ROZHODNUTÍ KOMISE (EU) 2015/218
ze dne 7. května 2014
o státní podpoře SA.29786 (ex N 633/09), SA.33296 (11/N), SA.31891 (ex N 553/10), N 241/09, N 160/10 a SA.30995 (ex C 25/10), kterou Irsko poskytlo na restrukturalizaci společností Allied Irish Banks plc a EBS Building Society
(oznámeno pod číslem C(2014) 2638)
(Pouze anglické znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské Unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) uvedené dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Společnosti Allied Irish Banks, plc (dále jen „AIB“) a EBS Building Society (dále jen „EBS“) obdržely jednotlivě státní podporu, která byla Komisi oznámena v rámci zvláštních řízení. Dne 1. července 2011 se společnosti EBS a AIB spojily (dále jen „banka“) a Komise posoudila podporu poskytnutou bance v samostatném řízení. Existují tudíž tři řízení o státní podpoře, která se týkají společností AIB a EBS a subjektu vzniklého spojením.
1.1 AIB
(2)
Rozhodnutím ze dne 12. května 2009 schválila Komise dočasně (2) kapitálovou injekci pro společnost AIB ve výši 3,5 miliardy EUR v podobě nových preferenčních akcií zahrnovaných do kmenového kapitálu tier 1, a to na základě řady závazků, včetně předložení plánu restrukturalizace do šesti měsíců od rekapitalizace.
(3)
Po této prvotní kapitálové injekci předložily irské orgány dne 13. listopadu 2009 první plán restrukturalizace společnosti AIB, načež následovala řada výměn informací. Dne 4. května 2010 předložily irské orgány aktualizovaný plán restrukturalizace a poté opět následovala řada výměn informací mezi Komisí a Irskem.
(4)
Rozhodnutím ze dne 21. prosince 2010 schválila Komise dočasně (3) kapitálovou injekci na záchranu ve výši 9,8 miliardy EUR ve formě kmenových akcií, a to do doby, než schválí revidovaný plán restrukturalizace zohledňující další podporu, která byla společnosti AIB poskytnuta. Kapitálová injekce se měla podle plánu uskutečnit ve dvou fázích: i) částka ve výši 3,7 miliardy EUR měla být vložena do dne 31. prosince 2010 a ii) částka ve výši 6,1 miliardy EUR měla být vložena v únoru 2011 (4).
(5)
Zatímco první splátku schválené rekapitalizace irský stát na konci prosince 2010 skutečně provedl, druhá injekce, k níž mělo podle plánu dojít v únoru 2011, se nikdy neuskutečnila (5).
1.2 EBS
(6)
Rozhodnutím ze dne 2. června 2010 (6) schválila Komise dočasně rekapitalizaci společnosti EBS jako pomoc při mimořádných událostech, a to do doby schválení plánu restrukturalizace Komisí. Irské orgány plán předložily dne 31. května 2010.
(7)
Dne 11. října 2010 se Komise rozhodla zahájit s ohledem na plán restrukturalizace společnosti EBS, který Irsko předložilo, řízení (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“) (7) podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva“), jelikož měla pochybnosti ohledně slučitelnosti plánu restrukturalizace a souvisejících opatření podpory s vnitřním trhem na základě sdělení Komise o návratu k životaschopnosti a hodnocení restrukturalizačních opatření ve finančním sektoru v současné krizi podle pravidel pro státní podporu (8) (dále jen „sdělení o restrukturalizaci“).
(8)
Komise obdržela připomínky od společnosti EBS a dalších dvou zúčastněných stran.
(9)
V červenci 2011 se společnost EBS spojila se společností AIB a stala se plně integrovanou dceřinou společností banky. Společnost EBS proto jako samostatný subjekt přestala existovat. Rozhodnutí o zahájení řízení, které se týkalo společnosti EBS jakožto samostatného subjektu, se tudíž stalo bezpředmětným a Komise se rozhodla v řízení nepokračovat.
1.3 SPOLEČNÉ ŘÍZENÍ
(10)
Dne 31. března 2011 irský ministr financí oznámil, že irský bankovní systém bude reorganizován, a to na základě dvou pilířových bank, Bank of Ireland (dále jen „BoI“) a AIB (9). Rovněž oznámil, že se v této souvislosti společnost EBS spojí se společností AIB, čímž vznikne tato druhá pilířová instituce.
(11)
Rozhodnutím ze dne 15. července 2011 schválila Komise (10) společný balíček opatření na záchranu banky s částkou ve výši 13,1 miliardy EUR do doby schválení plánu restrukturalizace banky, který by měl přihlížet k další poskytnuté podpoře.
(12)
Dne 28. září 2012 předložilo Irsko plán restrukturalizace banky (11).
(13)
V období od října 2012 do března 2014 si Komise a irské orgány pravidelně vyměňovaly informace. Komise opakovaně požadovala informace a Irsko předložilo řadu doplňujících podání (12).
2. SKUTEČNOSTI
2.1 POPIS PŘÍJEMCŮ
2.1.1 AIB
(14)
Podrobný popis společnosti AIB je uveden v oddíle II.1 rozhodnutí Komise ze dne 12. května 2009 o první rekapitalizaci banky (13). Níže je uveden stručný popis.
(15)
V letech před finanční krizí byla společnost AIB diverzifikovanou skupinou poskytující finanční služby, která poskytovala celou škálu osobních a korporátních bankovních služeb. V roce 2008 měla bilanční sumu ve výši 182 miliard EUR. Byla jednou ze dvou největších bank v Irsku a měla podíly na trhu ve výši přibližně 35 %, pokud jde o osobní běžné účty, 27 % s ohledem na hypotéky, 46 % s ohledem na spoření a 41 %, pokud jde o běžné účty malých a středních podniků.
(16)
Před touto krizí společnost AIB rychle rostla, zaměřovala se především na nové úvěry poskytované irskému trhu s nemovitostmi a byla silně závislá na financování z jiných zdrojů než klientských vkladů. Po vypuknutí světové finanční krize, která irské hospodářství a zejména irský trh s nemovitostmi zasáhla obzvláště tvrdě, byla zřejmá zranitelnost obchodního modelu společnosti AIB a potřeba státní podpory se stala nevyhnutelnou.
(17)
V červenci 2011 se společnost AIB spojila se společností EBS.
2.1.2 EBS
(18)
Podrobný popis společnosti EBS je uveden v bodě 2.1.2 rozhodnutí Komise ze dne 15. července 2011 o mimořádné rekapitalizaci společností EBS/AIB (14). V následujících bodech odůvodnění je uveden stručný popis.
(19)
V letech před finanční krizí byla společnost EBS největší irskou stavební spořitelnou a osmou největší finanční institucí působící v Irsku s celkovými aktivy v roce 2009 ve výši 21,5 miliardy EUR. Stavební spořitelny jsou vzájemné organizace, které nemají žádné akcionáře, nýbrž je vlastní jejich členové, kteří jsou zároveň jejich klienty. Jejich cílem je vybírání vkladů a poskytování úvěrů. Zisky se používají k úpravě úrokových sazeb ve prospěch členů, nebo jsou kumulovány jako rezervy.
(20)
Společnost EBS jakožto stavební spořitelna nabízela svým členům tradiční produkty retailového bankovnictví (spoření a hypotéky) v souladu se svým cílem. Měla rovněž finanční oddělení poskytující butikové služby korporátním klientům, profesionálním společnostem a úvěrovým družstvům. Od roku 2005 rozšiřovala společnost EBS svou činnost v oblasti poskytování úvěrů na komerční nemovitosti a vytvořila v tomto segmentu významné úvěrové portfolio. Společnost EBS byla ve značné míře postižena útlumem irského hospodářství, a zejména zhroucením cen komerčních nemovitostí. Přístup k financování se postupně zhoršoval a značné znehodnocení jejího portfolia komerčních úvěrů a hypotečního portfolia vedlo k snížení kapitálu společnosti EBS.
(21)
Ode dne 1. července 2011 je společnost EBS dceřinou společností zcela ve vlastnictví společnosti AIB. Společnost nabízí na irském trhu především služby v oblasti hypoték a vkladů. Společnost EBS vykonává i nadále činnost pod svou vlastní značkou.
2.1.3 Banka (subjekt vzniklý spojením AIB a EBS)
(22)
Výsledek procesů PCAR/PLAR (15), které byly provedeny v rámci ekonomického ozdravného programu pro Irsko (dále jen „program“) (16), oznámený dne 31. března 2011 zjistil potřebu kapitálu v případě společnosti AIB ve výši 13,3 miliardy EUR a v případě společnosti EBS ve výši 1,5 miliardy EUR (u obou institucí tento údaj zahrnuje kmenový kapitál (17) a podmíněný kapitál (18)).
(23)
Podle podmínek programu musely zúčastněné úvěrové instituce vypracovat plány rekapitalizace k dosažení dodatečného kapitálu, jak bylo stanoveno v PCAR/PLAR, a potřebná výše kapitálu musela být poskytnuta do konce července 2011.
(24)
Dne 31. března 2011 oznámil irský ministr financí restrukturalizaci celého irského bankovního sektoru. Bylo rozhodnuto, že se společnosti AIB a EBS spojí; nově vytvořená banka se měla stát pilířovou bankou reformovaného irského bankovního sektoru.
(25)
Dne 26. května 2011 podepsali ministr a společnosti AIB a EBS dohodu o nabytí EBS společností AIB (po její přeměně na soukromou společnost a obdržení všech potřebných povolení regulačních orgánů). Podle podmínek této dohody je společnost EBS dceřinou společností zcela ve vlastnictví společnosti AIB a využívá plnou podporu ze strany AIB, přičemž i nadále vykonává činnost pod značkou EBS. Spojení obou subjektů zahrnovalo demutualizaci společnosti EBS a její přeměnu na banku s neomezenou licencí, načež společnost AIB získala její základní kapitál za nominální hodnotu. Po schválení spojení dne 27. června 2011 bylo dne 1. července 2011 spojení dokončeno.
(26)
K 15. červenci 2011 držel 99,8 % základního kapitálu banky irský stát.
(27)
Banka působí jako banka poskytující veškeré služby, která se zaměřuje především na Irsko a prostřednictvím rozsáhlé distribuční sítě nabízí širokou škálu bankovních produktů a služeb. Banka má omezenou přítomnost i ve Velké Británii. Ve druhém pololetí roku 2012 zahájila společnost AIB reorganizaci své vnitřní struktury za účelem dosažení modelu orientovaného více na klienty, který zahrnuje tyto klíčové segmenty: Domestic Core Bank, AIB UK a Financial Solutions Group (dále jen „FSG“). Vykazování na základě těchto nových segmentů začalo v roce 2013.
(28)
Domestic Core Bank působí prostřednictvím řady distribučních kanálů zahrnujících 274 poboček (19). Síť poboček prochází restrukturalizací a řada poboček se uzavírá. Banka poskytuje bankovní služby rovněž prostřednictvím poštovních úřadů. Společnost EBS je řízena v rámci struktury Domestic Core Bank. Má i nadále svou vlastní bankovní licenci a působí jako dceřiná společnost s vlastní značkou a vlastní sítí poboček. Zaměřuje se na podnikání v oblasti hypoték a vkladů.
(29)
AIB UK působí ve Velké Británii a Severním Irsku. Ve Velké Británii banka působí pod obchodním názvem Allied Irish Bank (GB) a prostřednictvím 20 poboček poskytujících veškeré služby, jakož i prostřednictvím internetového bankovnictví nabízí celou škálu bankovních služeb. Hlavním cílovým trhem jsou malé a střední podniky. Pod značkou Allied Irish Bank (GB) Savings Direct poskytuje banka rovněž služby v oblasti vkladů (20). V Severním Irsku působí společnost AIB UK prostřednictvím 32 poboček pod obchodním názvem First Trust Bank („FTB“). Podnikům a jednotlivcům je nabízena celá škála bankovních služeb.
(30)
Financial Solutions Group byla založena v roce 2012 s cílem pomoci malým a středním podnikům a individuálním zákazníkům čelícím potížím při plnění úvěrových závazků a provést plán banky týkající se snižování aktiv.
(31)
V současnosti je banka společně s BoI a Permanent TSB (dále jen „PTSB“) jednou ze tří velkých domácích bank v Irsku. Celková aktiva banky ke dni 31. prosince 2013 činila 118 miliard EUR v porovnání s celkovými aktivy BoI ke dni 31. prosince 2013 ve výši 132 miliard EUR a celkovými aktivy PTSB ve výši 38 miliard EUR. Banka je diverzifikovaná skupina poskytující finanční služby, která nabízí celou škálu osobních a korporátních bankovních služeb s důrazem na irský retailový bankovní trh. Banka je obzvláště silně zastoupena v segmentu malých a středních podniků.
Tabulka 1
Banka - vybrané finanční údaje za rok 2013
31.12.2013
Celková aktiva (v EUR)
118 miliard
Úvěry a pohledávky za klienty (v EUR)
66 miliard
Provozní zisk/ztráta před rezervami (v EUR)
0,445 miliardy
Vklady klientů (v EUR)
66 miliard
Poměr úvěrů k vkladům (v %)
100 %
Rizikově vážená aktiva (v EUR)
62 miliard
Podíl kmenového kapitálu tier 1 (v %)
14,3 %
Celkový počet zaměstnanců (ekvivalent plného pracovního úvazku)
11 431
Zdroj: plán restrukturalizace banky, září 2012; výroční zpráva společnosti AIB za rok 2013.
Tabulka 2
Postavení banky na trzích účtů pro malé a střední podniky, osobních účtů, hypoték a spoření
(%)
Podíly na trhu
Hlavní běžný účet pro malé a střední podniky
40
Hlavní běžný účet pro individuální zákazníky
37
Sektor hypotečních úvěrů - nesplacené zůstatky
31
Trh spoření (AIB a EBS společně)
40
Zdroj: doplňující podání z března 2014; podíly na trhu v prosinci 2013.
2.2 POTÍŽE SPOLEČNOSTÍ AIB A EBS
(32)
Potřeba státní podpory pro společnost AIB byla důsledkem dopadu světové finanční krize společně s nadměrným růstem AIB, silnou závislostí na financování z jiných zdrojů než klientských vkladů, její expozicí irskému trhu s nemovitostmi a nepřiměřeným řízením rizik.
(33)
V letech před finanční krizí se společnost AIB rozhodla držet krok s nebývalým růstem irského hospodářství a irského odvětví nemovitostí. V absolutním vyjádření vzrostly úvěry společnosti AIB na nemovitosti a stavební úvěry mezi rokem 2002 a 2006 o 336 % a její expozice tomuto odvětví se zvýšila z 19 % v roce 2002 na 36 % v roce 2008. V honbě za objemem a při neomezeném financování přijala banka nadměrná rizika jak z hlediska expozice (tj. koncentrace na odvětví nemovitostí a stavebnictví), tak i z hlediska druhu nabízených hypoték (tj. tzv. tracker mortgages (21)).
(34)
Zhoršování situace na irském trhu s nemovitostmi, následný pokles cen nemovitostí a rovněž zpomalování irského hospodářství od roku 2008 vedly k významnému zhoršení kvality aktiv společnosti AIB a značnému znehodnocení jejího úvěrového portfolia, což snížilo kapitálovou rezervu banky.
(35)
Za účelem financování svého rychlého růstu zvýšila banka svou závislost na financování z jiných zdrojů než klientských vkladů, a to z přibližně 35 % v roce 2004 na 42 % v roce 2006, přičemž poměr úvěrů k vkladům vzrostl ze 101 % v roce 2002 na 157 % v roce 2007.
(36)
Po pádu společnosti Lehman Brothers Holdings Inc. v září 2008 omezila nestabilita na světových finančních trzích přístup společnosti AIB k financování (stejně jak tomu bylo i u jiných irských bank) a nepříznivě ovlivnila její schopnost pokračovat v běžné činnosti. Stát proto v prvním kroku zasáhl poskytnutím záruk za financování. V situaci rostoucích nákladů na financování (tj. vysoké úročení vkladů a poplatky za záruky) a významně snížené základní úrokové sazby Evropské centrální banky (dále jen „ECB“) (22) měly tzv. tracker mortgages (přibližně 45 % hypotečního portfolia společnosti AIB v roce 2011) pro banku za následek významné snížení čistého úrokového rozpětí.
(37)
Podstatné zhoršení finanční situace společnosti AIB vedlo k její účasti na všech opatřeních podpory, která irský stát zavedl s cílem zajistit v zemi finanční stabilitu. Kromě státních záruk obdržela společnost AIB kapitálové injekce ze strany státu a měla prospěch z převodů aktiv na Agenturu pro správu národních aktiv (National Asset Management Agency, dále jen „agentura NAMA“) (23) v zájmu vyčištění její rozvahy.
(38)
Finanční krize měla stejně tak dopad i na finanční situaci společnosti EBS, zejména v důsledku prudkého snížení hodnoty nemovitostí v Irsku. Před krizí vytvořila společnost EBS v segmentu úvěrů na komerční nemovitosti významné portfolio.
(39)
Společnost EBS zaznamenala u svého portfolia komerčních úvěrů a hypotečních úvěrů velké znehodnocení. Přístup společnosti EBS k financování se postupně zhoršoval a nakonec došlo k úplnému ukončení. Kvůli své zranitelné pozici byla proto společnost EBS nucena požádat o opatření státní podpory. Společnost EBS potřebovala záruky za financování, převody aktiv na agenturu NAMA a kapitálové injekce.
2.3 OPATŘENÍ PODPORY
(40)
Kvůli potížím, kterým společnosti AIB a EBS čelily, musel stát poskytnout AIB i EBS individuálně a rovněž bance (subjektu vzniklému spojením) značnou podporu.
(41)
Individuálně byly společnostem AIB a EBS poskytnuty záruky za dluhové nástroje v rámci režimu Credit Institutions Financial Support (dále jen „CIFS“) (systém záruk pro úvěrové instituce) (24) a režimu Eligible Liability Guarantee (dále jen „ELG“) (systém záruk za způsobilé závazky) (25) a v jejich prospěch byla provedena opatření na záchranu aktiv spočívající v převodu špatných aktiv na agenturu NAMA.
(42)
Společnosti AIB a EBS mimoto obdržely opakovaně kapitálovou podporu (26).
(43)
Stát vydal rovněž záruky za nouzovou pomoc v oblasti likvidity, kterou poskytla irská centrální banka.
(44)
Banka využívala i nadále režim ELG a v červenci 2011 byla rekapitalizována (27) prostřednictvím vložení vlastního kapitálu, kapitálového příspěvku (28) a podmíněných dluhopisů.
(45)
Celková společná rekapitalizační opatření ve prospěch banky (včetně preferenčních akcií a nástrojů podmíněného kapitálu) činila přibližně 20,775 miliardy EUR. V důsledku různých kapitálových injekcí vlastní irský stát prostřednictvím subjektu National Pension Reserve Fund Commission (dále jen „NPRFC“) 99,8 % kmenových akcií banky.
(46)
NPRFC drží rovněž preferenční akcie v hodnotě 3,5 miliardy EUR, které byly do společnosti AIB původně vloženy v roce 2009, jak bylo schváleno v rozhodnutí Komise ve věci N 241/09 (29). Splacení/zpětný odkup těchto akcií je na uvážení banky. Od května 2014 (tj. pět let po injekci) se na tyto akcie bude vztahovat navýšení o 25 % a ke splacení dojde za 125 % jejich nominální hodnoty.
(47)
Tabulka 3 podává přehled o všech opatřeních podpory, která byla provedena ve prospěch společností AIB a EBS a banky (subjektu vzniklého spojením).
Tabulka 3
Přehled opatření podpory ve prospěch společností AIB a EBS a banky (subjektu vzniklého spojením AIB/EBS)
(schválené částky a skutečně poskytnuté částky se v některých případech liší)
Druh opatření
Částka
(v miliardách EUR)
Protiplnění
Opatření ve prospěch AIB (samostatně)
a
Záruky v rámci režimu CIFS
(výše závazků, s ohledem na něž byla poskytnuta záruka)
až 133
V souladu s režimem CIFS
b
Záruky v rámci režimu ELG
(výše závazků, s ohledem na něž byla poskytnuta záruka)
až 62,5
V souladu s režimem ELG
c
Opatření na záchranu aktiv - převody na agenturu NAMA
20,4
(odhadovaná výše podpory = 1,6) (30)
Nepoužitelné - průměrná srážka činila přibližně 56 %
d
Rekapitalizace ve formě preferenčních akcií, květen 2009
3,5
8 % ročně, nebo místo toho kmenové akcie
e
Rekapitalizace ve formě nového vlastního kapitálu, prosinec 2010
3,7
f
Státní záruka za nouzovou pomoc v oblasti likvidity do 2. čtvrtletí 2011
[5-15] (31)
Opatření ve prospěch EBS
g
Záruky v rámci režimu CIFS
(výše závazků, s ohledem na něž byla poskytnuta záruka)
až 14,4
V souladu s režimem CIFS
h
Záruky v rámci režimu ELG
(výše závazků, s ohledem na něž byla poskytnuta záruka)
až 8,0
V souladu s režimem ELG
i
Opatření na záchranu aktiv - převody na agenturu NAMA
0,9
(odhadovaná výše podpory = 0,1) (30)
Nepoužitelné - průměrná srážka činila přibližně 57 %
j
Rekapitalizace ve formě zvláštních investičních podílů, květen a prosinec 2010
0,625
Protiplnění může být poskytnuto prostřednictvím výplaty dividend, bude-li k dispozici dostatek rozdělitelných rezerv
k
Rekapitalizace prostřednictvím přímého grantu ve formě dluhopisu, prosinec 2010
0,250
Nebylo poskytnuto žádné zvláštní protiplnění
l
Státní záruka za nouzovou pomoc v oblasti likvidity
[0-5]
Opatření ve prospěch banky (subjekt vzniklý spojením)
m
Rekapitalizace ve formě kmenových akcií („umístění“), červenec 2011
5,0
n
Rekapitalizace ve formě podmíněných dluhopisů, červenec 2011
1,6
Závazná pevná úroková sazba ve výši 10 % ročně
o
Rekapitalizace ve formě kapitálového příspěvku, červenec 2011
6,1
Žádná odměna
Celková rekapitalizace společně (d + e + j + k + m + n + o)
20,775
Zdroj: irské orgány a plány restrukturalizace společností AIB a EBS a banky.
2.4 JEDNOTLIVÉ PLÁNY RESTRUKTURALIZACE
(48)
V listopadu 2009 předložily irské orgány první plán restrukturalizace společnosti AIB, který obsahoval první návrhy na obnovení životaschopnosti společnosti AIB. V květnu 2010 předložilo Irsko aktualizovanou verzi plánu, která předpokládala mimo jiné další odprodeje (dceřiné společnosti AIB v Polsku, Spojeném království a USA) s cílem splnit nové požadavky na minimální regulatorní kapitál, které v březnu 2010 oznámil regulátor finančního trhu v rámci PCAR.
(49)
Plán restrukturalizace společnosti EBS, který byl předložen dne 31. května 2010, předpokládal vnitřní restrukturalizaci společnosti k zajištění její životaschopnosti spolu s rychlým prodejem třetí straně. Podle tohoto plánu by společnost EBS měla ukončit činnost v oblasti poskytování úvěrů na komerční nemovitosti a přeorientovat své činnosti na retailové vklady a hypotéky. Společnost EBS sníží svou závislost na (krátkodobém) financování z jiných zdrojů než klientských vkladů a místo toho se zaměří na retailové vklady.
