ROZHODNUTÍ RADY
ze dne 24. června 2014
o způsobu provádění doložky solidarity Unií
(2014/415/EU)
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 222 odst. 3 větu první této smlouvy,
s ohledem na společný návrh Evropské komise a vysoké představitelky Unie pro zahraniční věci a bezpečnostní politiku,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Toto rozhodnutí se vztahuje na provádění ustanovení článku 222 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) (dále jen „doložka solidarity“) ze strany Unie. Nevztahuje se na provádění doložky solidarity členskými státy podle čl. 222 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“). Podle Prohlášení (č. 37) k článku 222 Smlouvy o fungování Evropské unie může členský stát zvolit nejvhodnější prostředek ke splnění svého závazku solidarity vůči jinému členskému státu.
(2)
Podle čl. 222 odst. 1 Smlouvy o fungování EU jednají Unie a členské státy společně v duchu solidarity, pokud je některý členský stát cílem teroristického útoku nebo obětí přírodní nebo člověkem způsobné pohromy. Je třeba usilovat o soudržnost a doplňkovost opatření Unie a členských států, a to v zájmu členského státu uplatňujícího doložku solidarity a s cílem předejít zdvojování úsilí. Vzhledem k tomu, že členské státy mají koordinovat svou činnost v Radě, aby splnily své povinnosti ohledně solidarity podle čl. 222 odst. 2 Smlouvy o fungování EU, je vhodné stanovit pro provádění doložky solidarity Unií způsob koordinace v Radě.
(3)
Způsob koordinace v Radě by měl vycházet z opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize, která Rada schválila dne 25. června 2013, v nichž se stanoví, že v rámci integrované politické reakce Unie na krize budou podporována i opatření pro provádění doložky solidarity. Je třeba, aby Rada zejména v případě přezkumu upravila opatření pro integrovanou politickou reakci Unie na krize.
(4)
Provádění doložky solidarity Unií by mělo vycházet v co největší míře ze stávajících nástrojů, zvyšovat účinnost posilováním koordinace a předcházením zdvojování, fungovat bez přidávání dalších zdrojů, poskytovat členským státům jednoduché a jasné rozhraní na úrovni Unie a respektovat pravomoci svěřené jednotlivým orgánům a útvarům Unie.
(5)
Doložka solidarity vyzývá Unii, aby uvedla do pohotovosti veškeré nástroje, které má k dispozici, jako například strategii vnitřní bezpečnosti Evropské unie, mechanismus civilní ochrany Evropské unie zřízený rozhodnutím Evropského parlamentu a Rady č. 1313/2013/EU (1) (dále jen „mechanismus Unie“), rozhodnutí Evropského parlamentu a Rady č. 1082/2013/EU (2) a struktury vytvořené v rámci společné bezpečnostní a obranné politiky (SBOP).
(6)
Rozsah opatření pro provádění doložky solidarity Unií by měl být jasně vymezen.
(7)
Pokud jde o boj proti terorismu, strategickým rámcem pro činnost Unie je Strategie Evropské unie pro boj proti terorismu. K dispozici jsou různé nástroje, jako například nástroje pro posílení ochrany kritických infrastruktur v energetice a dopravě (3). Na základě sdělení Komise nazvaném „Politika EU pro boj proti terorismu: dosažené úspěchy a budoucí úkoly“ byla přijata nejrůznější opatření, jako například akce zaměřené na posilování spolupráce mezi donucovacími orgány, na lepší předcházení radikalizaci, zejména zřízením sítě pro zvyšování povědomí o radikalizaci (Radicalisation Awareness Network), a na omezování přístupu teroristů k finančním prostředkům, jakož i k výbušninám (4) a k chemickým, biologickým, radiologickým a jaderným materiálům, nebo akce zaměřené na zvyšování bezpečnosti výbušnin.
(8)
Mechanismus pro uplatňování opatření podle tohoto rozhodnutí a mechanismus postupného ukončování by měly být vymezeny na úrovni Unie, založeny na žádosti na vysoké politické úrovni, kterou předloží dotčený členský stát či státy, a podporovány prostřednictvím jediného kontaktního místa na úrovni Unie.
(9)
Opatření pro odezvu na úrovni Unie by měla zvyšovat účinnost prostřednictvím posílené koordinace, jež se bude opírat o stávající nástroje.
(10)
Cílem mechanismu Unie je posílení spolupráce mezi členskými státy a Unií a usnadnění koordinace v oblasti civilní ochrany. Rozhodnutím č. 1313/2013/EU bylo zřízeno středisko pro koordinaci odezvy na mimořádné události (dále jen „středisko“), které zajišťuje nepřetržitou provozní kapacitu a slouží členským státům a Komisi při sledování cílů mechanismu Unie.
(11)
Evropská služba pro vnější činnost (ESVČ) má k dispozici struktury, jež jsou vybaveny know-how v oblasti bezpečnostního zpravodajství a vojenství, jakož i síť delegací, jež rovněž mohou přispět k odezvě na hrozby nebo pohromy na území členských států nebo na krize s vnějším rozměrem. V závislosti na konkrétním případu krize by měly v souladu s příslušnými ustanoveními práva Unie případně přispět i další struktury a agentury Unie v oblasti společné bezpečnostní a zahraniční politiky (SZBP) a SBOP.
