισχύος του το 2010, οπότε και επωφελήθηκαν από το μέτρο 671 κινηματογραφικές αίθουσες προβολής.
(40)
Πλην όμως, αποδείχθηκε ότι η εφαρμογή του μέτρου ενίσχυσης δυνάμει των κανόνων de minimis ήταν ανεπαρκής για την αντιστροφή της κατάστασης. Ειδικότερα, τα συγκροτήματα κινηματογραφικών αιθουσών μεσαίου μεγέθους κατόρθωσαν, λόγω της εφαρμογής του μέτρου, να εξασφαλίσουν την ψηφιοποίηση ορισμένων μόνο από τις αίθουσες προβολής που διαθέτουν.
(41)
Οι ιταλικές αρχές επισημαίνουν ότι η ψηφιοποίηση των ιταλικών κινηματογραφικών αιθουσών εξακολουθεί να παρουσιάζει καθυστέρηση. Τον Οκτώβριο του 2013, ο ρυθμός ψηφιοποίησης ανερχόταν περίπου στο 62 % (9). Σύμφωνα με εκτιμήσεις που διαβίβασαν οι ιταλικές αρχές τον Ιούνιο του 2014, τουλάχιστον 700 κινηματογραφικές αίθουσες προβολής δεν είχαν μεταβεί στο στάδιο της ψηφιοποίησης.
(42)
Συνεπεία τούτου, σημαντικός αριθμός κινηματογραφικών αιθουσών, κυρίως μικρού και μεσαίου μεγέθους, βρίσκονται σε επισφαλή θέση. Ο πιθανός αφανισμός τους δεν συνεπάγεται μόνο απώλεια θέσεων εργασίας σε επίπεδο φορέων εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών, αλλά θα έχει με τη σειρά του επιπτώσεις στη διανομή ταινιών και θα περιορίσει τις επιλογές του κινηματογραφικού κοινού.
(43)
Οι ιταλικές αρχές επισημαίνουν ιδιαιτέρως τον ρόλο που διαδραματίζουν στην Ιταλία οι κινηματογράφοι που διαθέτουν μία μόνο αίθουσα προβολής, καθώς και οι κινηματογράφοι μεσαίου μεγέθους. Η συνεχιζόμενη παρουσία της πρώτης ομάδας είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης όλων των πολιτών στους κινηματογράφους, συμπεριλαμβανομένων των κινηματογράφων που βρίσκονται σε μικρές αγροτικές και ορεινές κωμοπόλεις. Η δεύτερη ομάδα των κινηματογραφικών αιθουσών μεσαίου μεγέθους αποτελεί τη ραχοκοκαλιά των δικτύων διανομής και προβολής ποιοτικών κινηματογραφικών ταινιών στην Ιταλία. Η συνεχιζόμενη παρουσία τους είναι ιδιαίτερης σημασίας, δεδομένου ότι παρέχουν μια εναλλακτική δυνατότητα έναντι των δύο μεγάλων κινηματογραφικών δικτύων που κυριαρχούν στην αγορά.
(44)
Οι ιταλικές αρχές προβλέπουν ότι οι παραδοσιακές ταινίες θα εξαφανιστούν τελείως από την αγορά εντός μερικών μόλις εβδομάδων ή μηνών. Δεδομένου ότι αυτή η κρίσιμη καμπή πλησιάζει επικίνδυνα, οι ιταλικές αρχές τονίζουν την ανάγκη εφαρμογής του μέτρου πέραν των ορίων de minimis.
(45)
Όσον αφορά την προτεινόμενη μέγιστη έκπτωση φόρου (50 000 ευρώ ανά αίθουσα προβολής) και το εκτιμώμενο κόστος του εξοπλισμού ψηφιακής προβολής, οι ιταλικές αρχές έχουν αναπροσαρμόσει τις εκτιμήσεις τους ως προς το μέσο κόστος της ψηφιακής μετατροπής ανά αίθουσα προβολής στο ποσό των 50 000-60 000 ευρώ (αριθμητικά στοιχεία που διαβιβάστηκαν τον Απρίλιο και τον Ιούνιο του 2014). Με άλλα λόγια, το ανώτατο όριο έκπτωσης φόρου αντιστοιχεί σε κόστος μετατροπής κατά πολύ υψηλότερο από το εκτιμώμενο μέσο κόστος μετατροπής. Ωστόσο, οι ιταλικές αρχές ισχυρίζονται ότι τα φορολογικά κίνητρα υπολογίζονται βάσει ποσοστού των πραγματικών δαπανών που προκύπτουν. Εάν ληφθεί ως βάση μια μέση επένδυση ύψους 50 000 ευρώ, η χορηγούμενη έκπτωση φόρου (της τάξης του 30 %) ισούται με το ποσό των 15 000 ευρώ. Στην πράξη, επομένως, δεν εφαρμόζεται κατά κανόνα η μέγιστη έκπτωση φόρου. Εντούτοις, ο καθορισμός ανώτατου ορίου διασφαλίζει ότι, σε περίπτωση που προκύψει ασυνήθιστα υψηλό κόστος μετατροπής, τα ποσά της ενίσχυσης εξακολουθούν να είναι περιορισμένα σε απόλυτες τιμές.