2.5 RESTRUKTURALIZAČNÍ OPATŘENÍ, KTERÁ JIŽ BANKA (SUBJEKT VZNIKLÝ SPOJENÍM AIB A EBS) PROVEDLA
(50)
Před předložením konečné verze plánu restrukturalizace již banka provedla celou řadu restrukturalizačních opatření s cílem dosáhnout dlouhodobé životaschopnosti a splnit požadavky na vlastní příspěvek a sdílení nákladů. Tato opatření zahrnují prodej podniků, snižování aktiv, řízení závazků (32) a opatření k snížení nákladů (33):
-
Prodej podniků, který vytvořil kmenový kapitál tier 1 ve výši 3,3 miliardy EUR:
09/2010
Prodej Goodbody Stockbrokers
11/2010
Prodej 23,9 % podílu v M&T Corporation
02/2011
Převod vkladů v Anglo Irish Banks ve výši 9 miliard EUR do společnosti AIB
04/2011
Prodej 70,36 % podílu v polské BZWBK
04/2011
Prodej 50,00 % podílu v polské společnosti BZWBK Asset Management
05/2011
Prodej 49,99 % účasti v Bulgarian American Credit Bank
08/2011
Prodej AIB International Financial Services
08/2011
Prodej AIB Jersey Trust
01/2012
AIB oznámila rozhodnutí ukončit společný podnik s Aviva Life Holdings Ireland Ltd
04/2012
AIB oznámila rozhodnutí ukončit činnost na ostrově Man a na ostrově Jersey
04/2012
Prodej AIB Baltics
06/2012
Prodej AIB Investment Managers
08/2012
Prodej účasti v polských nemovitostních fondech
-
Převody aktiv v hodnotě 21,3 miliardy EUR na agenturu NAMA
-
Snížení aktiv o 20,5 miliard EUR vyplývající z PLAR v roce 2011 (dokončeno)
-
Opatření v oblasti řízení závazků/zpětný odkup dluhopisů v roce 2009, 2010, resp. 2011 přispěly ke kmenovému kapitálu tier 1 částkou ve výši 5,4 miliardy EUR:
06/2009
Odkup hybridních nástrojů tier 1 + kapitálový příspěvek ve výši 1,1 miliardy EUR
03/2010
Odkup dluhopisů tier 2 + kapitálový příspěvek ve výši 0,4 miliardy EUR
01/2011
Odkup dluhopisů tier 2 + kapitálový příspěvek ve výši 1,5 miliardy EUR
07/2011
Odkup dluhopisů tier 1 a tier 2 + kapitálový příspěvek ve výši 2,1 miliardy EUR
06/2010- 02/2011
Řada odkupů dluhopisů tier 1 a tier 2 EBS + kapitálový příspěvek ve výši 0,3 miliardy EUR
-
Uzavření poboček (68 v Irsku, 22 prodejních míst společnosti EBS, 22 poboček AIB UK)
-
Program předčasného odchodu do důchodu a dobrovolného ukončení pracovního poměru: snížení o +/- 2 877 FTE (34) ke dni 31. prosince 2013 s dalšími plánovanými odchody
-
Úplné nahrazení správní rady a vrcholného vedení (v porovnání s profilem v období před zářím 2008)
-
Přeorientování obchodní činnosti na Irsko a nabízení korporátních a retailových bankovních služeb
2.6 PLÁN RESTRUKTURALIZACE BANKY (SUBJEKTU VZNIKLÉHO SPOJENÍM AIB A EBS)
(51)
Dne 28. září 2012 předložily irské orgány plán restrukturalizace banky, který se vztahoval na období od roku 2012 do roku 2015. Irské orgány tento plán opakovaně měnily a doplňovaly a období restrukturalizace bylo nakonec stanoveno na roky 2014 až 2017.
(52)
Irské orgány předložily základní scénář, alternativní scénář založený na obezřetnějších předpokladech a nepříznivý scénář s cílem prokázat, že banka je schopna dosáhnout dlouhodobé životaschopnosti.
(53)
Do konce období restrukturalizace se má banka opět stát spolehlivou, ziskovou a řádně financovanou institucí s náležitými kapitálovými poměry a tradičnějším obchodním modelem. Plán stanoví obchodní strategii, která předpokládá, že se banka stane menší bankou poskytující veškeré služby, která se zaměřuje především na Irsko, v porovnání s mezinárodně diverzifikovanou skupinou poskytující finanční služby, jakou bývala v době před krizí. Provozní struktura banky je založena na třech základních subjektech - Domestic Core Bank, AIB UK (podnikání ve Spojeném království zahrnující činnost ve Spojeném království a Severním Irsku) a Financial Solutions Group, která byla založena v roce 2012.
(54)
K hlavním faktorům obnovení životaschopnosti banky patří:
a)
přeorientování banky na menší banku s lepším profilem financování, která se zaměřuje především na Irsko;
b)
vyšší úrovně zisku, jichž má být dosaženo zvýšením čistého úrokového rozpětí, opatřeními k snížení nákladů a významně nižším znehodnocením;
c)
dostatečná kapitálová rezerva.
2.6.1 Základní scénář
2.6.1.1 Makroekonomické předpoklady a klíčové finanční výhledy
(55)
Podle základního scénáře má hrubý domácí produkt (dále jen „HDP“) v Irsku v roce 2014 vzrůst o 2,2 % a v letech 2015, 2016 a 2017 se růst zvýší na 2,8 %, 3,2 %, resp. 3,2 %. HDP ve Spojeném království má podle očekávání v roce 2014 vzrůst o 1,9 %, v roce 2015 o 2,1 %, v roce 2016 o 2,5 % a v roce 2017 o 2,5 %.
(56)
Zaměstnanost se má v období restrukturalizace zvyšovat s předkládaným tempem růstu v roce 2014 o 0,8 %, v roce 2015 o 1,5 %, v roce 2016 o 2 % a v roce 2017 o 2 %.
(57)
Odvětví nemovitostí a stavebnictví se má podle předpokladů zotavit z velmi nízkých úrovní činnosti. Ceny nemovitostí mají podle odhadů v roce 2014 vzrůst o 3 %, v roce 2015 o 3 %, v roce 2016 o 2,5 % a v roce 2017 o 2,5 %.
(58)
Plán restrukturalizace banky předpokládá podle základního scénáře tyto finanční výhledy:
Tabulka 4
Finanční výsledky banky a finanční výhledy podle základního scénáře
Klíčové finanční ukazatele
2012
skut.
2013
skut.
2014
plán
2015
plán
2016
plán
2017
plán
- Kapitál a rizikově vážená aktiva
-
Poměr kmenového kapitálu tier 1 (v %)
15,2 %
14,3 %
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
-
Kapitálová rezerva (v mil. EUR) v případě kmenového kapitálu tier 1 ve výši 8 %
5 133
3 934
[0-5 000]
[5 000-10 000]
[5 000-10 000]
[5 000-10 000]
-
Rizikově vážená aktiva (v mil. EUR)
71 417
62 395
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
- Ziskovost
-
Čisté úrokové rozpětí - bez režimu ELG (v %)
1,22 %
1,37 %
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
-
Poměr nákladů a výnosů
123 %
77 %
[60-70 %]
[50-60 %]
[45-55 %]
[45-55 %]
-
Zisk po zdanění (v mil. EUR)
(3 557)
(1 597)
[0-750]
[0-750]
[250-1 250]
[250-1 250]
-
Návratnost vlastního kapitálu (35)
- 37,0 %
- 21,5 %
[0,5-10 %]
[0,5-10 %]
[5-15 %]
[5-15 %]
- Financování
-
Poměr úvěrů k vkladům
115 %
100 %
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
-
Závislost na ECB (v % celkových závazků (36))
20 %
12 %
[10-20 %]
[ 10 %]
[ 10 %]
[ 10 %]
- Ostatní
-
Hrubé úvěry a zálohy vyplacené klientům (v mil EUR)
89 872
82 851
[70 000-80 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
-
Celková aktiva (v mil. EUR)
122 501
117 734
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
-
FTE (počet)
13 429
11 431
[10 000-15 000]
[8 000-13 000]
[8 000-13 000]
[8 000-13 000]
Zdroj: plán restrukturalizace banky a doplňující podání ze dne 10. ledna 2014, výroční zpráva společnosti AIB za rok 2013.
2.6.1.2 Hlavní faktory obnovení životaschopnosti banky
i) Menší banka zaměřená na domácí trh s lepším profilem financování
(59)
Prostřednictvím významného snížení vedlejších aktiv (37) usiluje banka o to, stát se v porovnání s obdobím před finanční krizí podstatně menší institucí. Banka již dosáhla významného snížení páky odprodejem řady svých podniků, snížením aktiv a převodem aktiv souvisejících s „vysoce rizikovými nemovitostmi“ na agenturu NAMA (21,3 miliardy EUR), což jí umožnilo významně snížit velikost bilanční sumy. Celková aktiva skupiny AIB se snížila z 136,7 miliardy EUR na konci roku 2011 na 117,7 miliardy EUR ke dni 31. prosince 2013 (pokles o 14 %) (38).
(60)
Tento důležitý program snižování páky/zmenšování velikosti, který banka provedla, ve spojení s rostoucími vklady klientů (oproti roku 2011) přispěl k zlepšení profilu financování banky. Podíl vkladů klientů na celkovém zdroji finančních prostředků (tj. celkové závazky (39)) se zlepšil ze 49,7 % na konci roku 2011 na 61,2 % na konci roku 2013, zatímco poměr úvěrů k vkladům klesl ze 138 % na konci roku 2011 na 100 % ke dni 31. prosince 2013.
(61)
Během období restrukturalizace předpokládá banka další zvýšení podílu vkladů klientů na celkovém zdroji finančních prostředků (tj. celkové závazky), zatímco podíl financování ECB se má v období restrukturalizace podle očekávání významně snížit, a to z 20 % v roce 2012 na [ 10 %] v roce 2017 (tj. snížení o 15-25 miliard EUR), v důsledku kombinace předpokládaného nižšího objemu úvěrů (40), splacení dluhopisů agentury NAMA (41) a vyšších vkladů ze strany bank.
(62)
Banka postupně získává přístup na velkoobchodní trh. V lednu a září 2013 vydala banka dva hypoteční dluhopisy, každý v hodnotě 500 milionů EUR. V říjnu 2013 poskytla banka sekuritizaci úvěrů čerpaných prostřednictvím kreditních karet v hodnotě 500 milionů EUR, což byla vůbec první sekuritizace tohoto druhu poskytnutá irskou bankou. V listopadu 2013 se bance podařilo umístit tříleté dluhopisy v hodnotě 500 milionů EUR, a to zcela bez zajištění. Jednalo se o první dluhovou transakci banky bez záruky od roku 2009. V březnu 2014 vydala banka sedmiletý dluhopis krytý aktivy v hodnotě 500 milionů EUR. Jedná se o nejdlouhodobější referenční veřejný dluhopis krytý aktivy, který společnost AIB vydala od roku 2007.
(63)
Pokud jde o předpokládané ukazatele likvidity, vzhledem k informacím o složení ukazatele krytí likvidity (LCR), které jsou dostupné v této fázi, což je dosud fáze konzultací na úrovni Evropské unie (42), banka předpokládá, že ukazatel krytí likvidity bude v období restrukturalizace značně překračovat minimální požadavky (viz tabulka 5).
Tabulka 5
Ukazatele likvidity banky
(%)
Ukazatele likvidity
2014
plán
2015
plán
2016
plán
2017
plán
Ukazatel krytí likvidity (LCR)
[75-150]
[75-170]
[75-170]
[75-170]
Minimální LCR podle nařízení (EU) č. 575/2013
60
70
80
Ukazatel čistého stabilního financování
[70-120]
[70-120]
[70-120]
[70-120]
Zdroj: plán restrukturalizace banky.
ii) Vyšší úroveň zisku
(64)
Banka předpokládá návrat k ziskovosti v roce 2014 s odhadovaným ziskem po zdanění ve výši [0-750] milionů EUR, který v roce 2017 dosáhne [250-1 250] milionů EUR. Návratnost vlastního kapitálu má v roce 2014 podle očekávání činit [0,5-10 %] a v roce 2017 [5-15 %]. Toho bude dosaženo následovně.
(65)
Plán restrukturalizace za prvé předpokládá řadu opatření k zvýšení čistého úrokového rozpětí, bez nákladů na režim ELG, a to z 1,22 % v roce 2012 na [1,5-2,25 %] v roce 2017. Tato opatření zahrnují nové úvěry ve výši [20-30] miliard EUR v období od roku 2014 do roku 2017 s vyššími úrokovými sazbami, další zlepšení úročení u úvěrů v historickém portfoliu (43) a další snížení nákladů na vkladové produkty do roku 2015 (viz tabulka 6). Podíl aktiv banky s nízkými výnosy (tj. tzv. tracker mortgages a dluhopisy agentury NAMA) se má v porovnání s celkovými aktivy v období restrukturalizace snížit z [20-30 %] v roce 2014 na [10-20 %] v roce 2017 v důsledku splacení dluhopisů agentury NAMA a umoření portfolia tzv. tracker mortgage, u něhož se neplánují žádné nové úvěry.
Tabulka 6
Odhadovaný vývoj průměrných výnosů banky u aktiv a závazků
(%)
Průměrné výnosy
2013
skut.
2014
plán
2015
plán
2016
plán
2017
plán
Průměrné výnosy - nové úvěry
[3-7]
[3-7]
[3-7]
[3-7]
[3-7]
Průměrné výnosy - úvěry v historickém portfoliu
[2-5]
[2-5]
[2-5]
[2-5]
[2-5]
Průměrné výnosy - úvěry celkem
2,74
[2-6]
[2-6]
[2-6]
[2-6]
Průměrné výnosy - vklady
(včetně běžných účtů)
- 1,54
[- 0,5 až - 2,5]
[- 0,5 až - 2,5]
[- 0,5 až - 2,5]
[- 0,5 až - 2,5]
Zdroj: plán restrukturalizace banky a doplňující podání ze dne 20. března 2014.
(66)
Za druhé, ukončení režimu ELG ke dni 28. března 2013 zlepší čisté úrokové rozpětí po nákladech na režim ELG, jelikož poplatky za záruky hrazené státu se sníží. Tyto poplatky činily v roce 2012 0,4 miliardy EUR a podle odhadů se mají v roce 2017 snížit na 8 milionů EUR.
(67)
Za třetí, v zájmu dosažení udržitelného provozního zisku před rezervami zamýšlí banka dále snížit své provozní náklady z částky ve výši 1,8 miliardy EUR v roce 2012 na [1,0-1,5] miliardy EUR v roce 2015 a [1,0-1,5] miliardy EUR v roce 2017. K dvěma hlavním iniciativám, na nichž je toto odhadované snížení založeno, patří program odchodu do důchodu a dobrovolného ukončení pracovního poměru a revize mezd a požitků oznámená v roce 2012. V této souvislosti banka předpokládá snížení počtu zaměstnanců do roku 2015 o [20-40] %, resp. do roku 2017 o [20-40] % v porovnání s úrovní v roce 2012, což povede k celkovému snížení počtu zaměstnanců o [2 000 až 5 000] osob.
(68)
Co se týká provozního zisku po vytvoření rezerv a před mimořádnými položkami, banka plánuje výrazné snížení znehodnocení úvěrů, a to z 2,5 miliardy EUR v roce 2012 na [0-0,5] miliardy EUR v roce 2014 a [0-0,5] miliardy EUR v roce 2017, jelikož plán předpokládá hospodářské oživení v Irsku. Společnost AIB očekává, že toto oživení povede k pomalejšímu zvyšování počtu nových nesplácených úvěrů. Plán rezerv předpokládá rovněž účinnější řízení úvěrů, což se projevuje ve zřízení Financial Solution Group a zavedení strategie pro řešení nesplácených hypoték (Mortgage Arrears Resolution Strategy (44), dále jen „MARSf“). Tyto činnosti mají zvýšit efektivnost inkasa a restrukturalizace úvěrů ze strany banky, a tím zvýšit počet splácených úvěrů.
iii) Zachování dostatečné kapitálové rezervy
(69)
Banka předpokládá zachování dostatečné kapitálové rezervy během období restrukturalizace v důsledku vyššího nerozděleného zisku a snížení rizikově vážených aktiv. Banka předpokládá zvýšení zisku, jenž nebude nerozdělen, a to prostřednictvím opatření, která byla popsána v 65. až 68. bodě odůvodnění. Rizikově vážená aktiva se mají podle očekávání od roku 2013 do roku 2016 snížit přibližně o [5-10] miliard EUR, v zásadě v důsledku pokračujícího zmenšování úvěrového portfolia (včetně odpisů, restrukturalizace znehodnocených úvěrů a umoření úvěrů), nového zacházení s odloženými daňovými pohledávkami (45) a plánovaného zavedení a) přístupu založeného na interním ratingu s ohledem na úvěrové portfolio společnosti EBS (dále jen „přístup IRB“) a b) aktualizovaných modelů IRB u úvěrového portfolia společnosti AIB ze strany banky.
(70)
Irské orgány rovněž sdělily, že irská centrální banka brzy sníží požadavek na minimální regulatorní kapitál (46) z 10,5 % na […] %, což má dopad v podobě zvýšení kapitálové rezervy banky v roce 2014 o [0-5] miliardy, nedojde-li ke změně všech ostatních předpokladů. Cíl ve výši 10,5 %, který irská centrální banka stanovila v listopadu 2010 v rámci PCAR, již proto nebude relevantní.
(71)
V případě minimálního regulativního požadavku na kmenový kapitál tier 1 ve výši 8 % během celého období se předpokládá, že kapitálová rezerva banky bude v roce 2014 činit [0-5] miliard EUR a v roce 2017 přibližně [5-10] miliard EUR. V případě minimálního kapitálu ve výši 5,5 % (47) by kapitálová rezerva v roce 2014 činila [5-10] miliardy EUR.
(72)
Banka má mimoto nástroje podmíněného kapitálu (48) v hodnotě 1,6 miliardy EUR, které by bylo možno v případě potřeby přeměnit na kmenové akcie. S přihlédnutím k těmto nástrojům by kapitálová rezerva v roce 2014 činila [5-10] miliard EUR v případě požadavku na minimální regulatorní kapitál ve výši 8 % a [5-10] miliard EUR v případě minimální hodnoty kapitálu ve výši 5,5 %.
(73)
Údaje týkající se kmenového kapitálu tier 1, které byly uvedeny v 71. a 72. bodě odůvodnění, zahrnují náležitý postupný odpočet odložených daňových pohledávek (49). Uznané odložené daňové pohledávky banky vyplývající z nevyužitých daňových ztrát ke dni 31. prosince 2013 činily 3,9 miliardy EUR.
2.6.2 Alternativní scénář
(74)
Dne 11. února 2014 předložila banka Komisi alternativní scénář, který je v porovnání se základním scénářem založen na obezřetnějších předpokladech. Obezřetnější předpoklady se týkaly vývoje rizikově vážených aktiv, výsledků posouzení rozvahy (50), objemu nových úvěrů, jiné kombinace financování, vyšších nákladů na financování a vyšších nákladů na rezervy, jak je shrnuto v tabulce 7. Co se týká makroekonomických předpokladů, z nichž alternativní scénář vychází, ty jsou stejné jako v případě základního scénáře, jak bylo popsáno v 55. a 56. bodě odůvodnění.
Tabulka 7
Alternativní scénář: hlavní změny předpokladů v porovnání se základním scénářem
Proměnná
Alternativní scénář (změna oproti základnímu scénáři)
Rizikově vážená aktiva
Jsou zahrnuty výsledky posouzení rozvahy a z důvodu obezřetnosti se nepřihlíží k dopadu plánovaného zavedení nových i aktualizovaných modelů IRB, které musí schválit irská centrální banka (51). V důsledku těchto dvou změn vzrostla rizikově vážená aktiva v porovnání se základním scénářem v roce 2014 o [3-8] miliard EUR, v roce 2015 o [3-8] miliard EUR, v roce 2016 o [3-8] miliard EUR a v roce 2017 o [3-8] miliard EUR.
Rezervy na znehodnocení úvěrů
Jsou plně zahrnuty výsledky posouzení rozvahy. Při posouzení rozvahy byla zjištěna potřeba dalších rezerv ve výši 1,1 miliardy EUR, přičemž v základním scénáři se brala v úvahu pouze částka ve výši […] miliard EUR. To znamená, že rezervy jsou v roce 2013 podle alternativního scénáře o […] miliard EUR vyšší než v základním scénáři, a je zohledněno lineárnější snižování na úroveň v období před krizí. To v porovnání se základním scénářem znamenalo dodatečné náklady na rezervy ve výši [500-1 000] milionů EUR v roce 2014, [500-1 000] milionů EUR v roce 2015, [0-500] milionů EUR v roce 2016 a [0-500] milionů EUR v roce 2017.
Nové úvěry
Bere se v úvahu, že nové úvěry u komerčního portfolia, korporátního portfolia a portfolia malých a středních podniků jsou v každém roce, jehož se výhled týká, omezeny na odhadovaný růst HDP. To znamená, že kumulovaná nová produkce v období restrukturalizace činí o [2-4] miliardy EUR méně než podle základního scénáře. (Předpoklady týkající se nových úvěrů mají dopad na rizikově vážená aktiva, a to v roce 2014 ve výši [0-3] miliardy EUR, v roce 2015 ve výši [0-3] miliardy EUR, v roce 2016 ve výši [0-3] miliardy EUR a v roce 2017 ve výši [0-3] miliardy EUR).
Kombinace financování
V porovnání se základním scénářem je zahrnut vyšší podíl (o 2 % až 3 %) dlouhodobého financování do roku 2016.
Náklady na financování
Má se za to, že vývoj nákladů na vklady u retailových termínovaných účtů, vkladů malých a středních podniků a korporátních vkladů v porovnání se základním scénářem přesněji kopíruje vývoj předpokládané základní úrokové sazby ECB.
Zdroj: plán restrukturalizace banky a doplňující podání ze dne 11. února a 27. března 2014.
(75)
Podle těchto obezřetnějších předpokladů bude banka zisková teprve v roce 2016 s přepokládaným ziskem po zdanění ve výši [0-750] milionů EUR, který v roce 2017 dosáhne [250-1 250] milionů EUR. Návratnost vlastního kapitálu se v roce 2016 očekává ve výši [0,5-10] % a v roce 2017 ve výši [5-15] %.
(76)
Kapitálová rezerva banky má v případě požadavku na minimální regulatorní kapitál ve výši 8 % podle odhadů v roce 2014 činit přibližně [2-6] miliard EUR a v roce 2017 pak [2-6] miliard EUR. S přihlédnutím k nástrojům podmíněného kapitálu by kapitálová rezerva v roce 2014 v případě požadavků na kapitál ve výši 8 % činila [3-8] miliard EUR (a v případě minimální hodnoty kapitálu ve výši 5,5 % pak [3-8] miliard EUR).
Tabulka 8
Finanční výhledy banky podle alternativního scénáře
Klíčové finanční ukazatele
2014
plán
2015
plán
2016
plán
2017
plán
- Kapitál a rizikově vážená aktiva
-
Poměr kmenového kapitálu tier 1 (v %)
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
-
Kapitálová rezerva (v mil. EUR) v případě kmenového kapitálu tier 1 ve výši 8 %
[2 000-6 000]
[2 000-6 000]
[2 000-6 000]
[2 000-6 000]
-
Kapitálová rezerva (v mil. EUR) v případě kmenového kapitálu tier 1 ve výši 8 % včetně přeměny nástrojů podmíněného kapitálu
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
-
Rizikově vážená aktiva (v mil. EUR)
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[50 000-60 000]
- Ziskovost
-
Čisté úrokové rozpětí - bez nákladů na režim ELG (v %)
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
-
Poměr nákladů a výnosů
[60-70 %]
[60-70 %]
[50-60 %]
[45-55 %]
-
Zisk po zdanění (v mil. EUR)
[0 až -750]
[0 až -750]
[0-750]
[250-1 250]
-
Návratnost vlastního kapitálu
[Nepoužitelné]
[Nepoužitelné]
[0,5-10 %]
[5-15 %]
- Financování
-
Poměr úvěrů k vkladům
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
- Ostatní
-
Hrubé úvěry a zálohy vyplacené klientům (v mil. EUR)
[70 000-80 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
-
Celková aktiva (v mil. EUR)
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
Zdroj: plán restrukturalizace banky a doplňující podání ze dne 11. února a 27. března 2014.
2.6.3 Nepříznivý scénář
(77)
V nepříznivém scénáři, který banka předložila, se očekává, že HDP v Irsku poroste v roce 2014 o 1 %, v roce 2015 o 1,5 %, v roce 2016 o 2,2 % a v roce 2017 o 2,2 %. K růstu zaměstnanosti dojde až v roce 2015, kdy má podle očekávání zaměstnanost vzrůst o 0,5 %, v roce 2016 o 1 % a v roce 2017 pak o 1 %. Ceny nemovitostí mají v roce 2014 podle odhadů vzrůst o 1,2 %, v roce 2015 o 1,7 %, v roce 2016 o 1,9 % a v roce 2017 o 1,9 %. HDP ve Spojeném království se má v roce 2014 zvýšit o 0,8 %, v roce 2015 o 1 %, v roce 2016 o 1,5 % a v roce 2017 o 1,5 %.