(12)
Je-li to s ohledem na naléhavost situace nezbytné a proveditelné, měla by být opatření pro odezvu na úrovni Unie doprovázena přijímáním právních aktů nebo změnou stávajících aktů v souladu s příslušnými ustanoveními Smluv.
(13)
Toto rozhodnutí nemá žádné důsledky v oblasti obrany. Je-li v případě krizové situace zapotřebí přijmout opatření v rámci SZBP nebo SBOP, měla by Rada přijmout rozhodnutí v souladu s příslušnými ustanoveními Smluv.
(14)
Tímto rozhodnutím není dotčen čl. 42 odst. 7 Smlouvy o Evropské unii.
(15)
Ve sdělení Komise nazvaném „Strategie vnitřní bezpečnosti Evropské unie: pět kroků směrem k bezpečnější Evropě“ je jako cíl stanoveno zlepšení odolnosti Unie vůči krizím a katastrofám, a to prostřednictvím řady opatření včetně plného využití doložky solidarity. Jak připomíná Rada ve svých závěrech ze dne 24. a 25. února 2011, zvýšení odolnosti Evropy vůči krizím a katastrofám je zcela zásadní pro další posílení svobody, bezpečnosti a práva v Unii.
(16)
Evropská rada má pravidelně vyhodnocovat hrozby, jimž Unie čelí, tak aby Unie a její členské státy mohly přijímat účinná opatření. Na žádost Evropské rady by také měly být vypracovávány zprávy o konkrétních hrozbách.
(17)
V souladu s čl. 346 odst. 1 písm. a) Smlouvy o fungování EU by neměl být žádný členský stát povinen poskytovat údaje, jejichž zpřístupnění podle jeho názoru odporuje podstatným zájmům jeho bezpečnosti.
(18)
Evropský parlament přijal dne 22. listopadu 2012 usnesení č. 2012/2223 s názvem „Doložky EU o vzájemné obraně a solidaritě: politický a operační rozměr“.
(19)
Toto rozhodnutí respektuje základní práva a je v souladu se zásadami uznávanými v Listině základních práv Evropské unie, a musí být v souladu s těmito právy a zásadami uplatňováno.
(20)
Jelikož cílů tohoto rozhodnutí, totiž provádění doložky solidarity Unií, nemůže být uspokojivě dosaženo členskými státy, ale spíše jich může z důvodu rozsahu a účinků tohoto rozhodnutí být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto rozhodnutí rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Obecný cíl a předmět
1. Toto rozhodnutí stanoví pravidla a postupy pro provádění ustanovení článku 222 Smlouvy o fungování EU (dále jen „doložka solidarity“) ze strany Unie.
2. Za účelem zajištění soudržnosti a doplňkovosti činnosti Unie a členských států zajišťuje Rada na politické úrovni koordinaci odezvy na žádost o použití doložky solidarity, přičemž využije opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize. Při provádění opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize poskytuje podporu Generální sekretariát Rady, Komise a ESVČ.
3. Opatření na úrovni Unie, jejichž účelem je poskytovat informace a podporu, vycházejí ze stávajících mechanismů Rady, Komise, ESVČ a agentur Unie. V případě potřeby přispívá vysoký představitel Unie pro zahraniční a bezpečnostní politiku (dále jen „vysoký představitel“) a ESVČ tím, že v oblasti působnosti vysokého představitele přijímají náležité iniciativy a poskytují relevantní informace a podporu.
4. Příslušné nástroje Unie a opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize mají stanoveny vlastní postupy a mohou fungovat před uplatněním opatření pro odezvu podle tohoto rozhodnutí i po jejich postupném ukončení.
5. Opatření podle tohoto rozhodnutí zajišťují těsnější koordinaci mezi odezvou na úrovni Unie a na úrovni členských států.
Článek 2
Oblast působnosti
1. V případě teroristických útoků či přírodních nebo člověkem způsobených pohrom, a to bez ohledu na to, zda mají svůj původ na území členských států, či mimo ně, se toto rozhodnutí použije:
a)
na území členských států, na něž se použijí Smlouvy, včetně pevniny, vnitrozemských vod, teritoriálních vod a vzdušného prostoru;
b)
v případě zasažení infrastruktury (jako jsou ropná a plynová zařízení na moři) v teritoriálních vodách, výlučné ekonomické zóně nebo na kontinentálním šelfu členského státu.
Unie je při uplatňování opatření podle tohoto rozhodnutí a zejména tehdy, když používá nástroje, které má k dispozici, vázána mezinárodním právem a nezasahuje do práv států, které nejsou členy EU.
2. Toto rozhodnutí nemá žádné důsledky v oblasti obrany.
Článek 3
Definice
Pro účely tohoto rozhodnutí se rozumí:
a)
„pohromou“ situace, která má či může mít závažný dopad na obyvatelstvo, životní prostředí nebo majetek, včetně kulturního dědictví;
b)
„teroristickým útokem“ teroristický trestný čin ve smyslu rámcového rozhodnutí Rady 2002/475/SVV (5), ve znění rámcového rozhodnutí Rady 2008/919/SVV ze dne 28. listopadu 2008;
c)
„krizí“ pohroma či teroristický útok s tak rozsáhlým dopadem nebo politickým významem, jaký vyžaduje včasnou politickou koordinaci a odezvu na politické úrovni Unie;
d)
„odezvou“ jakékoli opatření přijaté v případě pohromy či teroristického útoku s cílem řešit jejich bezprostřední nepříznivé následky.