(46)
Όσον αφορά την αναγκαιότητα της ενίσχυσης, είναι επιπλέον σημαντικό να επισημανθεί ότι από τα τελευταία στοιχεία που υπέβαλαν οι ιταλικές αρχές προκύπτει ότι το κόστος ψηφιακής μετατροπής ανέρχεται σε αρκετές δεκάδες χιλιάδες ευρώ ανά αίθουσα προβολής. Για πολλούς κινηματογράφους, κυρίως για τις κινηματογραφικές αίθουσες μικρότερου μεγέθους, δεν είναι δυνατή η άντληση των εν λόγω κεφαλαίων από πηγές ιδιωτικής χρηματοδότησης, ιδίως στην παρούσα οικονομική συγκυρία στην Ιταλία και την Ευρώπη.
2. Αναλογικότητα της ενίσχυσης
(47)
Σε γενικές γραμμές, οι ιταλικές αρχές τονίζουν ότι η έκπτωση φόρου είναι συμπληρωματική των εμπορικών μοντέλων μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία και δεν βρίσκεται σε ανταγωνιστική σχέση με τα μοντέλα VPF.
(48)
Οι τροποποιημένοι εκτελεστικοί κανονισμοί περιλαμβάνουν διάφορες διατάξεις οι οποίες εξασφαλίζουν τη διατήρηση του αναλογικού χαρακτήρα του μέτρου ενίσχυσης. Στις εν λόγω διατάξεις λαμβάνονται υπόψη οι μηχανισμοί της αγοράς που είναι διαθέσιμοι για την ψηφιακή μετατροπή των κινηματογραφικών αιθουσών (δηλαδή τα μοντέλα VPF).
(49)
Καταρχάς, αίτηση για τη χορήγηση φορολογικών πλεονεκτημάτων μπορούν να υποβάλλουν μόνο φορείς εκμετάλλευσης κινηματογράφων που διαθέτουν έως 60 αίθουσες προβολής. Αυτό σημαίνει ότι τα δύο μεγάλα ιταλικά κινηματογραφικά δίκτυα (UCI και The Space) αποκλείονται από το μέτρο ενίσχυσης. Οι ιταλικές αρχές επισημαίνουν ότι το παραδοσιακό μοντέλο VPF εφαρμόζεται επιτυχώς στο πλαίσιο της μετατροπής των εν λόγω παραγόντων που κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην αγορά. Επιπλέον, δεδομένης της ισχύος τους στην αγορά (πρβλ. αιτιολογική σκέψη 37), δεν πρέπει να εξαρτώνται από τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης για την ψηφιακή μετατροπή.
(50)
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που υπέβαλαν οι ιταλικές αρχές, τα δύο μεγάλα κινηματογραφικά δίκτυα είναι οι μοναδικές επιχειρήσεις που έκαναν χρήση του παραδοσιακού μοντέλου VPF. Ωστόσο, πρόσβαση σε εμπορικούς μηχανισμούς για τη διευκόλυνση της μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία έχουν και μικρότεροι φορείς εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών. Στην Ιταλία αναπτύχθηκε ένα εναλλακτικό μοντέλο VPF, το οποίο προσαρμόστηκε κατάλληλα στις ανάγκες των κινηματογραφικών αιθουσών μεσαίου έως μικρού μεγέθους βάσει συμφωνίας μεταξύ των ενώσεων των διανομέων και των φορέων εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών. Στον πίνακα κατωτέρω συνοψίζονται οι κυριότερες διαφορές και ομοιότητες μεταξύ των παραδοσιακών και των εναλλακτικών μοντέλων VPF όπως εφαρμόζονται στην Ιταλία.
Σύγκριση μεταξύ του παραδοσιακού και του εναλλακτικού μοντέλου VPF στην Ιταλία
Το παραδοσιακό μοντέλο VPF στην Ιταλία
Το εναλλακτικό μοντέλο VPF στην Ιταλία
Μια εταιρεία ψηφιοποίησης (η οποία έχει συνάψει με τη σειρά της συμβάσεις VPF με διανομείς) υπογράφει συμφωνία με φορέα εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών.
Βάσει συμφωνίας μεταξύ της ένωσης διανομέων και της ένωσης φορέων εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών. Δεν προβλέπεται η συμμετοχή τρίτων.
Ο φορέας εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών δεν έχει στην κυριότητά του τον ψηφιακό εξοπλισμό και δεν προκαταβάλλει την πληρωμή για την απόκτησή του.
Ο φορέας εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών έχει εξαρχής στην κυριότητά του τον ψηφιακό εξοπλισμό και καλύπτει προκαταβολικά ολόκληρο το κόστος της αγοράς.
