NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 1301/2013
ze dne 17. prosince 2013
o Evropském fondu pro regionální rozvoj, o zvláštních ustanoveních týkajících se cíle Investice pro růst a zaměstnanost a o zrušení nařízení (ES) č. 1080/2006
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na články 178 a 349 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (2),
v souladu s řádným legislativním postupem,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle článku 176 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) je úkolem Evropského fondu pro regionální rozvoj (EFRR), aby pomáhal odstraňovat zásadní regionální rozdíly v Unii. V souladu s uvedeným článkem a s čl. 174 druhým a třetím pododstavcem Smlouvy o fungování EU má tak EFRR přispívat ke snižování rozdílů mezi úrovní rozvoje různých regionů a zaostalosti nejvíce znevýhodněných regionů, mezi nimiž má být zvláštní pozornost věnována regionům, které jsou závažně a trvale znevýhodněny přírodními nebo demografickými podmínkami, jako jsou nejsevernější regiony s velmi nízkou hustotou obyvatelstva a ostrovní, přeshraniční a horské regiony.
(2)
Nařízení Evropského parlamentu a Rady č. 1303/2013 (3) obsahuje společná ustanovení týkající se EFRR, Evropského sociálního fondu (ESF), Fondu soudržnosti, Evropského zemědělského fondu pro rozvoj venkova a Evropského námořního a rybářského fondu.
(3)
Měla by být stanovena zvláštní ustanovení ohledně druhu činností, které lze podporovat prostřednictvím EFRR s cílem přispět k investičním prioritám v rámci tematických cílů uvedených v nařízení (EU) č. 1303/2013. Zároveň je třeba vymezit a objasnit činnosti spadající mimo oblast působnosti EFRR, a to včetně investic, jejichž cílem je dosáhnout snížení emisí skleníkových plynů z činností, jejichž seznam je uveden v příloze I směrnice Evropského parlamentu a Rady 2003/87/ES (4). Aby se předešlo nadměrnému financování, neměly by takové investice být způsobilé pro podporu z EFRR, neboť již mají finanční prospěch z uplatňování směrnice 2003/87/ES. Toto vyloučení by nemělo omezit možnost využití EFRR na podporu činností, jež nejsou uvedeny v příloze I směrnice 2003/87/ES, i kdyby tyto činnosti byly prováděny týmiž hospodářskými subjekty a zahrnovaly činnosti, jako jsou investice do energetické účinnosti sítí dálkového vytápění, inteligentních distribučních soustav, systémů skladování a přepravy nebo opatření zaměřených na snížení znečištění ovzduší, i kdyby jedním z nepřímých účinků takových činností bylo snížení emisí skleníkových plynů nebo kdyby byly uvedeny v národním plánu směrnice 2003/87/ES.
(4)
Je nezbytné stanovit, jaké dodatečné činnosti lze podporovat z EFRR v rámci cíle Evropské územní spolupráce.
(5)
EFRR by měl přispívat k plnění strategie Unie pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění, a tím zajistit větší zaměření podpory z EFRR na priority Unie. V závislosti na kategorii podporovaných regionů by se podpora z EFRR v rámci cíle Investice pro růst a zaměstnanost měla soustředit na výzkum a inovace, informační a komunikační technologie (IKT), malé a střední podniky a na podporu nízkouhlíkového hospodářství. Tohoto tématického soustředění prostředků by mělo být dosaženo na vnitrostátní úrovni, avšak mělo by zároveň umožnit flexibilitu na úrovni operačních programů a mezi různými kategoriemi regionů. Tématické soustředění by mělo být případně upraveno s ohledem na prostředky z Fondu soudržnosti přidělené na podporu investičních priorit týkajících se přechodu na nízkouhlíkové hospodářství uvedených v nařízení Evropského parlamentu a Rady (5) (EU) č. 1300/2013. Stupeň tématického soustředění prostředků by měl vycházet z úrovně rozvoje regionu a případně z příspěvků z Fondu soudržnosti, jakož i ze zvláštních potřeb regionů, jejichž HDP na obyvatele, používaný jako kritérium způsobilosti v programovém období 2007-2013, byl nižší než 75 % průměrného HDP v EU-25 v referenčním období, regionů, které mají pro programové období 2007-2013 status postupně vyřazovaných regionů, a některých regionů na úrovni NUTS 2, které sestávají výhradně z ostrovních členských států nebo ostrovů.
(6)
Podpora z EFRR v rámci investiční priority „komunitně vedený místní rozvoj“ by měla přispívat k plnění všech tematických cílů uvedených v tomto nařízení.
(7)
V zájmu řešení specifických potřeb EFRR a v souladu se strategií Unie pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění, je v rámci každého z tematických cílů uvedených v nařízení (EU) č. 1303/2013 nezbytné stanovit zvláštní opatření týkající se EFRR jako „investiční priority“. Tyto investiční priority by měly stanovit podrobné, vzájemně se nevylučující cíle, ke kterým má EFRR přispět. Takové investiční priority by měly tvořit základ pro vymezení zvláštních cílů v rámci programů, jež zohlední potřeby a charakteristiky dané programové oblasti.
(8)
Je třeba podporovat inovace a rozvoj malých a středních podniků v nově vznikajících oblastech vázaných na evropské a regionální výzvy, jako jsou tvůrčí a kulturní odvětví a inovační služby odrážející nové potřeby společnosti nebo produkty a služby související se stárnoucí populací, péčí a zdravím, ekologickou inovací, nízkouhlíkovým hospodářstvím a účinným využíváním zdrojů.
(9)
V souladu s nařízením (EU) č. 1303/2013 a s cílem optimalizovat přidanou hodnotu investic, které jsou zcela či částečně financovány z rozpočtu Unie pro oblast výzkumu a inovací, se má usilovat o součinnost zejména mezi fungováním EFRR a Horizontu 2020 - rámcového programu pro výzkum a inovace, přičemž budou respektovány jejich odlišné cíle.
(10)
Při podpoře investic do řízení rizik je důležité zajistit, aby byla zohledňována konkrétní rizika na regionální, přeshraniční a nadnárodní úrovni.
(11)
Pro co největší přínos k dosažení cíle spočívajícího v podpoře růstu podporujícího zaměstnanost by součástí územní strategie pro konkrétní oblasti měly být činnosti na podporu udržitelného cestovního ruchu, kultury a přírodního dědictví, včetně přeměny upadajících průmyslových oblastí. Podpora těchto činností by měla rovněž být přínosem pro posílení inovací a využívání IKT, pro malé a střední podniky, životní prostředí a účinné využívání zdrojů nebo pro podporu sociálního začlenění.
(12)
Pro podporu udržitelné regionální či místní mobility a omezení znečištění vzduchu a hluku je nutno podporovat zdravé, udržitelné a bezpečné způsoby dopravy. Investice do letištní infrastruktury financované z EFRR by měly podporovat ekologicky udržitelnou leteckou dopravu, mimo jiné zvyšováním regionální mobility prostřednictvím připojení sekundárních a terciárních uzlů k infrastruktuře transevropské dopravní sítě (TEN-T), včetně multimodálních uzlů.
(13)
Pro podporu dosažení cílů v oblasti energetiky a klimatu, které si Unie stanovila jako součást strategie Unie pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění, by měl EFRR podporovat investice s cílem prosazovat energetickou účinnost a zabezpečení dodávek v členských státech, a to mimo jiné prostřednictvím rozvoje inteligentních distribučních soustav, systémů skladování a přenosu a prostřednictvím integrace distribuované výroby z obnovitelných zdrojů. Za účelem splnění svých požadavků na zabezpečení dodávek způsobem, který je v souladu s cíly strategie Unie pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění by členské státy měly mít možnost investovat do energetických infrastruktur, které odpovídají jejich zvolené skladbě energetických zdrojů.
(14)
Malými a středními podniky, které mohou zahrnovat i podniky sociální ekonomiky, by se v souladu s definicí stanovenou nařízením (EU) č. 1303/2013 měly rozumět mikropodniky a malé a střední podniky ve smyslu doporučení Komise 2003/361/ES (6).
(15)
S cílem podpořit sociální začlenění a bojovat proti chudobě, zejména mezi marginalizovanými skupinami obyvatel, je třeba zlepšit přístup k sociálním, kulturním a rekreačním službám, a to zajištěním infrastruktury v malém měřítku, která zohlední specifické potřeby osob se zdravotním postižením a starších osob.
(16)
Komunitní služby by měly zahrnovat všechny typy služeb poskytovaných doma, v rodině a v zařízeních péče a další služby zajišťované v komunitě, které podporují právo všech osob na život v komunitě a rovné možnosti výběru a které usilují o prevenci izolace a segregace v rámci komunity.
(17)
Za účelem zvýšení flexibility a snížení administrativní zátěže umožněním společného provádění by priority investic EFRR a Fondu soudržnosti, které odpovídají tématickým cílům, měly být sjednoceny.
(18)
V příloze tohoto nařízení by měl být stanoven společný soubor ukazatelů výstupů umožňujících posoudit celkový pokrok na úrovni Unie při provádění programů. Tyto ukazatele by měly odpovídat investiční prioritě a druhu činnosti podporované v souladu s tímto nařízením a s příslušnými ustanoveními nařízení (EU) č. 1303/2013. Společné ukazatele výstupů by měly být doplněny ukazateli výsledků specifickými pro jednotlivé programy a případně ukazateli výstupů specifickými pro jednotlivé programy.
(19)
V rámci udržitelného rozvoje měst se považuje za nezbytné podporovat integrovaná opatření pro řešení hospodářských, environmentálních, klimatických, demografických a sociálních problémů, s nimiž se potýkají městské oblasti, přičemž je třeba zohlednit potřebu podporovat vazby mezi městy a venkovem. Zásady pro výběr městských oblastí, v nichž mají být realizována integrovaná opatření pro udržitelný rozvoj měst, a orientační příděly na tato opatření by měly být stanoveny v dohodě o partnerství, přičemž by alespoň 5 % prostředků z EFRR na vnitrostátní úrovni mělo být přiděleno k tomuto účelu. O rozsahu přenesení úkolů na městské orgány by měl po konzultaci s městským orgánem rozhodnout řídicí orgán.
(20)
Za účelem určování nebo testování nových řešení problémů týkajících se udržitelného rozvoje měst, které jsou důležité na úrovni Unie, by měl EFRR podporovat inovační opatření v oblasti udržitelného rozvoje měst.
(21)
S cílem posílit budování kapacit, vytváření sítí a výměnu zkušeností mezi programy a subjekty odpovědnými za provádění strategií udržitelného rozvoje měst a inovačních opatření v oblasti udržitelného rozvoje měst a doplnit stávající programy a subjekty je nutné zřídit síť pro rozvoj měst na úrovni Unie.
(22)
EFRR by měl reagovat na problémy týkající se dostupnosti velkých trhů a odlehlosti oblastí s extrémně malou hustotou obyvatelstva od těchto trhů, jak je uvedeno v Protokolu č. 6 o zvláštních ustanoveních pro cíl č. 6 v rámci strukturálních fondů ve Finsku a Švédsku, který tvoří přílohu aktu o přistoupení z roku 1994. EFRR by měl rovněž reagovat na specifické obtíže některých ostrovů, pohraničních regionů, hornatých oblastí a řídce osídlených oblastí, jejichž geografická situace zpomaluje jejich rozvoj, s cílem podpořit jejich udržitelný rozvoj.
(23)
Zvláštní pozornost by se měla věnovat nejvzdálenějším regionům, a to zejména přijetím opatření podle článku 349 Smlouvy o fungování EU, kterými dojde k rozšíření - ve výjimečných případech - rozsahu EFRR na financování operační podpory spojené s kompenzací dodatečných nákladů vyplývajících ze specifické hospodářské a sociální situace těchto regionů, která je ještě prohlubována nevýhodami způsobenými faktory uvedenými v článku 349 Smlouvy o fungování EU, zejména odlehlostí, izolovaností, malou rozlohou, náročnými topografickými a klimatickými podmínkami a hospodářskou závislostí na malém množství produktů, přičemž trvalost a vzájemná kombinace těchto faktorů vážným způsobem omezuje jejich rozvoj. Na operační podporu, kterou členské státy v této souvislosti udělují, se nevztahuje oznamovací povinnost stanovená v čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování EU, pokud v době, kdy byla udělena, splňuje podmínky stanovené nařízením, kterým se prohlašují určité kategorie podpory za slučitelné s vnitřním trhem podle článků 107 a 108 Smlouvy o fungování EU a v souladu s nařízením Rady (ES) č. 994/98 (7).