(78)
Nepříznivý scénář vychází v porovnání se základním a alternativním scénářem z horších makroekonomických předpokladů. Alternativní scénář však oproti nepříznivému scénáři vede k nižší ziskovosti a nižší kapitálové rezervě, jelikož předpoklady, na nichž jsou založeny finanční výhledy banky, pokud jde o vývoj jejího podnikání, jsou v alternativním scénáři horší než v nepříznivém scénáři.
(79)
Provozní výnosy banky se v případě nepříznivého scénáře mají podle odhadů zvýšit z [1-3] miliard EUR v roce 2014 na [1-3] miliardy EUR v roce 2017. Provozní zisk před rezervami má podle předpokladů vzrůst z [0-1] miliardy EUR v roce 2014 na [0,75-1,75] miliardy EUR v roce 2017. Podle nepříznivého scénáře má být banka opět zisková v roce [2014-2016] se ziskem před zdaněním ve výši [0-750] milionů EUR.
(80)
Poměr nákladů a výnosů se má podle odhadů zlepšit z [60-70] % v roce 2014 na [45-55] % v roce 2017.
(81)
Podle nepříznivého scénáře mají poměry kmenového kapitálu tier 1 banky v roce 2014 činit [10-20] %, v roce 2015 [10-20] %, v roce 2016 [10-20] % a v roce 2017 [10-20] %. To by v případě požadavku na minimální regulatorní kapitál ve výši 8 % znamenalo kapitálovou rezervu v roce 2014 ve výši [3-8] miliard EUR, v roce 2015 ve výši [3-8] miliard EUR, v roce 2016 ve výši [3-8] miliard EUR a v roce 2017 ve výši [3-8] miliard EUR.
2.7 HARMONOGRAM SPLÁCENÍ
(82)
Do konce období restrukturalizace začne banka splácet státní podporu prostřednictvím výplaty dividend či jiným způsobem, pokud ke dni 31. prosince 2016 dosáhne přebytku kapitálu nad požadavkem na minimální regulatorní kmenový kapitál tier 1 ve výši nejméně 1-4 % (na základě plně zavedeného rámce Basel III), jak stanovila irská centrální banka. Vracená částka se bude rovnat přebytku oproti minimálnímu regulatornímu kmenovému kapitálu tier 1 plus 1-4 %.
(83)
S cílem usnadnit toto splácení nepodnikne banka žádné kroky, které by vedly k odlivu kapitálu, do […], ledaže […].
(84)
Banka si ponechá možnost přeměnit zcela nebo částečně preferenční akcie NPRFC za nominální hodnotu do dne 13. května 2014 a poté za 125 % ceny úpisu před ukončením (nebo částečným ukončením) účasti státu nebo v rámci ukončení, což nastane v případě zapojení soukromého sektoru.
(85)
Banka může v zásadě kdykoli splatit nástroje podmíněného kapitálu. Irsko však přijalo závazek, že banka tyto nástroje nesplatí, dokud nebudou zveřejněny výsledky přezkumu kvality aktiv/zátěžových testů (52) provedených ECB a Evropským orgánem pro bankovnictví (EBA), s výhradou povolení regulačních orgánů.
2.8 ZÁVAZKY NAVRŽENÉ IRSKEM
(86)
Irské orgány předložily řadu závazků, které bude banka během období restrukturalizace dodržovat. Tyto závazky se týkají těchto záležitostí:
-
restrukturalizace hypotečního portfolia a portfolia úvěrů pro malé a střední podniky
-
dosažení kvantitativních cílů restrukturalizace, pokud jde o restrukturalizaci/navržení vhodných řešení,
-
optimální možnost restrukturalizace bude vycházet z dosažení co nejvyšší čisté současné hodnoty,
-
nové úvěry pro […] jsou omezeny na […] v […] a […]. Nové úvěry mohou tyto limity překročit, pokud úhrnný konečný hrubý objem úvěrů nepřesáhne […] na konci […], resp. […] na konci […],
-
vracení státní podpory (prostřednictvím výplaty dividend, pokud kapitálový poměr banky přesáhne požadavek na minimální regulatorní kapitál plus 1-4 %, a to od roku 2016),
-
podmíněné dluhopisy (nástroje podmíněného kapitálu v hodnotě 1,6 miliardy EUR) nebudou splaceny před zveřejněním výsledků přezkumu kvality aktiv/zátěžových testů,
-
snížení nákladů o [200-600] milionů EUR do roku 2015 v porovnání s rokem 2012 a poměr nákladů a výnosů ve výši [45-65] % nebo [50-70] %, bude-li růst HDP nižší než 2 %,
-
omezení expozice irským státním dluhopisům na [10-20] miliard EUR,
-
závazky týkající se chování, které souvisejí s omezením akvizic, marketingu, reklamy a sponzorování v Irsku, zákazem výplaty dividend a zákazem výplaty kuponů u stávajících nástrojů,
-
opatření k zvýšení konkurenceschopnosti na irském bankovním trhu („opatření k otevírání trhu“) zahrnující balíček týkající se služeb a balíček týkající se mobility klientů),
-
jmenování kontrolního správce, který bude dohlížet na dodržování těchto závazků.
(87)
Irsko se zavázalo, že zajistí, aby byl plán restrukturalizace předložený dne 28. září 2012 v doplněném znění plně proveden, včetně závazků, které jsou podrobně uvedeny v příloze.
3. ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ TÝKAJÍCÍHO SE SPOLEČNOSTI EBS
(88)
Dne 31. května 2010 předložily irské orgány plán restrukturalizace společnosti EBS. Komise zahájila hloubkové šetření, jelikož měla pochybnosti o slučitelnosti plánu restrukturalizace s vnitřním trhem. Komise vyslovila zejména pochybnosti ohledně toho, zda:
i)
je plán restrukturalizace schopen obnovit dlouhodobou životaschopnost společnosti EBS,
ii)
byla podpora omezena na nezbytné minimum,
iii)
existují dostatečná opatření k omezení narušení hospodářské soutěže.
(89)
Komise podotkla, že finanční výhledy v plánu restrukturalizace nejsou konzistentní a že chybí dostatečné informace o makroekonomických předpokladech v rámci nepříznivého scénáře. Komise měla mimoto pochybnosti o předpokladech, z nichž vycházely výpočty společnosti EBS, pokud jde o vývoj poskytování hypotečních úvěrů v Irsku ve střednědobém horizontu. Komise si vyžádala rovněž dodatečné vysvětlenípředpokladů společnosti EBS, pokud jde o trh korporátních vkladů. Komise zastávala názor, že v plánu restrukturalizace společnosti EBS je podhodnocena míra znehodnocení hypotečních úvěrů ve stanoveném období a že v něm chybí důkladná analýza znehodnocení portfolia komerčních úvěrů, které jsou předmětem likvidace. Komise vyslovila rovněž pochybnosti ohledně výpočtu poměru nákladů a výnosů společnosti EBS a jejích nákladů na financování z jiných zdrojů než klientských vkladů ve střednědobém horizontu.
(90)
Pokud jde o omezení podpory na minimum, Komise podotkla, že nemá dostatečné informace k tomu, aby mohla vyvodit závěr, zda je tento požadavek splněn, vzhledem k rozporu mezi cílem rekapitalizace a výhledy v plánu restrukturalizace, podle nichž by společnost EBS zdaleka překročila požadavek na minimální regulatorní kapitál.
(91)
Komise vyslovila rovněž pochybnosti ohledně toho, zda jsou opatření k omezení narušení hospodářské soutěže, která byla uvedena v plánu, dostatečná. Komise konkrétně kritizovala skutečnost, že navrhované snížení bilanční sumy je mnohem menší, než by Komise běžně očekávala u banky, která obdržela tak vysokou částku podpory, a to jak v absolutním vyjádření, tak i z hlediska rizikově vážených aktiv.
(92)
Komise obdržela připomínky od společnosti EBS, která na podporu plánu restrukturalizace poskytla další údaje. Připomínky mimoto předložily další dvě zúčastněné strany, které velkou měrou potvrdily pochybnosti Komise ohledně přiměřenosti navrhovaných opatření k omezení narušení hospodářské soutěže a sdílení nákladů. Irsko nepředložilo žádné připomínky.
(93)
V červenci 2011 se společnost EBS spojila se společností AIB a stala se plně integrovanou dceřinou společností banky. V důsledku toho přestala společnost EBS existovat jako samostatný subjekt. Rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se společnosti EBS jako samostatného subjektu se proto stalo bezpředmětným a Komise se rozhodla v řízení nepokračovat. Jelikož připomínky, které předložila společnost EBS a dvě zúčastněné strany, souvisejí s opatřeními k omezení narušení hospodářské soutěže a sdílením nákladů v rámci plánu restrukturalizace, který byl předložen pro společnost EBS a který nebude proveden, nejsou tyto připomínky relevantní, pokud jde o plán restrukturalizace banky (subjektu vzniklého spojením AIB a EBS), Komise proto nemá důvod k tomu, aby je v tomto rozhodnutí posoudila. V oddíle 5.2 tohoto rozhodnutí Komise místo toho posoudí slučitelnost opatření podpory, která byla původně provedena ve prospěch společnosti EBS, spolu s opatřeními, která byla původně provedena ve prospěch společnosti AIB, a opatřeními ve prospěch banky, a to na základě plánu restrukturalizace, který byl předložen pro banku, včetně životaschopnosti banky, omezení podpory na nezbytné minimum a přiměřenosti opatření k omezení narušení hospodářské soutěže.
4. STANOVISKO IRSKÝCH ORGÁNŮ
(94)
Irsko souhlasí s tím, že opatření představují státní podporu, a zastává názor, že opatření jsou slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, jelikož jsou nezbytná k nápravě vážné poruchy v irském hospodářství.
(95)
Jak je popsáno v oddíle 2.7 tohoto rozhodnutí, Irsko předložilo řadu závazků, které jsou podrobně uvedeny v příloze.
5. POSOUZENÍ
5.1 EXISTENCE STÁTNÍ PODPORY
(96)
Komise musí za prvé posoudit, zda opatření provedená ve prospěch příjemců představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Podle tohoto ustanovení představují státní podporu podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy.
(97)
Aby se opatření považovalo za státní podporu, musí být splněny tyto podmínky: i) opatření musí být financováno ze státních prostředků; ii) musí poskytovat příjemci výhodu; iii) tato výhoda musí být selektivní a iv) opatření narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod mezi členskými státy. Jelikož jsou tyto podmínky kumulativní, musí být splněny všechny, aby se opatření pokládalo za státní podporu.
(98)
Komise již v předchozích rozhodnutích (53) zjistila, že podmínky stanovené v čl. 107 odst. 1 Smlouvy jsou u všech opatření podpory na restrukturalizaci, která jsou uvedena v tabulce 3, splněny, a že tato opatření proto představují státní podporu ve smyslu zmíněného ustanovení. Komise zastává tento názor i nadále a podotýká, že celková výše podpory na rekapitalizaci a opatření na záchranu aktiv byla vypočtena na 22,475 miliardy EUR. Tato částka zahrnuje rekapitalizaci společností AIB a EBS a subjektu vzniklého spojením ve výši 20,775 miliardy EUR a opatření na záchranu znehodnocených aktiv ve prospěch společností AIB a EBS ve výši 1,7 miliardy EUR (odhadovaná částka). Komise mimoto vzala v úvahu záruky ve prospěch společností AIB a EBS (54).
(99)
Komise má za to, že splacení preferenčních akcií z roku 2009 (před navýšením nebo posléze) a následné opětovné vložení stejné částky ve formě kmenových akcií nepředstavuje novou podporu. Komise již toto opatření schválila v rozhodnutích ve věcech N 241/09 a SA.32891 (N 553/10).
5.2 SLUČITELNOST
5.2.1 Použití čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy
(100)
V čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy je stanoveno, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být považovány podpory, které mají „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“.
(101)
Navzdory pomalému hospodářskému oživení zaznamenanému od roku 2013 se Komise domnívá, že vzhledem k přetrvávajícímu napětí na finančních trzích jsou i nadále splněny požadavky pro to, aby bylo možno státní podporu schválit podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy. V červenci 2013 Komise tento názor potvrdila přijetím sdělení o použití pravidel pro poskytování státní podpory ve prospěch bank v souvislosti s finanční krizí od 1. srpna 2013 (55).
(102)
Irská centrální banka již dříve potvrdila, že banka má pro finanční trh v Irsku systémový význam (56). Bez provedených opatření podpory na restrukturalizaci by orgán dohledu mohl banku (nebo společnosti AIB a EBS před spojením) zavřít kvůli porušení požadavků na minimální regulatorní kapitál.
5.2.2 Posouzení slučitelnosti
(103)
Veškerá opatření, která byla určena jako státní podpora, byla provedena v rámci restrukturalizace banky (subjektu vzniklého spojením). Ve sdělení o restrukturalizaci jsou stanovena pravidla vztahující se na poskytování podpory na restrukturalizaci finančním institucím v současné krizi. Podle sdělení o restrukturalizaci musí restrukturalizace finanční instituce v současné finanční krizi i) vést k obnovení životaschopnosti banky, ii) zahrnovat dostatečný vlastní příspěvek příjemce (sdílení nákladů) a zajistit, aby byla podpora omezena na nezbytné minimum, a iii) obsahovat dostatečná opatření k omezení narušení hospodářské soutěže, aby byla slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy.
(104)
Pokud jde o posouzení slučitelnosti, Komise vycházela z alternativního scénáře, který banka navrhla a který je založen na obezřetnějších předpokladech než základní scénář.
Obnovení dlouhodobé životaschopnosti
(105)
Jak Komise uvedla ve sdělení o restrukturalizaci, členský stát musí předložit komplexní plán restrukturalizace, který prokazuje, jak bude bez státní podpory obnovena dlouhodobá životaschopnost subjektu, a to v přiměřené lhůtě, nejdéle však do pěti let. Podle bodu 13 sdělení o restrukturalizaci je dlouhodobé životaschopnosti dosaženo tehdy, je-li banka schopna soutěžit na kapitálovém trhu na základě svých vlastních schopností a v souladu s požadavky vyplývajícími z příslušných právních předpisů. Banka musí být schopna pokrýt veškerésvé náklady a vykazovat přiměřenou návratnost vlastního kapitálu s přihlédnutím k rizikovému profilu banky. V bodě 14 sdělení o restrukturalizaci je stanoveno, že dlouhodobá životaschopnost vyžaduje, aby byla každá obdržená státní podpora buď splacena, nebo aby za ni bylo poskytnuto protiplnění podle normálních tržních podmínek, čímž se zajistí, aby jakákoliv forma dodatečné státní podpory byla ukončena.
(106)
Irské orgány předložily plán restrukturalizace, který stanoví strategii banky, jež má zajistit obnovení životaschopnosti bez další státní podpory, a to v důsledku i) přeorientování banky na menší instituci zaměřující se na Irsko s lepším profilem financování; ii) vyšších úrovní zisku zvýšením čistého úrokového rozpětí, provedením opatření k snížení nákladů a postupným snižováním znehodnocení a iii) zachování dostatečné kapitálové rezervy.
i) Menší instituce zaměřující se na Irsko s lepším profilem financování
(107)
Banka již provedla rozsáhlá restrukturalizační opatření, která vedla k podstatně nižší bilanční sumě v porovnání s úrovněmi v období před krizí, jež byly výsledkem nekontrolovaného růstu (118 miliard EUR v roce 2013 ve srovnání s částkou ve výši 136,7 miliardy EUR v roce 2011 (57)). Tohoto snížení bylo dosaženo zejména prodejem zahraničních podniků, převodem aktiv spojených s „vysoce rizikovými nemovitostmi“ na agenturu NAMA a jinými opatřeními k snížení aktiv (58). V důsledku toho se současná expozice banky odvětví nemovitostí a stavebnictví snížila a podle očekávání se má až do konce období restrukturalizace v relativním vyjádření dále snižovat. Komise se domnívá, že nová strategie je obezřetná a vhodná v prostředí po skončení krize. Banka přijala závazek, že omezí poskytování úvěrů […] s cílem podpořit obezřetnější obchodní strategii.
(108)
Banka usiluje rovněž o návrat ke konzervativnějšímu tradičnímu bankovnímu modelu, kdy své úvěrové portfolio bude v zásadě financovat klientskými vklady s odhadovaným poměrem úvěrů k vkladům na konci období restrukturalizace podle alternativního scénáře nižším než [95-120] %. Tento cíl je výsledkem ambiciózního a dobře dosažitelného plánu snižování páky a relativně obezřetných předpokladů, pokud jde o vývoj objemu vkladů. Komise hodnotí kladně skutečnost, že podle alternativního scénáře banka předpokládá, že nebude příliš závislá na financování z jiných zdrojů než klientských vkladů a na zdrojích institucionálního financování, jako je financování ECB.
ii) Vyšší úrovně zisku
(109)
Co se týká návratu k ziskovosti, plán stanoví vhodnou kombinaci plánovaných opatření. Nové úvěry budou poskytovány s vyššími úrokovými sazbami. Úročení úvěrů (v historickém portfoliu) a vkladů se pokud možno zvýší. Tato opatření společně s ukončením poplatků za záruky v rámci režimu ELG bance umožní postupně zvyšovat čisté úrokové rozpětí.
(110)
Plánovaná opatření banky, zejména program ukončení pracovního poměru zaměstnanců (59) a revize mezd a požitků, jež mají snížit její provozní náklady (do roku 2015 o [200-600] milionů EUR v porovnání s úrovněmi v roce 2012), bance umožní dosáhnout udržitelnějších provozních nákladů na základě výhledů/schopnosti banky, pokud jde o vytváření příjmů. Tato opatření spolu s plánovaným zvýšením výnosů bance pomohou významně zlepšit její poměr nákladů a výnosů (který se v roce 2017 předpokládá ve výši [45-55] % ve srovnání se 123 % v roce 2012). V tomto ohledu vítá Komise závazek Irska týkající se snížení provozních nákladů banky o [200-600] milionů EUR do roku 2015 ve srovnání s rokem 2012 a závazek, že poměr nákladů a výnosů nepřesáhne [45-65] % (nebude-li růst HDP nižší než 2 %, přičemž v tomto případě poměr nákladů a výnosů nepřesáhne [50-70] %).
(111)
Podle alternativního scénáře předpokládá banka v období restrukturalizace postupné snižování znehodnocení. Tato klesající tendence se považuje za přijatelnou vzhledem k tomu, že i) očekávané hospodářské oživení v Irsku by mělo zpomalit tempo zvyšování počtu nových nesplácených úvěrů, ii) odhadovaný růst cen nemovitostí by měl omezit výši ztrát z hypotečních úvěrů a iii) posílené činnosti banky v oblasti řízení úvěrů (60) by měly urychlit/zlepšit inkaso úvěrů a jejich restrukturalizaci. V této souvislosti Komise vítá závazek Irska týkající se kvalitativních a kvantitativních cílů restrukturalizace, které banka stanovila s ohledem na portfolio úvěrů pro malé a střední podniky a portfolio hypotečních úvěrů.
(112)
Podle alternativního scénáře bude banka zisková až v roce 2016. Bez ohledu na dopad znehodnocení je ziskovost banky strukturálně slabá kvůli velkému portfoliu aktiv s nízkými výnosy z dřívější doby (tzv. tracker mortgages a dluhopisy agentury NAMA). Návratnost vlastního kapitálu bude proto až do konce období restrukturalizace nízká a v roce 2017 dosáhne pouze [5-15] %. Komise se však domnívá, že se banka nachází na správné cestě k dosažení konkurenceschopnějších úrovní návratnosti vlastního kapitálu/zisku v budoucnu, jelikož nové úvěry budou poskytovány s vyšším rozpětím a úvěry (v historickém portfoliu) se změněným úročením postupně vyrovnají nízkou ziskovost v důsledku aktiv s nízkými výnosy, která pocházejí z dřívější doby. Očekává se proto, že se ziskovost bude postupně zvyšovat.
iii) Dostatečná kapitálová rezerva
(113)
Komise hodnotí kladně, že banka je náležitě kapitalizovanou institucí, která má až do konce období restrukturalizace uspokojivou kapitálovou rezervu. Podle alternativního scénáře bude mít banka v roce 2017 v případě požadavku na minimální regulatorní kapitál ve výši 8 % kapitálovou rezervu ve výši [2-6] miliard EUR (a v případě minimální hodnoty kapitálu ve výši 5,5 % pak [3-8] miliard EUR), což bance umožní absorbovat další ztráty, pokud bude hospodářské oživení v Irsku menší, než se předpokládalo. Banka má mimoto k dispozici nástroje podmíněného kapitálu v hodnotě 1,6 miliardy EUR, které mohou v případě potřeby posílit její vlastní kapitál. Irsko v této souvislosti přijalo závazek, že banka tyto nástroje nesplatí před zveřejněním výsledků přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu.
(114)
Komise bere na vědomí, že banka zamýšlí splatit preferenční akcie z roku 2009 (61) před skončením období restrukturalizace. Do dne 13. května 2014 se splacení uskuteční za nominální hodnotu, po tomto dni se použije navýšení o 25 %. Předpokládá se, že hodnota preferenčních akcií bude splacena státu, který neprodleně do banky znovu investuje stejnou částku ve formě vlastního kapitálu (kmenových akcií). Výše bilanční sumy banky se proto nezmění. Zlepší se však struktura kapitálu banky s ohledem na nová pravidla Basel III (62). Podíl státu v bance se v důsledku této transakce oproti stávající úrovni ve výši 99,8 % poněkud zvýší.
iv) Závěr
(115)
Iniciativy, které již společnost AIB přijala (tj. snižování páky, snížení nákladů, lepší profil financování), ve spojení s plánovanými iniciativami v období restrukturalizace za účelem návratu k ziskovosti (tj. nové úvěry s vyšším úročením/změna úročení u úvěrů v historickém portfoliu a u vkladů, další snižování nákladů na zaměstnance a posílené činnosti v oblasti řízení úvěrů (63)) jsou vzhledem k povaze finančních potíží banky (64) přiměřené.
(116)
Plán restrukturalizace přesvědčivě stanoví vhodnou strategii pro obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky. Kombinace výše popsaných opatření se jeví jako vhodná, pokud jde o zajištění budoucí životaschopnosti banky bez další státní podpory.
(117)
Návrat banky k ziskovosti se však vzhledem k aktivům banky s nízkými výnosy, která pocházejí z dřívějšího období, může protáhnout do konce období restrukturalizace. Návratnost vlastního kapitálu banky je proto i na konci období restrukturalizace podle alternativního scénáře na poměrně nízké úrovni, vykazuje však mírně vzestupnou tendenci.
(118)
S přihlédnutím k výše uvedeným skutečnostem vyvozuje Komise celkový závěr, že plán restrukturalizace banky přesvědčivě vytyčuje cestu k obnovení dlouhodobé životaschopnosti.
Omezení podpory na minimum: vlastní příspěvek a sdílení nákladů
(119)
V oddíle 3 sdělení o restrukturalizaci je stanoveno, že k omezení podpory na minimum a k omezení narušení hospodářské soutěže a morálního hazardu je nezbytný přiměřený vlastní příspěvek příjemce. Za tímto účelem je ve sdělení uvedeno, že i) by výše podpory měla být omezena a ii) je nezbytný podstatný vlastní příspěvek.
(120)
Ve sdělení o restrukturalizaci je dále stanoveno, že aby se výše podpory omezila na minimum, měla by banka použít k financování restrukturalizace nejprve své vlastní zdroje. Náklady spojené s restrukturalizací by neměl nést pouze stát, ale i ti, kteří do banky investovali. Tohoto cíle je dosaženo zejména převzetím ztrát dostupným kapitálem.
(121)
Od bývalých vlastníků společnosti AIB bylo dosaženo téměř úplného sdílení nákladů. Akcionáři byli vytěsněni a stát v současnosti vlastní v bance 99,8 % podíl. Komise se proto domnívá, že rozsah sdílení nákladů ze strany bývalých vlastníků je značný a přiměřený.