Τόσο οι διανομείς όσο και ο φορέας εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών συνεισφέρουν στη σταδιακή απόσβεση του κόστους μέσω της καταβολής τελών VPF και μηνιαίων πληρωμών αντιστοίχως. Η κατανομή του κόστους ορίζεται κατά κανόνα στο 75 % για τους διανομείς και στο 25 % για τους φορείς εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών.
Οι διανομείς κινηματογραφικών ταινιών καταβάλλουν τέλη εικονικής κόπιας για τις ψηφιακές προβολές των ταινιών. Τα τέλη αυτά μπορεί να καλύπτουν έως και το 75 % του κόστους της ψηφιακής μετατροπής. Ο φορέας εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών αναμένεται σε κάθε περίπτωση να καλύψει ποσό της τάξης των 5 500 ευρώ του κόστους.
(51)
Δεύτερον, λαμβανομένων υπόψη των προαναφερθέντων, οι ιταλικές αρχές τροποποίησαν τους εκτελεστικούς κανονισμούς, ούτως ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν προκύπτει υπεραντιστάθμιση ή αναπροσανατολισμός της ενίσχυσης σε περίπτωση συνδυασμού της ενίσχυσης με οποιοδήποτε εμπορικό (VPF) μοντέλο χρηματοδότησης. Ο δικαιούχος υποχρεούται να υποβάλει δήλωση σύμφωνα με την οποία η έκπτωση φόρου ζητείται για την κάλυψη αποκλειστικά και μόνο των πραγματικών δαπανών του (πρβλ. αιτιολογική σκέψη 23). Οι ιταλικές αρχές ανέφεραν ότι η διενέργεια ελέγχων, βάσει κατά περίπτωση εξέτασης, από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού θα διασφαλίζει ότι η ενίσχυση καλύπτει μόνο το μέρος της επένδυσης που πρέπει πράγματι να υλοποιηθεί από τον φορέα εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών.
(52)
Τρίτον, θεσπίστηκαν ανώτατα όρια της συνολικής έντασης ενίσχυσης με σκοπό τη διατήρηση του αναλογικού χαρακτήρα του μέτρου ενίσχυσης. Στο πλαίσιο των εν λόγω ορίων γίνεται διάκριση μεταξύ των μικρότερων κινηματογραφικών χώρων (με μία ή δύο αίθουσες προβολής) και άλλων κινηματογραφικών αιθουσών (πρβλ. αιτιολογική σκέψη 24).
3. Καταλληλότητα της ενίσχυσης
(53)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε επιφυλάξεις σχετικά με το κατά πόσον ο εκτιμώμενος προϋπολογισμός του μέτρου ήταν κατάλληλος ώστε να καλύψει το εκτιμώμενο κόστος της μετατροπής. Τα στοιχεία του επικαιροποιημένου προϋπολογισμού και των εκτιμήσεων κόστους που διαβίβασαν οι ιταλικές αρχές (πρβλ. αιτιολογικές σκέψεις 18 και 45) παρέχουν επικαιροποιημένη εκτίμηση της κατάστασης, για την αντιμετώπιση της οποίας τίθεται σε εφαρμογή το μέτρο ενίσχυσης. Βάσει της μέσης έκπτωσης φόρου των 15 000 ευρώ και λαμβανομένου υπόψη του εκτιμώμενου προϋπολογισμού του καθεστώτος (πρβλ. αιτιολογική σκέψη 18), από το μέτρο θα μπορούσαν να ευνοηθούν 500 αίθουσες προβολής την περίοδο 2014-2015, κατά την οποία αναμένεται να γίνει εντατικότερη χρήση του μέτρου. Αυτό σημαίνει ότι θα εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικό ποσοστό αιθουσών προβολής που θα πρέπει να ψηφιοποιηθούν (πρβλ. αιτιολογική σκέψη 40).
(54)
Παρότι η απαίτηση ένταξης πολιτιστικών ταινιών στο πρόγραμμα προβολών αφαιρέθηκε από το καθεστώς ενισχύσεων, οι ιταλικές αρχές ισχυρίζονται ότι το καθεστώς εξακολουθεί να έχει ισχυρό πολιτιστικό στόχο. Η επίτευξη της πλήρους ψηφιοποίησης της ιταλικής κινηματογραφικής αγοράς θα έχει ως αποτέλεσμα την καλύτερη κυκλοφορία διαφορετικών ειδών ταινιών και θα αυξήσει τις δυνατότητες κυκλοφορίας «εξειδικευμένων» έργων. Εάν δεν έχουν όλοι οι διαφορετικοί τύποι κινηματογραφικών αιθουσών στην Ιταλία τη δυνατότητα μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία, θα υπάρξουν δυσμενείς επιπτώσεις για τον πολιτισμό.
