NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 1143/2014
ze dne 22. října 2014
o prevenci a regulaci zavlékání či vysazování a šíření invazních nepůvodních druhů
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 192 odst. 1 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
po konzultaci Výboru regionů,
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Výskyt nepůvodních druhů, ať již živočichů, rostlin, hub nebo mikroorganismů v nových lokalitách není vždy důvodem ke znepokojení. Značná část nepůvodních druhů se však může stát druhy invazními a takovéto druhy mají závažné nepříznivé dopady na biologickou rozmanitost a související ekosystémové služby, ale i jiné sociální a hospodářské dopady, a těmto dopadům je třeba předcházet. Přibližně 12 000 druhů nacházejících se v životním prostředí v Unii a v jiných evropských zemích je nepůvodních a zhruba 10 až 15 % z nich je podle odhadů invazních.
(2)
Invazní nepůvodní druhy představují jednu z hlavních hrozeb pro biologickou rozmanitost a související ekosystémové služby, zejména v zeměpisně a evolučně izolovaných ekosystémech, jako například na malých ostrovech. Rizika, která tyto druhy představují, mohou být umocněna intenzivnějším celosvětovým obchodem, dopravou, cestovním ruchem a změnou klimatu.
(3)
Hrozba, kterou invazní nepůvodní druhy představují pro biologickou rozmanitost a související ekosystémové služby, má různé podoby, včetně vážných dopadů na původní druhy a strukturu a funkci ekosystémů v důsledku změn přírodních stanovišť, predace, konkurence, přenosu nákaz, vytlačení původních druhů ve značné části areálu a genetických účinků křížení. Kromě toho mohou mít invazní nepůvodní druhy také závažný nepříznivý dopad na lidské zdraví a hospodářství. Biologickou rozmanitost a související ekosystémové služby, lidské zdraví či hospodářství ohrožují pouze živí jedinci nebo jejich části, které se mohou rozmnožovat, a proto by se pouze na ně měla vztahovat omezení podle tohoto nařízení.
(4)
Unie jako smluvní strana Úmluvy o biologické rozmanitosti, kterou schválila rozhodnutím Rady 93/626/EHS (3), je vázána čl. 8 písm. h) uvedené úmluvy, podle něhož každá smluvní strana, pokud to bude možné a vhodné: „zabraňuje zavádění, kontroluje či hubí ty cizí druhy, které ohrožují ekosystémy, přírodní stanoviště nebo druhy“.
(5)
Unie se jako smluvní strana Úmluvy o ochraně evropských planě rostoucích rostlin, volně žijících živočichů a přírodních stanovišť, schválené rozhodnutím Rady 82/72/EHS (4), zavázala, že přijme veškerá vhodná opatření, aby zaručila ochranu přírodních stanovišť planě rostoucích rostlin a volně žijících živočichů.
(6)
Aby toto nařízení podpořilo dosažení cílů směrnic 2000/60/ES (5), 2008/56/ES (6) a 2009/147/ES (7), a směrnice Rady 92/43/EHS (8), mělo by stanovit pravidla pro prevenci, minimalizaci a zmírnění nepříznivých účinků invazních nepůvodních druhů na biologickou rozmanitost a související ekosystémové služby a na lidské zdraví a na bezpečnost, jakož i pro omezení jejich sociálního a hospodářského dopadu.
(7)
Některé druhy v reakci na změny životního prostředí přirozeně migrují. V novém prostředí by neměly být považovány za nepůvodní a měly by být vyloučeny z oblasti působnosti tohoto nařízení. Toto nařízení by se mělo zaměřit pouze na druhy, které byly do Unie zavlečeny či v Unii vysazeny v důsledku lidského zásahu.
(8)
V současné době se na oblast zdraví zvířat vztahuje přes 40 unijních legislativních aktů, které obsahují i ustanovení o nákazách zvířat. Kromě toho směrnice Rady 2000/29/ES (9) obsahuje ustanovení o organismech škodlivých pro rostliny nebo rostlinné produkty a směrnice Evropského parlamentu a Rady 2001/18/ES (10) stanoví režim pro geneticky modifikované organismy. Jakákoli nová pravidla pro invazní nepůvodní druhy by proto měla být uvedena do souladu s uvedenými legislativními akty Unie a neměla by se s nimi překrývat; zároveň by se nová pravidla neměla vztahovat na organismy, na něž se zaměřují uvedené legislativní akty.
(9)
Nařízení (ES) č. 1107/2009 (11) a (EU) č. 528/2012 (12) a nařízení Rady (ES) č. 708/2007 (13) stanoví pravidla týkající se povolení využití určitých nepůvodních druhů pro konkrétní účely. Využití určitých druhů bylo v době vstupu tohoto nařízení v platnost v uvedených režimech již povoleno. Aby byl zaručen soudržný právní rámec, měly by být tyto druhy z oblasti působnosti tohoto nařízení vyloučeny.
(10)
Jelikož invazních nepůvodních druhů existuje značné množství, je důležité zaručit prioritu dílčímu souboru invazních nepůvodních druhů, které jsou považovány za invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii. Proto by měl být vypracován a pravidelně aktualizován seznam těchto invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii (dále jen „unijní seznam“). Invazní nepůvodní druhy by měly být považovány za invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii, pokud škoda, kterou způsobují v zasažených členských státech, je natolik závažná, že je důvodem k přijetí zvláštních opatření použitelných v celé Unii, a to včetně členských států, které dosud zasaženy nebyly, nebo je dokonce nepravděpodobné, že zasaženy budou. Aby bylo zaručeno, že výběr invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii zůstane přiměřené, měl by být unijní seznam vypracován a aktualizován postupně a měl by být zaměřen na ty druhy, v jejichž případě se díky zařazení na unijní seznam nákladově efektivním způsobem zajistí účinná prevence, minimalizace a zmírnění nepříznivých dopadů těchto druhů. Jelikož druhy náležející do stejné taxonomické skupiny často mají podobné ekologické nároky a mohou představovat podobná rizika, mělo by být ve vhodných případech povoleno zahrnutí taxonomických skupin druhů na unijní seznam.
(11)
Hlavním nástrojem pro uplatňování tohoto nařízení jsou kritéria pro zařazení na unijní seznam. Za účelem zajištění účinného využívání zdrojů by tato kritéria měla zajistit, aby na unijním seznamu byly z potenciálních invazních nepůvodních druhů, které jsou v současné době známé, uvedeny invazní nepůvodní druhy s nejzávažnějším nepříznivým dopadem. Komise by na základě uvedených kritérií měla předložit výboru zřízenému tímto nařízením návrh unijního seznamu do jednoho roku od vstupu tohoto nařízení v platnost. Při navrhování unijního seznamu by měla Komise informovat tento výbor o tom, jak uvedená kritéria zohlednila. Kritéria by měla zahrnovat posouzení rizik podle příslušných ustanovení dohod Světové obchodní organizace v oblasti omezování obchodu s druhy.
(12)
Aby se předešlo nepřiměřeným nebo nadměrným nákladům pro jakýkoli z členských států a zaručila se přidaná hodnota opatření přijatých na úrovni Unie prostřednictvím tohoto nařízení, Komise by při navrhování unijního seznamu a vyplývajících opatření měla zohlednit, náklady na jejich realizaci v členských státech, náklady v případě nečinnosti, nákladovou efektivitu a socioekonomické aspekty. V této souvislosti by se při výběru invazních nepůvodních druhů pro zahrnutí na unijní seznam měla zvláštní pozornost věnovat druhům, jejichž využití je rozšířené a které v daném členském státě zajišťují výrazné sociální a hospodářské přínosy, aniž by došlo ke zpochybnění cílů tohoto nařízení.
(13)
Za účelem zajištění souladu s pravidly podle příslušných dohod Světové obchodní organizace a důsledného uplatňování tohoto nařízení by měla být stanovena společná kritéria, aby bylo možné provádět posuzování rizik. Tato kritéria by měla ve vhodných případech vycházet ze stávajících vnitrostátních a mezinárodních norem a měla by zahrnovat různé aspekty charakteristik jednotlivých druhů, rizika a způsoby, jimiž jsou tyto druhy do Unie zavlékány či v Unii vysazovány, nepříznivé sociální a hospodářské dopady těchto druhů a také jejich dopady na biologickou rozmanitost, potenciální přínosy jejich využití a náklady na zmírnění dopadů, které vyvažují jejich nepříznivé dopady, jakož i posouzení možných nákladů vyplývajících z environmentálních, sociálních a hospodářských škod dokládající významný dopad na Unii, aby bylo možné důkladněji ospravedlnit přijetí opatření. V zájmu postupného rozvíjení systému a využívání získaných zkušeností, by mělo být do 1. června 2021 provedeno vyhodnocení celkového přístupu.
(14)
Některé invazní nepůvodní druhy jsou zařazeny do přílohy B nařízení Rady (ES) č. 338/97 (14) a jejich dovoz do Unie je zakázán, jelikož byla zjištěna jejich invazní povaha a skutečnost, že jejich zavlečení do Unie či jejich vysazení v Unii má nepříznivý vliv na původní druhy. Těmito druhy jsou: Callosciurus erythraeus, Sciurus carolinensis, Oxyura jamaicensis, Lithobates (Rana) catesbeianus, Sciurus niger, Chrysemys picta a Trachemys scripta elegans. Aby se zaručil soudržný právní rámec a jednotná pravidla pro invazní nepůvodní druhy na úrovni Unie, mělo by být považováno za prioritu, aby byly uvedené invazní nepůvodní druhy zařazeny na unijní seznam jako invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii.
(15)
Prevence je z hlediska životního prostředí obecně více žádoucí a nákladově efektivnější než následná reakce a měla by být prioritou. Přednostně by proto měly být na unijní seznam zařazeny ty invazní nepůvodní druhy, které se ještě v Unii nenacházejí nebo v jejichž případě se jedná o ranou fázi invaze, jakož i ty invazní nepůvodní druhy, v jejichž případě se předpokládá, že nepříznivé dopady budou nejzávažnější. Jelikož do Unie mohou být soustavně zavlékány či zde vysazovány nové invazní nepůvodní druhy a přítomné nepůvodní druhy se šíří a rozšiřují svůj areál, je nezbytné zajistit, aby byl unijní seznam průběžně přezkoumáván a aktualizován.
(16)
Mezi členskými státy, na něž mají významný dopad stejné invazní nepůvodní druhy, které nejsou schopny utvořit životaschopnou populaci na velké části území Unie, by měly být prověřeny možnosti regionální spolupráce. Pokud cílů tohoto nařízení může být lépe dosaženo na úrovni Unie, i tyto druhy by mohly být zařazeny na unijní seznam.
(17)
Při sledování cílů tohoto nařízení je vhodné zohlednit zvláštní situaci nejvzdálenějších regionů a zejména jejich odlehlost, ostrovní povahu a jedinečnost jejich vlastní biologické rozmanitosti. Pokud jde o přijímání omezujících a preventivních opatření vztahujících se k invazním nepůvodním druhům s významným dopadem na Unii, měly by být požadavky tohoto nařízení uzpůsobeny zvláštním charakteristikám nejvzdálenějších regionů, které jsou vymezeny Smlouvou o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“), a to s ohledem na rozhodnutí Evropské rady 2010/718/EU (15) a 2012/419/EU (16).
(18)
Rizika a obavy spojené s invazními nepůvodními druhy představují přeshraniční výzvu, která ovlivňuje celou Unii. Proto je velice důležité zakázat na úrovni Unie dovoz do Unie, rozmnožování, pěstování, přepravu, nákup, prodej, využívání, výměnu, držení invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii a jejich uvolňování do oběhu, ať již jde o úmyslné jednání či jednání z nedbalosti, aby se zaručilo podniknutí včasných a důsledných kroků v celé Unii, které zamezí narušování vnitřního trhu a předejdou situacím, kdy je opatření přijaté v jednom členském státě oslabováno nečinností v jiném členském státě.
(19)
Aby bylo možno provádět vědecké výzkumné činnosti a činnosti týkající se ochrany ex situ, je nezbytné stanovit zvláštní pravidla pro invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii, jichž se tyto činnosti týkají. Uvedené činnosti by měly být prováděny v uzavřených zařízeních, v nichž jsou organismy drženy v oddělených prostorách, přičemž jsou přijata veškerá nezbytná opatření, aby se zabránilo úniku či protiprávnímu uvolnění invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii. Po schválení ze strany Komise by se tato pravidla ve výjimečných a řádně odůvodněných případech naléhavého veřejného zájmu mohla rovněž použít na určité jiné činnosti, včetně činností obchodních. Při provádění těchto pravidel by se mělo zejména dbát na to, aby se zabránilo jakýmkoli nepříznivým dopadům na chráněné druhy a stanoviště v souladu s příslušnými právními předpisy Unie.
(20)
Mohou nastat případy, kdy se na hranicích Unie objeví nepůvodní druhy, které dosud nebyly uznány za invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii, nebo kdy jsou takovéto druhy zjištěny na území Unie. Členské státy by tedy měly mít možnost přijmout na základě dostupných vědeckých poznatků určitá mimořádná opatření. Taková mimořádná opatření by umožnila okamžitou reakci proti invazním nepůvodním druhům, které mohou v případě svého zavlečení či vysazení, usídlení a rozšíření v uvedených zemích představovat rizika, zatímco členské státy provádějí posouzení skutečných rizik, která tyto druhy představují, a to v souladu s příslušnými ustanoveními dohod Světové obchodní organizace v dané oblasti, zejména s cílem dosáhnout toho, aby tyto druhy byly uznány jako invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii. Vnitrostátní mimořádná opatření je třeba spojit s možností přijímat mimořádná opatření na úrovni Unie, aby byla splněna ustanovení příslušných dohod Světové obchodní organizace. Díky mimořádným opatřením na úrovni Unie by Unie měla navíc mít k dispozici mechanismus pro rychlé jednání v případě výskytu či bezprostředního nebezpečí vstupu nových invazních nepůvodních druhů, a to v souladu se zásadou obezřetnosti.
(21)
Značná část invazních nepůvodních druhů je do Unie zavlečena nebo v ní vysazena nezáměrně. Proto je velice důležité účinněji regulovat způsoby, jimiž jsou tyto druhy nezáměrně zavlékány do Unie či zde vysazovány. Vzhledem k poměrně omezeným zkušenostem s touto problematikou by opatření v této oblasti měla být zaváděna postupně. Jejich součástí by měla být jak dobrovolná opatření, například opatření navržená v pokynech Mezinárodní námořní organizace pro kontrolu a řízení biologického znečišťování prostředí loděmi, tak i opatření povinná. Uvedená činnost by měla vycházet ze zkušeností získaných v Unii a v členských státech při regulaci některých způsobů šíření druhů, včetně opatření stanovených prostřednictvím Mezinárodní úmluvy o kontrole a řízení lodní zátěžové vody a usazenin přijaté v roce 2004. Komise by proto měla učinit veškeré vhodné kroky, aby členské státy podpořila v ratifikování uvedené úmluvy.
(22)
Aby bylo možné vytvořit odpovídající vědomostní základnu pro řešení problémů způsobených invazními nepůvodními druhy, je důležité, aby členské státy prováděly výzkum a sledování těchto druhů a dohled nad nimi. Vzhledem k tomu, že systémy dohledu jsou nejvhodnějším prostředkem pro včasné zjištění nových invazních nepůvodních druhů a pro určení toho, jak jsou již usídlené druhy rozšířeny, měly by tyto systémy zahrnovat jak cílené, tak obecné průzkumy a využívat zapojení různých odvětví a zúčastněných stran včetně regionálních a místních komunit. V rámci systémů dohledu by měla být věnována soustavná pozornost všem novým invazním nepůvodním druhům kdekoli v Unii a jejich cílem by mělo být vytvoření faktické a ucelené představy o situaci na úrovni Unie. Za účelem větší účinnosti a nákladové efektivity by měly být uplatňovány stávající systémy celní kontroly, dohledu a sledování, které jsou již stanoveny v právních předpisech Unie, zejména ve směrnicích 92/43/EHS, 2000/60/ES, 2008/56/ES a 2009/147/ES.
(23)
Měly by být prováděny úřední kontroly zvířat a rostlin, aby se zabránilo záměrnému zavlékání či vysazování invazních nepůvodních druhů. Živá zvířata a rostliny by měly do Unie vstupovat pouze přes stanoviště hraniční kontroly v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 882/2004 (17), směrnicemi Rady 91/496/EHS (18) a 97/78/ES (19) nebo přes vstupní místa v souladu se směrnicí 2000/29/ES. Aby se zaručila účinnost a zabránilo se vytváření paralelních systémů celní kontroly, měly by příslušné orgány na prvním stanovišti hraniční kontroly nebo na prvním vstupním místě, k němuž se tyto druhy dostanou, provést ověření, zda se jedná o invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii.
(24)
Poté, co dojde k zavlečení invazních nepůvodních druhů či k jejich vysazení, mají zásadní význam opatření pro včasné zjištění a rychlou eradikaci, aby se zabránilo jejich usídlení a šíření. Nejúčinnější a nákladově nejefektivnější reakcí často bývá co nejvčasnější eradikace dané populace, dokud je počet jedinců stále ještě omezený. V případě, že eradikaci nelze provést nebo náklady na eradikaci převažují nad dlouhodobými environmentálními, sociálními a hospodářskými přínosy, měla by být uplatněna opatření pro izolaci a kontrolu. Regulační opatření by měla odpovídat dopadu na životní prostředí a měla by náležitě zohledňovat biogeografické a klimatické podmínky daného členského státu.
(25)
V případě regulačních opatření by se mělo zabránit jakýmkoli nepříznivým dopadům na životní prostředí i na lidské zdraví. Je-li v některých případech nezbytné některé živočišné invazní nepůvodní druhy eradikovat a regulovat, zvířata při tom mohou být i přes využití nejlepších dostupných technických prostředků vystavena bolesti, úzkosti, strachu nebo jiným formám utrpení. Z tohoto důvodu by členské státy a každý hospodářský subjekt, který se podílí na eradikaci, kontrole či izolaci invazních nepůvodních druhů, měly přijmout nezbytná opatření, aby během tohoto procesu byla zvířata ušetřena zbytečné bolesti, úzkosti a utrpení, a to s co největším ohledem na osvědčené postupy v této oblasti, jako jsou například základní zásady dobrých životních podmínek zvířat, které vypracovala Světová organizace pro zdraví zvířat. Zvažovány by měly být neletální metody a přijatá opatření by měla mít co nejmenší dopad na necílové druhy.
(26)
Invazní nepůvodní druhy obecně poškozují ekosystémy a snižují jejich odolnost. Z toho důvodu by měla být prováděna přiměřená opatření na obnovu k posílení odolnosti ekosystémů vůči invazím, k nápravě způsobených škod a ke zlepšení stavu druhů a jejich stanovišť z hlediska ochrany v souladu se směrnicemi 92/43/EHS a 2009/147/ES, zlepšení ekologického stavu vnitrozemských povrchových vod, brakických vod, pobřežních vod a podzemních vod v souladu se směrnicí 2000/60/ES a zlepšení stavu prostředí mořských vod v souladu se směrnicí 2008/56/ES. Náklady na taková opatření na obnovu by měly být v souladu se zásadou „znečišťovatel platí“ získány zpět.
(27)
K zajištění účinného uplatňování tohoto nařízení by měla být podporována přeshraniční spolupráce, zejména se sousedními zeměmi, a koordinace mezi členskými státy, především v rámci stejné biogeografické oblasti Unie.
(28)
Systém pro řešení problematiky invazních nepůvodních druhů by měl vycházet z centralizovaného informačního systému shromažďujícího stávající informace o nepůvodních druzích v Unii a umožňujícího přístup k informacím o výskytu druhů, jejich rozšíření, ekologii, invazní historii a k veškerým dalším informacím, které jsou důležité pro politická a regulační rozhodnutí, a rovněž umožňující výměnu osvědčených postupů.
(29)
Směrnice Evropského parlamentu a Rady 2003/35/ES (20) stanovila rámec pro veřejné konzultace při rozhodování o otázkách týkajících se životního prostředí. Při vymezování činnosti v oblasti invazních nepůvodních druhů by veřejnost měla mít možnost díky faktické účasti vyjádřit svá stanoviska a obavy, které by pro uvedená rozhodnutí mohly být důležité, a subjekty s rozhodovací pravomocí by tak měly možnost tato stanoviska a obavy zohlednit. Tím by se zvýšila odpovědnost a transparentnost rozhodovacího procesu a přispělo by se ke zvýšení informovanosti veřejnosti o otázkách týkajících se životního prostředí a k podpoře přijatých rozhodnutí.
(30)
Za účelem zajištění odpovídající znalostní základny k řešení problémů, jež invazní nepůvodní druhy přinášejí, je důležité zapojení vědecké obce. Mělo by být zřízeno specializované vědecké fórum poskytující poradenství ohledně vědeckých aspektů souvisejících s uplatňováním tohoto nařízení, zejména pokud jde o sestavování a aktualizaci unijního seznamu, posuzování rizik, mimořádná opatření a opatření pro rychlou eradikaci.
(31)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto nařízení by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci, pokud jde o přijetí a aktualizaci unijního seznamu, stanovování formátu dokumentů sloužících jako podklady pro udělení povolení, přijímání mimořádných opatření na úrovni Unie, stanovování požadavků uplatňovat určitá ustanovení v dotčených členských státech v případě posílené regionální spolupráce, odmítnutí rozhodnutí členských států o neuplatňování eradikačních opatření a technických formátů zpráv předkládaných Komisi. Tyto pravomoci by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (21).
(32)
Aby se zohlednil nejnovější vědecký vývoj v oblasti životního prostředí, měla by být na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v souladu s článkem 290 Smlouvy o fungování EU, pokud jde o určení způsobu, jak se zjišťuje, že invazní nepůvodní druhy jsou schopny vytvořit životaschopné populace a rozšířit se, jakož i o vymezení společných prvků pro vypracování posouzení rizik. Je obzvláště důležité, aby Komise v rámci přípravné činnosti vedla příslušné konzultace, a to i na odborné úrovni. Při přípravě a vypracovávání aktů v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby příslušné dokumenty byly současně, včas a vhodným způsobem předávány Evropskému parlamentu a Radě.
(33)
Aby se zaručil soulad s tímto nařízením, je důležité, aby členské státy ukládaly účinné, přiměřené a odrazující sankce za porušení předpisů, a to s ohledem na povahu a závažnost porušení, zásadu náhrady vzniklých nákladů a zásadu „znečišťovatel platí“.
(34)
Opatřeními přijatými podle tohoto nařízení mohou členské státy ukládat povinnosti držitelům nebo uživatelům nepůvodních druhů, jakož i vlastníkům a nájemcům příslušných pozemků.
(35)
Aby mohli nekomerční vlastníci nadále chovat v zájmovém chovu zvířata, která patří mezi druhy zařazené na unijní seznam až do okamžiku přirozené smrti zvířete, je nezbytné stanovit přechodná opatření, a to za podmínky, že jsou zavedena všechna opatření pro zabránění rozmnožení těchto zvířat či jejich úniku.
(36)
Aby mohly komerční hospodářské subjekty, jež mohou mít oprávněná očekávání, například subjekty, které získaly povolení v souladu s nařízením (ES) č. 708/2007, po vstupu tohoto nařízení v platnost vyčerpat své populace invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii, lze jim oprávněně poskytnout lhůtu dvou let, během níž provedou utracení, usmrcení humánním způsobem, prodej či případně předání jedinců do výzkumných ústavů či do zařízení pro ochranu ex situ.
(37)
Jelikož cílů tohoto nařízení, totiž prevence a minimalizace a zmírnění nepříznivých dopadů na biologickou rozmanitost spojených se zavlékáním nebo vysazováním invazních nepůvodních druhů do Unie a s jejich šířením v Unii, nemůže být uspokojivě dosaženo členskými státy, ale spíše jich z důvodu jejich rozsahu či účinků může být lépe dosaženo na úrovni Unie, smí Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(38)
Členské státy by měly mít možnost ponechat v platnosti nebo přijmout pravidla týkající se invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii, která budou přísnější než pravidla stanovená v tomto nařízení, a uplatňovat na invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na příslušný členský stát ustanovení, která jsou obsažena v tomto nařízení a týkají se invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii. Tato opatření by měla být v souladu se Smlouvou o fungování EU a podle právních předpisů Unie oznámena Komisi,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
KAPITOLA I
OBECNÁ USTANOVENÍ
Článek 1
Předmět
Toto nařízení stanoví pravidla pro prevenci, minimalizaci a zmírnění nepříznivých dopadů na biologickou rozmanitost spojených jak se záměrným, tak nezáměrným zavlékáním nebo vysazováním invazních nepůvodních druhů do Unie a s jejich šířením v Unii.