(122)
Co se týká držitelů podřízených dluhopisů, v období od roku 2009 do roku 2011 byla provedena řada opatření v oblasti řízení závazků/zpětných odkupů dluhopisů, což přispělo ke kmenovému kapitálu tier 1 částkou ve výši 5,4 miliardy EUR (zpětný odkup nástrojů zahrnovaných do kmenového kapitálu tier 1 a kapitálu tier 2). V současnosti zůstává v bance pouze nepatrné množství podřízených dluhopisů (tj. k 31. prosinci 2012 v hodnotě přibližně 34 milionů EUR) […]. Podřízení věřitelé proto přiměřeně přispěli k uhrazení restrukturalizačních nákladů.
(123)
Banka mimoto významně přispěla k uhrazení restrukturalizačních nákladů prodejem dceřiných společností a účastí (65). Tímto přispěla ke kmenovému kapitálu tier 1 částkou ve výši 3,3 miliardy EUR s cílem omezit podporu na nezbytné minimum.
(124)
Banka hradí u nástrojů podmíněného kapitálu pevnou odměnu ve výši 10 % a u preferenčních akcií ve výši 8 % (v hotovosti, nebo vydáním nových kmenových akcií). Na preferenční akcie banky se mimoto vztahuje navýšení o 25 %, pokud je banka neodkoupí do dne 13. května 2014. Komise pokládala toto protiplnění za přiměřené (ačkoli nízké) vzhledem k obtížné situaci společnosti AIB/banky (66).
(125)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem vyvozuje Komise závěr, že plán restrukturalizace banky předpokládá náležitý vlastní příspěvek a sdílení nákladů.
Opatření k omezení narušení hospodářské soutěže
(126)
V oddíle 4 sdělení o restrukturalizaci se vyžaduje, aby plán restrukturalizace obsahoval opatření k omezení narušení hospodářské soutěže. Tato opatření by se měla zabývat narušením na trzích, na kterých příjemce působí po restrukturalizaci. V daném případě je třeba zajistit, aby mohli potenciální noví účastníci snadno vstoupit na koncentrovaný irský bankovní trh v zájmu zvýšení hospodářské soutěže.
(127)
Banka se zavazuje, že v období od července 2014 do června 2017 bude provádět určitá opatření v oblasti hospodářské soutěže, konkrétně poskytovat příslušným konkurentům (67) balíček týkající se služeb a balíček týkající se mobility klientů.
(128)
Balíček týkající se služeb má snížit náklady na vstup nebo náklady na rozšíření činnosti konkurenta. Příjemce balíčku týkajícího se služeb obdrží od banky podporu s ohledem na řadu podpůrných funkcí (jako je zúčtování, zpracování transakcí na základě papírových dokladů), a to za přírůstkové náklady (náklady přímo vzniklé při poskytování této služby), a může se rozhodnout, že do vlastní infrastruktury bude investovat až v pozdější fázi, kdy je zákaznická základna dostatečně velká na to, aby absorbovala fixní náklady. Tento příjemce bude mít rovněž přístup k síti bankomatů banky za přírůstkové náklady a může svým zákazníkům neprodleně nabízet celostátní pokrytí.
(129)
Balíček týkající se mobility klientů sníží náklady příjemců na získávání zákazníků. Příjemci budou prostřednictvím banky kontaktovat klienty banky a představí jim alternativní produkty, pokud jde o běžné účty, kreditní karty pro individuální zákazníky, podnikatelské běžné účty, kreditní karty pro podniky, hypotéky a úvěry pro malé a střední podniky a společnosti. Ačkoli je obtížné předvídat, kolik zákazníků banky se rozhodne přejít se svými bankovními produkty k příjemcům opatření, tento přístup k oslovení zákazníků je cílenější a méně nákladný než obecná reklamní opatření.
(130)
Výše popsaná opatření poskytují rámec, který má nové účastníky podnítit ke vstupu na irský bankovní trh, a omezí tudíž narušení hospodářské soutěže způsobené podporou, která byla bance poskytnuta.
(131)
Komise mimoto hodnotí kladně závazky, které Irsko přijalo a které se týkají určitých omezení podnikání v období restrukturalizace, zejména omezení poskytování úvěrů na […] v […] a […]. Zákaz akvizic zajistí, aby státní podpora nebyla použita k převzetí konkurentů, nýbrž aby sloužila k zamýšlenému účelu, a to k financování procesu restrukturalizace. Banka bude mimoto dodržovat závazky týkající se chování, které souvisejí se zákazem reklamy a sponzorování (68).
Provádění a monitorování
(132)
V oddíle 5 sdělení o restrukturalizaci se vyžaduje, aby byly Komisi předkládány pravidelné podrobné zprávy, aby mohla ověřit, že je plán restrukturalizace řádně prováděn.
(133)
Bude jmenován kontrolní správce, který bude Komisi předkládat pravidelné zprávy o provádění plánu restrukturalizace ze strany banky a o dodržování přijatých závazků.
(134)
S přihlédnutím k závazkům, rozsáhlým restrukturalizačním opatřením, která již banka provedla, a přiměřenosti vlastního příspěvku a sdílení nákladů, jak bylo uvedeno výše, se Komise domnívá, že existují dostatečné záruky, pokud jde o omezení možného narušení hospodářské soutěže, a to navzdory vysoké částce podpory, která byla společnostem AIB a EBS poskytnuta před spojením a posléze.
5.3 ZÁVĚR OHLEDNĚ EXISTENCE PODPORY A SLUČITELNOSTI
(135)
Opatření uvedená v písmenech a) až o) v tabulce 3 se považují za podporu na restrukturalizaci ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Vzhledem k závazkům, které Irsko přijalo, vyvozuje Komise závěr, že plán restrukturalizace banky je v souladu se sdělením o restrukturalizaci, že podpora na restrukturalizaci je omezena na nezbytné minimum a že bylo dostatečně vyřešeno narušení hospodářské soutěže. Podpora na restrukturalizaci je tudíž slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy. Komise proto
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Níže uvedená opatření představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy:
-
Opatření provedená ve prospěch společnosti AIB
a)
záruky v rámci režimu CIFS až do výše 133 miliard EUR;
b)
záruky v rámci režimu ELG až do výše 62,5 miliardy EUR;
c)
opatření na záchranu aktiv (převody aktiv v hodnotě 20,4 miliardy EUR na agenturu NAMA), které představuje podporu v odhadované výši 1,6 miliardy EUR;
d)
rekapitalizace v květnu 2009 ve formě preferenčních akcií s částkou ve výši 3,5 miliardy EUR;
e)
rekapitalizace v prosinci 2010 ve formě nového vlastního kapitálu s částkou ve výši 3,7 miliardy EUR;
f)
státní záruka za nouzovou pomoc v oblasti likvidity do 2. čtvrtletí 2011 s částkou ve výši [5-15 miliard EUR].
-
Opatření ve prospěch společnosti EBS
g)
záruky v rámci režimu CIFS až do výše 14,4 miliardy EUR;
h)
záruky v rámci režimu ELG až do výše 8,0 miliard EUR;
i)
opatření na záchranu aktiv (převody aktiv v hodnotě 0,9 miliardy EUR na agenturu NAMA), které představuje podporu v odhadované výši 0,1 miliardy EUR;
j)
rekapitalizace v květnu a prosinci 2010 ve formě zvláštních investičních podílů s částkou ve výši 0,625 miliardy EUR;
k)
rekapitalizace v prosinci 2010 prostřednictvím přímého grantu ve formě dluhopisu s částkou ve výši 0,25 miliardy EUR;
l)
státní záruka za nouzovou pomoc v oblasti likvidity s částkou ve výši [0-5 miliard EUR].
-
Opatření ve prospěch banky (subjektu vzniklého spojením)
m)
rekapitalizace v červenci 2011 ve formě kmenových akcií s částkou ve výši 5 miliard EUR;
n)
rekapitalizace v červenci 2011 ve formě podmíněných dluhopisů s částkou ve výši 1,6 miliardy EUR;
o)
rekapitalizace v červenci 2011 ve formě kapitálového příspěvku s částkou ve výši 6,1 miliardy EUR.
2. Státní podpora uvedená v odstavci 1 je na základě plánu restrukturalizace a závazků stanovených v příloze slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 Smlouvy.
Článek 2
Irsko zajistí, aby byl plán restrukturalizace předložený dne 28. září 2012, včetně následných změn, plně proveden, včetně závazků stanovených v příloze.
Článek 3
Toto rozhodnutí je určeno Irsku.
V Bruselu dne 7. května 2014.
ΑΠΌΦΑΣΗ (ΕΕ) 2015/218 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 7ης Μαΐου 2014
σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις αριθ. SA.29786 (πρώην N 633/2009), SA.33296 (11/N), SA.31891 (πρώην N553/10), N 241/09, N 160/10 και SA.30995 (πρώην N 25/10) που χορήγησε η Ιρλανδία για την αναδιάρθρωση της Allied Irish Banks plc και της EBS Building Society
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 2638]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Η Allied Irish Banks, plc («AIB») και η EBS Building Society («EBS») έλαβαν έκαστη κρατική ενίσχυση μεμονωμένα, η οποία κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή στο πλαίσιο χωριστών διαδικασιών. Η EBS και η AIB συγχωνεύτηκαν την 1η Ιουλίου 2011 («η τράπεζα»), και η Επιτροπή αξιολόγησε την ενίσχυση που χορηγήθηκε στην τράπεζα στο πλαίσιο χωριστής διαδικασίας. Συνεπώς, υπάρχουν τρεις διαδικασίες κρατικής ενίσχυσης που συνδέονται με την AIB, την EBS και τη συγχωνευμένη οντότητα αντίστοιχα.
1.1. AIB
(2)
Βάσει απόφασης με ημερομηνία 12 Μαΐου 2009, η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά (2) εισφορά κεφαλαίου ύψους 3,5 δισεκατ. ευρώ στην AIB υπό μορφή νέων προνομιούχων μετοχών βασικής κατηγορίας 1, έναντι ανάληψης αρκετών δεσμεύσεων, συμπεριλαμβανομένης της υποβολής σχεδίου αναδιάρθρωσης εντός έξι μηνών από την ανακεφαλαιοποίηση.
(3)
Σε συνέχεια της εν λόγω αρχικής εισφοράς κεφαλαίου, οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης της AIB στις 13 Νοεμβρίου 2009, το οποίο ακολούθησε ανταλλαγή απόψεων. Στις 4 Μαΐου 2010 οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, το οποίο ακολούθησε και πάλι ανταλλαγή απόψεων μεταξύ της Επιτροπής και της Ιρλανδίας.
(4)
Μέσω απόφασης με ημερομηνία 21 Δεκεμβρίου 2010, η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά (3) εισφορά κεφαλαίου διάσωσης ύψους 9,8 δισεκατ. ευρώ υπό μορφή κοινών μετοχών, εν αναμονή της έγκρισης από την Επιτροπή αναθεωρημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης, το οποίο θα λάμβανε υπόψη την περαιτέρω ενίσχυση που χορηγήθηκε στην AIB. Η εισφορά κεφαλαίου προβλεπόταν να πραγματοποιηθεί σε δύο στάδια: με τη χορήγηση i) 3,7 δισεκατ. ευρώ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2010, και ii) 6,1 δισεκατ. ευρώ τον Φεβρουάριο του 2011 (4).
(5)
Ενώ η πρώτη δόση της εγκεκριμένης ανακεφαλαιοποίησης χορηγήθηκε από το ιρλανδικό κράτος στα τέλη Δεκεμβρίου του 2010, η δεύτερη εισφορά που είχε προβλεφθεί για τον Φεβρουάριο του 2011 δεν χορηγήθηκε ποτέ (5).
1.2. EBS
(6)
Βάσει απόφασης με ημερομηνία 2 Ιουνίου 2010 (6), η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά την ανακεφαλαιοποίηση της EBS ως επείγουσα ενίσχυση εν αναμονή της έγκρισης σχεδίου αναδιάρθρωσης από την Επιτροπή. Οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν το σχέδιο στις 31 Μαΐου 2010.
(7)
Στις 11 Οκτωβρίου 2010 η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («η Συνθήκη») αναφορικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης της EBS που υποβλήθηκε από την Ιρλανδία («η απόφαση κίνησης της διαδικασίας») (7), διότι η Επιτροπή είχε αμφιβολίες όσον αφορά το συμβιβάσιμο του σχεδίου αναδιάρθρωσης και των σχετικών μέτρων ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά υπό το πρίσμα της ανακοίνωσης της Επιτροπής περί της αποκατάστασης της βιωσιμότητας και αξιολόγησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (8) («η ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης»).
(8)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από την EBS και από δύο άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.
(9)
Τον Ιούλιο του 2011 η EBS συγχωνεύτηκε με την AIB και μετατράπηκε σε πλήρως ενσωματωμένη θυγατρική της τράπεζας που προέκυψε από τη συγχώνευση. Ως εκ τούτου, η EBS έπαψε να υφίσταται ως αυτόνομη οντότητα. Συνεπώς, η απόφαση κίνησης διαδικασίας που αφορούσε την EBS ως αυτόνομη οντότητα ακυρώθηκε και η Επιτροπή αποφάσισε να μη δώσει συνέχεια στην εν λόγω διαδικασία.
1.3. ΚΟΙΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(10)
Στις 31 Μαρτίου 2011 ο ιρλανδός υπουργός Οικονομικών ανακοίνωσε ότι το ιρλανδικό τραπεζικό σύστημα επρόκειτο να αναδιοργανωθεί με βάση δύο τράπεζες-πυλώνες, την Bank of Ireland («BoI») και την AIB (9). Ανακοίνωσε επίσης ότι, στο πλαίσιο αυτό, η EBS θα συγχωνευόταν με την AIB προκειμένου να συγκροτήσει αυτό το δεύτερο ίδρυμα-πυλώνα.
(11)
Βάσει απόφασης με ημερομηνία 15 Ιουλίου 2011, η Επιτροπή ενέκρινε (10) συνδυασμένη δέσμη μέτρων διάσωσης για την τράπεζα ύψους έως 13,1 δισεκατ. ευρώ εν αναμονή της έγκρισης σχεδίου αναδιάρθρωσης της τράπεζας που θα λάμβανε υπόψη την περαιτέρω ενίσχυση που είχε χορηγηθεί.
(12)
Στις 28 Σεπτεμβρίου 2012 η Ιρλανδία κοινοποίησε σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας (11).
(13)
Μεταξύ του Οκτωβρίου του 2012 και του Μαρτίου του 2014 η Επιτροπή και οι ιρλανδικές αρχές προέβησαν σε τακτική ανταλλαγή πληροφοριών. Η Επιτροπή ζήτησε επανειλημμένα πληροφορίες και η Ιρλανδία διαβίβασε σειρά από συμπληρωματικά στοιχεία (12).
2. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
2.1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ
2.1.1. AIB
(14)
Λεπτομερής περιγραφή της AIB παρέχεται στην ενότητα II.1 της απόφασης της Επιτροπής σχετικά με την πρώτη ανακεφαλαιοποίηση της τράπεζας στις 12 Μαΐου 2009 (13). Ακολουθεί συνοπτική παρουσίαση.
(15)
Κατά τα έτη που προηγήθηκαν της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η AIB αποτελούσε όμιλο παροχής διαφοροποιημένων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και πρόσφερε πλήρες φάσμα τραπεζικών υπηρεσιών σε ιδιώτες και εταιρείες. Το 2008 ο ισολογισμός της ανερχόταν σε 182 δισεκατ. ευρώ. Αποτελούσε τη μία από τις δύο μεγαλύτερες τράπεζες της Ιρλανδίας και διέθετε μερίδιο 35 % της αγοράς προσωπικών τρεχούμενων λογαριασμών, 27 % των ενυπόθηκων δανείων, 46 % των προγραμμάτων αποταμίευσης και 41 % των τρεχούμενων λογαριασμών των ΜΜΕ.
(16)
Πριν από την εν λόγω κρίση, η AIB επεκτεινόταν με ταχείς ρυθμούς, εστιάζοντας ιδίως σε νέες δραστηριότητες δανειοδότησης στην ιρλανδική αγορά ακινήτων και δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στη χονδρική χρηματοδότηση. Όταν ξέσπασε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, η οποία έπληξε την ιρλανδική οικονομία και κυρίως την ιρλανδική αγορά ακινήτων, η τρωτότητα του επιχειρηματικού μοντέλου της AIB κατέστη εμφανής και η ανάγκη για κρατική ενίσχυση αναπόφευκτη.
(17)
Τον Ιούλιο του 2011 η AIB συγχωνεύτηκε με την EBS.
2.1.2. EBS
(18)
Λεπτομερής περιγραφή της EBS παρέχεται στην ενότητα 2.1.2 της απόφασης της Επιτροπής σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση έκτακτης ανάγκης της EBS/AIB με ημερομηνία 15 Ιουλίου 2011 (14). Στις ακόλουθες αιτιολογικές σκέψεις περιλαμβάνεται σύντομη περιγραφή.
(19)
Κατά τα έτη που προηγήθηκαν της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η EBS αποτέλεσε τον μεγαλύτερο οικοδομικό συνεταιρισμό της Ιρλανδίας και το όγδοο μεγαλύτερο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα σε λειτουργία στην Ιρλανδία, με το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού της να ανέρχεται σε 21,5 δισεκατ. ευρώ το 2009. Οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί είναι οργανισμοί αλληλασφάλισης, οι οποίοι δεν έχουν μετόχους αλλά, αντιθέτως, ανήκουν στην κυριότητα των μελών τους, τα οποία συνιστούν ταυτόχρονα και τους πελάτες τους. Στόχος τους είναι η συγκέντρωση καταθέσεων και η χορήγηση δανείων. Τα κέρδη χρησιμοποιούνται για την προσαρμογή των επιτοκίων προς όφελος των μελών ή συγκεντρώνονται για τη δημιουργία αποθεματικών.
(20)
Η EBS προσέφερε προϊόντα παραδοσιακής λιανικής τραπεζικής στα μέλη της (προγράμματα αποταμίευσης και ενυπόθηκα δάνεια) σύμφωνα με τον σκοπό της ως οικοδομικού συνεταιρισμού. Διέθετε επίσης ταμειακή υπηρεσία που παρείχε προνομιακές υπηρεσίες σε εταιρικούς πελάτες, επαγγελματίες και πιστωτικές ενώσεις. Από το 2005 και εξής, η EBS επέκτεινε τις δραστηριότητές της στη χορήγηση δανείων για εμπορικά ακίνητα, συγκροτώντας έτσι σημαντικό χαρτοφυλάκιο δανείων στο συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς. Η EBS επλήγη από την ύφεση που σημείωσε η ιρλανδική οικονομία εν γένει και ιδίως από την κατάρρευση των τιμών των εμπορικών ακινήτων. Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση περιορίστηκε σταδιακά και η τεράστια απομείωση των χαρτοφυλακίων εμπορικών και ενυπόθηκων δανείων της οδήγησε σε συρρίκνωση του κεφαλαίου της.
(21)
Από την 1η Ιουλίου 2011 η EBS αποτελεί θυγατρική της AIB και υπάγεται εξ ολοκλήρου στην κυριότητά της. Παρέχει κυρίως υπηρεσίες ενυπόθηκων δανείων και καταθέσεων στην ιρλανδική αγορά. Η EBS εξακολουθεί να δραστηριοποιείται υπό την εμπορική της ονομασία.
2.1.3. Η τράπεζα (η οντότητα που προέκυψε από τη συγχώνευση της AIB και της EBS)
(22)
Ως αποτέλεσμα της άσκησης ΑΠΕΚΕ/ΑΠΕΡ (15), η οποία διενεργήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής της Ιρλανδίας («το πρόγραμμα») (16) και ανακοινώθηκε στις 31 Μαρτίου 2011, εντοπίστηκαν κεφαλαιακές ανάγκες ύψους 13,3 δισεκατ. ευρώ για την AIB και 1,5 δισεκατ. ευρώ για την EBS (και για τα δύο ιδρύματα, τα αριθμητικά στοιχεία συνδυάζουν κεφάλαιο κοινών μετοχών (17) και κεφάλαιο έκτακτης ανάγκης (18)).
(23)
Βάσει των όρων του προγράμματος, τα συμμετέχοντα πιστωτικά ιδρύματα όφειλαν να εκπονήσουν σχέδια ανακεφαλαιοποίησης που θα συμμορφώνονταν με το πρόσθετο κεφάλαιο που καθορίστηκε κατά την ΑΠΕΚΕ/ΑΠΕΡ, και το απαιτούμενο κεφάλαιο όφειλε να έχει συγκεντρωθεί έως τα τέλη Ιουλίου του 2011.
(24)
Στις 31 Μαρτίου 2011 ο ιρλανδός υπουργός Οικονομικών ανακοίνωσε την αναδιάρθρωση ολόκληρου του ιρλανδικού τραπεζικού τομέα. Αποφασίστηκε η συγχώνευση της AIB και της EBS και η νέα τράπεζα που δημιουργήθηκε με τον τρόπο αυτό θα αποτελούσε τράπεζα-πυλώνα του μεταρρυθμισμένου τοπίου του τομέα τραπεζικών υπηρεσιών της Ιρλανδίας.
(25)
Στις 26 Μαΐου 2011 ο υπουργός, η AIB και η EBS υπέγραψαν συμφωνία για την εξαγορά της EBS από την AIB (κατόπιν μετατροπής της EBS σε εταιρεία ιδιωτικού δικαίου και λήψης όλων των απαραίτητων κανονιστικών εγκρίσεων). Βάσει των όρων αυτής της συμφωνίας, η EBS αποτελεί θυγατρική υπό την πλήρη κυριότητα της AIB και απολαμβάνει την πλήρη στήριξη αυτής, ενώ εξακολουθεί να δραστηριοποιείται υπό το εμπορικό σήμα της EBS. Η συγχώνευση των δύο οντοτήτων περιλάμβανε τη μετατροπή της EBS από αλληλασφαλιστικό οργανισμό σε πλήρως εγκεκριμένη τράπεζα, και στη συνέχεια εξαγορά από την AIB του μετοχικού κεφαλαίου της EBS έναντι ονομαστικής αντιπαροχής. Κατόπιν έγκρισης του ελέγχου συγχωνεύσεων στις 27 Ιουνίου 2011, η συγχώνευση ολοκληρώθηκε την 1η Ιουλίου 2011.
(26)
Από τις 15 Ιουλίου 2011 ποσοστό 99,8 % του μετοχικού κεφαλαίου της τράπεζας ανήκει στην κυριότητα του ιρλανδικού κράτους.
(27)
Η τράπεζα χαρακτηρίζεται τράπεζα παροχής πλήρους φάσματος υπηρεσιών, εστιάζοντας πρωτίστως στην Ιρλανδία και προσφέροντας ευρύ φάσμα τραπεζικών προϊόντων και υπηρεσιών μέσω εκτενούς δικτύου διανομής. Η τράπεζα διαθέτει παρουσία στο εξωτερικό, η οποία περιορίζεται ωστόσο στη Μεγάλη Βρετανία. Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2012 η AIB ξεκίνησε την οργάνωση της εσωτερικής δομής της που προσανατολίστηκε σε ένα περισσότερο πελατοκεντρικό μοντέλο, αποτελούμενη από τα ακόλουθα βασικά τμήματα: την Domestic Core Bank, την AIB UK και τον όμιλο Financial Solutions Group («FSG»). Η υποβολή στοιχείων με βάση τον νέο αυτό διαχωρισμό σε τμήματα ξεκίνησε το 2013.
(28)
Η Domestic Core Bank δραστηριοποιείται μέσω διαφόρων διαύλων διανομής που συγκροτούν δίκτυο με 274 υποκαταστήματα (19). Το δίκτυο των υποκαταστημάτων τελεί υπό αναδιάρθρωση, ενώ πολλά από αυτά κλείνουν. Η τράπεζα παρέχει επίσης τραπεζικές υπηρεσίες μέσω των εθνικών ταχυδρομείων. Η διαχείριση της EBS εντάσσεται στη δομή της Domestic Core Bank. Έχει τη δική της άδεια λειτουργίας τραπεζικού ιδρύματος και δραστηριοποιείται ως χωριστή θυγατρική με δικό της εμπορικό σήμα διατηρώντας το δίκτυο των υποκαταστημάτων της. Εστιάζει δε στα ενυπόθηκα δάνεια και στις καταθέσεις.