Článek 4
Uplatnění doložky solidarity
1. Členský stát zasažený pohromou nebo teroristickým útokem může uplatnit doložku solidarity, pokud poté, co vyčerpá možnosti stávajících prostředků a nástrojů na vnitrostátní a unijní úrovni, dospěje k závěru, že jeho schopnost odezvy nepostačuje k řešení dané krize.
2. Politické orgány zasaženého členského státu se se svou žádostí o uplatnění obrátí na předsednictví Rady. Žádost o uplatnění je prostřednictvím střediska pro koordinaci odezvy na mimořádné události předána rovněž předsedovi Evropské komise.
Článek 5
Opatření pro odezvu na úrovni Unie
1. Jakmile je uplatněna doložka solidarity, Rada zajistí politické a strategické řízení odezvy Unie na uplatnění doložky solidarity, přičemž zohlední pravomoci Komise a vysokého představitele. Za tímto účelem předsednictví Rady ihned aktivuje opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize, pokud se již nepoužívají, a informuje všechny členské státy o uplatnění doložky solidarity.
2. Komise a vysoký představitel v souladu s čl. 1 odst. 3 rovněž:
a)
určí všechny příslušné nástroje Unie, jimiž lze přispět k odezvě na krizi, včetně operativních, politických či finančních nástrojů a struktur, a přijmou veškerá potřebná opatření stanovená v těchto nástrojích;
b)
určí za podpory Vojenského štábu EU vojenské kapacity, jež mohou nejlépe přispět k odezvě na krizi;
c)
určí a navrhnou použití nástrojů a prostředků, jež spadají do působnosti agentur Unie a jež mohou nejlépe přispět k odezvě na krizi;
d)
uvědomí Radu o tom, zda jsou stávající nástroje dostačujícími prostředky pro pomoc zasaženému členskému státu po uplatnění doložky solidarity;
e)
předkládají pravidelné integrované hodnotící a analytické zprávy o situaci, jejichž účelem je poskytnout informace a podporu při koordinaci a rozhodování na politické úrovni v Radě v souladu s článkem 6 tohoto rozhodnutí.
3. Komise a vysoký představitel v případě potřeby předloží v souladu s čl. 1 odst. 3 Radě návrhy týkající se zejména:
a)
rozhodnutí o mimořádných opatřeních, která nejsou stanovena ve stávajících nástrojích,
b)
žádostí o vojenské kapacity nad rámec stávajících opatření pro civilní ochranu, nebo
c)
opatření na podporu rychlé odezvy členských států.
4. Při použití opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize předsednictví Rady zajistí soudržnost jednání Rady a celkové odezvy na politické úrovni EU, včetně vypracování a aktualizace návrhů opatření, přičemž respektuje právo Komise a vysokého představitele na iniciativu v oblasti jejich působnosti. Podporu a poradenství přitom budou předsednictví poskytovat generální sekretariát Rady, Komise a ESVČ a v případě teroristických útoků protiteroristický koordinátor EU. V závislosti na konkrétním případu krize by měly v souladu s příslušnými ustanoveními práva Unie případně přispět i další struktury a agentury Unie v oblasti SZBP a SBOP.
5. Předsednictví Rady informuje o uplatnění doložky solidarity a o hlavních událostech předsedu Evropské rady a předsedu Evropského parlamentu.
6. Po uplatnění doložky solidarity působí středisko pro koordinaci odezvy na mimořádné události jako kontaktní místo s nepřetržitým provozem na úrovni Unie pro kontakt s členskými státy a dalšími zúčastněnými stranami, aniž jsou tím dotčeny stávající povinnosti, které mají Komise a vysoký představitel, a stávající informační sítě. Toto středisko bude ve spolupráci se situačním střediskem EU a dalšími krizovými středisky Unie v souladu s článkem 6 tohoto rozhodnutí usnadňovat vypracovávání integrovaných zpráv týkajících se situačního povědomí a analýzy.
Článek 6
Integrované zprávy týkající se situačního povědomí a analýzy
Integrované zprávy týkající se situačního povědomí a analýzy budou uzpůsobeny potřebám politické úrovně Unie definovaným předsednictvím Rady a poskytnou Radě strategický přehled situace v souladu s opatřeními pro integrovanou politickou reakci EU na krize. V těchto zprávách budou použity ověřené příspěvky poskytnuté dobrovolně členskými státy, Komisí, ESVČ a příslušnými agenturami Unie, jakož i příslušnými mezinárodními organizacemi. V případě uplatnění doložky solidarity v souvislosti s teroristickým útokem budou odděleně prostřednictvím stávajících kanálů zpracovávána vyhodnocení zpravodajských informací.
Článek 7
Postupné ukončení
Postupné ukončení odezvy podle tohoto rozhodnutí se řídí stejným postupem, který je stanoven v čl. 4 odst. 2. Jakmile je členský stát uplatňující doložku solidarity toho názoru, že její uplatňování již není zapotřebí, tuto skutečnost oznámí.
Článek 8
Vyhodnocení hrozeb na úrovni Unie
1. Pro účely pravidelného vyhodnocování hrozeb, kterým Unie čelí, může Evropská rada v případě potřeby požádat Komisi, vysokého představitele a příslušné agentury Unie o vypracování zpráv týkajících se konkrétních hrozeb.