(24)
V souladu se závěry Evropské rady konané ve dnech 7.-8. února 2013 a s ohledem na zvláštní cíle stanovené Smlouvou o fungování EU, které se týkají nejvzdálenějších regionů uvedených v článku 349 Smlouvy o fungování EU, byl na základě rozhodnutí Evropské rady 2012/419/EU (8) změněn status Mayotte tak, že se k 1. lednu 2014 stává novým nejvzdálenějším regionem. S cílem usnadnit a podpořit cílený a rychlý rozvoj infrastruktury Mayotte by mělo být výjimečně umožněno přidělit alespoň 50 % části finančního krytí z EFRR určeného pro Mayotte na pět tématických cílů stanovených nařízením (EU) č. 1303/2013.
(25)
Za účelem doplnění tohoto nařízení o některé jiné než podstatné prvky by měla být na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v souladu s článkem 290 Smlouvy o fungování EU, pokud jde o podrobná pravidla pro kritéria výběru a řízení inovačních opatření. Taková pravomoc by rovněž měla být přenesena na Komisi ohledně změn přílohy I tohoto nařízení, je-li to odůvodněno potřebou zajistit účinné posouzení pokroku při provádění operačních programů. Je zvláště důležité, aby Komise v rámci přípravné činnosti vedla odpovídající konzultace, a to i na odborné úrovni. Při přípravě a vypracovávání aktů v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby byly příslušné dokumenty předány současně, včas a vhodným způsobem Evropskému parlamentu a Radě.
(26)
Jelikož cíle tohoto nařízení, totiž posílení hospodářské, sociální a územní soudržnosti vyrovnáním nerovností mezi hlavními regiony Unie, nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, ale spíše jich, z důvodu rozsahu rozdílů mezi úrovní rozvoje různých regionů a zaostalosti nejvíce znevýhodněných regionů a omezenosti finančních prostředků členských států a regionů, může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení daného cíle,
(27)
Toto nařízení nahrazuje nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1080/2006 (9). V zájmu přehlednosti by proto nařízení (ES) č. 1080/2006 mělo být zrušeno. Tímto nařízením by však nemělo být dotčeno pokračování ani změny pomoci schválené Komisí na základě nařízení (ES) č. 1080/2006 nebo jiného právního předpisu, který se na takovou pomoc použije ke dni 31. prosince 2013. V důsledku toho by se uvedené nařízení nebo zmíněný jiný právní předpis měly použít na uvedenou pomoc nebo na dotyčné operace i po 31. prosinci 2013, a to až do jejich ukončení. Žádosti o pomoc podané nebo schválené podle nařízení (ES) č. 1080/2006 by měly zůstat v platnosti.
(28)
S cílem umožnit co nejrychlejší uplatňování jím stanovených opatření by toto nařízení mělo vstoupit v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
KAPITOLA I
Společná ustanovení
Článek 1
Předmět
Toto nařízení stanoví úkoly Evropského fondu pro regionální rozvoj (EFRR), rozsah podpory, kterou poskytuje v souvislosti s cílem Investice pro růst a zaměstnanost a cílem Evropská územní spolupráce, a zvláštní ustanovení ohledně podpory z EFRR v souvislosti s cílem Investice pro růst a zaměstnanost.
Článek 2
Úkoly EFRR
EFRR přispívá k financování podpory zaměřené na posílení hospodářské, sociální a územní soudržnosti tím, že vyrovnává zásadní regionální rozdíly v Unii podporou udržitelného rozvoje a strukturálních změn regionálních ekonomik, včetně přeměny upadajících průmyslových oblastí a zaostávajících regionů.
Článek 3
Rozsah podpory z EFRR
1. S cílem přispět k investičním prioritám stanoveným v článku 5 EFRR podporuje tyto činnosti:
a)
produktivní investice, které přispívají k tvorbě a ochraně udržitelných pracovních míst, prostřednictvím přímé podpory investic pro malé a střední podniky;
b)
produktivní investice, bez ohledu na velikost dotyčného podniku, které přispívají k investičním prioritám stanoveným v čl. 5 bodech 1 a 4, a pokud se tato investice týká spolupráce mezi velkými podniky a malými a středními podniky, stanoveným v čl. 5 bodu. 2;
c)
investice do infrastruktury poskytující občanům základní služby v oblastech energetiky, životního prostředí, dopravy a IKT;
d)
investice do sociální, zdravotnické, výzkumné, inovační, podnikové a vzdělávací infrastruktury;
e)
investice do rozvoje vnitřního potenciálu prostřednictvím fixních investic do zařízení a infrastruktury v malém měřítku; včetně infrastruktury v oblasti kultury a udržitelného cestovního ruchu v malém měřítku, služeb pro podniky, podpory výzkumných a inovačních subjektů a investic do technologií a aplikovaného výzkumu v podnicích;
f)
vytváření sítí, spolupráci a výměnu zkušeností mezi příslušnými regionálními, místními, městskými a jinými orgány veřejné správy, hospodářskými a sociálními partnery a příslušnými subjekty zastupujícími občanskou společnost uvedenými v čl. 5 odst. 1 nařízení (EU) č. 1303/2013, studie, přípravné akce a budování kapacit.
2. V rámci cíle Evropská územní spolupráce může EFRR rovněž podporovat sdílení zařízení a lidských zdrojů a všechny druhy přeshraniční infrastruktury ve všech regionech.
3. EFRR nepodporuje:
a)
vyřazování jaderných elektráren z provozu nebo jejich výstavbu;
b)
investice, jejichž cílem je snižování emisí skleníkových plynů pocházejících z činností, které jsou uvedené v příloze I směrnice 2003/87/ES;
c)
výrobu, zpracování a uvádění tabáku a tabákových výrobků na trh;
d)
podniky v obtížích podle definice v předpisech Unie pro státní podporu;
e)
investice do letištní infrastruktury, které nesouvisí s ochranou životního prostředí nebo nejsou doprovázeny investicemi potřebnými k omezení či snížení jejich negativního dopadu na životní prostředí.
Článek 4
Tematické zaměření
1. Tematické cíle stanovené v čl. 9 prvním pododstavci nařízení (EU) č. 1303/2013 a související investiční priority stanovené v článku 5 tohoto nařízení, na něž může EFRR přispívat v rámci cíle Investice pro růst a zaměstnanost, se zaměřují takto:
a)
ve více rozvinutých regionech:
i)
nejméně 80 % celkových prostředků EFRR na vnitrostátní úrovni se přidělí na dva nebo více tematických cílů stanovených v čl. 9 prvním pododstavci bodech 1, 2, 3 a 4 nařízení (EU) č. 1303/2013; a
ii)
nejméně 20 % celkových prostředků EFRR na vnitrostátní úrovni se přidělí na tematický cíl stanovený v čl. 9 prvním pododstavci bodu 4 nařízení (EU) č. 1303/2013;
b)
v přechodových regionech:
i)
nejméně 60 % celkových prostředků EFRR na vnitrostátní úrovni se přidělí na dva nebo více tematických cílů stanovených v čl. 9 prvním pododstavci bodech 1, 2, 3 a 4 nařízení (EU) č. 1303/2013; a
ii)
nejméně 15 % celkových prostředků EFRR na vnitrostátní úrovni se přidělí na tematický cíl stanovený v čl. 9 prvním pododstavci bodu 4 nařízení (EU) č. 1303/2013;
c)
v méně rozvinutých regionech:
i)
nejméně 50 % celkových prostředků EFRR na vnitrostátní úrovni se přidělí na dva nebo více tematických cílů stanovených v čl. 9 prvním pododstavci bodech 1, 2, 3 a 4 nařízení (EU) č. 1303/2013; a
ii)
nejméně 12 % celkových prostředků EFRR na vnitrostátní úrovni se přidělí na tematický cíl stanovený v čl. 9 prvním pododstavci bodu 4 nařízení (EU) č. 1303/2013.
Pro účely tohoto článku se regiony, jejichž HDP na obyvatele, používaný jako kritérium způsobilosti v programovém období 2007-2013, byl nižší než 75 % průměrného HDP v EU-25 v referenčním období, a regiony, které měly v programovém období 2007-2013 status postupně vyřazovaných regionů, avšak v programovém období 2014-2020 jsou způsobilé v rámci kategorie více rozvinutých regionů podle čl. 90 odst. 2 prvního pododstavce písm. c) nařízení (EU) č. 1303/2013, považují za přechodové regiony.
Pro účely tohoto článku se všechny regiony na úrovni NUTS 2, které sestávají pouze z ostrovních členských států nebo ostrovů, které jsou součástí členských států přijímajících podporu z Fondu soudržnosti, a všechny nejvzdálenějšími regiony považují za méně rozvinuté regiony.
2. Odchylně od odstavce 1 tohoto článku může být minimální podíl přidělený z EFRR pro některou kategorii regionů nižší než podíl stanovený v uvedeném odstavci, pokud je toto snížení vyváženo zvýšením podílu přiděleného pro jinou kategorii regionů. Výsledná částka na vnitrostátní úrovni pro všechny kategorie regionů pro tematické cíle stanovené v čl. 9 prvním pododstavci bodech 1, 2, 3 a 4 nařízení (EU) č. 1300/2013 a pro tematický cíl stanovený v čl. 9 prvním pododstavci bodu 4 nařízení (EU) č. 1303/2013 tedy nesmí být nižší než částka na vnitrostátní úrovni vyplývající z uplatnění minimálních podílů EFRR stanovených v odstavci 1 tohoto článku.
3. Odchylně od odstavce 1 tohoto článku mohou být prostředky Fondu soudržnosti přidělené na podporu investičních priorit stanovených v čl. 4 písm. a) nařízení (EU) č. 1300/2013 započítány jako součást minimálních podílů stanovených v odst. 1 prvním pododstavci písm. a) bodu ii), písm. b) bodu ii) a písm. c) bodu ii) tohoto článku. V tomto případě se podíl uvedený v odst. 1 prvním pododstavci písm. c) bodu ii) tohoto článku navýší na 15 %. Tyto prostředky mohou být případně rozděleny v poměrné výši mezi různé kategorie regionů podle jejich poměrného podílu na celkovém počtu obyvatel daného členského státu.