Článek 2
Oblast působnosti
1. Toto nařízení se vztahuje na všechny invazní nepůvodní druhy.
2. Toto nařízení se nevztahuje na:
a)
druhy, které mění svůj přirozený areál bez lidského zásahu v reakci na měnící se ekologické podmínky a změnu klimatu;
b)
geneticky modifikované organismy ve smyslu článku 2 bodu 2 směrnice 2001/18/ES;
c)
patogeny způsobující nákazy zvířat; pro účely tohoto nařízení se nákazou zvířat rozumí výskyt infekcí a infestace u zvířat způsobených jedním či více patogeny přenosnými na zvířata nebo na člověka;
d)
škodlivé organismy uvedené v příloze I nebo v příloze II směrnice 2000/29/ES, a škodlivé organismy, proti nimž byla přijata opatření v souladu s čl. 16 odst. 3 uvedené směrnice;
e)
druhy uvedené v příloze IV nařízení (ES) č. 708/2007, jsou-li využívány v akvakultuře;
f)
mikroorganismy vyrobené nebo dovezené pro použití v přípravcích na ochranu rostlin, které již byly povoleny nebo u kterých probíhá posouzení podle nařízení (ES) č. 1107/2009; nebo
g)
mikroorganismy vyrobené nebo dovezené pro použití v biocidních přípravcích, které již byly povoleny nebo u kterých probíhá posouzení podle nařízení (ES) č. 528/2012.
Článek 3
Definice
Pro účely tohoto nařízení se rozumí:
1)
„nepůvodními druhy“ jacíkoli živí jedinci druhu, poddruhu nebo nižšího taxonu živočichů, rostlin, hub nebo mikroorganismů zavlečených nebo vysazených mimo svůj přirozený areál; patří sem všechny části, gamety, semena, vejce nebo propagule těchto druhů, jakož i kříženci, odrůdy či plemena, které mohou přežít a následně se rozmnožovat;
2)
„invazním nepůvodním druhem“ nepůvodní druh, u nějž bylo zjištěno, že jeho zavlečení či vysazení nebo šíření ohrožuje biologickou rozmanitost a související ekosystémové služby nebo na ně má nepříznivý dopad;
3)
„invazním nepůvodním druhem s významným dopadem na Unii“ invazní nepůvodní druh, jehož nepříznivý dopad je považován za takový, že vyžaduje koordinovanou činnost na úrovni Unie podle čl. 4 odst. 3;
4)
„invazním nepůvodním druhem s významným dopadem na členský stát“ invazní nepůvodní druh jiný než invazní nepůvodní druh s významným dopadem na Unii, u nějž se členský stát na základě vědeckých poznatků domnívá, že nepříznivý dopad jeho uvolnění a šíření je závažný pro celé území tohoto členského státu nebo pro část tohoto území, a to i v případech, kdy není zcela potvrzen, a vyžaduje přijetí opatření na úrovni daného členského státu;
5)
„biologickou rozmanitostí“ variabilita všech žijících organismů včetně suchozemských, mořských a jiných vodních ekosystémů a ekologických komplexů, jejichž jsou součástí; zahrnuje různorodost v rámci druhů, mezi druhy i mezi ekosystémy;
6)
„ekosystémovými službami“ přímé či nepřímé přínosy ekosystémů pro dobré životní podmínky člověka;
7)
„zavlečením či vysazením“ přesun druhů mimo jejich přirozený areál v důsledku lidského zásahu;
8)
„výzkumem“ deskriptivní či pokusná práce prováděná za regulovaných podmínek s cílem získat nové vědecké poznatky či vyvinout nové výrobky, včetně počátečních fází identifikace, určení charakteristik a izolace genetických rysů invazních nepůvodních druhů jiných než těch rysů, kvůli kterým jsou druhy invazní, a to pouze v rozsahu, v němž je to nezbytné, aby bylo možno vyšlechtit tyto rysy tak, aby dané druhy přestaly být invazními;
9)
„držením v oddělených prostorách“ držení organismu v uzavřeném zařízení, z něhož nemůže uniknout ani se rozšířit;
10)
„ochranou ex situ“ ochrana prvků biologické rozmanitosti mimo jejich přírodní stanoviště;
11)
„způsoby šíření“ trasy a mechanismy zavlékání nebo vysazování a šíření invazních nepůvodních druhů;
12)
„včasným zjištěním“ potvrzení přítomnosti jedince nebo jedinců invazních nepůvodních druhů v prostředí předtím, než se značně rozšíří;
13)
„eradikací“ úplné a trvalé vymýcení populace invazních nepůvodních druhů letálními nebo neletálními prostředky;
14)
„kontrolou populace“ opatření s letálními či neletálními účinky uplatňovaná na populaci invazních nepůvodních druhů, přičemž se rovněž minimalizuje dopad na necílové druhy a jejich stanoviště, s cílem udržet počet jedinců co nejnižší, aby se v případě, že druh nelze eradikovat, minimalizovala jeho invazní schopnost a nepříznivé dopady na biologickou rozmanitost, související ekosystémové služby, na lidské zdraví nebo hospodářství;
15)
„izolací“ kroky, které mají vytvořit překážky, jež minimalizují riziko, že se populace invazního nepůvodního druhu rozptýlí a rozšíří mimo invalidovanou oblast;
16)
„značně rozšířeným“ druhem invazní nepůvodní druh, jehož populace překročila fázi naturalizace, během níž si zachovává schopnost sebeudržení, a rozšířila se, aby kolonizovala velkou část potenciálního areálu, v němž může přežít a rozmnožovat se;
17)
„regulací“ jakékoli opatření s letálními či neletálními účinky provedené k eradikaci, kontrole nebo izolaci populace invazního nepůvodního druhu, přičemž se rovněž minimalizuje dopad na necílové druhy a jejich stanoviště.
Článek 4
Seznam invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii
1. Komise prostřednictvím prováděcích aktů přijme seznam invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii (dále jen „unijní seznam“) na základě kritérií stanovených v odstavci 3 tohoto článku. Uvedené prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 27 odst. 2. Návrhy prováděcích aktů se předloží výboru uvedenému v čl. 27 odst. 1 do 2. ledna 2016.
2. Komise alespoň jednou za šest let provede komplexní přezkum unijního seznamu a v mezidobí jej případně postupem podle odstavce 1 aktualizuje:
a)
doplněním nových invazních nepůvodních druhů;
b)
vyjmutím těch invazních nepůvodních druhů, které již nesplňují jedno nebo více kritérií stanovených v odstavci 3.
3. Invazní nepůvodní druhy se na unijní seznam zařadí pouze tehdy, pokud splňují všechna tato kritéria:
a)
podle dostupných vědeckých poznatků jsou nepůvodní na celém území Unie s výjimkou nejvzdálenějších regionů;
b)
podle dostupných vědeckých poznatků jsou schopné vytvořit životaschopnou populaci a za stávajících podmínek a předvídatelných podmínek v důsledku změny klimatu se rozšířit v jedné biogeografické oblasti společné více než dvěma členským státům nebo v jedné mořské podoblasti, s výjimkou nejvzdálenějších regionů členských států;
c)
podle dostupných vědeckých poznatků je pravděpodobné, že budou mít závažný nepříznivý dopad na biologickou rozmanitost nebo související ekosystémové služby a mohou mít rovněž nepříznivý dopad na lidské zdraví nebo hospodářství;
d)
posouzení rizik provedené podle čl. 5 odst. 1 prokázalo, že je nutno podniknout společné kroky na úrovni Unie, aby se zabránilo jejich zavlečení nebo vysazení, usídlení nebo rozšíření;
e)
je pravděpodobné, že zařazení na unijní seznam zajistí účinnou prevenci, minimalizaci nebo zmírnění jejich nepříznivých dopadů.
4. Členské státy mohou Komisi předkládat žádosti o zařazení invazních nepůvodních druhů na unijní seznam. V těchto žádostech musí být uvedeno:
a)
název druhu;
b)
posouzení rizik provedené v souladu s čl. 5 odst. 1;
c)
doklady o tom, že kritéria stanovená v odstavci 3 tohoto článku jsou splněna.
5. V unijním seznamu se tam, kde je to na místě, uvedou odkazy na zboží, s nimiž jsou dané invazní nepůvodní druhy zpravidla spojovány, s kódy kombinované nomenklatury, jak jsou uvedeny v nařízení Rady (EHS) č. 2658/87 (22), a s označením kategorií zboží, jež podléhají úředním kontrolám podle článku 15 tohoto nařízení.
6. Komise při přijímání nebo aktualizaci unijního seznamu uplatňuje kritéria uvedená v odstavci 3 s náležitým zohledněním nákladů na provádění v členských státech, nákladů v případě nečinnosti, nákladové efektivity a socioekonomických aspektů. Na unijní seznam jsou přednostně zařazeny ty invazní nepůvodní druhy, které:
a)
se zatím v Unii nenacházejí nebo se nacházejí v rané fázi invaze a je velmi pravděpodobné, že jejich nepříznivý dopad bude závažný;
b)
jsou již v Unii usídleny a jejich nepříznivé dopady jsou nejzávažnější.
7. Komise při navrhování unijního seznamu rovněž odůvodní, proč lze cílů tohoto nařízení lépe dosáhnout prostřednictvím opatření na úrovni Unie.
Článek 5
Posouzení rizik
1. Pro účely článku 4 se posouzení rizik uvedené provádí ve vztahu ke stávajícímu a potenciálního areálu invazního nepůvodního druhu, přičemž se zohlední tyto prvky:
a)
popis druhu s jeho taxonomickou identifikací, historií, přirozeným a potenciálním areálem;
b)
popis obvyklých způsobů a dynamiky jeho rozmnožování a šíření včetně posouzení toho, zda existují nezbytné environmentální podmínky pro jeho rozmnožování a šíření;
c)
popis potenciálních způsobů, jimiž by mohlo dojít k zavlečení nebo vysazení druhu a jeho šíření, a to jak záměrně, tak nezáměrně, případně včetně komodit, s nimiž je druh zpravidla spojován;
d)
důkladné posouzení rizika, že bude druh za stávajících podmínek a předvídatelných podmínek v důsledku změny klimatu zavlečen do příslušných biogeografických oblastí nebo v nich vysazen, že se v nich usadí a rozšíří;
e)
popis stávajícího rozšíření druhu včetně toho, zda se tento druh již vyskytuje v Unii nebo v sousedních zemích, a prognóza jeho pravděpodobného budoucího výskytu;
f)
popis nepříznivého dopadu na biologickou rozmanitost, související ekosystémové služby včetně dopadu na původní druhy, chráněné lokality, ohrožená stanoviště, jakož i na lidské zdraví, na bezpečnost a na hospodářství včetně posouzení potenciálu budoucího dopadu s ohledem na dostupné vědecké poznatky;
g)
posouzení potenciální výše nákladů na náhradu způsobené škody;
h)
popis známých způsobů využití druhu a sociálních a hospodářských přínosů plynoucích z těchto způsobů využití.
2. Komise při navrhování zařazení invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii na unijní seznam provádí posouzení rizik uvedená v odstavci 1.
Kdykoli členský stát předloží žádost o zařazení druhu na unijní seznam, odpovídá za provedení posouzení rizik uvedeného v odstavci 1. Při vypracovávání takového posouzení rizik může být členskému státu v nezbytných případech nápomocna Komise, pokud jde o jeho evropský rozměr.
3. Komisi je svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 29 k upřesnění druhů dokladů přijatelných pro účely čl. 4 odst. 3 písm. b) a ke stanovení podrobností uplatňování odst. 1 písm. a) až h) tohoto článku. Podrobný popis zahrnuje metodiku uplatňovanou při posuzování rizik, a to s ohledem na příslušné vnitrostátní a mezinárodní standardy a potřebu upřednostnit opatření vůči invazním nepůvodním druhům, které jsou spojovány se závažnými nepříznivými dopady na biologickou rozmanitost nebo související ekosystémové služby, jakož i na lidské zdraví nebo hospodářství, kteréžto jsou považovány za přitěžující okolnost, nebo mají potenciál tyto závažné nepříznivé dopady způsobit. Je obzvláště důležité, aby Komise před přijetím těchto aktů v přenesené pravomoci postupovala v souladu s obvyklou praxí a vedla konzultace s odborníky, včetně odborníků ze členských států.
Článek 6
Ustanovení pro nejvzdálenější regiony
1. Na invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii se v nejvzdálenějších regionech ustanovení článků 7 nebo 13 až 20 nepoužijí.
2. Každý členský stát s nejvzdálenějšími regiony přijme pro každý z těchto regionů do 2. ledna 2017 po konzultaci s nimi seznam invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na tyto regiony.
3. Pokud jde o invazní nepůvodní druhy zařazené na seznamy uvedené v odstavci 2 tohoto článku, členské státy mohou případně v rámci svých příslušných nejvzdálenějších regionů uplatňovat opatření, jako jsou opatření stanovená v článcích 7 až 9, 13 až 17, 19 a 20. Tato opatření musí být v souladu se Smlouvou o fungování EU a v souladu s právními předpisy Unie oznámena Komisi.
4. Členské státy neprodleně oznámí Komisi seznamy uvedené v odstavci 2 a každou aktualizaci těchto seznamů a informují o tom ostatní členské státy.
KAPITOLA II
PREVENCE
Článek 7
Omezení
1. Invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii se nesmějí záměrně:
a)
přivážet na území Unie, a to včetně převozu přes toto území pod celním dohledem;
b)
držet, a to ani v případě, že jsou drženy v oddělených prostorách;
c)
chovat, a to ani v případě, že jsou drženy v oddělených prostorách;
d)
přepravovat do, z nebo v rámci Unie, s výjimkou přepravy druhů do zařízení v souvislosti s eradikací;
e)
uvádět na trh;
f)
využívat či vyměňovat;
g)
nechat rozmnožovat, pěstovat nebo kultivovat, a to ani v případě držení v oddělených prostorách;
h)
uvolňovat do životního prostředí.
2. Členské státy učiní veškeré nezbytné kroky k prevenci nezáměrného zavlékání či vysazování nebo šíření invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii, a to i v případech, kdy se jedná o hrubou nedbalost.
Článek 8
Povolení
1. Odchylně od omezení stanovených v čl. 7 odst. 1 písm. a), b), c), d), f) a g) a v souladu s odstavcem 2 tohoto článku zřídí členské státy systém pro udělování povolení umožňující zařízením provádět výzkum nebo ochranu ex situ u invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii. Je-li použití produktů získaných prostřednictvím invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii nevyhnutelné k dosažení pokroku v oblasti lidského zdraví, členské státy mohou zahrnout do svého systému pro udělování povolení vědeckou produkci a následné využití k léčebným účelům.
2. Členské státy zmocní příslušné orgány k vydávání povolení podle odstavce 1 pro činnosti prováděné při držení v oddělených prostorách, pokud dané činnosti splňují všechny tyto podmínky:
a)
invazní nepůvodní druh s významným dopadem na Unii je držen v oddělených prostorách v souladu s odstavcem 3 a je s ním manipulováno v takovýchto prostorách;
b)
činnost je prováděna pracovníky s odpovídající kvalifikací, kterou stanoví příslušné orgány;
c)
přeprava do oddělených prostor a z nich je prováděna za podmínek, které vylučují únik invazního nepůvodního druhu, jak je stanoveno v povolení;
d)
v případě živočišných invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii jsou druhy označeny nebo případně jinak účinně identifikovány za použití metod, které nepůsobí bolest, úzkost či utrpení, jimž lze předejít;
e)
riziko úniku nebo šíření či odstranění je účinně řízeno s ohledem na identitu, biologii a způsob šíření druhů, plánovanou činnost a držení v oddělených prostorách, interakci s prostředím a další relevantní faktory;
f)
žadatelem o povolení je vypracován systém soustavného dohledu a pohotovostní plán, aby byl ošetřen případný únik či rozšíření, včetně plánu eradikace. Pohotovostní plán schvaluje příslušný orgán. Dojde-li k úniku či rozšíření, okamžitě se použije pohotovostní plán a dané povolení je možné dočasně nebo trvale odejmout.
Povolení uvedené v odstavci 1 je omezeno na určitý počet invazních nepůvodních druhů a jedinců, který nepřevyšuje kapacitu pro držení v oddělených prostorách. Obsahuje nezbytná omezení ke zmírnění rizika úniku či rozšíření dotčených druhů. Povolení provází invazní nepůvodní druhy, na které se vztahuje, po celou dobu, kdy jsou tyto druhy drženy v Unii, přiváženy do Unie nebo přepravovány v rámci Unie.
3. Má se za to, že jedinci jsou drženi v oddělených prostorách, jsou-li splněny tyto podmínky:
a)
jedinci jsou fyzicky izolováni a nemohou uniknout, rozšířit se či být odejmuti z prostor, v nichž jsou drženi, osobami, které k tomu nemají oprávnění;
b)
protokoly o čištění, nakládání s odpady a údržbě zaručují, že žádní jedinci ani jejich části, které se mohou rozmnožovat, nemohou z prostor uniknout, rozšířit se nebo být odstraněni osobami, které k tomu nemají oprávnění;
c)
odejmutí jedinců z prostor nebo jejich likvidace či zničení nebo usmrcení humánním způsobem se provádí tak, aby bylo vyloučeno rozmnožování nebo reprodukce mimo tyto prostory.
4. Při předložení žádosti o udělení povolení dodá žadatel všechny nezbytné důkazy, aby mohl příslušný orgán posoudit, zda jsou splněny podmínky stanovené v odstavcích 2 a 3.
5. Členské státy zmocní příslušné orgány k dočasnému nebo trvalému odnětí povolení, a to kdykoli, pokud nastanou nepředpokládané okolnosti s nepříznivým dopadem na biologickou rozmanitost nebo související ekosystémové služby. Jakékoli odnětí povolení musí být odůvodněno po odborné stránce, a pokud nejsou odborné informace zatím dostačující, podle zásady obezřetnosti a s náležitým ohledem na vnitrostátní správní předpisy.
6. Komise prostřednictvím prováděcích aktů stanoví formát dokladu sloužícího jako doklad pro udělení povolení členským státem. Tyto prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 27 odst. 2. Členský stát tento formát použije pro průvodní doklad k povolení.
7. Pro všechna povolení vydaná v souladu s odstavcem 1 tohoto článku členské státy okamžitě zveřejní na internetu alespoň:
a)
odborné a obecné názvy invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii, pro něž bylo povolení vydáno;
b)
počet nebo objem daných jedinců;
c)
účel, pro který bylo povolení vydáno; a
d)
kódy kombinované nomenklatury podle nařízení (EHS) č. 2658/87.
8. Členské státy zajistí, aby příslušné orgány prováděly kontroly, které zaručí, že zařízení splňuje podmínky stanovené ve vydaném povolení.
Článek 9
Oprávnění
1. Ve výjimečných případech z důvodu naléhavého veřejného zájmu, včetně důvodů sociálního a ekonomického charakteru, mohou členské státy udělit povolení zařízením k vykonávání činností, které nejsou uvedeny v čl. 8 odst. 1, pokud Komise udělí oprávnění postupem podle tohoto článku a pokud jsou splněny podmínky stanovené v čl. 8 odst. 2 a 3.
2. Komise zřídí a provozuje elektronický systém pro udělování oprávnění a rozhodnutí o udělení oprávnění přijímá do 60 dní od obdržení žádosti.
3. Žádosti o udělení oprávnění podávají členské státy prostřednictvím systému uvedeného v odstavci 2.
4. Žádost o udělení oprávnění obsahuje:
a)
podrobné údaje o zařízení nebo skupině zařízení, jejich název a adresu;
b)
odborné a obecné názvy invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii, pro něž se žádá o udělení oprávnění;
c)
kódy kombinované nomenklatury podle nařízení (EHS) č. 2658/87;
d)
počet nebo objem daných jedinců;
e)
důvody oprávnění, o něž se žádá;
f)
podrobný popis plánovaných opatření, která zajistí znemožnění úniku nebo šíření ze zařízení s oddělenými prostorami, v nichž budou invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii drženy a v nichž s nimi bude manipulováno, jakož i podrobný popis opatření, která zajistí, aby veškerá případná nezbytná přeprava uvedených druhů probíhala za podmínek, jež vylučují jejich únik;
g)
posouzení rizika úniku invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii, pro něž se předkládá žádost o oprávnění, spolu s popisem opatření ke zmírnění rizika, která je třeba zavést;
h)
popis plánovaného systému dohledu a pohotovostního plánu vypracovaného s ohledem na možný únik nebo rozšíření, včetně plánu eradikace, je-li to nezbytné;
i)
popis příslušných ustanovení vnitrostátního práva vztahujících se na uvedená zařízení.
5. Oprávnění vydaná Komisí se oznamují příslušnému orgánu dotčeného členského státu. Oprávnění se vztahuje na jedno konkrétní zařízení bez ohledu na postup podávání žádosti podle odst. 4 písm. a) a obsahuje informace uvedené v odstavci 4 a uvádí dobu své platnosti. Součástí oprávnění jsou rovněž ustanovení o dodávkách dalších nebo náhradních jedinců do zařízení pro využití při činnostech, pro něž se žádá o oprávnění.
6. Poté, co Komise oprávnění udělí, může příslušný orgán v souladu s čl. 8 odst. 4 až 8 vydat povolení uvedené v odst. 1 tohoto článku. Povolení musí obsahovat všechna ustanovení, která jsou uvedena v oprávnění vydaném Komisí.
7. Komise žádost o udělení oprávnění zamítne, pokud není splněna jakákoli z příslušných povinností stanovených v tomto nařízení.
8. Komise co nejdříve informuje dotčené členské státy o každém zamítnutí žádosti o udělení oprávnění podle odstavce 7 a uvede důvody tohoto zamítnutí.
Článek 10
Mimořádná opatření
1. Má-li členský stát poznatky o tom, že se na jeho území vyskytuje invazní nepůvodní druh, který není zařazen na unijním seznamu, ale u něhož příslušné orgány na základě předběžných vědeckých poznatků zjistily, že pravděpodobně splňuje kritéria stanovená v čl. 4 odst. 3, nebo má-li poznatky o bezprostředním riziku zavlečení nebo vysazení takového druhu na jeho území, může okamžitě přijmout mimořádná opatření ve formě omezení podle čl. 7 odst. 1.
2. Členský stát, který na svém území zavádí mimořádná opatření, jež zahrnují uplatnění čl. 7 odst. 1 písm. a), d) nebo e), neprodleně uvědomí o přijatých opatřeních Komisi a všechny ostatní členské státy a předloží jim důkazy, které tato opatření odůvodňují.
3. U invazních nepůvodních druhů, na něž se vztahují mimořádná opatření, dotčený členský stát neprodleně provede posouzení rizik podle článku 5, a to na základě dostupných technických a vědeckých informací, a v každém případě do 24 měsíců ode dne, kdy bylo přijato rozhodnutí o zavedení mimořádných opatření, s cílem zařadit tyto druhy na unijní seznam.
4. Pokud Komise obdrží oznámení uvedené v odstavci 2 tohoto článku nebo má jiné poznatky o tom, že je na území Unie přítomen invazní nepůvodní druh, který není zařazen na unijní seznam, který ale pravděpodobně splňuje kritéria stanovená v čl. 4 odst. 3, nebo o bezprostředním riziku zavlečení nebo vysazení takového druhu do Unie, rozhodne prostřednictvím prováděcích aktů na základě předběžných vědeckých poznatků o tom, zda je pravděpodobné, že druh splní uvedená kritéria, a přijme, pokud dojde k závěru, že kritéria stanovená v čl. 4 odst. 3 budou pravděpodobně splněna, mimořádná opatření pro Unii na omezenou dobu ve formě omezení stanovených v čl. 7 odst. 1, v souvislosti s riziky, která uvedené druhy představují. Tyto prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 27 odst. 2.
5. Pokud Komise přijme prováděcí akt podle odstavce 4, členské státy zruší nebo případně upraví mimořádná opatření, která přijaly.
6. Pokud Komise zahrne invazní nepůvodní druhy na unijní seznam, členské státy zruší nebo upraví svá mimořádná opatření.
7. Pokud po provedení posouzení rizik podle odstavce 3 tohoto článku Komise nezařadí invazní nepůvodní druh na unijní seznam, členské státy zruší svá mimořádná opatření přijatá podle odstavce 1 tohoto článku a mohou tyto druhy zařadit na vnitrostátní seznam invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na členský stát podle čl. 12 odst. 1 a zvážit posílenou regionální spolupráci v souladu s článkem 11.
