NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 232/2014
ze dne 11. března 2014,
kterým se zřizuje evropský nástroj sousedství
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 209 odst. 1 a čl. 212 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Toto nařízení zřizuje evropský nástroj sousedství jako jeden z nástrojů přímo podporujících vnější politiky Evropské unie. Nahrazuje nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1638/2006 (4), jež pozbylo platnosti dne 31. prosince 2013.
(2)
Článek 8 Smlouvy o Evropské unii stanoví, že Unie má rozvíjet se zeměmi ve svém sousedství výsadní vztahy s cílem vytvořit prostor prosperity a dobrých sousedských vztahů, založený na hodnotách Unie a vyznačující se úzkými a mírovými vztahy spočívajícími na spolupráci.
(3)
V rámci evropské politiky sousedství nabízí Unie zemím v sousedství privilegovaný vztah na základě vzájemných závazků k vyznávání a podpoře hodnot demokracie a lidských práv, právního státu, řádné správy věcí veřejných, zásad tržní ekonomiky a udržitelného rozvoje podporujícího začlenění. Tato politika dále ve vhodných případech stanoví rámec pro větší mobilitu a intenzivnější mezilidské kontakty, zejména prostřednictvím dohod o zjednodušení vízového režimu a o zpětném přebírání osob a v jednotlivých případech prostřednictvím uvolnění vízové povinnosti.
(4)
Evropská politika sousedství od svého zavedení posílila vztahy s partnerskými zeměmi a přináší hmatatelný prospěch Unii i jejím partnerům, včetně zahájení regionálních iniciativ a podpory demokratizace evropského sousedství. Řada významných událostí v evropském sousedství vyvolala komplexní strategický přezkum evropské politiky sousedství v roce 2011. Revize obsahuje mimo jiné větší podporu partnerů, kteří jsou odhodláni budovat demokratickou společnost a provádět reformy, v souladu se pobídkovým přístupem (zásada „více za více“) a s principem vzájemné odpovědnosti, dále partnerství se společností a diferencovanější a individuální přístup k jednotlivým partnerským zemím. Toto nařízení by mělo stanovit jasné vazby mezi rámcem evropské politiky sousedství a podporou, která má být podle nástroje zavedeného tímto nařízením poskytována.
(5)
Toto nařízení by mělo podporovat provádění politických iniciativ, které přispívají k utváření evropské politiky sousedství: Východního partnerství mezi Unií a jejími východními sousedy, Partnerství pro demokracii a sdílenou prosperitu a Unie pro Středomoří v jižním sousedství. Všechny tyto iniciativy jsou strategicky důležité a představují stejně významné politické rámce pro prohlubování vztahů s partnerskými zeměmi i vztahů mezi nimi na základě zásady vzájemné odpovědnosti, společné odpovědnosti a závazků. Toto nařízení by mělo podporovat také uskutečňování regionální spolupráce v celém evropském sousedství, mimo jiné v rámci politiky Severní dimenze nebo černomořské synergie, a vnějších aspektů příslušných makroregionálních strategií, zejména pak v případě přeshraniční spolupráce.
(6)
Do plnění cílů tohoto nařízení by s ohledem na jejich významnou úlohu měli být vhodným způsobem zapojeni partneři při vnější činnosti, včetně organizací občanské společnosti a místních orgánů, pokud jde o přípravu podpory Unie a její poskytování a monitorování. Toto nařízení by mělo rovněž přispět k tomu, aby organizace občanské společnosti byly lépe schopny zajistit skutečnou odpovědnost domácích aktérů za své jednání i odpovědnost na místní úrovni a hrát úlohu plnohodnotných činitelů v demokratizačním procesu.
(7)
Toto nařízení uznává zvláštní postavení Ruské federace jako souseda Unie i jako strategického partnera v regionu.
(8)
Podpora podle tohoto nařízení i z Evropského fondu pro regionální rozvoj (EFRR) by se měla poskytovat na programy přeshraniční spolupráce mezi členskými státy na jedné straně a partnerskými zeměmi nebo Ruskou federací na straně druhé („dalšími zeměmi účastnícími se přeshraniční spolupráce“), které jsou realizovány podél vnějších hranic Unie s cílem napomáhat jednak integrovanému a udržitelnému regionálnímu rozvoji a spolupráci mezi sousedními hraničními oblastmi, jednak harmonické územní integraci napříč Unií a se sousedními zeměmi. K zajištění účinného provádění přeshraniční spolupráce je ve vhodných případech důležité harmonizovat postupy s postupy v rámci evropské územní spolupráce.
(9)
Důležité je také podporovat a usnadňovat spolupráci mezi Unií, jejími partnery a dalšími zúčastněnými zeměmi k jejich vzájemnému prospěchu, především prostřednictvím co nejlepší a nejúčinnější koordinace poskytnutých zdrojů a sdružování příspěvků z vnitřních a vnějších nástrojů rozpočtu Unie, zejména pak ku prospěchu projektů přeshraniční spolupráce a regionální spolupráce, infrastrukturních projektů v zájmu Unie, které zahrnují země v sousedství, a jiných oblastí spolupráce.
(10)
Přeshraniční spolupráce by se měly moci účastnit také územní jednotky podél hranic, které náležejí zemím Evropského hospodářského prostoru (EHP), a příslušné územní jednotky příjemců uvedených v příloze I nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 231/2014 (5). Zapojení zemí EHP do programů přeshraniční spolupráce by se mělo i nadále zakládat na jejich vlastních zdrojích.
(11)
Očekává se, že členské státy, partnerské země a další země účastnící se přeshraniční a regionální spolupráce budou tuto spolupráci spolufinancovat. Země se tak budou s programy lépe ztotožňovat, zvýší se finanční zdroje dostupné pro programy a usnadní se zapojení místních zúčastněných stran.
(12)
Za účelem sjednocení terminologie používané v tomto nařízení s terminologií evropské územní spolupráce by se měly prováděcí dokumenty pro programy přeshraniční spolupráce nazývat společnými operačními programy.
(13)
Podpora, jež bude poskytována sousedním zemím v rámci vytyčeném evropskou politikou sousedství, by měla být v souladu s cíli a zásadami vnějších politik Unie, zejména její rozvojové politiky a společné zahraniční a bezpečnostní politiky Unie. Měla by být rovněž zajištěna soudržnost s vnějšími rozměry vnitřních politik a nástrojů Unie.
(14)
Unie by měla usilovat o co nejúčinnější využití dostupných zdrojů k optimalizaci dopadu své vnější činnosti. Toho by mělo být dosahováno soudržností a doplňkovostí nástrojů Unie pro vnější činnost, jakož i vytvářením synergie mezi evropským nástrojem sousedství, ostatními nástroji Unie pro financování vnější činnosti a dalšími politikami Unie. To by mělo dále vést ke vzájemnému posílení programů navržených na základě nástrojů pro financování vnější činnosti.
(15)
Z hlediska vztahů se středomořskými sousedy ze severní Afriky má význam společná strategie EU-Afrika.
(16)
Unie a její členské státy by měly zlepšit soudržnost, účinnost a doplňkovost svých politik spolupráce se sousedními zeměmi. Aby se zajistilo, že spolupráce Unie a spolupráce členských států se bude vzájemně doplňovat a posilovat, je vhodné zajistit společné programování, k němuž by se mělo přistupovat vždy, když to bude možné a relevantní. Přitom by měla být zajištěna náležitá spolupráce a koordinace s dalšími dárci mimo Unii.
(17)
Podpora Unie podle tohoto nařízení by měla být v zásadě v souladu s příslušnými státními či místními strategiemi a opatřeními partnerských zemí a případně i se strategiemi a opatřeními Ruské federace.
(18)
Komise by měla usilovat o to, aby se s dostupnými zdroji nakládalo co nejúčinněji, a to využíváním finančních nástrojů s pákovým efektem. Ten by se mohl zvýšit, pokud by se umožnilo jednorázově a opakovaně využívat prostředků investovaných a vytvořených finančními nástroji.
(19)
Jedním z největších problémů, kterým Unie čelí, je boj se změnou klimatu a v tomto ohledu jsou zapotřebí naléhavá opatření na mezinárodní úrovni. V souladu se záměrem formulovaným ve sdělení Komise ze dne 29. června 2011 nazvaným „Rozpočet - Evropa 2020“ zvýšit podíl prostředků, jež jsou v rozpočtu Unie vyhrazeny na výdaje související s klimatem, alespoň na 20 %, by toto nařízení mělo ke splnění tohoto cíle přispět.
(20)
K zabezpečení Unie v oblasti energetiky a zdrojů přispěje stabilní rámec spolupráce se sousedními zeměmi v této oblasti, který bude v souladu s pravidly Unie týkajícími se vnitřního trhu.
(21)
Průřezovými cíli všech opatření přijatých podle tohoto nařízení jsou rovnost žen a mužů, práva příslušníků menšin a boj proti diskriminaci a nerovnostem.
(22)
Unie je odhodlána podporovat ve vztazích se svými partnery z celého světa důstojnou práci a sociální spravedlnost, jakož i ratifikaci a skutečné provádění mezinárodně uznaných pracovních norem, včetně vymýcení dětské práce, a vícestranných dohod v oblasti životního prostředí.
(23)
Toto nařízení stanoví finanční krytí na celou dobu své použitelnosti, které představuje pro Evropský parlament a Radu hlavní referenční částku při ročním rozpočtovém procesu ve smyslu bodu 17 interinstitucionální dohody ze dne 2. prosince 2013 mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí o rozpočtové kázni, spolupráci v rozpočtových záležitostech a řádném finančním řízení (6).
(24)
Finanční zájmy Unie by měly být chráněny přiměřenými opatřeními v celém výdajovém cyklu, včetně prevence, odhalování a vyšetřování nesrovnalostí, vymáhání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků a případně ukládání sankcí. Tato opatření by měla být prováděna v souladu s platnými dohodami uzavřenými s mezinárodními organizacemi a třetími zeměmi.
(25)
Za účelem uzpůsobení podpory Unie podle tohoto nařízení by měla být na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v souladu s článkem 290 Smlouvy o fungování Evropské unie, pokud jde o změny seznamu priorit podpory Unie podle tohoto nařízení a finančních přídělů podle druhu programu. Je obzvláště důležité, aby Komise v rámci přípravné činnosti vedla odpovídající konzultace, a to i na odborné úrovni. Při přípravě a vypracovávání aktů v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby byly příslušné dokumenty předány současně, včas a vhodným způsobem Evropskému parlamentu a Radě.
(26)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto nařízení by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci.
(27)
Prováděcí pravomoci týkající se víceletých jednotných rámců podpory, jiných programových dokumentů a prováděcích pravidel obsahujících konkrétní ustanovení k provádění přeshraniční spolupráce by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (7).
(28)
Při přijímání těchto prováděcích aktů by se s ohledem na jejich povahu, zejména jejich politické zaměření a finanční dopady, měl v zásadě použít přezkumný postup, s výjimkou opatření malého finančního rozsahu.
(29)
Společná pravidla a postupy pro provádění nástrojů Unie pro financování vnější činnosti jsou stanoveny v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 236/2014 (8).
(30)
Organizaci a fungování Evropské služby pro vnější činnost stanoví rozhodnutí Rady 2010/427/EU (9).
(31)
V zemích evropského sousedství, kde je jedním z klíčových politických cílů sblížení s pravidly a standardy Unie, je Unie nejlépe schopna podporu podle tohoto nařízení poskytnout. Určitá specifická podpora může být poskytována pouze na úrovni Unie. K úspěšnému provedení reforem v zemích evropského sousedství a k prosazování všeobecně platných hodnot v evropském sousedství mohou přispět i zkušenosti členských států s transformací.
(32)
Jelikož cílů tohoto nařízení nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, ale spíše jich, z důvodu jeho rozsahu a účinků, může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(33)
Je vhodné uvést dobu použitelnosti tohoto nařízení do souladu s dobou použitelnosti nařízení Rady (EU, Euratom) č. 1311/2013 (10). Proto by se toto nařízení mělo použít od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
HLAVA I
CÍLE A ZÁSADY
Článek 1
Obecný cíl a oblast působnosti
1. Tímto nařízením se zavádí evropský nástroj sousedství s cílem pokročit při vytváření prostoru společné prosperity a dobrých sousedských vztahů, jehož součástí bude Unie a země a území uvedené v příloze I (dále jen „partnerské země“), vytvořením zvláštních vztahů založených na spolupráci, míru a bezpečnosti, vzájemné odpovědnosti a společné oddanosti všeobecně platným hodnotám demokracie, právního státu a dodržování lidských práv v souladu se Smlouvou o Evropské unii.
2. Podpora Unie podle tohoto nařízení se využívá ku prospěchu partnerských zemí a oblastí zapojených do přeshraniční spolupráce. Může se rovněž využívat ke společnému prospěchu Unie a partnerských zemí.
3. Finanční podpora podle tohoto nařízení se může rovněž používat k tomu, aby se Ruské federaci umožnila účast v přeshraniční spolupráci, regionální spolupráci s účastí Unie a příslušných programech pro více zemí, včetně spolupráce v oblasti vzdělávání, zejména výměn studentů.
4. Unie prostřednictvím dialogu a spolupráce se třetími zeměmi a v souladu se zásadami mezinárodního práva podporuje, rozvíjí a upevňuje hodnoty svobody, demokracie, univerzálnosti a nedělitelnosti lidských práv a základních svobod a jejich dodržování, jakož i zásady rovnosti a právního státu, na nichž je založena. Financování podle tohoto nařízení musí být proto prováděno v souladu s uvedenými hodnotami a zásadami, jakož i se závazky Unie podle mezinárodního práva s přihlédnutím k příslušným politikám a postojům Unie.
Článek 2
Specifické cíle podpory Unie
1. Podpora Unie podle tohoto nařízení se zaměřuje na podporování posílené politické spolupráce, pevné a udržitelné demokracie, postupné hospodářské integrace a posíleného partnerství se společností mezi Unií a partnerskými zeměmi, zejména pak provádění dohod o partnerství a spolupráci, dohod o přidružení nebo jiných stávajících a budoucích dohod, jakož i společně sjednaných akčních plánů nebo rovnocenných dokumentů.
2. Podpora Unie podle tohoto nařízení se soustřeďuje zejména na:
a)
podporu lidských práv a základních svobod, právního státu, zásad rovnosti a boje proti všem formám diskriminace, na zavádění pevné a udržitelné demokracie, na podporu řádné správy věcí veřejných a boje proti korupci, na posilování institucionálních kapacit na všech úrovních a budování prosperující občanské společnosti včetně sociálních partnerů;
b)
dosažení postupné integrace do vnitřního trhu Unie a posílené odvětvové a meziodvětvové spolupráce, mimo jiné prostřednictvím sbližování a sjednocování právních a správních předpisů s předpisy Unie a dalšími příslušnými mezinárodními standardy, a lepšího přístupu na trh, mimo jiné prostřednictvím prohloubených a komplexních zón volného obchodu, souvisejícího budování institucí a investic, zejména do propojování;
c)
vytváření podmínek pro lepší organizaci legální migrace a podporu řádně řízené mobility osob, pro provádění stávajících nebo budoucích dohod uzavřených v souladu s globálním přístupem k migraci a mobilitě a pro podporu mezilidských kontaktů, zejména pokud jde o kulturní, vzdělávací, profesní či sportovní činnosti;
d)
podporu inteligentního, udržitelného a všestranného rozvoje podporujícího začlenění; snižování chudoby, mimo jiné prostřednictvím rozvoje soukromého sektoru, a snižování sociálního vyloučení; podporu budování kapacit v oblasti vědy, vzdělávání, především vysokoškolského, technologií, výzkumu a inovací; podporu vnitřní hospodářské, sociální a územní soudržnosti; podporu rozvoje venkova; podporu veřejného zdraví; a podporu ochrany životního prostředí, opatření v oblasti klimatu a odolnosti vůči pohromám;
e)
podporu budování důvěry, dobrých sousedských vztahů a dalších opatření všestranně přispívajících k bezpečnosti a předcházení konfliktům, včetně dlouhotrvajících, a jejich řešení;
f)
podporu spolupráce na úrovni subregionů, regionů a celého evropského sousedství a podporu přeshraniční spolupráce.