Článek 5
Investiční priority
V souladu s rozvojovými potřebami a růstovým potenciálem uvedenými v čl. 15 odst. 1 písm. a) bodu i) nařízení (EU) č. 1303 /2013 a vymezenými v dohodě o partnerství podporuje EFRR následující investiční priority v rámci tematických cílů stanovených v čl. 9 prvním pododstavci uvedeného nařízení:
1)
posilování výzkumu, technologického rozvoje a inovací:
a)
posilováním výzkumné a inovační infrastruktury a kapacit pro rozvoj vynikající úrovně výzkumu a inovací a podporou odborných středisek, zejména těch, jež jsou předmětem celoevropského zájmu;
b)
podporou podnikových investic do výzkumu a inovací a vytvářením vazeb a součinnosti mezi podniky, středisky výzkumu a vývoje a odvětvím vysokoškolského vzdělávání, zejména podporou investic v oblasti vývoje produktů a služeb, přenosu technologií, sociálních inovací, ekologických inovací, aplikací veřejných služeb, stimulace poptávky, vytváření sítí, klastrů a otevřených inovací prostřednictvím inteligentní specializace a podporou technického a aplikovaného výzkumu, pilotních linek, opatření k včasnému ověřování produktů, schopností vyspělé výroby a prvovýroby, zejména v oblasti klíčových technologií a šíření technologií pro všeobecné použití;
2)
zlepšení přístupu k IKT, využití a kvality IKT:
a)
rozšiřováním širokopásmového připojení a zavádění vysokorychlostních sítí a podporou zavádění vznikajících technologií a sítí pro digitální hospodářství;
b)
vyvíjením produktů a služeb v oblasti IKT, elektronickým obchodem a zvyšováním poptávky po IKT;
c)
posilováním aplikací v oblasti IKT určených pro elektronickou veřejnou správu, elektronické učení, začlenění do informační společnosti, elektronickou kulturu a elektronické zdravotnictví;
3)
zvyšování konkurenceschopnosti malých a středních podniků:
a)
podporou podnikání, zejména usnadněním hospodářského využívání nových myšlenek a podporou zakládání nových firem, mimo jiné prostřednictvím podnikatelských inkubátorů;
b)
vyvíjením a prováděním nových obchodních modelů pro malé a střední podniky, zejména pro oblast mezinárodního obchodu;
(c)
podporou vytváření a rozšiřování pokročilých kapacit pro rozvoj produktů a služeb;
(d)
podporou schopnosti malých a středních podniků růst na regionálním, vnitrostátním a mezinárodním trhu a angažovat se v procesu inovací;
4)
podpora posunu směrem k nízkouhlíkovému hospodářství ve všech odvětvích:
a)
podporou výroby a distribuce energie pocházející z obnovitelných zdrojů;
b)
podporou energetické účinnosti a využívání energie z obnovitelných zdrojů v podnicích;
c)
podporou energetické účinnosti, inteligentních systémů hospodaření s energií a využívání energie z obnovitelných zdrojů ve veřejných infrastrukturách, mimo jiné ve veřejných budovách a v oblasti bydlení;
d)
rozvojem a zaváděním inteligentních distribučních soustav, jež fungují na hladině nízkého a středního napětí;
e)
podporou nízkouhlíkových strategií pro všechny typy oblastí, zejména městské oblasti, včetně podpory udržitelné městské multimodální mobility a příslušných adaptačních opatření pro zmírnění změny klimatu;
f)
podporou výzkumu a inovací a zavádění nízkouhlíkových technologií;
g)
podporou využívání vysoce účinné kombinované výroby tepla a elektřiny na základě poptávky po užitečném teple;
5)
podporování přizpůsobení se změně klimatu, předcházení rizikům a jejich řízení:
a)
podporou investic na přizpůsobení se změně klimatu, včetně přístupů na základě ekosystémů;
b)
podporou investic zaměřených na řešení konkrétních rizik, zajištěním odolnosti vůči katastrofám a vývojem systémů krizového řízení;
6)
zachování a ochrana životního prostředí a podporování účinného využívání zdrojů:
a)
investicemi do odpadového hospodářství s cílem plnit požadavky acquis Unie v oblasti životního prostředí a řešením potřeb investic, které podle zjištění členských států přesahují rámec těchto požadavků;
b)
investicemi do vodního hospodářství s cílem plnit požadavky acquis Unie v oblasti životního prostředí a řešením potřeb investic, které podle zjištění členských států přesahují rámec těchto požadavků;
c)
zachováním, ochranou, propagací a rozvojem přírodního a kulturního dědictví;
d)
ochranou a obnovou biologické rozmanitosti a půdy a podporou ekosystémových služeb, včetně prostřednictvím sítě Natura 2000 a ekologických infrastruktur;
e)
přijímáním opatření ke zlepšování městského prostředí, revitalizaci měst, regeneraci a dekontaminaci dříve zastavěných území (brownfields) (včetně bývalých vojenských oblastí), snížení znečištění ovzduší a podporou opatření ke snížení hluku;
f)
podporou inovačních technologií s cílem zlepšit ochranu životního prostředí a účinnost zdrojů v odpadovém hospodářství, vodním hospodářství, pokud jde o půdu nebo s cílem snížit znečištění ovzduší;
g)
podporou transformace průmyslu na zdrojově účinné hospodářství, podporou ekologického růstu, ekologických inovací a řízení dopadu činnosti na životní prostředí ve veřejném i soukromém sektoru;
7)
podpora udržitelné dopravy a odstraňování překážek v klíčových síťových infrastrukturách:
a)
podporou multimodálního jednotného evropského dopravního prostoru prostřednictvím investic do sítě TEN-T;
b)
zvyšováním regionální mobility prostřednictvím připojení sekundárních a terciárních uzlů k infrastruktuře sítě TEN-T, včetně multimodálních uzlů;
c)
rozvojem a zlepšováním dopravních systémů šetrných k životnímu prostředí, včetně systémů s nízkou hlučností, a nízkouhlíkových dopravních systémů, včetně vnitrozemské a námořní lodní dopravy, přístavů, multimodálních spojů a letištní infrastruktury s cílem podporovat udržitelnou regionální a místní mobilitu;
d)
rozvojem a obnovou komplexních, kvalitních a interoperabilních železničních systémů a podporou opatření na snižování hluku;
e)
zvyšováním energetické účinnosti a zabezpečení dodávek prostřednictvím rozvoje inteligentních systémů pro distribuci, skladování a přenos energie a prostřednictvím integrace distribuované výroby z obnovitelných zdrojů;
8)
podpora udržitelné a kvalitní zaměstnanosti a podpora mobility pracovních sil:
a)
podporou rozvoje podnikatelských inkubátorů a investiční podpory samostatně výdělečné činnosti, mikropodniků a zakládání podniků;
b)
podporou růstu podporujícího zaměstnanost rozvojem vnitřního potenciálu jako součásti územní strategie pro konkrétní oblasti, včetně přeměny upadajících průmyslových oblastí a zlepšení dostupnosti a rozvoje zvláštních přírodních a kulturních zdrojů;
c)
podporou iniciativ místního rozvoje a podporou subjektů poskytujících místní služby zaměřené na vznik pracovních míst, pokud tato opatření nespadají do oblasti působnosti nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1304/2013 (10);
d)
investováním do infrastruktury pro služby zaměstnanosti;
9)
podpora sociálního začleňování a boj proti chudobě a veškeré diskriminaci:
a)
investicemi do zdravotnické a sociální infrastruktury, které přispívají k celostátnímu, regionálnímu a místnímu rozvoji, snižováním nerovností, pokud jde o zdravotní stav, podporou sociálního začlenění díky lepšímu přístupu k sociálním, kulturním a rekreačním službám a přechodem od institucionálních ke komunitním službám;
b)
poskytováním podpory materiální, hospodářské a sociální obnově zanedbaných komunit v městských a venkovských oblastech;
c)
poskytováním podpory sociálním podnikům
d)
prováděním investic v rámci komunitně vedených strategií místního rozvoje;
10)
investicemi do vzdělávání, odborného vzdělávání a odborné přípravy pro získání dovedností a do celoživotního učení rozvíjením infrastruktury pro vzdělávání a odbornou přípravu;
11)
zvyšováním institucionální kapacity orgánů veřejné správy a zúčastněných subjektů a zlepšováním účinnosti veřejné správy prostřednictvím opatření pro posilování institucionální kapacity a účinnosti veřejné správy a veřejných služeb souvisejících s prováděním EFRR, jež přispívají k realizaci opatření podporovaných z ESF v oblasti institucionální kapacity a účinnosti veřejné správy.
Článek 6
Ukazatele pro cíl Investice pro růst a zaměstnanost
1. Společné ukazatele výstupů stanovené v příloze I tohoto nařízení, ukazatele výsledků specifické pro jednotlivé programy a případně ukazatele výstupů specifické pro jednotlivé programy se použijí v souladu s čl. 27 odst. 4, čl. 96 odst. 2 písm. b) body ii) a iv) a písm. c) body ii) a iv) nařízení (EU) č. 1303/2013.
2. Pro společné ukazatele výstupů a ukazatele výstupů specifické pro jednotlivé programy se stanoví výchozí hodnota na nule. Kumulované kvantifikované cílové hodnoty uvedených ukazatelů se stanoví pro rok 2023.
3. Pro ukazatele výsledků specifické pro jednotlivé programy, které se týkají investičních priorit, se stanoví výchozí hodnoty na základě posledních dostupných údajů a cílové hodnoty se stanoví pro rok 2023. Cílové hodnoty mohou být vyjádřeny kvantitativně nebo kvalitativně.
4. Komisi je svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 14, pokud jde o změnu seznamu společných ukazatelů výstupů uvedeného v příloze I s cílem provádět v odůvodněných případech úpravy k zajištění účinného posouzení pokroku v provádění operačního programu.
KAPITOLA II
Zvláštní ustanovení o zacházení v případech zvláštní povahy území
Článek 7
Udržitelný rozvoj měst
1. EFRR podporuje v rámci operačních programů udržitelný rozvoj měst prostřednictvím strategií, které stanoví integrovaná opatření k řešení hospodářských, environmentálních, klimatických, demografických a sociálních problémů, s nimiž se městské oblasti potýkají, s ohledem na potřebu podporovat vazby mezi městy a venkovem.
2. Udržitelný rozvoj měst se uskutečňuje prostřednictvím integrovaných územních investic podle článku 36 nařízení (EU) č. 1303/2013 nebo prostřednictvím zvláštního operačního programu, nebo prostřednictvím zvláštní prioritní osy podle čl. 96 odst. 1 prvního pododstavce písm. c) nařízení (EU) č. 1303/2013.
3. Každý členský stát s ohledem na svou konkrétní územní situaci vypracuje v rámci své dohody o partnerství zásady pro výběr městských oblastí, v nichž mají být realizována integrovaná opatření pro udržitelný rozvoj měst, a orientační příděl podpory na uvedená opatření na vnitrostátní úrovni.
4. Nejméně 5 % z prostředků EFRR přidělovaných na vnitrostátní úrovni v rámci cíle Investice pro růst a zaměstnanost se přidělí na integrovaná opatření pro udržitelný rozvoj měst, přičemž města, subregionální nebo místní orgány odpovědné za provádění udržitelných městských strategií (dále jen „městské orgány“) odpovídají za úkoly týkající se přinejmenším výběru operací v souladu s čl. 123 odst. 6 nařízení (EU) č. 1303/2013, popřípadě v souladu s čl. 123 odst. 7 uvedeného nařízení. Orientační částka pro účely odstavce 2 tohoto článku se stanoví v daném operačním programu nebo programech.
5. Řídicí orgán určí po konzultaci s městským orgánem rozsah úkolů, jež mají provádět městské orgány, týkajících se řízení integrovaných opatření pro udržitelný rozvoj měst. Řídicí orgán musí své rozhodnutí formálně písemně zaznamenat. Řídicí orgán si může ponechat právo provést před schválením závěrečné ověření způsobilosti operací.
Článek 8
Inovační opatření v oblasti udržitelného rozvoje měst
1. Z podnětu Komise může EFRR podporovat inovační opatření v oblasti udržitelného rozvoje měst v souladu s čl. 92 odst. 8 nařízení (EU) č. 1303/2013. Mezi taková opatření patří studie a pilotní projekty za účelem určování nebo testování nových řešení problémů týkajících se udržitelného rozvoje měst, které jsou důležité na úrovni Unie. Komise podněcuje zapojení relevantních partnerů uvedených v čl. 5 odst. 1 nařízení (EU) č. 1303/2013 do přípravy a provádění inovačních opatření.
2. Odchylně od článku 4 tohoto nařízení lze v rámci inovačních opatření podporovat všechny činnosti potřebné k dosažení tematických cílů stanovených v čl. 9 prvním pododstavci nařízení (EU) č. 1303/2013 a odpovídajících investičních priorit stanovených v článku 5 tohoto nařízení.
3. Komisi je svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 14, jimiž se stanoví podrobná pravidla týkající se zásad pro výběr a řízení inovačních opatření, která jsou předmětem podpory EFRR v souladu s tímto nařízením.
Článek 9
Síť pro rozvoj měst
1. V souladu s článkem 58 nařízení (EU) č. 1303/2013 zřídí Komise síť pro rozvoj měst za účelem podpory budování kapacit, vytváření sítí mezi městy a výměny zkušeností na úrovni Unie mezi městskými orgány odpovědnými za provádění strategií udržitelného rozvoje měst v souladu s čl. 7 odst. 4 a 5 tohoto nařízení a orgány odpovědnými za inovační opatření v oblasti udržitelného rozvoje měst v souladu s článkem 8 tohoto nařízení.
2. Činnosti sítě pro rozvoj měst doplňují činnosti prováděné v rámci spolupráce mezi regiony podle čl. 2 odst. 3 písm. b) nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1299/2013 (11).
Článek 10
Oblasti znevýhodněné přírodními nebo demografickými podmínkami
V operačních programech spolufinancovaných z EFRR v oblastech, které jsou závažně a trvale znevýhodněny přírodními nebo demografickými podmínkami uvedenými v čl. 121 odst. 4 nařízení (EU) č. 1303/2013, se zvláštní pozornost věnuje řešení specifických obtíží těchto oblastí.
Článek 11
Nejsevernější regiony s velmi nízkou hustotou obyvatelstva
Článek 4 se nepoužije na zvláštní dodatečný příděl pro nejsevernější regiony s velmi nízkou hustotou obyvatelstva. Tento příděl se vyčlení na tematické cíle stanovené v čl. 9 prvním pododstavci bodech 1, 2, 3, 4 a 7 nařízení (EU) č. 1303/2013.