2. Nestanoví-li Evropská rada jinak, musí tyto zprávy vycházet pouze z dostupných hodnocení hrozeb vypracovaných příslušnými orgány, subjekty a agenturami Unie v rámci stávajících opatření a z informací, které dobrovolně poskytují členské státy, přičemž je třeba zabránit zdvojování činností. V případě potřeby se k vypracování těchto zpráv připojí protiteroristický koordinátor EU. V souladu s čl. 346 odst. 1 písm. a) Smlouvy o fungování EU není žádný členský stát povinen poskytovat údaje, jejichž zpřístupnění podle jeho názoru odporuje podstatným zájmům jeho bezpečnosti.
Článek 9
Přezkum
1. Opatření podle tohoto rozhodnutí jsou pravidelně přezkoumávána na základě zjištěných potřeb a v každém případě do 12 měsíců od ukončení jejich uplatňování, a to s cílem zajistit určení a řešení příslušných poznatků. Tento přezkum provádí Rada na základě společné zprávy vypracované Komisí a vysokým představitelem.
2. V případě potřeby lze provést revizi tohoto rozhodnutí. V těchto případech a v souladu s čl. 222 odst. 3 Smlouvy o fungování EU je Radě nápomocen Politický a bezpečnostní výbor a Stálý výbor pro operativní spolupráci v oblasti vnitřní bezpečnosti.
3. Rada může případně upravit opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize, zejména s cílem řešit problémy zjištěné Radou v rámci přezkumu nebo v návaznosti na revizi tohoto rozhodnutí.
Článek 10
Finanční dopady
Veškeré finanční prostředky nezbytné k provádění tohoto rozhodnutí se uvolňují v rámci dohodnutých ročních omezení pro výdaje a v mezích stávajících nástrojů Unie a při dodržení stropů podle víceletého finančního rámce pro jednotlivé roky.
Článek 11
Vstup v platnost
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
V Lucemburku dne 24. června 2014.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 24ης Ιουνίου 2014
σχετικά με τις ρυθμίσεις για την εφαρμογή από την Ένωση της ρήτρας αλληλεγγύης
(2014/415/EΕ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 222 παράγραφος 3 πρώτη περίοδος,
Έχοντας υπόψη την κοινή πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η παρούσα απόφαση αφορά την εφαρμογή εκ μέρους της Ένωσης του άρθρου 222 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) («ρήτρα αλληλεγγύης»). Δεν αφορά την εφαρμογή από τα κράτη μέλη της ρήτρας αλληλεγγύης δυνάμει του άρθρου 222 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με τη δήλωση αριθ. 37 όσον αφορά το άρθρο 222 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα κράτος μέλος μπορεί να επιλέξει το πλέον πρόσφορο μέσον για να εκπληρώσει τη δική του υποχρέωση αλληλεγγύης έναντι άλλου κράτους μέλους.
(2)
Σύμφωνα με το άρθρο 222 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ, η Ένωση και τα κράτη μέλη πρέπει να ενεργούν από κοινού με πνεύμα αλληλεγγύης εάν ένα κράτος μέλος δεχθεί τρομοκρατική επίθεση ή πληγεί από φυσική ή ανθρωπογενή καταστροφή. Θα πρέπει να επιδιώκεται συνοχή και συμπληρωματικότητα της δράσης της Ένωσης και των κρατών μελών, προς όφελος οποιουδήποτε κράτους μέλους επικαλείται τη ρήτρα αλληλεγγύης και προς αποφυγήν της αλληλεπικάλυψης των προσπαθειών. Δεδομένου ότι τα κράτη μέλη πρέπει να συντονίζονται μεταξύ τους στο πλαίσιο του Συμβουλίου για να εκπληρώνουν τη δική τους υποχρέωση αλληλεγγύης δυνάμει του άρθρου 222 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ, ενδείκνυται να υφίστανται ρυθμίσεις για τον συντονισμό στο πλαίσιο του Συμβουλίου όσον αφορά την εφαρμογή εκ μέρους της Ένωσης της ρήτρας αλληλεγγύης.
(3)
Οι ρυθμίσεις για τον συντονισμό στο πλαίσιο του Συμβουλίου θα πρέπει να βασίζονται στις ρυθμίσεις για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση πολιτικών κρίσεων της ΕΕ («IPCR»), που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις 25 Ιουνίου 2013, στις οποίες αναφέρεται ότι οι IPCR πρέπει να υποστηρίζουν επίσης τις ρυθμίσεις για την εφαρμογή της ρήτρας αλληλεγγύης. Το Συμβούλιο ενδείκνυται να προσαρμόσει τις ρυθμίσεις IPCR, ιδίως σε περίπτωση αναθεώρησης.
(4)
Η εφαρμογή της ρήτρας αλληλεγγύης από την Ένωση θα πρέπει να στηρίζεται στα υπάρχοντα μέσα, στο μέτρο του δυνατού, να αυξήσει την αποτελεσματικότητα με ενίσχυση του συντονισμού και αποφυγή της επικάλυψης, να λειτουργεί χωρίς πρόσθετους πόρους, να παρέχει απλή και σαφή διασύνδεση σε επίπεδο Ένωσης προς τα κράτη μέλη και να σέβεται τις αρμοδιότητες που έχουν ανατεθεί σε κάθε θεσμικό όργανο και υπηρεσία της Ένωσης.