Článek 11
Invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na určitý region a druhy v Unii původní
1. Členské státy mohou ze svého vnitrostátního seznamu invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na členský stát vytvořený v souladu s článkem 12 určit druhy v Unii původní nebo nepůvodní, v jejichž případě je zapotřebí posílené regionální spolupráce.
2. Komise na žádost dotčených členských států podnikne kroky k usnadnění spolupráce a koordinace mezi dotčenými členskými státy v souladu s čl. 22 odst. 1. Komise může v nezbytných případech na základě dopadů určitých invazních nepůvodních druhů na biologickou rozmanitost a související ekosystémové služby, jakož i na lidské zdraví a hospodářství a za předpokladu, že je takový postup důkladně podložen komplexní analýzou odůvodňující posílenou regionální spolupráci, provedenou žádajícími členskými státy, vyžadovat prostřednictvím prováděcích aktů, aby dotčené členské státy případně obdobně uplatnily na svém území či jeho částech články 13, 14 a 16, čl. 17 bez ohledu na článek 18, a aby případně uplatnily i články 19 a 20. Uvedené prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 27 odst. 2.
3. Na invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na určitý region, které jsou původními druhy v jednom ze členských států, se na území tohoto členského státu ustanovení článků 13, 14, 16, 17, 19, 20 a 24 nevztahují. Členské státy, pro které jsou tyto druhy původní, spolupracují s dotčenými členskými státy na posouzení způsobů šíření podle článku 13 a za konzultace s ostatními členskými státy mohou postupem podle čl. 22 odst. 1 přijmout příslušná opatření, aby se zabránilo dalšímu šíření těchto druhů.
Článek 12
Invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na členský stát
1. Členské státy mohou sestavit vnitrostátní seznam invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na členský stát. U takových invazních nepůvodních druhů mohou členské státy na svém území případně uplatňovat opatření, jako jsou opatření stanovená v článcích 7, 8, 13 až 17, 19 a 20. Tato opatření musí být v souladu se Smlouvou o fungování EU a v souladu s právem Unie oznámena Komisi.
2. Členské státy informují Komisi a ostatní členské státy o druzích, které považují za invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na členský stát, a o opatřeních uplatňovaných podle odstavce 1.
Článek 13
Akční plány zaměřené na způsoby šíření invazních nepůvodních druhů
1. Do 18 měsíců od přijetí unijního seznamu provedou členské státy komplexní analýzu způsobů šíření při nezáměrném zavlečení či vysazení a šíření těchto invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii alespoň na svém území a ve svých mořských vodách ve smyslu čl. 3 bodu 1 směrnice 2008/56/ES a určí způsoby šíření, které kvůli objemu daného druhu nebo potenciální škodě způsobené daným druhem, jenž do Unie vstoupil těmito způsoby, přednostně vyžadují přijetí opatření („prioritní způsoby šíření“).
2. Do tří let od přijetí unijního seznamu každý členský stát vypracuje a bude provádět samostatný akční plán nebo soubor akčních plánů s cílem řešit problematiku prioritních způsobů šíření, které určil podle odstavce 1. Tyto akční plány musí obsahovat harmonogram činností a popis opatření, která mají být přijata, a případně dobrovolných opatření a kodexů osvědčených postupů s cílem řešit problematiku prioritních způsobů šíření a předejít nezáměrnému zavlékání invazních nepůvodních druhů do Unie či jejich vysazování v Unii nebo jejich rozšíření v Unii.
3. Při stanovení samostatného akčního plánu nebo souboru akčních plánů koordinovaných na odpovídající regionální úrovni v souladu s čl. 22 odst. 1 koordinují členské státy svou činnost. Nejsou-li takové regionální akční plány stanoveny, členské státy stanoví a provádějí akční plány, které se vztahují na jejich území a jsou v co největší možné míře koordinovány na odpovídající regionální úrovni.
4. Akční plány uvedené v odstavci 2 tohoto článku obsahují zejména opatření, která jsou koncipována na základě analýzy nákladů a přínosů a jejichž cílem je:
a)
zvyšovat informovanost;
b)
minimalizovat kontaminaci zboží, komodit, vozidel a vybavení jedinci náležejícími k invazním nepůvodním druhům, včetně opatření zaměřených na přepravu invazních nepůvodních druhů ze třetích zemí;
c)
zaručit jiné odpovídající kontroly na hranicích Unie, než jsou úřední kontroly podle článku 15.
5. Akční plány stanovené v souladu s odstavcem 2 se neprodleně předávají Komisi. Alespoň jednou za šest let členské státy akční plány přezkoumají a předají je Komisi.
KAPITOLA III
VČASNÉ ZJIŠTĚNÍ A RYCHLÁ ERADIKACE
Článek 14
Systém dohledu
1. Do 18 měsíců od přijetí unijního seznamu zřídí členské státy systém dohledu zaměřený na invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii, který bude prostřednictvím průzkumu, sledování a jiných postupů shromažďovat a zaznamenávat údaje o výskytu invazních nepůvodních druhů v životním prostředí, aby se zabránilo rozšíření invazních nepůvodních druhů do Unie nebo v rámci Unie, nebo takový systém začlení do svého stávajícího systému.
2. Systém dohledu uvedený v odstavci 1 tohoto článku musí:
a)
pokrývat území členských států, včetně jejich teritoriálních mořských vod, s cílem určit výskyt a rozšíření nových i usídlených invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii;
b)
být dostatečně dynamický, aby mohl v životním prostředí na území členského státu nebo na části jeho území rychle zjistit výskyt jakéhokoli invazního nepůvodního druhu s významným dopadem na Unii, o jehož výskytu se dříve nevědělo;
c)
vycházet z příslušných ustanovení týkajících se posuzování a sledování stanovených právními předpisy Unie nebo mezinárodními smlouvami, být s nimi v souladu a zabraňovat zdvojení činnosti a využívat informace poskytované stávajícími systémy dohledu a sledování stanovenými v článku 11 směrnice 92/43/EHS, článku 8 směrnice 2000/60/ES a článku 11 směrnice 2008/56/ES;
d)
v proveditelném rozsahu zohledňovat příslušné přeshraniční dopady a přeshraniční charakteristiky.
Článek 15
Úřední kontroly
1. Členské státy do 2. ledna 2016 zavedou plně funkční struktury pro provádění úředních kontrol nezbytných k prevenci záměrného zavlékání invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii do Unie či jejich vysazování v Unii. Těmto úředním kontrolám podléhají kategorie zboží kódů kombinované nomenklatury, na něž se odkazuje na unijním seznamu podle čl. 4 odst. 5.
2. Příslušné orgány provádějí na základě posouzení rizik odpovídající kontroly zboží uvedeného v odstavci 1 tohoto článku, přičemž ověřují, zda:
a)
druhy nejsou uvedeny na unijním seznamu; nebo
b)
se na druhy vztahují platná povolení uvedená v článku 8.
3. Kontroly podle odstavce 2 tohoto článku sestávající z kontroly dokladů, totožnosti a v nezbytných případech fyzické kontroly probíhají v okamžiku dovozu zboží podle odstavce 1 tohoto článku do Unie. Jsou-li již v právních předpisech Unie o úředních kontrolách stanoveny zvláštní úřední kontroly u hraničních subjektů podle nařízení (ES) č. 882/2004 a směrnic 91/496/EHS a 97/78/ES nebo na vstupních místech podle směrnice 2000/29/ES, svěří členské státy pro kategorie zboží uvedené v odstavci 1 tohoto článku provádění kontrol podle odstavce 2 tohoto článku příslušným orgánům pověřeným těmito kontrolami podle článku 4 nařízení (ES) č. 882/2004 nebo podle čl. 2 odst. 1 písm. g) směrnice 2000/29/ES.
4. Na manipulaci ve svobodných pásmech a svobodných skladech a na propuštění zboží podle odstavce 1 do celních režimů propuštění do volného oběhu, tranzit, uskladňování v celním skladu, aktivní zušlechťovací styk, přepracování pod celním dohledem a dočasné použití se vztahuje prohlášení předkládané celním orgánům v podobě:
a)
příslušného vstupního dokladu řádně vyplněného příslušnými orgány uvedenými v odstavci 3 tohoto článku dokládajícího splnění podmínek podle odstavce 2 tohoto článku, v případě kontrol provedených u hraničních subjektů podle nařízení (ES) č. 882/2004 a směrnic 91/496/EHS a 97/78/ES nebo na vstupních místech podle čl. 2 odst. 1 písm. j) směrnice 2000/29/ES. Musí být dodržen celní režim v něm uvedený; nebo
b)
pokud zboží nepodléhá úředním kontrolám podle právních předpisů Unie, jiného dokladu, z něhož vyplývá, že byly provedeny kontroly s uspokojivým výsledkem, a následného vstupního dokladu.
Tyto doklady lze předložit rovněž elektronicky.
5. Jestliže se na základě těchto kontrol zjistí, že ustanovení tohoto nařízení nejsou dodržena:
a)
celní orgány pozastaví propuštění zboží do celního režimu nebo zboží zajistí;
b)
příslušné orgány uvedené v odstavci 3 dané zboží zajistí.
Je-li zboží zajištěno, je svěřeno příslušnému orgánu, který je pověřen uplatňováním tohoto nařízení. Tento příslušný orgán postupuje v souladu s vnitrostátními právními předpisy. Členské státy mohou konkrétní funkce přenést na jiné orgány.
6. Náklady vzniklé při provádění ověřování a náklady plynoucí z nedodržení příslušných ustanovení nese fyzická nebo právnická osoba v rámci Unie, která zboží do Unie přivezla, s výjimkou případů, kdy dotčený členský stát rozhodne jinak.
7. Členské státy zavedou postupy, jimiž se zaručí, že si všechny zapojené orgány vyměňují příslušné informace a že mezi nimi probíhá účinná a efektivní koordinace a spolupráce za účelem ověřování uvedeného v odstavci 2.
8. Komise na základě osvědčených postupů společně se všemi členskými státy vypracuje pokyny a školicí programy s cílem usnadnit odhalování a zjišťování invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii a provádění účinných a efektivních kontrol.
9. Jestliže byla vydána povolení podle článku 8, odkaz na platné povolení vztahující se na zboží uvedené v celním prohlášení se provede v celním prohlášení nebo v příslušném oznámení hraničnímu subjektu.
Článek 16
Oznámení o včasném zjištění
1. Členské státy používají systém dohledu zřízený podle článku 14 a informace shromážděné při úředních kontrolách podle článku 15, aby potvrdily včasné zjištění zavlečení nebo vysazení či výskytu invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii.
2. Včasné zjištění zavlečení nebo vysazení či výskytu invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii členské státy neprodleně písemně oznámí Komisi a informují ostatní členské státy, a to zejména o tom, že se:
a)
na jejich území či části jejich území vyskytuje některý z druhů zařazených na unijní seznam, o jehož výskytu na jejich území či části jejich území se dříve nevědělo;
b)
na jejich území či části jejich území znovu vyskytuje některý z druhů zařazených na unijní seznam poté, co bylo oznámeno, že byl tento druh eradikován.
Článek 17
Rychlá eradikace v rané fázi invaze
1. Po včasném zjištění a do tří měsíců poté, co bylo předáno oznámení o včasném zjištění uvedené v článku 16, členské státy uplatní eradikační opatření a informují o tom Komisi a ostatní členské státy.
2. Při uplatňování eradikačních opatření členské státy zaručí, že použité metody umožňují účinně dosáhnout úplného a trvalého odstranění populace dotčeného invazního nepůvodního druhu, přičemž je náležitě zohledněno lidské zdraví a životní prostředí, zejména v souvislosti s necílovými druhy a jejich stanovišti, a je zaručeno, že zvířata jsou ušetřena jakékoli zbytečné bolesti, úzkosti či utrpení.
3. Členské státy sledují účinnost eradikace. Členské státy mohou k tomuto účelu využívat systému dohledu stanoveného v článku 14. Při sledování se rovněž případně posuzuje dopad na necílové druhy.
4. Členské státy informují Komisi o účinnosti přijatých opatření a o provedení eradikace populace invazního nepůvodního druhu s významným dopadem na Unii. Tyto informace poskytnou rovněž dalším členským státům.
Článek 18
Výjimky z povinnosti rychlé eradikace
1. Členské státy mohou na základě spolehlivých vědeckých poznatků do dvou měsíců od zjištění invazních nepůvodních druhů podle článku 16 rozhodnout, že neuplatní eradikační opatření, pokud je splněna alespoň jedna z těchto podmínek:
a)
je prokázáno, že eradikace je technicky neproveditelná, jelikož dostupné metody eradikace nelze uplatnit v prostředí, v němž jsou invazní nepůvodní druhy usídleny;
b)
analýza nákladů a přínosů na základě dostupných údajů prokazuje s přijatelnou jistotou, že náklady budou dlouhodobě mimořádně vysoké a neúměrné přínosům eradikace;
c)
metody eradikace nejsou k dispozici nebo k dispozici jsou, ale mají velice závažné nepříznivé dopady na lidské zdraví, životní prostředí nebo jiné druhy.
Dotčený členský stát neprodleně písemně oznámí své rozhodnutí Komisi. Součástí oznámení jsou veškeré důkazy podle písmene a), b) a c) prvního pododstavce.
2. Komise může prostřednictvím prováděcích aktů rozhodnout, že rozhodnutí, které bylo oznámeno v souladu s odst. 1 druhým pododstavcem, zamítne, nejsou-li splněny podmínky v něm stanovené.
3. Uvedené prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 27 odst. 2. Návrhy prováděcích aktů se předkládají výboru uvedenému v čl. 27 odst. 1 do dvou měsíců od přijetí oznámení daného členského státu.
4. Členské státy zajistí zavedení izolačních opatření, aby se zabránilo dalšímu šíření daného druhu do jiných členských států, pokud nejsou přijata žádná eradikační opatření, jak je uvedeno v odstavci 1 tohoto článku.
5. Pokud Komise odmítne rozhodnutí oznámené podle odst. 1 druhého pododstavce tohoto článku, musí dotčený členský stát neprodleně uplatnit eradikační opatření uvedená v článku 17.
6. Pokud Komise neodmítne rozhodnutí oznámené podle odst. 1 druhého pododstavce tohoto článku, podléhá invazní nepůvodní druh regulačním opatřením uvedeným v článku 19.
KAPITOLA IV
REGULACE ZNAČNĚ ROZŠÍŘENÝCH INVAZNÍCH NEPŮVODNÍCH DRUHŮ
Článek 19
Regulační opatření
1. Do 18 měsíců poté, co byl invazní nepůvodní druh zařazen na unijní seznam, zavedou členské státy účinná regulační opatření pro ty invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii, u kterých členský stát zjistil, že jsou na jeho území značně rozšířeny, aby se minimalizovaly jejich dopady na biologickou rozmanitost, související ekosystémové služby, a případně na lidské zdraví nebo hospodářství.
Tato regulační opatření musí být přiměřená dopadům na životní prostředí a uzpůsobená konkrétním podmínkám daných členských států, vycházet z analýzy nákladů a přínosů a zahrnovat také pokud možno opatření na obnovu uvedená v článku 20. Priorita opatření by měla být stanovena na základě posouzení rizik a nákladové efektivity.
2. Regulační opatření sestávají z fyzických, chemických nebo biologických činností s letálními či neletálními účinky provedených za účelem eradikace, kontroly populace nebo izolace populace invazního nepůvodního druhu. Je-li to vhodné, zahrnují regulační opatření také kroky týkající se dotčeného ekosystému, které mají zvýšit jeho odolnost vůči stávajícím a budoucím invazím. Komerční využití již usídlených invazních nepůvodních druhů lze dočasně povolit jako součást regulačních opatření zaměřených na eradikaci těchto druhů, kontrolu nebo izolaci jejich populace, pod podmínkou pečlivého odůvodnění a za předpokladu, že jsou zavedeny všechny odpovídající kontroly, aby se zabránilo jejich dalšímu šíření.
3. Při uplatňování regulačních opatření a hledání vhodných způsobů řešení berou členské státy ohledy na lidské zdraví a životní prostředí, zejména v souvislosti s necílovými druhy a jejich stanovišti, a zajistí, pokud jsou tato opatření zaměřena na zvířata, že jsou tato zvířata ušetřena jakékoli zbytečné bolesti, úzkosti či utrpení, aniž je to na úkor účinnosti regulačních opatření.
4. Systém dohledu stanovený v článku 14 je koncipován a používán ke sledování míry, do jaké jsou opatření v oblasti eradikace, kontroly nebo izolace populace účinná při minimalizaci dopadů na biologickou rozmanitost a související ekosystémové služby, a případně na lidské zdraví nebo hospodářství. Při sledování se rovněž případně posuzuje také dopad na necílové druhy.
5. Pokud hrozí vážné riziko, že se invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na Unii rozšíří do jiného členského státu, členské státy, v nichž se dané druhy vyskytují, o tom neprodleně uvědomí ostatní členské státy a Komisi. Ve vhodných případech zavedou dotčené členské státy regulační opatření, na nichž se společně dohodnou. Pokud mohou být rozšířením určitého druhu zasaženy i třetí země, se zasažený členský stát snaží dotčené třetí země informovat.
Článek 20
Obnova poškozených ekosystémů
1. Členské státy přijmou vhodná opatření na obnovu, aby pomohly obnovit ekosystém, u nějž došlo k degradaci, poškození nebo zničení invazním nepůvodním druhem s významným dopadem na Unii, není-li analýzou nákladů a přínosů na základě dostupných údajů a s přiměřenou jistotou prokázáno, že náklady na tato opatření budou vysoké a neúměrné přínosům obnovy.
2. Opatření na obnovu uvedená v odstavci 1 zahrnují alespoň tato opatření:
a)
opatření ke zvýšení schopnosti ekosystému, jenž byl vystaven narušení způsobenému výskytem invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii, odolávat účinkům narušení, vstřebávat je, přizpůsobit se jim a zotavit se z nich;
b)
opatření podporující prevenci opětovné invaze po eradikační kampani.
KAPITOLA V
HORIZONTÁLNÍ USTANOVENÍ
Článek 21
Náhrada vzniklých nákladů
V souladu se zásadou „znečišťovatel platí“ a aniž je dotčena směrnice Evropského parlamentu a Rady 2004/35/ES (23), usilují členské státy o náhradu vzniklých nákladů na opatření, která jsou nezbytná k prevenci, minimalizaci nebo zmírnění nepříznivých dopadů invazních nepůvodních druhů, včetně nákladů v oblasti životního prostředí a zdrojů a nákladů na obnovu.
Článek 22
Spolupráce a koordinace
1. Při plnění svých povinností podle tohoto nařízení se členské státy v maximální možné míře vynasnaží o zajištění úzké koordinace se všemi dotčenými členskými státy a v proveditelných a vhodných případech využívají stávajících struktur podle regionálních nebo mezinárodních dohod. Dotčené členské státy zejména usilují o zajištění koordinace s jinými členskými státy, se kterými sdílejí:
a)
mořské podoblasti podle čl. 4 odst. 2 směrnice 2008/56/ES, pokud jde o mořské druhy;
b)
biogeografickou oblast podle čl. 1 písm. c) bodu iii) směrnice 92/43/EHS, pokud jde o druhy jiné než mořské;
c)
hranice;
d)
povodí podle čl. 2 bodu 13 směrnice 2000/60/ES, pokud jde o sladkovodní druhy; nebo
e)
jakékoli jiné společné zájmy.
Komise na žádost dotčených členských států činí kroky k usnadnění koordinace.
2. Při plnění svých povinností podle tohoto nařízení se členské státy ve vhodných případech vynasnaží o spolupráci se třetími zeměmi, a to i s využitím stávajících struktur vycházejících z regionálních nebo mezinárodních dohod, ke splnění cílů tohoto nařízení.
3. Ustanovení, jako jsou například ustanovení odstavce 1 tohoto článku, mohou členské státy uplatnit rovněž k zajištění koordinace a spolupráce s jinými příslušnými členskými státy, pokud jde o invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na členský stát uvedené na vnitrostátních seznamech přijatých podle čl. 12 odst. 1. Členské státy mohou rovněž pro takové invazní nepůvodní druhy stanovit na odpovídající úrovni mechanismy spolupráce. Tyto mechanismy mohou zahrnovat výměnu informací a údajů, akční plány týkající se způsobů šíření a výměnu osvědčených postupů v oblasti regulace, kontroly a eradikace invazních nepůvodních druhů, systémy včasného varování a programy v oblasti informování veřejnosti nebo vzdělávání.
Článek 23
Přísnější vnitrostátní pravidla
Členské státy mohou ponechat v platnosti nebo stanovit přísnější vnitrostátní pravidla s cílem zabránit zavlékání či vysazování, usídlení a šíření invazních nepůvodních druhů. Tato opatření musí být v souladu se Smlouvou o fungování EU a v souladu s právem Unie oznámena Komisi.
KAPITOLA VI
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 24
Podávání zpráv a přezkum
1. Do 1. června 2019 a poté každých šest let členské státy aktualizují a předají Komisi tyto informace:
a)
popis nebo aktualizovaný popis systému dohledu podle článku 14 a systému úředních kontrol nepůvodních druhů vstupujících do Unie podle článku 15;
b)
informace o rozšíření invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii nebo s významným dopadem na určitý region v souladu s čl. 11 odst. 2, které se vyskytují na jejich území, včetně informací o migračních a rozmnožovacích zvyklostech;
c)
informace o druzích, které jsou považovány za invazní nepůvodní druhy s významným dopadem na členský stát podle čl. 12 odst. 2;
d)
informace o akčních plánech uvedených v čl. 13 odst. 2;
e)
souhrnné informace týkající se celého území daného státu o eradikačních opatřeních přijatých v souladu s článkem 17, regulačních opatřeních přijatých v souladu s článkem 19, jejich účinnosti a dopadu na necílové druhy;
f)
informace o počtu povolení podle článku 8 a účelu, k němuž byla vydána;
g)
informace o opatřeních přijatých s cílem informovat veřejnost o výskytu nepůvodního invazního druhu a o jakýchkoli opatřeních, o jejichž provedení byli občané požádáni;
h)
informace o kontrolách vyžadovaných podle čl. 8 odst. 8; a
i)
jsou-li k dispozici, informace o nákladech na opatření přijatá s cílem splnit požadavky tohoto nařízení.
2. Členské státy do 5. listopadu 2015 oznámí Komisi příslušné orgány, které jsou pověřeny uplatňováním tohoto nařízení, a informují o nich ostatní členské státy.
3. Komise do 1. června 2021 přezkoumá uplatňování tohoto nařízení včetně unijního seznamu, akčních plánů uvedených v čl. 13 odst. 2, systému dohledu, celních kontrol, povinnosti provádět eradikaci a povinností týkajících se regulace a předloží Evropskému parlamentu a Radě zprávu, k níž mohou být přiloženy legislativní návrhy na změnu tohoto nařízení včetně změn unijního seznamu. Tento přezkum se rovněž zaměří na účinnost prováděcích ustanovení týkajících se invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na určitý region, potřebu a proveditelnost zařazení původních unijních druhů na unijní seznam a na to, zda je v zájmu zvýšení účinnosti akčních plánů a opatření přijatých členskými státy nezbytná další harmonizace.
4. Komise prostřednictvím prováděcích aktů určí technický formát pro podávání zpráv, aby se zjednodušily a zefektivnily povinnosti ukládané členským státům v souvislosti s poskytováním informací podle odstavce 1 tohoto článku. Tyto prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 27 odst. 2.
Článek 25
Systém informační podpory
1. Komise postupně zavede systém informační podpory, který je nezbytný pro usnadnění uplatňování tohoto nařízení.
2. Do 2. ledna 2016 bude tento systém zahrnovat mechanismus na podporu údajů, který propojí stávající systémy s údaji o invazních nepůvodních druzích, přičemž bude věnována zvláštní pozornost informacím o invazních nepůvodních druzích s významným dopadem na Unii, aby se usnadnilo podávání zpráv podle článku 24.
Mechanismus na podporu údajů uvedený v prvním pododstavci se stane nástrojem, který bude Komisi a členským státům nápomocen při nakládání s příslušnými oznámeními požadovanými podle čl. 16 odst. 2.