(29)
Η AIB UK δραστηριοποιείται στη Μεγάλη Βρετανία και τη Βόρεια Ιρλανδία. Στη Μεγάλη Βρετανία η τράπεζα δραστηριοποιείται υπό την εμπορική ονομασία Allied Irish Bank (GB) και προσφέρει ολόκληρο το φάσμα των τραπεζικών υπηρεσιών μέσω 20 υποκαταστημάτων που παρέχουν όλες τις υπηρεσίες, καθώς και υπηρεσίες ηλεκτρονικής τραπεζικής. Οι βασικές αγορές-στόχος είναι οι ΜΜΕ. Υπό την εμπορική ονομασία Allied Irish Bank (GB) Savings Direct, η τράπεζα παρέχει επίσης υπηρεσίες καταθέσεων (20). Στη Βόρεια Ιρλανδία, η AIB UK δραστηριοποιείται υπό την εμπορική ονομασία First Trust Bank («FTB») και μέσω 32 υποκαταστημάτων. Προσφέρει πλήρες φάσμα τραπεζικών υπηρεσιών σε επιχειρήσεις και ιδιώτες.
(30)
Ο όμιλος The Financial Solutions Group ιδρύθηκε το 2012 για να παράσχει βοήθεια σε ΜΜΕ και ιδιώτες πελάτες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες ως προς τη συμμόρφωση με τις δανειακές τους υποχρεώσεις, καθώς και για να εκτελέσει το σχέδιο απομόχλευσης των στοιχείων ενεργητικού της τράπεζας.
(31)
Σήμερα η τράπεζα αποτελεί μία από τις τρεις μεγάλες εγχώριες τράπεζες στην Ιρλανδία, από κοινού με την BoI και την Permanent TSB («PTSB»). Το συνολικό ενεργητικό της ανερχόταν σε 118 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013, ενώ το συνολικό ενεργητικό της BoI ανερχόταν σε 132 δισεκατ. ευρώ και αυτό της PTSB σε 38 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013. Η τράπεζα αποτελεί όμιλο παροχής διαφοροποιημένων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και προσφέρει πλήρες φάσμα τραπεζικών υπηρεσιών σε ιδιώτες και εταιρείες, με έμφαση στην ιρλανδική αγορά λιανικής τραπεζικής. Η τράπεζα έχει ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στον τομέα των ΜΜΕ.
Πίνακας 1
Η τράπεζα - Επιλεγμένα χρηματοοικονομικά στοιχεία 2013
31.12.2013
Σύνολο ενεργητικού (σε ευρώ)
118 δισεκατ.
Δάνεια και απαιτήσεις προς πελάτες (σε ευρώ)
66 δισεκατ.
Λειτουργικό κέρδος/ζημία πριν από τις προβλέψεις (σε ευρώ)
0,445 δισεκατ.
Καταθέσεις πελατών (σε ευρώ)
66 δισεκατ.
Δείκτης δανείων προς καταθέσεις (%)
100 %
Σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό (σε ευρώ)
62 δισεκατ.
Δείκτης βασικών ίδιων κεφαλαίων κατηγορίας 1 (%)
14,3 %
Σύνολο προσωπικού (σε ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης)
11 431
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας, Σεπτέμβριος 2012· ετήσια έκθεση 2013 της AIB
Πίνακας 2
Η θέση της τράπεζας στις αγορές υπηρεσιών προς ΜΜΕ, υπηρεσιών προς ιδιώτες, ενυπόθηκων δανείων και προγραμμάτων αποταμίευσης
%
Μερίδια αγοράς
Κύριος τρεχούμενος λογαριασμός ΜΜΕ
40
Προσωπικός κύριος τρεχούμενος λογαριασμός
37
Τομέας ενυπόθηκων δανείων - ανεξόφλητα υπόλοιπα
31
Αγορά αποταμιεύσεων (συνδυασμός AIB και EBS)
40
Πηγή: Συμπληρωματικά στοιχεία που υποβλήθηκαν τον Μάρτιο του 2014· τα μερίδια της αγοράς αφορούν τον Δεκέμβριο του 2013.
2.2. ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΑΝ Η AIB ΚΑΙ Η EBS
(32)
Η ανάγκη της AIB για κρατική ενίσχυση υπήρξε αποτέλεσμα του αντίκτυπου της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, σε συνδυασμό με την υπερβολική αύξηση του μεγέθους της AIB, την ισχυρή εξάρτησή της από τη χονδρική χρηματοδότηση, το άνοιγμά της στην ιρλανδική αγορά ακινήτων και την ανεπαρκή διαχείριση κινδύνων.
(33)
Κατά τα έτη που προηγήθηκαν της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η AIB αποφάσισε να συμβαδίσει με την άνευ προηγουμένου ανάπτυξη της ιρλανδικής οικονομίας και του ιρλανδικού τομέα ακινήτων. Σε απόλυτα αριθμητικά στοιχεία, τα δάνεια για αγορά ακίνητης περιουσίας και τα κατασκευαστικά δάνεια της AIB αυξήθηκαν κατά 336 % μεταξύ του 2002 και του 2006 και το άνοιγμά της στον συγκεκριμένο τομέα αυξήθηκε από 19 % το 2002 σε 36 % το 2008. Επιδιώκοντας ολοένα μεγαλύτερα κέρδη και ελλείψει χρηματοδοτικών περιορισμών, η τράπεζα εκτέθηκε σε υπερβολικούς κινδύνους όσον αφορά τόσο το άνοιγμά της (δηλαδή επικεντρώθηκε στον τομέα των ακινήτων και των κατασκευών) όσο και τα είδη των χορηγούμενων ενυπόθηκων δανείων [π.χ. ενυπόθηκα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου βασιζόμενου σε επιτόκια άλλων τραπεζών (tracker mortgage) (21)].
(34)
Η υποβάθμιση της ιρλανδικής αγοράς ακινήτων, η συνακόλουθη πτώση των τιμών των ακινήτων, καθώς και η ύφεση που παρουσίασε η ιρλανδική οικονομία από το 2008, οδήγησαν σε σημαντική υποβάθμιση της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού της AIB και σε σημαντική απομείωση του χαρτοφυλακίου δανείων, με αποτέλεσμα τη μείωση του κεφαλαίου ασφαλείας της τράπεζας.
(35)
Προκειμένου να χρηματοδοτήσει την ταχεία επέκτασή της, η τράπεζα αύξησε την εξάρτησή της από τη χονδρική χρηματοδότηση από περίπου 35 % το 2004 σε 42 % το 2006, ενώ ο δείκτης δανείων προς καταθέσεις αυξήθηκε από 101 % το 2002 σε 157 % το 2007.
(36)
Σε συνέχεια της κατάρρευσης της Lehman Brothers Holdings Inc. τον Σεπτέμβριο του 2008, η αναταραχή που δημιουργήθηκε στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές περιόρισε την πρόσβαση της AIB σε χρηματοδότηση (όπως συνέβη και με άλλες ιρλανδικές τράπεζες) και επηρέασε την ικανότητά της να συνεχίσει τις συνήθεις δραστηριότητές της. Ως εκ τούτου, το κράτος παρενέβη αρχικά παρέχοντας εγγυήσεις χρηματοδότησης. Σε ένα περιβάλλον με αυξημένο κόστος χρηματοδότησης (δηλαδή υψηλή τιμολόγηση των καταθέσεων και υψηλές προμήθειες εγγύησης) και σημαντικά μειωμένο επιτόκιο βάσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας («ΕΚΤ») (22), τα ενυπόθηκα δάνεια τύπου «tracker» της τράπεζας (περίπου 45 % του χαρτοφυλακίου ενυπόθηκων δανείων της AIB για το 2011) οδήγησαν σε πολύ μειωμένο καθαρό περιθώριο επιτοκίου («ΚΠΕ») για την τράπεζα.
(37)
Η σημαντική υποβάθμιση της οικονομικής θέσης της AIB την υποχρέωσε να συμμετάσχει σε όλα τα μέτρα ενίσχυσης που ελήφθησαν από το ιρλανδικό κράτος για τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στη χώρα. Εκτός από τις κρατικές εγγυήσεις, η AIB έλαβε κρατικές εισφορές κεφαλαίου και επωφελήθηκε από μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων στην Εθνική Υπηρεσία Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων (National Asset Management Agency - «NAMA») (23) με σκοπό την εξυγίανση του ισολογισμού της.
(38)
Ομοίως, η χρηματοπιστωτική κρίση είχε αντίκτυπο και στην οικονομική θέση της EBS, ιδίως ως συνέπεια της απότομης μείωσης της αξίας των ακινήτων στην Ιρλανδία. Πριν από αυτή την κρίση, η EBS είχε συγκροτήσει σημαντικό χαρτοφυλάκιο δανείων στον τομέα των δανείων εμπορικών ακινήτων.
(39)
Η EBS χρειάστηκε να προβεί σε σημαντική απομείωση των χαρτοφυλακίων εμπορικών και ενυπόθηκων δανείων της. Η πρόσβαση της EBS σε χρηματοδότηση περιορίστηκε σταδιακά και εντέλει ανακόπηκε πλήρως. Κατά συνέπεια, λόγω της ευάλωτης θέσης της, η EBS υποχρεώθηκε να ζητήσει κρατικά μέτρα στήριξης. Η EBS χρειάστηκε εγγυήσεις χρηματοδότησης, μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων στη NAMA και εισφορές κεφαλαίου.
2.3. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(40)
Εξαιτίας των δυσκολιών που αντιμετώπιζαν η AIB και η EBS, το κράτος αναγκάστηκε να παράσχει σημαντική στήριξη τόσο στην καθεμία από αυτές χωριστά όσο και στην τράπεζα (τη συγχωνευμένη οντότητα).
(41)
Σε μεμονωμένη βάση, τόσο η AIB όσο και η EBS έλαβαν εγγυήσεις για τις υποχρεώσεις τους βάσει του προγράμματος χρηματοπιστωτικής στήριξης των πιστωτικών ιδρυμάτων (Credit Institutions Financial Support - «CIFS») (24) και του προγράμματος εγγύησης επιλέξιμων υποχρεώσεων για πιστωτικά ιδρύματα (Eligible Liability Guarantee - «ELG») (25) αντίστοιχα, καθώς και μέτρα αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία που συνίσταντο στη μεταβίβαση προβληματικών περιουσιακών στοιχείων στη NAMA.
(42)
Επιπλέον, η AIB και η EBS έλαβαν επανειλημμένα κεφαλαιακή στήριξη (26).
(43)
Ακόμα, το κράτος χορήγησε εγγυήσεις για επείγουσα στήριξη της ρευστότητας προερχόμενες από την Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας.
(44)
Η τράπεζα συνέχισε να επωφελείται από το πρόγραμμα ELG και ανακεφαλαιοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2011 (27) μέσω ειδικής διάθεσης μετοχών, εισφοράς κεφαλαίου (28) και έκδοσης μετατρέψιμων ομολόγων υπό αίρεση.
(45)
Τα συνολικά συνδυασμένα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης της τράπεζας (συμπεριλαμβανομένων των προνομιούχων μετοχών και των κεφαλαιακών μέσων υπό αίρεση) ανέρχονται σε 20,775 δισεκατ. ευρώ. Ως αποτέλεσμα των διαφόρων εισφορών κεφαλαίου, το ιρλανδικό κράτος, μέσω της Εθνικής Επιτροπής Αποθεματικών Ταμείων Συντάξεων (National Pension Reserve Fund Commission - «NPRFC»), κατέχει ποσοστό 99,8 % των κοινών μετοχών της τράπεζας.
(46)
Η NPRFC κατέχει επίσης προνομιούχες μετοχές ύψους 3,5 δισεκατ. ευρώ, τα οποία χορηγήθηκαν αρχικά στην AIB το 2009 και εγκρίθηκαν μέσω απόφασης της Επιτροπής στην υπόθεση N 241/09 (29). Η εξόφληση/επαναγορά αυτών των μετοχών έγκειται στη διακριτική ευχέρεια της τράπεζας. Από τον Μάιο του 2014 (δηλαδή πέντε έτη μετά την εισφορά) θα εφαρμοστεί προσαύξηση στις εν λόγω μετοχές της τάξης του 25 % και η εξόφληση θα πραγματοποιείται στο 125 % της ονομαστικής τους αξίας.
(47)
Στον πίνακα 3 παρέχεται συνοπτική παρουσίαση όλων των μέτρων ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην AIB, την EBS και την τράπεζα (τη συγχωνευμένη οντότητα).
Πίνακας 3
Επισκόπηση των μέτρων ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην AIB, την EBS και την τράπεζα (οντότητα που προέκυψε από τη συγχώνευση AIB/EBS)
(τα ποσά που εγκρίθηκαν και εκείνα που όντως χορηγήθηκαν διαφέρουν σε ορισμένες περιπτώσεις)
Είδος μέτρου
Ποσό
(σε δισεκατ. ευρώ)
Τίμημα
Μέτρα υπέρ της AIB (μεμονωμένα)
α
Εγγυήσεις βάσει του προγράμματος CIFS
(ποσό εγγυημένων υποχρεώσεων)
έως 133
Σύμφωνα με το πρόγραμμα CIFS
β
Εγγυήσεις βάσει του προγράμματος ELG
(ποσό εγγυημένων υποχρεώσεων)
έως 62,5
Σύμφωνα με το πρόγραμμα ELG
γ
Μέτρα αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία - μεταβιβάσεις στη NAMA
20,4
(εκτιμώμενο ποσό ενίσχυσης = 1,6) (30)
ά.α. - η μέση έκπτωση ανερχόταν περίπου στο 56 %
δ
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή προνομιούχων μετοχών, Μάιος 2009
3,5
8 % ετησίως ή κοινές μετοχές αντ' αυτού
ε
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή νέου ίδιου κεφαλαίου, Δεκέμβριος 2010
3,7
στ
Κρατική εγγύηση σχετικά με την επείγουσα στήριξη ρευστότητας έως το δεύτερο τρίμηνο του 2011
[5-15] (31)
Μέτρα υπέρ της EBS
ζ
Εγγυήσεις βάσει του προγράμματος CIFS
(ποσό εγγυημένων υποχρεώσεων)
έως 14,4
Σύμφωνα με το πρόγραμμα CIFS
η
Εγγυήσεις βάσει του προγράμματος ELG
(ποσό εγγυημένων υποχρεώσεων)
έως 8,0
Σύμφωνα με το πρόγραμμα ELG
θ
Μέτρα αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία - μεταβιβάσεις στη NAMA
0,9
(εκτιμώμενο ποσό ενίσχυσης = 0,1) (30)
ά.α. - η μέση έκπτωση ανερχόταν περίπου στο 57 %
ι
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή μετοχών ειδικών επενδύσεων, Μάιος και Δεκέμβριος 2010
0,625
Το τίμημα μπορεί να καταβληθεί μέσω της καταβολής μερίσματος, εφόσον υπάρχουν επαρκή αποθέματα που μπορούν να διανεμηθούν
ια
Ανακεφαλαιοποίηση μέσω απευθείας επιχορήγησης υπό μορφή γραμματίου εις διαταγήν, Δεκέμβριος 2010
0,250
Δεν καταβάλλεται χωριστό τίμημα
ιβ
Κρατική εγγύηση για επείγουσα στήριξη ρευστότητας
[0-5]
Μέτρα υπέρ της τράπεζας (η συγχωνευμένη οντότητα)
ιγ
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή κοινών μετοχών («ειδική διάθεση μετοχών»), Ιούλιος 2011
5,0
ιδ
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή μετατρέψιμων ομολόγων υπό αίρεση, Ιούλιος 2011
1,6
Σταθερό υποχρεωτικό επιτόκιο ύψους 10 % ετησίως
ιε
Ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου, Ιούλιος 2011
6,1
Μηδενική αντιπαροχή
Συνδυασμένη συνολική ανακεφαλαιοποίηση (δ + ε + ι + ια + ιγ + ιδ + ιε)
20,775
Πηγή: Ιρλανδικές αρχές και σχέδια αναδιάρθρωσης της AIB, της EBS και της τράπεζας
2.4. ΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(48)
Τον Νοέμβριο του 2009 οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν ένα πρώτο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την AIB, που περιλάμβανε ορισμένες αρχικές προτάσεις για την επιστροφή της στη βιωσιμότητα. Η Ιρλανδία υπέβαλε επικαιροποιημένη έκδοση του σχεδίου τον Μάιο του 2010, στην οποία προβλέπονταν, μεταξύ άλλων, περαιτέρω εκποιήσεις (θυγατρικές της AIB στην Πολωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ) για την εκπλήρωση των νέων ελάχιστων κανονιστικών κεφαλαιακών απαιτήσεων που ανακοινώθηκαν από τον φορέα εποπτείας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της Ιρλανδίας στο πλαίσιο της ΑΠΕΚΕ τον Μάρτιο του 2010.
(49)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της EBS, το οποίο υπεβλήθη στις 31 Μαΐου 2010, προέβλεπε εσωτερική αναδιάρθρωση της EBS με σκοπό τη διασφάλιση της βιωσιμότητάς της, σε συνδυασμό με ταχεία πώληση σε τρίτο. Σύμφωνα με το εν λόγω σχέδιο, η EBS θα εξερχόταν από την αγορά των δανείων εμπορικών ακινήτων και θα εστίαζε εκ νέου τις δραστηριότητές της στις αποταμιεύσεις λιανικής τραπεζικής και στα ενυπόθηκα δάνεια. Η EBS θα μείωνε την εξάρτησή της από τη (βραχυπρόθεσμη) χονδρική χρηματοδότηση και θα εστίαζε αντ' αυτής στις καταθέσεις λιανικής.
2.5. ΜΕΤΡΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΤΕΘΕΙ ΗΔΗ ΣΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ (ΟΝΤΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΕ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΗ ΤΗΣ AIB ΚΑΙ ΤΗΣ EBS)
(50)
Η τράπεζα έχει θέσει ήδη σε εφαρμογή ευρύ φάσμα μέτρων αναδιάρθρωσης πριν από την υποβολή της τελικής έκδοσης του σχεδίου αναδιάρθρωσης, με σκοπό την επίτευξη των στόχων της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, της ίδιας συνεισφοράς και του καταμερισμού των επιβαρύνσεων. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται εκποιήσεις επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, απομόχλευση στοιχείων ενεργητικού, πράξεις διαχείρισης παθητικού (32) και ενέργειες για τον περιορισμό των δαπανών, ως εξής (33):
-
Εκποιήσεις επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που έχουν αποφέρει 3,3 δισεκατ. ευρώ σε βασικά ίδια κεφάλαια της κατηγορίας 1:
10 Σεπτεμβρίου
Πώληση της Goodbody Stockbrokers
10 Νοεμβρίου
Πώληση μεριδίου 23,9 % της M&T Corporation
11 Φεβρουαρίου
Μεταβίβαση καταθέσεων ύψους 9 δισεκατ. ευρώ από την Anglo Irish Bank στην AIB
11 Απριλίου
Πώληση μεριδίου 70,36 % της πολωνικής BZWBK
11 Απριλίου
Πώληση μεριδίου 50,00 % της πολωνικής BZWBK Asset Management
11 Μαΐου
Πώληση ποσοστού 49,99 % των συμφερόντων επί της Bulgarian American Credit Bank
11 Αυγούστου
Πώληση της AIB International Financial Services
11 Αυγούστου
Πώληση της AIB Jersey Trust
12 Ιανουαρίου
Η AIB ανακοινώνει απόφαση παύσης των κοινών επιχειρηματικών δράσεων με την Aviva Life Holdings Ireland Ltd
12 Απριλίου
Η AIB ανακοινώνει απόφαση διακοπής των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στη Νήσο του Μαν και το Τζέρσεϊ
12 Απριλίου
Πώληση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της AIB Baltics
12 Ιουνίου
Πώληση της AIB Investment Managers
12 Αυγούστου
Πώληση συμφερόντων επί πολωνικών ταμείων επενδύσεων σε ακίνητα
-
Μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων ύψους 21,3 δισεκατ. ευρώ στη NAMA.
-
Απομόχλευση στοιχείων ενεργητικού που απορρέει από την ΑΠΕΡ του 2011, ύψους 20,5 δισεκατ. ευρώ (ολοκληρώθηκε).
-
Πράξεις διαχείρισης παθητικού/Επαναγορά χρέους που διενεργήθηκαν το 2009, το 2010 και το 2011 αντίστοιχα, και συνεισέφεραν 5,4 δισεκατ. ευρώ σε βασικά κεφάλαια κατηγορίας 1:
9 Ιουνίου
Επαναγορά υβριδικών μέσων κατηγορίας 1 + εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,1 δισεκατ. ευρώ
10 Μαρτίου
Επαναγορά ομολόγων κατηγορίας 2 + εισφορά κεφαλαίου ύψους 0,4 δισεκατ. ευρώ
11 Ιανουαρίου
Επαναγορά ομολόγων κατηγορίας 2 + εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,5 δισεκατ. ευρώ
11 Ιουλίου
Επαναγορά ομολόγων κατηγορίας 1 και κατηγορίας 2 + εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,1 δισεκατ. ευρώ
10 Ιουνίου - 11 Φεβρουαρίου
Σειρά επαναγορών ομολόγων των κατηγοριών 1 και 2 της EBS + εισφορά κεφαλαίου ύψους 0,3 δισεκατ. ευρώ
-
Κλείσιμο υποκαταστημάτων (68 στην Ιρλανδία, 22 καταστημάτων της EBS, 22 υποκαταστημάτων της AIB UK).
-
Πρόγραμμα πρόωρης συνταξιοδότησης και εθελουσίας εξόδου: μείωση κατά +/- 2 877 ΙΠΑ (34) στις 31 Δεκεμβρίου 2013, με περαιτέρω εξόδους να προγραμματίζονται.
-
Πλήρης αντικατάσταση των μελών του διοικητικού συμβουλίου και των υψηλόβαθμων στελεχών (σε σύγκριση με το προφίλ πριν από τον Σεπτέμβριο του 2008).
-
Εκ νέου εστίαση των δραστηριοτήτων στην Ιρλανδία, παρέχοντας υπηρεσίες σε εταιρείες και υπηρεσίες λιανικής τραπεζικής.
2.6. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ (ΤΗΣ ΟΝΤΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΕ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΗ ΤΗΣ AIB ΚΑΙ ΤΗΣ EBS)
(51)
Στις 28 Σεπτεμβρίου 2012 οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας που κάλυπτε την περίοδο 2012 έως 2015. Οι ιρλανδικές αρχές τροποποίησαν και συμπλήρωσαν επανειλημμένα το σχέδιο αυτό, και η περίοδος αναδιάρθρωσης ορίστηκε εντέλει στα έτη από το 2014 έως το 2017.
(52)
Οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν ένα βασικό σενάριο, ένα εναλλακτικό βασικό σενάριο που στηριζόταν σε περισσότερο μετριοπαθείς παραδοχές και ένα δυσμενές σενάριο με σκοπό να καταδείξουν την ικανότητα της τράπεζας για επίτευξη μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας.
(53)
Στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, η τράπεζα σκοπεύει να έχει μετατραπεί εκ νέου σε ένα ισχυρό, κερδοφόρο και ορθά χρηματοδοτούμενο ίδρυμα με υγιείς δείκτες κεφαλαίου και ένα περισσότερο παραδοσιακό επιχειρηματικό μοντέλο. Το σχέδιο προβλέπει επιχειρηματική στρατηγική που μετατρέπει την τράπεζα σε τράπεζα μικρότερου μεγέθους η οποία παρέχει πλήρες φάσμα υπηρεσιών, με εστίαση κατά κύριο λόγο στην Ιρλανδία, σε αντίθεση με τον διεθνή όμιλο παροχής διαφοροποιημένων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών που αποτελούσε πριν από την κρίση. Η επιχειρησιακή δομή της τράπεζας βασίζεται σε τρία βασικά σημεία -στην Domestic Core Bank, την AIB UK (το σκέλος του Ηνωμένου Βασιλείου που δραστηριοποιείται στη Μεγάλη Βρετανία και τη Βόρεια Ιρλανδία) και την Financial Solutions Group, που δημιουργήθηκε το 2012.