3. Dosahování specifických cílů uvedených v odstavcích 1 a 2 se měří především pomocí příslušných pravidelných zpráv Unie o provádění evropské politiky sousedství, v případě odst. 2 písm. a), d) a e) pomocí příslušných ukazatelů stanovených mezinárodními organizacemi a jinými významnými subjekty, v případě odst. 2 písm. b), c) a d) se posuzuje případně rozsah přejímání právního rámce Unie partnerskými zeměmi a v případě odst. 2 písm. c) a f) se zvažuje počet příslušných dohod a opatření v oblasti spolupráce.
Ukazatele používané k měření dosažení specifických cílů musí být předem vymezené, jasné, transparentní, případně určené jednotlivým zemím a měřitelné a patří mezi ně mimo jiné náležitě monitorované demokratické volby, dodržování lidských práv a základních svobod, nezávislé soudnictví, spolupráce ve věcech spravedlnosti, svobody a bezpečnosti, úroveň korupce, obchodní toky, rovnost žen a mužů a ukazatele umožňující měření vnitřních hospodářských rozdílů včetně míry zaměstnanosti.
4. Podporu Unie podle tohoto nařízení lze využívat i v jiných relevantních oblastech, je-li to v souladu s celkovými cíli evropské politiky sousedství.
Článek 3
Politický rámec
1. Zastřešující politický rámec tohoto nařízení pro programování a provádění podpory Unie podle tohoto nařízení vytvářejí, při respektování zásady vlastní odpovědnosti, dohody o partnerství a spolupráci, dohody o přidružení a jiné stávající nebo budoucí dohody o navázání vztahů s partnerskými zeměmi, příslušná sdělení Komise, závěry Evropské rady a závěry Rady, jakož i příslušná prohlášení z vrcholných schůzek nebo závěry ministerských zasedání s partnerskými zeměmi evropské politiky sousedství, mimo jiné v kontextu Východního partnerství a Unie pro Středomoří, a rovněž příslušná usnesení Evropského parlamentu.
2. Hlavním referenčním rámcem pro stanovení priorit pro podporu Unie podle tohoto nařízení a pro posuzování pokroku podle čl. 2 odst. 3 jsou akční plány nebo jiné rovnocenné společně dohodnuté dokumenty jako programy přidružení mezi partnerskými zeměmi a Unií na dvoustranném a mnohostranném základě, v příslušných případech rovněž v rámci Východního partnerství a jižního rozměru evropské politiky sousedství.
3. V případech, kdy žádné dohody uvedené v odstavci 1 mezi Unií a partnerskými zeměmi neexistují, lze podporu Unie podle tohoto nařízení poskytnout, pokud se ukáže, že je užitečná k naplňování cílů politiky Unie; tato podpora se pak programuje na základě těchto cílů s přihlédnutím k potřebám dotčené země.
Článek 4
Diferenciace, partnerství a spolufinancování
1. Podpora Unie podle tohoto nařízení poskytovaná jednotlivým partnerským zemím v souladu s čl. 6. odst. 1 písm. a) je založena na pobídkách, je diferencovaná co do formy a příslušných částek a bere v úvahu všechny níže uvedené prvky, jež u dané partnerské země zohledňují její:
a)
potřeby na základě ukazatelů, jako jsou například počet obyvatel a úroveň rozvoje;
b)
odhodlání naplňovat vzájemně dohodnuté cíle v oblasti politických, hospodářských a sociálních reforem a pokrok při jejich provádění;
c)
odhodlání vybudovat pevnou a udržitelnou demokracii a pokrok v tomto procesu;
d)
partnerství s Unií, včetně úrovně jejích ambicí pro toto partnerství;
e)
schopnost využívat podporu Unie podle tohoto nařízení a potenciální dopad této podpory.
Tato podpora se zohlední ve víceletých programových dokumentech uvedených v článku 7.
2. Po přijetí programových dokumentů uvedených v článku 7 a aniž jsou dotčeny ostatní prvky uvedené v odstavci 1 tohoto článku, se podíl dostupných zdrojů nabídnutých partnerským zemím upraví především s ohledem na jejich pokrok při budování a konsolidaci pevné a udržitelné demokracie a při naplňování dohodnutých cílů v oblasti politických, hospodářských a sociálních reforem v souladu s motivačním přístupem.
U zastřešujících programů pro více zemí se tento podíl stanoví s ohledem na pokrok, jehož partnerské země dosáhly při budování pevné a udržitelné demokracie, mimo jiné i s přihlédnutím k jejich pokroku při plnění dohodnutých cílů reforem, které k budování demokracie přispívají.
Pokrok partnerských zemí je pravidelně vyhodnocován, zejména prostřednictvím zpráv o pokroku v oblasti evropské politiky sousedství, které informují i o vývoji v porovnání s předchozími roky.
V případě závažných nebo přetrvávajících nedostatků je možné podporu znovu zvážit.
3. Motivační přístup se nevztahuje na podporu občanské společnosti, mezilidských kontaktů včetně spolupráce mezi místními orgány, podporu zlepšení situace v oblasti lidských práv nebo podpůrná opatření v souvislosti s krizí. Tuto podporu lze v případě závažných nebo přetrvávajících nedostatků zvýšit.
4. Motivační přístup podle tohoto nařízení je předmětem pravidelné výměny názorů v Evropském parlamentu a v Radě.
5. Podpora Unie podle tohoto nařízení se v zásadě stanovuje v partnerství s příjemci. V rámci tohoto partnerství jsou do přípravy, provádění a monitorování podpory Unie podle potřeby zapojeny tyto zúčastněné strany:
a)
státní a místní orgány a
b)
organizace občanské společnosti,
mimo jiné prostřednictvím konzultací a včasného přístupu k příslušným informacím, jež jim umožní plnit v tomto procesu smysluplnou úlohu.
6. Podporu Unie podle tohoto nařízení v zásadě spolufinancují partnerské země a jiné zúčastněné země z veřejných finančních prostředků, příspěvků příjemců nebo jiných zdrojů. Od požadavků na spolufinancování lze upustit v řádně odůvodněných případech a pokud je to nezbytné pro podporu rozvoje občanské společnosti a nestátních subjektů, zejména malých organizací občanské společnosti, aniž je tím dotčeno plnění ostatních podmínek stanovených v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (11).
Článek 5
Soudržnost a koordinace dárců
1. Při provádění tohoto nařízení se zajistí soudržnost se všemi oblastmi vnější činnosti Unie, jakož i s dalšími příslušnými politikami Unie. Za tímto účelem musí být opatření financovaná podle tohoto nařízení, včetně opatření řízených Evropskou investiční bankou (EIB), založena na dokumentech týkajících se politiky spolupráce a popsaných v čl. 3 odst. 1 a 2 a také na konkrétních zájmech, politických prioritách a strategiích Unie. Tato opatření musí respektovat závazky vyplývající z mnohostranných dohod a mezinárodních úmluv, jichž jsou Unie a partnerské země stranami.
2. Unie, členské státy a EIB zajistí soudržnost mezi podporou poskytovanou podle tohoto nařízení a jinou podporou poskytovanou Unií, členskými státy a evropskými finančními institucemi.
3. Unie a členské státy koordinují své programy podpory, aby se zvýšila účinnost a efektivita poskytování podpory a politického dialogu a předešlo dvojímu financování, v souladu se zavedenými zásadami pro posilování operativní koordinace v oblasti vnější podpory a pro harmonizaci politik a postupů. Koordinace zahrnuje pravidelné konzultace a časté výměny příslušných informací v jednotlivých fázích cyklu podpory, zejména přímo na místě. Vždy, když je to možné a vhodné, provádí se společné programování. Pokud toho nelze dosáhnout, zváží se jiný postup, například delegovaná spolupráce nebo ujednání o přenosu, aby tak byla zajištěna co nejvyšší míra koordinace.
Komise informuje o společném programování s členskými státy ve zprávě uvedené v článku 17 nařízení (EU) č. 236/2014 a v případech, kdy společné programování nebylo zajištěno v plném rozsahu, připojí doporučení.
4. Unie ve spolupráci s členskými státy činí nezbytné kroky, včetně konzultací v počáteční fázi programového procesu, s cílem zajistit doplňkovost, řádnou koordinaci a spolupráci s mnohostrannými a regionálními organizacemi a subjekty, včetně evropských finančních institucí, mezinárodních finančních institucí, agentur, fondů a programů OSN, soukromých a politických nadací a dárců mimo Unii.
5. Dokumenty uvedené v čl. 7 odst. 2 a 3 rovněž v co nejvyšší míře informují o činnostech jiných dárců v Unii.
HLAVA II
ORIENTAČNÍ PROGRAMOVÁNÍ A PŘIDĚLOVÁNÍ PROSTŘEDKŮ
Článek 6
Druhy programů
1. Podpora Unie podle tohoto nařízení se programuje prostřednictvím:
a)
dvoustranných programů týkajících se podpory Unie jedné partnerské zemi;
b)
programů pro více zemí zaměřených na problémy, jež jsou společné všem nebo několika partnerským zemím, a to na základě priorit Východního partnerství a jižního rozměru evropské politiky sousedství a s přihlédnutím k činnostem prováděným v kontextu Unie pro Středomoří, a na regionální a subregionální spolupráci, především mezi dvěma nebo více partnerskými zeměmi, mimo jiné i v rámci Severní dimenze a černomořské synergie. V souladu s čl. 1 odst. 3 může být zapojena i Ruská federace;
c)
programů přeshraniční spolupráce zaměřených na spolupráci mezi jedním či více členskými státy na jedné straně a jednou či více partnerskými zeměmi nebo Ruskou federací (dále jen „další země účastnící se přeshraniční spolupráce“) na straně druhé, která probíhá podél sdílené části vnější hranice Unie.
2. Priority pro podporu Unie podle tohoto nařízení jsou uvedeny v příloze II.
3. Podpora Unie podle tohoto nařízení se provádí v souladu s nařízením (EU) č. 236/2014 a v případě programů uvedených v čl. 6 odst. 1 písm. c) tohoto nařízení rovněž v souladu s prováděcími pravidly obsahujícími specifická ustanovení o provádění přeshraniční spolupráce uvedené v článku 12 tohoto nařízení.
Článek 7
Programování a orientační přidělování prostředků na orientační programy pro jednotlivé země a pro více zemí
1. Orientační finanční příděly na programy pro jednotlivé země se určí na základě kritérií stanovených v čl. 4 odst. 1.
2. Pro země, pro něž existují dokumenty uvedené v čl. 3 odst. 2 tohoto nařízení, se přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3 nařízení (EU) č. 236/2014 přijme komplexní víceletý jednotný rámec podpory. Tento rámec:
a)
posoudí pokrok, jehož bylo dosaženo ve vztahu k politickému rámci, a plnění dříve dohodnutých cílů a zhodnotí situaci, pokud jde o vztahy mezi Unií a dotyčnou partnerskou zemí, včetně míry ambicí partnerství této země s Unií;
b)
stanoví cíle a priority pro podporu Unie, vybrané převážně z cílů a priorit stanovených v dokumentech uvedených v čl. 3 odst. 2 tohoto nařízení a ve strategiích či plánech partnerských zemí, jsou-li tyto strategie nebo plány v souladu s celkovým politickým rámcem a z pravidelného hodnocení Unie u nich vyplynulo, že podporu potřebují;
c)
uvede očekávané výsledky a
d)
stanoví orientační výši financování rozčleněného podle priorit.
Orientační finanční příděly pro každý jednotný rámec podpory se uvádějí formou rozpětí maximálně ve výši 20 % těchto přídělů.
Doba platnosti jednotného rámce podpory v zásadě odpovídá době platnosti příslušného dokumentu uvedeného v čl. 3 odst. 2 tohoto nařízení.
3. Pro země, pro něž dokumenty uvedené v čl. 3 odst. 2 tohoto nařízení neexistují, se přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3 nařízení (EU) č. 236/2014 přijme komplexní programový dokument včetně strategie a víceletého orientačního programu. Tento dokument:
a)
vymezí strategii pro reakci Unie na základě rozboru situace v dotyčné zemi, jejích vztahů s Unií a strategií či plánů partnerských zemí, jsou-li tyto strategie nebo plány v souladu s celkovým politickým rámcem;
b)
stanoví cíle a priority pro podporu Unie;
c)
uvede očekávané výsledky a
d)
stanoví orientační výši financování rozčleněného podle priorit.
Související orientační finanční příděly se uvádějí formou rozpětí maximálně ve výši 20 % těchto přídělů. Programový dokument platí pro odpovídající víceleté období.
4. U programů pro více zemí se přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3 nařízení (EU) č. 236/2014 přijme komplexní programový dokument včetně strategie a víceletého orientačního programu. Tento dokument:
a)
vymezí cíle a priority pro podporu Unie v daném regionu či subregionu a zohlední případné priority, o nichž bylo rozhodnuto v rámci Východního partnerství nebo Unie pro Středomoří;
b)
uvede očekávané výsledky a
c)
stanoví orientační výši financování rozčleněného podle priorit.
Orientační finanční příděly na programy pro více zemí se určí na základě transparentních a objektivních kritérií.
Programový dokument platí pro odpovídající víceleté období.
5. Dokumenty jednotného rámce podpory se v případě potřeby přezkoumají, mimo jiné s ohledem na příslušné pravidelné zprávy Unie a s přihlédnutím k činnosti společných subjektů zřízených podle dohod s partnerskými zeměmi, a mohou být revidovány přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3 nařízení (EU) č. 236/2014. Programové dokumenty uvedené v odstavcích 3 a 4 tohoto článku se přezkoumají v polovině období nebo vždy v případě potřeby a mohou být revidovány týmž postupem.
6. Pro snadnější uplatňování motivačního přístupu uvedeného v čl. 4 odst. 2 se prostředky ve výši přibližně 10 % finančního krytí stanoveného v čl. 17 odst. 1, které doplní finanční příděly pro jednotlivé země uvedené v čl. 7 odst. 2 a 3, přidělí na zastřešující programy pro více zemí. V příslušných rozhodnutích Komise o zřízení těchto zastřešujících programů se přesně stanoví země, které mohou tyto příděly obdržet, přičemž o skutečných přídělech se rozhodne na základě pokroku při budování pevné a udržitelné demokracie a při naplňování dohodnutých cílů reforem, které k dosažení tohoto cíle přispívají.