(55)
Οι ιταλικές αρχές υποστηρίζουν ότι το μέτρο έκπτωσης φόρου δεν συνεπάγεται αντιστάθμιση μόνο των άμεσων φόρων που καταβάλλονται στην ιταλική υπηρεσία εσόδων (φόρος εταιρειών), αλλά και των έμμεσων φόρων (όπως ο ΦΠΑ), καθώς και των παρακρατήσεων φόρου και των υποχρεώσεων κοινωνικής ασφάλισης (που καταβάλλονται από τους εργοδότες για λογαριασμό των εργαζομένων τους οποίους απασχολούν). Όλοι αυτοί οι φόροι λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό των πλεονεκτημάτων της έκπτωσης φόρου. Με τον τρόπο αυτόν αυξάνεται η δυνατότητα πρόσβασης στο καθεστώς, διότι η χρήση του δεν εξαρτάται από το επίπεδο των κερδών που παρουσιάζει η ενδιαφερόμενη επιχείρηση.
(56)
Επιπλέον, με το άρθρο 51 του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 83 του 2012 θεσπίστηκε η δυνατότητα μεταβίβασης των εκπτώσεων φόρου σε προμηθευτές ψηφιακού εξοπλισμού, τράπεζες, ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και ασφαλιστικούς οργανισμούς (πρβλ. αιτιολογική σκέψη 25). Με τον τρόπο αυτόν αυξάνεται η δυνατότητα πρόσβασης των μικρότερων κινηματογράφων στο μέτρο ενίσχυσης, ιδίως εάν πρόκειται για οικογενειακές επιχειρήσεις που δεν απασχολούν υπαλλήλους.
(57)
Ήδη κατά την εφαρμογή του μέτρου δυνάμει των κανόνων de minimis, οι εκπτώσεις φόρου αποδείχθηκαν επωφελείς για όλους τους τύπους κινηματογραφικών αιθουσών, συμπεριλαμβανομένων των μικρότερων κινηματογράφων της αγοράς. Το στοιχείο αυτό καταδεικνύεται στο κυκλικό διάγραμμα που ακολουθεί, στο οποίο παρέχεται γενική επισκόπηση των δικαιούχων του καθεστώτος (2010-2013).
Δικαιούχοι ανά τύπο κινηματογράφου (2010-2013, βάσει του αριθμού αιθουσών προβολής) (στοιχεία που επικαιροποιήθηκαν τελευταία τον Απρίλιο του 2014 και διαβιβάστηκαν από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού)
(58)
Τα στοιχεία που διαβιβάστηκαν καταδεικνύουν, επιπλέον, έντονη αύξηση του αριθμού και του μεριδίου των μικρών κινηματογράφων που ευνοήθηκαν από την έκπτωση φόρου το 2012 και, ιδίως, το 2013. Συνολικά, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρελήφθησαν από τις ιταλικές αρχές, 325 κινηματογράφοι, δηλαδή το 24,3 % των 1 340 μικρότερων κινηματογραφικών χώρων στην Ιταλία ήταν σε θέση να κάνουν χρήση της έκπτωσης φόρου προκειμένου να προχωρήσουν στη μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία στο διάστημα από το 2010 έως το τέλος του 2013.
4. Οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές επιπτώσεις
(59)
Οι ιταλικές αρχές τονίζουν την πολιτιστική σημασία της διασφάλισης ολοκληρωμένης μετάβασης στον ψηφιακό κινηματογράφο. Η εγκατάσταση ψηφιακού εξοπλισμού επιφέρει σειρά σημαντικών πλεονεκτημάτων (όπως η ενισχυμένη ευελιξία) για ολόκληρο τον τομέα του κινηματογράφου (και εντέλει για το κινηματογραφικό κοινό). Πλην όμως, το κόστος της μετατροπής είναι υψηλό και κατανέμεται με άνισο τρόπο, δεδομένου ότι βαρύνει περισσότερο τις κινηματογραφικές αίθουσες. Οι μικρότεροι παράγοντες της αγοράς, ειδικότερα, δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσουν τη μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία χωρίς τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης. Τα μοντέλα μετάβασης της αγοράς (VPF) που έχουν αναπτυχθεί δεν επαρκούν για την αντιστάθμιση αυτής της ανισορροπίας και δεν δύνανται όλες οι κινηματογραφικές αίθουσες να έχουν πρόσβαση σε αυτά στον ίδιο βαθμό.
(60)
Οι ιταλικές αρχές διαβεβαιώνουν ότι, κατά την άποψή τους, οι μηχανισμοί του συγκεκριμένου καθεστώτος δεν θέτουν υπό αμφισβήτηση την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας.
V. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
1. Ύπαρξη ενίσχυσης
(61)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι «ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές».