Článek 12
Nejvzdálenější regiony
1. Článek 4 se nepoužije na zvláštní dodatečný příděl pro nejvzdálenější regiony. Tento příděl se použije na kompenzaci dodatečných nákladů souvisejících se zvláštními charakteristikami a omezeními uvedenými v článku 349 Smlouvy o fungování EU a vynaložených v nejvzdálenějších regionech na podporu:
a)
tematických cílů stanovených v čl. 9 prvním pododstavci nařízení (EU) č. 1303/2013;
b)
služeb nákladní dopravy a na podporu zavádění dopravních služeb;
c)
činností souvisejících s omezeními při skladování, nadměrnou velikostí a údržbou výrobních nástrojů a nedostatkem lidského kapitálu na místním trhu práce.
2. Zvláštní dodatečný příděl uvedený v odstavci 1 lze rovněž použít na pomoc při financování operační pomoci a výdajů ke krytí závazků a smluv na veřejné služby v nejvzdálenějších regionech.
3. Částka, na kterou se vztahuje míra spolufinancování, je úměrná dodatečným nákladům uvedeným v odstavci 1 vynaloženým příjemcem pouze v případě operační pomoci a výdajů ke krytí závazků a smluv na veřejné služby, avšak v případě výdajů na investice může zahrnovat veškeré způsobilé výdaje.
4. Zvláštní dodatečný příděl uvedený v odstavci 1 tohoto článku se nepoužije k podpoře:
a)
operací týkajících se produktů uvedených v příloze I Smlouvy o fungování EU;
b)
příspěvku na přepravu osob povoleného podle čl. 107 odst. 2 písm. a) Smlouvy o fungování EU;
c)
osvobození od daně a od placení příspěvků na sociální zabezpečení.
5. Odchylně od čl. 3 odst. 1 písm. a) a b) může EFRR podporovat produktivní investice v podnicích v nejvzdálenějších regionech, bez ohledu na velikost těchto podniků.
6. Článek 4 se nepoužije na část finančního krytí z EFRR přiděleného pro ostrov Mayotte coby nejvzdálenější region ve smyslu článku 349 Smlouvy o fungování EU a nejméně 50 % z této části EFRR se přidělí na tematické cíle uvedené v čl. 9 prvním pododstavci bodech 1, 2, 3, 4 a 6 nařízení (EU) č. 1303 /2013.
KAPITOLA III
Závěrečná ustanovení
Článek 13
Přechodná ustanovení
1. Tímto nařízením není dotčeno pokračování ani změna, včetně úplného nebo částečného zrušení, pomoci schválené Komisí na základě nařízení (ES) č. 1080/2006 či jiného právního předpisu, který se použije na uvedenou pomoc ke dni 31. prosince 2013. Uvedené nařízení nebo zmíněný jiný právní předpis se tudíž použijí na uvedenou pomoc nebo dotčené projekty i po 31. prosinci 2013, a to až do jejich ukončení. Pro účely tohoto odstavce zahrnuje pomoc operační programy a velké projekty.
2. Žádosti o pomoc podané nebo schválené podle nařízení (ES) č. 1080/2006 zůstávají v platnosti.
Článek 14
Výkon přenesené pravomoci
1. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci je svěřena Komisi za podmínek stanovených v tomto článku.
2. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v čl. 6 odst. 4 a čl. 8 odst. 3 je svěřena Komisi od 21. prosince 2013 do 31. prosince 2020.
3. Evropský parlament nebo Rada mohou přenesení pravomocí uvedená v čl. 6 odst. 4 a v čl. 8 odst. 3 kdykoli zrušit. Rozhodnutím o zrušení se ukončuje přenesení pravomoci v něm blíže určené. Rozhodnutí nabývá účinku prvním dnem po zveřejnění v Úředním věstníku Evropské unie nebo k pozdějšímu dni, který je v něm upřesněn. Nedotýká se platnosti již platných aktů v přenesené pravomoci.
4. Přijetí aktu v přenesené pravomoci Komise neprodleně oznámí současně Evropskému parlamentu a Radě.
5. Akt v přenesené pravomoci přijatý podle čl. 6 odst. 4 a čl. 8 odst. 3 vstoupí v platnost, pouze pokud proti němu Evropský parlament nebo Rada nevysloví námitky ve lhůtě dvou měsíců ode dne, kdy jim byl tento akt oznámen, nebo pokud Evropský parlament i Rada před uplynutím této lhůty informují Komisi o tom, že námitky nevysloví. Z podnětu Evropského parlamentu nebo Rady se tato lhůta prodlouží o dva měsíce.
Článek 15
Zrušení
Aniž je dotčen článek 13 tohoto nařízení, nařízení (ES) č. 1080/2006 se zrušuje s účinkem ode dne 1. ledna 2014.
Odkazy na zrušené nařízení se považují za odkazy na toto nařízení v souladu se srovnávací tabulkou obsaženou v příloze II.
Článek 16
Přezkum
Evropský parlament a Rada přezkoumají do 31. prosince 2020 toto nařízení v souladu s článkem 177 Smlouvy o fungování EU.
Článek 17
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Čl. 12 odst. 6 se použije s účinkem od 1. ledna 2014.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 17. prosince 2013.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 17ης Δεκεμβρίου 2013
σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και για τη θέσπιση ειδικών διατάξεων σχετικά με τον στόχο «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγκεκριμένα τα άρθρα 178 και 349,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Μετά τη διαβίβαση του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Το άρθρο 176 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) προβλέπει ότι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) συμβάλλει στη διόρθωση των κυριότερων περιφερειακών ανισοτήτων στην Ένωση. Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο και το άρθρο 174 δεύτερο και τρίτο εδάφιο ΣΛΕΕ, το ΕΤΠΑ πρέπει να συμβάλλει στη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διάφορων περιφερειών και της καθυστέρησης που εμφανίζουν οι πλέον μειονεκτούσες περιφέρειες, μεταξύ των οποίων χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής οι περιφέρειες που πάσχουν από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα, όπως οι υπερβόρειες αραιοκατοικημένες περιφέρειες, καθώς και οι νησιωτικές, διασυνοριακές και ορεινές περιοχές.
(2)
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) θεσπίζει τις διατάξεις που είναι κοινές για το ΕΤΠΑ, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας.
(3)
Είναι σκόπιμο να καθοριστούν ειδικές διατάξεις σχετικά με το είδος των δραστηριοτήτων που είναι δυνατόν να στηριχθούν από το ΕΤΠΑ προκειμένου να συμβάλλουν στις επενδυτικές προτεραιότητες στο πλαίσιο των θεματικών στόχων που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να οριστούν και να αποσαφηνιστούν οι δράσεις εκτός του πεδίου εφαρμογής του ΕΤΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων για την επίτευξη μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τις δραστηριότητες που παρατίθενται στο Παράρτημα Ι της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4). Προς αποφυγή υπέρμετρης χρηματοδότησης, οι εν λόγω επενδύσεις δεν θα πρέπει να είναι επιλέξιμες για στήριξη από το ΕΤΠΑ, καθώς ήδη επωφελούνται οικονομικά από την εφαρμογή της οδηγίας 2003/87/ΕΚ. Η εν λόγω εξαίρεση δεν θα πρέπει να περιορίζει τη δυνατότητα αξιοποίησης του ΕΤΠΑ για την στήριξη δραστηριοτήτων που δεν αναφέρονται στο Παράρτημα I της οδηγίας 2003/87/ΕΚ, ακόμη και αν οι δράσεις αυτές υλοποιούνται από τους ίδιους οικονομικούς φορείς, και περιλαμβάνουν δράσεις όπως οι επενδύσεις ενεργειακής απόδοσης στα δίκτυα τηλεθέρμανσης, τα έξυπνα συστήματα διανομής, αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας και μέτρα μείωσης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ακόμη και αν στις έμμεσες επιπτώσεις των δραστηριοτήτων αυτών συμπεριλαμβάνεται και η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου ή αν παρατίθενται στο εθνικό σχέδιο που στην οδηγία 2003/87/ΕΚ.
(4)
Είναι απαραίτητο να διευκρινισθεί ποιες επιπρόσθετες δραστηριότητες μπορεί να στηρίξει το ΕΤΠΑ στο πλαίσιο του στόχου της Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας (ΕΕΣ).
(5)
Το ΕΤΠΑ θα πρέπει να συνεισφέρει στη στρατηγική της Ένωσης για μια έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη εξασφαλίζοντας έτσι μεγαλύτερη συγκέντρωση της στήριξης από το ΕΤΠΑ στις προτεραιότητες της Ένωσης. Ανάλογα με την κατηγορία των περιφερειών που στηρίζονται, η συνδρομή του ΕΤΠΑ βάσει του στόχου «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» θα πρέπει να συγκεντρώνεται στην έρευνα και καινοτομία, στις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), στις μικρές και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και στην προώθηση μιας οικονομίας χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η εν λόγω θεματική συγκέντρωση θα πρέπει να επιτυγχάνεται σε εθνικό επίπεδο αλλά και να παρέχει παράλληλα ευελιξία σε επίπεδο επιχειρησιακού προγράμματος και μεταξύ των διαφορετικών κατηγοριών περιφερειών. Η θεματική συγκέντρωση θα πρέπει, κατά το δέον, να αναπροσαρμόζεται προκειμένου να συνυπολογίζονται οι πόροι του Ταμείου Συνοχής που διατίθενται για τη στήριξη των επενδυτικών προτεραιοτήτων που σχετίζονται με τη στροφή προς μία οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 3 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1300/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5). Ο βαθμός θεματικής συγκέντρωσης θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το επίπεδο ανάπτυξης κάθε περιφέρειας, τη συνεισφορά των πόρων του Ταμείου Συνοχής κατά περίπτωση, καθώς και τις ιδιαίτερες ανάγκες των περιφερειών των οποίων το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ως κριτήριο επιλεξιμότητας για την προγραμματική περίοδο 2007-2013 ήταν λιγότερο από το 75 % του μέσου όρου του ΑΕΠ της ΕΕ-25 για την περίοδο αναφοράς, των περιφερειών που έχουν χαρακτηρισθεί περιφέρειες σταδιακής εξόδου κατά την προγραμματική περίοδο 2007-2013 και ορισμένων περιφερειών επιπέδου NUTS 2 που αποτελούνται αποκλειστικά από νησιωτικά κράτη μέλη ή από νησιά.
(6)
Η στήριξη από το ΕΤΠΑ θα πρέπει να δύναται να συμβάλλει, στο πλαίσιο της επενδυτικής προτεραιότητας «τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων», στην επίτευξη όλων των θεματικών στόχων που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό.
(7)
Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ειδικές ανάγκες του ΕΤΠΑ και σε συμφωνία με τη στρατηγική της Ένωσης για μία έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, είναι αναγκαίο να οριστούν, στο πλαίσιο κάθε θεματικού στόχου σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του ΕΤΠΑ ειδικές δράσεις ως «επενδυτικές προτεραιότητες». Οι εν λόγω επενδυτικές προτεραιότητες θα πρέπει να καθορίζουν λεπτομερείς μη αλληλοαποκλειόμενους στόχους, στους οποίους πρέπει να συμβάλλει το ΕΤΠΑ. Αυτές οι επενδυτικές προτεραιότητες θα πρέπει να αποτελέσουν τη βάση για τον ορισμό ειδικών στόχων στο πλαίσιο των προγραμμάτων που θα λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά της περιοχής του προγράμματος.
(8)
Είναι ανάγκη να προαχθεί η καινοτομία και η ανάπτυξη των ΜΜΕ σε αναδυόμενους τομείς που συνδέονται με ευρωπαϊκές και περιφερειακές προκλήσεις, όπως οι δημιουργικοί κλάδοι και ο πολιτιστικός τομέας και οι καινοτόμες υπηρεσίες που αντικατοπτρίζουν τις νέες κοινωνικές απαιτήσεις, ή σε προϊόντα και υπηρεσίες που συνδέονται με τον γηράσκοντα πληθυσμό, την υγεία και περίθαλψη, την οικολογική καινοτομία, την οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και την αποδοτική χρήση των πόρων.
(9)
Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, προκειμένου να βελτιστοποιηθεί η προστιθέμενη αξία από τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει από τον προϋπολογισμό της Ένωσης στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, πρόκειται να επιδιωχθούν συνέργειες ιδίως μεταξύ του ΕΤΠΑ και του Ορίζοντα 2020 - το Πρόγραμμα Πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία- με παράλληλο σεβασμό των διακριτών τους στόχων.