7. Je-li-to zapotřebí k účinnějšímu provádění opatření ke společnému prospěchu Unie i partnerských zemí v oblastech, jako je nadnárodní spolupráce a propojování, lze financování podle tohoto nařízení sloučit s financováním, na které se vztahují jiná příslušná nařízení Unie zřizující finanční nástroje. V takovém případě Komise rozhodne, který soubor pravidel se má jako jediný použít k provádění.
8. Do programového procesu jsou zapojeny členské státy v souladu s čl. 16 odst. 3 nařízení (EU) č. 236/2014. Obzvláště úzce se zapojí ty členské státy a jiní dárci, kteří se zavázali, že budou svou podporu programovat společně s Unií. V programových dokumentech může být také případně stanoven jejich příspěvek.
9. Pokud se členské státy a jiní dárci zavázali ke společnému programování své podpory, mohou být jednotný rámec podpory a programové dokumenty uvedené v odstavcích 3 a 4 nahrazeny společným víceletým programovým dokumentem, který musí splňovat požadavky stanovené v uvedených odstavcích.
10. V případě krizí či ohrožení demokracie, právního státu nebo lidských práv a základních svobod nebo v případě přírodních či člověkem způsobených katastrof mohou být programové dokumenty podrobeny přezkumu ad hoc. Tento nouzový přezkum zajistí zachování soudržnosti mezi politikami Unie, podporou Unie poskytovanou podle tohoto nařízení a podporou poskytovanou podle jiných nástrojů Unie pro financování vnější činnosti. Nouzový přezkum může vést k přijetí revidovaných programových dokumentů. V takovém případě Komise zašle revidované programové dokumenty do jednoho měsíce od jejich přijetí pro informaci Evropskému parlamentu a Radě.
11. Při veškerém programování nebo přezkumech programů probíhajících po zveřejnění zprávy o přezkumu v polovině období uvedené v článku 17 nařízení (EU) č. 236/2014 (dále jen „zpráva o přezkumu v polovině období“) se zohlední její výsledky, zjištění a závěry.
HLAVA III
PŘESHRANIČNÍ SPOLUPRÁCE
Článek 8
Zeměpisná způsobilost
1. Programy přeshraniční spolupráce uvedené v čl. 6 odst. 1 písm. c) lze zavést:
a)
pro pozemní hranice v územních jednotkách odpovídajících úrovni 3 v klasifikaci územních statistických jednotek (NUTS) nebo rovnocenné úrovni podél pozemních hranic mezi členskými státy a dalšími zeměmi účastnícími se přeshraniční spolupráce, aniž jsou dotčeny případné úpravy nutné pro zajištění soudržnosti a návaznosti opatření v oblasti spolupráce a v souladu s čl. 9 odst. 4;
b)
pro námořní hranice v územních jednotkách odpovídajících úrovni NUTS 3 nebo rovnocenné úrovni podél námořních hranic mezi členskými státy a dalšími zeměmi účastnícími se přeshraniční spolupráce, pokud jsou od sebe vzdálené nejvíce 150 km, aniž jsou dotčeny případné úpravy nutné pro zajištění soudržnosti a návaznosti opatření v oblasti spolupráce;
c)
v přímořských oblastech v pobřežních územních jednotkách odpovídajících úrovni NUTS 2 nebo rovnocenné úrovni, jež leží u moře společného členským státům a dalším zemím účastnícím se přeshraniční spolupráce.
2. V zájmu zajištění návaznosti stávajících režimů spolupráce a v jiných odůvodněných případech a s cílem přispět k cílům programu lze povolit, aby se přeshraniční spolupráce účastnily i územní jednotky, jež přiléhají k jednotkám uvedeným v odstavci 1. Podmínky, za nichž se tyto přilehlé územní jednotky mohou spolupráce účastnit, se stanoví ve společných operačních programech.
3. V řádně odůvodněných případech se do přeshraniční spolupráce mohou zapojit i významná společenská, hospodářská či kulturní střediska v členských státech nebo v dalších zemích účastnících se přeshraniční spolupráce, která ke způsobilým územním jednotkám nepřiléhají, pokud jejich účast přispěje k cílům stanoveným v programovém dokumentu. Podmínky, za nichž se tato střediska mohou spolupráce účastnit, se stanoví ve společných operačních programech.
4. Při zavádění programů podle odst. 1 písm. b) může Komise po dohodě s účastníky navrhnout, aby se zeměpisná způsobilost rozšířila na celou územní jednotku úrovně NUTS 2, na jejímž území se nachází územní jednotka úrovně NUTS 3.
5. Při přeshraniční spolupráci se usiluje o soudržnost s cíli stávajících a budoucích makroregionálních strategií.
Článek 9
Programování a přidělování prostředků na přeshraniční spolupráci
1. Připraví se programový dokument, jehož účelem je vymezit:
a)
strategické cíle, které má přeshraniční spolupráce sledovat, a priority a očekávané výsledky této spolupráce;
b)
seznam společných operačních programů, které budou zavedeny;
c)
orientační rozčlenění zdrojů mezi programy týkající se pozemních a námořních hranic uvedené v čl. 8 odst. 1 písm. a) a b) a programy pro přímořské oblasti uvedené v čl. 8 odst. 1 písm. c);
d)
orientační víceleté příděly pro jednotlivé společné operační programy;
e)
územní jednotky, jež jsou způsobilé k účasti v jednotlivých společných operačních programech, a územní jednotky a střediska uvedené v čl. 8 odst. 2, 3 a 4;
f)
orientační příděl určený na podporu horizontálních opatření k budování kapacit, popřípadě na podporu vytváření sítí a výměny zkušeností mezi programy;
g)
příspěvky do nadnárodních programů zřízených podle nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1299/2013 (12), na nichž se podílejí partnerské země nebo Ruská federace.
Programový dokument se vztahuje na období sedmi let a Komise ho přijme přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3 nařízení (EU) č. 236/2014. Přezkoumá se v polovině období nebo vždy v případě potřeby a může být revidován týmž postupem.
2. Společné operační programy jsou spolufinancovány z EFRR. Celková výše příspěvku z EFRR se určí podle čl. 4 odst. 4 nařízení (EU) č. 1299/2013. Použití tohoto příspěvku se řídí tímto nařízením.
3. Společné operační programy mohou být používány ke spolufinancování z nástroje předvstupní pomoci (NPP II), zřízeného nařízením (EU) č. 236/2014, pokud se jich účastní příjemci uvedení v příloze I uvedeného nařízení. Použití tohoto spolufinancování se řídí tímto nařízením.
4. Orientační příděly finančních prostředků na společné operační programy jsou založeny na objektivních kritériích, zejména počtu obyvatel ve způsobilých územních jednotkách vymezených v čl. 8 odst. 1 písm. a), b) a c). Při určování orientačních přídělů je možné provést úpravy, aby se zohlednila potřeba vyváženosti mezi příspěvky z EFRR a příspěvky poskytovanými podle tohoto nařízení, jakož i další faktory ovlivňující intenzitu spolupráce, jako jsou zvláštní rysy hraničních oblastí a jejich schopnost, pokud jde o správu a schopnost využití podpory Unie.
Článek 10
Společné operační programy
1. Přeshraniční spolupráce se provádí prostřednictvím víceletých společných operačních programů, které se týkají spolupráce na jedné či více hranicích a zahrnují víceletá opatření, která jsou zaměřena na jednotný soubor priorit a mohou se provádět za podpory Unie. Společné operační programy vycházejí z programového dokumentu uvedeného v čl. 9 odst. 1. Jejich součástí je souhrnný popis řídicích a kontrolních systémů, který se týká prvků uvedených v čl. 11 odst. 2 a v čl. 12 odst. 2.
2. Společné operační programy pro pozemní a námořní hranice se stanoví pro každou hranici na vhodné územní úrovni a zahrnují způsobilé územní jednotky náležející jednomu nebo více členským státům a jedné nebo více z dalších zemí účastnících se přeshraniční spolupráce.
3. Společné operační programy v přímořských oblastech jsou mnohostranné, zavádějí se na vhodné územní úrovni a zahrnují způsobilé územní jednotky, které leží u moře společného několika zúčastněným zemím, mezi nimi nejméně jednomu členskému státu a jedné další zemi účastnící se přeshraniční spolupráce. Mohou zahrnovat dvojstranné činnosti podporující spolupráci mezi jedním členským státem a jednou z dalších zemí účastnících se přeshraniční spolupráce.
4. Zúčastněné země do jednoho roku od schválení programového dokumentu uvedeného v čl. 9 odst. 1 a po přijetí prováděcích pravidel obsahujících specifická ustanovení o provádění přeshraniční spolupráce společně předloží Komisi návrhy společných operačních programů. Komise ve lhůtě stanovené v prováděcích pravidlech přijme každý společný operační program po posouzení jeho souladu s tímto nařízením, programovým dokumentem a prováděcími pravidly. Komise společné operační programy do jednoho měsíce od jejich přijetí předloží pro informaci Evropskému parlamentu a členským státům.
5. Oblasti jiných zemí, než jsou členské státy nebo další země účastnící se přeshraniční spolupráce, které přiléhají ke způsobilým oblastem vymezeným v čl. 8 odst. 1 písm. a) a b) nebo leží při společném moři, kde se zavádí společný operační program, mohou být do společného operačního programu zahrnuty a přijímat podporu Unie podle tohoto nařízení za podmínek stanovených v programovém dokumentu uvedeném v čl. 9 odst. 1.
6. Komise a zúčastněné země přijmou vhodná opatření, aby zajistily, aby se programy přeshraniční spolupráce, zejména programy pro přímořské oblasti, zavedené podle tohoto nařízení a programy nadnárodní spolupráce zavedené podle nařízení (EU) č. 1299/2013, jež mají částečně shodnou zeměpisnou působnost, plně doplňovaly a vzájemně posilovaly.
7. Společné operační programy mohou být z podnětu zúčastněných zemí nebo Komise revidovány například z důvodu:
a)
změn v prioritách spolupráce nebo socioekonomického vývoje,
b)
výsledků v provádění dotčených opatření a výsledků monitorovacího a hodnotícího procesu,
c)
potřeby upravit částky dostupných finančních prostředků a přerozdělit zdroje.
8. Do konce kalendářního roku následujícího po roce, v němž byly společné operační programy přijaty, uzavře Komise s dalšími zeměmi účastnícími se přeshraniční spolupráce dohodu o financování. Tato dohoda musí obsahovat právní ustanovení nezbytná pro provádění společných operačních programů a mohou ji spolupodepsat i ostatní zúčastněné země a řídící orgán uvedený v čl. 12 odst. 2 písm. c) nebo hostitelská země, v níž má řídící orgán sídlo.
V případě potřeby uzavřou zúčastněné země a řídící orgán dohodu, například ve formě memoranda o porozumění, v níž stanoví dotčeným zemím konkrétní finanční povinnosti a způsoby provádění programu, včetně jejich řídicích a správních úkolů a odpovědnosti.
9. Společný operační program týkající se více než jedné z dalších zemí účastnících se přeshraniční spolupráce se zavede tehdy, pokud alespoň jedna z těchto zemí podepíše dohodu o financování. Další země účastnící se přeshraniční spolupráce, na které se zavedený program vztahuje, se mohou k programu kdykoli připojit tím, že podepíší dohodu o financování.
10. Jestliže se zúčastněná země rozhodne společný operační program spolufinancovat, v tomto programu se jasně stanoví postupy a nezbytné ochranné mechanismy týkající se auditu, poskytování, využívání a monitorování tohoto spolufinancování. Související dohodu o financování podepíšou všechny zúčastněné země a řídící orgán společného operačního programu nebo hostitelská země, v níž má řídící orgán sídlo.
11. Společné operační programy mohou rovněž stanovit finanční příspěvek z nástrojů a do finančních nástrojů, který by mohl být s výhradou pravidel platných pro tyto nástroje kombinován s granty, pokud se tím přispěje k dosažení priorit těchto programů.
12. Podle zásady partnerství zúčastněné země a případně i jejich místní orgány vyberou společně pro podporu Unie činnosti, jež jsou v souladu s prioritami a opatřeními společného operačního programu.
13. Ve zvláštních a řádně odůvodněných případech, kdy
a)
společný operační program není možné předložit v důsledku problémů vzniklých ve vztazích mezi zúčastněnými zeměmi nebo mezi Unií a některou z dalších zemí účastnících se přeshraniční spolupráce;
b)
společný operační program není možné provádět v důsledku problémů vzniklých ve vztazích mezi zúčastněnými zeměmi;
c)
zúčastněné země nepředloží společný operační program Komisi do 30. června 2017; nebo
d)
žádná z dalších zemí účastnících se přeshraniční spolupráce a uvedených v programu nepodepíše do konce roku následujícího po přijetí programu příslušnou dohodu o financování,
učiní Komise po konzultacích s dotčeným členským státem nebo státy kroky nezbytné k tomu, aby mohl tento dotčený členský stát nebo státy využít příspěvku z EFRR na společný operační program podle čl. 4 odst. 7 a 8 nařízení (EU) č. 1299/2013.
14. Rozpočtové závazky na činnosti nebo programy v rámci přeshraniční spolupráce, které trvají déle než jeden rozpočtový rok, mohou být rozděleny na roční splátky v průběhu několika let.
Článek 11
Řízení společných operačních programů
1. Společné operační programy se obvykle provádějí ve sdíleném řízení s členskými státy. Zúčastněné země však mohou navrhnout provádění v nepřímém řízení subjektem uvedeným v nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 v souladu s prováděcími pravidly uvedenými v čl. 12 odst. 2 tohoto nařízení.
2. Komise se na základě dostupných informací ujistí, že daný členský stát v případě sdíleného řízení nebo další země účastnící se přeshraniční spolupráce nebo mezinárodní organizace v případě nepřímého řízení zavedly a provozují systémy řízení a kontroly, které jsou v souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012, tímto nařízením a prováděcími pravidly k němu uvedenými v čl. 12 odst. 2 tohoto nařízení.
Dotčené členské státy, další země účastnící se přeshraniční spolupráce a mezinárodní organizace zajistí účinné fungování svých systémů řízení a kontroly, legalitu a správnost uskutečněných operací a dodržování zásady řádného finančního řízení. Odpovídají za řízení a kontrolu programů.
Komise může vyžadovat, aby daný členský stát nebo další země účastnící se přeshraniční spolupráce nebo mezinárodní organizace prošetřovaly stížnosti podané Komisi v souvislosti s výběrem či prováděním operací podporovaných podle této hlavy nebo v souvislosti s fungováním systému řízení a kontroly.
3. Aby se mohlo odpovídajícím způsobem připravit provádění společných operačních programů, jsou výdaje vynaložené po předložení těchto programů Komisi způsobilé ode dne 1. ledna 2014.
4. Je-li způsobilost omezena v souladu s čl. 8 odst. 7 nařízení (EU) č. 236/2014, je subjekt uvedený v odstavci 1 tohoto článku, který může vydávat výzvy k předkládání návrhů a nabídek, v souladu s čl. 8 odst. 2 a čl. 9 odst. 3 nařízení (EU) č. 236/2014 oprávněn přijímat žadatele a uchazeče z nezpůsobilých zemí jakožto způsobilé uchazeče nebo přijímat zboží nezpůsobilého původu.