(62)
Όπως διευκρινίζεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας και αναφέρεται συνοπτικά στην αιτιολογική σκέψη 12, το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Δεδομένου ότι η πηγή χρηματοδότησης συνίσταται σε φορολογικά κίνητρα, το ιταλικό κράτος παραιτείται από ορισμένα φορολογικά έσοδα. Δυνάμει του συγκεκριμένου καθεστώτος, ορισμένες εταιρείες παραγωγής ταινιών θα ευνοηθούν από το εν λόγω οικονομικό πλεονέκτημα, και το μέτρο παρέχει, συνεπώς, επιλεκτικό πλεονέκτημα σε ορισμένες επιχειρήσεις. Οι δικαιούχοι είναι ανταγωνιστές άλλων επιχειρήσεων που δεν ευνοούνται απαραιτήτως από το καθεστώς. Κατά συνέπεια, το καθεστώς νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. Λαμβανομένων υπόψη των διεθνών εμπορικών συναλλαγών στον τομέα των κινηματογραφικών ταινιών, το μέτρο μπορεί να επηρεάσει τις συναλλαγές στο εσωτερικό της Ένωσης.
2. Το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης
(63)
Οι ιταλικές αρχές αιτιολογούν το μέτρο ως ενίσχυση για την προώθηση του πολιτισμού. Έχουν δε τονίσει επανειλημμένως την πολιτιστική σημασία της ολοκλήρωσης της εδραίωσης του ψηφιακού κινηματογράφου στην Ιταλία το συντομότερο δυνατόν. Σκοπός του μέτρου ενίσχυσης είναι να διασφαλιστεί ότι όλοι οι τύποι κινηματογράφων είναι σε θέση να προχωρήσουν στη μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία, παρά το υψηλό κόστος της μετατροπής.
(64)
Κατά τον χρόνο έκδοσης της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή δεν είχε καθορίσει την πολιτική της όσον αφορά την παροχή στήριξης στο πλαίσιο της ψηφιακής προβολής. Έκτοτε, η Επιτροπή έχει εκδώσει νέα ανακοίνωση για τις κρατικές ενισχύσεις για κινηματογραφικές ταινίες και λοιπά οπτικοακουστικά έργα (10), με την οποία επικαιροποιήθηκαν οι κανόνες που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των κρατικών ενισχύσεων για κινηματογραφικές ταινίες και λοιπά οπτικοακουστικά έργα δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της ΣΛΕΕ.
(65)
Στη νέα ανακοίνωση για τον κινηματογράφο αναγνωρίζεται ρητώς ότι η ενίσχυση για τις κινηματογραφικές αίθουσες μπορεί να αξιολογηθεί ως ενίσχυση για την προώθηση του πολιτισμού κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της ΣΛΕΕ. Κατά συνέπεια, το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης που εξετάζεται εν προκειμένω μπορεί να αξιολογηθεί σύμφωνα με τη συγκεκριμένη διάταξη. Η ανακοίνωση για τον κινηματογράφο ορίζει ότι οι ενισχύσεις για τον εκσυγχρονισμό των κινηματογραφικών αιθουσών, περιλαμβανομένης της ψηφιοποίησής τους, μπορούν να δικαιολογηθούν σε αυτή τη βάση εφόσον μπορούν να αποδειχθούν η αναγκαιότητα, η αναλογικότητα και η καταλληλότητα των εν λόγω ενισχύσεων.
α) Αναγκαιότητα του μέτρου
(66)
Όπως καταδείχθηκε από τις ιταλικές αρχές και επιβεβαιώθηκε από τις παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων μερών, η μετάβαση στον ψηφιακό κινηματογράφο εγείρει για τον κινηματογραφικό τομέα μια πρόκληση που έχει αντίκτυπο στους ευρωπαϊκούς κινηματογράφους γενικότερα, και στους μικρότερους κινηματογράφους ειδικότερα. Ο αφανισμός κινηματογραφικών αιθουσών, ιδίως ανεξάρτητων κινηματογραφικών χώρων μικρού και μεσαίου μεγέθους σε μικρότερες πόλεις, θα μείωνε την πολυμορφία και την περιφερειακή εμβέλεια της προσφοράς κινηματογραφικών ταινιών. Με άλλα λόγια, η μακροχρόνια και άνιση μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία έχει αρνητικές επιπτώσεις στην προβολή και τη διανομή ταινιών και, εντέλει, στο ευρωπαϊκό κινηματογραφικό κοινό.
(67)
Παρά την εφαρμογή του φορολογικού μέτρου δυνάμει των κανόνων de minimis, η Ιταλία εξακολουθεί να παρουσιάζει καθυστέρηση όσον αφορά τη μετάβαση στον ψηφιακό κινηματογράφο.
(68)
Ταυτόχρονα, δεδομένου ότι η αγορά έχει περάσει το «σημείο καμπής» της μετατροπής, με την ψηφιοποίηση ποσοστού άνω του 60 % των αιθουσών προβολής στην Ιταλία έως το τέλος του 2013, η κατάσταση επιδεινώθηκε για τις κινηματογραφικές αίθουσες που εξαρτώνται από τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων για την υλοποίηση της μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία. Πράγματι, δεν εξασφαλίζεται η διαθεσιμότητα ταινιών 35 mm σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.