(54)
Οι βασικοί παράγοντες που θα συμβάλουν στην επιστροφή της τράπεζας στη βιωσιμότητα είναι:
α)
ο επαναπροσδιορισμός της τράπεζας ως μικρής τράπεζας με βελτιωμένο προφίλ χρηματοδότησης, που εστιάζει πρωτίστως στην Ιρλανδία·
β)
η βελτίωση των επιπέδων κερδοφορίας μέσω της ενίσχυσης του ΚΠΕ, μέτρων περιορισμού των δαπανών και σημαντικά μειωμένων επιβαρύνσεων απομείωσης·
γ)
ένα ισχυρό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας.
2.6.1. Το βασικό σενάριο
2.6.1.1. Μακροοικονομικές παραδοχές και βασικές χρηματοοικονομικές προβλέψεις
(55)
Στο βασικό σενάριο, λαμβάνεται ως παραδοχή ότι το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕγχΠ) της Ιρλανδίας θα αυξηθεί κατά 2,2 % το 2014 και ο ρυθμός αύξησης θα επιταχυνθεί το 2015, το 2016 και το 2017, ανερχόμενος σε 2,8 %, 3,2 % και 3,2 % αντίστοιχα. Το ΑΕγχΠ του Ηνωμένου Βασιλείου αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,9 % το 2014, 2,1 % το 2015, 2,5 % το 2016 και 2,5 % το 2017.
(56)
Η απασχόληση αναμένεται να βελτιώνεται καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, ενώ εκτιμάται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα ανέλθει σε ποσοστό 0,8 % το 2014, 1,5 % το 2015, 2 % το 2016 και 2 % το 2017.
(57)
Ο στεγαστικός και ο κατασκευαστικός τομέας αναμένεται να ανακάμψουν από τα πολύ χαμηλά επίπεδα των δραστηριοτήτων τους. Σύμφωνα με προβλέψεις, οι τιμές των κατοικιών θα αυξηθούν κατά 3 % το 2014, κατά 3 % το 2015, κατά 2,5 % το 2016 και κατά 2,5 % το 2017.
(58)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας καταλήγει στις ακόλουθες χρηματοοικονομικές προβλέψεις σύμφωνα με το βασικό σενάριο:
Πίνακας 4
Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα και χρηματοοικονομικές προβλέψεις σχετικά με την τράπεζα σύμφωνα με το βασικό σενάριο
Βασικοί χρηματοοικονομικοί δείκτες
2012
Πραγματικοί
2013
Πραγματικοί
2014
Σχέδιο
2015
Σχέδιο
2016
Σχέδιο
2017
Σχέδιο
- Κεφάλαιο και σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό (Risk Weighted Assets, «RWA»)
-
Δείκτης βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 («CT1») ή δείκτης κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 («CET1»)
15,2 %
14,3 %
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
-
Κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας (σε εκατ. ευρώ) έναντι 8 % CT1/CET1
5 133
3 934
[0-5 000]
[5 000-10 000]
[5 000-10 000]
[5 000-10 000]
-
RWA (σε εκατ. ευρώ)
71 417
62 395
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
- Κερδοφορία
-
ΚΠΕ - εξαιρουμένου του προγράμματος ELG (%)
1,22 %
1,37 %
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
-
Δείκτης εξόδων/εσόδων
123 %
77 %
[60-70 %]
[50-60 %]
[45-55 %]
[45-55 %]
-
Κέρδος μετά τους φόρους (σε εκατ. ευρώ)
(3 557)
(1 597)
[0-750]
[0-750]
[250-1 250]
[250-1 250]
-
Απόδοση ίδιων κεφαλαίων (35)
- 37,0 %
- 21,5 %
[0,5-10 %]
[0,5-10 %]
[5-15 %]
[5-15 %]
- Χρηματοδότηση
-
Δείκτης δανείων προς καταθέσεις
115 %
100 %
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
-
Εξάρτηση από την ΕΚΤ [% του συνόλου των υποχρεώσεων (36)]
20 %
12 %
[10-20 %]
[ 10 %]
[ 10 %]
[ 10 %]
- Άλλοι
-
Ακαθάριστα δάνεια και προκαταβολές προς τους πελάτες (σε εκατ. ευρώ)
89 872
82 851
[70 000-80 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
-
Σύνολο ενεργητικού (σε εκατ. ευρώ)
122 501
117 734
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
-
ΙΠΑ (αριθμός)
13 429
11 431
[10 000-15 000]
[8 000-13 000]
[8 000-13 000]
[8 000-13 000]
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας και υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων στις 10 Ιανουαρίου 2014, AIB 2013, ετήσια έκθεση
2.6.1.2. Βασικοί παράγοντες που θα συμβάλουν στην επιστροφή της τράπεζας στη βιωσιμότητα
i) Μικρότερη τράπεζα, με εστίαση σε εγχώριο επίπεδο και με βελτιωμένο χρηματοδοτικό προφίλ
(59)
Μέσω σημαντικής απομόχλευσης των δευτερευόντων στοιχείων ενεργητικού (37), στόχος της τράπεζας είναι να αποτελέσει ένα κατά πολύ μικρότερο ίδρυμα σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση. Η τράπεζα έχει ήδη προβεί σε σημαντική απομόχλευση μέσω της διάθεσης αρκετών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της, της απομόχλευσης στοιχείων ενεργητικού και της μεταβίβασης στη NAMA περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με «ακίνητα υψηλού κινδύνου» (21,3 δισεκατ. ευρώ), που της επέτρεψε να μειώσει σε σημαντικό βαθμό το μέγεθος του ισολογισμού της. Το συνολικό ενεργητικό του ομίλου AIB μειώθηκε από 136,7 δισεκατ. ευρώ στα τέλη του 2011 σε 117,7 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013 (μείωση κατά 14 %) (38).
(60)
Αυτό το σημαντικό πρόγραμμα απομόχλευσης/συρρίκνωσης που έχει αναληφθεί από την τράπεζα, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη βάση καταθέσεων των πελατών (από το 2011) έχει συμβάλει στη βελτίωση του προφίλ χρηματοδότησης της τράπεζας. Η αναλογία των καταθέσεων των πελατών προς τις συνολικές πηγές κεφαλαίου (δηλαδή το σύνολο του παθητικού (39)) βελτιώθηκε από 49,7 % στα τέλη του 2011 σε 61,2 % στα τέλη του 2013, ενώ ο δείκτης δανείων προς καταθέσεις μειώθηκε από 138 % στα τέλη του 2011 σε 100 % στις 31 Δεκεμβρίου 2013.
(61)
Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, η τράπεζα προβλέπει περαιτέρω αύξηση του ποσοστού των καταθέσεων των πελατών προς τις συνολικές πηγές κεφαλαίων της (δηλαδή συνολικό παθητικό), ενώ το ποσοστό της χρηματοδότησης μέσω της ΕΚΤ αναμένεται να μειωθεί σημαντικά κατά την περίοδο του σχεδίου αναδιάρθρωσης, από 20 % το 2012 σε [ 10 %] το 2017 (δηλαδή μείωση κατά 15-25 δισεκατ. ευρώ), ως συνδυασμός των προβλεπόμενων χαμηλότερων δανειακών όγκων (40), της εξόφλησης των ομολόγων της NAMA (41) και των αυξημένων καταθέσεων από τις τράπεζες.
(62)
Η τράπεζα ανακτά σταδιακά την πρόσβαση στην αγορά χονδρικής. Τον Ιανουάριο και τον Σεπτέμβριο του 2013 η τράπεζα εξέδωσε δύο ενυπόθηκα τραπεζικά ομόλογα αξίας 500 εκατ. ευρώ το καθένα. Τον Οκτώβριο του 2013 η τράπεζα εξέδωσε τιτλοποίηση πιστωτικών καρτών ύψους 500 εκατ. ευρώ, την πρώτη αυτού του είδους από ιρλανδική τράπεζα. Τον Νοέμβριο του 2013 η τράπεζα κατόρθωσε να διαθέσει 500 εκατ. ευρώ τριετούς χρέους χωρίς καμία εξασφάλιση. Αυτή ήταν η πρώτη συναλλαγή χρέους της τράπεζας χωρίς εγγυήσεις από το 2009. Τον Μάρτιο του 2014 η τράπεζα εξέδωσε εγγυημένη για 7 έτη ομολογία ύψους 500 εκατ. ευρώ καλυπτόμενη από στοιχεία ενεργητικού. Πρόκειται για την πλέον μακροπρόθεσμη καλυπτόμενη από στοιχεία ενεργητικού ομολογία του δημοσίου που εξέδωσε η AIB από το 2007.
(63)
Όσον αφορά τις προβλέψεις για τους δείκτες ρευστότητας, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών που ήταν διαθέσιμες στο στάδιο αυτό σχετικά με τη σύνθεση του δείκτη κάλυψης ρευστότητας που βρίσκεται ακόμα σε στάδιο διαβουλεύσεων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (42), η τράπεζα προβλέπει δείκτη κάλυψης ρευστότητας κατά την περίοδο της αναδιάρθρωσης που θα είναι κατά πολύ υψηλότερος από τις ελάχιστες απαιτήσεις (βλέπε πίνακα 5).
Πίνακας 5
Οι δείκτες ρευστότητας της τράπεζας
%
Δείκτες ρευστότητας
2014
Σχέδιο
2015
Σχέδιο
2016
Σχέδιο
2017
Σχέδιο
Δείκτης κάλυψης ρευστότητας
[75-150]
[75-170]
[75-170]
[75-170]
Ελάχιστος δείκτης κάλυψης ρευστότητας που περιλαμβάνεται στον κανονισμό 575/2013
60
70
80
Δείκτης καθαρής σταθερής χρηματοδότησης
[70-120]
[70-120]
[70-120]
[70-120]
Πηγή: Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας
ii) Βελτίωση των επιπέδων κερδοφορίας
(64)
Η τράπεζα αναμένει επιστροφή στην κερδοφορία το 2014, με προβλεπόμενα κέρδη μετά τους φόρους ύψους [0-750] εκατ. ευρώ, τα οποία θα ανέλθουν σε [250-1 250] εκατ. ευρώ το 2017. Η απόδοση ιδίων κεφαλαίων αναμένεται να ανέλθει σε [0,5-10 %] το 2014 και σε [5-15 %] το 2017. Αυτό θα επιτευχθεί με τους ακόλουθους τρόπους:
(65)
Καταρχάς, το σχέδιο αναδιάρθρωσης ορίζει σειρά ενεργειών που θα προωθήσουν την αποκατάσταση του ΚΠΕ, εξαιρουμένου του κόστους του προγράμματος ELG, από 1,22 % το 2012 σε [1,5-2,25 %] το 2017. Οι εν λόγω ενέργειες συνίστανται σε νέα δανειοδότηση ύψους [20-30] δισεκατ. ευρώ από το 2014 ως το 2017 με υψηλότερα επιτόκια, περαιτέρω βελτίωση της τιμολόγησης των υφιστάμενων (43) δανείων και περαιτέρω μείωση του κόστους των προϊόντων καταθέσεων έως το 2015 (βλέπε πίνακα 6). Επιπλέον, το ποσοστό στοιχείων ενεργητικού χαμηλής απόδοσης της τράπεζας (π.χ. ενυπόθηκα δάνεια τύπου «tracker» και ομόλογα της NAMA) σε σύγκριση με το συνολικό ενεργητικό αναμένεται να μειωθεί κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης από [20-30 %] το 2014 σε [10-20 %] το 2017 ως αποτέλεσμα της εξόφλησης των ομολόγων της NAMA και της απόσβεσης του χαρτοφυλακίου ενυπόθηκων δανείων τύπου «tracker» για τα οποία δεν προβλέπεται νέος δανεισμός.
Πίνακας 6
Προβλέψεις της τράπεζας όσον αφορά την εξέλιξη της μέσης απόδοσης των στοιχείων ενεργητικού και των υποχρεώσεων
%
Μέση απόδοση
2013
Πραγματική
2014
Σχέδιο
2015
Σχέδιο
2016
Σχέδιο
2017
Σχέδιο
Μέση απόδοση - Νέα δάνεια
[3-7]
[3-7]
[3-7]
[3-7]
[3-7]
Μέση απόδοση - Υφιστάμενα δάνεια
[2-5]
[2-5]
[2-5]
[2-5]
[2-5]
Μέση απόδοση - Συνολικά δάνεια
2,74
[2-6]
[2-6]
[2-6]
[2-6]
Μέση απόδοση - Καταθέσεις
(συμπεριλαμβανομένων των τρεχούμενων λογαριασμών)
- 1,54
[- 0,5 έως - 2,5]
[- 0,5 έως - 2,5]
[- 0,5 έως - 2,5]
[- 0,5 έως - 2,5]
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας και υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων στις 20 Μαρτίου 2014
(66)
Δεύτερον, η διακοπή του προγράμματος ELG από τις 28 Μαρτίου 2013 θα επιφέρει βελτίωση του ΚΠΕ μετά την αφαίρεση του κόστους του ELG, καθώς θα μειωθούν οι προμήθειες εγγύησης που καταβάλλονται στο κράτος. Οι προμήθειες αυτές ανήλθαν σε 0,4 δισεκατ. ευρώ το 2012 και προβλέπεται να μειωθούν σε μόλις 8 εκατ. ευρώ το 2017.
(67)
Τρίτον, με σκοπό την επίτευξη βιώσιμων λειτουργικών κερδών πριν από τις προβλέψεις, η τράπεζα στοχεύει σε περαιτέρω μείωση των λειτουργικών της εξόδων από 1,8 δισεκατ. ευρώ το 2012 σε [1,0-1,5] δισεκατ. ευρώ το 2015 και σε [1,0-1,5] δισεκατ. ευρώ το 2017. Οι δύο βασικές πρωτοβουλίες στις οποίες βασίζεται αυτή η προβλεπόμενη μείωση είναι το πρόγραμμα συνταξιοδότησης και εθελουσίας εξόδου και η επανεξέταση αμοιβών και παροχών που ανακοινώθηκε το 2012. Εν προκειμένω, η τράπεζα προβλέπει μείωση του προσωπικού της κατά [20-40] % έως το 2015 και κατά [20-40] % έως το 2017, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2012, που θα οδηγήσει σε συνολική μείωση του προσωπικού κατά [2 000 έως 5 000].
(68)
Τέλος, όσον αφορά τα λειτουργικά κέρδη μετά τις προβλέψεις και πριν από τα έκτακτα στοιχεία, η τράπεζα στοχεύει σε σημαντική μείωση των επιβαρύνσεων απομείωσης των δανείων, από 2,5 δισεκατ. ευρώ το 2012 σε [0-0,5] δισεκατ. ευρώ το 2014 και [0-0,5] δισεκατ. ευρώ το 2017, καθώς στο σχέδιο λαμβάνεται ως παραδοχή η οικονομική ανάκαμψη της Ιρλανδίας. Η AIB αναμένει ότι η εν λόγω ανάκαμψη θα οδηγήσει σε επιβράδυνση των νέων μη εξυπηρετούμενων δανείων. Το σχέδιο προβλέπει επίσης αποτελεσματικότερες δραστηριότητες διαχείρισης των πιστώσεων, οι οποίες αντικατοπτρίζονται στη σύσταση του ομίλου Financial Solution Group, και στην ανάπτυξη της στρατηγικής για την αντιμετώπιση των καθυστερούμενων οφειλών από ενυπόθηκα δάνεια (44) (Mortgage Arrears Resolution Strategy - «MARS»). Στόχος των δραστηριοτήτων αυτών είναι η βελτίωση της είσπραξης των δανείων της τράπεζας και η αποτελεσματικότητα της αναδιάρθρωσης, αυξάνοντας έτσι τον αριθμό των εξυπηρετούμενων δανείων.
iii) Διατήρηση ισχυρού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας
(69)
Η τράπεζα προβλέπει ότι θα διατηρήσει ισχυρό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, μέσω αύξησης των αδιανέμητων κερδών και μείωσης του σταθμισμένου ως προς τον κίνδυνο ενεργητικού. Στόχος της τράπεζας είναι να αυξήσει τα κέρδη της, τα οποία δεν σκοπεύει να διανείμει, μέσω των ενεργειών που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 65 έως 68. Το σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου [5-10] δισεκατ. ευρώ από το 2013 έως το 2016, κυρίως εξαιτίας της συνεχιζόμενης συρρίκνωσης του χαρτοφυλακίου δανείων (συμπεριλαμβανομένων των διαγραφών, των αναδιαρθρωμένων απομειωμένων δανείων και της απόσβεσης των δανείων), της νέας αντιμετώπισης των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (45), και της προβλεπόμενης εφαρμογής από την τράπεζα α) προσέγγισης του χαρτοφυλακίου δανείων της EBS που θα βασίζεται σε εσωτερική αξιολόγηση και β) επικαιροποιημένων μοντέλων εσωτερικής αξιολόγησης για το χαρτοφυλάκιο δανείων της AIB.
(70)
Επιπλέον, οι αρχές της Ιρλανδίας έχουν παράσχει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας («CBI») θα μειώσει τις ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις (46) από 10,5 % σε […] % βραχυπρόθεσμα, με αποτέλεσμα την αύξηση του κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας της τράπεζας κατά [0-5] δισεκατ. ευρώ το 2014, εφόσον όλοι οι λοιποί παράγοντες παραμείνουν ίδιοι. Ο στόχος του 10,5 % που όρισε η CBI τον Νοέμβριο του 2010 στο πλαίσιο της άσκησης της ΑΠΕΚΕ παύει, επομένως, να ισχύει.
(71)
Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ελάχιστη κανονιστική κεφαλαιακή απαίτηση ανέρχεται σε 8 % του κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 («CET1») καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου, το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας της τράπεζας προβλέπεται να ανέλθει σε [0-5] δισεκατ. ευρώ το 2014 και σε περίπου [5-10] δισεκατ. ευρώ το 2017. Με κατώτατο όριο κεφαλαίου της τάξης του 5,5 % (47) το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας θα ανέλθει σε [5-10] δισεκατ. ευρώ το 2014.
(72)
Επιπλέον, η τράπεζα διαθέτει κεφαλαιακά μέσα υπό αίρεση (48) (CoCos) ύψους 1,6 δισεκατ. ευρώ που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε κοινές μετοχές, εάν χρειαστεί. Λαμβάνοντας υπόψη τα CoCos, το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας το 2014 θα ανέλθει σε [5-10] δισεκατ. ευρώ με ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις της τάξης του 8 %, και σε [5-10] δισεκατ. ευρώ με κατώτατο όριο κεφαλαίου 5,5 %.
(73)
Τα αριθμητικά στοιχεία που παρέχονται για το CET1 στις αιτιολογικές σκέψεις (71) και (72) περιλαμβάνουν την κατάλληλη σταδιακή μείωση των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (49). Οι αναγνωρισμένες αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις της τράπεζας που απορρέουν από τις αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημίες ανέρχονταν σε 3,9 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013.
2.6.2. Το εναλλακτικό βασικό σενάριο
(74)
Στις 11 Φεβρουαρίου 2014 η τράπεζα υπέβαλε στην Επιτροπή εναλλακτικό βασικό σενάριο (το «εναλλακτικό βασικό σενάριο»), το οποίο βασιζόταν σε περισσότερο μετριοπαθείς παραδοχές από αυτές του βασικού σεναρίου. Οι περισσότερο μετριοπαθείς παραδοχές αφορούσαν την εξέλιξη του RWA, τα αποτελέσματα της αξιολόγησης του ισολογισμού (Balance Sheet Assessment - BSA) (50), τον όγκο των νέων δανείων, ένα διαφορετικό μείγμα χρηματοδότησης, υψηλότερο κόστος των κεφαλαίων και υψηλότερες επιβαρύνσεις πρόβλεψης, όπως συνοψίζονται στον πίνακα 7. Όσο για τις μακροοικονομικές παραδοχές στις οποίες στηρίζεται το εν λόγω εναλλακτικό βασικό σενάριο, είναι ίδιες με εκείνες στις οποίες στηρίζεται το βασικό σενάριο που περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 55 και 56.
Πίνακας 7
Το εναλλακτικό βασικό σενάριο: Κύριες αλλαγές ως προς τις παραδοχές σε σύγκριση με το βασικό σενάριο
Μεταβλητή
Εναλλακτικό βασικό σενάριο (αλλαγές σε σύγκριση με το βασικό σενάριο)
Σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό (RWA)
Περιλαμβάνει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης του ισολογισμού και δεν λαμβάνει υπόψη, για λόγους σύνεσης, τον αντίκτυπο της προβλεπόμενης εφαρμογής τόσο των νέων όσο και των επικαιροποιημένων μοντέλων εσωτερικής αξιολόγησης που εξακολουθούν να αναμένουν έγκριση από την CBI (51). Ως αποτέλεσμα των δύο αυτών αλλαγών, το σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό αυξάνεται κατά [3-8] δισεκατ. ευρώ, [3-8] δισεκατ. ευρώ, [3-8] δισεκατ. ευρώ και [3-8] δισεκατ. ευρώ, σε σύγκριση με το βασικό σενάριο για τα έτη 2014, 2015, 2016 και 2017 αντίστοιχα.
Προβλέψεις για απομείωση των δανείων
Περιλαμβάνει τα πλήρη αποτελέσματα της άσκησης αξιολόγησης του ισολογισμού. Η άσκηση αξιολόγησης του ισολογισμού εντόπισε πρόσθετη ανάγκη πρόβλεψης 1,1 δισεκατ. ευρώ, εκ των οποίων μόλις […] δισεκατ. ευρώ εκφράζονταν στο βασικό σενάριο. Αυτό σημαίνει ότι οι προβλέψεις είναι κατά […] δισεκατ. ευρώ υψηλότερες βάσει του εναλλακτικού βασικού σεναρίου σε σχέση με το βασικό σενάριο του 2013 και αντικατοπτρίζουν μια περισσότερο γραμμική μείωση προς τα επίπεδα πριν από την κρίση. Αυτό συνεπάγεται πρόσθετη επιβάρυνση πρόβλεψης ύψους [500-1 000] εκατ. ευρώ το 2014, [500-1 000] εκατ. ευρώ το 2015, [0-500] εκατ. ευρώ το 2016 και [0-500] εκατ. ευρώ το 2017, σε σύγκριση με το βασικό σενάριο.
Νέα δανειοδοτική δραστηριότητα
Θεωρεί ότι η νέα δανειοδοτική δραστηριότητα για τα χαρτοφυλάκια εμπορικών, εταιρικών δανείων και δανείων προς ΜΜΕ για κάθε έτος της πρόβλεψης περιορίζεται στην προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕγχΠ. Αυτό συνεπάγεται ότι η σωρευτική νέα παραγωγή κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης θα είναι κατά [2-4] δισεκατ. ευρώ χαμηλότερη από το βασικό σενάριο. (Οι νέες παραδοχές όσον αφορά τη δανειοδότηση επηρεάζουν το σταθμισμένο ως προς τον κίνδυνο ενεργητικό κατά [0-3] δισεκατ. ευρώ, [0-3] δισεκατ. ευρώ, [0-3] δισεκατ. ευρώ και [0-3] δισεκατ. ευρώ για τα έτη 2014, 2015, 2016 και 2017 αντίστοιχα.)
Χρηματοδοτικό μείγμα
Περιλαμβάνει υψηλότερο ποσοστό (κατά 2 % έως 3 %) μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης έως το 2016, σε σύγκριση με το βασικό σενάριο.
Κόστος κεφαλαίων
Θεωρεί ότι η εξέλιξη του κόστους των καταθέσεων για προθεσμιακούς λογαριασμούς λιανικής, καταθέσεις ΜΜΕ και εταιρικές καταθέσεις ακολουθεί πιο στενά την εξέλιξη του προβλεπόμενου δείκτη βάσης της ΕΚΤ, σε σύγκριση με το βασικό σενάριο.