Článek 12
Prováděcí pravidla pro přeshraniční spolupráci
1. Prováděcí pravidla, jež stanoví konkrétní ustanovení k provedení této hlavy, se přijmou přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3 nařízení (EU) č. 236/2014.
2. Prováděcí pravidla zahrnují podrobná ustanovení týkající se mimo jiné těchto otázek:
a)
míry a způsobů spolufinancování;
b)
obsahu, přípravy, změn a uzavírání společných operačních programů;
c)
úlohy a funkce struktur programu, například společného monitorovacího výboru, řídícího orgánu a jeho společného technického sekretariátu včetně jejich postavení, účinné identifikace, odpovědnosti a povinností, popisu systémů řízení a kontroly a podmínek upravujících technické a finanční řízení podpory Unie včetně způsobilosti výdajů;
d)
postupů pro zpětné získání prostředků ve všech zúčastněných zemích;
e)
monitorování a hodnocení;
f)
propagačních a informačních činností;
g)
sdíleného a nepřímého řízení podle čl. 6 odst. 2 nařízení (EU) č. 236/2014.
HLAVA IV
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 13
Přenesení pravomoci
Komisi je svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 14 měnící přílohu II. Komise zejména do 31. března 2018 přijme akt v přenesené pravomoci, kterým se příloha II mění v návaznosti na zveřejnění zprávy o přezkumu v polovině období a na základě doporučení v ní obsažených.
Článek 14
Výkon přenesené pravomoci
1. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci je svěřena Komisi za podmínek stanovených v tomto článku.
2. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v článku 13 je svěřena Komisi do 31. prosince 2020.
3. Evropský parlament nebo Rada mohou přenesení pravomoci uvedené v článku 13 kdykoli zrušit. Rozhodnutím o zrušení se ukončuje přenesení pravomoci v něm blíže určené. Rozhodnutí nabývá účinku prvním dnem po zveřejnění v Úředním věstníku Evropské unie nebo k pozdějšímu dni, který je v něm upřesněn. Nedotýká se platnosti již platných aktů v přenesené pravomoci.
4. Přijetí aktu v přenesené pravomoci Komise neprodleně oznámí současně Evropskému parlamentu a Radě.
5. Akt v přenesené pravomoci přijatý podle článku 13 vstoupí v platnost, pouze pokud proti němu Evropský parlament nebo Rada nevysloví námitky ve lhůtě dvou měsíců ode dne, kdy jim byl tento akt oznámen, nebo pokud Evropský parlament i Rada před uplynutím této lhůty informují Komisi o tom, že námitky nevysloví. Z podnětu Evropského parlamentu nebo Rady se tato lhůta prodlouží o dva měsíce.
Článek 15
Výbor
Komisi je nápomocen Výbor pro evropský nástroj sousedství. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 16
Účast třetích zemí, na které se nevztahuje článek 1
1. V řádně odůvodněných případech a k zajištění soudržnosti a účinnosti financování Unie nebo na podporu regionální či nadregionální spolupráce může Komise v souladu s článkem 2 nařízení (EU) č. 236/2014 v jednotlivých případech rozhodnout o rozšíření způsobilosti určitých opatření na země, území a oblasti, jež by jinak nebyly pro financování způsobilé.
Do postupů provádějících taková opatření se bez ohledu na čl. 8 odst. 1 nařízení (EU) č. 236/2014 mohou zapojit fyzické a právnické osoby z dotyčných zemí, území a oblastí.
2. Možnosti uvedené v odstavci 1 tohoto článku mohou být stanoveny v programových dokumentech uvedených v článku 7.
Článek 17
Finanční krytí
1. Finanční krytí pro provádění tohoto nařízení na období 2014-2020 činí 15 432 634 000 EUR v běžných cenách. Až 5 % z finančního krytí se přidělí na programy přeshraniční spolupráce uvedené v čl. 6 odst. 1 písm. c).
2. Roční rozpočtové prostředky schvaluje Evropský parlament a Rada v mezích víceletého finančního rámce.
3. V souladu s čl. 18 odst. 4 nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1288/2013 (13) se z různých nástrojů pro financování vnější činnosti, totiž nástroje pro rozvojovou spolupráci, zřízeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 233/2014 (14), evropského nástroje sousedství, nástroje předvstupní pomoci (NPP II), zřízeného nařízením (EU) č. 231/2014, a nástroje partnerství, zřízeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 234/2014 (15), přiděluje orientační částka ve výši 1 680 000 000 EUR na opatření v oblasti mobility ve vzdělávání do partnerských zemí nebo z partnerských zemí ve smyslu nařízení (EU) č. 1288/2013 a na spolupráci a politický dialog s orgány, institucemi a organizacemi z těchto zemí. Použití těchto finančních prostředků se řídí nařízením (EU) č. 1288/2013.
Finanční prostředky se poskytnou ve dvou víceletých přídělech, z nichž první se bude vztahovat na první čtyři roky, druhý pak na tři zbývající roky. S přidělením těchto finančních prostředků počítá programování stanovené v tomto nařízení v souladu se zjištěnými potřebami a prioritami dotčených zemí. V případě závažných nepředvídaných okolností nebo významných politických změn mohou být tyto příděly přehodnoceny v souladu s prioritami vnější činnosti Unie.
Článek 18
Evropská služba pro vnější činnost
Toto nařízení se uplatňuje v souladu s rozhodnutím 2010/427/EU.
Článek 19
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014 do dne 31. prosince 2020.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 11. března 2014.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 232/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 11ης Μαρτίου 2014
για τη θέσπιση Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 209 παράγραφος 1 και το άρθρο 212 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Ο παρών κανονισμός θεσπίζει τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας (ΕΜΓ) ως έναν από τους μηχανισμούς οι οποίοι παρέχουν άμεση στήριξη στις εξωτερικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντικαθιστά τον κανονισμό (EC) αριθ. 1638/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) ο οποίος έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2013.
(2)
Το άρθρο 8 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) ορίζει ότι η Ένωση πρέπει να αναπτύσσει προνομιακές σχέσεις με τις γειτονικές χώρες, με στόχο την εγκαθίδρυση χώρου ευημερίας και καλής γειτονίας, ο οποίος θεμελιώνεται στις αξίες της Ένωσης και χαρακτηρίζεται από στενές και ειρηνικές σχέσεις βασιζόμενες στη συνεργασία.
(3)
Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας (ΕΠΓ), η Ένωση προσφέρει στις χώρες της Ευρωπαϊκής γειτονίας μια προνομιακή σχέση, βασισμένη στην αμοιβαία προσήλωση στις αξίες της δημοκρατίας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου, της χρηστής διακυβέρνησης και των αρχών της οικονομίας της αγοράς, καθώς και της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, και στην προώθησή τους. Παρέχει επίσης, όπου κρίνεται σκόπιμο, ένα πλαίσιο για τη βελτίωση της κινητικότητας και τις διαπροσωπικές επαφές, ιδίως μέσω της διευκόλυνσης της χορήγησης θεωρήσεων και των συμφωνιών επανεισδοχής, καθώς και μέσω της απελευθέρωσης των θεωρήσεων κρίνοντας κατά περίπτωση
(4)
Από τη θέσπισή της, η ΕΠΓ ενίσχυσε τις σχέσεις με χώρες-εταίρους και απέφερε απτά οφέλη τόσο στην Ένωση όσο και στους εταίρους της, μεταξύ άλλων τη δρομολόγηση περιφερειακών πρωτοβουλιών και τη στήριξη του εκδημοκρατισμού στην Ευρωπαϊκή Γειτονία. Ορισμένες μείζονες εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Γειτονία οδήγησαν σε σφαιρική στρατηγική αναθεώρηση της ΕΠΓ το 2011. Η αναθεώρηση προβλέπει, μεταξύ άλλων, μεγαλύτερη στήριξη σε εταίρους που έχουν δεσμευθεί να οικοδομήσουν δημοκρατικές κοινωνίες και να πραγματοποιήσουν μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με την προσέγγιση παροχής κινήτρων («more for more») και της αρχής της «αμοιβαίας ευθύνης», εταιρική σχέση με κοινωνίες και μια πιο διαφοροποιημένη και προσαρμοσμένη στις ανάγκες προσέγγιση έναντι καθεμιάς από τις χώρες-εταίρους. Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να συνδέει με σαφήνεια το πλαίσιο ΕΠΓ και τη στήριξη που θα δοθεί βάσει του παρόντος κανονισμού.
(5)
Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να στηρίζει την υλοποίηση των πολιτικών πρωτοβουλιών που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της ΕΠΓ: της ανατολικής εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ένωσης και των ανατολικών γειτόνων της, της εταιρικής σχέσης για τη δημοκρατία και την κοινή ευημερία και της Ένωσης για τη Μεσόγειο στη Νότια Γειτονία. Οι εν λόγω πρωτοβουλίες είναι σημαντικές από στρατηγική άποψη και αποτελούν εξίσου σημαντικά πολιτικά πλαίσια για την εμβάθυνση των σχέσεων με τις χώρες-εταίρους και μεταξύ αυτών, βάσει των αρχών της αμοιβαίας ευθύνης, της από κοινού οικειοποίησης και της ευθύνης. Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να στηρίζει επίσης την εφαρμογή της περιφερειακής συνεργασίας διαμέσου της Ευρωπαϊκής γειτονιάς, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της πολιτικής της βόρειας διάστασης ή της συνέργειας για τη Μαύρη Θάλασσα, καθώς και, κυρίως στην περίπτωση της διασυνοριακής συνεργασίας, τις εξωτερικές πτυχές των μακροπεριφερειακών στρατηγικών.
(6)
Οι στόχοι του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να επιδιωχθούν με την προσήκουσα συμμετοχή των εταίρων της εξωτερικής δράσης, μεταξύ των οποίων και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι τοπικές αρχές, για την προετοιμασία, την εφαρμογή και την παρακολούθηση της στήριξης της Ένωσης, δεδομένης της σημασίας του ρόλου τους. Ο παρών κανονισμός θα πρέπει επίσης να στηρίξει την ενίσχυση της ικανότητας των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εγχώρια λογοδοσία και η τοπική οικειοποίηση και να συμμετέχουν πλήρως στη διαδικασία εκδημοκρατισμού.
(7)
Ο παρών κανονισμός αναγνωρίζει το ειδικό καθεστώς της Ρωσικής Ομοσπονδίας αφενός ως γείτονα της Ένωσης και αφετέρου ως στρατηγικού εταίρου στην περιοχή.
(8)
Θα πρέπει να παρασχεθεί στήριξη, τόσο μέσω του παρόντος κανονισμού, όσο και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), στα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας ανάμεσα στα κράτη μέλη, αφενός, και τις χώρες-εταίρους και/ή τη Ρωσική Ομοσπονδία, αφετέρου («άλλες χώρες που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία») κατά μήκος των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την προώθηση ολοκληρωμένης και βιώσιμης περιφερειακής ανάπτυξης και συνεργασίας μεταξύ γειτονικών μεθοριακών περιοχών και αρμονικής εδαφικής ολοκλήρωσης σε ολόκληρη την Ένωση και με τις γειτονικές χώρες. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική υλοποίηση της διασυνοριακής συνεργασίας, είναι σημαντικό να εναρμονιστούν οι διαδικασίες με εκείνες στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας, ανάλογα με την περίπτωση.
(9)
Επιπλέον, είναι σημαντικό να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί η συνεργασία μεταξύ της Ένωσης και των εταίρων της και άλλων συμμετεχουσών χωρών για το κοινό τους όφελος, ιδίως μέσω του βέλτιστου και πλέον αποτελεσματικού συντονισμού του παρεχόμενων πόρων και της συγκέντρωσης συνεισφορών από εσωτερικούς και εξωτερικούς μηχανισμούς του προϋπολογισμού της Ένωσης, κυρίως προς όφελος της διασυνοριακής συνεργασίας και έργων περιφερειακής συνεργασίας, έργων υποδομών που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την Ένωση με τη συμμετοχή γειτονικών χωρών και άλλων τομέων συνεργασίας.
(10)
Στη διασυνοριακή συνεργασία θα πρέπει να μπορούν επίσης να συμμετέχουν χωρικές ενότητες κατά μήκος των συνόρων που ανήκουν σε χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), καθώς και οι οικείες χωρικές ενότητες των δικαιούχων που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 231/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5). Η συμμετοχή των χωρών του ΕΟΧ στα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας θα πρέπει να εξακολουθήσει να βασίζεται στους δικούς τους πόρους.
(11)
Αναμένεται ότι τα κράτη μέλη, οι χώρες εταίροι και άλλες συμμετέχουσες χώρες που λαμβάνουν μέρος στη διασυνοριακή συνεργασία και στην περιφερειακή συνεργασία θα παράσχουν συγχρηματοδότηση. Αυτό θα ενισχύσει τον βαθμό οικειοποίησης από τη χώρα, θα αυξήσει τους χρηματοδοτικούς πόρους που διατίθενται για τα προγράμματα και θα διευκολύνει τη συμμετοχή τοπικών συμφεροντούχων.
(12)
Με σκοπό την εναρμόνιση της ορολογίας που χρησιμοποιείται στον παρόντα κανονισμό με εκείνη της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας, τα έγγραφα εφαρμογής για τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας θα πρέπει να αποκαλούνται κοινά επιχειρησιακά προγράμματα.
(13)
Η στήριξη που θα παρασχεθεί στις γειτονικές χώρες στο πλαίσιο που θεσπίζει η ΕΠΓ θα πρέπει να είναι συνεκτική με τους στόχους και τις αρχές των εξωτερικών πολιτικών της Ένωσης και ιδίως την πολιτική ανάπτυξής της, καθώς και την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας. Θα πρέπει επίσης να εξασφαλιστεί η συνοχή με τις εξωτερικές πτυχές των εσωτερικών πολιτικών και μηχανισμών της Ένωσης.
(14)
Η Ένωση θα πρέπει να επιδιώκει την αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων προκειμένου να βελτιστοποιήσει τα αποτελέσματα της εξωτερικής δράσης της. Αυτό θα πρέπει να επιτυγχάνεται μέσω της συνοχής και της συμπληρωματικότητας των ενωσιακών μηχανισμών εξωτερικής δράσης, καθώς και με τη δημιουργία συνεργιών μεταξύ του ΕΜΓ, άλλων μηχανισμών της Ένωσης για τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης και άλλων πολιτικών της Ένωσης. Θα πρέπει δε περαιτέρω να συνεπάγεται αμοιβαία ενίσχυση των προγραμμάτων που καταρτίζονται στο πλαίσιο των μηχανισμών για τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης.
(15)
Η κοινή στρατηγική ΕΕ-Αφρικής έχει σημασία για τις σχέσεις με τους μεσογειακούς εταίρους από τη Βόρεια Αφρική.
(16)
Η Ένωση και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να βελτιώσουν τη συνοχή, την αποτελεσματικότητα και τη συμπληρωματικότητα των αντίστοιχων πολιτικών τους που αφορούν τη συνεργασία με τις γειτονικές χώρες. Προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η συνεργασία της Ένωσης και η συνεργασία των κρατών μελών συμπληρώνουν και ενισχύουν η μία την άλλη, ενδείκνυται να προβλεφθεί κοινός προγραμματισμός, ο οποίος θα πρέπει να εφαρμόζεται όπου αυτό είναι εφικτό και συναφές. Θα πρέπει να διασφαλίζεται η συνεργασία και ο συντονισμός με άλλους μη ενωσιακούς δωρητές.