(5)
Η ρήτρα αλληλεγγύης καλεί την Ένωση να κινητοποιεί όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της. Τα σχετικά μέσα περιλαμβάνουν τη στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συστάθηκε με την απόφαση αριθ. 1313/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) («ενωσιακός μηχανισμός»), την απόφαση αριθ. 1082/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) και τις δομές που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας (ΚΠΑΑ).
(6)
Το πεδίο εφαρμογής των ρυθμίσεων για την εφαρμογή εκ μέρους της Ένωσης της ρήτρας αλληλεγγύης θα πρέπει να καθορίζεται σαφώς.
(7)
Όσον αφορά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, το στρατηγικό πλαίσιο δράσης της Ένωσης είναι η αντιτρομοκρατική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχουν θεσπιστεί διάφορα μέσα, όπως μέσα που ενισχύουν την προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών (3). Έχουν επίσης αναληφθεί δράσεις κατόπιν της ανακοίνωσης της Επιτροπής με τίτλο «Η αντιτρομοκρατική πολιτική της ΕΕ: βασικά επιτεύγματα και μελλοντικές προκλήσεις», για παράδειγμα δράσεις που ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου, ενισχύουν την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης, ιδίως μέσω της σύστασης του Δικτύου Ενημέρωσης σχετικά με τη Ριζοσπαστικοποίηση, και περιορίζουν την πρόσβαση των τρομοκρατών σε πόρους, καθώς επίσης και σε εκρηκτικά (4) και σε χημικά, βιολογικά, ραδιολογικά και πυρηνικά υλικά, καθώς και δράσεις που ενισχύουν την ασφάλεια των εκρηκτικών.
(8)
Θα πρέπει να καθοριστεί σε ενωσιακό επίπεδο ένας μηχανισμός επίκλησης κι ένας μηχανισμός σταδιακής εξάλειψης για τον καθορισμό των ρυθμίσεων δυνάμει της παρούσας απόφασης, βάσει ενός υψηλού επιπέδου πολιτικού αιτήματος από το οικείο κράτος μέλος, οι οποίοι θα πρέπει να υποστηριχθούν από ένα ενιαίο σημείο εισόδου σε επίπεδο Ένωσης.
(9)
Οι ρυθμίσεις αντιμετώπισης σε ενωσιακό επίπεδο θα πρέπει να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα μέσω ενισχυμένου συντονισμού, με βάση τα υφιστάμενα μέσα.
(10)
Ο ενωσιακός μηχανισμός αποσκοπεί να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και της Ένωσης και να διευκολύνει τον συντονισμό στον τομέα της πολιτικής προστασίας. Με την απόφαση αριθ. 1313/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ιδρύθηκε το Κέντρο Συντονισμού για την Αντιμετώπιση Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης («ERCC») που θα εξασφαλίσει επιχειρησιακή ικανότητα σε εικοσιτετράωρη βάση και 7 ημέρες την εβδομάδα και θα εξυπηρετεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή για την εκπλήρωση των στόχων του ενωσιακού μηχανισμού.
(11)
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) διαθέτει δομές με εμπειρογνωσία στον τομέα των πληροφοριών και τον στρατιωτικό τομέα, καθώς και το δίκτυο των αντιπροσωπειών που μπορούν επίσης να συμβάλουν στην αντιμετώπιση απειλών ή καταστροφών στο έδαφος των κρατών μελών ή κρίσεων που έχουν εξωτερική διάσταση. Ανάλογα με την κρίση, άλλες δομές και οργανισμοί της Ένωσης στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ), συμπεριλαμβανομένης της ΚΠΑΑ, θα πρέπει να παρέχουν, ανάλογα με την περίπτωση, συνεισφορές σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του ενωσιακού δικαίου.
(12)
Όποτε είναι αναγκαίο και εφικτό λόγω του επείγοντος χαρακτήρα, οι ρυθμίσεις αντίδρασης σε επίπεδο Ένωσης θα πρέπει να συμπληρωθούν με την έκδοση νομικών πράξεων ή την τροποποίηση υφιστάμενων πράξεων, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις των Συνθηκών.
(13)
Η παρούσα απόφαση δεν θα έχει συνέπειες στον τομέα της άμυνας. Σε περίπτωση που μια κρίση απαιτεί δράση στον τομέα της ΚΕΠΠΑ ή της ΚΠΑΑ, θα πρέπει να εκδοθεί απόφαση από το Συμβούλιο, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις των Συνθηκών.
(14)
Η παρούσα απόφαση δεν θίγει το άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
(15)
Η ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας της ΕΕ στην πράξη: πέντε βήματα για μια ασφαλέστερη Ευρώπη» έθεσε ως στόχο τη βελτίωση της ανθεκτικότητας της Ένωσης σε περιπτώσεις κρίσεων και καταστροφών μέσω μιας σειράς δράσεων, μεταξύ άλλων με πλήρη χρήση της ρήτρας αλληλεγγύης. Όπως υπενθυμίζεται από το Συμβούλιο στα συμπεράσματά του της 24ης και 25ης Φεβρουαρίου 2011, η αύξηση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης σε περιπτώσεις κρίσεων και καταστροφών είναι ζωτικής σημασίας για την περαιτέρω ενίσχυση της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στην Ένωση.