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας και υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων στις 11 Φεβρουαρίου και τις 27 Μαρτίου 2014
(75)
Σύμφωνα με αυτές τις περισσότερο μετριοπαθείς παραδοχές, η τράπεζα δεν θα επιστρέψει στην κερδοφορία πριν από το 2016, με προβλεπόμενα κέρδη μετά τους φόρους ύψους [0-750] εκατ. ευρώ, τα οποία θα ανέλθουν στα [250-1 250] εκατ. ευρώ το 2017. Η απόδοση ίδιων κεφαλαίων αναμένεται να ανέλθει σε [0,5-10 %] το 2016 και σε [5-15 %] το 2017.
(76)
Το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας της τράπεζας προβλέπεται να ανέλθει περίπου σε [2-6] δισεκατ. ευρώ το 2014 και [2-6] δισεκατ. ευρώ το 2017, συνεκτιμώντας την ελάχιστη κανονιστική κεφαλαιακή απαίτηση του 8 %. Λαμβάνοντας υπόψη τα CoCos, το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας το 2014 θα ανέλθει σε [3-8] δισεκατ. ευρώ με ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις 8 % (και σε [3-8] δισεκατ. ευρώ με κατώτατο όριο κεφαλαίου 5,5 %).
Πίνακας 8
Οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις της τράπεζας βάσει του εναλλακτικού βασικού σεναρίου
Βασικοί χρηματοοικονομικοί δείκτες
2014
Σχέδιο
2015
Σχέδιο
2016
Σχέδιο
2017
Σχέδιο
- Κεφάλαια & RWA
-
Δείκτης CT1 ή δείκτης CET1 (%)
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
[10-20 %]
-
Κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας (σε εκατ. ευρώ) έναντι 8 % CT1/CET1
[2 000-6 000]
[2 000-6 000]
[2 000-6 000]
[2 000-6 000]
-
Κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας (σε εκατ. ευρώ) έναντι 8 % CT1/CET1, συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής των CoCos
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
[3 000-8 000]
-
RWA (σε εκατ. ευρώ)
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[55 000-65 000]
[50 000-60 000]
- Κερδοφορία
-
ΚΠΕ - εξαιρουμένων των δαπανών για το ELG (%)
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
[1,5-2,25 %]
-
Δείκτης εξόδων/εσόδων
[60-70 %]
[60-70 %]
[50-60 %]
[45-55 %]
-
Κέρδος μετά τους φόρους (σε εκατ. ευρώ)
[ευρώ -ve 0-750]
[ευρώ -ve 0-750]
[0-750]
[250-1 250]
-
Απόδοση ίδιων κεφαλαίων
[Άνευ σημασίας]
[Άνευ σημασίας]
[0,5-10 %]
[5-15 %]
- Χρηματοδότηση
-
Δείκτης δανείων προς καταθέσεις
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
[95-120 %]
- Άλλοι
-
Ακαθάριστα δάνεια και προκαταβολές προς τους πελάτες (σε εκατ. ευρώ)
[70 000-80 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
[65 000-75 000]
-
Συνολικό ενεργητικό (σε εκατ. ευρώ)
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
[100 000-150 000]
Πηγή: Σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας και υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων στις 11 Φεβρουαρίου και τις 27 Μαρτίου 2014
2.6.3. Το δυσμενές σενάριο
(77)
Στο δυσμενές σενάριο που υποβλήθηκε από την τράπεζα, το ΑΕγχΠ της Ιρλανδίας αναμένεται να αυξηθεί κατά 1 % το 2014, 1,5 % το 2015, 2,2 % το 2016 και 2,2 % το 2017. Αύξηση της απασχόλησης δεν προβλέπεται να σημειωθεί πριν από το 2015, οπότε αναμένεται να αυξηθεί κατά 0,5 %, 1 % το 2016 και 1 % το 2017. Οι τιμές των κατοικιών αναμένεται να αυξηθούν κατά 1,2 % το 2014, κατά 1,7 % το 2015, κατά 1,9 % το 2016 και κατά 1,9 % το 2017. Το ΑΕγχΠ του Ηνωμένου Βασιλείου αναμένεται να αυξηθεί κατά 0,8 % το 2014, κατά 1 % το 2015, κατά 1,5 % το 2016 και κατά 1,5 % το 2017.
(78)
Το δυσμενές σενάριο βασίζεται σε αυστηρότερες μακροοικονομικές παραδοχές σε σύγκριση τόσο με το βασικό σενάριο όσο και με το εναλλακτικό βασικό σενάριο. Εντούτοις, το εναλλακτικό βασικό σενάριο έχει ως αποτέλεσμα χαμηλότερη κερδοφορία και χαμηλότερο κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας σε σύγκριση με το δυσμενές σενάριο διότι οι παραδοχές στις οποίες στηρίζονται οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις της τράπεζας που αφορούν την εξέλιξη των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων είναι αυστηρότερες στο εναλλακτικό βασικό σενάριο σε σχέση με το δυσμενές σενάριο.
(79)
Τα λειτουργικά έσοδα της τράπεζας στο δυσμενές σενάριο προβλέπεται να αυξηθούν από [1-3] δισεκατ. ευρώ το 2014 σε [1-3] δισεκατ. ευρώ το 2017. Τα λειτουργικά κέρδη πριν από τις προβλέψεις προβλέπεται ότι θα αυξηθούν από [0-1] δισεκατ. ευρώ το 2014 σε [0,75-1,75] δισεκατ. ευρώ το 2017. Στο δυσμενές σενάριο, η τράπεζα αναμένεται να επιστρέψει στην κερδοφορία το [2014-2016], με κέρδη προ φόρων ύψους [0-750] εκατ. ευρώ.
(80)
Ο δείκτης εξόδων/εσόδων προβλέπεται να βελτιωθεί από [60-70] % το 2014 σε [45-55] % το 2017.
(81)
Στο δυσμενές σενάριο, οι δείκτες CET1 της τράπεζας προβλέπεται να ανέλθουν σε [10-20] % το 2014, [10-20] % το 2015, [10-20] % το 2016 και [10-20] % το 2017. Αυτό συνεπάγεται κεφαλαιακό απόθεμα ασφάλειας ύψους [3-8] δισεκατ. ευρώ το 2014, [3-8] δισεκατ. ευρώ το 2015, [3-8] δισεκατ. ευρώ το 2016 και [3-8] δισεκατ. ευρώ το 2017, λαμβανομένου υπόψη ότι οι ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις ανέρχονται σε 8 %.
2.7. ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΞΟΦΛΗΣΗΣ
(82)
Πριν από το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, η τράπεζα θα ξεκινήσει να αποπληρώνει την κρατική ενίσχυση μέσω της καταβολής μερισμάτων ή με άλλα μέσα, υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτει πλεόνασμα κεφαλαίου κατά τουλάχιστον 1-4 % άνω του κανονιστικού δείκτη ελάχιστου CET1 (βάσει της πλήρους εφαρμογής της Βασιλείας ΙΙΙ), όπως ορίζεται από την CBI για τις 31 Δεκεμβρίου 2016. Το ποσό αποπληρωμής θα ισούται με το πλεόνασμα που υπερβαίνει τον κανονιστικό δείκτη ελάχιστου CET1 συν 1-4 %.
(83)
Για τη διευκόλυνση της εν λόγω αποπληρωμής, η τράπεζα δεν θα λάβει οποιοδήποτε μέτρο που ενδέχεται να οδηγήσει σε εκροές κεφαλαίου πριν από την […] εκτός εάν […].
(84)
Η τράπεζα διατηρεί τις επιλογές της μερικής ή πλήρους μετατροπής των προνομιούχων μετοχών της NPRFC στην ονομαστική τους αξία έως τις 13 Μαΐου 2014 και στη συνέχεια σε ποσοστό 125 % της τιμής προεγγραφής, ενόψει ή στο πλαίσιο εξόδου (ή μερικής εξόδου) που θα προκύψει από συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα με πρωτοβουλία του κράτους.
(85)
Η τράπεζα μπορεί καταρχήν να διαθέσει τα κρατικά CoCos ανά πάσα στιγμή. Ωστόσο, η Ιρλανδία έχει δεσμευτεί ότι η τράπεζα δεν θα εξαργυρώσει τα CoCos μέχρις ότου δημοσιοποιηθούν τα αποτελέσματα του ελέγχου ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων/της άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων («AQR/ST») (52) που πραγματοποιούνται από την ΕΚΤ και την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών («ΕΑΤ»), και λάβουν κανονιστική έγκριση.
2.8. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΕ Η ΙΡΛΑΝΔΙΑ
(86)
Οι ιρλανδικές αρχές έχουν αναλάβει σειρά δεσμεύσεων οι οποίες θα τηρηθούν από την τράπεζα κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης. Οι δεσμεύσεις αυτές αφορούν τα ακόλουθα:
-
την αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων ενυπόθηκων δανείων και δανείων προς ΜΜΕ
-
εκπλήρωση ποσοτικών στόχων αναδιάρθρωσης/υποβολή προτάσεων για βιώσιμες λύσεις,
-
η βέλτιστη επιλογή αναδιάρθρωσης θα βασίζεται στη μεγιστοποίηση της καθαρής παρούσας αξίας,
-
τον περιορισμό της νέας δανειοδοτικής δραστηριότητας προς […] σε […] το […] και […]. Η νέα δανειοδοτική δραστηριότητα μπορεί να υπερβεί τα όρια εάν το συνολικό ακαθάριστο υπόλοιπο κλεισίματος δανείου δεν υπερβαίνει τα […] στα τέλη του […] και τα […] στα τέλη του […], αντίστοιχα,
-
την αποπληρωμή της κρατικής ενίσχυσης (μέσω μερισμάτων εάν ο δείκτης κεφαλαίων της τράπεζας υπερβαίνει τις ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις συν 1-4 % από το 2016),
-
τη μη εξόφληση των μετατρέψιμων ομολόγων υπό αίρεση (CoCos, 1,6 δισεκατ. ευρώ) πριν από τη γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων των διαδικασιών AQR/ST,
-
τη μείωση των δαπανών κατά [200-600] εκατ. ευρώ έως το 2015 σε σύγκριση με το 2012, και δείκτη εξόδων/εσόδων της τάξης του [45-65] % ή [50-70] %, αντίστοιχα, εάν η αύξηση του ΑΕγχΠ είναι μικρότερη του 2 %,
-
τον περιορισμό του ανοίγματος σε ιρλανδικά κρατικά ομόλογα σε [10-20] δισεκατ. ευρώ,
-
δεσμεύσεις για περιορισμό των εξαγορών, της εμπορικής προώθησης και της διαφήμισης καθώς και των χορηγιών στην Ιρλανδία, απαγόρευση καταβολής μερισμάτων, απαγόρευση διανομής τοκομεριδίων επί υφιστάμενων μέσων,
-
μέτρα για την ενίσχυση του ανταγωνισμού στην ιρλανδική τραπεζική αγορά («μέτρα για το άνοιγμα της αγοράς», που συνίστανται σε δέσμη υπηρεσιών και δέσμη μέτρων σχετικά με την κινητικότητα των πελατών),
-
τον διορισμό επιτρόπου παρακολούθησης της συμμόρφωσης με τις εν λόγω δεσμεύσεις.
(87)
Η Ιρλανδία έχει αναλάβει να διασφαλίσει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2012, και συμπληρώθηκε στη συνέχεια, θα εφαρμοστεί στο έπακρο, συμπεριλαμβανομένων των δεσμεύσεων που παρατίθενται αναλυτικά στο παράρτημα.
3. Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ EBS
(88)
Στις 31 Μαΐου 2010 οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν σχέδιο αναδιάρθρωσης της EBS. Η Επιτροπή δρομολόγησε εις βάθος έρευνα διότι διατηρούσε αμφιβολίες σχετικά με το συμβιβάσιμο του συγκεκριμένου σχεδίου αναδιάρθρωσης με την εσωτερική αγορά. Ειδικότερα, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τα ακόλουθα:
i)
εάν το σχέδιο αναδιάρθρωσης ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της EBS·
ii)
εάν η ενίσχυση περιοριζόταν στο ελάχιστο απαιτούμενο ποσό·
iii)
εάν είχαν ληφθεί επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(89)
Η Επιτροπή επισήμανε ότι οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις στο σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν ήταν συνεπείς και μαρτυρούσαν έλλειψη πληροφόρησης ως προς τις μακροοικονομικές παραδοχές του δυσμενούς σεναρίου. Επιπλέον, η Επιτροπή αμφισβήτησε τις παραδοχές στις οποίες στηρίζονταν οι υπολογισμοί της EBS σχετικά με την εξέλιξη του ενυπόθηκου δανεισμού στην Ιρλανδία σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο. Η Επιτροπή ζήτησε επίσης πρόσθετες διευκρινίσεις σχετικά με τις παραδοχές της EBS όσον αφορά την αγορά εταιρικών καταθέσεων. Η Επιτροπή έκρινε ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της EBS υποτίμησε το επίπεδο απομείωσης των ενυπόθηκων δανείων για τη συγκεκριμένη περίοδο, και ότι δεν συνοδευόταν από ενδελεχή ανάλυση σχετικά με τις απομειώσεις του χαρτοφυλακίου των εμπορικών δανείων το οποίο συρρικνώνεται. Τέλος, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τον υπολογισμό του δείκτη εξόδων/εσόδων της EBS και του κόστους της χονδρικής χρηματοδότησης σε μεσοπρόθεσμο διάστημα.
(90)
Αναφορικά με τον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο, η Επιτροπή παρατήρησε ότι δεν διέθετε επαρκείς πληροφορίες ώστε να συμπεράνει εάν ικανοποιούνταν η συγκεκριμένη απαίτηση, δεδομένης της απόκλισης μεταξύ του στόχου της ανακεφαλαιοποίησης και των προβλέψεων του σχεδίου αναδιάρθρωσης που όριζε ότι η EBS θα υπερέβαινε σε μεγάλο βαθμό τις ελάχιστες κανονιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις.
(91)
Τέλος, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προβλέπονταν στο σχέδιο επαρκούσαν. Ειδικότερα, η Επιτροπή επέκρινε το ότι η προτεινόμενη μείωση του ισολογισμού ήταν πολύ μικρότερη από εκείνη που θα ανέμενε κανονικά η Επιτροπή από μια τράπεζα που είχε λάβει τόσο υψηλή ενίσχυση, τόσο σε απόλυτους όρους όσο και σε όρους σταθμισμένου ως προς τον κίνδυνο ενεργητικού.
(92)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από την EBS, η οποία παρείχε πρόσθετα στοιχεία προς υποστήριξη του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, δύο ενδιαφερόμενα μέρη υπέβαλαν παρατηρήσεις, οι οποίες επιβεβαίωσαν σε μεγάλο βαθμό τις αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με την επάρκεια των προτεινόμενων μέτρων για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων. Η Ιρλανδία δεν υπέβαλε παρατηρήσεις.
(93)
Τον Ιούλιο του 2011 η EBS συγχωνεύτηκε με την AIB και μετατράπηκε σε πλήρως ενσωματωμένη θυγατρική της τράπεζας που προέκυψε από τη συγχώνευση. Ως εκ τούτου, η EBS έπαψε να υφίσταται ως αυτόνομη οντότητα. Συνεπώς, η απόφαση κίνησης διαδικασίας που αφορούσε την EBS ως αυτόνομη οντότητα ακυρώθηκε και η Επιτροπή αποφάσισε να μην δώσει συνέχεια στην εν λόγω διαδικασία. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν από την EBS και τα δύο ενδιαφερόμενα μέρη αφορούν μέτρα για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων στο πλαίσιο σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε για την EBS αλλά δεν πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή, οι εν λόγω παρατηρήσεις δεν έχουν σημασία όσον αφορά το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε για την τράπεζα (την οντότητα δηλαδή που προέκυψε από τη συγχώνευση της AIB και της EBS) και επομένως δεν υπάρχει λόγος να εξεταστούν από την Επιτροπή στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης. Αντίθετα, στην ενότητα 5.2 της παρούσας απόφασης εξετάζεται το συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης που ελήφθησαν αρχικά υπέρ της EBS, παράλληλα με τα μέτρα που ελήφθησαν αρχικά υπέρ της AIB και εκείνα που ελήφθησαν υπέρ της τράπεζας, υπό το πρίσμα του σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε για την τράπεζα, συμπεριλαμβανομένης της βιωσιμότητας της τράπεζας, του περιορισμού της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο και της καταλληλότητας των μέτρων για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
4. ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΙΡΛΑΝΔΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ
(94)
Η Ιρλανδία δέχεται ότι τα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση και φρονεί ότι είναι συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης διότι είναι αναγκαία για την άρση σοβαρής διαταραχής της ιρλανδικής οικονομίας.
(95)
Όπως περιγράφεται στην ενότητα 2.7 της παρούσας απόφασης, η Ιρλανδία έχει αναλάβει σειρά δεσμεύσεων, οι οποίες παρατίθενται αναλυτικά στο παράρτημα.
5. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
5.1. ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(96)
Καταρχάς, η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει εάν τα μέτρα ενίσχυσης που χορηγούνται στους δικαιούχους συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, κρατικές ενισχύσεις είναι οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(97)
Για να χαρακτηριστεί ένα μέτρο ως κρατική ενίσχυση πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις: i) το μέτρο πρέπει να χρηματοδοτείται μέσω κρατικών πόρων· ii) το μέτρο πρέπει να αποφέρει πλεονέκτημα στον αποδέκτη του· iii) το πλεονέκτημα αυτό πρέπει να είναι επιλεκτικό· και iv) το μέτρο πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να μπορεί να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Πρέπει να συντρέχουν όλες αυτές οι προϋποθέσεις, δηλαδή να πληρούνται σωρευτικά, για να χαρακτηριστεί ένα μέτρο ως κρατική ενίσχυση.
(98)
Η Επιτροπή έχει ήδη διαπιστώσει σε προηγούμενες αποφάσεις (53) ότι για όλα τα μέτρα ενίσχυσης αναδιάρθρωσης που παρατίθενται στον πίνακα 3 πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και ότι, κατά συνέπεια, τα εν λόγω μέτρα συνιστούν ενισχύσεις κατά την έννοια της εν λόγω διάταξης. Η Επιτροπή διατηρεί αυτή την άποψη και επισημαίνει ότι το συνολικό ποσό ενίσχυσης των μέτρων ανακεφαλαιοποίησης και απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων έχει υπολογιστεί ότι ανέρχεται σε 22,475 δισεκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει ανακεφαλαιοποιήσεις ύψους 20,775 δισεκατ. ευρώ για την AIB, την EBS και τη συγχωνευμένη οντότητα, και μέτρα για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία ύψους 1,7 δισεκατ. ευρώ (κατ' εκτίμηση ποσό) για την AIB και την EBS. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει λάβει υπόψη τις εγγυήσεις υπέρ της AIB και της EBS (54).
(99)
Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εξόφληση των προνομιούχων μετοχών του 2009 (πριν ή μετά την προσαύξηση) και η συνακόλουθη εκ νέου εισφορά του ίδιου ποσού υπό μορφή κοινών μετοχών δεν συνιστά νέα ενίσχυση. Η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει το εν λόγω μέτρο στις αποφάσεις στις υποθέσεις N 241/09 και SA.32891 (N 553/10).
5.2. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ
5.2.1. Εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης
(100)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης ορίζει ότι δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται «για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».
(101)
Μολονότι παρατηρείται αργή οικονομική ανάκαμψη από το 2013, η Επιτροπή θεωρεί ακόμη ότι εξακολουθούν να πληρούνται οι προϋποθέσεις για την έγκριση κρατικών ενισχύσεων σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, δεδομένων των συνεχιζόμενων πιέσεων που δέχονται οι χρηματαγορές. Τον Ιούλιο του 2013 η Επιτροπή επιβεβαίωσε αυτή την άποψη εκδίδοντας την ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή, μετά την 1η Αυγούστου 2013, των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στα μέτρα στήριξης των τραπεζών στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης (55).
(102)
Η Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας («CBI») έχει ήδη επιβεβαιώσει στο παρελθόν τη συστημική σημασία της συγχωνευμένης τράπεζας για τη χρηματοπιστωτική αγορά στην Ιρλανδία (56). Χωρίς τα μέτρα ενίσχυσης αναδιάρθρωσης που χορηγήθηκαν, η εποπτική αρχή θα είχε ενδεχομένως κλείσει τη συγχωνευμένη τράπεζα, ή την AIB και την EBS προ της συγχώνευσης, λόγω παράβασης των ελάχιστων κανονιστικών κεφαλαιακών απαιτήσεων.
5.2.2. Αξιολόγηση του συμβιβάσιμου
(103)
Όλα τα μέτρα που χαρακτηρίζονται ως κρατικές ενισχύσεις έχουν χορηγηθεί στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της τράπεζας (της συγχωνευμένης οντότητας). Η ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει τους κανόνες που εφαρμόζονται για τη χορήγηση ενισχύσεων αναδιάρθρωσης υπέρ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης. Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, προκειμένου η αναδιάρθρωση ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στο πλαίσιο της παρούσας χρηματοπιστωτικής κρίσης να είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, πρέπει i) να οδηγεί στην αποκατάσταση της βιωσιμότητας της τράπεζας, ii) να προβλέπει επαρκή ίδια συνεισφορά του δικαιούχου (καταμερισμός των επιβαρύνσεων) και να διασφαλίζει ότι η ενίσχυση περιορίζεται στο ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο και iii) να περιλαμβάνει επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(104)
Η αξιολόγηση της Επιτροπής όσον αφορά το συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης στηρίχθηκε στο εναλλακτικό βασικό σενάριο που πρότεινε η τράπεζα, το οποίο βασίζεται σε πιο συνετές παραδοχές σε σχέση με αυτές του βασικού σεναρίου.
Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας
(105)
Όπως έχει επισημάνει η Επιτροπή στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, το κράτος μέλος πρέπει να υποβάλει πλήρες σχέδιο αναδιάρθρωσης με το οποίο να καταδεικνύεται ο τρόπος αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της οντότητας χωρίς τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, το οποίο δεν μπορεί να υπερβαίνει τα πέντε έτη. Σύμφωνα με το σημείο 13 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα επιτυγχάνεται όταν μια τράπεζα είναι σε θέση να ανταγωνίζεται αυτοδύναμα στην αγορά για την άντληση κεφαλαίων σύμφωνα με τις σχετικές κανονιστικές απαιτήσεις. Προς τον σκοπό αυτόν, η τράπεζα πρέπει να είναι σε θέση να καλύπτει όλα της τα έξοδα και να εξασφαλίζει επαρκή απόδοση των κεφαλαίων, λαμβανομένου υπόψη του προφίλ κινδύνου της τράπεζας. Στο σημείο 14 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης ορίζεται ότι η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα απαιτεί ότι κάθε κρατική ενίσχυση που λαμβάνεται είτε εξοφλείται μετά την πάροδο ορισμένου χρόνου είτε αμείβεται σύμφωνα με τους κανονικούς όρους της αγοράς, εξασφαλίζοντας έτσι ότι παύει να υφίσταται οποιαδήποτε μορφή συμπληρωματικής κρατικής ενίσχυσης.