(69)
Το μέτρο δεν απευθύνεται μόνο στις μικρότερες κινηματογραφικές αίθουσες, αλλά και στους μεγαλύτερους εμπορικούς κινηματογράφους και στα κινηματογραφικά δίκτυα. Ωστόσο, τα μεγαλύτερα κινηματογραφικά δίκτυα (που διαθέτουν περισσότερες από 60 αίθουσες προβολής) αποκλείονται από τη χορήγηση ενίσχυσης. Οι ιταλικές αρχές ισχυρίζονται ότι τα φορολογικά πλεονεκτήματα που παρέχονται σε όλες τις κινηματογραφικές αίθουσες μικρότερου μεγέθους επαναφέρουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού στον κλάδο, στον οποίο δεσπόζουν δύο πολύ μεγάλα κινηματογραφικά δίκτυα.
(70)
Η έκπτωση φόρου αποσκοπεί να συνδράμει τους κινηματογράφους που δεν είναι σε θέση, ιδίως στην τρέχουσα οικονομική συγκυρία, να αντλήσουν επαρκή χρηματοδοτικά κεφάλαια από τον ιδιωτικό τομέα για την υλοποίηση μιας δαπανηρής μετατροπής των κινηματογραφικών αιθουσών.
(71)
Λαμβανομένων υπόψη των προαναφερθέντων, η Επιτροπή εκτιμά ότι το μέτρο ενίσχυσης μπορεί να θεωρηθεί αναγκαίο για τη διατήρηση και την αποκατάσταση της πολυμορφίας του κινηματογραφικού τοπίου της Ιταλίας στην εποχή της ψηφιοποίησης. Η συνεχιζόμενη παρουσία διαφορετικών τύπων κινηματογραφικών αιθουσών, από τις αίθουσες προβολής καλλιτεχνικών ταινιών έως τα συγκροτήματα κινηματογραφικών αιθουσών που προβάλλουν εμπορικές ταινίες, είναι κρίσιμης σημασίας για τη διασφάλιση της συνεχιζόμενης προσφοράς ευρέος φάσματος διαφορετικών ειδών κινηματογραφικών ταινιών στο ιταλικό κοινό. Όπως αναγνωρίζεται στις παρατηρήσεις που παρελήφθησαν από ενδιαφερόμενα μέρη, η μετάβαση στον ψηφιακό κινηματογράφο εγείρει προκλήσεις για τον τομέα του κινηματογράφου συνολικά, ενώ μόνο τα μεγαλύτερα κινηματογραφικά δίκτυα διαθέτουν ευχερή πρόσβαση σε εμπορικά μοντέλα μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία. Από τα στοιχεία της αγοράς που διαβίβασαν οι ιταλικές αρχές προκύπτει ότι η de minimis εφαρμογή του μέτρου δεν είναι επαρκής για την ολοκλήρωση της εν λόγω μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία, ιδίως για τους κινηματογράφους που διαθέτουν περισσότερες από μία αίθουσες προβολής. Ακόμη και αν αληθεύει το γεγονός ότι ορισμένοι κινηματογράφοι μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε συμφωνίες VPF, είναι εξίσου αληθές ότι τα εμπορικά μοντέλα μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία δεν καλύπτουν το συνολικό κόστος της ψηφιακής μετατροπής των κινηματογραφικών αιθουσών (πρβλ. αιτιολογική σκέψη 32). Η δημόσια ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί αναγκαία και σε αυτές τις περιπτώσεις, στο μέτρο που προορίζεται για συμπληρωματική χρήση, και εφόσον διασφαλίζεται ότι το μέτρο διατηρεί τον αναλογικό χαρακτήρα του, ανεξαρτήτως του τύπου της κινηματογραφικής αίθουσας για την οποία προορίζεται.
β) Αναλογικότητα του μέτρου
(72)
Οι ιταλικές αρχές απέκλεισαν από τη χορήγηση έκπτωσης φόρου τους φορείς εκμετάλλευσης κινηματογράφων που διαθέτουν περισσότερες από 60 αίθουσες προβολής. Η δομή της ιταλικής αγοράς κινηματογράφου αποκαλύπτει την παρουσία σαφούς χάσματος μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης κινηματογράφων που διαθέτουν περισσότερες από 60 αίθουσες προβολής και των κινηματογράφων μεγαλύτερου μεγέθους (πρβλ. αιτιολογικές σκέψεις 36 και 37). Ως εκ τούτου, το ανώτατο όριο που καθορίστηκε φαίνεται να είναι αναλογικό εάν ληφθεί υπόψη ο στόχος του καθεστώτος ενίσχυσης.