(16)
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα εκτιμά τακτικά τις απειλές τις οποίες αντιμετωπίζει η Ένωση, προκειμένου η Ένωση και τα κράτη μέλη να είναι σε θέση να ενεργούν αποτελεσματικά. Κατόπιν αιτήσεως του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, θα πρέπει να καταρτίζονται εκθέσεις σχετικά με συγκεκριμένες απειλές.
(17)
Σύμφωνα με το άρθρο 346 παράγραφος 1 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ, κανένα κράτος μέλος δεν θα υποχρεούται να παρέχει πληροφορίες τη διάδοση των οποίων θεωρεί αντίθετη προς ουσιώδη συμφέροντα ασφάλειάς του.
(18)
Στις 22 Νοεμβρίου 2012, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε το ψήφισμα 2012/2223, με τίτλο «Ρήτρα αμοιβαίας άμυνας και ρήτρα αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης: πολιτική και επιχειρησιακή διάσταση».
(19)
Η παρούσα απόφαση σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα πρέπει να εφαρμόζεται σύμφωνα με τα εν λόγω δικαιώματα και αρχές.
(20)
Δεδομένου ότι οι στόχοι της παρούσας απόφασης, δηλαδή η εφαρμογή από την Ένωση της ρήτρας αλληλεγγύης, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη αλλά μπορούν μάλλον, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο εν λόγω άρθρο, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει το μέτρο που είναι αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων αυτών,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Γενικός στόχος και αντικείμενο
1. Η παρούσα απόφαση θεσπίζει τους κανόνες και τις διαδικασίες για την εφαρμογή εκ μέρους της Ένωσης του άρθρου 222 της ΣΛΕΕ («ρήτρα αλληλεγγύης»).
2. Με σκοπό τη διασφάλιση της συνοχής και της συμπληρωματικότητας της δράσης της Ένωσης και των κρατών μελών, ο συντονισμός σε πολιτικό επίπεδο της αντίδρασης στην επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης διενεργείται από το Συμβούλιο, χρησιμοποιώντας τις ρυθμίσεις IPCR. Υποστήριξη στη λειτουργία των ρυθμίσεων IPCR παρέχεται από τη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου (ΓΓΣ), την Επιτροπή και την ΕΥΕΔ.
3. Οι ρυθμίσεις σε ενωσιακό επίπεδο βασίζονται σε υφιστάμενους μηχανισμούς του Συμβουλίου, της Επιτροπής, της ΕΥΕΔ και οργανισμών της Ένωσης για την παροχή πληροφοριών και στήριξης. Όπου χρειάζεται, ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΥΕ) και η ΕΥΕΔ συμβάλλουν μέσω της λήψης πρωτοβουλιών και της παροχής σχετικών πληροφοριών και υποστήριξης στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του ΥΕ.
4. Οι σχετικοί μηχανισμοί της Ένωσης και οι ρυθμίσεις IPCR ακολουθούν τις δικές τους διαδικασίες και μπορούν να είναι ενεργοί πριν την επίκληση και μετά τη σταδιακή κατάργηση της αντίδρασης δυνάμει της παρούσας απόφασης.
5. Οι δυνάμει της παρούσας απόφασης ρυθμίσεις βελτιώνουν την απόδοση μέσω του βελτιωμένου συντονισμού μεταξύ των αντιδράσεων της Ένωσης και των κρατών μελών.
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
1. Σε περίπτωση τρομοκρατικής επίθεσης ή φυσικής ή ανθρωπογενούς καταστροφής, ανεξάρτητα από το αν προέρχεται εντός ή εκτός της επικράτειας των κρατών μελών, η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται:
α)
εντός της επικράτειας των κρατών μελών όπου εφαρμόζονται οι Συνθήκες, δηλαδή εντός των χερσαίων εκτάσεων, των εσωτερικών υδάτων, των χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου τους,
β)
όταν επηρεάζονται υποδομές (όπως οι υπεράκτιες εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου) που βρίσκονται στα χωρικά ύδατα, την αποκλειστική οικονομική ζώνη ή την υφαλοκρηπίδα κράτους μέλους.
Η Ένωση, όταν προσφεύγει στις δυνάμει της παρούσας απόφασης ρυθμίσεις και, ιδίως, όταν κινητοποιεί τα μέσα που έχει στη διάθεσή της, δεσμεύεται από το διεθνές δίκαιο και δεν καταπατά τα δικαιώματα κρατών που δεν είναι κράτη μέλη.
2. Η παρούσα απόφαση δεν έχει συνέπειες στον τομέα της άμυνας.
Άρθρο 3
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α) «καταστροφή»: κάθε κατάσταση η οποία έχει ή ενδέχεται να έχει σοβαρές επιπτώσεις σε πρόσωπα, στο περιβάλλον ή σε περιουσίες, περιλαμβανομένης της πολιτιστικής κληρονομιάς,
β) «τρομοκρατική επίθεση»: τρομοκρατικό έγκλημα, όπως ορίζεται στην απόφαση-πλαίσιο 2002/475/ΔΕΥ του Συμβουλίου (5),
γ) «κρίση»: καταστροφή ή τρομοκρατική επίθεση με επιπτώσεις ή πολιτική σημασία τόσο ευρέους μεγέθους που να απαιτείται έγκαιρος συντονισμός πολιτικής και αντίδρασης σε ενωσιακό πολιτικό επίπεδο,
δ) «αντίδραση»: κάθε δράση που αναλαμβάνεται στην περίπτωση καταστροφής ή τρομοκρατικής επίθεσης για την αντιμετώπιση των άμεσων δυσμενών συνεπειών.