(106)
Οι ιρλανδικές αρχές έχουν υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης στο οποίο περιγράφεται η στρατηγική της τράπεζας για την επιστροφή της στη βιωσιμότητα χωρίς τη χορήγηση περαιτέρω κρατικών ενισχύσεων, μέσω της εστίασης i) στον επαναπροσδιορισμό της τράπεζας ως μικρότερου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, με επίκεντρο την Ιρλανδία και με βελτιωμένο χρηματοδοτικό προφίλ· ii) στη βελτίωση των επιπέδων κερδοφορίας μέσω ενίσχυσης του καθαρού περιθωρίου επιτοκίου (ΚΠΕ), μέτρων μείωσης των δαπανών και σταδιακά μειωμένων επιβαρύνσεων απομείωσης· και iii) στη διατήρηση ενός ισχυρού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας.
i) Μικρότερο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, με επίκεντρο την Ιρλανδία και με βελτιωμένο χρηματοδοτικό προφίλ
(107)
Η τράπεζα έχει ήδη εφαρμόσει μέτρα ευρείας αναδιάρθρωσης τα οποία οδήγησαν σε σημαντική μείωση του μεγέθους του ισολογισμού σε σύγκριση με τα προ κρίσης επίπεδα, που ήταν αποτέλεσμα ανεξέλεγκτης μεγέθυνσης [118 δισεκατ. ευρώ το 2013 έναντι 136,7 δισεκατ. ευρώ το 2011 (57)]. Η μείωση επιτεύχθηκε κυρίως με τη διάθεση αλλοδαπών επιχειρήσεων, τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με «ακίνητα υψηλού κινδύνου» στη NAMA και άλλες ενέργειες απομόχλευσης στοιχείων ενεργητικού (58). Κατά συνέπεια, επί του παρόντος το άνοιγμα της τράπεζας στον τομέα των ακινήτων και των κατασκευών έχει μειωθεί και αναμένεται περαιτέρω σχετική μείωση έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η νέα στρατηγική είναι συνετή και ενδεδειγμένη για τις συνθήκες της μετά την κρίση εποχής. Η τράπεζα έχει αναλάβει δέσμευση να περιορίσει τη δανειοδότηση προς […] για να υποστηρίξει την πιο συνετή επιχειρηματική της στρατηγική.
(108)
Η τράπεζα ενισχύει επίσης την επιστροφή της σε ένα πιο συντηρητικό παραδοσιακό τραπεζικό μοντέλο στο πλαίσιο του οποίου θα χρηματοδοτεί ουσιαστικά το χαρτοφυλάκιο δανείων της μέσω των καταθέσεων πελατών, με προβλεπόμενο δείκτη δανείων προς καταθέσεις κάτω του [95-120] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο. Ο στόχος αυτός είναι αποτέλεσμα του φιλόδοξου και επιτυχημένου σχεδίου απομόχλευσης και σχετικά συνετών παραδοχών όσον αφορά την εξέλιξη του όγκου των καταθέσεων. Η Επιτροπή επισημαίνει ως θετικό το γεγονός ότι η τράπεζα προβλέπει να μην είναι υπερβολικά εξαρτημένη από πηγές χονδρικής χρηματοδότησης και θεσμικής χρηματοδότησης, όπως η χρηματοδότηση από την ΕΚΤ, σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο.
ii) Βελτίωση των επιπέδων κερδοφορίας
(109)
Όσον αφορά την επάνοδο σε μια πορεία κερδοφορίας, το σχέδιο προβλέπει ένα κατάλληλο μείγμα προγραμματισμένων ενεργειών. Τα νέα δάνεια θα χορηγούνται με υψηλότερα επιτόκια. Επιπλέον, η τιμολόγηση των (υφιστάμενων) δανείων και των καταθέσεων θα βελτιωθεί όπου αυτό είναι δυνατό. Τα μέτρα αυτά, σε συνδυασμό με τη διακοπή της καταβολής προμηθειών εγγύησης στο πλαίσιο του προγράμματος ELG, θα παράσχουν στην τράπεζα τη δυνατότητα να δρομολογήσει σταδιακά την ανάκαμψη του ΚΠΕ της τράπεζας.
(110)
Επιπλέον, οι προγραμματισμένες ενέργειες της τράπεζας, κυρίως το πρόγραμμα αποχώρησης προσωπικού (59) και η επανεξέταση αμοιβών και παροχών, με στόχο τη μείωση των λειτουργικών της εξόδων (κατά [200-600] εκατ. ευρώ έως το 2015 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2012), θα παράσχουν στην τράπεζα τη δυνατότητα να φτάσει σε μια πιο βιώσιμη βάση λειτουργικών εξόδων σύμφωνα με τις προοπτικές/δυνατότητες της τράπεζας να παράγει έσοδα. Οι εν λόγω ενέργειες, σε συνδυασμό με τη σχεδιαζόμενη αύξηση των εσόδων, θα βοηθήσουν την τράπεζα να βελτιώσει σημαντικά τον δείκτη εξόδων/εσόδων (που προβλέπεται να ανέλθει σε [45-55] % το 2017 έναντι 123 % το 2012). Εν προκειμένω, η Επιτροπή επικροτεί τη δέσμευση που ανέλαβε η Ιρλανδία σχετικά με τη μείωση των λειτουργικών εξόδων της τράπεζας κατά [200-600] εκατ. ευρώ έως το 2015 σε σύγκριση με το 2012, καθώς και τη δέσμευση ότι ο δείκτης εξόδων/εσόδων δεν θα υπερβεί το [45-65] % (εκτός εάν η αύξηση του ΑΕγχΠ είναι μικρότερη του 2 %, στην οποία περίπτωση ο δείκτης εξόδων/εσόδων δεν θα υπερβεί το [50-70] %).
(111)
Η τράπεζα προβλέπει σταδιακή μείωση των επιβαρύνσεων απομείωσης κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο. Αυτή η πτωτική τάση θεωρείται ενδεδειγμένη δεδομένου ότι i) η αναμενόμενη οικονομική ανάκαμψη στην Ιρλανδία θα επιβραδύνει τον ρυθμό των νέων μη εξυπηρετούμενων δανείων, ii) η προβλεπόμενη αύξηση των τιμών των κατοικιών θα περιορίσει τη σοβαρότητα των ζημιών στα ενυπόθηκα δάνεια και iii) οι ενισχυμένες δραστηριότητες διαχείρισης πιστώσεων της τράπεζας (60) θα επιταχύνουν/βελτιώσουν την είσπραξη και την αναδιάρθρωση των δανείων. Εν προκειμένω, η Επιτροπή επικροτεί τη δέσμευση που ανέλαβε η Ιρλανδία όσον αφορά τους ποιοτικούς και ποσοτικούς στόχους αναδιάρθρωσης της τράπεζας που σχετίζονται με το χαρτοφυλάκιο δανείων ΜΜΕ και ενυπόθηκων δανείων.
(112)
Σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο, η τράπεζα δεν θα επανέλθει σε τροχιά κερδοφορίας πριν από το 2016. Παρά τον αντίκτυπο των επιβαρύνσεων απομείωσης, η κερδοφορία της τράπεζας είναι ισχνή από διαρθρωτική άποψη, λόγω ενός ογκώδους κληροδοτημένου χαρτοφυλακίου στοιχείων ενεργητικού χαμηλής απόδοσης (ενυπόθηκα δάνεια τύπου «tracker», καθώς και ομόλογα της NAMA). Κατά συνέπεια, η απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα παραμείνει χαμηλή έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, καθώς θα ανέλθει σε ποσοστό μόλις [5-15] % το 2017. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι η τράπεζα βρίσκεται στον σωστό δρόμο προς την επίτευξη πιο ανταγωνιστικών επιπέδων απόδοσης ιδίων κεφαλαίων/κερδοφορίας στο μέλλον, καθώς η νέα δανειοδότηση με υψηλότερα περιθώρια και η ανατιμολόγηση των (υφιστάμενων) δανείων θα αντισταθμίσουν σταδιακά την επιβράδυνση της κερδοφορίας που απορρέει από τα εν λόγω κληροδοτημένα στοιχεία ενεργητικού χαμηλής απόδοσης. Κατά συνέπεια, αναμένεται σταδιακή βελτίωση της κερδοφορίας.
iii) Ισχυρό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας
(113)
Τέλος, η Επιτροπή χαρακτηρίζει θετικά την τράπεζα ως ένα επαρκώς κεφαλαιοποιημένο ίδρυμα με ικανοποιητικό κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο, η τράπεζα θα διατηρήσει κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας ύψους [2-6] δισεκατ. ευρώ το 2017 με ελάχιστη κανονιστική κεφαλαιακή απαίτηση 8 % (και [3-8] δισεκατ. ευρώ με κατώτατο όριο 5,5 %), που θα παράσχει στην τράπεζα τη δυνατότητα να απορροφήσει περαιτέρω απώλειες σε περίπτωση που η οικονομική ανάκαμψη της Ιρλανδίας είναι μικρότερη από την προβλεπόμενη. Επιπλέον, η τράπεζα διαθέτει υπό αίρεση κεφαλαιακά μέσα (CoCos) ύψους 1,6 δισεκατ. ευρώ για την ενίσχυση της κεφαλαιακής της βάσης, εφόσον χρειαστεί. Εν προκειμένω, η Ιρλανδία έχει αναλάβει τη δέσμευση ότι η τράπεζα δεν θα προβεί σε εξόφληση των CoCos έως ότου δημοσιοποιηθούν τα αποτελέσματα των διαδικασιών AQR/ST.
(114)
Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη ότι η τράπεζα σχεδιάζει να προβεί σε εξόφληση των προνομιούχων μετοχών του 2009 (61) πριν από το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Έως τις 13 Μαΐου 2014 η εξόφληση πραγματοποιείται στην ονομαστική αξία, και μετά την εν λόγω ημερομηνία θα εφαρμοστεί προσαύξηση της τάξης του 25 %. Προβλέπεται ότι το ποσό των προνομιούχων μετοχών θα εξοφληθεί στο κράτος, το οποίο θα επανεπενδύσει αμέσως το ίδιο ποσό στην τράπεζα υπό μορφή μετοχικού κεφαλαίου (κοινών μετοχών). Κατά συνέπεια, δεν θα υπάρξει μεταβολή στο μέγεθος του ισολογισμού της τράπεζας. Ωστόσο, η κεφαλαιακή διάρθρωση της τράπεζας θα βελτιωθεί βάσει των νέων κανόνων της Βασιλείας ΙΙΙ (62). Επιπλέον, ως συνέπεια της πράξης αυτής, το μερίδιο του κράτους στην τράπεζα θα αυξηθεί οριακά από το τρέχον επίπεδο της τάξης του 99,8 %.
(iv) Συμπέρασμα
(115)
Οι πρωτοβουλίες που έχουν ήδη αναληφθεί από την AIB (δηλαδή η απομόχλευση, οι μειώσεις των εξόδων, το βελτιωμένο χρηματοδοτικό προφίλ) σε συνδυασμό με εκείνες που προγραμματίζονται καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης με στόχο την αποκατάσταση της κερδοφορίας της [δηλαδή νέες δανειοδοτήσεις με υψηλότερη τιμή/ανατιμολόγηση υφιστάμενων δανείων και καταθέσεων, περαιτέρω μειώσεις εξόδων προσωπικού και ενισχυμένες δραστηριότητες διαχείρισης πιστώσεων (63)] είναι κατάλληλες δεδομένης της φύσης των χρηματοπιστωτικών δυσκολιών που αντιμετωπίζει η τράπεζα (64).
(116)
Ως εκ τούτου, το σχέδιο αναδιάρθρωσης παρουσιάζει με πειστικό τρόπο την ορθή στρατηγική για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας. Ο συνδυασμός των ενεργειών που περιγράφηκαν ανωτέρω φαίνεται ικανός να διασφαλίσει τη μελλοντική βιωσιμότητα της τράπεζας χωρίς περαιτέρω κρατική στήριξη.
(117)
Ωστόσο, η επάνοδος της τράπεζας σε πορεία κερδοφορίας μπορεί να καθυστερήσει έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης λόγω των κληροδοτημένων στοιχείων ενεργητικού χαμηλής απόδοσης που διαθέτει η τράπεζα. Ως εκ τούτου, η απόδοση ιδίων κεφαλαίων της τράπεζας, σύμφωνα με το εναλλακτικό βασικό σενάριο, παραμένει σε συγκριτικά χαμηλό επίπεδο, ακόμη και στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, αν και παρουσιάζει μέτρια ανοδική τάση.
(118)
Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω στοιχεία, η Επιτροπή συμπεραίνει γενικά ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας θέτει με πειστικό τρόπο την πορεία προς την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς της.
Περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο: ίδια συνεισφορά και καταμερισμός των επιβαρύνσεων
(119)
Στην ενότητα 3 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης επισημαίνεται ότι απαιτείται κατάλληλη συνεισφορά από την πλευρά του δικαιούχου προκειμένου να περιοριστεί η ενίσχυση στο ελάχιστο και να αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και ο ηθικός κίνδυνος. Για τον σκοπό αυτόν, προβλέπεται ότι i) το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να είναι περιορισμένο και ii) απαιτείται σημαντική ίδια συνεισφορά.
(120)
Στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης προβλέπεται περαιτέρω ότι, για να περιοριστεί η ενίσχυση στο ελάχιστο, οι τράπεζες θα πρέπει να χρησιμοποιούν καταρχάς τους ίδιους πόρους τους για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσης. Το κόστος που συνδέεται με την αναδιάρθρωση δεν θα πρέπει να βαρύνει μόνο το κράτος αλλά και όσους έχουν επενδύσει στην τράπεζα. Ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται ιδίως με την απορρόφηση ζημιών με το διαθέσιμο κεφάλαιο.
(121)
Οι πρώην ιδιοκτήτες της AIB έχουν επιτύχει σχεδόν πλήρη καταμερισμό των επιβαρύνσεων. Οι μέτοχοι εξαλείφθηκαν και επί του παρόντος το κράτος κατέχει ποσοστό 99,8 % της τράπεζας. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι το επίπεδο καταμερισμού των επιβαρύνσεων από τους πρώην ιδιοκτήτες είναι σημαντικό και επαρκές.
(122)
Όσον αφορά τους κατόχους οφειλών μειωμένης εξασφάλισης, πραγματοποιήθηκε σειρά πράξεων διαχείρισης παθητικού/επαναγοράς χρέους στο διάστημα μεταξύ 2009 και 2011, που είχαν ως αποτέλεσμα την εισφορά 5,4 δισεκατ. ευρώ βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 (επαναγορά κεφαλαιακών μέσων κατηγορίας 1 και κατηγορίας 2). Επί του παρόντος, στην τράπεζα παραμένει μόνον ένα οριακά ελάχιστο ποσό οφειλών μειωμένης εξασφάλισης (ήτοι περίπου 34 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012) […]. Ως εκ τούτου, οι πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης έχουν συνεισφέρει επαρκώς στην κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης.
(123)
Επιπλέον, η τράπεζα έχει συνεισφέρει σημαντικά στην κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης μέσω της πώλησης θυγατρικών και συμμετοχών (65). Με τις πράξεις αυτές, η τράπεζα συνεισέφερε 3,3 δισεκατ. ευρώ βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 για τον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο ποσό.
(124)
Η τράπεζα καταβάλλει σταθερό τίμημα της τάξης του 10 % επί των CoCos και της τάξης του 8 % επί των προνομιούχων μετοχών (σε μετρητά ή μέσω της έκδοσης νέων κοινών μετοχών αντί μετρητών). Επιπλέον, θα εφαρμοστεί προσαύξηση της τάξης του 25 % επί των προνομιούχων μετοχών εάν η τράπεζα δεν τις επαναγοράσει έως τις 13 Μαΐου 2014. Η Επιτροπή θεώρησε ότι το εν λόγω τίμημα, αν και χαμηλό, είναι κατάλληλο δεδομένης της δυσχερούς κατάστασης της AIB/της τράπεζας (66).
(125)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας προβλέπει κατάλληλη ίδια συνεισφορά και κατάλληλο καταμερισμό των επιβαρύνσεων.
Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(126)
Σύμφωνα με την ενότητα 4 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, το σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Με αυτά τα μέτρα θα πρέπει να επιδιώκεται η αντιμετώπιση των στρεβλώσεων στις αγορές στις οποίες θα δραστηριοποιείται ο δικαιούχος μετά την αναδιάρθρωση. Στην προκειμένη περίπτωση, πρέπει να διασφαλιστεί η δυνατότητα και η ευκολία εισόδου δυνητικών νεοεισερχόμενων παραγόντων στη συγκεντρωμένη ιρλανδική τραπεζική αγορά για την τόνωση του ανταγωνισμού.
(127)
Η τράπεζα δεσμεύεται να θέσει σε εφαρμογή ορισμένα μέτρα για τον ανταγωνισμό κατά το διάστημα από τον Ιούλιο του 2014 έως τον Ιούνιο του 2017, ιδίως με την παροχή δέσμης υπηρεσιών και δέσμης μέτρων για την κινητικότητα των πελατών στους σχετικούς ανταγωνιστές (67).
(128)
Η δέσμη υπηρεσιών στοχεύει στη μείωση του κόστους εισόδου ή του κόστους επέκτασης του ανταγωνιστή. Ειδικότερα, ο δικαιούχος της δέσμης υπηρεσιών θα λάβει στήριξη για διάφορες υποστηρικτικές λειτουργίες (όπως η εκκαθάριση, η επεξεργασία έντυπων συναλλαγών) σε οριακό κόστος από την τράπεζα (έξοδα που προκύπτουν άμεσα από την παροχή της εν λόγω υπηρεσίας), και μπορεί εν συνεχεία να αποφασίσει να επενδύσει στη δική του υποδομή σε μεταγενέστερο στάδιο, όταν η πελατειακή του βάση θα είναι αρκετά ευρεία ώστε να απορροφήσει το σταθερό κόστος. Ο εν λόγω δικαιούχος θα έχει επίσης πρόσβαση στο δίκτυο αυτόματων ταμειολογιστικών μηχανών (ATM) της τράπεζας σε οριακό κόστος, προσφέροντας αμέσως, με τον τρόπο αυτόν, εθνική κάλυψη στους πελάτες του.
(129)
Η δέσμη μέτρων για την κινητικότητα των πελατών θα μειώσει τα έξοδα της απόκτησης πελατών για τους δικαιούχους. Οι δικαιούχοι, μέσω της τράπεζας, θα επικοινωνούν με τους πελάτες της τράπεζας και θα τους παρουσιάζουν εναλλακτικά προϊόντα για τους τρεχούμενους λογαριασμούς τους, τα προϊόντα προσωπικών πιστωτικών καρτών, τους εταιρικούς τρεχούμενους λογαριασμούς, τις εταιρικές πιστωτικές κάρτες, τα ενυπόθηκα δάνεια, καθώς και τα δάνεια για ΜΜΕ και τα εταιρικά δάνεια. Παρότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί ο αριθμός των πελατών της τράπεζας που θα αποφασίσουν να αλλάξουν πάροχο τραπεζικών προϊόντων επιλέγοντας τους δικαιούχους του μέτρου, αυτή η μέθοδος προσέγγισης πελατών είναι πιο στοχευμένη και λιγότερο δαπανηρή από τα γενικά μέτρα διαφήμισης.
(130)
Τα μέτρα που περιγράφονται ανωτέρω παρέχουν ένα πλαίσιο που προάγει την είσοδο νέων παραγόντων στην ιρλανδική τραπεζική αγορά και, ως εκ τούτου, περιορίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκαλούνται από την ενίσχυση που χορηγήθηκε στην τράπεζα.
(131)
Επιπλέον, η Επιτροπή αντιμετωπίζει θετικά τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Ιρλανδία όσον αφορά ορισμένους περιορισμούς της επιχειρηματικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, ειδικότερα το ανώτατο όριο για τη χορήγηση δανείων έως […] το […] και […]. Η απαγόρευση των εξαγορών θα διασφαλίσει επίσης ότι η κρατική ενίσχυση δεν θα χρησιμοποιηθεί για την εξαγορά ανταγωνιστών, αλλά για να εξυπηρετήσει τον επιδιωκόμενο σκοπό της, δηλαδή τη χρηματοδότηση της διαδικασίας αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, η τράπεζα θα τηρήσει τις δεσμεύσεις σε επίπεδο συμπεριφοράς ως προς την απαγόρευση διαφήμισης και χορηγίας (68).
Εφαρμογή και παρακολούθηση
(132)
Τέλος, σύμφωνα με την ενότητα 5 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, απαιτείται η υποβολή λεπτομερών τακτικών εκθέσεων προκειμένου η Επιτροπή να μπορεί να εξακριβώνει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης εφαρμόζεται ορθά.
(133)
Θα οριστεί επίτροπος παρακολούθησης ο οποίος θα υποβάλλει τακτικές εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης από την τράπεζα και την τήρηση των ανειλημμένων δεσμεύσεων.
(134)
Λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις, τα μέτρα ευρείας αναδιάρθρωσης που έχει ήδη εφαρμόσει η τράπεζα και βάσει της καταλληλότητας της ίδιας συνεισφοράς και του καταμερισμού των επιβαρύνσεων όπως αναφέρονται ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχουν επαρκείς διασφαλίσεις για τον περιορισμό των πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού παρά το μεγάλο μέγεθος του ποσού ενίσχυσης που χορηγήθηκε στην AIB και στην EBS πριν από και μετά τη συγχώνευσή τους.
5.3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ
(135)
Τα μέτρα «α» έως «ιε» που απαριθμούνται στον πίνακα 3 θεωρούνται ότι συνιστούν ενισχύσεις αναδιάρθρωσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις τις οποίες ανέλαβε η Ιρλανδία, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας συνάδει με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης περιορίζονται στο ελάχιστο απαραίτητο ποσό και οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού αντιμετωπίζονται επαρκώς. Συνεπώς, οι ενισχύσεις αυτές είναι συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης. Συνεπώς, η Επιτροπή
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Τα ακόλουθα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης:
-
Μέτρα υπέρ της AIB
α)
εγγυήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος CIFS, ύψους 133 δισεκατ. ευρώ·
β)
εγγυήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος CIFS, ύψους 62,5 δισεκατ. ευρώ·
γ)
μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία (μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων ύψους 20,4 δισεκατ. ευρώ στη NAMA), που αντιστοιχούν σε εκτιμώμενο ποσό ενίσχυσης ύψους 1,6 δισεκατ. ευρώ·
δ)
ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή προνομιούχων μετοχών τον Μάιο του 2009, ύψους 3,5 δισεκατ. ευρώ·
ε)
ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή νέου ιδίων κεφαλαίων τον Δεκέμβριο του 2010, ύψους 3,7 δισεκατ. ευρώ·
στ)
κρατική εγγύηση για επείγουσα στήριξη της ρευστότητας έως το δεύτερο τρίμηνο του 2011, ύψους [5-15 δισεκατ.].
-
Μέτρα υπέρ της EBS
ζ)
εγγυήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος CIFS, ύψους 14,4 δισεκατ. ευρώ·
η)
εγγυήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος CIFS, ύψους 8,0 δισεκατ. ευρώ·
θ)
μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία (μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων ύψους 0,9 δισεκατ. ευρώ στη NAMA), που αντιστοιχούν σε εκτιμώμενο ποσό ενίσχυσης ύψους 0,1 δισεκατ. ευρώ·
ι)
ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή μετοχών ειδικών επενδύσεων τον Μάιο και τον Δεκέμβριο του 2010, ύψους 0,625 δισεκατ. ευρώ·
ια)
ανακεφαλαιοποίηση μέσω απευθείας επιχορήγησης υπό μορφή γραμματίου εις διαταγή τον Δεκέμβριο του 2010, ύψους 0,25 δισεκατ. ευρώ·
ιβ)
κρατική εγγύηση για επείγουσα στήριξη της ρευστότητας, ύψους [0-5 δισεκατ.].
-
Μέτρα υπέρ της τράπεζας (της συγχωνευμένης οντότητας)
ιγ)
ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή κοινών μετοχών τον Ιούλιο του 2011, ύψους 5 δισεκατ. ευρώ·
ιδ)
ανακεφαλαιοποίηση με τη μορφή υπό αίρεση μετατρέψιμων ομολογιών τον Ιούλιο του 2011, ύψους 1,6 δισεκατ. ευρώ·
ιε)
ανακεφαλαιοποίηση υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου τον Ιούλιο του 2011, ύψους 6,1 δισεκατ. ευρώ.
2. Η κρατική ενίσχυση που αναφέρεται στην παράγραφο 1 είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 της Συνθήκης, λαμβανομένου υπόψη του σχεδίου αναδιάρθρωσης και των δεσμεύσεων που αναφέρονται στο παράρτημα.
Άρθρο 2
Η Ιρλανδία θα διασφαλίσει την πλήρη εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2012, συμπεριλαμβανομένων των μεταγενέστερων τροποποιήσεών του, καθώς και των δεσμεύσεων που αναφέρονται στο παράρτημα.
Άρθρο 3
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιρλανδία.
Βρυξέλλες, 7 Μαΐου 2014.