3. Do 2. ledna 2019 se z mechanismu na podporu údajů uvedeného v odstavci 2 stane mechanismus pro výměnu informací o ostatních aspektech uplatňování tohoto nařízení.
Jeho součástí mohou rovněž být informace o invazních nepůvodních druzích s významným dopadem na členský stát, o způsobech šíření, posouzení rizik, regulačních a eradikačních nařízeních, jsou-li k dispozici.
Článek 26
Účast veřejnosti
Při stanovování akčních plánů podle článku 13 tohoto nařízení a při zavádění regulačních opatření podle článku 19 tohoto nařízení členské státy zaručí, aby byla veřejnosti poskytnuta včasná a účinná příležitost, aby se mohla podílet na přípravě, změnách nebo přezkumu těchto plánů, a to za podmínek, které již členské státy určily v souladu s čl. 2 odst. 3 druhým pododstavcem směrnice 2003/35/ES.
Článek 27
Výbor
1. Komisi je nápomocen výbor. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011 a při plnění svých úkolů může využívat pomoci vědeckého fóra uvedeného v článku 28.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č. 182/2011.
3. Pokud výbor nevydá žádné stanovisko, Komise návrh prováděcího aktu nepřijme a použije se čl. 5 odst. 4 třetí pododstavec nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 28
Vědecké fórum
Komise zajistí účast zástupců vědecké obce jmenovaných členskými státy, aby poskytli poradenství k jakékoli vědecké otázce související s uplatňováním tohoto nařízení, zejména pokud jde o články 4, 5, 10 a 18. Tito zástupci zasedají ve vědeckém fóru. Jednací řád fóra stanoví Komise.
Článek 29
Výkon přenesené pravomoci
1. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci je svěřena Komisi za podmínek stanovených v tomto článku.
2. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v s čl. 5 odst. 3 je svěřena Komisi na dobu pěti let od 1. ledna 2015. Komise vyhotoví zprávu o přenesené pravomoci nejpozději devět měsíců před koncem tohoto pětiletého období. Přenesení pravomoci se automaticky prodlužuje o stejně dlouhá období, pokud Evropský parlament nebo Rada nevysloví proti tomuto prodloužení námitku nejpozději tři měsíce před koncem každého z těchto období.
3. Evropský parlament nebo Rada mohou přenesení pravomoci uvedené v čl. 5 odst. 3 kdykoli zrušit. Rozhodnutím o zrušení se ukončuje přenesení pravomoci v něm blíže určené. Rozhodnutí nabývá účinku prvním dnem po zveřejnění v Úředním věstníku Evropské unie nebo k pozdějšímu dni, který je v něm upřesněn. Nedotýká se platnosti již platných aktů v přenesené pravomoci.
4. Přijetí aktu v přenesené pravomoci Komise neprodleně oznámí současně Evropskému parlamentu a Radě.
5. Akt v přenesené pravomoci přijatý podle čl. 5 odst. 3 vstoupí v platnost, pouze pokud proti němu Evropský parlament nebo Rada nevysloví námitky ve lhůtě dvou měsíců ode dne, kdy jim byl tento akt oznámen, nebo pokud Evropský parlament i Rada před uplynutím této lhůty informují Komisi o tom, že námitky nevysloví. Z podnětu Evropského parlamentu nebo Rady se tato lhůta prodlouží o dva měsíce.
Článek 30
Sankce
1. Členské státy stanoví sankce za porušení ustanovení tohoto nařízení. Členské státy přijmou veškerá nezbytná opatření k uplatňování těchto sankcí.
2. Stanovené sankce musejí být účinné, přiměřené a odrazující.
3. Sankcemi mohou mimo jiné být:
a)
pokuty;
b)
zabavení invazních nepůvodních druhů s významným dopadem na Unii, které nevyhovují předpisům;
c)
okamžité pozastavení nebo odnětí povolení vydaného v souladu s článkem 8.
4. Členské státy oznámí Komisi ustanovení uvedená v odstavci 1 do 2. ledna 2016 a jakékoli jejich následné změny oznamují bezodkladně.
Článek 31
Přechodná opatření pro nekomerční vlastníky
1. Odchylně od čl. 7 odst. 1 písm. b) a d) je vlastníkům zvířat v zájmovém chovu, která nejsou držena pro komerční účely a patří mezi invazní nepůvodní druhy zařazené na unijní seznam, povoleno mít tato zvířata v držení do konce jejich přirozeného života, pokud jsou splněny tyto podmínky:
a)
zvířata byla v držení ještě před tím, než byla zařazena na unijní seznam;
b)
zvířata jsou držena v oddělených prostorách a jsou zavedena veškerá vhodná opatření, aby se zaručilo, že se nemohou rozmnožovat nebo uniknout.
2. Příslušné orgány přijímají veškeré uvážlivé kroky, aby prostřednictvím programů pro zvyšování informovanosti a vzdělávacích programů organizovaných členskými státy informovaly nekomerční vlastníky o rizicích, která jsou s držením zvířat uvedených v odstavci 1 spojena, a o opatřeních, která je třeba přijmout, aby se minimalizovalo riziko, že se jedinci rozmnoží nebo uniknou.
3. Nekomerčním vlastníkům, kteří nemohou zaručit splnění podmínek stanovených v odstavci 1, nesmí být dovoleno ponechat si dotčená zvířata. Členské státy mohou těmto vlastníkům nabídnout možnost převzetí jejich zvířat. V takovém případě se náležitě zohledňují dobré životní podmínky zvířat.
4. Zvířata uvedená v odstavci 3 tohoto článku mohou být držena v zařízeních uvedených v článku 8 nebo v zařízeních zřízených členskými státy přímo k tomuto účelu.
Článek 32
Přechodná opatření pro komerční populace
1. Držitelům komerčních populací jedinců invazních nepůvodních druhů získaných před jejich zařazením na unijní seznam je po dobu až dvou let po zařazení druhu na uvedený seznam povoleno mít živé jedince takových druhů nebo jejich části, které se mohou rozmnožovat, v držení a přepravovat je za účelem prodeje nebo předání do zařízení, které se zabývají ochranou ex situ, a k léčebným činnostem uvedeným v článku 8 za předpokladu, že jedinci jsou drženi a přepravováni v oddělených prostorách a jsou zavedena veškerá vhodná opatření s cílem zaručit, že není možné, aby se tito jedinci rozmnožovali nebo aby unikli, nebo tyto jedince utratit nebo usmrtit humánním způsobem, a vyčerpat tak jejich populaci, kterou vlastní.
2. Prodej nebo předání živého jedince nekomerčním uživatelům je možné po dobu jednoho roku po zařazení daného druhu na unijní seznam, a to za předpokladu, že jedinci jsou drženi a přepravováni v oddělených prostorách a jsou zavedena veškerá vhodná opatření s cílem zaručit, že není možné, aby se tito jedinci rozmnožovali nebo aby unikli.
3. Bylo-li vydáno povolení v souladu s článkem 6 nařízení (ES) č. 708/2007 pro druh, který je využíván v akvakultuře a který je následně zařazen na unijní seznam, a doba platnosti povolení přesahuje dobu uvedenou v odstavci 1 tohoto článku, členský stát povolení na konci doby uvedené v odstavci 1 tohoto článku odejme v souladu s článkem 12 nařízení (ES) č. 708/2007.
Článek 33
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost dnem 1. ledna 2015.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 22. října 2014.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1143/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 22ας Οκτωβρίου 2014
για την πρόληψη και διαχείριση της εισαγωγής και εξάπλωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 192 παράγραφος 1,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αφού ζήτησαν τη γνώμη της Επιτροπής Περιφερειών,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η εμφάνιση ξένων ειδών -ζώων, φυτών, μυκήτων ή μικροοργανισμών- σε νέες τοποθεσίες δεν αποτελεί πάντα αιτία ανησυχίας. Ωστόσο, ένα σημαντικό υποσύνολο ξένων ειδών μπορούν να καταστούν χωροκατακτητικά, με σοβαρές δυσμενείς επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, στις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες, καθώς και άλλες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις, που πρέπει να αποτραπούν. Περίπου 12 000 είδη στο περιβάλλον της Ένωσης και άλλων ευρωπαϊκών χωρών είναι ξένα, εκ των οποίων περίπου το 10 έως 15% υπολογίζεται ότι είναι χωροκατακτητικά.
(2)
Τα χωροκατακτητικά ξένα είδη αποτελούν μία από τις βασικές απειλές για τη βιοποικιλότητα και τις οικοσυστημικές υπηρεσίες, ιδίως σε γεωγραφικώς και εξελικτικώς απομονωμένα οικοσυστήματα, όπως μικρά νησιά, οι δε κίνδυνοι που ενέχουν τα συγκεκριμένα είδη ενδεχομένως επιτείνονται εξαιτίας του αυξημένου παγκόσμιου εμπορίου, των μεταφορών, του τουρισμού και της κλιματικής αλλαγής.
(3)
Η απειλή που συνιστούν τα χωροκατακτητικά ξένα είδη για τη βιοποικιλότητα και τις οικοσυστημικές υπηρεσίες μπορεί να πάρει διάφορες μορφές, όπως σοβαρές επιπτώσεις στα ιθαγενή είδη και στη δομή και λειτουργία των οικοσυστημάτων μέσω μεταβολής του οικοτόπου, θήρευσης, ανταγωνισμού, μετάδοσης ασθενειών, αντικατάστασης ιθαγενών ειδών σε σημαντικό ποσοστό του εύρους εξάπλωσής τους, καθώς και γενετικών επιδράσεων με υβριδισμό. Επιπλέον, τα χωροκατακτητικά ξένα είδη μπορούν επίσης να έχουν σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου και στην οικονομία. Μόνον τα ζώντα δείγματα ή τα μέρη αυτών τα οποία μπορούν να αναπαραχθούν συνιστούν απειλή για τη βιοποικιλότητα και τις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες, την υγεία του ανθρώπου και την οικονομία και άρα μόνον αυτά θα πρέπει να υπόκεινται στους περιορισμούς του παρόντος κανονισμού.
(4)
Η Ένωση, ως συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα, η οποία εγκρίθηκε με την απόφαση 93/626/ΕΟΚ του Συμβουλίου (3), δεσμεύεται από το άρθρο 8 στοιχείο η) της εν λόγω σύμβασης, σύμφωνα με το οποίο τα συμβαλλόμενα μέρη, κατά το μέτρο του δυνατού και του ενδεδειγμένου, προλαμβάνουν την εισαγωγή, ελέγχουν ή εξαλείφουν τα ξένα είδη που απειλούν τα οικοσυστήματα, τους οικοτόπους ή τα είδη.
(5)
Η Ένωση, ως συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης για τη διατήρηση της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος της Ευρώπης, η οποία εγκρίθηκε με την απόφαση 82/72/ΕΟΚ του Συμβουλίου (4), έχει δεσμευτεί να λαμβάνει όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα για τη διασφάλιση της διατήρησης των οικοτόπων ειδών άγριας χλωρίδας και πανίδας.
(6)
Προκειμένου να υποστηριχθεί η επίτευξη των στόχων των οδηγιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2000/60/ΕΚ (5), 2008/56/ΕΚ (6) και 2009/147/ΕΚ (7), και της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου (8), ο παρών κανονισμός θα πρέπει να θέσει κανόνες για την πρόληψη, την ελαχιστοποίηση και τον μετριασμό των δυσμενών επιδράσεων των χωροκατακτητικών ξένων ειδών στη βιοποικιλότητα και στις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες και στην υγεία του ανθρώπου και στην ασφάλεια, καθώς και για τη μείωση των οικονομικών και κοινωνικών τους επιπτώσεων.
(7)
Ορισμένα είδη μεταναστεύουν φυσιολογικά αντιδρώντας σε περιβαλλοντικές αλλαγές. Αυτά δεν θα πρέπει επομένως να θεωρούνται ξένα είδη στο νέο τους περιβάλλον και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να εξαιρούνται του παρόντος κανονισμού, ο οποίος και θα πρέπει να επικεντρώνεται αποκλειστικά στα είδη που εισάγονται στην Ένωση ως αποτέλεσμα ανθρώπινης παρέμβασης.
(8)
Υπάρχουν 40 και πλέον ενωσιακές νομοθετικές πράξεις για την υγεία των ζώων που περιέχουν διατάξεις σχετικά με τις ασθένειες των ζώων. Επιπλέον, η οδηγία 2000/29/ΕΚ του Συμβουλίου (9) περιέχει κανόνες για τους οργανισμούς που είναι επιβλαβείς για τα φυτά ή τα φυτικά προϊόντα, και η οδηγία 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10) ορίζει το καθεστώς που ισχύει για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Συνεπώς, κάθε νέος κανόνας περί χωροκατακτητικών ξένων ειδών θα πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τις εν λόγω νομοθετικές πράξεις της Ένωσης και να μην τις επικαλύπτει, και δεν θα πρέπει να ισχύει για τους οργανισμούς που αποτελούν τον στόχο των εν λόγω νομοθετικών πράξεων.
(9)
Οι κανονισμοί του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 (11) και (ΕΕ) αριθ. 528/2012 (12) και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 708/2007 του Συμβουλίου (13) προβλέπουν κανόνες αναφορικά με την έγκριση της χρήσης ορισμένων ξένων ειδών για συγκεκριμένους σκοπούς. Έχει ήδη εγκριθεί η χρήση ορισμένων ειδών δυνάμει των εν λόγω καθεστώτων κατά τον χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού. Συνεπώς, προκειμένου να διασφαλιστεί η ύπαρξη συνεκτικού νομικού πλαισίου, τα είδη αυτά θα πρέπει να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού.
(10)
Λόγω του πλήθους των χωροκατακτητικών ξένων ειδών, είναι σημαντικό να δοθεί προτεραιότητα στην αντιμετώπιση του υποσυνόλου χωροκατακτητικών ξένων ειδών τα οποία κρίνεται ότι ενδιαφέρουν την Ένωση. Θα πρέπει συνεπώς να συνταχθεί κατάλογος των χωροκατακτητικών ξένων ειδών που θεωρούνται ενωσιακού ενδιαφέροντος («ενωσιακός κατάλογος») και να επικαιροποιείται τακτικά. Ένα χωροκατακτητικό ξένο είδος θα πρέπει να θεωρείται ενωσιακού ενδιαφέροντος εάν οι ζημίες που προκαλεί στο πληττόμενο κράτος μέλος είναι τόσο σημαντικές ώστε να δικαιολογούν τη θέσπιση ειδικών μέτρων, το πεδίο εφαρμογής των οποίων καλύπτει ολόκληρη την Ένωση, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών που δεν έχουν ακόμη πληγεί ή είναι απίθανο να πληγούν. Για να διασφαλιστεί ότι το υποσύνολο των χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος παραμένει ανάλογο με τον επιδιωκόμενο σκοπό, ο ενωσιακός κατάλογος θα πρέπει να συνταχθεί και να επικαιροποιείται βάσει βαθμιαίας και σταδιακής προσέγγισης και να εστιάζει στα είδη η συμπερίληψη των οποίων στον κατάλογο προλαμβάνει, ελαχιστοποιεί ή μετριάζει αποτελεσματικά τις δυσμενείς επιπτώσεις τους με οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Καθώς τα είδη που ανήκουν στην ίδια ταξινομική ομάδα έχουν συχνά παρόμοιες οικολογικές απαιτήσεις και ενέχουν πιθανώς παρόμοιους κινδύνους, η συμπερίληψη ταξινομικών ομάδων ειδών στον ενωσιακό κατάλογο θα πρέπει να επιτρέπεται, όποτε κρίνεται πρόσφορο.
(11)
Τα κριτήρια εισαγωγής στον ενωσιακό κατάλογο αποτελούν το βασικό μέσο για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού. Προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική χρήση των πόρων, τα εν λόγω κριτήρια θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι τα χωροκατακτητικά ξένα είδη που θα περιληφθούν στον κατάλογο θα είναι αυτά που έχουν τις πλέον σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις μεταξύ των δυνητικών χωροκατακτητικών ξένων ειδών που είναι γνωστά τη δεδομένη χρονική στιγμή. Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει στην επιτροπή προτεινόμενο κατάλογο βασισμένο στα εν λόγω κριτήρια εντός ενός έτους από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού. Κατά την υποβολή του προτεινόμενου ενωσιακού καταλόγου, η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώσει την επιτροπή σχετικά με το πώς έλαβε υπόψη τα εν λόγω κριτήρια. Τα κριτήρια θα πρέπει να περιλαμβάνουν εκτίμηση κινδύνου σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις των σχετικών συμφωνιών του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) σχετικά με την επιβολή εμπορικών περιορισμών στα είδη.
(12)
Προκειμένου να αποφευχθεί η δυσανάλογη ή υπερβολική οικονομική επιβάρυνση οποιουδήποτε κράτους μέλους και να διαφυλαχθεί η προστιθέμενη αξία της ενωσιακής δράσης μέσω του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή, κατά τη σύνταξη του ενωσιακού καταλόγου και των συνακόλουθων μέτρων που προτείνει, θα πρέπει να λάβει υπόψη το κόστος εφαρμογής για τα κράτη μέλη, το κόστος μη ανάληψης δράσης, το κόστος του και τις κοινωνικοοικονομικές πτυχές. Σε αυτό το πλαίσιο, κατά την επιλογή των χωροκατακτητικών ξένων ειδών που θα συμπεριληφθούν στον ενωσιακό κατάλογο, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα είδη που χρησιμοποιούνται ευρέως και προσφέρουν σημαντικά κοινωνικά και οικονομικά οφέλη στην επικράτεια κάποιου κράτους μέλους, χωρίς ωστόσο να θιγούν οι στόχοι του παρόντος κανονισμού.
(13)
Για να διασφαλιστούν η συμμόρφωση με τους κανόνες των σχετικών συμφωνιών του ΠΟΕ και η συνεκτική εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να θεσπιστούν κοινά κριτήρια για τη διενέργεια της εκτίμησης κινδύνου. Τα κριτήρια αυτά θα πρέπει να έχουν βάση, κατά περίπτωση, τα υφιστάμενα εθνικά και διεθνή πρότυπα και να καλύπτουν τις διάφορες πτυχές των χαρακτηριστικών των ειδών, τον κίνδυνο και τους τρόπους εισαγωγής στην Ένωση, τις δυσμενείς επιπτώσεις των ειδών στην οικονομία, στην κοινωνία και στη βιοποικιλότητα, τα πιθανά οφέλη από τις σχετικές χρήσεις και το κόστος μετριασμού, με σκοπό τη στάθμισή τους έναντι των δυσμενών επιπτώσεων, καθώς και εκτίμηση του πιθανού κόστους των περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών ζημιών που να καταδεικνύει τη σημασία για την Ένωση, προκειμένου να δικαιολογηθεί περαιτέρω η δράση. Για να αναπτυχθεί προοδευτικά το σύστημα και να αξιοποιηθεί η πείρα που θα αποκτηθεί, θα πρέπει να αξιολογηθεί η συνολική προσέγγιση έως την 1η Ιουνίου 2021.
(14)
Ορισμένα χωροκατακτητικά ξένα είδη περιλαμβάνονται στο παράρτημα Β του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου (14) και η εισαγωγή τους στην Ένωση απαγορεύεται, διότι έχει αναγνωριστεί ο χωροκατακτητικός χαρακτήρας τους και η παρουσία τους στην Ένωση έχει δυσμενείς επιπτώσεις σε ιθαγενή είδη. Πρόκειται για τα εξής είδη: Callosciurus erythraeus, Sciurus carolinensis, Oxyura jamaicensis, Lithobates (Rana) catesbeianus, Sciurus niger, Chrysemys picta, Trachemys scripta elegans. Προκειμένου να διασφαλιστεί η ύπαρξη συνεκτικού νομικού πλαισίου και ενιαίων κανόνων σχετικά με τα χωροκατακτητικά ξένα είδη στο επίπεδο της Ένωσης, θα πρέπει να εξεταστεί κατά προτεραιότητα η εγγραφή των συγκεκριμένων χωροκατακτητικών ξένων ειδών στον κατάλογο των χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος.
(15)
Η πρόληψη είναι γενικά περιβαλλοντικώς προτιμότερη και οικονομικώς αποδοτικότερη από την εκ των υστέρων δράση και θα πρέπει να έχει προτεραιότητα. Ως εκ τούτου, πρέπει να συμπεριληφθούν κατά προτεραιότητα στον κατάλογο τα χωροκατακτητικά ξένα είδη που δεν απαντώνται επί του παρόντος στην επικράτεια της Ένωσης ή των οποίων η εισβολή βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και τα χωροκατακτητικά ξένα είδη που είναι πιθανό να έχουν τις πλέον σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις. Καθώς είναι δυνατόν να εισάγονται συνεχώς τέτοια νέα είδη στην Ένωση και τα ήδη υπάρχοντα ξένα είδη εξαπλώνονται και επεκτείνουν το εύρος τους, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί η συνεχής αναθεώρηση και επικαιροποίηση του ενωσιακού καταλόγου.
(16)
Θα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών με είδη κοινού ενδιαφέροντος που δεν μπορούν να δημιουργήσουν βιώσιμο πληθυσμό σε μεγάλο τμήμα της Ένωσης. Στις περιπτώσεις που οι στόχοι του παρόντος κανονισμού μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα με μέτρα σε ενωσιακό επίπεδο, τα εν λόγω είδη θα μπορούσαν επίσης να συμπεριληφθούν στον ενωσιακό κατάλογο.
(17)
Κρίνεται σκόπιμο, προς επίτευξη των στόχων του παρόντος κανονισμού, να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη κατάσταση των εξόχως απόκεντρων περιοχών, και ιδίως ο απομακρυσμένος και νησιωτικός χαρακτήρας τους καθώς και η μοναδικότητα της βιοποικιλότητάς τους. Είναι συνεπώς ανάγκη να προσαρμοστούν οι απαιτήσεις δυνάμει του παρόντος κανονισμού όσον αφορά τη λήψη περιοριστικών και προληπτικών μέτρων κατά των χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος στις ιδιαιτερότητες των εξόχως απόκεντρων περιοχών, όπως αυτές ορίζονται στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), λαμβάνοντας υπόψη τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 2010/718/ΕΕ (15) και 2012/419/ΕΕ (16).
(18)
Οι κίνδυνοι και οι ανησυχίες που συνδέονται με τα χωροκατακτητικά ξένα είδη αποτελούν διασυνοριακή πρόκληση για ολόκληρη την Ένωση. Είναι λοιπόν απαραίτητο να επιβληθεί σε ενωσιακό επίπεδο απαγόρευση της εκούσιας ή εξ αμελείας εισαγωγής στην Ένωση, αναπαραγωγής, καλλιέργειας/εκτροφής, μεταφοράς, αγοράς, πώλησης, χρήσης, ανταλλαγής, διατήρησης και ελευθέρωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος, ώστε να διασφαλιστεί η ανάληψη έγκαιρης και συνεκτικής δράσης σε ολόκληρη την Ένωση για την αποφυγή στρεβλώσεων στην εσωτερική αγορά και την αποτροπή καταστάσεων στις οποίες η δράση ενός κράτους μέλους υπονομεύεται από την απουσία δράσης σε άλλα.
(19)
Προκειμένου να καταστούν δυνατές οι δραστηριότητες επιστημονικής έρευνας και μη επιτόπιας διατήρησης, είναι απαραίτητη η θέσπιση ειδικών κανόνων για τα χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος που αποτελούν το αντικείμενο των εν λόγω δραστηριοτήτων. Οι τελευταίες θα πρέπει να εκτελούνται σε κλειστές εγκαταστάσεις, όπου οι οργανισμοί διατηρούνται υπό περιορισμό, και κατόπιν λήψης όλων των μέτρων που απαιτούνται για την αποτροπή της διαφυγής ή της παράνομης ελευθέρωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος. Κατόπιν έγκρισης της Επιτροπής, σε εξαιρετικές περιπτώσεις επιτακτικού δημόσιου συμφέροντος, δεόντως αιτιολογημένες, οι κανόνες αυτοί θα πρέπει επίσης να είναι δυνατόν να ισχύσουν και για ορισμένες άλλες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών δραστηριοτήτων. Κατά την εφαρμογή αυτών των κανόνων θα πρέπει να επιδεικνύεται ιδιαίτερη προσοχή για την αποφυγή οποιασδήποτε δυσμενούς επίπτωσης σε προστατευόμενα είδη και οικοτόπους, σύμφωνα με τη σχετική ενωσιακή νομοθεσία.