Άρθρο 4
Επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης
1. Σε περίπτωση καταστροφής ή τρομοκρατικής επίθεσης, το πληγέν κράτος μέλος μπορεί να επικαλεσθεί τη ρήτρα αλληλεγγύης, εάν, αφού αξιοποιήσει τις δυνατότητες που προσφέρονται από τα υφιστάμενα μέσα και εργαλεία σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, θεωρήσει ότι η κρίση υπερβαίνει σαφώς την ικανότητα αντίδρασης που διαθέτει.
2. Οι πολιτικές αρχές του πληγέντος κράτους μέλους απευθύνουν την επίκλησή τους προς την προεδρία του Συμβουλίου. Η επίκληση απευθύνεται επίσης στον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μέσω του ERCC.
Άρθρο 5
Ρυθμίσεις αντιμετώπισης σε επίπεδο Ένωσης
1. Μόλις γίνει επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης, το Συμβούλιο διασφαλίζει την πολιτική και στρατηγική κατεύθυνση της αντίδρασης της Ένωσης στην επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τις αρμοδιότητες της Επιτροπής και του ΥΕ. Για τον σκοπό αυτό, η προεδρία του Συμβουλίου ενεργοποιεί αμέσως τις ρυθμίσεις IPCR, εάν δεν βρίσκονται ήδη σε ισχύ, και ενημερώνει σχετικά όλα τα κράτη μέλη για την επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης.
2. Ταυτόχρονα και σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3, η Επιτροπή και ο ΥΕ:
α)
προσδιορίζουν όλες τις σχετικές πράξεις της Ένωσης που μπορούν να συμβάλλουν καλύτερα στην αντιμετώπιση της κρίσης, περιλαμβανομένων των τομεακών, επιχειρησιακών ή χρηματοοικονομικών πράξεων και δομών και των πράξεων και δομών χάραξης πολιτικής και λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα που προβλέπονται από τις εν λόγω πράξεις,
β)
προσδιορίζουν τις στρατιωτικές δυνατότητες που μπορούν να συμβάλουν με τον καλύτερο τρόπο στην αντιμετώπιση της κρίσης, με την υποστήριξη του Στρατιωτικού Επιτελείου της ΕΕ,
γ)
προσδιορίζουν και προτείνουν τη χρήση μέσων και πόρων που υπάγονται στην αρμοδιότητα οργανισμών της Ένωσης, που θα συμβάλουν με τον καλύτερο τρόπο στην αντιμετώπιση της κρίσης,
δ)
συμβουλεύουν το Συμβούλιο για το κατά πόσο επαρκούν τα υφιστάμενα μέσα να βοηθήσουν το πληγέν κράτος μέλος κατόπιν της επίκλησης της ρήτρας αλληλεγγύης,
ε)
εκπονούν τακτικές, ολοκληρωμένες εκθέσεις επίγνωσης των δυνατοτήτων και ανάλυσης της κατάστασης για την ενημέρωση και υποστήριξη του συντονισμού και της λήψης αποφάσεων σε πολιτικό επίπεδο στο Συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 6 της παρούσας απόφασης.
3. Όταν χρειάζεται και σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3, η Επιτροπή και ο ΥΕ υποβάλλουν προτάσεις στο Συμβούλιο, ιδίως όσον αφορά:
α)
αποφάσεις για έκτακτα μέτρα που δεν προβλέπονται από υπάρχοντα μέσα,
β)
αιτήματα για στρατιωτικές δυνατότητες που υπερβαίνουν τις ισχύουσες ρυθμίσεις για την πολιτική προστασία ή
γ)
μέτρα για τη στήριξη ταχείας αντίδρασης από τα κράτη μέλη.
4. Η προεδρία του Συμβουλίου, κάνοντας χρήση των ρυθμίσεων IPCR, διασφαλίζει τη συνοχή του χειρισμού στο Συμβούλιο και της συνολικής αντίδρασης σε ενωσιακό πολιτικό επίπεδο, μεταξύ άλλων όσον αφορά την ανάπτυξη και την επικαιροποίηση προτάσεων για την ανάληψη δράσης, σεβόμενη παράλληλα το δικαίωμα πρωτοβουλίας της Επιτροπής και του ΥΕ στους τομείς αρμοδιότητάς τους. Όταν πράττει τούτο, η προεδρία υποστηρίζεται και ενημερώνεται από τη ΓΓΣ, την Επιτροπή και την ΕΥΕΔ, καθώς και από τον Συντονιστή Αντιτρομοκρατικής Δράσης της ΕΕ σε περίπτωση τρομοκρατικών επιθέσεων. Ανάλογα με την κρίση, οι δομές και οι οργανισμοί της Ένωσης στον τομέα της ΚΕΠΠΑ/ΚΠΑΑ παρέχουν, ανάλογα με την περίπτωση, συνεισφορές σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του ενωσιακού δικαίου.
5. Η προεδρία του Συμβουλίου θα ενημερώνει τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την επίκληση της ρήτρας αλληλεγγύης και τυχόν κύριες εξελίξεις.