(73)
Επιπλέον, η έκπτωση φόρου καλύπτει μόνον εν μέρει (30 %) το κόστος μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία και ορίζεται στο ανώτατο όριο των 50 000 ευρώ ετησίως. Με τον υπολογισμό του ποσού της ενίσχυσης ως ποσοστού του πραγματικού κόστους ψηφιοποίησης, οι ιταλικές αρχές διασφάλισαν τη διατήρηση του αναλογικού χαρακτήρα της ενίσχυσης, ακόμη και όταν το κόστος μπορεί να διαφοροποιείται κατά περίπτωση. Όπως επισημαίνεται σε αρκετές παρατηρήσεις (αιτιολογική σκέψη 29), το κόστος ψηφιοποίησης μπορεί να υπερβαίνει σε μεγάλο βαθμό τον μέσο όρο σε ορισμένες περιπτώσεις, για παράδειγμα όταν απαιτείται η εκτέλεση σημαντικών εργασιών στον θάλαμο προβολής. Ακόμη και σε αυτές τις εξαιρετικές περιπτώσεις, το ανώτατο όριο των 50 000 ευρώ διασφαλίζει, μολαταύτα, τον αναλογικό χαρακτήρα των απόλυτων ποσών της ενίσχυσης.
(74)
Ενώ στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας τίθενται ερωτήματα σχετικά με τον «παραγκωνισμό» εμπορικών μοντέλων ψηφιακής μετατροπής των κινηματογραφικών αιθουσών, στην αιτιολογική σκέψη 50 καταδεικνύεται ότι έχουν αναπτυχθεί στην Ιταλία δύο διαφορετικά εμπορικά μοντέλα μετατροπής, τα οποία μπορούν να συνδυαστούν με την προτεινόμενη έκπτωση φόρου για τον ψηφιακό κινηματογράφο. Οι ιταλικές αρχές έχουν συμπεριλάβει στους τροποποιημένους εκτελεστικούς κανονισμούς ειδικές διατάξεις, ούτως ώστε να διασφαλίζεται ότι ο συνδυασμός ιδιωτικής και δημόσιας χρηματοδότησης για την ψηφιακή μετατροπή των κινηματογραφικών αιθουσών δεν συνεπάγεται υπεραντιστάθμιση ή αναπροσανατολισμό της ενίσχυσης (π.χ. προς τους διανομείς ή τις εταιρείες ψηφιοποίησης στο πλαίσιο του μοντέλου VPF). Με τον τρόπο αυτόν, οι ιταλικές αρχές προάγουν τη βέλτιστη συνέργεια μεταξύ των διαθέσιμων μοντέλων της αγοράς και των κρατικών ενισχύσεων, με σκοπό την προώθηση ολοκληρωμένης ψηφιακής ανάπτυξης.
(75)
Η έκπτωση φόρου μπορεί επίσης να συνδυαστεί με άλλα μέτρα ενίσχυσης. Προκειμένου να διασφαλιστεί η αναλογικότητα της ενίσχυσης, οι ιταλικές αρχές όρισαν ανώτατη συνολική ένταση ενίσχυσης της τάξης του 90 % για μικρούς κινηματογραφικούς χώρους (κινηματογράφοι με μία και δύο αίθουσες προβολής) και της τάξης του 75 % για άλλους τύπους κινηματογραφικών αιθουσών.
(76)
Γενικότερα, η αίτηση πρέπει να συνοδεύεται από πιστοποιημένο έγγραφο στο οποίο προσδιορίζονται οι πραγματικές δαπάνες για κάθε αίθουσα προβολής, ενώ επίσης πρέπει να διενεργηθούν έλεγχοι από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού βάσει κατά περίπτωση εξέτασης. Στους εκτελεστικούς κανονισμούς επισημαίνεται, επιπλέον, ότι η έκπτωση φόρου θα ανακτάται (συμπεριλαμβανομένων των τόκων υπερημερίας και των προστίμων) εάν δεν πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
γ) Καταλληλότητα του μέτρου
(77)
Οι διευκρινίσεις που παρείχαν οι ιταλικές αρχές, καθώς και η θέσπιση του δικαιώματος μεταβίβασης των εκπτώσεων φόρου, διασφαλίζουν ότι το μέτρο θα έχει αντίκτυπο στους δικαιούχους στους οποίους απευθύνεται το καθεστώς ενίσχυσης. Αναμένεται ότι ακόμη και οι λιγότερο κερδοφόροι κινηματογράφοι θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στο καθεστώς.
(78)
Το μέτρο αυτό δεν προτείνεται πλέον ως πιλοτικό μέτρο, αλλά πρόκειται να τεθεί σε ισχύ έως το τέλος του 2022.
(79)
Τα στοιχεία που διαβίβασαν οι ιταλικές αρχές (αιτιολογικές σκέψεις 57 και 58) καταδεικνύουν ότι δυνατότητα πρόσβασης στο μέτρο θα έχουν όλοι οι τύποι κινηματογράφων για τους οποίους προορίζεται, ιδίως οι μικρότεροι κινηματογράφοι. Μολονότι είναι πιθανόν να παρεμβαίνουν και άλλοι παράγοντες, είναι σκόπιμο να επισημανθεί ότι η έντονη αύξηση του αριθμού των κινηματογράφων με μία έως τέσσερις αίθουσες προβολής που ευνοήθηκαν από τις εκπτώσεις φόρου (δυνάμει των κανόνων de minimis) κατά τα έτη 2012 και 2013 συμπίπτει με τη θέσπιση του δικαιώματος μεταβίβασης των εκπτώσεων φόρου το 2012 (αιτιολογική σκέψη 25).