(10)
Είναι σημαντικό να διασφαλίζεται ότι, κατά την προώθηση των επενδύσεων στον τομέα της διαχείρισης κινδύνων, θα λαμβάνονται υπόψη συγκεκριμένοι κίνδυνοι σε περιφερειακό, διασυνοριακό και διακρατικό επίπεδο.
(11)
Προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η συμβολή τους στην επίτευξη του στόχου στήριξης της φιλικής προς την απασχόληση ανάπτυξης, δραστηριότητες που στηρίζουν τον βιώσιμο τουρισμό, τον πολιτισμό και τη φυσική κληρονομιά θα πρέπει να αποτελούν μέρος μιας χωρικής στρατηγικής για συγκεκριμένες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής των βιομηχανικών περιφερειών που παρακμάζουν. Η στήριξη τέτοιων δραστηριοτήτων θα πρέπει επίσης να συμβάλλει στην ενίσχυση της καινοτομίας και της αξιοποίησης των ΤΠΕ, των ΜΜΕ, του περιβάλλοντος, της αποδοτικότητας των πόρων ή της προαγωγής της κοινωνικής ένταξης.
(12)
Προκειμένου να προαχθεί η βιώσιμη περιφερειακή ή τοπική κινητικότητα ή να μειωθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση και η ηχορρύπανση, είναι ανάγκη να προαχθούν υγιεινοί, βιώσιμοι και ασφαλείς τρόποι μεταφορών. Επενδύσεις σε υποδομές αερολιμένων που λαμβάνουν στήριξη από το ΕΤΠΑ, θα πρέπει να προωθούν περιβαλλοντικά βιώσιμες αεροπορικές μεταφορές, μεταξύ άλλων όταν στοχεύουν στην ενίσχυση της περιφερειακής κινητικότητας με τη σύνδεση δευτερευόντων και τριτευόντων κόμβων σε υποδομές των Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφορών (ΔΕΔ-Μ), και διαμέσου πολυτροπικών κόμβων.
(13)
Προκειμένου να προαχθεί η επίτευξη των στόχων για την ενέργεια και το κλίμα που έχουν τεθεί από την Ένωση στο πλαίσιο της στρατηγικής της για μία έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, το ΕΤΠΑ θα πρέπει να στηρίξει επενδύσεις για την προώθηση της ενεργειακής απόδοσης και της ασφάλειας εφοδιασμού στα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης έξυπνων συστημάτων διανομής, αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας, και μέσω της ενσωμάτωσης της διανομής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Προκειμένου να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις τους όσον αφορά την ασφάλεια εφοδιασμού κατά τρόπο συμβατό με τους στόχους που απορρέουν από τη στρατηγική της Ένωσης για μία έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση να επενδύουν σε ενεργειακές υποδομές συμβατές με το ενεργειακό μίγμα που έχουν επιλέξει.
(14)
Οι ΜΜΕ, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, θα πρέπει να νοούνται, σύμφωνα με τον ορισμό που παρατίθεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, ότι περιλαμβάνουν τις πολύ μικρές, τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις υπό την έννοια της σύστασης 2003/361/ΕΚ (6) της Επιτροπής.
(15)
Προκειμένου να προωθηθεί η κοινωνική ένταξη και να καταπολεμηθεί η φτώχεια, ιδίως μεταξύ των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων, είναι ανάγκη να βελτιωθεί η πρόσβαση σε κοινωνικές και πολιτιστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες αναψυχής, μέσω της παροχής υποδομών μικρής κλίμακας, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και των ηλικιωμένων.
(16)
Οι υπηρεσίες σε επίπεδο κοινότητας θα πρέπει να καλύπτουν κάθε μορφή οικιακής υπηρεσίας, υπηρεσίας σε επίπεδο οικογένειας, υπηρεσίας στέγασης και κάθε άλλη κοινοτική υπηρεσία που στηρίζει το δικαίωμα όλων των ατόμων να ζουν στην κοινότητα, απολαμβάνοντας ίσες ευκαιρίες και που αποτρέπει την απομόνωση ή τον διαχωρισμό από την κοινότητα.
(17)
Προκειμένου να υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία και να μειωθεί ο διαχειριστικός φόρτος διαμέσου της από κοινού υλοποίησης, θα πρέπει να ευθυγραμμιστούν οι επενδυτικές προτεραιότητες του ΕΤΠΑ και του Ταμείου Συνοχής που υπάγονται στους αντίστοιχους θεματικούς στόχους.
(18)
Θα πρέπει να οριστεί σε Παράρτημα στον παρόντα κανονισμό ένα σύνολο κοινών δεικτών εκροών για την αξιολόγηση της σωρευτικής προόδου σε επίπεδο Ένωσης της υλοποίησης των προγραμμάτων. Οι εν λόγω δείκτες θα πρέπει να ανταποκρίνονται στην επενδυτική προτεραιότητα και στο είδος της δράσης που λαμβάνει στήριξη σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό και τις σχετικές διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. Οι κοινοί δείκτες εκροών θα πρέπει να συμπληρωθούν με ειδικούς δείκτες αποτελέσματος των προγραμμάτων και, κατά περίπτωση, με ειδικούς δείκτες εκροών των προγραμμάτων.
(19)
Στο πλαίσιο της αειφόρου αστικής ανάπτυξης, θεωρείται αναγκαία η στήριξη ολοκληρωμένων δράσεων για την αντιμετώπιση των οικονομικών, περιβαλλοντικών, κλιματικών, δημογραφικών και κοινωνικών προκλήσεων που επηρεάζουν τις αστικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των λειτουργικών αστικών περιοχών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη και την αναγκαιότητα προώθησης των διασυνδέσεων μεταξύ αστικών περιοχών και περιοχών της υπαίθρου. Οι αρχές για την επιλογή των αστικών περιοχών όπου θα υλοποιηθούν ολοκληρωμένες δράσεις αειφόρου αστικής ανάπτυξης και τα ενδεικτικά ποσά για τις εν λόγω δράσεις θα πρέπει να οριστούν στο Σύμφωνο Εταιρικής Σχέσης, με τουλάχιστον 5 % των πόρων του ΕΤΠΑ να διατίθενται σε εθνικό επίπεδο για το σκοπό αυτό. Το πεδίο εφαρμογής κάθε μεταβίβασης αρμοδιοτήτων σε αστικές αρχές θα πρέπει να αποφασίζεται από τη διαχειριστική αρχή κατόπιν διαβούλευσης με την αστική αρχή.
(20)
Προκειμένου να εντοπιστούν ή να ελεγχθούν νέες λύσεις για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που συνδέονται με την αειφόρο αστική ανάπτυξη, τα οποία είναι σημαντικά σε επίπεδο Ένωσης, το ΕΤΠΑ θα πρέπει να στηρίξει καινοτόμες δράσεις στον τομέα της αειφόρου αστικής ανάπτυξης
(21)
Προκειμένου να ενισχυθεί η δημιουργία ικανοτήτων, η δικτύωση και η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ προγραμμάτων και φορέων που είναι αρμόδιοι για την υλοποίηση στρατηγικών αειφόρου αστικής ανάπτυξης και καινοτόμων δράσεων στον τομέα της αειφόρου αστικής ανάπτυξη, και για τη συμπλήρωση των υφιστάμενων προγραμμάτων και φορέων, είναι αναγκαίο να θεσπιστεί ένα δίκτυο αστικής ανάπτυξης σε επίπεδο Ένωσης.
(22)
Το ΕΤΠΑ θα πρέπει να ασχοληθεί με τα προβλήματα της πρόσβασης στις μεγάλες αγορές και της απόστασης από αυτές, τα οποία αντιμετωπίζουν οι ιδιαίτερα αραιοκατοικημένες περιοχές, όπως ορίζεται στο πρωτόκολλο αριθ. 6 για τις ειδικές διατάξεις του στόχου 6 στα πλαίσια των δραστηριοτήτων των διαρθρωτικών ταμείων στη Φινλανδία και τη Σουηδία της πράξης προσχώρησης του 1994. Το ΕΤΠΑ θα πρέπει επίσης να ασχοληθεί με τις συγκεκριμένες δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν ορισμένα νησιά, οι παραμεθόριες περιοχές, οι ορεινές περιοχές και οι αραιοκατοικημένες περιοχές, η γεωγραφική θέση των οποίων επιβραδύνει την ανάπτυξή τους, προκειμένου να στηριχθεί η αειφόρος ανάπτυξή τους.
(23)
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, ιδίως με την έγκριση μέτρων, σύμφωνα με το άρθρο 349 ΣΛΕΕ, τα οποία επεκτείνουν, κατ’ εξαίρεση, το πεδίο εφαρμογής του ΕΤΠΑ στη χρηματοδότηση της λειτουργικής ενίσχυσης που συνδέεται με την αντιστάθμιση του επιπλέον κόστους που προκύπτει από την ειδική οικονομική και κοινωνική κατάσταση των περιφερειών αυτών, η οποία επιτείνεται από τα μειονεκτήματα που προκύπτουν από τους παράγοντες που αναφέρονται στο άρθρο 349 ΣΛΕΕ, δηλαδή από τη γεωγραφικώς απόκεντρη θέση, τον νησιωτικό χαρακτήρα, το μικρό μέγεθος, τη δυσμενή μορφολογία και κλίμα και την οικονομική εξάρτηση από περιορισμένο αριθμό προϊόντων, τα μόνιμα και σωρευτικά προβλήματα τα οποία παρεμποδίζουν σημαντικά την ανάπτυξη των εν λόγω περιφερειών. Οι λειτουργικές ενισχύσεις που χορηγούνται από τα κράτη μέλη εν προκειμένω εξαιρούνται από την υποχρέωση γνωστοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ, αν, κατά την περίοδο χορήγησής τους, πληρούν τους όρους του κανονισμού που κηρύσσει ορισμένες κατηγορίες ενισχύσεων συμβατές με την εσωτερική αγορά κατ’ εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 ΣΛΕΕ, και σύμφωνα με το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 του Συμβουλίου (7).
(24)
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 7-8 Φεβρουαρίου 2013 και λαμβάνοντας υπόψη τους ειδικούς στόχους που αναφέρονται στη ΣΛΕΕ όσον αφορά τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες που αναφέρονται στο άρθρο 349 ΣΛΕΕ, το καθεστώς της Μαγιότ τροποποιήθηκε με την απόφαση 2012/419/ΕΕ (8) του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, προκειμένου να καταστεί νέα εξόχως απόκεντρη περιφέρεια από την 1η Ιανουαρίου 2014. Προκειμένου να διευκολυνθεί και να προωθηθεί η εστιασμένη και ταχεία ανάπτυξη των υποδομών στη Μαγιότ, θα πρέπει να είναι κατ' εξαίρεση δυνατόν να καταβληθεί τουλάχιστον 50 % του μεριδίου που αντιστοιχεί στο ΕΤΠΑ από το συνολικό κονδύλιο που αναλογεί στη Μαγιότ σε πέντε από τους θεματικούς στόχους του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
(25)
Προκειμένου να συμπληρωθούν ορισμένα μη ουσιώδη στοιχεία στον παρόντα κανονισμό, πρέπει να εξουσιοδοτηθεί η Επιτροπή να εκδίδει πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ,βάσει λεπτομερών κανόνων για τα κριτήρια επιλογής και διαχείρισης καινοτόμων δράσεων. Θα πρέπει επίσης να ανατεθεί στην Επιτροπή τέτοιου είδους αρμοδιότητα ώστε να μπορεί να τροποποιεί το Παράρτημα Ι στον παρόντα κανονισμό προκειμένου να επιφέρει προσαρμογές, όπου αυτό δικαιολογείται, για να εξασφαλίζει την αποτελεσματική αξιολόγηση της προόδου κατά την υλοποίηση των επιχειρησιακών προγραμμάτων. Έχει ιδιαίτερη σημασία η Επιτροπή να πραγματοποιήσει τις κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού έργου της, και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή οφείλει, κατά την προετοιμασία και σύνταξη των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, να διασφαλίζει την ταυτόχρονη, έγκαιρη και απαραίτητη διαβίβαση των σχετικών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
(26)
Καθώς ο στόχος του παρόντος κανονισμού, δηλαδή η ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και χωρικής συνοχής για τη μείωση των κύριων περιφερειακών ανισορροπιών στην Ένωση, δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη ενώ αντίθετα μπορεί, λόγω της έκτασης των ανισοτήτων μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διάφορων περιφερειών, της καθυστέρησης των πλέον μειονεκτικών περιοχών και των περιορισμένων οικονομικών πόρων των κρατών μελών και των περιφερειών, να επιτευχθεί καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να εγκρίνει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο εν λόγω άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει το μέτρο που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του εν λόγω στόχου.