(20)
Ενδέχεται να υπάρξουν περιπτώσεις εμφάνισης στα σύνορα της Ένωσης ή εντοπισμού στην επικράτειά της ξένων ειδών τα οποία δεν έχουν ακόμη αναγνωριστεί ως χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος. Θα πρέπει λοιπόν να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να εγκρίνουν ορισμένα μέτρα έκτακτης ανάγκης βάσει των διαθέσιμων επιστημονικών στοιχείων. Τα εν λόγω μέτρα έκτακτης ανάγκης θα επιτρέπουν την άμεση καταπολέμηση των ανωτέρω ειδών τα οποία ίσως ενέχουν κινδύνους σχετικούς με την εισαγωγή, την εγκατάσταση και την εξάπλωσή τους σε αυτές τις χώρες, ενώ παράλληλα τα κράτη μέλη θα διενεργούν εκτίμηση των πραγματικών κινδύνων που εγκυμονούν τα είδη αυτά, σύμφωνα με τις εφαρμοστέες διατάξεις των σχετικών συμφωνιών του ΠΟΕ, με σκοπό ιδίως την αναγνώριση των εν λόγω ειδών ως χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος. Είναι αναγκαίος ο συνδυασμός των εθνικών μέτρων έκτακτης ανάγκης με τη δυνατότητα έγκρισης μέτρων έκτακτης ανάγκης σε ενωσιακό επίπεδο με σκοπό τη συμμόρφωση με τις διατάξεις των σχετικών συμφωνιών του ΠΟΕ. Επιπλέον, τα μέτρα έκτακτης ανάγκης σε ενωσιακό επίπεδο θα εφοδιάζουν την Ένωση με έναν μηχανισμό ταχείας ανάληψης δράσης σε περίπτωση παρουσίας ή άμεσου κινδύνου εισόδου ενός νέου χωροκατακτητικού ξένου είδους, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης.
(21)
Μεγάλο ποσοστό των χωροκατακτητικών ξένων ειδών εισάγονται στην Ένωση ακούσια. Είναι συνεπώς ζωτικής σημασίας η αποτελεσματικότερη διαχείριση των διαδρομών ακούσιας εισαγωγής των ειδών αυτών. Η ανάληψη δράσης στο πεδίο αυτό θα πρέπει να είναι σταδιακή, δεδομένης της σχετικά περιορισμένης πείρας. Η εν λόγω δράση θα πρέπει να περιλαμβάνει εθελοντικά μέτρα, όπως εκείνα που προτείνονται στις κατευθυντήριες γραμμές του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού για τον έλεγχο και τη διαχείριση των βιολογικών αποθέσεων σε πλοία, καθώς και υποχρεωτικά μέτρα, και θα πρέπει να βασίζεται στην πείρα που έχει ήδη αποκτηθεί στην Ένωση και στα κράτη μέλη αναφορικά με τη διαχείριση ορισμένων διαδρομών, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων που έχουν θεσπιστεί μέσω της διεθνούς σύμβασης για τον έλεγχο και τη διαχείριση του υδάτινου έρματος των πλοίων και των ιζημάτων, που εγκρίθηκε το 2004. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει όλα τα δέοντα μέτρα ώστε να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να κυρώσουν την εν λόγω σύμβαση.
(22)
Προκειμένου να καταρτιστεί μια επαρκής γνωσιακή βάση για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργούνται από χωροκατακτητικά ξένα είδη, είναι σημαντική η έρευνα, παρακολούθηση και επιτήρηση των ειδών αυτών από τα κράτη μέλη. Δεδομένου ότι τα συστήματα επιτήρησης αποτελούν το πιο ενδεδειγμένο μέσο έγκαιρου εντοπισμού νέων χωροκατακτητικών ξένων ειδών και προσδιορισμού της κατανομής των ήδη εγκαταστημένων ειδών, τα συστήματα αυτά θα πρέπει να περιλαμβάνουν τόσο εξειδικευμένες όσο και γενικές έρευνες και να αξιοποιούν τη συμμετοχή διαφόρων κλάδων και εμπλεκομένων, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών και τοπικών κοινοτήτων. Τα συστήματα επιτήρησης θα πρέπει να συνεπάγονται αδιάλειπτη προσοχή για οποιοδήποτε νέο χωροκατακτητικό ξένο είδος σε οποιοδήποτε μέρος της Ένωσης και θα πρέπει να έχουν ως στόχο την παροχή αποτελεσματικής και συνεκτικής εικόνας σε επίπεδο Ένωσης. Για λόγους αποτελεσματικότητας και οικονομικής αποδοτικότητας, θα πρέπει να εφαρμοστούν τα υπάρχοντα συστήματα τελωνειακού ελέγχου, επιτήρησης και παρακολούθησης που έχουν ήδη θεσπιστεί από το ενωσιακό δίκαιο, ιδίως δε εκείνα που καθορίζονται στις οδηγίες 92/43/ΕΟΚ, 2000/60/ΕΚ, 2008/56/ΕΚ και 2009/147/ΕΚ.
(23)
Θα πρέπει να διενεργούνται επίσημοι έλεγχοι σε ζώα και φυτά για την αποτροπή της εκούσιας εισαγωγής χωροκατακτητικών ξένων ειδών. Τα ζώντα ζώα και φυτά θα πρέπει να εισέρχονται στην Ένωση από συνοριακές οντότητες ελέγχου σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (17), τις οδηγίες του Συμβουλίου 91/496/ΕΟΚ (18) και 97/78/ΕΚ (19) ή από σημεία εισόδου σύμφωνα με την οδηγία 2000/29/ΕΚ. Για λόγους βελτίωσης της αποτελεσματικότητας και αποφυγής της δημιουργίας παράλληλων συστημάτων τελωνειακών ελέγχων, το κατά πόσον τα εν λόγω είδη είναι χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος θα πρέπει να εξακριβώνεται επίσης από τις αρμόδιες αρχές στην πρώτη συνοριακή υπηρεσία ελέγχου ή στο πρώτο σημείο εισόδου κατά την άφιξη.
(24)
Μετά την εισαγωγή ενός χωροκατακτητικού ξένου είδους, η λήψη μέτρων έγκαιρου εντοπισμού και ταχείας εξάλειψης είναι ζωτικής σημασίας για την αποτροπή της εγκατάστασης και εξάπλωσής του. Η πλέον αποτελεσματική και οικονομικά αποδοτική απόκριση είναι συχνά η εξάλειψη του πληθυσμού, το συντομότερο δυνατόν, ενόσω ο αριθμός των δειγμάτων είναι ακόμη περιορισμένος. Σε περίπτωση που η εξάλειψη δεν είναι εφικτή ή το κόστος της υπερβαίνει τα μακροπρόθεσμα περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά οφέλη, θα πρέπει να εφαρμόζονται μέτρα περιορισμού και ελέγχου. Τα διαχειριστικά μέτρα πρέπει να είναι ανάλογα προς τον αντίκτυπο στο περιβάλλον και να λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τις βιογεωγραφικές και τις κλιματικές συνθήκες του οικείου κράτους μέλους.
(25)
Τα διαχειριστικά μέτρα θα πρέπει να επιδιώκουν την αποφυγή κάθε δυσμενούς επίπτωσης στο περιβάλλον καθώς και στην υγεία του ανθρώπου. Η εξάλειψη και διαχείριση ορισμένων χωροκατακτητικών ξένων ειδών ζώων μπορεί μεν κρίνεται αναγκαία σε ορισμένες περιπτώσεις αλλά ενδέχεται να προκαλεί πόνο, αγωνία, φόβο ή άλλου είδους ταλαιπωρία στα ζώα ακόμη και με τη χρήση των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών μέσων. Για τον λόγο αυτό, τα κράτη μέλη και κάθε φορέας που εμπλέκεται στην εξάλειψη, στον έλεγχο ή στον περιορισμό χωροκατακτητικών ξένων ειδών θα πρέπει να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε τα ζώα να μην υφίστανται περιττό πόνο, αγωνία ή ταλαιπωρία κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, λαμβάνοντας υπόψη, στο μέτρο του δυνατού, τις βέλτιστες πρακτικές που ισχύουν στον συγκεκριμένο τομέα, για παράδειγμα τις κατευθυντήριες αρχές για την καλή μεταχείριση των ζώων που έχει εκπονήσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων. Θα πρέπει να εξετάζεται η χρήση μη θανατηφόρων μεθόδων και να λαμβάνονται μέτρα για την ελαχιστοποίηση του αντίκτυπου στα μη στοχευόμενα είδη.
(26)
Τα χωροκατακτητικά ξένα είδη προκαλούν γενικά ζημίες στα οικοσυστήματα και μειώνουν την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων αυτών. Συνεπώς, θα πρέπει να λαμβάνονται αναλογικά μέτρα αποκατάστασης για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των οικοσυστημάτων έναντι των εισβολών, την αποκατάσταση των προκαλούμενων ζημιών και για τη βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των ειδών και των οικοτόπων τους σύμφωνα με τις οδηγίες 92/43/ΕΟΚ και 2009/147/ΕΚ, της οικολογικής κατάστασης των εσωτερικών επιφανειακών, των μεταβατικών, των παράκτιων και των υπόγειων υδάτων σύμφωνα με την οδηγία 2000/60/ΕΚ, καθώς και της περιβαλλοντικής κατάστασης των θαλάσσιων υδάτων σύμφωνα με την οδηγία 2008/56/ΕΚ. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αποκατάστασης θα πρέπει να ανακτάται βάσει της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει».
(27)
Πρέπει να ενθαρρυνθούν η διασυνοριακή συνεργασία, ιδίως με τις γειτονικές χώρες, και ο συντονισμός μεταξύ κρατών μελών, ιδίως εντός της ίδιας βιογεωγραφικής περιοχής της Ένωσης, ώστε να υποβοηθηθεί η αποτελεσματική εφαρμογή του παρόντος κανονισμού.
(28)
Το σύστημα αντιμετώπισης των χωροκατακτητικών ξένων ειδών θα πρέπει να υποστηρίζεται από ένα κεντρικό σύστημα πληροφοριών που να συνδυάζει τις υπάρχουσες πληροφορίες σχετικά με ξένα είδη στην Ένωση και να επιτρέπει την πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με την παρουσία των ειδών, την εξάπλωσή τους, την οικολογία τους, το ιστορικό εισβολών τους, καθώς και σε κάθε άλλη πληροφορία απαραίτητη για την υποστήριξη των αποφάσεων που λαμβάνονται σε επίπεδο πολιτικής και διαχείρισης αλλά και να επιτρέπει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.
(29)
Με την οδηγία 2003/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (20) θεσπίστηκε ένα πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης για τις αποφάσεις που σχετίζονται με το περιβάλλον. Κατά τον προσδιορισμό των δράσεων στο πεδίο των χωροκατακτητικών ξένων ειδών, η αποτελεσματική συμμετοχή του κοινού θα πρέπει να παρέχει στο κοινό τη δυνατότητα να εκφράζει, και στον φορέα λήψης αποφάσεων να λαμβάνει υπόψη, απόψεις και ανησυχίες ενδεχομένως σχετικές με τις εν λόγω αποφάσεις, ενισχύοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, τη λογοδοσία και τη διαφάνεια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και συμβάλλοντας στην ευαισθητοποίηση του κοινού σε περιβαλλοντικά θέματα και στην από πλευράς του υποστήριξη των αποφάσεων που λαμβάνονται.
(30)
Η συμμετοχή της επιστημονικής κοινότητας είναι σημαντική για την παροχή επαρκούς γνωσιακής βάσης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργούνται από τα χωροκατακτητικά ξένα είδη. Θα πρέπει να συσταθεί ένα εξειδικευμένο επιστημονικό φόρουμ για την παροχή συμβουλών σχετικά με τις επιστημονικές πτυχές της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, ιδίως όσον αφορά την κατάρτιση και επικαιροποίηση του ενωσιακού καταλόγου, την εκτίμηση κινδύνου, τα μέτρα έκτακτης ανάγκης και τα μέτρα ταχείας εξάλειψης.
(31)
Προκειμένου να διασφαλιστούν ενιαίες προϋποθέσεις για την εκτέλεση του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να ανατεθούν εκτελεστικές αρμοδιότητες στην Επιτροπή σχετικά με την έγκριση και την επικαιροποίηση του ενωσιακού καταλόγου, τη μορφή των εγγράφων που χρησιμοποιούνται ως αποδεικτικά στοιχεία για τις άδειες, τη θέσπιση ενωσιακών μέτρων έκτακτης ανάγκης, τις απαιτήσεις εφαρμογής ορισμένων διατάξεων στα οικεία κράτη μέλη στις περιπτώσεις ενισχυμένης περιφερειακής συνεργασίας, την απόρριψη αποφάσεων κρατών μελών να μην λάβουν μέτρα εξάλειψης, και τους μορφοτύπους των εκθέσεων προς την Επιτροπή. Οι αρμοδιότητες αυτές θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (21).
(32)
Προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις στον τομέα του περιβάλλοντος, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης πράξεων, σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ, αναφορικά με τον καθορισμό, αφενός, του τρόπου με τον οποίο θα συνάγεται το συμπέρασμα ότι τα χωροκατακτητικά ξένα είδη είναι ικανά να εγκαταστήσουν βιώσιμους πληθυσμούς και να εξαπλωθούν και, αφετέρου, των κοινών στοιχείων για τη διενέργεια των εκτιμήσεων κινδύνου. Είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να προβαίνει η Επιτροπή σε κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού έργου της, συμπεριλαμβανομένων των διαβουλεύσεων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Κατά την προετοιμασία και τη σύνταξη κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίζει την ταυτόχρονη, έγκαιρη και κατάλληλη διαβίβαση των σχετικών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
(33)
Για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τον παρόντα κανονισμό, είναι σημαντικό να επιβάλλουν τα κράτη μέλη αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις σε περίπτωση παράβασης, λαμβάνοντας υπόψη το είδος και τη βαρύτητα της παράβασης, την αρχή της ανάκτησης του κόστους και την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει».
(34)
Με μέτρα που λαμβάνονται βάσει του παρόντος κανονισμού, τα κράτη μέλη δύνανται να επιβάλλουν υποχρεώσεις σε κατόχους ή χρήστες ξένων ειδών καθώς και στους ιδιοκτήτες ή μισθωτές των σχετικών εκτάσεων.
(35)
Για να δοθεί στους ιδιοκτήτες που δεν είναι έμποροι η δυνατότητα να διατηρήσουν τα ζώα συντροφιάς τους τα οποία ανήκουν σε είδη του καταλόγου των χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος μέχρι τον φυσικό θάνατο του ζώου, είναι απαραίτητο να προβλεφθούν μεταβατικά μέτρα, υπό την προϋπόθεση ότι τίθενται σε εφαρμογή όλα τα αναγκαία μέτρα για την αποτροπή της διαφυγής ή της αναπαραγωγής.
(36)
Για να δοθεί στις εμπορικές επιχειρήσεις που ενδέχεται να προστατεύονται βάσει της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, για παράδειγμα σε εκείνες που έχουν λάβει άδεια σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 708/2007, η δυνατότητα να εξαντλήσουν τα οικεία αποθέματα χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού, δικαιολογείται να τους χορηγηθεί προθεσμία δύο ετών για να προβούν στη σφαγή, στην ανώδυνη θανάτωση, στην πώληση, ή, εφόσον συντρέχει περίπτωση, να παραδώσουν τα δείγματα σε εγκαταστάσεις έρευνας ή μη επιτόπιας διατήρησης.
(37)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού, δηλαδή η πρόληψη και διαχείριση του φαινομένου των χωροκατακτητικών ξένων ειδών, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων τους, να επιτευχθούν καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να θεσπίζει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η οποία διατυπώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, που διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο για την επίτευξη των εν λόγω στόχων.
(38)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διατηρούν ή να θεσπίζουν κανόνες σχετικά με τα χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος οι οποίοι είναι αυστηρότεροι από αυτούς που θέτει ο παρών κανονισμός και, επιπλέον, να εφαρμόζουν διατάξεις ανάλογες με αυτές που προβλέπει ο παρών κανονισμός για τα χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος στα χωροκατακτητικά ξένα είδη εθνικού ενδιαφέροντος. Τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει να συνάδουν προς τη ΣΛΕΕ και να κοινοποιούνται στην Επιτροπή σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Ο παρών κανονισμός ορίζει κανόνες για την πρόληψη, την ελαχιστοποίηση και τον μετριασμό των δυσμενών επιπτώσεων της εισαγωγής και εξάπλωσης, είτε εκούσιας είτε ακούσιας, χωροκατακτητικών ξένων ειδών στη βιοποικιλότητα στο εσωτερικό της Ένωσης.
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
1. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σε όλα τα χωροκατακτητικά ξένα είδη.
2. Ο παρών κανονισμός δεν εφαρμόζεται:
α)
σε είδη που αλλάζουν το φυσικό τους εύρος εξάπλωσης χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, αντιδρώντας στη μεταβολή των οικολογικών συνθηκών και στην κλιματική αλλαγή·
β)
σε γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 σημείο 2 της οδηγίας 2001/18/ΕΚ·
γ)
σε παθογόνα που προκαλούν νόσους ζώων· για τον σκοπό του παρόντος κανονισμού, ως νόσοι ζώων νοούνται οι λοιμώξεις και παρασιτώσεις των ζώων που προκαλούνται από ένα ή περισσότερα παθογόνα τα οποία μπορούν να μεταδοθούν σε ζώα ή σε ανθρώπους·
δ)
στους επιβλαβείς οργανισμούς που περιλαμβάνονται στο παράρτημα I ή στο παράρτημα II της οδηγίας 2000/29/ΕΚ και στους επιβλαβείς οργανισμούς για τους οποίους έχουν ληφθεί μέτρα σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 3 της εν λόγω οδηγίας·
ε)
σε είδη που περιλαμβάνονται στο παράρτημα IV του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 708/2007 στις περιπτώσεις που χρησιμοποιούνται στην υδατοκαλλιέργεια·
στ)
σε μικροοργανισμούς που παρασκευάζονται ή εισάγονται για χρήση σε φυτοπροστατευτικά προϊόντα τα οποία έχουν ήδη αδειοδοτηθεί ή για τα οποία βρίσκεται σε εξέλιξη σχετική αξιολόγηση δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1107/2009· ή
ζ)
σε μικροοργανισμούς που παρασκευάζονται ή εισάγονται για χρήση σε φυτοπροστατευτικά προϊόντα τα οποία έχουν ήδη αδειοδοτηθεί ή για τα οποία βρίσκεται σε εξέλιξη σχετική αξιολόγηση δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 528/2012.
Άρθρο 3
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1) «ξένα είδη»: ζώντα δείγματα ενός είδους, ενός υποείδους ή μιας κατώτερης ταξινομικής βαθμίδας ζώων, φυτών, μυκήτων ή μικροοργανισμών τα οποία εισάγονται εκτός του φυσικού τους εύρους εξάπλωσης· στον ορισμό αυτό συμπεριλαμβάνονται οποιοδήποτε μέρος, γαμέτες, σπόροι, αυγά ή πολλαπλασιαστικές μονάδες των εν λόγω ειδών, καθώς και κάθε υβρίδιο, ποικιλία ή φυλή που θα μπορούσε να επιβιώσει και στη συνέχεια να αναπαραχθεί·
2) «χωροκατακτητικά ξένα είδη»: ξένα είδη των οποίων η εισαγωγή ή εξάπλωση έχει διαπιστωθεί ότι απειλεί ή επηρεάζει δυσμενώς τη βιοποικιλότητα και τις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες·
3) «χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος»: χωροκατακτητικά ξένα είδη των οποίων οι δυσμενείς επιπτώσεις έχει κριθεί ότι απαιτούν συντονισμένη δράση σε ενωσιακό επίπεδο σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3·
4) «χωροκατακτητικά ξένα είδη εθνικού ενδιαφέροντος»: χωροκατακτητικά ξένα είδη διαφορετικά από τα χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος, για τα οποία ένα κράτος μέλος φρονεί, βάσει επιστημονικών στοιχείων, ότι οι δυσμενείς επιπτώσεις της ελευθέρωσης και εξάπλωσής τους, ακόμη και όταν δεν έχουν επιβεβαιωθεί πλήρως, είναι σημαντικές για την επικράτειά του ή τμήμα αυτής και καθιστούν αναγκαία την ανάληψη δράσης στο επίπεδο του εν λόγω κράτους μέλους·
5) «βιοποικιλότητα»: η ποικιλομορφία των ζώντων οργανισμών από όλες τις πηγές, μεταξύ άλλων από τα χερσαία, τα θαλάσσια και άλλα υδάτινα οικοσυστήματα και τα οικολογικά συμπλέγματα των οποίων αποτελούν τμήμα· στον ορισμό αυτό συμπεριλαμβάνεται η ποικιλότητα εντός και μεταξύ των ειδών και η ποικιλότητα των οικοσυστημάτων·
6) «οικοσυστημικές υπηρεσίες»: οι άμεσες και έμμεσες συνεισφορές των οικοσυστημάτων στην ευημερία του ανθρώπου·
7) «εισαγωγή»: η μετακίνηση, ως συνέπεια ανθρώπινης παρέμβασης, ενός είδους εκτός του φυσικού του εύρους εξάπλωσης·
8) «έρευνα»: περιγραφική ή πειραματική εργασία που εκτελείται υπό ρυθμιζόμενες συνθήκες για τη συλλογή νέων επιστημονικών πορισμάτων ή την ανάπτυξη νέων προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των αρχικών φάσεων ταυτοποίησης, χαρακτηρισμού και απομόνωσης γενετικών χαρακτηριστικών των χωροκατακτητικών ξένων ειδών, εκτός των χαρακτηριστικών που καθιστούν το είδος χωροκατακτητικό, μόνον στον βαθμό που είναι αναγκαίο για τη γενετική ενσωμάτωση των χαρακτηριστικών αυτών σε μη χωροκατακτητικά είδη·
9) «υπό περιορισμό»: διατήρηση ενός οργανισμού σε κλειστές εγκαταστάσεις από όπου είναι αδύνατη η διαφυγή ή εξάπλωση·
10) «μη επιτόπια διατήρηση»: η διατήρηση στοιχείων βιολογικής ποικιλότητας εκτός του φυσικού τους οικοτόπου·
11) «διαδρομές»: οι οδοί και οι μηχανισμοί εισαγωγής και εξάπλωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών·
12) «έγκαιρος εντοπισμός»: η επιβεβαίωση της παρουσίας δειγμάτων ενός χωροκατακτητικού ξένου είδους στο περιβάλλον προτού αυτό εξαπλωθεί ευρέως·
13) «εξάλειψη»: η πλήρης και μόνιμη απομάκρυνση του πληθυσμού χωροκατακτητικών ξένων ειδών με θανατηφόρα ή μη θανατηφόρα μέτρα·
14) «έλεγχος πληθυσμού»: θανατηφόρα ή μη θανατηφόρα μέτρα που εφαρμόζονται στον πληθυσμό ενός χωροκατακτητικού ξένου είδους, με ταυτόχρονη ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στα μη στοχευόμενα είδη και τους οικοτόπους τους, με σκοπό τη διατήρηση του αριθμού των ατόμων στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο, έτσι ώστε, αν και δεν είναι εφικτή η εξάλειψη του είδους, να ελαχιστοποιηθούν η χωροκατακτητική του ικανότητα και οι δυσμενείς επιπτώσεις του στη βιοποικιλότητα, στις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες, στην υγεία του ανθρώπου ή στην οικονομία·
15) «περιορισμός»: μέτρα που αποσκοπούν στη δημιουργία φραγμών για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου διασποράς του πληθυσμού ενός χωροκατακτητικού ξένου είδους και εξάπλωσής του πέραν της περιοχής εισβολής·
16) «ευρέως εξαπλωμένο»: ένα χωροκατακτητικό ξένο είδος του οποίου ο πληθυσμός έχει υπερβεί το στάδιο του εγκλιματισμού, κατά το οποίο διατηρείται ένας αυτοσυντηρούμενος πληθυσμός, και έχει εξαπλωθεί προκειμένου να αποικίσει μεγάλο μέρος του πιθανού εύρους όπου μπορεί να επιβιώσει και να αναπαραχθεί·
17) «διαχείριση»: οποιοδήποτε θανατηφόρο ή μη θανατηφόρο μέτρο αποσκοπεί στην εξάλειψη, στον έλεγχο του πληθυσμού ή στον περιορισμό του πληθυσμού ενός χωροκατακτητικού ξένου είδους, με ταυτόχρονη ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στα μη στοχευόμενα είδη και τους οικοτόπους τους·
Άρθρο 4
Κατάλογος χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος
1. Η Επιτροπή εκδίδει μέσω εκτελεστικών πράξεων κατάλογο χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος («ενωσιακός κατάλογος»), με βάση τα κριτήρια που ορίζονται στην παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης στην οποία παραπέμπει το άρθρο 27 παράγραφος 2. Το σχέδιο εκτελεστικής πράξης υποβάλλεται στην επιτροπή του άρθρου 27 παράγραφος 1 έως τις 2 Ιανουαρίου 2016.