(80)
Γενικότερα, φαίνεται ότι το συγκεκριμένο μέτρο είναι κατάλληλο για τους σκοπούς της διαφύλαξης της πολυμορφίας των κινηματογράφων που λειτουργούν στην ιταλική αγορά και περιλαμβάνουν από κινηματογράφους που διαθέτουν μία μόνο αίθουσα προβολής έως μικρούς εμπορικούς κινηματογράφους και διάφορους τύπους συγκροτημάτων κινηματογραφικών αιθουσών. Αυτή η πολυμορφία των αιθουσών προβολής συνιστά αναγκαία προϋπόθεση για τη διασφάλιση της προσφοράς ευρέος φάσματος διαφορετικών ειδών κινηματογραφικών ταινιών στις εν λόγω αίθουσες προβολής.
δ) Στρέβλωση του ανταγωνισμού και επιπτώσεις στις εμπορικές συναλλαγές
(81)
Οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και οι επιπτώσεις στις εμπορικές συναλλαγές είναι περιορισμένες. Οι διασυνοριακές επιπτώσεις των κινηματογραφικών αιθουσών περιορίζονται στην παρουσία διεθνών φορέων εκμετάλλευσης κινηματογραφικών αιθουσών και στη διεθνή διάσταση του εμπορίου κινηματογραφικών ταινιών εν γένει. Ωστόσο, οι μεμονωμένοι κινηματογραφικοί χώροι χαρακτηρίζονται από εγγενώς περιορισμένη γεωγραφική εμβέλεια, δεδομένου ότι το κινηματογραφικό κοινό δεν είναι διατεθειμένο να διανύσει μακρινές αποστάσεις για να μεταβεί σε κάποιον κινηματογράφο.
(82)
Το συγκεκριμένο μέτρο αφορά τη χορήγηση επενδυτικής ενίσχυσης και παρέχει εφάπαξ πλεονεκτήματα σε κινηματογραφικές αίθουσες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την εφάπαξ μετάβασή τους στην ψηφιακή τεχνολογία. Η έκπτωση φόρου εξασφαλίζει σε όλες τις κινηματογραφικές αίθουσες τη δυνατότητα ολοκλήρωσης της μεταστροφής στην ψηφιακή τεχνολογία, αλλά δεν στρεβλώνει αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό όσον αφορά την καθημερινή λειτουργία τους.
(83)
Η ολοκλήρωση της μετάβασης στον ψηφιακό κινηματογράφο σε ολόκληρη την Ευρώπη αναμένεται, επιπλέον, να αποφέρει οφέλη στον ευρωπαϊκό κινηματογραφικό κλάδο συνολικά. Εν προκειμένω, οι επιφυλάξεις που διατυπώθηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας σχετικά με τις προδιαγραφές του ψηφιακού κινηματογράφου είναι πλέον άνευ αντικειμένου. Από τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν τρίτα μέρη προκύπτει ότι στον κλάδο έχει επιτευχθεί συναίνεση υπέρ της εφαρμογής των πλέον διαδεδομένων προδιαγραφών στον τομέα του ψηφιακού κινηματογράφου.
VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(84)
Βάσει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η ενίσχυση αποσκοπεί στην επίτευξη σαφώς καθορισμένου πολιτιστικού στόχου. Τα θέματα για τα οποία διατυπώθηκαν επιφυλάξεις στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας όσον αφορά την αναγκαιότητα, την αναλογικότητα, την καταλληλότητα και τις επιπτώσεις του μέτρου έχουν αντιμετωπιστεί. Οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και οι επιπτώσεις στις εμπορικές συναλλαγές τις οποίες θα επισύρει το μέτρο περιορίζονται σε τέτοιον βαθμό ώστε να μην αντίκεινται στο κοινό συμφέρον. Ως εκ τούτου, η έκπτωση φόρου για τον εξοπλισμό ψηφιακής προβολής μπορεί να χαρακτηριστεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Το μέτρο κρατικής ενίσχυσης το οποίο η Ιταλία προτίθεται να θέσει σε εφαρμογή για τον εξοπλισμό ψηφιακής προβολής, βάσει του νόμου αριθ. 244 της 24ης Δεκεμβρίου 2007, του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 91 της 8ης Αυγούστου 2013 και του σχεδίου εκτελεστικών διατάξεων σχετικά με την έκπτωση φόρου που χορηγείται στις κινηματογραφικές αίθουσες για την εγκατάσταση και αγορά εξοπλισμού και μηχανημάτων ψηφιακής προβολής, είναι συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κατά συνέπεια, εγκρίνεται η εφαρμογή του εν λόγω μέτρου ενίσχυσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιταλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 2014.