(27)
Ο παρών κανονισμός αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9). Για λόγους σαφήνειας, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 θα πρέπει, συνεπώς, να καταργηθεί. Εντούτοις, ο παρών κανονισμός δεν θα πρέπει να επηρεάζει ούτε τη συνέχιση ούτε την τροποποίηση της συνδρομής την οποία έχει εγκρίνει η Επιτροπή βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 ή κάθε άλλης νομοθετικής πράξης που διέπει τη συνδρομή αυτή την 31η Δεκεμβρίου 2013. Ο εν λόγω κανονισμός ή η εν λόγω άλλη νομοθετική πράξη θα πρέπει κατά συνέπεια να εξακολουθεί να διέπει μετά την 31η Δεκεμβρίου 2013 τη συνδρομή αυτή ή τις σχετικές πράξεις έως την ολοκλήρωσή τους. Οι αιτήσεις για τη λήψη συνδρομής που υποβλήθηκαν ή εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 θα πρέπει να εξακολουθούν να είναι έγκυρες.
(28)
Προκειμένου να καταστεί δυνατή η άμεση εφαρμογή των προβλεπόμενων σε αυτόν μέτρων, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να αρχίσει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΚΕΦΆΛΑΙΟ I
Κοινές διατάξεις
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Ο παρών κανονισμός καθορίζει το αντικείμενο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το πεδίο εφαρμογής της συνδρομής που αυτό παρέχει όσον αφορά τον στόχο «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» και τον στόχο της Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας καθώς και τις ειδικές διατάξεις σχετικά με τη στήριξη του ΕΤΠΑ για το στόχο «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση».
Άρθρο 2
Αρμοδιότητα του ΕΤΠΑ
Το ΕΤΠΑ συνεισφέρει στη χρηματοδότηση της στήριξης που στοχεύει στην ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και χωρικής συνοχής με τη μείωση των κύριων περιφερειακών ανισορροπιών στην Ένωση μέσω της στήριξης της βιώσιμης αναπτυξιακής και διαρθρωτικής προσαρμογής των περιφερειακών οικονομιών, συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής των βιομηχανικών περιφερειών που βρίσκονται σε παρακμή και των περιφερειών των οποίων η ανάπτυξη καθυστερεί.
Άρθρο 3
Πεδίο εφαρμογής της συνδρομής του ΕΤΠΑ
1. Το ΕΤΠΑ στηρίζει τις ακόλουθες δραστηριότητες ώστε να συμβάλλει στις επενδυτικές προτεραιότητες που ορίζονται στο άρθρο 5:
α)
παραγωγικές επενδύσεις που συμβάλλουν στη δημιουργία και τη διατήρηση βιώσιμων θέσεων απασχόλησης μέσω άμεσης ενίσχυσης επενδύσεων σε ΜΜΕ·
β)
παραγωγικές επενδύσεις, ανεξαρτήτως του μεγέθους της επιχείρησης, που συμβάλλουν στις επενδυτικές προτεραιότητες που προβλέπονται στο άρθρο 5 σημεία 1 και 4, και, του εάν αυτές περιλαμβάνουν συνεργασία μεταξύ μεγάλων επιχειρήσεων και ΜΜΕ, στο άρθρο 5 σημείο 2·
γ)
επενδύσεις σε υποδομές που παρέχουν βασικές υπηρεσίες σε πολίτες στους τομείς της ενέργειας, του περιβάλλοντος, των μεταφορών και των ΤΠΕ·
δ)
επενδύσεις στις κοινωνικές υποδομές, τις υποδομές υγείας, έρευνας και καινοτομίας, τις επιχειρηματικές και τις εκπαιδευτικές υποδομές·
ε)
επενδύσεις στην ανάπτυξη ενδογενούς δυναμικού μέσω επενδύσεων πάγιου κεφαλαίου σε εξοπλισμό και υποδομές μικρής κλίμακας, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών πολιτιστικού και βιώσιμου τουρισμού μικρής κλίμακας, αλλά και των υπηρεσιών που παρέχονται σε επιχειρήσεις, τη στήριξη σε οργανισμούς έρευνας και καινοτομίας και τις επενδύσεις σε τεχνολογία και στην εφαρμοσμένη έρευνα σε επιχειρήσεις·
στ)
δικτύωση, συνεργασία και ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ αρμόδιων περιφερειακών, τοπικών, αστικών και άλλων δημόσιων αρχών, οικονομικών και κοινωνικών εταίρων και σχετικών φορέων που εκπροσωπούν την κοινωνία των πολιτών όπως αναφέρονται στο άρθρο 5 σημείο 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, μελέτες, προπαρασκευαστικές ενέργειες και ανάπτυξη ικανοτήτων.
2. Βάσει του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας, το ΕΤΠΑ μπορεί επίσης να στηρίζει διασυνοριακά την από κοινού χρήση των ανθρώπινων πόρων, των εγκαταστάσεων και των υποδομών όλων των τύπων σε όλες τις περιφέρειες.
3. Το ΕΤΠΑ δεν στηρίζει:
α)
τον παροπλισμό ή την κατασκευή πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής·
β)
επενδύσεις για την επίτευξη της μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από δραστηριότητες που παρατίθενται στο πεδίο εφαρμογής του Παραρτήματος Ι της οδηγίας 2003/87/ΕΚ·
γ)
την παρασκευή, επεξεργασία και εμπορία καπνού και προϊόντων καπνού·
δ)
επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες, κατά την έννοια των ενωσιακών κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις.
ε)
επενδύσεις σε υποδομές αερολιμένων, εκτός και εάν συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος ή συνοδεύονται από επενδύσεις που είναι αναγκαίες για τον περιορισμό ή τη μείωση των αρνητικών περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων.
Άρθρο 4
Θεματική συγκέντρωση
1. Οι θεματικοί στόχοι που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και οι αντίστοιχες επενδυτικές προτεραιότητες που ορίζονται στο άρθρο 5 του παρόντος κανονισμού στους οποίους μπορεί να συμβάλει το ΕΤΠΑ στο πλαίσιο του στόχου «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» συγκεντρώνονται ως εξής:
α)
σε πιο αναπτυγμένες περιφέρειες:
i)
τουλάχιστον 80 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται σε δύο ή περισσότερους από τους θεματικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημεία 1, 2, 3 και 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, και
ii)
τουλάχιστον 20 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται αντίστοιχα στον θεματικό στόχο που ορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημείο 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013·
β)
στις περιφέρειες μετάβασης:
i)
τουλάχιστον 60 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται σε δύο ή περισσότερους από τους θεματικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημεία 1, 2, 3 και 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013· και
ii)
τουλάχιστον 15 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται στον θεματικό στόχο που ορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημείο 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013·
γ)
σε λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες:
i)
τουλάχιστον 50 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται σε δύο ή περισσότερους από τους θεματικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημεία 1, 2, 3 και 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013· και
ii)
τουλάχιστον 12 % του συνόλου των πόρων του ΕΤΠΑ σε εθνικό επίπεδο κατανέμεται στον θεματικό στόχο που ορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημείο 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, οι περιφέρειες των οποίων το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ως κριτήριο επιλεξιμότητας για την προγραμματική περίοδο 2007-2013 ήταν λιγότερο από το 75 % του μέσου όρου του ΑΕΠ της ΕΕ-25 για την περίοδο αναφοράς και οι περιφέρειες που χαρακτηρίσθηκαν περιφέρειες σταδιακής εξόδου κατά την προγραμματική περίοδο 2007-2013, οι οποίες όμως είναι επιλέξιμες βάσει της κατηγορίας των πιο αναπτυγμένων περιφερειών, όπως αναφέρεται στο άρθρο 90 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 την προγραμματική περίοδο 2014-2020, θεωρούνται περιφέρειες του στόχου μετάβασης.
Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, όλες οι περιφέρειες επιπέδου NUTS 2 που αποτελούνται αποκλειστικά από νησιωτικά κράτη μέλη ή από νησιά που ανήκουν σε κράτη μέλη τα οποία λαμβάνουν στήριξη από το Ταμείο Συνοχής και όλες οι εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, θεωρούνται ως λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες.
2. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, το ελάχιστο ποσοστό του ΕΤΠΑ που διατίθεται για μια κατηγορία περιφερειών μπορεί να είναι μικρότερο από αυτό που αναφέρεται στην εν λόγω παράγραφο, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή η μείωση αντισταθμίζεται από μία αύξηση στο ποσοστό που διατίθεται σε άλλες κατηγορίες περιφερειών. Το σύνολο που προκύπτει σε εθνικό επίπεδο για όλες τις κατηγορίες περιφερειών αντίστοιχα για τους θεματικούς στόχους που ορίζονται στα σημεία 1, 2, 3 και 4 παράγραφος 1 άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1300/2013 και εκείνων που ορίζονται στο σημείο 4 παράγραφος 1 του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013·δεν θα είναι συνεπώς μικρότερο από το σύνολο που προκύπτει σε εθνικό επίπεδο από την εφαρμογή των ελάχιστων ποσοστών του ΕΤΠΑ που ορίζονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου.
3. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, οι πόροι του Ταμείου Συνοχής που διατίθενται για την στήριξη των επενδυτικών προτεραιοτήτων που αναφέρονται στο άρθρο 4 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1300/2013 μπορούν να συνυπολογίζονται για την επίτευξη των ελάχιστων ποσοστών που παρατίθεται στο παρόν άρθρο παράγραφος 1 υποπαράγραφος 1 στοιχείο α) σημείο ii), στοιχείο β) σημείο ii) και στοιχείο γ) σημείο ii). Στην περίπτωση αυτή, το ποσοστό που αναφέρεται στο παρόν άρθρο παράγραφος 1 υποπαράγραφος 1 στοιχείο γ) σημείο ii) αυξάνεται σε 15 %. Ανάλογα με την περίπτωση, οι πόροι αυτοί κατανέμονται κατ’ αναλογία στις διάφορες κατηγορίες περιφερειών βάσει του σχετικού ποσοστού τους επί του συνολικού πληθυσμού του κάθε κράτους μέλους.