2. Η Επιτροπή αναθεωρεί πλήρως τον ενωσιακό κατάλογο τουλάχιστον ανά έξι έτη και, εν τω μεταξύ, τον επικαιροποιεί όπως απαιτείται σύμφωνα με τη διαδικασία της παραγράφου 1:
α)
είτε προσθέτοντας νέα χωροκατακτητικά ξένα είδη·
β)
είτε αφαιρώντας όσα από τα είδη του καταλόγου δεν πληρούν πλέον οποιοδήποτε από τα κριτήρια που ορίζονται στην παράγραφο 3.
3. Χωροκατακτητικά ξένα είδη εγγράφονται στον ενωσιακό κατάλογο μόνον εάν πληρούν όλα τα ακόλουθα κριτήρια:
α)
διαπιστώνεται βάσει των διαθέσιμων επιστημονικών στοιχείων ότι είναι ξένα προς την επικράτεια της Ένωσης, εξαιρουμένων των εξόχως απόκεντρων περιοχών της·
β)
διαπιστώνεται βάσει των διαθέσιμων επιστημονικών στοιχείων ότι είναι ικανά να εγκαταστήσουν βιώσιμο πληθυσμό και να εξαπλωθούν στο περιβάλλον υπό τις παρούσες συνθήκες και υπό προβλέψιμες συνθήκες κλιματικής αλλαγής σε μία βιογεωγραφική περιοχή η οποία ανήκει σε περισσότερα από δύο κράτη μέλη ή σε μία θαλάσσια υποπεριοχή, εξαιρουμένων των εξόχως απόκεντρων περιοχών τους·
γ)
διαπιστώνεται, βάσει διαθέσιμων επιστημονικών στοιχείων, ότι είναι πιθανόν να έχουν σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και στις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες, και ενδέχεται επίσης να έχουν δυσμενή αντίκτυπο στην υγεία του ανθρώπου ή στην οικονομία·
δ)
καταδεικνύεται μέσω εκτίμησης κινδύνου που έχει διενεργηθεί δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 1 ότι απαιτείται δράση σε ενωσιακό επίπεδο για την αποτροπή της εισαγωγής, της εγκατάστασης και της εξάπλωσής τους·
ε)
αναμένεται ότι η συμπερίληψη στον κατάλογο θα αποτρέψει, θα ελαχιστοποιήσει ή θα μετριάσει αποτελεσματικά τις δυσμενείς επιπτώσεις τους.
4. Τα κράτη μέλη μπορούν να υποβάλλουν στην Επιτροπή αιτήματα εγγραφής χωροκατακτητικών ξένων ειδών στον ενωσιακό κατάλογο. Τα αιτήματα αυτά περιλαμβάνουν όλα τα ακόλουθα:
α)
το όνομα του είδους·
β)
εκτίμηση κινδύνου που έχει διενεργηθεί δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 1·
γ)
στοιχεία που αποδεικνύουν ότι πληρούνται τα κριτήρια της παραγράφου 3 του παρόντος άρθρου.
5. Ο ενωσιακός κατάλογος αναφέρει, όποτε συντρέχει περίπτωση, τα εμπορεύματα με τα οποία συνδέονται κατά κανόνα τα χωροκατακτητικά ξένα είδη καθώς και τους κωδικούς των εν λόγω εμπορευμάτων βάσει της συνδυασμένης ονοματολογίας, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87 του Συμβουλίου (22), με αναφορά των κατηγοριών εμπορευμάτων που υπόκεινται σε επίσημους ελέγχους σύμφωνα με το άρθρο 15 του παρόντος κανονισμού.
6. Κατά την έγκριση ή την επικαιροποίηση του ενωσιακού καταλόγου, η Επιτροπή εφαρμόζει τα κριτήρια της παραγράφου 3 λαμβάνοντας επαρκώς υπόψη το κόστος εφαρμογής για τα κράτη μέλη, το κόστος μη ανάληψης δράσης, την οικονομική αποδοτικότητα και τις κοινωνικο-οικονομικές πτυχές. Ο κατάλογος συμπεριλαμβάνει κατά προτεραιότητα τα χωροκατακτητικά ξένα είδη τα οποία:
α)
δεν απαντώνται επί του παρόντος στην επικράτεια της Ένωσης ή των οποίων η εισβολή βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, και τα οποία θεωρείται ότι είναι πιο πιθανό να έχουν σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις·
β)
έχουν ήδη εγκατασταθεί στην Ένωση και έχουν τις πλέον σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις.
7. Στην πρότασή της για τον ενωσιακό κατάλογο η Επιτροπή εξηγεί επίσης γιατί οι στόχοι του παρόντος κανονισμού μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα με τη λήψη μέτρων σε ενωσιακό επίπεδο.
Άρθρο 5
Εκτίμηση κινδύνου
1. Για τους σκοπούς του άρθρου 4, διενεργείται για το σύνολο του τρέχοντος και του δυνητικού εύρους εξάπλωσης των χωροκατακτητικών ξένων ειδών εκτίμηση κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη τα εξής στοιχεία:
α)
περιγραφή των χωροκατακτητικών ξένων ειδών με την ταξινομική τους ταυτότητα, το ιστορικό τους, το φυσικό και το δυνητικό εύρος εξάπλωσής τους·
β)
περιγραφή των προτύπων και της δυναμικής αναπαραγωγής και εξάπλωσής τους, συμπεριλαμβανομένης εκτίμησης του κατά πόσον υφίστανται οι περιβαλλοντικές συνθήκες που απαιτούνται για την αναπαραγωγή και εξάπλωσή τους·
γ)
περιγραφή των πιθανών διαδρομών εισαγωγής και εξάπλωσης των ειδών αυτών, εκούσιας και ακούσιας, συμπεριλαμβανομένων κατά περίπτωση των εμπορευμάτων με τα οποία συνδέονται κατά κανόνα τα εν λόγω είδη·
δ)
ενδελεχή εκτίμηση του κινδύνου εισαγωγής, εγκατάστασης και εξάπλωσης στις σχετικές βιογεωγραφικές περιοχές υπό τις παρούσες συνθήκες και υπό προβλέψιμες συνθήκες κλιματικής αλλαγής·
ε)
περιγραφή της τρέχουσας κατανομής του χωροκατακτητικού ξένου είδους, συμπεριλαμβανομένου του κατά πόσον το εν λόγω είδος είναι ήδη παρόν στην Ένωση ή σε γειτονικές χώρες και πρόβλεψη της πιθανής μελλοντικής κατανομής του·
στ)
περιγραφή των δυσμενών επιπτώσεων στη βιοποικιλότητα και στις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων στα ιθαγενή είδη, στις προστατευόμενες περιοχές, στους απειλούμενους οικοτόπους καθώς επίσης στην υγεία του ανθρώπου, στην ασφάλεια και στην οικονομία, με εκτίμηση της πιθανότητας μελλοντικών επιπτώσεων λαμβανομένης υπόψη της διαθέσιμης επιστημονικής γνώσης·
ζ)
εκτίμηση του δυνητικού κόστους των ζημιών·
η)
περιγραφή των γνωστών χρήσεων και των κοινωνικοοικονομικών οφελών που προκύπτουν από αυτές τις χρήσεις.
2. Η Επιτροπή διενεργεί τις εκτιμήσεις κινδύνου του άρθρου 4 παράγραφος 3 στοιχείο δ), έχοντας υπόψη τα στοιχεία που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, προκειμένου να προτείνει είδη προς συμπερίληψη στον κατάλογο των χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος.
Όποτε ένα κράτος μέλος υποβάλλει αίτημα για τη συμπερίληψη ενός είδους στον ενωσιακό κατάλογο, αναλαμβάνει την ευθύνη διενέργειας εκτίμησης κινδύνου κατά το άρθρο 4 παράγραφος 4 σημείο β) έχοντας υπόψη τα στοιχεία της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου. Όταν κρίνεται αναγκαίο, η Επιτροπή δύναται να συντρέχει τα κράτη μέλη κατά την εκπόνηση των εν λόγων εκτιμήσεων κινδύνου σε θέματα που άπτονται της ευρωπαϊκής τους διάστασης.
3. Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 29 για τον ακριβέστερο προσδιορισμό του τύπου των αποδεκτών στοιχείων για τους σκοπούς του άρθρου 4 παράγραφος 3 στοιχείο β) και για την λεπτομερή περιγραφή της εφαρμογής των στοιχείων α) έως η) της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου. Η εν λόγω λεπτομερής περιγραφή περιλαμβάνει τη μεθοδολογία που θα εφαρμόζεται για την αξιολόγηση των στοιχείων αυτών, λαμβάνοντας υπόψη τα σχετικά εθνικά και διεθνή πρότυπα και την ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα στη δράση κατά των χωροκατακτητικών ξένων ειδών που συνδέονται με, ή είναι ικανά να προκαλέσουν, σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα ή τις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες, καθώς και στην υγεία του ανθρώπου ή την οικονομία, κάτι που συνιστά επιβαρυντικό παράγοντα. Είναι ιδιαιτέρως σημαντικό η Επιτροπή να ακολουθεί τη συνήθη πρακτική της και να πραγματοποιεί διαβουλεύσεις με εμπειρογνώμονες, συμπεριλαμβανομένων των εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών, πριν από την έκδοση των εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.
Άρθρο 6
Διατάξεις για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές
1. Τα χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος δεν υπόκεινται στις διατάξεις του άρθρου 7 ή των άρθρων 13 έως 20 στις εξόχως απόκεντρες περιοχές.
2. Το αργότερο στις 2 Ιανουαρίου 2017, κάθε κράτος μέλος που διαθέτει εξόχως απόκεντρες περιοχές εγκρίνει κατάλογο χωροκατακτητικών ξένων ειδών που ενδιαφέρουν καθεμιά από τις εξόχως απόκεντρες περιοχές του, κατόπιν διαβούλευσης με τις εν λόγω περιοχές.
3. Όσον αφορά τα χωροκατακτητικά ξένα είδη που περιλαμβάνονται στους καταλόγους της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου, τα κράτη μέλη δύνανται, εντός των αντίστοιχων εξόχως απόκεντρων περιοχών, να εφαρμόσουν μέτρα όμοια με αυτά που προβλέπονται στα άρθρα 7 έως 9, 13 έως 17, 19 και 20, όπως κρίνεται πρόσφορο. Τα εν λόγω μέτρα συνάδουν προς τη ΣΛΕΕ και κοινοποιούνται στην Επιτροπή σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης.
4. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν αμέσως στην Επιτροπή τους καταλόγους της παραγράφου 2, καθώς και κάθε επικαιροποίηση των εν λόγω καταλόγων, και ενημερώνουν σχετικά τα υπόλοιπα κράτη μέλη.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
ΠΡΟΛΗΨΗ
Άρθρο 7
Περιορισμοί
1. Τα χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος δεν αποτελούν εκούσια το αντικείμενο καμίας από τις ακόλουθες ενέργειες:
α)
εισαγωγή στην επικράτεια της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της διαμετακόμισης υπό τελωνειακή επιτήρηση·
β)
διατήρηση, ακόμη και υπό περιορισμό·
γ)
εκτροφή, ακόμη και υπό περιορισμό·
δ)
μεταφορά, από την Ένωση ή εντός αυτής, με εξαίρεση τη μεταφορά ειδών σε εγκαταστάσεις με σκοπό την εξάλειψή τους·
ε)
διάθεση στην αγορά·
στ)
χρήση ή ανταλλαγή·
ζ)
παροχή της δυνατότητας αναπαραγωγής ή καλλιέργεια, ακόμη και υπό περιορισμό·
η)
ελευθέρωση στο περιβάλλον.
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να αποτρέψουν την ακούσια εισαγωγή ή εξάπλωση, και εκ βαρείας αμελείας, όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, των ξένων χωροκατακτητικών ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος.
Άρθρο 8
Άδειες
1. Κατά παρέκκλιση των περιορισμών που επιβάλλονται στα στοιχεία α), β), γ), δ), στ) και ζ) του άρθρου 7 παράγραφος 1, και τηρουμένης της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου, τα κράτη μέλη θεσπίζουν σύστημα αδειοδότησης που επιτρέπει σε ορισμένες εγκαταστάσεις να προβαίνουν σε έρευνα ή μη επιτόπια διατήρηση με αντικείμενο χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος. Στις περιπτώσεις που η χρήση προϊόντων προερχόμενων από χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος είναι αναγκαία για την προαγωγή της υγείας του ανθρώπου, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να συμπεριλάβουν την επιστημονική παραγωγή και την επακόλουθη φαρμακευτική χρήση στο σύστημα αδειοδότησης.
2. Τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούν τις σχετικές αρμόδιες αρχές να εκδίδουν τις άδειες της παραγράφου 1 για δραστηριότητες εκτελούμενες σε συνθήκες διατήρησης υπό περιορισμό οι οποίες πληρούν τους ακόλουθους όρους:
α)
για τη διατήρηση και τον χειρισμό του χωροκατακτητικού ξένου είδους ενωσιακού ενδιαφέροντος χρησιμοποιούνται οι χώροι διατήρησης υπό περιορισμό που αναφέρονται στην παράγραφο 3·
β)
η δραστηριότητα εκτελείται από προσωπικό που διαθέτει κατάλληλα προσόντα, όπως ορίζουν οι αρμόδιες αρχές·
γ)
η μεταφορά προς και από τον χώρο διατήρησης υπό περιορισμό εκτελείται υπό συνθήκες που αποκλείουν τη διαφυγή των χωροκατακτητικών ξένων ειδών σύμφωνα με τα οριζόμενα στην άδεια·
δ)
στην περίπτωση χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος που είναι ζώα, αυτά σημαίνονται ή ταυτοποιούνται αποτελεσματικά με άλλον τρόπο, εφόσον είναι πρόσφορο, με τη χρήση μεθόδων που δεν προκαλούν πόνο, αγωνία ή ταλαιπωρία που είναι δυνατόν να αποφεύγεται·
ε)
επιτυγχάνεται αποτελεσματική διαχείριση του κινδύνου διαφυγής ή εξάπλωσης ή απομάκρυνσης, λαμβάνοντας υπόψη την ταυτότητα, τη βιολογία και τα μέσα διασποράς του είδους, την προβλεπόμενη δραστηριότητα και τον αντίστοιχο χώρο διατήρησης υπό περιορισμό, την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον και άλλους συναφείς παράγοντες·
στ)
εφαρμόζεται συνεχής επιτήρηση και εκπονείται από τον αιτούντα ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση πιθανής διαφυγής ή εξάπλωσης, συμπεριλαμβανομένου σχεδίου εξάλειψης. Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης εγκρίνεται από τη σχετική αρμόδια αρχή. Σε περίπτωση διαφυγής ή εξάπλωσης, το σχέδιο έκτακτης ανάγκης τίθεται αμέσως σε εφαρμογή και είναι δυνατή η προσωρινή ή μόνιμη ανάκληση της άδειας.
Η άδεια της παραγράφου 1 περιορίζεται σε αριθμό χωροκατακτητικών ξένων ειδών και δειγμάτων που δεν υπερβαίνει τη δυναμικότητα του χώρου διατήρησης υπό περιορισμό. Περιλαμβάνει τους περιορισμούς που απαιτούνται για τον μετριασμό του κινδύνου διαφυγής ή εξάπλωσης του εκάστοτε είδους. Συνοδεύει πάντα τα χωροκατακτητικά ξένα είδη που αφορά, όταν αυτά διατηρούνται, εισάγονται στην Ένωση και μεταφέρονται στο εσωτερικό της.
3. Τα δείγματα θεωρείται ότι διατηρούνται υπό περιορισμό εάν πληρούνται οι ακόλουθοι όροι:
α)
είναι φυσικώς απομονωμένα και δεν μπορούν να διαφύγουν ή να εξαπλωθούν ή να απομακρυνθούν από μη εξουσιοδοτημένα πρόσωπα από τους χώρους όπου διατηρούνται υπό περιορισμό·
β)
πρωτόκολλα καθαρισμού, διαχείρισης αποβλήτων και συντήρησης διασφαλίζουν ότι τα δείγματα ή αναπαραγώγιμα μέρη τους δεν μπορούν να διαφύγουν, να εξαπλωθούν ή να απομακρυνθούν από μη εξουσιοδοτημένα πρόσωπα·
γ)
η απομάκρυνση των δειγμάτων από τους χώρους διατήρησης υπό περιορισμό, η διάθεση ή καταστροφή ή ανώδυνη θανάτωσή τους εκτελούνται με τρόπο που αποκλείει τον πολλαπλασιασμό ή την αναπαραγωγή τους εκτός των χώρων διατήρησης υπό περιορισμό.
4. Κατά την υποβολή αίτησης για άδεια, ο αιτών προσκομίζει όλα τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία ώστε να μπορεί η αρμόδια αρχή να κρίνει κατά πόσον πληρούνται οι όροι των παραγράφων 2 και 3.
5. Τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούν τη σχετική αρμόδια αρχή να ανακαλέσει ανά πάσα στιγμή την άδεια, οριστικά ή προσωρινά, εάν επέλθουν απρόβλεπτα συμβάντα με δυσμενείς επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα ή τις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες. Η ανάκληση άδειας αιτιολογείται από επιστημονικούς λόγους και, εάν οι επιστημονικές πληροφορίες δεν είναι ακόμη επαρκείς, βάσει της αρχής της προφύλαξης και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τους εθνικούς διοικητικούς κανόνες.
6. Η Επιτροπή εγκρίνει, μέσω εκτελεστικής πράξης, τη μορφή του εγγράφου που χρησιμοποιείται ως αποδεικτικό στοιχείο για την άδεια που χορηγείται από τις αρμόδιες αρχές κράτους μέλους. Η εν λόγω εκτελεστική πράξη εκδίδεται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 27 παράγραφος 2. Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν αυτή τη μορφή για το έγγραφο που συνοδεύει την άδεια.
7. Για όλες τις άδειες που εκδίδονται σύμφωνα με την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, τα κράτη μέλη θέτουν αμελλητί στη διάθεση του κοινού στο διαδίκτυο τουλάχιστον τα ακόλουθα:
α)
την επιστημονική και την κοινή ονομασία του χωροκατακτητικού ξένου είδους ενωσιακού ενδιαφέροντος για το οποίο χορηγήθηκε η άδεια·
β)
το πλήθος ή τον όγκο των σχετικών δειγμάτων·
γ)
τον σκοπό για τον οποίο χορηγήθηκε η άδεια·
δ)
τους κωδικούς της συνδυασμένης ονοματολογίας σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87.
8. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι επιθεωρήσεις διενεργούνται από τις αρμόδιες αρχές ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση της εγκατάστασης με τους όρους που προβλέπονται στην εκδοθείσα άδεια.
Άρθρο 9
Εγκρίσεις
1. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, για λόγους επιτακτικού δημόσιου συμφέροντος, μεταξύ άλλων κοινωνικής ή οικονομικής φύσης, τα κράτη μέλη δύνανται να δώσουν άδεια στις εγκαταστάσεις να διεξάγουν δραστηριότητες διαφορετικές από αυτές του άρθρου 8 παράγραφος 1 κατόπιν σχετικής έγκρισης της Επιτροπής, σύμφωνα με τη διαδικασία του παρόντος άρθρου και υπό τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 8 παράγραφοι 2 και 3.
2. Η Επιτροπή εκπονεί και διαχειρίζεται ένα ηλεκτρονικό σύστημα εγκρίσεων και αποφαίνεται επί των αιτήσεων έγκρισης εντός 60 ημερών από τη λήψη τους.
3. Οι αιτήσεις έγκρισης υποβάλλονται από τα κράτη μέλη μέσω του συστήματος της παραγράφου 2.
4. Η αίτηση έγκρισης περιλαμβάνει τα ακόλουθα:
α)
προσδιορισμό της εγκατάστασης ή των ομάδων εγκαταστάσεων συμπεριλαμβανομένου του ονόματος και της διεύθυνσής τους·
β)
την επιστημονική και την κοινή ονομασία του χωροκατακτητικού ξένου είδους ενωσιακού ενδιαφέροντος για το οποίο ζητείται έγκριση·
γ)
τους κωδικούς της συνδυασμένης ονοματολογίας σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87·
δ)
το πλήθος ή τον όγκο των σχετικών δειγμάτων·
ε)
τους λόγους που δικαιολογούν την ανάγκη λήψης της σχετικής έγκρισης·
στ)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχουν προβλεφθεί ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν είναι δυνατή η διαφυγή ή η εξάπλωση από τις εγκαταστάσεις διατήρησης υπό περιορισμό που θα χρησιμοποιηθούν για τη διατήρηση και τον χειρισμό του χωροκατακτητικού ξένου είδους, καθώς και των μέτρων που θα διασφαλίσουν ότι τυχόν μεταφορά του είδους που ενδεχομένως απαιτηθεί θα διεξαχθεί με τρόπο που καθιστά αδύνατη τη διαφυγή του·
ζ)
εκτίμηση του κινδύνου διαφυγής του χωροκατακτητικού ξένου είδους ενωσιακού ενδιαφέροντος για το οποίο ζητείται έγκριση, συνοδευόμενη από περιγραφή των μέτρων μετριασμού του κινδύνου που θα εφαρμοστούν·
η)
περιγραφή του προβλεπόμενου συστήματος επιτήρησης και του σχεδίου έκτακτης ανάγκης που έχει καταρτιστεί για την αντιμετώπιση τυχόν διαφυγής ή εξάπλωσης, συμπεριλαμβανομένου σχεδίου εξάλειψης όποτε απαιτείται·
θ)
περιγραφή της σχετικής εθνικής νομοθεσίας που ισχύει για τις εν λόγω εγκαταστάσεις.
5. Η έγκριση εκδίδεται από την Επιτροπή, η οποία και την κοινοποιεί στη σχετική αρμόδια αρχή του κράτους μέλους. Η έγκριση περιλαμβάνει τα στοιχεία που προβλέπει η παράγραφος 4 και ορίζει τη διάρκειά της. Ανεξάρτητα από τη διαδικασία που ακολουθήθηκε κατά την υποβολή της αίτησης σύμφωνα με το στοιχείο α) της παραγράφου 4, κάθε έγκριση αφορά συγκεκριμένη εγκατάσταση. Η έγκριση περιλαμβάνει επίσης διατάξεις σχετικά με την παροχή συμπληρωματικού αποθέματος ή αποθέματος αντικατάστασης στην εγκατάσταση, για τα οποία ζητείται έγκριση.
6. Μετά τη χορήγηση της έγκρισης από την Επιτροπή, η σχετική αρμόδια αρχή μπορεί να εκδώσει την άδεια που αναφέρεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφοι 4 έως 8. Η αρμόδια αρχή υποχρεούται να συμπεριλαμβάνει στις άδειες τις διατάξεις που περιέχονται στην έγκριση της Επιτροπής.
7. Η Επιτροπή απορρίπτει την αίτηση έγκρισης εάν δεν εκπληρώνεται οποιαδήποτε από τις συναφείς υποχρεώσεις που προβλέπει ο παρών κανονισμός.
8. Η Επιτροπή ενημερώνει το συντομότερο δυνατόν το οικείο κράτος μέλος για οποιαδήποτε αίτηση χορήγησης άδειας απορρίπτει βάσει της παραγράφου 7, προσδιορίζοντας τον λόγο της απόρριψης.
Άρθρο 10
Μέτρα έκτακτης ανάγκης
1. Όταν ένα κράτος μέλος διαθέτει στοιχεία που αποδεικνύουν την παρουσία ή τον άμεσο κίνδυνο εισαγωγής στην επικράτειά του ενός χωροκατακτητικού ξένου είδους που δεν περιλαμβάνεται στον ενωσιακό κατάλογο, αλλά για το οποίο οι σχετικές αρμόδιες αρχές έχουν διαπιστώσει, βάσει προκαταρκτικών επιστημονικών στοιχείων, ότι είναι πιθανό να πληροί τα κριτήρια του άρθρου 4 παράγραφος 3, το εν λόγω κράτος μέλος μπορεί να λάβει μέτρα έκτακτης ανάγκης που συνίστανται σε οποιονδήποτε από τους περιορισμούς του άρθρου 7 παράγραφος 1.