(17)
Η στήριξη της Ένωσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού θα πρέπει κατ' αρχήν να ευθυγραμμίζεται με τις αντίστοιχες εθνικές ή τοπικές στρατηγικές και τα μέτρα των χωρών-εταίρων καθώς και, κατά περίπτωση, της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
(18)
Η Επιτροπή θα πρέπει να επιδιώκει την πιο αποτελεσματική χρήση των διαθέσιμων πόρων χρησιμοποιώντας χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς με μόχλευση. Τέτοια αποτελέσματα θα μπορούσαν να αυξηθούν προβλέποντας τη χρησιμοποίηση και επαναχρησιμοποίηση των κεφαλαίων που επενδύονται και παράγονται από τους χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς.
(19)
Η καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος είναι μια από τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση και χρειάζεται επείγουσα διεθνής δράση. Σύμφωνα με τον στόχο που αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, της 29ης Ιουνίου 2011, με τίτλο «Προϋπολογισμός για την Ευρώπη 2020», σχετικά με την αύξηση του συναφούς με το κλίμα ποσοστού του προϋπολογισμού της Ένωσης στο 20 % τουλάχιστον, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη του εν λόγω στόχου.
(20)
Ένα σταθερό πλαίσιο συνεργασίας με τις γειτονικές χώρες στον τομέα της ενέργειας και των πόρων, συνεπές προς τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς της Ένωσης, συμβάλλει στην ενίσχυση της ασφάλειας της Ένωσης στον εν λόγω τομέα.
(21)
Η ισότητα των φύλων, τα δικαιώματα των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες και η καταπολέμηση των διακρίσεων και των ανισοτήτων αποτελούν εγκάρσιους στόχους σε όλες τις δράσεις που αναλαμβάνονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού.
(22)
Στο πλαίσιο των σχέσεων με τους εταίρους της σε παγκόσμιο επίπεδο, η Ένωση έχει δεσμευθεί να προωθήσει την αξιοπρεπή εργασία και την κοινωνική δικαιοσύνη, καθώς και να επικυρώσει και να εφαρμόσει αποτελεσματικά διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της εξάλειψης της παιδικής εργασίας, και των πολυμερών συμφωνιών για το περιβάλλον.
(23)
Ο παρών κανονισμός προβλέπει δημοσιονομικό κονδύλι για τη διάρκεια εφαρμογής του, το οποίο πρόκειται να αποτελέσει το ποσό προνομιακής αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 17 της Διοργανικής Συμφωνίας της 2ας Δεκεμβρίου 2013 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (6), για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού.
(24)
Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης θα πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων καθ' όλο τον κύκλο δαπανών, συμπεριλαμβανομένων της πρόληψης, του εντοπισμού και της διερεύνησης των παρατυπιών, της ανάκτησης των διαφυγόντων κονδυλίων, των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών ή των ποσών που έχουν χρησιμοποιηθεί εσφαλμένα και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, της επιβολής ποινών. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να εκτελούνται σύμφωνα με τις ισχύουσες συμφωνίες οι οποίες συνάπτονται με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες.
(25)
Προκειμένου να προσαρμοστεί η στήριξη της Ένωσης κατά τον παρόντα κανονισμό, η εξουσία έκδοσης πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σκόπιμο να ανατεθεί στην Επιτροπή όσον αφορά την τροποποίηση του καταλόγου των προτεραιοτήτων για στήριξη της Ένωσης δυνάμει του παρόντος κανονισμού και των χρηματοδοτήσεων ανά τύπο προγράμματος. Έχει ιδιαίτερη σημασία να προβαίνει η Επιτροπή στις κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού έργου της, μεταξύ άλλων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Κατά την προετοιμασία και την κατάρτιση κατ' εξουσιοδότηση πράξεων, η Επιτροπή θα πρέπει να μεριμνά για την ταυτόχρονη, έγκαιρη και ορθή διαβίβαση των συναφών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
(26)
Προκειμένου να εξασφαλιστούν ενιαίοι όροι εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να ανατεθούν εκτελεστικές αρμοδιότητες στην Επιτροπή.
(27)
Οι εκτελεστικές εξουσίες που σχετίζονται με πολυετή ενιαία πλαίσια στήριξης, άλλα έγγραφα προγραμματισμού και τους κανόνες εφαρμογής για τον καθορισμό των ειδικών διατάξεων εφαρμογής της διασυνοριακής συνεργασίας θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7).
(28)
Η διαδικασία εξέτασης θα πρέπει να χρησιμοποιείται κατ' αρχήν για την έκδοση των εν λόγω εκτελεστικών πράξεων, δεδομένου του χαρακτήρα των εν λόγω εκτελεστικών πράξεων, ιδίως του πολιτικού προσανατολισμού τους ή των δημοσιονομικών επιπτώσεών τους, εκτός των περιπτώσεων μέτρων μικρής δημοσιονομικής κλίμακας.
(29)
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 236/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) θεσπίζει κοινούς κανόνες και διαδικασίες για την υλοποίηση των μηχανισμών της Ένωσης για τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης.
(30)
Η οργάνωση και η λειτουργία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) θεσπίζονται με την απόφαση 2010/427/EΕ του Συμβουλίου (9).
(31)
Στις χώρες της Ευρωπαϊκής γειτονιάς, όπου η εναρμόνιση προς τους κανόνες και τα πρότυπα της Ένωσης είναι ένας από τους βασικούς στόχους πολιτικής, η Ένωση είναι καλύτερα από κάθε άλλο φορέα σε θέση να παράσχει τη στήριξή της βάσει του παρόντος κανονισμού. Ορισμένες ειδικές μορφές στήριξης μπορούν να παρασχεθούν μόνο στο επίπεδο της Ένωσης. Οι εμπειρίες μετάβασης των κρατών μελών της ΕΕ μπορούν επίσης να συμβάλουν στην επιτυχία των μεταρρυθμίσεων σε χώρες της ευρωπαϊκής γειτονίας και να προωθήσουν τις οικουμενικές αξίες στην Ευρωπαϊκή γειτονιά.
(32)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της δράσης, μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση δύναται να θεσπίζει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 ΣΕΕ. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία μέτρα για την επίτευξη των εν λόγω στόχων.
(33)
Ενδείκνυται η ευθυγράμμιση της διάρκειας εφαρμογής του παρόντος κανονισμού με εκείνη του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 του Συμβουλίου (10). Κατά συνέπεια, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να τυγχάνει εφαρμογής από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΤΙΤΛΟΣ I
ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ
Άρθρο 1
Γενικός στόχος και πεδίο εφαρμογής
1. Ο παρών κανονισμός θεσπίζει Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας με σκοπό να επιτευχθεί περαιτέρω πρόοδος προς ένα χώρο κοινής ευημερίας και καλής γειτονίας μεταξύ της Ένωσης και των χωρών και εδαφών που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι («χώρες-εταίροι») με την ανάπτυξη προνομιακής σχέσης που βασίζεται στη συνεργασία, την ειρήνη και την ασφάλεια, την αμοιβαία ευθύνη και την κοινή δέσμευση στις οικουμενικές αρχές της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σύμφωνα με τη ΣΕΕ.
2. Η στήριξη της Ένωσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού χρησιμοποιείται προς όφελος των χωρών-εταίρων και των περιοχών που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για το κοινό όφελος της Ένωσης και των χωρών-εταίρων.
3. Η κατά τον παρόντα κανονισμό στήριξη της Ένωσης ενδέχεται επίσης να χρησιμοποιηθεί με σκοπό να καταστεί εφικτή η συμμετοχή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στη διασυνοριακή συνεργασία, σε περιφερειακή συνεργασία με συμμετοχή της Ένωσης, καθώς και σε σχετικά προγράμματα που αφορούν πολλά κράτη, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας στην εκπαίδευση, ιδίως τις ανταλλαγές φοιτητών.
4. Η Ένωση προωθεί, αναπτύσσει και εδραιώνει τις αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της οικουμενικότητας, του αδιαίρετου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και τις αρχές της ισότητας και του κράτους δικαίου, επί των οποίων θεμελιώνεται, μέσω διαλόγου και συνεργασίας με τρίτες χώρες και σύμφωνα με τις αρχές του διεθνούς δικαίου. Για τους λόγους αυτούς, η χρηματοδότηση στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού συνάδει με τις εν λόγω αξίες και αρχές, καθώς και με τις δεσμεύσεις της Ένωσης βάσει του διεθνούς δικαίου, λαμβάνοντας υπόψη σχετικές πολιτικές και θέσεις της Ένωσης.
Άρθρο 2
Ειδικοί στόχοι της στήριξης της Ένωσης
1. Η στήριξη της Ένωσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού επικεντρώνεται στην προώθηση της ενισχυμένης πολιτικής συνεργασίας, της ισχυρής και βιώσιμης δημοκρατίας, της σταδιακής οικονομικής ολοκλήρωσης και μιας ενισχυμένης εταιρικής σχέσης με τις κοινωνίες μεταξύ της Ένωσης και των χωρών-εταίρων και, ιδίως, την εφαρμογή συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, συμφωνιών σύνδεσης ή άλλων υφιστάμενων και μελλοντικών συμφωνιών, καθώς και σχεδίων δράσης που καθορίζονται με κοινή συμφωνία ή ισοδύναμων εγγράφων.
2. Η κατά τον παρόντα κανονισμό στήριξη της Ένωσης στοχεύει ειδικότερα:
α)
στην προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, του κράτους δικαίου, των αρχών της ισότητας και της καταπολέμησης όλων των μορφών διακρίσεων, την εγκαθίδρυση ισχυρής και βιώσιμης δημοκρατίας, την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων σε όλα τα επίπεδα και την ανάπτυξη μιας δυναμικής κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων,
β)
στην επίτευξη σταδιακής ενσωμάτωσης στην εσωτερική αγορά της Ένωσης και την ενίσχυση της τομεακής και διατομεακής συνεργασίας, μεταξύ άλλων μέσω νομοθετικής προσέγγισης και κανονιστικής σύγκλισης προς τα πρότυπα της Ένωσης και άλλα σχετικά διεθνή πρότυπα, και στη βελτιωμένη πρόσβαση στην αγορά, μεταξύ άλλων μέσω προωθημένων και περιεκτικών ζωνών ελεύθερων συναλλαγών, καθώς και την οικοδόμηση θεσμών και την πραγματοποίηση των σχετικών επενδύσεων, ιδίως στον τομέα των διασυνδέσεων,
γ)
στη δημιουργία προϋποθέσεων για την καλύτερη οργάνωση της νόμιμης μετανάστευσης και την προαγωγή της καλής διαχείρισης της κινητικότητας των προσώπων, για την εφαρμογή υφιστάμενων ή μελλοντικών συμφωνιών που συνάπτονται βάσει της Συνολικής Προσέγγισης της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας, και για την προώθηση των διαπροσωπικών επαφών, ιδίως σε ό,τι αφορά πολιτιστικές, εκπαιδευτικές, επαγγελματικές και αθλητικές δραστηριότητες,
δ)
στη στήριξη έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης από κάθε άποψη, στη μείωση της φτώχειας, και μέσω της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα, και στη μείωση του κοινωνικού αποκλεισμού, την προαγωγή της δημιουργίας ικανοτήτων στις επιστήμες, την εκπαίδευση και ειδικότερα την τριτοβάθμια, στην τεχνολογία, την έρευνα και την καινοτομία, στην προώθηση της εσωτερικής οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, στην ανάπτυξη της υπαίθρου, στην προώθηση της δημόσιας υγείας και της προστασίας του περιβάλλοντος, στη δράση για το κλίμα και στην αύξηση της ανθεκτικότητας σε καταστροφές,
ε)
στην προώθηση μέτρων για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, σχέσεων καλής γειτονίας και άλλων μέτρων που συμβάλλουν στην ασφάλεια από όλες τις απόψεις και την πρόληψη και επίλυση συγκρούσεων, συμπεριλαμβανομένων των παρατεινόμενων διενέξεων,
στ)
στην ενίσχυση της υποπεριφερειακής, περιφερειακής και ευρωπαϊκής συνεργασίας σε επίπεδο περιοχής γειτονίας, καθώς και της διασυνοριακής συνεργασίας.
3. Η επίτευξη των εν λόγω συγκεκριμένων στόχων που καθορίζονται στις παραγράφους 1 και 2 μετράται χρησιμοποιώντας ιδίως τις σχετικές περιοδικές αναφορές της Ένωσης για την υλοποίηση της ΕΠΓ· για την παράγραφο 2 στοιχεία α), δ) και ε), τους σχετικούς δείκτες που ορίζονται από διεθνείς οργανισμούς και άλλα σχετικά όργανα· για την παράγραφο 2 στοιχεία β), γ) και δ), τον βαθμό υιοθέτησης, κατά περίπτωση, του κανονιστικού πλαισίου της Ένωσης από τις χώρες-εταίρους, και για την παράγραφο 2 στοιχεία γ) και στ) και τον αριθμό των σχετικών συμφωνιών και δράσεων συνεργασίας.
Οι δείκτες για τη μέτρηση της επίτευξης των συγκεκριμένων στόχων είναι προκαθορισμένοι, σαφείς, διαφανείς και, όπου κρίνεται απαραίτητο, ειδικοί για κάθε χώρα και μετρήσιμοι, περιλαμβάνουν δε, μεταξύ άλλων, εκλογές οι οποίες υποβάλλονται σε κατάλληλη παρακολούθηση, σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, ανεξάρτητη δικαιοσύνη, συνεργασία σε θέματα δικαιοσύνης, ελευθερίας και ασφάλειας, επίπεδο διαφθοράς, εμπορικές συναλλαγές, ισότητα των φύλων και δείκτες που επιτρέπουν τη μέτρηση εσωτερικών οικονομικών διαφορών, συμπεριλαμβανομένων των επιπέδων απασχόλησης.
4. Η κατά τον παρόντα κανονισμό στήριξη της Ένωσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης σε άλλους σχετικούς τομείς, όταν κάτι τέτοιο συνάδει με τους συνολικούς στόχους της ΕΠΓ.
Άρθρο 3
Πολιτικό πλαίσιο
1. Το γενικό πολιτικό πλαίσιο για τον προγραμματισμό και την εφαρμογή της στήριξης της Ένωσης βάσει του παρόντος κανονισμού καθορίζεται, σύμφωνα με την αρχή της οικειοποίησης, από τις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, τις συμφωνίες σύνδεσης και οποιαδήποτε άλλη υφιστάμενη ή μελλοντική συμφωνία που καθορίζει τις σχέσεις με τις χώρες-εταίρους, τις αντίστοιχες ανακοινώσεις της Επιτροπής, τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, καθώς και τις σχετικές δηλώσεις συνόδων κορυφής ή συμπεράσματα των υπουργικών συσκέψεων με τις χώρες-εταίρους της ΕΠΓ, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της ανατολικής εταιρικής σχέσης και της Ένωσης για τη Μεσόγειο, καθώς και των οικείων ψηφισμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
2. Τα βασικά στοιχεία αναφοράς για τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων της κατά τον παρόντα κανονισμό στήριξης της Ένωσης και για την αξιολόγηση της προόδου όπως περιγράφεται στο άρθρο 2 παράγραφος 3 είναι: τα προγράμματα δράσης ή τα διάφορα άλλα ισοδύναμα έγγραφα που καθορίζονται με κοινή συμφωνία, όπως τα θεματολόγια σύνδεσης μεταξύ των χωρών-εταίρων και της Ένωσης σε διμερείς ή πολυμερείς μορφές, μεταξύ άλλων, κατά περίπτωση, στο πλαίσιο της ανατολικής εταιρικής σχέσης και της νότιας διάστασης της ΕΠΓ.