Άρθρο 5
Επενδυτικές προτεραιότητες
Το ΕΤΠΑ στηρίζει τις ακόλουθες επενδυτικές προτεραιότητες στο πλαίσιο των θεματικών στόχων που ορίζονται στο άρθρο 9 πρώτη παράγραφος του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 σύμφωνα με τις αναπτυξιακές ανάγκες και τις δυνατότητες ανάπτυξης που περιγράφονται στο Σύμφωνο Εταιρικής Σχέσης και που αναφέρονται στο άρθρο 15 παράγραφος 1 στοιχείο α) σημείο i) του εν λόγω κανονισμού:
1)
ενίσχυση έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας μέσω:
α)
ενίσχυσης των υποδομών έρευνας και καινοτομίας (Ε&Κ) και των ικανοτήτων ανάπτυξης αριστείας στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας και της προαγωγής των κέντρων ικανότητας, ιδίως των κέντρων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος·
β)
προαγωγής επιχειρηματικών επενδύσεων στην Ε&Κ, ανάπτυξης δεσμών και συνεργειών μεταξύ επιχειρήσεων, κέντρων έρευνας και ανάπτυξης και του τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης, ιδίως μέσω της προαγωγής επενδύσεων για την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών, στη μεταφορά τεχνολογίας, στην κοινωνική καινοτομία, στην οικολογική καινοτομία, στις εφαρμογές παροχής δημόσιων υπηρεσιών, στην ενθάρρυνση της ζήτησης, στη δικτύωση, στα συμπλέγματα φορέων και στην ανοιχτή καινοτομία μέσω ευφυούς εξειδίκευσης, καθώς και στήριξης της τεχνολογικής και εφαρμοσμένης έρευνας, πιλοτικών γραμμών, ενεργειών έγκαιρης επικύρωσης προϊόντων, προηγμένων ικανοτήτων παραγωγής και πρώτης παραγωγής ειδικά σε βασικές τεχνολογίες γενικής εφαρμογής και διάδοση των τεχνολογιών γενικής εφαρμογής·
2)
ενίσχυση της πρόσβασης σε ΤΠΕ και της χρήσης και ποιότητάς τους μέσω:
α)
επέκτασης της ανάπτυξης των ευρυζωνικών υπηρεσιών και των δικτύων υψηλών ταχυτήτων και στήριξης της υιοθέτησης των αναδυόμενων τεχνολογιών και δικτύων στον χώρο της ψηφιακής οικονομίας·
β)
ανάπτυξης προϊόντων και υπηρεσιών ΤΠΕ και του ηλεκτρονικού εμπορίου και της ενίσχυσης της ζήτησης για ΤΠΕ·
γ)
ενίσχυσης των εφαρμογών ΤΠΕ για ηλεκτρονική κυβέρνηση, ηλεκτρονική μάθηση, ηλεκτρονική ένταξη, ηλεκτρονικό πολιτισμό και ηλεκτρονική υγεία·
3)
ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ μέσω:
α)
προαγωγής της επιχειρηματικότητας, ιδίως με τη διευκόλυνση της οικονομικής αξιοποίησης νέων ιδεών και ενίσχυσης της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων, μεταξύ άλλων και μέσω θερμοκοιτίδων επιχειρήσεων·
β)
ανάπτυξης και εφαρμογής νέων επιχειρηματικών μοντέλων για ΜΜΕ, ιδίως σε σχέση με τη διεθνοποίηση·
γ)
στήριξης της δημιουργίας και της επέκτασης προηγμένων ικανοτήτων για την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών·
δ)
στήριξης της ικανότητας των ΜΜΕ να αναπτύσσονται σε περιφερειακές, εθνικές και διεθνείς αγορές, και να συμμετέχουν σε διαδικασίες καινοτομίας·
4)
στήριξη της μετάβασης προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε όλους τους τομείς μέσω:
α)
προαγωγής της παραγωγής και της διανομής ενέργειας που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας·
β)
προαγωγής της ενεργειακής απόδοσης και της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις επιχειρήσεις·
γ)
στήριξης της ενεργειακής απόδοσης, της έξυπνης διαχείρισης της ενέργειας και της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις δημόσιες υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων κτηρίων, και στον τομέα της στέγασης·
δ)
της ανάπτυξης και της εφαρμογής έξυπνων συστημάτων διανομής ηλεκτρικού ρεύματος που λειτουργούν σε χαμηλά και μεσαία επίπεδα τάσης·
ε)
προαγωγής στρατηγικών χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για όλους τους τύπους περιοχών, ιδιαίτερα για τις αστικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της αειφόρου πολυτροπικής αστικής κινητικότητας και των μέτρων προσαρμογής σχετικά με τον περιορισμό των επιπτώσεων·
στ)
προώθησης της έρευνας και της καινοτομίας στις τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, καθώς και της υιοθέτησης αυτών·
ζ)
προώθησης της χρήσης συμπαραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού με υψηλή απόδοση βάσει της ζήτησης για χρήσιμη θερμότητα·
5)
προαγωγή της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, της πρόληψης και διαχείρισης κινδύνων μέσω:
α)
στήριξης επενδύσεων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένων των βασιζόμενων στο οικοσύστημα προσεγγίσεων·
β)
προαγωγής επενδύσεων για την αντιμετώπιση ειδικών κινδύνων, εξασφαλίζοντας την ανθεκτικότητα σε καταστροφές και αναπτύσσοντας συστήματα διαχείρισης καταστροφών·
6)
διατήρηση και προστασία του περιβάλλοντος και προαγωγή της αποδοτικής χρήσης των πόρων μέσω:
α)
επενδύσεων στον τομέα των αποβλήτων για την ικανοποίηση των απαιτήσεων του κεκτημένου της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος και για την αντιμετώπιση των αναγκών που έχουν προσδιορισθεί από τα κράτη μέλη για επενδύσεις που υπερβαίνουν τις εν λόγω απαιτήσεις·
β)
επενδύσεων στον τομέα των υδάτων για την ικανοποίηση των απαιτήσεων του κεκτημένου της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος και για την αντιμετώπιση των αναγκών που έχουν προσδιορισθεί από τα κράτη μέλη για επενδύσεις που υπερβαίνουν τις εν λόγω απαιτήσεις·
γ)
διατήρησης, προστασίας, προαγωγής και ανάπτυξης της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς·
δ)
προστασίας και αποκατάστασης της βιοποικιλότητας και του εδάφους και προαγωγής των υπηρεσιών των οικοσυστημάτων μέσω και του δικτύου NATURA 2000 και των «πράσινων» υποδομών·
ε)
ανάληψης δράσης για τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος, για την ανάπλαση των πόλεων, αναζωογόνησης και απολύμανσης των υποβαθμισμένων περιβαλλοντικά εκτάσεων (συμπεριλαμβανομένων των προς ανασυγκρότηση περιοχών), τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και την προώθηση μέτρων για τον περιορισμό του θορύβου·
στ)
προώθησης καινοτόμων τεχνολογιών για τη βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος και της αποδοτικότερης χρήσης των πόρων στον τομέα των αποβλήτων, των υδάτων, και σε σχέση με το έδαφος, ή για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης·
ζ)
στήριξης της βιομηχανικής μετάβασης προς μια οικονομία με αποδοτική χρήση των πόρων, προώθησης της πράσινης ανάπτυξης, της οικολογικής καινοτομίας και της διαχείρισης περιβαλλοντικών επιδόσεων στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα·
7)
προαγωγή των βιώσιμων μεταφορών και εξάλειψη των σημείων συμφόρησης σε υποδομές βασικών δικτύων μέσω:
α)
στήριξης ενός πολυτροπικού ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου μεταφορών μέσω επενδύσεων στο δίκτυο ΔΕΔ-Μ·
β)
ενίσχυσης της περιφερειακής κινητικότητας μέσω της σύνδεσης δευτερευόντων και τριτευόντων κόμβων στην υποδομή ΔΕΔ-Μ, συμπεριλαμβανομένων των πολυτροπικών κόμβων·
γ)
ανάπτυξης και βελτίωσης συστημάτων μεταφοράς φιλικών προς το περιβάλλον(συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων χαμηλού θορύβου) και των συστημάτων χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, συμπεριλαμβανομένων και των οδών εσωτερικής ναυσιπλοΐας και των θαλάσσιων μεταφορών, των λιμένων, των πολυτροπικών συνδέσεων και των υποδομών αερολιμένων, με σκοπό την προαγωγή μίας βιώσιμης περιφερειακής και τοπικής κινητικότητας·
δ)
ανάπτυξης και αποκατάστασης συνεκτικών και διαλειτουργικών συστημάτων σιδηροδρόμων υψηλής ποιότητας, και προώθησης μέτρων για τη μείωση του θορύβου·
ε)
βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και της ασφάλειας του εφοδιασμού μέσω της ανάπτυξης έξυπνων συστημάτων διανομής, αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας και μέσω της ενσωμάτωσης σε αυτά της διανεμόμενης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές·
8)
προαγωγή βιώσιμης και ποιοτικής απασχόλησης και στήριξη της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού μέσω:
α)
στήριξης της ανάπτυξης θερμοκοιτίδων επιχειρήσεων και επενδυτικής στήριξης της αυτοαπασχόλησης, των πολύ μικρών επιχειρήσεων και της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων·
β)
στήριξης της φιλικής προς την απασχόληση ανάπτυξης μέσω της ανάπτυξης του ενδογενούς δυναμικού ως μέρους μιας χωρικής στρατηγικής για συγκεκριμένες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής βιομηχανικών περιφερειών που βρίσκονται σε παρακμή και της βελτίωσης της προσβασιμότητας σε ειδικούς φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους και της ανάπτυξής τους·
γ)
στήριξης πρωτοβουλιών τοπικής ανάπτυξης και ενίσχυσης για μηχανισμούς που παροχής υπηρεσιών σε επίπεδο γειτονιάς για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, όταν οι δράσεις αυτές δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1304/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10)·
δ)
επενδύσεων σε υποδομές για παροχή υπηρεσιών απασχόλησης·
9)
προώθηση της κοινωνικής ένταξης και καταπολέμηση της φτώχειας και οποιωνδήποτε διακρίσεων, μέσω:
α)
επενδύσεων στις υποδομές υγείας και στις κοινωνικές υποδομές που συμβάλλουν στην εθνική, περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη, μείωσης των ανισοτήτων όσον αφορά την κατάσταση στον τομέα της υγείας, και προώθησης της κοινωνικής ένταξης με τη βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες κοινωνικού, πολιτιστικού και ψυχαγωγικού χαρακτήρα και με τη μετάβαση από θεσμικές υπηρεσίες σε υπηρεσίες σε επίπεδο κοινότητας·
β)
παροχής στήριξης για φυσική, οικονομική και κοινωνική αναζωογόνηση υποβαθμισμένων κοινοτήτων εντός αστικών και αγροτικών περιοχών·
γ)
παροχής στήριξης για κοινωνικές επιχειρήσεις·
δ)
επενδύσεων που θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων·
10)
επενδύσεις στην εκπαίδευση την κατάρτιση, και την επαγγελματική κατάρτιση για την απόκτηση δεξιοτήτων και διά βίου μάθηση με την ανάπτυξη υποδομών, κατάρτισης και εκπαίδευσης·
11)
ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας των δημόσιων αρχών και όλων των ενδιαφερομένων και αποδοτική δημόσια διοίκηση μέσω δράσεων ενίσχυσης της θεσμικής ικανότητας και της αποδοτικότητας των δημόσιων διοικήσεων και των δημόσιων υπηρεσιών που συνδέονται με την υλοποίηση του ΕΤΠΑ και για τη στήριξη δράσεων που στηρίζονται από το ΕΚΤ για την ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας και για την αποδοτικότητα της δημόσιας διοίκησης που στηρίζονται από το ΕΚΤ.
Άρθρο 6
Δείκτες για τον στόχο «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση»
1. Οι κοινοί δείκτες εκροών, όπως ορίζονται στο Παράρτημα I του παρόντος κανονισμού, οι ειδικοί δείκτες αποτελέσματος των προγραμμάτων και, κατά περίπτωση, οι ειδικοί δείκτες εκροών των προγραμμάτων χρησιμοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 27 παράγραφος 4, το άρθρο 96 παράγραφος 2 στοιχείο β) σημεία ii) και iv) και στοιχείο γ) σημεία i) και iv) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
2. Για τους κοινούς δείκτες εκροών και τους ειδικούς δείκτες αποτελέσματος των προγραμμάτων, οι τιμές βάσης ορίζονται σε μηδέν. Οι σωρευτικές ποσοτικοποιημένες τιμές-στόχοι των δεικτών αυτών τίθενται για το 2023.
3. Για τους ειδικούς δείκτες αποτελέσματος των προγραμμάτων, οι οποίοι συνδέονται με τις επενδυτικές προτεραιότητες, οι τιμές βάσης χρησιμοποιούν τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία και οι στόχοι τίθενται για το 2023. Οι στόχοι μπορούν να εκφράζονται με ποσοτικούς ή ποιοτικούς όρους.
4. Ανατίθεται στην Επιτροπή η αρμοδιότητα να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, σύμφωνα με το άρθρο 14 για την τροποποίηση του καταλόγου των κοινών δεικτών εκροών στο Παράρτημα του παρόντος κανονισμού προκειμένου να κάνει προσαρμογές, όπου δικαιολογείται, με σκοπό να διασφαλιστεί η αποτελεσματική αξιολόγηση της προόδου κατά την υλοποίηση των επιχειρησιακών προγραμμάτων.
ΚΕΦΆΛΑΙΟ III
Ειδικές διατάξεις για την αντιμετώπιση ιδιαίτερων χωρικών χαρακτηριστικών
Άρθρο 7
Βιώσιμη αστική ανάπτυξη
1. Το ΕΤΠΑ στηρίζει, στο πλαίσιο των επιχειρησιακών προγραμμάτων, την βιώσιμη αστική ανάπτυξη μέσω στρατηγικών που καθορίζουν ολοκληρωμένες δράσεις για την αντιμετώπιση των οικονομικών, περιβαλλοντικών, κλιματικών, δημογραφικών και κοινωνικών προκλήσεων που θίγουν τις αστικές περιοχές, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την ανάγκη προώθησης των διασυνδέσεων μεταξύ αστικών περιοχών και περιοχών της υπαίθρου.