2. Το κράτος μέλος που εφαρμόζει στην εθνική του επικράτεια μέτρα έκτακτης ανάγκης τα οποία περιλαμβάνουν την εφαρμογή του άρθρου 7 παράγραφος 1 στοιχεία α), δ) ή ε) κοινοποιεί αμέσως στην Επιτροπή και σε όλα τα άλλα κράτη μέλη τα ληφθέντα μέτρα, καθώς και τα στοιχεία που δικαιολογούν τη λήψη τους.
3. Το εν λόγω κράτος μέλος διενεργεί χωρίς καθυστέρηση, βάσει των διαθέσιμων τεχνικών και επιστημονικών πληροφοριών, και σε κάθε περίπτωση εντός 24 μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων έκτακτης ανάγκης, εκτίμηση κινδύνου δυνάμει του άρθρου 5 για τα χωροκατακτητικά ξένα είδη που υπόκεινται στα μέτρα έκτακτης ανάγκης με σκοπό να συμπεριληφθούν στον ενωσιακό κατάλογο.
4. Όταν η Επιτροπή λαμβάνει την κοινοποίηση που αναφέρεται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου ή διαθέτει άλλα στοιχεία που αποδεικνύουν την παρουσία ή τον άμεσο κίνδυνο εισαγωγής στην Ένωση ενός χωροκατακτητικού ξένου είδους που δεν περιλαμβάνεται στον ενωσιακό κατάλογο, αλλά είναι πιθανό να πληροί τα κριτήρια του άρθρου 4 παράγραφος 3, εξετάζει, με βάση προκαταρκτικά επιστημονικά στοιχεία, εάν το είδος αυτό είναι πιθανό να πληροί τα εν λόγω κριτήρια. Όταν η Επιτροπή αποφαίνεται ότι τα κριτήρια του άρθρου 4 παράγραφος 3 είναι πιθανό να πληρούνται, θεσπίζει, μέσω εκτελεστικών πράξεων, μέτρα έκτακτης ανάγκης για την Ένωση, που συνίστανται σε οποιονδήποτε από τους περιορισμούς του άρθρου 7 παράγραφος 1 για περιορισμένη χρονική περίοδο αναφορικά με τους κινδύνους που ενέχει το συγκεκριμένο είδος. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 27 παράγραφος 2.
5. Όταν εκδίδεται εκτελεστική πράξη από την Επιτροπή βάσει της παραγράφου 4, τα κράτη μέλη καταργούν ή τροποποιούν τα ληφθέντα μέτρα έκτακτης ανάγκης, όπως απαιτείται.
6. Τα κράτη μέλη καταργούν ή τροποποιούν επίσης τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που έχουν λάβει εάν η Επιτροπή, δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 1, συμπεριλάβει το χωροκατακτητικό ξένο είδος στον ενωσιακό κατάλογο.
7. Εάν, μετά από εκτίμηση κινδύνου που διενεργήθηκε σύμφωνα με την παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου, η Επιτροπή δεν συμπεριλάβει το χωροκατακτητικό ξένο είδος στον ενωσιακό κατάλογο, τα κράτη μέλη καταργούν τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που έλαβαν δυνάμει της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου και δύνανται να συμπεριλάβουν το εν λόγω είδος σε εθνικό κατάλογο χωροκατακτητικών ξένων ειδών εθνικού ενδιαφέροντος, σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 1, καθώς επίσης να εξετάσουν το ενδεχόμενο ενισχυμένης περιφερειακής συνεργασίας σύμφωνα με το άρθρο 11.
Άρθρο 11
Χωροκατακτητικά ξένα είδη περιφερειακού ενδιαφέροντος και είδη ιθαγενή στην Ένωση
1. Τα κράτη μέλη δύνανται να επιλέξουν, μεταξύ των ειδών του καταλόγου εθνικού ενδιαφέροντος που έχουν εκπονήσει σύμφωνα με το άρθρο 12, είδη ιθαγενή ή μη ιθαγενή στην Ένωση που απαιτούν ενισχυμένη περιφερειακή συνεργασία.
2. Κατόπιν αιτήματος των ενδιαφερόμενων κρατών μελών, η Επιτροπή λαμβάνει μέτρα για τη διευκόλυνση της συνεργασίας και του συντονισμού των οικείων κρατών μελών σύμφωνα με το άρθρο 22 παράγραφος 1. Όποτε υπάρχει ανάγκη, με βάση τις επιπτώσεις ορισμένων χωροκατακτητικών ξένων ειδών στη βιοποικιλότητα και στις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες, καθώς επίσης στην υγεία του ανθρώπου και στην οικονομία, και υπό την προϋπόθεση ότι η σχετική ανάγκη επιβεβαιώνεται πλήρως κατόπιν ενδελεχούς ανάλυσης από το αιτούν κράτος μέλος των προβαλλόμενων λόγων για ενισχυμένη περιφερειακή συνεργασία, η Επιτροπή δύναται να ορίσει, μέσω εκτελεστικών πράξεων, ότι τα οικεία κράτη μέλη εφαρμόζουν, τηρουμένων των αναλογιών, στην επικράτειά τους ή σε τμήμα αυτής, τις διατάξεις των άρθρων 13, 14 και 16, το άρθρο 17 παρά τις διατάξεις του άρθρου 18, καθώς και ότι εφαρμόζουν τα άρθρα 19 και 20, όπως απαιτείται. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 27 παράγραφος 2.
3. Τα χωροκατακτητικά ξένα είδη περιφερειακού ενδιαφέροντος που είναι ιθαγενή ενός κράτους μέλους δεν υπόκεινται στις διατάξεις των άρθρων 13, 14, 16, 17, 19, 20 και 24 στην επικράτεια του εν λόγω κράτους μέλους. Τα κράτη μέλη όπου τα είδη αυτά είναι ιθαγενή συνεργάζονται με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη για την αξιολόγηση των διαδρομών σύμφωνα με το άρθρο 13 και, κατόπιν διαβούλευσης με τα άλλα κράτη μέλη, δύνανται να θεσπίσουν σχετικά μέτρα ώστε να αποφευχθεί η περαιτέρω εξάπλωση αυτών των ειδών σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 22 παράγραφος 1.
Άρθρο 12
Χωροκατακτητικά ξένα είδη εθνικού ενδιαφέροντος
1. Τα κράτη μέλη δύνανται να εκπονούν εθνικό κατάλογο χωροκατακτητικών ξένων ειδών εθνικού ενδιαφέροντος. Για τα εν λόγω χωροκατακτητικά ξένα είδη, τα κράτη μέλη δύνανται να εφαρμόζουν, εντός της επικράτειάς τους, μέτρα όπως τα προβλεπόμενα στα άρθρα 7, 8, 13 έως 17, 19 και 20, όπως απαιτείται. Τα εν λόγω μέτρα συνάδουν προς τη ΣΛΕΕ και κοινοποιούνται στην Επιτροπή σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης.
2. Τα κράτη μέλη γνωστοποιούν στην Επιτροπή και στα υπόλοιπα κράτη μέλη τα είδη που θεωρούν χωροκατακτητικά ξένα είδη εθνικού ενδιαφέροντος και τους περιορισμούς που ορίζονται σύμφωνα με την παράγραφο 1.
Άρθρο 13
Σχέδια δράσης για τις διαδρομές των χωροκατακτητικών ξένων ειδών
1. Το αργότερο εντός 18 μηνών από την ημερομηνία έγκρισης του ενωσιακού καταλόγου, τα κράτη μέλη διενεργούν ενδελεχή ανάλυση των διαδρομών ακούσιας εισαγωγής και εξάπλωσης των χωροκατακτητικών ξένων ειδών, κατ’ ελάχιστον στην επικράτειά τους, καθώς και στα θαλάσσια ύδατά τους όπως ορίζονται στο άρθρο 3 σημείο 1) της οδηγίας 2008/56/ΕΚ, και προσδιορίζουν τις διαδρομές που απαιτούν δράση κατά προτεραιότητα («διαδρομές προτεραιότητας»), λόγω του όγκου των ειδών ή των δυνητικών ζημιών που προκαλούνται από τα είδη που εισέρχονται στην Ένωση ακολουθώντας αυτές τις διαδρομές.
2. Εντός τριών ετών από την ημερομηνία έγκρισης του ενωσιακού καταλόγου κάθε κράτος μέλος θεσπίζει και εφαρμόζει είτε ένα σχέδιο δράσης είτε σειρά σχεδίων δράσης για την αντιμετώπιση των διαδρομών προτεραιότητας που έχει προσδιορίσει δυνάμει της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου. Τα εν λόγω σχέδια δράσης περιλαμβάνουν χρονοδιαγράμματα ενεργειών και περιγράφουν τα μέτρα που πρόκειται να ληφθούν και, κατά περίπτωση, εθελοντικές ενέργειες και κώδικες ορθής πρακτικής για την αντιμετώπιση των διαδρομών προτεραιότητας και την αποτροπή της ακούσιας εισαγωγής και εξάπλωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών προς την Ένωση ή εντός αυτής.
3. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν την ύπαρξη συντονισμού με στόχο την εκπόνηση σχεδίου δράσης ή σειράς σχεδίων δράσης συντονισμένων στο κατάλληλο περιφερειακό επίπεδο βάσει του άρθρου 22 παράγραφος 1. Στις περιπτώσεις που δεν εκπονούνται τέτοια περιφερειακά σχέδια δράσης, τα κράτη μέλη εκπονούν και εφαρμόζουν σχέδια δράσης που καλύπτουν την επικράτειά τους και τα οποία συντονίζονται στον μέγιστο δυνατό βαθμό στο κατάλληλο περιφερειακό επίπεδο.
4. Τα σχέδια δράσης της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου περιλαμβάνουν, ειδικότερα, μέτρα βασισμένα σε ανάλυση κόστους-οφέλους που αποσκοπούν στα εξής:
α)
να ευαισθητοποιήσουν·
β)
να ελαχιστοποιήσουν την επιμόλυνση εμπορευμάτων και αγαθών, καθώς και κάθε οχήματος και εξοπλισμού, από δείγματα χωροκατακτητικών ξένων ειδών, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την αντιμετώπιση της μεταφοράς χωροκατακτητικών ξένων ειδών από τρίτες χώρες·
γ)
να διασφαλίσουν ότι διενεργούνται κατάλληλοι έλεγχοι στα σύνορα της Ένωσης, εκτός των επίσημων ελέγχων που διενεργούνται δυνάμει του άρθρου 15.
5. Τα σχέδια δράσης που εκπονούνται σύμφωνα με την παράγραφο 2 διαβιβάζονται χωρίς καθυστέρηση στην Επιτροπή. Τουλάχιστον ανά εξαετία μετά την τελευταία διαβίβαση, τα κράτη μέλη αναθεωρούν τα σχέδια δράσης και τα διαβιβάζουν εκ νέου στην Επιτροπή.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
ΕΓΚΑΙΡΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΑΧΕΙΑ ΕΞΑΛΕΙΨΗ
Άρθρο 14
Σύστημα επιτήρησης
1. Εντός 18 μηνών από την ημερομηνία έγκρισης του ενωσιακού καταλόγου τα κράτη μέλη θέτουν σε εφαρμογή, ή εντάσσουν στο ήδη υπάρχον σύστημά τους, σύστημα επιτήρησης των χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος, το οποίο συλλέγει και καταγράφει δεδομένα σχετικά με την εμφάνιση χωροκατακτητικών ξένων ειδών στο περιβάλλον, μέσω έρευνας, παρακολούθησης ή άλλων διαδικασιών, με σκοπό την αποτροπή της εξάπλωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών στην Ένωση.
2. Το σύστημα επιτήρησης της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου:
α)
καλύπτει την επικράτεια των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων χωρικών υδάτων, με σκοπό τη διαπίστωση της παρουσίας και κατανομής νέων και ήδη εγκαταστημένων χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος·
β)
είναι επαρκώς δυναμικό ώστε να ανιχνεύει γρήγορα την εμφάνιση στο περιβάλλον της επικράτειας ή μέρους της επικράτειας των κρατών μελών κάθε χωροκατακτητικού ξένου είδους ενωσιακού ενδιαφέροντος, η παρουσία του οποίου ήταν προηγουμένως άγνωστη·
γ)
αναπτύσσει περαιτέρω, χωρίς ασυμβατότητες και αλληλοεπικαλύψεις, τις σχετικές διατάξεις περί αξιολόγησης και παρακολούθησης που θεσπίζονται από το δίκαιο της Ένωσης ή διεθνείς συμφωνίες και αξιοποιεί τις πληροφορίες που παρέχονται από τα υπάρχοντα συστήματα επιτήρησης και παρακολούθησης όπως περιγράφονται στο άρθρο 11 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, στο άρθρο 8 της οδηγίας 2000/60/ΕΚ και στο άρθρο 11 της οδηγίας 2008/56/ΕΚ·
δ)
λαμβάνει υπόψη τις σχετικές διασυνοριακές επιπτώσεις και τα σχετικά διασυνοριακά χαρακτηριστικά, στον βαθμό που είναι εφικτό.
Άρθρο 15
Επίσημοι έλεγχοι
1. Το αργότερο στις 2 Ιανουαρίου 2016, τα κράτη μέλη εγκαθιστούν πλήρως λειτουργικές δομές για τη διενέργεια των επίσημων ελέγχων οι οποίοι είναι απαραίτητοι για την αποτροπή της εκούσιας εισαγωγής στην Ένωση χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος. Οι εν λόγω επίσημοι έλεγχοι ισχύουν για τις κατηγορίες εμπορευμάτων που εμπίπτουν στους κωδικούς της συνδυασμένης ονοματολογίας στις οποίες γίνεται αναφορά στον ενωσιακό κατάλογο, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 5.
2. Οι αρμόδιες αρχές διενεργούν τους δέοντες ελέγχους βάσει των κινδύνων στα εμπορεύματα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου επαληθεύοντας ότι:
α)
δεν περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο· ή
β)
καλύπτονται από εν ισχύι άδεια όπως αναφέρεται στο άρθρο 8.
3. Οι έλεγχοι που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου, οι οποίοι περιλαμβάνουν έλεγχο εγγράφων, ταυτότητας και, όπου απαιτείται, φυσικούς ελέγχους, διενεργούνται τη στιγμή της εισαγωγής των εμπορευμάτων της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου στην Ένωση. Στις περιπτώσεις που η νομοθεσία της Ένωσης σχετικά με τους επίσημους ελέγχους ήδη προβλέπει συγκεκριμένους επίσημους ελέγχους σε συνοριακές οντότητες σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 882/2004 και τις οδηγίες 91/496/ΕΟΚ και 97/78/ΕΚ ή σε σημεία εισόδου σύμφωνα με την οδηγία 2000/29/ΕΚ, για τις κατηγορίες εμπορευμάτων της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, τα κράτη μέλη αναθέτουν την ευθύνη διενέργειας των ελέγχων της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου στις αρμόδιες αρχές στις οποίες έχει ανατεθεί η διενέργεια τέτοιων ελέγχων βάσει του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004 ή του άρθρου 2 παράγραφος 1 στοιχείο ζ) της οδηγίας 2000/29/ΕΚ.
4. Για τον χειρισμό σε ελεύθερες ζώνες ή ελεύθερες αποθήκες των εμπορευμάτων της παραγράφου 1 και την υπαγωγή τους στις τελωνειακές διαδικασίες της θέσης σε ελεύθερη κυκλοφορία, της διαμετακόμισης, της τελωνειακής αποταμίευσης, της τελειοποίησης προς επανεξαγωγή, της μεταποίησης υπό τελωνειακό έλεγχο και της άδειας προσωρινής εισαγωγής απαιτείται η υποβολή των κάτωθι εγγράφων στις τελωνειακές αρχές:
α)
του σχετικού εγγράφου εισόδου, δεόντως συμπληρωμένου από τις αρμόδιες αρχές της παραγράφου 3 του παρόντος άρθρου, που βεβαιώνει ότι πληρούνται οι όροι που προβλέπονται στην παράγραφο 2του παρόντος άρθρου, στις περιπτώσεις που οι έλεγχοι έχουν διενεργηθεί σε συνοριακές οντότητες σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 882/2004 και τις οδηγίες 91/496/ΕΟΚ και 97/78/ΕΚ ή σε σημεία εισόδου σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο ι) της οδηγίας 2000/29/ΕΚ. Ακολουθείται υποχρεωτικά η τελωνειακή διαδικασία που αναφέρεται στο εν λόγω έγγραφο· ή
β)
άλλου εγγράφου που να αποδεικνύει ότι οι έλεγχοι διενεργήθηκαν με ικανοποιητικά αποτελέσματα στις περιπτώσεις που τα εμπορεύματα δεν υπόκεινται σε επίσημους ελέγχους σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ένωσης, καθώς και του σχετικού εγγράφου εισόδου.
Τα έγγραφα αυτά είναι δυνατόν να υποβληθούν και ηλεκτρονικά.
5. Εάν από τους ελέγχους προκύψει μη συμμόρφωση με τον παρόντα κανονισμό:
α)
οι τελωνειακές αρχές αναστέλλουν την υπαγωγή σε τελωνειακή διαδικασία ή δεσμεύουν τα εμπορεύματα·
β)
οι αρμόδιες αρχές της παραγράφου 3 δεσμεύουν τα εμπορεύματα.
Σε περίπτωση δέσμευσης εμπορευμάτων, η φύλαξή τους ανατίθεται στην αρμόδια αρχή που είναι επιφορτισμένη με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού. Η αρμόδια αρχή ενεργεί σύμφωνα με την ισχύουσα εθνική νομοθεσία. Τα κράτη μέλη μπορούν να αναθέτουν συγκεκριμένα καθήκοντα σε άλλες αρχές.
6. Οι δαπάνες που προκύπτουν κατά τη διενέργεια των επαληθεύσεων και αυτές που οφείλονται σε μη συμμόρφωση επιβαρύνουν το φυσικό ή νομικό πρόσωπο εντός της Ένωσης το οποίο έφερε τα εμπορεύματα στην Ένωση, εκτός εάν το οικείο κράτος μέλος λάβει αντίθετη απόφαση.
7. Τα κράτη μέλη θέτουν σε εφαρμογή διαδικασίες που διασφαλίζουν την ανταλλαγή σχετικών πληροφοριών καθώς και τον αποδοτικό και αποτελεσματικό συντονισμό και συνεργασία κατά τις επαληθεύσεις της παραγράφου 2 μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων αρχών.
8. Με βάση τις βέλτιστες πρακτικές, η Επιτροπή από κοινού με τα κράτη μέλη εκπονούν κατευθυντήριες γραμμές και προγράμματα κατάρτισης για να διευκολύνουν την ταυτοποίηση και τον εντοπισμό χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος και τη διενέργεια αποδοτικών και αποτελεσματικών ελέγχων.
9. Στις περιπτώσεις που έχουν εκδοθεί άδειες σύμφωνα με το άρθρο 8, η τελωνειακή διασάφηση ή οι σχετικές γνωστοποιήσεις προς τη συνοριακή οντότητα περιέχουν παραπομπή σε εν ισχύι άδεια που καλύπτει τα δηλωθέντα εμπορεύματα.
Άρθρο 16
Γνωστοποιήσεις έγκαιρου εντοπισμού
1. Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν το σύστημα επιτήρησης που θεσπίζεται δυνάμει του άρθρου 14 και τις πληροφορίες που συλλέγονται κατά τους επίσημους ελέγχους που προβλέπονται στο άρθρο 15 για την επιβεβαίωση του έγκαιρου εντοπισμού της εισαγωγής ή παρουσίας χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος.
2. Τα κράτη μέλη γνωστοποιούν εγγράφως χωρίς καθυστέρηση στην Επιτροπή τον έγκαιρο εντοπισμό της εισαγωγής ή παρουσίας χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος και ενημερώνουν σχετικά τα υπόλοιπα κράτη μέλη, ειδικότερα δε:
α)
την εμφάνιση στην επικράτειά τους, ή σε τμήμα της, ειδών που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο και των οποίων η παρουσία ήταν προηγουμένως άγνωστη στην επικράτειά τους ή σε τμήμα της·
β)
την επανεμφάνιση στην επικράτειά τους, ή σε τμήμα της, ειδών που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο, μετά την αναφορά της εξάλειψής τους.
Άρθρο 17
Ταχεία εξάλειψη σε αρχικό στάδιο της εισβολής
1. Μετά τον έγκαιρο εντοπισμό και εντός τριών μηνών από τη διαβίβαση της γνωστοποίησης έγκαιρου εντοπισμού που αναφέρεται στο άρθρο 16, τα κράτη μέλη εφαρμόζουν μέτρα εξάλειψης, τα οποία και γνωστοποιούν στην Επιτροπή, ενημερώνοντας σχετικά τα υπόλοιπα κράτη μέλη.
2. Κατά την εφαρμογή μέτρων εξάλειψης, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι χρησιμοποιούμενες μέθοδοι είναι αποτελεσματικές για την επίτευξη της πλήρους και μόνιμης απομάκρυνσης του πληθυσμού του εκάστοτε χωροκατακτητικού ξένου είδους, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον, ιδίως όσον αφορά μη στοχευόμενα είδη και τους οικοτόπους τους, και διασφαλίζοντας ότι αποφεύγεται κάθε περιττός πόνος, αγωνία ή ταλαιπωρία των ζώων.
3. Τα κράτη μέλη παρακολουθούν την αποτελεσματικότητα της εξάλειψης. Τα κράτη μέλη δύνανται να χρησιμοποιούν το σύστημα επιτήρησης του άρθρου 14 για τον σκοπό αυτόν. Η επιτήρηση περιλαμβάνει εκτίμηση των επιπτώσεων στα μη στοχευόμενα είδη, κατά περίπτωση.
4. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ληφθέντων μέτρων και γνωστοποιούν στην Επιτροπή την εξάλειψη πληθυσμών χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος. Διαβιβάζουν επίσης αυτές τις πληροφορίες σε άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.
Άρθρο 18
Παρεκκλίσεις από την υποχρέωση ταχείας εξάλειψης
1. Τα κράτη μέλη δύνανται, βασιζόμενα σε ισχυρά επιστημονικά στοιχεία, να αποφασίζουν εντός δύο μηνών από τον εντοπισμό ενός χωροκατακτητικού ξένου είδους του άρθρου 16, να μην λάβουν μέτρα εξάλειψης εάν συντρέχει τουλάχιστον μία από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)
καταδεικνύεται ότι η εξάλειψη είναι τεχνικά ανέφικτη, επειδή οι διαθέσιμες μέθοδοι εξάλειψης δεν μπορούν να εφαρμοστούν στο περιβάλλον όπου έχει εγκατασταθεί το συγκεκριμένο χωροκατακτητικό ξένο είδος·
β)
έχει καταδειχθεί με εύλογη βεβαιότητα, μέσω ανάλυσης κόστους-οφέλους βασισμένης στα διαθέσιμα δεδομένα, ότι το κόστος θα είναι μακροπρόθεσμα εξαιρετικά υψηλό και δυσανάλογο με τα οφέλη της εξάλειψης·
γ)
δεν υπάρχουν μέθοδοι εξάλειψης ή οι διαθέσιμες μέθοδοι έχουν πολύ σοβαρές δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου, στο περιβάλλον ή σε άλλα είδη.
Το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος γνωστοποιεί χωρίς καθυστέρηση την απόφασή του στην Επιτροπή εγγράφως. Η γνωστοποίηση συνοδεύεται από όλα τα έγγραφα τεκμηρίωσης που προβλέπονται στα στοιχεία α), β) και γ) του πρώτου εδαφίου.
2. Η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει, μέσω εκτελεστικών πράξεων, να απορρίψει την απόφαση που της γνωστοποιείται σύμφωνα με την παράγραφο 1 δεύτερο εδάφιο του παρόντος άρθρου εάν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στην εν λόγω παράγραφο.
3. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 27 παράγραφος 2. Τα σχέδια εκτελεστικών πράξεων υποβάλλονται στην επιτροπή του άρθρου 27 παράγραφος 1 εντός δύο μηνών από την ημερομηνία παραλαβής της γνωστοποίησης του κράτους μέλους.
4. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι εφαρμόζονται μέτρα περιορισμού για την αποτροπή της περαιτέρω εξάπλωσης των χωροκατακτητικών ξένων ειδών σε άλλα κράτη μέλη στις περιπτώσεις που, δυνάμει της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, δεν λαμβάνονται μέτρα εξάλειψης.
5. Όταν η Επιτροπή απορρίπτει μια απόφαση γνωστοποιηθείσα κατά το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 1, το οικείο κράτος μέλος εφαρμόζει χωρίς καθυστέρηση τα μέτρα εξάλειψης που αναφέρονται στο άρθρο 17.
6. Όταν η Επιτροπή δεν απορρίπτει μια απόφαση γνωστοποιηθείσα κατά το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 1, το χωροκατακτητικό ξένο είδος υπόκειται στα διαχειριστικά μέτρα του άρθρου 19.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΥΡΕΩΣ ΕΞΑΠΛΩΜΕΝΩΝ ΧΩΡΟΚΑΤΑΚΤΗΤΙΚΩΝ ΞΕΝΩΝ ΕΙΔΩΝ
Άρθρο 19
Διαχειριστικά μέτρα
1. Εντός 18 μηνών αφότου ένα χωροκατακτητικό ξένο είδος συμπεριληφθεί στον ενωσιακό κατάλογο, τα κράτη μέλη θέτουν σε εφαρμογή αποτελεσματικά διαχειριστικά μέτρα για τα χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος για τα οποία τα κράτη μέλη έχουν διαπιστώσει ότι έχουν εξαπλωθεί ευρέως στην επικράτειά τους, προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν τις επιπτώσεις των ειδών αυτών στη βιοποικιλότητα, στις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες και, όταν συντρέχει περίπτωση, στην υγεία του ανθρώπου ή στην οικονομία.
Τα εν λόγω διαχειριστικά μέτρα είναι ανάλογα προς τις επιπτώσεις στο περιβάλλον και προσαρμοσμένα στις ιδιαιτερότητες των κρατών μελών, βασίζονται σε ανάλυση κόστους-οφέλους και περιλαμβάνουν, στον βαθμό που είναι εφικτό, τα μέτρα αποκατάστασης που αναφέρονται στο άρθρο 20. Ιεραρχούνται ανάλογα με την αξιολόγηση κινδύνου και την οικονομική αποδοτικότητά τους.
2. Τα διαχειριστικά μέτρα συνίστανται σε θανατηφόρα ή μη θανατηφόρα φυσικά, χημικά ή βιολογικά μέτρα που αποσκοπούν στην εξάλειψη, στον έλεγχο του πληθυσμού ή στον περιορισμό του πληθυσμού ενός χωροκατακτητικού ξένου είδους. Κατά περίπτωση, τα διαχειριστικά μέτρα περιλαμβάνουν μέτρα που εφαρμόζονται στο οικοσύστημα-αποδέκτη με σκοπό να αυξήσουν την ανθεκτικότητά του σε τρέχουσες και μελλοντικές εισβολές. Η εμπορική χρήση ήδη εγκατεστημένων χωροκατακτητικών ξένων ειδών είναι δυνατόν να επιτραπεί προσωρινά στο πλαίσιο των διαχειριστικών μέτρων που αποσκοπούν στην εξάλειψή τους, στον έλεγχο ή στον περιορισμό του πληθυσμού τους, υπό την προϋπόθεση αυστηρής αιτιολόγησης και εφόσον έχουν προβλεφθεί όλοι οι δέοντες έλεγχοι προκειμένου να αποφευχθεί τυχόν νέα εξάπλωση.
3. Κατά την εφαρμογή διαχειριστικών μέτρων, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι στις χρησιμοποιούμενες μεθόδους λαμβάνονται δεόντως υπόψη η υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον, ιδίως όσον αφορά μη στοχευόμενα είδη και τους οικοτόπους τους, και διασφαλίζοντας ότι, όταν τα μέτρα στοχεύουν ζώα, αποφεύγεται κάθε περιττός πόνος, αγωνία ή ταλαιπωρία χωρίς να επηρεάζεται η αποτελεσματικότητα των διαχειριστικών μέτρων.
4. Το σύστημα επιτήρησης που προβλέπεται στο άρθρο 14 σχεδιάζεται και χρησιμοποιείται για να παρακολουθείται η αποτελεσματικότητα των μέτρων εξάλειψης, ελέγχου του πληθυσμού ή περιορισμού του πληθυσμού όσον αφορά την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στη βιοποικιλότητα, στις σχετικές οικοσυστημικές υπηρεσίες και, όταν συντρέχει περίπτωση, στην υγεία του ανθρώπου ή στην οικονομία. Η επιτήρηση περιλαμβάνει εκτίμηση των επιπτώσεων στα μη στοχευόμενα είδη, κατά περίπτωση.
5. Εάν υφίσταται σημαντικός κίνδυνος εξάπλωσης ενός χωροκατακτητικού ξένου είδους που παρουσιάζει ενδιαφέρον για την Ένωση σε άλλο κράτος μέλος, τα κράτη μέλη στα οποία απαντάται το εν λόγω είδος ειδοποιούν αμέσως τα άλλα κράτη μέλη και την Επιτροπή. Κατά περίπτωση, τα οικεία κράτη μέλη θέτουν σε εφαρμογή διαχειριστικά μέτρα βάσει κοινής συμφωνίας. Εάν ενδέχεται να πληγούν και τρίτες χώρες από την εξάπλωση, το πληγέν κράτος μέλος καταβάλλει προσπάθειες για την ενημέρωση των εν λόγω τρίτων χωρών.
Άρθρο 20
Αποκατάσταση των οικοσυστημάτων που έχουν υποστεί ζημίες
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα αποκατάστασης για να υποβοηθήσουν την αποκατάσταση οικοσυστημάτων που έχουν υποβαθμιστεί, υποστεί ζημίες ή καταστραφεί από χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος, εκτός εάν καταδειχθεί με εύλογη βεβαιότητα, μέσω ανάλυσης κόστους-οφέλους βασισμένης στα διαθέσιμα δεδομένα, ότι το κόστος των εν λόγω μέτρων θα είναι υψηλό και δυσανάλογο προς τα οφέλη της αποκατάστασης.
2. Τα μέτρα αποκατάστασης της παραγράφου 1 περιλαμβάνουν τουλάχιστον τα εξής:
α)
μέτρα που ενισχύουν την ικανότητα των οικοσυστημάτων τα οποία έχουν εκτεθεί σε διατάραξη λόγω της παρουσίας χωροκατακτητικών ξένων ειδών να ανθίστανται, να απορροφούν και να προσαρμόζονται στις επιδράσεις της, καθώς και να ανακάμπτουν από αυτές·
β)
μέτρα που στηρίζουν την αποτροπή της εκ νέου εισβολής έπειτα από εκστρατεία εξάλειψης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V
ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 21
Ανάκτηση κόστους
Σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» και με την επιφύλαξη της οδηγίας 2004/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (23), τα κράτη μέλη επιδιώκουν την ανάκτηση του κόστους των μέτρων που απαιτούνται για την πρόληψη, την ελαχιστοποίηση ή τον μετριασμό των δυσμενών επιπτώσεων των χωροκατακτητικών ξένων ειδών, συμπεριλαμβανομένου του κόστους από την άποψη του περιβάλλοντος και των υποδομών καθώς και του κόστους αποκατάστασης.
Άρθρο 22
Συνεργασία και συντονισμός
1. Τα κράτη μέλη, όταν τηρούν τις υποχρεώσεις τους δυνάμει του παρόντος κανονισμού όσον αφορά τα χωροκατακτητικά ξένα είδη, καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να διασφαλίζεται ο συντονισμός με όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και, όποτε κρίνεται εφικτό και δέον, να αξιοποιούνται οι ήδη υπάρχουσες δομές που προβλέπονται από περιφερειακές ή διεθνείς συμφωνίες. Πιο συγκεκριμένα, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη μεριμνούν για τη διασφάλιση συντονισμού με άλλα κράτη μέλη με τα οποία:
α)
έχουν κοινές θαλάσσιες υποπεριοχές σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της οδηγίας 2008/56/ΕΚ, όσον αφορά τα θαλάσσια είδη·
β)
ανήκουν σε κοινές βιογεωγραφικές περιοχές σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο γ) σημείο iii) της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, όσον αφορά τα μη θαλάσσια είδη·
γ)
μοιράζονται τα ίδια σύνορα·
δ)
έχουν κοινή λεκάνη απορροής ποταμού σύμφωνα με το άρθρο 2 σημείο 13 της οδηγίας 2000/60/ΕΚ, όσον αφορά τα είδη του γλυκού νερού·
ε)
έχουν οποιοδήποτε άλλο κοινό ζήτημα προς επίλυση.
Κατόπιν αιτήματος των εμπλεκομένων κρατών μελών, η Επιτροπή προβαίνει σε ενέργειες προς διευκόλυνση του συντονισμού.
2. Τα κράτη μέλη, κατά τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις τους δυνάμει του παρόντος κανονισμού όσον αφορά τα χωροκατακτητικά ξένα είδη, επιδιώκουν τη συνεργασία με τρίτες χώρες, όπως ενδείκνυται, μεταξύ άλλων χρησιμοποιώντας τις υπάρχουσες δομές που προβλέπονται από περιφερειακές ή διεθνείς συμφωνίες, για τον σκοπό της επίτευξης των στόχων του παρόντος κανονισμού.
3. Τα κράτη μέλη δύνανται επίσης να εφαρμόσουν διατάξεις όπως αυτές της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου για να διασφαλίσουν τον συντονισμό και τη συνεργασία με άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη όσον αφορά τα χωροκατακτητικά ξένα είδη εθνικού ενδιαφέροντος τα οποία περιλαμβάνονται σε εθνικές λίστες εγκριθείσες σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 1. Τα κράτη μέλη δύνανται επίσης να θεσπίσουν μηχανισμούς για συνεργασία στο κατάλληλο επίπεδο σχετικά με τα εν λόγω χωροκατακτητικά ξένα είδη. Οι μηχανισμοί αυτοί μπορεί να περιλαμβάνουν ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων, σχέδια δράσης για τους διαδρόμους και ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σε θέματα διαχείρισης, ελέγχου και εξάλειψης των χωροκατακτητικών ξένων ειδών, σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και προγράμματα για την ευαισθητοποίηση του κοινού ή την εκπαίδευσή του.
Άρθρο 23
Αυστηρότεροι εθνικοί κανόνες
Τα κράτη μέλη δύνανται να διατηρούν ή να θεσπίζουν αυστηρότερους εθνικούς κανόνες με σκοπό την πρόληψη της εισαγωγής, της εγκατάστασης και της εξάπλωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών. Τα εν λόγω μέτρα τηρούν τη ΣΛΕΕ και κοινοποιούνται στην Επιτροπή σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 24
Υποβολή εκθέσεων και αξιολόγηση
1. Το αργότερο την 1η Ιουνίου 2019, και ανά εξαετία έκτοτε, τα κράτη μέλη αποστέλλουν στην Επιτροπή επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με τα εξής:
α)
περιγραφή, ή επικαιροποίηση περιγραφής, του συστήματος επιτήρησης το οποίο εφαρμόζεται δυνάμει του άρθρου 14 και του συστήματος επίσημου ελέγχου των ξένων ειδών που εισέρχονται στην Ένωση το οποίο εφαρμόζεται δυνάμει του άρθρου 15·
β)
την κατανομή των χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ή περιφερειακού ενδιαφέροντος σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 στην επικράτειά τους, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με μεταναστευτικά ή αναπαραγωγικά πρότυπα·
γ)
πληροφορίες σχετικά με τα είδη που θεωρούνται χωροκατακτητικά ξένα είδη εθνικού ενδιαφέροντος σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 2·
δ)
τα σχέδια δράσης του άρθρου 13 παράγραφος 2·
ε)
συγκεντρωτικές πληροφορίες, που καλύπτουν ολόκληρη την εθνική επικράτεια, για τα μέτρα εξάλειψης που λαμβάνονται δυνάμει του άρθρου 17 και τα διαχειριστικά μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 19, καθώς και για την αποτελεσματικότητά τους και τις επιπτώσεις σε μη στοχευόμενα είδη·
στ)
τον αριθμό των αδειών που αναφέρονται στο άρθρο 8 και τον σκοπό για τον οποίο χορηγήθηκαν·
ζ)
μέτρα που έχουν ληφθεί για την ενημέρωση του κοινού ως προς την παρουσία ξένου είδους καθώς και τις ενέργειες στις οποίες κλήθηκαν να προβούν οι πολίτες·
η)
τις επιθεωρήσεις που απαιτούνται δυνάμει του άρθρου 8 παράγραφος 8· και
θ)
πληροφορίες σχετικά με το κόστος των μέτρων που ελήφθησαν για να επιτευχθεί η συμμόρφωση με τον παρόντα κανονισμό, εφόσον είναι διαθέσιμες.
2. Τα κράτη μέλη γνωστοποιούν στην Επιτροπή τις αρμόδιες αρχές που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού και ενημερώνουν σχετικά τα υπόλοιπα κράτη μέλη, έως τις 5 Νοεμβρίου 2015.
3. Έως την 1η Ιουνίου 2021, η Επιτροπή θα αξιολογήσει την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, συμπεριλαμβανομένων του ενωσιακού καταλόγου, των σχεδίων δράσης του άρθρου 13 παράγραφος 2, του συστήματος επιτήρησης, των τελωνειακών ελέγχων, της υποχρέωσης εξάλειψης και των υποχρεώσεων διαχείρισης, και θα υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από νομοθετικές προτάσεις για την τροποποίηση του παρόντος κανονισμού, συμπεριλαμβανομένων αλλαγών στον ενωσιακό κατάλογο. Στην ανωτέρω αξιολόγηση θα συμπεριληφθεί επίσης εξέταση της αποτελεσματικότητας των εκτελεστικών διατάξεων σχετικά με τα χωροκατακτητικά ξένα είδη περιφερειακού ενδιαφέροντος, της ανάγκης και του εφικτού της συμπερίληψης ιθαγενών ειδών στον ενωσιακό κατάλογο και του κατά πόσον απαιτείται περαιτέρω εναρμόνιση για την αύξηση της αποτελεσματικότητας των σχεδίων δράσης και των μέτρων που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη.
4. Η Επιτροπή καθορίζει με εκτελεστικές πράξεις τους τεχνικούς μορφοτύπους των εκθέσεων με στόχο την απλούστευση και τον εξορθολογισμό της διαδικασίας υποβολής εκθέσεων από τα κράτη μέλη όσον αφορά τις πληροφορίες που προβλέπει η παράγραφος 1 του παρόντος άρθρου. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 27 παράγραφος 2.
Άρθρο 25
Σύστημα πληροφοριακής υποστήριξης
1. Η Επιτροπή εγκαθιστά προοδευτικά ένα σύστημα πληροφοριακής υποστήριξης, που είναι απαραίτητο για τη διευκόλυνση της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού.
2. Έως τις 2 Ιανουαρίου 2016, το σύστημα αυτό θα περιλαμβάνει έναν μηχανισμό πληροφοριακής υποστήριξης (data support) που διασυνδέει υφιστάμενα συστήματα δεδομένων σχετικά με τα χωροκατακτητικά ξένα είδη, με ιδιαίτερη έμφαση στις πληροφορίες που αφορούν τα χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος, ώστε να διευκολυνθεί η υποβολή εκθέσεων δυνάμει του άρθρου 24.
Ο μηχανισμός πληροφοριακής υποστήριξης του πρώτου εδαφίου μετατρέπεται σε βοηθητικό εργαλείο της Επιτροπής και των κρατών μελών για τη διαχείριση των γνωστοποιήσεων που απαιτούνται δυνάμει του άρθρου 16 παράγραφος 2.
3. Έως τις 2 Ιανουαρίου 2019, ο μηχανισμός πληροφοριακής υποστήριξης της παραγράφου 2 θα έχει μετατραπεί σε μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με άλλες πτυχές της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού.
Μπορεί επίσης να συμπεριλάβει πληροφορίες σχετικά με χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος, διαδρομές, εκτίμηση κινδύνου, μέτρα διαχείρισης και εξάλειψης, όπου συντρέχει περίπτωση.
Άρθρο 26
Συμμετοχή του κοινού
Κατά τη θέσπιση σχεδίων δράσης δυνάμει του άρθρου 13 του παρόντος κανονισμού και διαχειριστικών μέτρων δυνάμει του άρθρου 19 του παρόντος κανονισμού, τα κράτη μέλη παρέχουν εγκαίρως στο κοινό αποτελεσματικές ευκαιρίες συμμετοχής στην κατάρτιση, τροποποίηση και αναθεώρηση των εν λόγω σχεδίων/μέτρων, χρησιμοποιώντας τις ρυθμίσεις που έχουν ήδη καθορίσει σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο της οδηγίας 2003/35/ΕΚ.
Άρθρο 27
Επιτροπή
1. Η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή. Η εν λόγω επιτροπή αποτελεί επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011 και μπορεί να επικουρείται στα καθήκοντά της από το επιστημονικό φόρουμ του άρθρου 28.
2. Όταν γίνεται αναφορά στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
3. Εάν η επιτροπή δεν διατυπώσει γνώμη, η Επιτροπή δεν εκδίδει το σχέδιο εκτελεστικής πράξης και εφαρμόζεται το άρθρο 5 παράγραφος 4 τρίτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Άρθρο 28
Επιστημονικό φόρουμ
Η Επιτροπή διασφαλίζει τη συμμετοχή εκπροσώπων της επιστημονικής κοινότητας διοριζόμενων από τα κράτη μέλη, οι οποίοι παρέχουν συμβουλές επί κάθε επιστημονικού ζητήματος που άπτεται της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, ιδίως όσον αφορά τα άρθρα 4, 5, 10 και 18. Συνεδριάζουν στους κόλπους ενός επιστημονικού φόρουμ. Η Επιτροπή καταρτίζει τον εσωτερικό κανονισμό του φόρουμ.
Άρθρο 29
Άσκηση της εξουσιοδότησης
1. Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, υπό τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο παρόν άρθρο.
2. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 5 παράγραφος 3 εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή για περίοδο διάρκειας πέντε ετών από την 1η Ιανουαρίου 2015. Η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση σχετικά με τις εξουσίες που της έχουν ανατεθεί το αργότερο εννέα μήνες πριν από τη λήξη της πενταετίας. Η εξουσιοδότηση παρατείνεται σιωπηρά για περιόδους ίδιας διάρκειας, εκτός αν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο εκφράσει αντιρρήσεις όσον αφορά την παράταση το αργότερο τρεις μήνες πριν από τη λήξη της κάθε περιόδου.
3. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 5 παράγραφος 3 εξουσιοδότηση μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης επιφέρει τη λήξη της εξουσιοδότησης που προσδιορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που καθορίζεται σε αυτήν. Δεν θίγει το κύρος των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που ισχύουν ήδη.
4. Η Επιτροπή, μόλις εκδώσει μια κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, την κοινοποιεί συγχρόνως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις που εκδίδονται σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 τίθενται σε ισχύ μόνον εφόσον δεν διατυπωθούν αντιρρήσεις ούτε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ούτε από το Συμβούλιο εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ή εάν, πριν από τη λήξη της προθεσμίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώσουν αμφότερα την Επιτροπή ότι δεν πρόκειται να προβάλουν αντιρρήσεις. Η προθεσμία αυτή παρατείνεται κατά δύο μήνες με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
Άρθρο 30
Κυρώσεις
1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν διατάξεις σχετικά με τις κυρώσεις που πρέπει να εφαρμόζονται σε περίπτωση παράβασης του παρόντος κανονισμού. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζουν την εφαρμογή τους.
2. Οι κυρώσεις είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.
3. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις μπορούν να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τις εξής:
α)
χρηματικές ποινές·
β)
κατάσχεση των χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος·
γ)
άμεση αναστολή ή ανάκληση άδειας που χορηγήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 8.
4. Έως τις 2 Ιανουαρίου 2016, τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή τις διατάξεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 και τυχόν μεταγενέστερες τροποποιήσεις αυτών χωρίς καθυστέρηση.
Άρθρο 31
Μεταβατικές διατάξεις για ιδιοκτήτες που δεν είναι έμποροι
1. Κατά παρέκκλιση των στοιχείων β) και δ) του άρθρου 7 παράγραφος 1, οι ιδιοκτήτες ζώων συντροφιάς τα οποία δεν διατηρούνται για εμπορικούς σκοπούς και ανήκουν σε είδη που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο επιτρέπεται να τα διατηρήσουν μέχρι το τέλος της φυσιολογικής ζωής των ζώων, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι ακόλουθοι όροι:
α)
τα ζώα διατηρούνταν προτού συμπεριληφθούν στον ενωσιακό κατάλογο·
β)
τα ζώα διατηρούνται υπό περιορισμό, και εφαρμόζονται όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι είναι αδύνατη η αναπαραγωγή ή διαφυγή τους.
2. Οι αρμόδιες αρχές λαμβάνουν κάθε εύλογο μέτρο ώστε να ενημερωθούν οι ιδιοκτήτες που δεν είναι έμποροι για τους κινδύνους που εγκυμονεί η διατήρηση των δειγμάτων της παραγράφου 1 και για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος αναπαραγωγής και διαφυγής, μέσω προγραμμάτων ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης που οργανώνουν τα κράτη μέλη.
3. Όταν πρόκειται για ιδιοκτήτες που δεν είναι έμποροι και δεν είναι σε θέση να διασφαλίσουν την τήρηση των όρων της παραγράφου 1, τα χωροκατακτητικά ξένα είδη ενωσιακού ενδιαφέροντος δεν επιτρέπεται να παραμείνουν στην κατοχή των εν λόγω ιδιοκτητών. Τα κράτη μέλη μπορούν να τους δώσουν τη δυνατότητα να παραδώσουν τα δείγματά τους. Σε αυτή την περίπτωση λαμβάνεται η δέουσα μέριμνα για την καλή μεταχείριση των ζώων.
4. Τα δείγματα που αναφέρονται στην παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου μπορούν να διατηρούνται στις εγκαταστάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 8 ή σε ειδικά διαμορφωμένες για τον σκοπό αυτό εγκαταστάσεις.
Άρθρο 32
Μεταβατικές διατάξεις για εμπορικά αποθέματα
1. Τα πρόσωπα που διατηρούν εμπορικό απόθεμα δειγμάτων χωροκατακτητικών ξένων ειδών τα οποία αποκτήθηκαν προτού συμπεριληφθούν στον ενωσιακό κατάλογο επιτρέπεται, για διάστημα δύο ετών από την εγγραφή των οικείων ειδών στον κατάλογο αυτό, να διατηρούν και να μεταφέρουν ζώντα δείγματα ή αναπαραγώγιμα μέρη δειγμάτων των ειδών αυτών, με σκοπό την πώληση ή την παράδοσή τους στα ιδρύματα ερευνών ή μη επιτόπιας διατήρησης και για τη διεξαγωγή φαρμακευτικών δραστηριοτήτων του άρθρου 8, υπό την προϋπόθεση ότι τα δείγματα διατηρούνται και μεταφέρονται υπό περιορισμό και εφαρμόζονται όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι είναι αδύνατη η αναπαραγωγή ή διαφυγή τους, ή να προβαίνουν στη σφαγή ή στην ανώδυνη θανάτωσή τους ώστε να εξαντληθεί το απόθεμά τους.
2. Η πώληση ή παράδοση ζώντων δειγμάτων σε χρήστες που δεν είναι έμποροι επιτρέπεται για ένα έτος από τη συμπερίληψη του είδους στον ενωσιακό κατάλογο υπό την προϋπόθεση ότι τα δείγματα διατηρούνται και μεταφέρονται υπό περιορισμό και εφαρμόζονται όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι είναι αδύνατη η αναπαραγωγή ή διαφυγή τους.
3. Εάν έχει εκδοθεί άδεια δυνάμει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 708/2007 για είδος υδατοκαλλιέργειας το οποίο συμπεριελήφθη αργότερα στον ενωσιακό κατάλογο και η διάρκεια ισχύος της άδειας υπερβαίνει το χρονικό διάστημα που αναφέρεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, το κράτος μέλος ανακαλεί την άδεια, σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 708/2007, στο τέλος του χρονικού διαστήματος της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 33
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 2015.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 22 Οκτωβρίου 2014.