3. Εφόσον δεν υπάρχουν οι κατά την παράγραφο 1 συμφωνίες μεταξύ της Ένωσης και των χωρών-εταίρων, η κατά τον παρόντα κανονισμό στήριξη της Ένωσης μπορεί να χορηγείται όταν κρίνεται σκόπιμη για την επιδίωξη πολιτικών στόχων της Ένωσης, προγραμματίζεται δε βάσει των στόχων αυτών, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της οικείας χώρας.
Άρθρο 4
Διαφοροποίηση, εταιρική σχέση και συγχρηματοδότηση
1. Η κατά τον παρόντα κανονισμό στήριξη της Ένωσης που παρέχεται σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο α) του παρόντος κανονισμού σε κάθε χώρα-εταίρο βασίζεται σε κίνητρα και διαφοροποιείται ως προς τη μορφή και τα ποσά, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα στοιχεία που απαριθμούνται κατωτέρω και αντικατοπτρίζουν όσον αφορά τη χώρα εταίρο:
α)
τις ανάγκες, με τη χρήση δεικτών όπως ο πληθυσμός και το επίπεδο ανάπτυξης,
β)
τη δέσμευση και την πρόοδο στην επίτευξη των κοινώς συμφωνημένων πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών στόχων μεταρρύθμισης,
γ)
τη δέσμευση και την πρόοδο προς την καθιέρωση ισχυρής και βιώσιμης δημοκρατίας,
δ)
την εταιρική σχέση με την Ένωση, περιλαμβανομένου και του βαθμού φιλοδοξίας της εν λόγω εταιρικής σχέσης,
ε)
την ικανότητα απορρόφησης και τον ενδεχόμενο αντίκτυπο της κατά τον παρόντα κανονισμό στήριξης της Ένωσης.
Η στήριξη αυτή αντικατοπτρίζεται στα έγγραφα πολυετούς προγραμματισμού που αναφέρονται στο άρθρο 7.
2. Μετά την έγκριση των εγγράφων προγραμματισμού που προσδιορίζονται στο άρθρο 7 και με την επιφύλαξη των υπόλοιπων στοιχείων που περιγράφονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, το μερίδιο διαθέσιμων πόρων που χορηγείται στις χώρες-εταίρους θα προσαρμόζεται πρωτίστως σύμφωνα με την πρόοδό τους στην οικοδόμηση και στην εδραίωση ισχυρής και βιώσιμης δημοκρατίας και στην υλοποίηση των συμφωνημένων πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών στόχων μεταρρύθμισης ακολουθώντας την προσέγγιση βάσει κινήτρων.
Για τα γενικά προγράμματα που αφορούν πολλά κράτη, το μερίδιο θα καθορίζεται σύμφωνα με την πρόοδο των χωρών εταίρων ως προς την οικοδόμηση και εδραίωση βιώσιμης δημοκρατίας, και λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδό τους κατά την εφαρμογή των συμφωνηθέντων στόχων μεταρρύθμισης που συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου αυτού.
Η πρόοδος των χωρών εταίρων αξιολογείται τακτικά, ιδίως μέσω των εκθέσεων προόδου της ΕΠΓ οι οποίες περιέχουν τάσεις σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη.
Η στήριξη μπορεί να επανεξεταστεί στην περίπτωση σοβαρής ή διαρκούς οπισθοδρόμησης.
3. Η προσέγγιση με γνώμονα τα κίνητρα δεν ισχύει για τη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών, τις διαπροσωπικές επαφές συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας ανάμεσα στις τοπικές αρχές, τη στήριξη της βελτίωσης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή μέτρα στήριξης που σχετίζονται με κρίσεις. Στην περίπτωση σοβαρής ή επίμονης οπισθοδρόμησης η στήριξη μπορεί να ενισχυθεί.
4. Η προσέγγιση με βάση τα κίνητρα στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού υπόκειται σε τακτικές ανταλλαγές απόψεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Η στήριξη της Ένωσης που προβλέπεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού εντάσσεται, κατά κανόνα, στο πλαίσιο εταιρικής σχέσης με τους δικαιούχους. Στην εταιρική σχέση μπορούν να συμμετάσχουν, κατά περίπτωση, οι ακόλουθοι συμφεροντούχοι κατά την προετοιμασία, εφαρμογή και παρακολούθηση της στήριξης της Ένωσης:
α)
εθνικές και τοπικές αρχές, και
β)
οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών,
μεταξύ άλλων μέσω διαβουλεύσεων και έγκαιρης πρόσβασης στις σχετικές πληροφορίες που τους επιτρέπουν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή.
6. Η στήριξη της Ένωσης που παρέχεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού συγχρηματοδοτείται κατ' αρχήν από τις χώρες-εταίρους και άλλες συμμετέχουσες χώρες από δημόσια κεφάλαια, συνεισφορές των δικαιούχων ή άλλες πηγές. Οι απαιτήσεις για συγχρηματοδότηση μπορεί να αίρονται σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις και όταν τούτο είναι απαραίτητο για να στηριχθεί η ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών και των μη κρατικών φορέων, και ειδικότερα των μικρής κλίμακας οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, με την επιφύλαξη της συμμόρφωσης με τους υπόλοιπους όρους που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11).
Άρθρο 5
Συνοχή και συντονισμός δωρητών
1. Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, διασφαλίζεται συνοχή με όλους τους τομείς της εξωτερικής δράσης της Ένωσης καθώς και με άλλες σχετικές πολιτικές της Ένωσης. Για τον σκοπό αυτό, τα μέτρα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), βασίζονται στα έγγραφα των πολιτικών συνεργασίας που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφοι 1 και 2, καθώς και στα συγκεκριμένα συμφέροντα, στις προτεραιότητες πολιτικής και τις στρατηγικές της Ένωσης. Τα μέτρα αυτά τηρούν τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί βάσει πολυμερών συμφωνιών και διεθνών συμβάσεων στις οποίες συμμετέχουν η Ένωση και οι χώρες-εταίροι.
2. Η Ένωση, τα κράτη μέλη και η ΕΤΕπ διασφαλίζουν τη συνοχή μεταξύ της στήριξης που παρέχεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού και άλλης στήριξης που παρέχεται από την Ένωση, τα κράτη μέλη και ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
3. Η Ένωση και τα κράτη μέλη συντονίζουν τα κατ' ιδίαν προγράμματα στήριξης με σκοπό τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα της παρεχόμενης στήριξης και τον διάλογο πολιτικής και την αποτροπή της επικάλυψης των χρηματοδοτήσεων, σύμφωνα με τις καθορισμένες αρχές για την ενίσχυση του επιχειρησιακού συντονισμού στον τομέα της εξωτερικής στήριξης και για την εναρμόνιση των πολιτικών και των διαδικασιών. Ο συντονισμός περιλαμβάνει τακτικές διαβουλεύσεις και συχνές ανταλλαγές σημαντικών πληροφοριών κατά τη διάρκεια των διαφόρων φάσεων του κύκλου στήριξης, ιδίως επιτόπου. Ει δυνατόν και όταν κρίνεται σκόπιμο, εφαρμόζεται κοινός προγραμματισμός. Όταν αυτό δεν είναι εφικτό, εξετάζονται άλλες ρυθμίσεις, όπως η κατ' εξουσιοδότηση συνεργασία και ρυθμίσεις σχετικά με τις μεταβιβάσεις αρμοδιοτήτων, προκειμένου να εξασφαλιστεί ο ύψιστος δυνατός βαθμός συντονισμού.
Η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση ως προς τον κοινό προγραμματισμό με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της έκθεσης που αναφέρεται στο άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014 και περικλείει συστάσεις στις περιπτώσεις που δεν έχει πλήρως επιτευχθεί ο προγραμματισμός.
4. Η Ένωση, σε συνεννόηση με τα κράτη μέλη, λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των διαβουλεύσεων σε αρχικό στάδιο της διαδικασίας προγραμματισμού, για να διασφαλίσει τη συμπληρωματικότητα, τον κατάλληλο συντονισμό και συνεργασία με τους πολυμερείς και περιφερειακούς οργανισμούς και φορείς, συμπεριλαμβανομένων ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, οργανώσεων, ταμείων και προγραμμάτων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ιδιωτικών και πολιτικών ιδρυμάτων και δωρητών εκτός της Ένωσης.
5. Τα έγγραφα που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφοι 2 και 3 αναφέρονται επίσης, στο μέτρο του δυνατού, στις δραστηριότητες άλλων δωρητών της Ένωσης.
ΤΙΤΛΟΣ IΙ
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ
Άρθρο 6
Τύποι προγραμμάτων
1. Η στήριξη της Ένωσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού προγραμματίζεται μέσω:
α)
διμερών προγραμμάτων τα οποία αφορούν παροχή στήριξης της Ένωσης σε μία χώρα-εταίρο,
β)
προγραμμάτων που αφορούν πολλά κράτη και τα οποία αφορούν κοινές προκλήσεις για όλες ή κάποιες από τις χώρες-εταίρους, βάσει των προτεραιοτήτων της ανατολικής εταιρικής σχέσης και της νότιας διάστασης της ΕΠΓ και λαμβάνοντας υπόψη το έργο που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Ένωσης για τη Μεσόγειο, καθώς και περιφερειακής και υποπεριφερειακής συνεργασίας κυρίως μεταξύ δύο ή περισσότερων χωρών-εταίρων, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο της Βόρειας Διάστασης και της συνέργειας για την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Στη συνεργασία αυτή μπορεί να συμμετάσχει η Ρωσική Ομοσπονδία σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3,
γ)
προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας τα οποία αφορούν συνεργασία μεταξύ ενός ή περισσότερων κρατών μελών, αφενός, και μίας ή περισσότερων χωρών-εταίρων και/ή της Ρωσικής Ομοσπονδίας («άλλες χώρες που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία»), αφετέρου, τα οποία πραγματοποιούνται στο κοινό τμήμα των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης.
2. Οι προτεραιότητες για τη στήριξη της Ένωσης δυνάμει του παρόντος κανονισμού εκτίθενται στο παράρτημα ΙΙ.
3. Η στήριξη της Ένωσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού εφαρμόζεται σύμφωνα με τον κανονισμό (EΕ) αριθ. 236/2014 και, για τα προγράμματα που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του παρόντος κανονισμού, επίσης σύμφωνα με τους κανόνες εφαρμογής που καθορίζουν ειδικές διατάξεις για την εφαρμογή της διασυνοριακής συνεργασίας όπως αναφέρεται στο άρθρο 12 του παρόντος κανονισμού.
Άρθρο 7
Προγραμματισμός και ενδεικτική κατανομή κεφαλαίων για ενδεικτικά προγράμματα ανά χώρα και ενδεικτικά προγράμματα που αφορούν πολλά κράτη
1. Οι ενδεικτικές χρηματοδοτήσεις για προγράμματα ανά χώρα καθορίζονται βάσει των κριτηρίων που περιγράφονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1.
2. Για τις χώρες για τις οποίες υπάρχουν τα έγγραφα που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2, του παρόντος κανονισμού θεσπίζεται αναλυτικό πολυετές ενιαίο πλαίσιο στήριξης σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης όπως αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (EΕ) αριθ. 236/2014. Το εν λόγω πλαίσιο:
α)
εξετάζει την πρόοδο που επιτυγχάνεται σε σχέση με το πλαίσιο πολιτικής και την επίτευξη των εκ των προτέρων συμφωνηθέντων στόχων, και σημειώνει την κατάσταση των σχέσεων μεταξύ της Ένωσης και της χώρας εταίρου, συμπεριλαμβανομένου του επιπέδου φιλοδοξίας της χώρας αυτής για την εταιρική της σχέση με την Ένωση,
β)
ορίζει τους στόχους και τις προτεραιότητες της ενωσιακής στήριξης, που επιλέγονται πρωτίστως μεταξύ εκείνων που περιλαμβάνονται στα έγγραφα που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 του παρόντος κανονισμού και στις στρατηγικές ή τα προγράμματα των χωρών εταίρων, όταν οι εν λόγω στρατηγικές ή προγράμματα είναι συνεπή με το συνολικό πλαίσιο πολιτικής, καθώς και μεταξύ εκείνων για τις οποίες η τακτική αξιολόγηση της Ένωσης κατέδειξε ανάγκη στήριξης,
γ)
αναφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, και
δ)
ορίζει το ενδεικτικό επίπεδο χρηματοδότησης, κατανεμημένης ανά προτεραιότητα.
Οι ενδεικτικές χρηματοδοτήσεις για κάθε ενιαίο πλαίσιο στήριξης καθορίζονται υπό μορφή ψαλίδας με απόκλιση όχι μεγαλύτερη του 20 % των εν λόγω χρηματοδοτήσεων.
Η διάρκεια ενός ενιαίου πλαισίου στήριξης αντιστοιχεί στη διάρκεια του σχετικού εγγράφου που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 του παρόντος κανονισμού.
3. Για τις χώρες για τις οποίες δεν υπάρχουν τα έγγραφα που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 του παρόντος κανονισμού, εγκρίνεται αναλυτικό έγγραφο προγραμματισμού, συμπεριλαμβανομένης μιας στρατηγικής και ενός πολυετούς ενδεικτικού προγράμματος σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης όπως αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (EΕ) αριθ. 236/2014. Το έγγραφο:
α)
καθορίζει μια στρατηγική απόκρισης της Ένωσης βάσει ανάλυσης της κατάστασης της οικείας χώρας, των σχέσεών της με την Ένωση και των στρατηγικών ή των προγραμμάτων των χωρών εταίρων όταν οι εν λόγω στρατηγικές ή προγράμματα είναι συνεπή με το συνολικό πλαίσιο πολιτικής,
β)
ορίζει τους στόχους και τις προτεραιότητες της στήριξης της Ένωσης,
γ)
αναφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα και
δ)
ορίζει το ενδεικτικό επίπεδο χρηματοδότησης, κατανεμημένης ανά προτεραιότητα.
Οι συνοδευτικές ενδεικτικές χρηματοδοτήσεις καθορίζονται υπό μορφή ψαλίδας με απόκλιση όχι μεγαλύτερη του 20 % των εν λόγω χρηματοδοτήσεων. Το έγγραφο προγραμματισμού έχει κατάλληλη πολυετή διάρκεια.