2. Η βιώσιμη αστική ανάπτυξη διενεργείται μέσω των Ολοκληρωμένων Χωρικών Επενδύσεων όπως αναφέρεται στο άρθρο 36 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 ή μέσω ενός ειδικού επιχειρησιακού προγράμματος, ή μέσω ενός ειδικού άξονα προτεραιότητας, σύμφωνα με το άρθρο 96 εδάφιο 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
3. Λαμβάνοντας υπόψη τη συγκεκριμένη χωρική κατάστασή του, κάθε κράτος μέλος ορίζει, στο Σύμφωνο Εταιρικής Σχέσης του, τις βασικές αρχές για την επιλογή των αστικών περιοχών στις οποίες πρόκειται να εφαρμοστούν ολοκληρωμένες δράσεις βιώσιμης αστικής ανάπτυξης και την ενδεικτική κατανομή για τις εν λόγω δράσεις σε εθνικό επίπεδο.
4. Τουλάχιστον το 5 % των πόρων του ΕΤΠΑ που χορηγήθηκαν σε εθνικό επίπεδο βάσει του στόχου «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» κατανέμονται σε ολοκληρωμένες δράσεις βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, στο πλαίσιο των οποίων πόλεις, υποπεριφερειακοί ή τοπικοί φορείς αρμόδιοι για την υλοποίηση βιώσιμων αστικών στρατηγικών («αστικές αρχές») θα επιφορτιστούν με καθήκοντα που συνδέονται τουλάχιστον με την επιλογή πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 123 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, ή, κατά περίπτωση, σύμφωνα με το άρθρο 123 παράγραφος 7 του ίδιου κανονισμού. Το ενδεικτικό ποσό που θα δοθεί για τους σκοπούς της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου ορίζεται στο οικείο επιχειρησιακό πρόγραμμα ή προγράμματα.
5. Η διαχειριστική αρχή καθορίζει, κατόπιν διαβούλευσης με την αστική αρχή, το πεδίο εφαρμογής των καθηκόντων τα οποία πρέπει να αναλάβουν οι αστικές αρχές σχετικά με τη διαχείριση των ολοκληρωμένων δράσεων για την βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Η διαχειριστική αρχή καταγράφει επίσημα την απόφασή της. Η διαχειριστική αρχή μπορεί να διατηρεί το δικαίωμα του τελικού ελέγχου της επιλεξιμότητας των πράξεων πριν από την έγκριση.
Άρθρο 8
Καινοτόμες δράσεις στον τομέα της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης
1. Με πρωτοβουλία της Επιτροπής, το ΕΤΠΑ μπορεί να στηρίξει καινοτόμες δράσεις βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 8 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. Οι δράσεις αυτές περιλαμβάνουν μελέτες και πιλοτικά έργα για τον προσδιορισμό ή την εξέταση νέων λύσεων σε ζητήματα που συνδέονται με την βιώσιμη αστική ανάπτυξη και είναι σημαντικά σε επίπεδο Ένωσης. Η Επιτροπή ενθαρρύνει τη συμμετοχή των συναφών εταίρων που αναφέρονται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 κατά την προετοιμασία και την υλοποίηση καινοτόμων δράσεων.
2. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 4 του παρόντος κανονισμού, οι καινοτόμες δράσεις μπορεί να στηρίξουν όλες τις αναγκαίες δραστηριότητες για την επίτευξη των θεματικών στόχων που ορίζονται στο άρθρο 9 πρώτη παράγραφος του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και αντίστοιχες προτεραιότητες επενδύσεων των αντίστοιχων επενδυτικών προτεραιοτήτων που ορίζονται στο άρθρο 5 του παρόντος κανονισμού.
3. Ανατίθεται στην Επιτροπή η αρμοδιότητα να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 14 που καθορίζει τους λεπτομερείς κανόνες σχετικά με τις αρχές επιλογής και διαχείρισης των καινοτόμων δράσεων που θα στηριχθούν από το ΕΤΠΑ σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό.
Άρθρο 9
Δίκτυο αστικής ανάπτυξης
1. Η Επιτροπή εγκαθιδρύει, σύμφωνα με το άρθρο 58 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, δίκτυο αστικής ανάπτυξης για να προάγει τη δημιουργία ικανοτήτων, τη δικτύωση και την ανταλλαγή εμπειριών σε επίπεδο Ένωσης μεταξύ των αστικών αρχών που είναι αρμόδιες για την υλοποίηση στρατηγικών βιώσιμης αστικής ανάπτυξης σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφοι 4 και 5 του παρόντος κανονισμού και αρχών που είναι αρμόδιες για καινοτόμες δράσεις βιώσιμης αστικής ανάπτυξης σύμφωνα με το άρθρο 8 του παρόντος κανονισμού.
2. Οι δραστηριότητες του δικτύου αστικής ανάπτυξης είναι συμπληρωματικές προς εκείνες που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο διαπεριφερειακής συνεργασίας σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11).
Άρθρο 10
Περιοχές με φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα
Στα επιχειρησιακά προγράμματα που συγχρηματοδοτούνται από το ΕΤΠΑ και καλύπτουν περιοχές με σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 121 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 καταβάλλεται ιδιαίτερη προσοχή για να αντιμετωπιστούν οι ιδιαίτερες δυσκολίες των εν λόγω περιοχών.
Άρθρο 11
Υπερβόρειες αραιοκατοικημένες περιφέρειες
Το άρθρο 4 δεν εφαρμόζεται στην ειδική πρόσθετη ενίσχυση για τις υπερβόρειες αραιοκατοικημένες περιφέρειες. Η ενίσχυση αυτή χορηγείται στους θεματικούς στόχους που παρατίθενται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημεία 1, 2, 3, 4 και 7 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.
Άρθρο 12
Εξόχως απόκεντρες περιφέρειες
1. Το άρθρο 4 δεν εφαρμόζεται στην ειδική συμπληρωματική ενίσχυση για τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες. Η εν λόγω ενίσχυση χρησιμοποιείται για την αντιστάθμιση των πρόσθετων δαπανών που συνδέονται με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τους περιορισμούς που αναφέρονται στο άρθρο 349 ΣΛΕΕ και βαρύνουν τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, για τη στήριξη:
α)
των θεματικών στόχων που ορίζονται στο άρθρο 9 πρώτη παράγραφος του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013·
β)
των υπηρεσιών μεταφοράς εμπορευμάτων και την ενίσχυση νέων επιχειρήσεων στις υπηρεσίες μεταφορών·
γ)
πράξεων συνδεόμενων με προβλήματα αποθήκευσης, το υπερβολικό μέγεθος και τη συντήρηση των εργαλείων παραγωγής και την έλλειψη ανθρώπινου κεφαλαίου στην τοπική αγορά.
2. Η ειδική συμπληρωματική ενίσχυση που αναφέρεται στην παράγραφο 1 μπορεί επίσης να συμβάλλει στη χρηματοδότηση λειτουργικών ενισχύσεων και δαπανών που καλύπτουν υποχρεώσεις και συμβάσεις δημόσιων υπηρεσιών στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες.
3. Το ποσό στο οποίο εφαρμόζεται το ποσοστό συγχρηματοδότησης είναι αναλογικό με τις πρόσθετες δαπάνες της παραγράφου 1 που βαρύνουν τον δικαιούχο, μόνο στην περίπτωση λειτουργικής ενίσχυσης και δαπανών που καλύπτουν μόνον υποχρεώσεις και συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας, μπορεί δε να καλύπτει τα συνολικά επιλέξιμα κόστη σε περίπτωση επενδυτικών δαπανών.
4. Η ειδική συμπληρωματική ενίσχυση που αναφέρεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου δεν χρησιμοποιείται για τη στήριξη:
α)
πράξεων που αφορούν προϊόντα που απαριθμούνται του Παραρτήματος Ι της ΣΛΕΕ·
β)
ενισχύσεων για τη μεταφορά προσώπων εξουσιοδοτημένων δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 2 στοιχείο α) ΣΛΕΕ·
γ)
φοροαπαλλαγών και απαλλαγών από κοινωνικές επιβαρύνσεις.
5. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχεία α) και β), το ΕΤΠΑ μπορεί να στηρίζει παραγωγικές επενδύσεις σε επιχειρήσεις των εξόχως απόκεντρων περιφερειών, ανεξάρτητα από το μέγεθος των εν λόγω επιχειρήσεων.
6. Το άρθρο 4 δεν εφαρμόζεται στο μερίδιο που αντιστοιχεί στο ΕΤΠΑ από το ειδικό κονδύλιο που διατίθεται για την Μαγιότ ως εξόχως απόκεντρη περιφέρεια κατά την έννοια του άρθρου 349 ΣΛΕΕ και τουλάχιστον 50 % αυτού του μεριδίου του ΕΤΠΑ κατανέμεται στους θεματικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 σημεία 1, 2, 3, 4 και 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ 1303/2013.
ΚΕΦΆΛΑΙΟ III
Τελικές διατάξεις
Άρθρο 13
Μεταβατικές διατάξεις
1. Ο παρών κανονισμός δεν επηρεάζει ούτε τη συνέχιση ούτε την τροποποίηση, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους ή της μερικής ακύρωσης, της συνδρομής την οποία έχει εγκρίνει η Επιτροπή βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 ή οποιασδήποτε άλλης νομοθετικής πράξης που διέπει τη συνδρομή αυτή στις 31 Δεκεμβρίου 2013. Ο εν λόγω κανονισμός ή η εν λόγω άλλη νομοθετική πράξη εξακολουθεί κατά συνέπεια, να διέπει μετά την 31η Δεκεμβρίου 2013 τη συνδρομή αυτή ή τις πράξεις αυτές μέχρι την ολοκλήρωσή τους. Για την επίτευξη των σκοπών της παρούσας παραγράφου η εν λόγω συνδρομή θα καλύπτει τα επιχειρησιακά προγράμματα και τα μεγάλα έργα.
2. Οι αιτήσεις για τη λήψη ενίσχυσης που υποβλήθηκαν ή εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 εξακολουθούν να ισχύουν.
Άρθρο 14
Άσκηση της εξουσιοδότησης
1. Η αρμοδιότητα έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή σύμφωνα με τους όρους του παρόντος άρθρου.
2. Οι αρμοδιότητες για την έκδοση των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 4 και στο άρθρο 8 παράγραφος 3 ανατίθενται στην Επιτροπή επ’ αόριστον από την 21 Δεκεμβρίου 2013 μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2020.
3. Η εξουσιοδότηση που αναφέρεται στο άρθρο 6 παράγραφος 4 και στο άρθρο 8 παράγραφος 3 μπορεί να ανακληθεί οποιαδήποτε στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την εξουσιοδότηση που προσδιορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που καθορίζεται στην απόφαση. Δεν επηρεάζει την εγκυρότητα καμίας από τις ισχύουσες κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις.
4. Η Επιτροπή, μόλις εκδώσει μία κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, την κοινοποιεί συγχρόνως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Κάθε κατ’ εξουσιοδότηση πράξη η οποία εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 6 παράγραφος 4 και του άρθρου 8 παράγραφος 3 τίθεται σε ισχύ μόνον εφόσον το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο δεν διατύπωσαν αντιρρήσεις έναντι της κατ’ εξουσιοδότηση πράξης εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή εφόσον, πριν από τη λήξη αυτής της προθεσμίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημέρωσαν αμφότερα την Επιτροπή ότι αποφάσισαν να μην εγείρουν αντιρρήσεις. Η ανωτέρω προθεσμία παρατείνεται κατά δύο μήνες με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
Άρθρο 15
Καταργούμενες διατάξεις
Με την επιφύλαξη του άρθρου 13 του παρόντος κανονισμού, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 καταργείται από την 1η Ιανουαρίου 2014.
Οι παραπομπές στον καταργηθέντα κανονισμό θεωρούνται ως παραπομπές στον παρόντα κανονισμό και διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας που περιέχεται στο Παράρτημα ΙΙ.
Άρθρο 16
Ρήτρα επανεξέτασης
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα επανεξετάσουν τον παρόντα κανονισμό έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 σύμφωνα με το άρθρο 177 ΣΛΕΕ.
Άρθρο 17
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επομένη ημέρα από την δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το άρθρο 12 παράγραφος 6 εφαρμόζεται με ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 2014.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Βρυξέλλες, 17 Δεκεμβρίου 2013.