6. Κατά την επίκληση της ρήτρας, το ERCC ενεργεί ως κεντρικό σημείο επαφής σε 24ωρη βάση και 7 ημέρες την εβδομάδα σε επίπεδο Ένωσης με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, με την επιφύλαξη των ισχυουσών αρμοδιοτήτων της Επιτροπής και του Ύπατου Εκπροσώπου και των υφιστάμενων δικτύων πληροφόρησης. Το ERCC θα διευκολύνει την κατάρτιση ολοκληρωμένων εκθέσεων επίγνωσης των δυνατοτήτων και ανάλυσης της κατάστασης (ISAA), σε συνεργασία με την αίθουσα διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ και λοιπών κέντρων διαχείρισης κρίσεων της Ένωσης, σύμφωνα με το άρθρο 6 της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 6
Ολοκληρωμένες εκθέσεις επίγνωσης των δυνατοτήτων και ανάλυσης της κατάστασης
Οι ISAA προσαρμόζονται στις ανάγκες πολιτικής σε επίπεδο Ένωσης όπως καθορίζονται από την προεδρία του Συμβουλίου και επιτρέπουν στρατηγική επισκόπηση της κατάστασης στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις IPCR. Οι εν λόγω εκθέσεις συγκεντρώνουν επικυρωμένες συνεισφορές που διατίθενται εθελοντικά από τα κράτη μέλη, την Επιτροπή, την ΕΥΕΔ και τους σχετικούς οργανισμούς της Ένωσης, καθώς και από σχετικούς διεθνείς οργανισμούς. Σε περίπτωση επίκλησης για τρομοκρατική επίθεση, οι εκτιμήσεις και οι ενημερώσεις από τη συγκέντρωση πληροφοριών αντιμετωπίζονται χωριστά μέσω υφιστάμενων διαύλων.
Άρθρο 7
Σταδιακή εξάλειψη
Η σταδιακή εξάλειψη της αντίδρασης δυνάμει της παρούσας οδηγίας ακολουθεί την ίδια διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2. Το κράτος μέλος που επικαλέστηκε τη ρήτρα αλληλεγγύης, μόλις θεωρήσει ότι δεν χρειάζεται πλέον να διατηρείται ενεργή η επίκληση, γνωστοποιεί το γεγονός.
Άρθρο 8
Εκτίμηση των απειλών σε επίπεδο Ένωσης
1. Προκειμένου να γίνεται τακτική εκτίμηση των απειλών που αντιμετωπίζει η Ένωση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να ζητεί από την Επιτροπή, τον ΥΕ και τους οργανισμούς της Ένωσης, κατά περίπτωση, να καταρτίζουν εκθέσεις σχετικά με συγκεκριμένες απειλές.
2. Εκτός αν ορίζεται διαφορετικά από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, οι εκθέσεις αυτές βασίζονται αποκλειστικά σε διαθέσιμες εκτιμήσεις απειλών που έχουν καταρτιστεί από αρμόδια θεσμικά όργανα, λοιπά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης στο πλαίσιο υφιστάμενων ρυθμίσεων, καθώς και σε πληροφορίες που παρέχονται εθελοντικά από τα κράτη μέλη, αποφεύγοντας παράλληλα την αλληλοεπικάλυψη των προσπαθειών. Ο Συντονιστής Αντιτρομοκρατικής Δράσης της ΕΕ συνεργάζεται για την προετοιμασία των εν λόγω εκθέσεων, όταν χρειάζεται. Σύμφωνα με το άρθρο 346 παράγραφος 1 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ, κανένα κράτος μέλος δεν υποχρεούται να παρέχει πληροφορίες τη διάδοση των οποίων θεωρεί αντίθετη προς τα ουσιώδη συμφέροντα ασφάλειάς του.
Άρθρο 9
Επανεξέταση
1. Οι ρυθμίσεις δυνάμει της παρούσας απόφασης επανεξετάζονται περιοδικά ανάλογα με τις ανάγκες που προκύπτουν και σε κάθε περίπτωση εντός 12 μηνών από τη λήξη της επίκλησής, για να διασφαλίζεται ότι προσδιορίζονται και αντιμετωπίζονται τα σχετικά διδάγματα. Η επανεξέταση αυτή πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Συμβουλίου, με βάση κοινή έκθεση που εκπονείται από την Επιτροπή και τον ΥΕ.
2. Όταν χρειάζεται, η παρούσα απόφαση αναθεωρείται. Στην περίπτωση αυτή και σύμφωνα με το άρθρο 222 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, το Συμβούλιο επικουρείται από την Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας και τη Μόνιμη Επιτροπή Επιχειρησιακής Συνεργασίας σε Θέματα Εσωτερικής Ασφάλειας.
3. Όταν χρειάζεται, το Συμβούλιο μπορεί να προσαρμόζει τις ρυθμίσεις IPCR, ιδίως για την αντιμετώπιση αναγκών που εντοπίζονται από το Συμβούλιο στο πλαίσιο επανεξέτασης ή μετά από αναθεώρηση της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 10
Δημοσιονομικές επιπτώσεις
Οι τυχόν οικονομικοί πόροι που απαιτούνται για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης κινητοποιούνται εντός των προβλεπόμενων ετήσιων ορίων για τις δαπάνες και σύμφωνα με το πεδίο εφαρμογής των υφιστάμενων μέσων της Ένωσης, με παράλληλο σεβασμό των ετήσιων ανώτατων ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Άρθρο 11
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Λουξεμβούργο, 24 Ιουνίου 2014.