4. Για προγράμματα που αφορούν πολλά κράτη, εγκρίνεται αναλυτικό έγγραφο προγραμματισμού, συμπεριλαμβανομένης μιας στρατηγικής και ενός πολυετούς ενδεικτικού προγράμματος σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης όπως αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (EΕ) αριθ. 236/2014. Συγκεκριμένα:
α)
καθορίζει τους στόχους και τις προτεραιότητες της στήριξης της Ένωσης προς την περιφέρεια ή την υποπεριφέρεια, αποτυπώνοντας, κατά περίπτωση, τις προτεραιότητες που αποφασίστηκαν στο πλαίσιο της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης ή της Ένωσης για τη Μεσόγειο,
β)
αναφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα και
γ)
ορίζει το ενδεικτικό επίπεδο χρηματοδότησης, κατανεμημένης ανά προτεραιότητα.
Οι ενδεικτικές χρηματοδοτήσεις για προγράμματα που αφορούν πολλά κράτη καθορίζονται βάσει διαφανών και αντικειμενικών κριτηρίων.
Το έγγραφο προγραμματισμού έχει κατάλληλη πολυετή διάρκεια.
5. Τα έγγραφα του ενιαίου πλαισίου στήριξης επανεξετάζονται όταν απαιτείται, μεταξύ άλλων λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές περιοδικές εκθέσεις της ΕΕ και το έργο των κοινών φορέων που ιδρύονται βάσει των συμφωνιών με τις χώρες-εταίρους, και μπορούν να αναθεωρηθούν σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (EΕ) αριθ. 236/2014. Τα έγγραφα προγραμματισμού που αναφέρονται στις παραγράφους 3 και 4 του παρόντος άρθρου επανεξετάζονται μεσοπρόθεσμα ή όποτε κρίνεται απαραίτητο και μπορούν να αναθεωρηθούν σύμφωνα με την ίδια διαδικασία.
6. Προκειμένου να διευκολυνθεί η εφαρμογή της προσέγγισης με βάση τα κίνητρα που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2, σε γενικά προγράμματα που αφορούν πολλά κράτη χορηγείται ένα ποσοστό περίπου 10 % του χρηματοδοτικού κονδυλίου που καθορίζεται στο άρθρο 17 παράγραφος 1, το οποίο συμπληρώνει τις χρηματοδοτήσεις για κάθε χώρα που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφοι 2 και 3. Οι σχετικές αποφάσεις της Επιτροπής για την κατάρτιση αυτών των γενικών προγραμμάτων προσδιορίζουν τις χώρες που μπορούν να λαμβάνουν χρηματοδοτήσεις, ενώ οι χρηματοδοτήσεις αυτές καθαυτές αποφασίζονται βάσει της προόδου προς την ισχυρή και βιώσιμη δημοκρατία και την εφαρμογή των συμφωνηθέντων στόχων μεταρρύθμισης που συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου αυτού.
7. Όταν κρίνεται αναγκαίο για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή μέτρων για το κοινό όφελος της Ένωσης και των χωρών-εταίρων, σε τομείς όπως η διεθνική συνεργασία και οι διασυνδέσεις, η χρηματοδότηση στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού μπορεί να ενοποιηθεί με τη χρηματοδότηση που παρέχεται δυνάμει άλλων σχετικών κανονισμών της Ένωσης. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή αποφασίζει ποιο ενιαίο σύνολο κανόνων εφαρμόζεται.
8. Τα κράτη μέλη συμμετέχουν στη διαδικασία προγραμματισμού, σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014. Τα κράτη μέλη εκείνα και άλλοι δωρητές που δεσμεύθηκαν να προγραμματίσουν από κοινού τη στήριξή τους με την Ένωση συμμετέχουν ιδιαίτερα ενεργά στη διαδικασία. Τα έγγραφα προγραμματισμού μπορεί να καλύπτουν επίσης τη συνεισφορά τους, κατά περίπτωση.
9. Όταν τα κράτη μέλη και άλλοι δωρητές έχουν δεσμευθεί να προγραμματίσουν από κοινού τη στήριξή τους, ένα έγγραφο κοινού πολυετούς προγραμματισμού δύναται να αντικαταστήσει το ενιαίο πλαίσιο στήριξης και τα έγγραφα προγραμματισμού που αναφέρονται στις παραγράφους 3 και 4, υπό την προϋπόθεση ότι πληροί τις απαιτήσεις που ορίζονται στις εν λόγω παραγράφους.
10. Σε περίπτωση κρίσεων ή απειλών για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου ή τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, ή φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών, τα έγγραφα προγραμματισμού μπορούν να αναθεωρηθούν ad hoc. Μια τέτοια επείγουσα αναθεώρηση διασφαλίζει ότι διατηρείται η συνοχή μεταξύ των πολιτικών της Ένωσης, της στήριξης της Ένωσης που παρέχεται δυνάμει του παρόντος κανονισμού και της στήριξης που παρέχεται δυνάμει άλλων μηχανισμών της Ένωσης για τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης. Η επείγουσα αναθεώρηση μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την υιοθέτηση αναθεωρημένων εγγράφων προγραμματισμού. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή διαβιβάζει τα αναθεωρημένα έγγραφα προγραμματισμού στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για ενημέρωση εντός ενός μηνός από την έγκρισή τους.
11. Τυχόν προγραμματισμός ή αναθεωρήσεις προγραμμάτων που πραγματοποιούνται μετά τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης επανεξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 17 του κανονισμού (EΕ) αριθ. 236/2014 λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα, τα ευρήματα και τα συμπεράσματα της εν λόγω έκθεσης.
ΤΙΤΛΟΣ III
ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
Άρθρο 8
Γεωγραφική επιλεξιμότητα
1. Τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) μπορούν να θεσπιστούν:
α)
για τα χερσαία σύνορα που καλύπτουν τις χωρικές ενότητες οι οποίες αντιστοιχούν στο επίπεδο 3 της Ονοματολογίας Εδαφικών Στατιστικών Μονάδων (NUTS) ή ισοδύναμου επιπέδου που βρίσκονται κατά μήκος των χερσαίων συνόρων μεταξύ των κρατών μελών και των άλλων χωρών που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία, με την επιφύλαξη δυνητικών προσαρμογών οι οποίες απαιτούνται προκειμένου να διασφαλίζεται η συνοχή και η συνέχεια της δράσης συνεργασίας και σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 4,
β)
για τα θαλάσσια σύνορα που καλύπτουν τις εδαφικές μονάδες οι οποίες αντιστοιχούν στο επίπεδο 3 της NUTS ή ισοδύναμου επιπέδου που βρίσκονται κατά μήκος των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ των κρατών μελών και των άλλων χωρών που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία, που απέχουν μεταξύ τους μέχρι 150 χιλιόμετρα, με την επιφύλαξη δυνητικών προσαρμογών οι οποίες απαιτούνται προκειμένου να διασφαλίζεται η συνοχή και η συνέχεια της δράσης συνεργασίας,
γ)
γύρω από τα όρια των θαλάσσιων υδάτων που καλύπτουν τις παράκτιες εδαφικές μονάδες οι οποίες αντιστοιχούν στο επίπεδο 2 της NUTS ή ισοδύναμου επιπέδου που βρίσκονται στα όρια θαλάσσιων υδάτων κοινών στα κράτη μέλη και στις άλλες χώρες που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία.
2. Για να εξασφαλιστεί η συνέχεια των υφιστάμενων μηχανισμών συνεργασίας και σε άλλες αιτιολογημένες περιπτώσεις, καθώς και με σκοπό τη συμβολή στους στόχους του προγράμματος, μπορεί να επιτραπεί στις χωρικές ενότητες που συνορεύουν με τις χωρικές ενότητες οι οποίες αναφέρονται στην παράγραφο 1 να συμμετάσχουν στη διασυνοριακή συνεργασία. Οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες όμορες χωρικές ενότητες μπορούν να συμμετάσχουν σε συνεργασία καθορίζονται στα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα.
3. Σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, μπορεί να επιτραπεί η συμπερίληψη σημαντικών κοινωνικών, οικονομικών ή πολιτιστικών κέντρων στα κράτη μέλη ή σε άλλες χώρες που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία, τα οποία δεν συνορεύουν με επιλέξιμες χωρικές ενότητες, υπό την προϋπόθεση ότι μια τέτοια συμμετοχή συμβάλλει στους στόχους που ορίζονται στο έγγραφο προγραμματισμού. Οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες τέτοια κέντρα μπορούν να συμμετάσχουν σε συνεργασία καθορίζονται στα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα.
4. Όταν καταρτίζονται προγράμματα σύμφωνα με την παράγραφο 1 στοιχείο β), η Επιτροπή μπορεί, σε συμφωνία με τους συμμετέχοντες, να προτείνει την επέκταση της γεωγραφικής επιλεξιμότητας σε ολόκληρη την εδαφική μονάδα NUTS επιπέδου 2 εντός της οποίας ευρίσκεται η εδαφική μονάδα NUTS επιπέδου 3.
5. Η διασυνοριακή συνεργασία έχει ως στόχο να είναι συνεκτική με τους στόχους ήδη υφιστάμενων και μελλοντικών μακροπεριφερειακών στρατηγικών.
Άρθρο 9
Προγραμματισμός και κατανομή πόρων για διασυνοριακή συνεργασία
1. Εκπονείται έγγραφο προγραμματισμού με σκοπό να οριστούν τα εξής:
α)
οι στρατηγικοί στόχοι που θα επιδιωχθούν από τη διασυνοριακή συνεργασία, και οι προτεραιότητες και τα αναμενόμενα αποτελέσματα αυτής της συνεργασίας,
β)
ο κατάλογος κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων που πρέπει να καταρτιστούν,
γ)
η ενδεικτική κατανομή των πόρων μεταξύ των προγραμμάτων για τα χερσαία και τα θαλάσσια σύνορα που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχεία α) και β) και των προγραμμάτων για τα όρια θαλάσσιων υδάτων που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχείο γ),
δ)
οι ενδεικτικές πολυετείς χρηματοδοτήσεις σε κάθε κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα,
ε)
οι επιλέξιμες χωρικές ενότητες για συμμετοχή σε κάθε κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα και οι χωρικές ενότητες και τα κέντρα που ορίζονται στο άρθρο 8 παράγραφοι 2, 3 και 4,
στ)
η ενδεικτική χρηματοδότηση για τη στήριξη, ανάλογα με την περίπτωση, οριζόντιων δράσεων ανάπτυξης ικανοτήτων, δικτύωσης και ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ των προγραμμάτων,
ζ)
οι συνεισφορές στα διεθνικά προγράμματα τα οποία θεσπίζονται βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12), στα οποία συμμετέχουν χώρες-εταίροι και/ή η Ρωσική Ομοσπονδία.
Το έγγραφο προγραμματισμού καλύπτει περίοδο επτά ετών και εγκρίνεται από την Επιτροπή σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (EΕ) αριθ. 236/2014. Επανεξετάζεται μεσοπρόθεσμα ή όποτε κρίνεται απαραίτητο και μπορεί να αναθεωρηθεί σύμφωνα με την εν λόγω διαδικασία.
2. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα συγχρηματοδοτούνται από το ΕΤΠΑ. Το συνολικό ποσό της συνεισφοράς από το ΕΤΠΑ καθορίζεται δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1299/2013. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στη χρήση της εν λόγω συνεισφοράς.
3. Ο Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙ), όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 236/2014, μπορεί να συγχρηματοδοτήσει κοινά επιχειρησιακά προγράμματα στα οποία συμμετέχουν οι δικαιούχοι που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι του εν λόγω κανονισμού. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στη χρήση της εν λόγω συγχρηματοδότησης.
4. Οι ενδεικτικές κατανομές πόρων στα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια, ιδίως στον πληθυσμό των επιλέξιμων εδαφικών μονάδων όπως ορίζονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχεία α), β) και γ). Κατά τον καθορισμό των ενδεικτικών χορηγήσεων, μπορούν να γίνουν προσαρμογές ώστε να αποτυπωθεί η ανάγκη ισορροπίας μεταξύ των συνεισφορών από το ΕΤΠΑ και των συνεισφορών που παρέχονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, καθώς και άλλων παραγόντων που επηρεάζουν τον βαθμό συνεργασίας, όπως τα ειδικά χαρακτηριστικά των παραμεθόριων περιοχών και η ικανότητά τους για διαχείριση και απορρόφηση της ενωσιακής στήριξης.
Άρθρο 10
Κοινά επιχειρησιακά προγράμματα
1. Η διασυνοριακή συνεργασία εφαρμόζεται μέσω πολυετών κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων, τα οποία αφορούν τη συνεργασία σε ένα σύνορο ή μια ομάδα συνόρων και περιλαμβάνουν πολυετή μέτρα που επιδιώκουν ένα συνεκτικό σύνολο προτεραιοτήτων και που μπορούν να εφαρμοστούν με στήριξη της Ένωσης. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα βασίζονται στο έγγραφο προγραμματισμού που αναφέρεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1. Περιλαμβάνουν συνοπτική περιγραφή των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου που καλύπτουν τα στοιχεία τα οποία αναφέρονται στο άρθρο 11 παράγραφος 2 και στο άρθρο 12 παράγραφος 2.
2. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα για χερσαία και θαλάσσια σύνορα καθορίζονται για κάθε σύνορο στο κατάλληλο εδαφικό επίπεδο και περιλαμβάνουν επιλέξιμες χωρικές ενότητες οι οποίες ανήκουν σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη και σε μία ή περισσότερες χώρες που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία.
3. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα γύρω από θαλάσσια ύδατα έχουν πολυμερή χαρακτήρα, καθορίζονται στο κατάλληλο εδαφικό επίπεδο και περιλαμβάνουν επιλέξιμες χωρικές ενότητες στα όρια κοινών θαλάσσιων υδάτων που ανήκουν σε πολλές συμμετέχουσες χώρες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται ένα τουλάχιστον κράτος μέλος και μία άλλη χώρα που συμμετέχει στη διασυνοριακή συνεργασία. Μπορούν να περιλαμβάνουν διμερείς δραστηριότητες που στηρίζουν τη συνεργασία μεταξύ ενός κράτους μέλους και μίας άλλης χώρας που συμμετέχει στη διασυνοριακή συνεργασία.
4. Εντός ενός έτους από την έγκριση του εγγράφου προγραμματισμού που αναφέρεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1, και μετά την έγκριση των κανόνων εφαρμογής για τον καθορισμό των ειδικών διατάξεων εφαρμογής της διασυνοριακής συνεργασίας, οι συμμετέχουσες χώρες υποβάλλουν από κοινού προτάσεις για κοινά επιχειρησιακά προγράμματα στην Επιτροπή. Η Επιτροπή, μέσα σε προθεσμία που ορίζεται στους κανόνες εφαρμογής, θεσπίζει κάθε κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα αφού ελέγξει πρώτα τη συνοχή του με τον παρόντα κανονισμό, με το έγγραφο προγραμματισμού και με τους κανόνες εφαρμογής. Η Επιτροπή παρουσιάζει τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στα κράτη μέλη για ενημέρωση μέσα σε ένα μήνα από τη θέσπιση των εν λόγω προγραμμάτων.
5. Περιοχές σε χώρες διαφορετικές από τα κράτη μέλη ή άλλες χώρες που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία, οι οποίες συνορεύουν με επιλέξιμες περιοχές όπως ορίζονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχεία α) και β) ή βρίσκονται στα όρια κοινών θαλάσσιων υδάτων που αποτελούν αντικείμενο κοινού επιχειρησιακού προγράμματος, μπορεί να καλύπτονται από ένα κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα και να επωφελούνται στήριξης από την Ένωση δυνάμει του παρόντος κανονισμού σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο έγγραφο προγραμματισμού που αναφέρεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1.
6. Η Επιτροπή και οι συμμετέχουσες χώρες λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε να διασφαλίζεται ότι τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά τα θαλάσσια ύδατα, τα οποία θεσπίζονται βάσει του παρόντος κανονισμού, και τα προγράμματα διακρατικής συνεργασίας, τα οποία θεσπίζονται βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 και έχουν εν μέρει αλληλεπικαλυπτόμενη γεωγραφική κάλυψη, είναι πλήρως συμπληρωματικά και ενισχύονται αμοιβαίως.
7. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα μπορούν να επανεξετάζονται με πρωτοβουλία των συμμετεχουσών χωρών ή της Επιτροπής για λόγους όπως:
α)
αλλαγές των προτεραιοτήτων συνεργασίας ή κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις,
β)
αποτελέσματα εφαρμογής των εν λόγω μέτρων και εκείνων που προκύπτουν από τη διαδικασία παρακολούθησης και αξιολόγησης,
γ)
ανάγκη προσαρμογής των ποσών των διαθέσιμων κεφαλαίων και ανακατανομής των πόρων.
8. Έως το τέλος του ημερολογιακού έτους που έπεται του έτους θέσπισης των κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων, η Επιτροπή συνάπτει συμφωνία χρηματοδότησης με τις άλλες χώρες που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία. Η εν λόγω συμφωνία χρηματοδότησης εμπεριέχει τις νομικές διατάξεις που απαιτούνται για την εφαρμογή ενός κοινού επιχειρησιακού προγράμματος και μπορεί να συνυπογράφεται από τις άλλες συμμετέχουσες χώρες και από τη διαχειριστική αρχή που αναφέρεται στο άρθρο 12 παράγραφος 2 στοιχείο γ) ή από τη χώρα στην οποία είναι εγκατεστημένη η διαχειριστική αρχή.
Εάν απαιτείται, συνάπτεται συμφωνία, για παράδειγμα με τη μορφή μνημονίου κατανόησης, μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών και της διαχειριστικής αρχής προκειμένου να καθοριστούν οι ειδικές χρηματοδοτικές υποχρεώσεις και οι λεπτομέρειες εφαρμογής των προγραμμάτων των σχετικών χωρών, συμπεριλαμβανομένων των διαχειριστικών και διοικητικών καθηκόντων και υποχρεώσεών τους.
9. Κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα με τη συμμετοχή πάνω από μίας άλλης χώρας που συμμετέχει στη διασυνοριακή συνεργασία θεσπίζεται αν τουλάχιστον μία άλλη χώρα που συμμετέχει στη διασυνοριακή συνεργασία υπογράψει τη συμφωνία χρηματοδότησης. Άλλες χώρες που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία οι οποίες καλύπτονται από το πρόγραμμα που έχει θεσπιστεί μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα οποτεδήποτε υπογράφοντας τη συμφωνία χρηματοδότησης.
10. Εάν μια συμμετέχουσα χώρα αναλάβει να συγχρηματοδοτήσει ένα κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα, το εν λόγω πρόγραμμα αποσαφηνίζει τις ρυθμίσεις και τις απαραίτητες διασφαλίσεις για τον έλεγχο, την παροχή, χρήση και παρακολούθηση της συγχρηματοδότησης. Η σχετική συμφωνία χρηματοδότησης υπογράφεται από όλες τις συμμετέχουσες χώρες και τη διαχειριστική αρχή του κοινού επιχειρησιακού προγράμματος ή από τη χώρα στην οποία είναι εγκατεστημένη η διαχειριστική αρχή.
11. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα μπορούν επίσης να προβλέπουν τη δυνατότητα χρηματοδοτικής συνεισφοράς από και προς χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς με τους οποίους μπορούν να συνδυαστούν οι επιχορηγήσεις, με την επιφύλαξη των κανόνων των εν λόγω μηχανισμών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό συμβάλλει στην επίτευξη των προτεραιοτήτων των εν λόγω προγραμμάτων.
12. Με βάση την αρχή της εταιρικής σχέσης, οι συμμετέχουσες χώρες και οι τοπικές αρχές τους, κατά περίπτωση, επιλέγουν από κοινού τις δράσεις για τη στήριξη της Ένωσης που είναι σύμφωνες με τις προτεραιότητες και τα μέτρα κοινού επιχειρησιακού προγράμματος.
13. Σε ειδικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, όταν:
α)
το κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα δεν μπορεί να υποβληθεί λόγω προβλημάτων που απορρέουν από τις σχέσεις μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών ή μεταξύ της Ένωσης και μιας άλλης χώρας που συμμετέχει στη διασυνοριακή συνεργασία,
β)
ένα κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα δεν μπορεί να υλοποιηθεί λόγω προβλημάτων που προκύπτουν στις σχέσεις ανάμεσα στις συμμετέχουσες χώρες,
γ)
τα συμμετέχοντα κράτη δεν έχουν υποβάλει στην Επιτροπή κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα έως τις 30 Ιουνίου 2017, ή
δ)
καμία από τις άλλες χώρες που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία του προγράμματος δεν έχει υπογράψει τη σχετική συμφωνία χρηματοδότησης έως το τέλος του έτους που έπεται της θέσπισης του προγράμματος,
η Επιτροπή λαμβάνει τα απαιτούμενα μέτρα, αφού προβεί σε διαβουλεύσεις με το ή τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, για να επιτρέψει στο ή στα εν λόγω κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τη συνεισφορά του ΕΤΠΑ στο κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφοι 7 και 8 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1299/2013.
14. Οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις για δράσεις ή προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας που εκτείνονται σε περισσότερα του ενός οικονομικά έτη μπορούν να κατανεμηθούν σε περισσότερα έτη με ετήσιες δόσεις.
Άρθρο 11
Διαχείριση κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων
1. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα εφαρμόζονται συνήθως στο πλαίσιο επιμερισμένης διαχείρισης με τα κράτη μέλη. Ωστόσο οι συμμετέχουσες χώρες μπορούν να προτείνουν εφαρμογή μέσω έμμεσης διαχείρισης, από έναν φορέα που περιλαμβάνεται στον κατάλογο του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 και σύμφωνα με τους κανόνες εφαρμογής που αναφέρονται στο άρθρο 12 παράγραφος 2 του παρόντος κανονισμού.
2. Η Επιτροπή βεβαιώνεται βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών ότι το κράτος μέλος, στην περίπτωση της επιμερισμένης διαχείρισης, ή η άλλη χώρα που συμμετέχει στη διασυνοριακή συνεργασία ή ο διεθνής οργανισμός, στην περίπτωση της έμμεσης διαχείρισης, έχουν καθορίσει και λειτουργούν συστήματα διαχείρισης και ελέγχου που είναι σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012, τον παρόντα κανονισμό και με τους κανόνες εφαρμογής του που αναφέρονται στο άρθρο 12 παράγραφος 2 του παρόντος κανονισμού.
Τα σχετικά κράτη μέλη, οι άλλες χώρες που συμμετέχουν στη διασυνοριακή συνεργασία και οι σχετικοί διεθνείς οργανισμοί διασφαλίζουν την αποτελεσματική λειτουργία του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου, τη νομιμότητα και κανονικότητα των βασικών συναλλαγών και την τήρηση της αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση και τον έλεγχο των προγραμμάτων.
Η Επιτροπή δύναται να απαιτεί από το σχετικό κράτος μέλος ή την άλλη χώρα που συμμετέχει στη διασυνοριακή συνεργασία ή τον σχετικό διεθνή οργανισμό να εξετάσουν μια καταγγελία που υποβάλλεται στην Επιτροπή σχετικά με την επιλογή ή την εφαρμογή των λειτουργιών που στηρίζονται στο πλαίσιο του παρόντος τίτλου ή τη λειτουργία του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου.
3. Για την κατάλληλη προετοιμασία κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων με σκοπό την εφαρμογή, οι δαπάνες που πραγματοποιούνται μετά την υποβολή κοινού επιχειρησιακού προγράμματος στην Επιτροπή θεωρούνται επιλέξιμες από την 1η Ιανουαρίου 2014.
4. Όταν η επιλεξιμότητα περιορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 7 του κανονισμού (EΕ) αριθ. 236/2014, ο φορέας που αναφέρεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, ο οποίος μπορεί να προκηρύσσει προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων και προσφορών, δικαιούται να δεχθεί ως επιλέξιμους προσφέροντες, αιτούντες και υποψηφίους από μη επιλέξιμες χώρες ή αγαθά μη επιλέξιμης καταγωγής σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 2 και το άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (EΕ) αριθ. 236/2014.
Άρθρο 12
Κανόνες εφαρμογής για τη διασυνοριακή συνεργασία
1. Οι κανόνες εφαρμογής για τον καθορισμό των ειδικών διατάξεων εφαρμογής του παρόντος τίτλου θεσπίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που ορίζεται στο άρθρο 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014.
2. Τα θέματα που καλύπτονται από τους κανόνες εφαρμογής περιλαμβάνουν λεπτομερείς διατάξεις, μεταξύ άλλων, σχετικά με:
α)
το ποσοστό και τις μεθόδους συγχρηματοδότησης,
β)
το περιεχόμενο, την εκπόνηση, την τροποποίηση και το κλείσιμο των κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων,
γ)
τον ρόλο και τη λειτουργία των δομών του προγράμματος, π.χ. την κοινή επιτροπή παρακολούθησης, τη διαχειριστική αρχή και την κοινή τεχνική γραμματεία της, συμπεριλαμβανομένης της θέσης, της ταυτοποίησης, της λογοδοσίας και της ευθύνης τους, την περιγραφή των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου και τις προϋποθέσεις για την τεχνική και δημοσιονομική διαχείριση της στήριξης της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της επιλεξιμότητας των δαπανών,
δ)
τις διαδικασίες ανάκτησης σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες και την παρακολούθηση και την αξιολόγηση,
ε)
την προβολή και τις δράσεις ενημέρωσης,
στ)
την επιμερισμένη ή την έμμεση διαχείριση που αναφέρεται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014.
ΤΙΤΛΟΣ IV
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 13
Ανάθεση εξουσίας
Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ' εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 14 για να τροποποιεί το παράρτημα ΙΙ. Συγκεκριμένα, μετά τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης επανεξέτασης και βάσει των συστάσεων που περιέχονται στην εν λόγω έκθεση, η Επιτροπή εκδίδει κατ' εξουσιοδότηση πράξη για την τροποποίηση του παραρτήματος ΙΙ έως τις 31 Μαρτίου 2018.
Άρθρο 14
Άσκηση της εξουσιοδότησης
1. Η εξουσία έκδοσης κατ' εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή σύμφωνα με τους όρους του παρόντος άρθρου.
2. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 13 εξουσία έκδοσης κατ' εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
3. Η εξουσιοδότηση που προβλέπεται στο άρθρο 13 μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή από το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την ανάθεση της αρμοδιότητας που ορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Τίθεται σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που καθορίζεται στην απόφαση. Δεν θίγει το κύρος των κατ' εξουσιοδότηση πράξεων που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ.
4. Μόλις εκδώσει κατ' εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή την κοινοποιεί ταυτόχρονα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Η κατ' εξουσιοδότηση πράξη η οποία εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 13 τίθεται σε ισχύ μόνον εφόσον δεν έχει διατυπωθεί αντίρρηση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της εν λόγω πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή εφόσον, πριν από τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώσουν αμφότερα την Επιτροπή ότι δεν θα προβάλουν αντιρρήσεις. Η περίοδος αυτή παρατείνεται κατά δύο μήνες κατόπιν πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
Άρθρο 15
Επιτροπή
Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας. Πρόκειται για επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Άρθρο 16
Συμμετοχή τρίτης χώρας που δεν καλύπτεται από το άρθρο 1
1. Σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις και προκειμένου να διασφαλιστεί η συνοχή και η αποτελεσματικότητα της χρηματοδότησης της Ένωσης ή να προωθηθεί η περιφερειακή ή διαπεριφερειακή συνεργασία, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει κρίνοντας κατά περίπτωση την επέκταση της επιλεξιμότητας ειδικών δράσεων, σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014, σε χώρες, εδάφη και περιοχές οι οποίες διαφορετικά δεν θα ήταν επιλέξιμες για χρηματοδότηση.
Κατά παρέκκλιση του άρθρου 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014, φυσικά και νομικά πρόσωπα από τις σχετικές χώρες, εδάφη και περιοχές δύνανται να συμμετέχουν στις διαδικασίες υλοποίησης τέτοιων πράξεων.
2. Οι δυνατότητες της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου μπορούν να προβλεφθούν στα έγγραφα προγραμματισμού που αναφέρονται στο άρθρο 7.
Άρθρο 17
Χρηματοδοτικό κονδύλι
1. Το χρηματοδοτικό κονδύλι για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού για την περίοδο 2014-2020 ανέρχεται σε 15 432 634 000 EUR σε τρέχουσες τιμές. Ποσοστό έως 5 % του χρηματοδοτικού κονδυλίου διατίθεται σε προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ).
2. Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εντός των ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
3. Σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1288/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13), ένα ενδεικτικό ποσό ύψους 1 680 000 000 EUR από τους διάφορους μηχανισμούς για τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης, δηλαδή τον Μηχανισμό Αναπτυξιακής Συνεργασίας που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 233/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14), τον ΕΜΓ, τον Μηχανισμό Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙ) που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 231/2014 και τον Μηχανισμό Εταιρικής Σχέσης που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 234/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (15), κατανέμεται σε δράσεις σχετικά με τη μαθησιακή κινητικότητα με προορισμό ή προέλευση χώρες - εταίρους κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1288/2013, καθώς και στη συνεργασία και τον διάλογο πολιτικής με αρχές, ιδρύματα και οργανώσεις από τις εν λόγω χώρες. Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1288/2013 εφαρμόζεται στη χρήση αυτών των κονδυλίων.
Η χρηματοδότηση καθίσταται διαθέσιμη μέσω δύο πολυετών χορηγήσεων μόνο, που καλύπτουν τα πρώτα τέσσερα έτη και τα υπόλοιπα τρία έτη, αντίστοιχα. Η χορήγηση της εν λόγω χρηματοδότησης αποτυπώνεται στον πολυετή ενδεικτικό προγραμματισμό που προβλέπεται στον παρόντα κανονισμό, σύμφωνα με τις ανάγκες και τις προτεραιότητες που προσδιορίζονται στις οικείες χώρες. Οι χορηγήσεις μπορούν να αναθεωρηθούν σε περίπτωση σημαντικών απρόβλεπτων περιστάσεων ή σημαντικών πολιτικών αλλαγών σύμφωνα με τις προτεραιότητες της εξωτερικής δράσης της Ένωσης.
Άρθρο 18
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σύμφωνα με την απόφαση 2010/427/ΕΕ.
Άρθρο 19
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επόμενη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και εφαρμόζεται άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 11ης Μαρτίου 2014.