SMĚRNICE RADY (EU) 2015/637
ze dne 20. dubna 2015
o opatřeních v oblasti koordinace a spolupráce s cílem usnadnit konzulární ochranu nezastoupených občanů Unie ve třetích zemích a o zrušení rozhodnutí 95/553/ES
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 23 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na stanovisko Evropského parlamentu (1),
v souladu se zvláštním legislativním postupem,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Občanství Unie představuje základní právní postavení státních příslušníků členských států. Právo na diplomatickou a konzulární ochranu jiným členským státem na území třetí země, kde členský stát, jehož jsou státními příslušníky, nemá své zastoupení, za stejných podmínek jako státní příslušníci tohoto státu je jedním z konkrétních práv, která občanům Unie přiznává čl. 20 odst. 2 písm. c) Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“).
(2)
Lisabonská smlouva posílila právní postavení občanství Unie a práva, která jsou s ním spojena. Článek 23 Smlouvy o fungování EU tak stanoví přijímání směrnic o opatřeních v oblasti koordinace a spolupráce nezbytných pro usnadnění konzulární ochrany nezastoupených občanů Unie.
(3)
Hodnoty, na nichž je Unie založena, zahrnují solidaritu, nediskriminaci a dodržování lidských práv; ve svých vztazích s okolním světem by Unie měla prosazovat své hodnoty a přispívat k ochraně svých občanů. Základní právo na konzulární ochranu nezastoupených občanů Unie za stejných podmínek, jaké mají státní příslušníci dotyčného státu, je zakotveno v článku 46 Listiny základních práv Evropské unie (dále jen „Listina“) a je projevem evropské solidarity. Dává konceptu občanství Unie vnější rozměr a posiluje identitu Unie ve třetích zemích.
(4)
Cílem této směrnice je stanovit opatření v oblasti spolupráce a koordinace nezbytná pro další usnadnění konzulární ochrany nezastoupených občanů Unie. Tato opatření by měla posílit právní jistotu, jakož i účinnou spolupráci a solidaritu mezi konzulárními úřady.
(5)
V souladu s čl. 20 odst. 2 písm. c) a článkem 23 Smlouvy o fungování EU by členské státy měly nezastoupeným občanům poskytovat konzulární ochranu za stejných podmínek jako svým vlastním státním příslušníkům. Touto směrnicí není dotčena pravomoc členských států určit rozsah ochrany poskytované svým vlastním státním příslušníkům.
(6)
Touto směrnicí nejsou dotčeny konzulární styky mezi členskými státy a třetími zeměmi, zejména jejich práva a povinnosti vyplývající z mezinárodních zvyklostí a dohod, zejména z Úmluvy o konzulárních stycích zedne 24. dubna 1963 (dále jen „Vídeňská úmluva“), které členské státy uplatňují v souladu s právem Unie. Podle článku 8 Vídeňské úmluvy mohou členské státy poskytovat konzulární ochranu jménem jiného členského státu po příslušném uvědomění, a pokud dotyčná třetí země nevznese námitky. Problémy mohou nastat zejména v situacích týkajících se občanů, kteří jsou zároveň státními příslušníky hostitelské země. Členské státy by měly za podpory místní konzulární spolupráce přijmout nezbytná opatření ve vztahu k třetím zemím s cílem zajistit, že je možné v jakémkoli daném případě poskytnout konzulární ochranu jménem jiných členských států.
(7)
Pokud nezastoupení občané potřebují ochranu ve třetích zemích, je nezbytná účinná spolupráce a koordinace. Členský stát poskytující pomoc, který je zastoupen ve třetí zemi, a členský stát, jehož je občan státním příslušníkem, by měly úzce spolupracovat. Místní konzulární spolupráce může být u nezastoupených občanů zvláště složitá, neboť vyžaduje koordinaci s orgány, které nejsou zastoupeny na místě, případně včetně příslušných velvyslanectví či konzulátů. Je třeba stanovit jasný a stabilní soubor pravidel, aby se zaplnila mezera způsobená nepřítomností velvyslanectví či konzulátu členského státu, jehož je dotčený občan státním příslušníkem. V zájmu zajištění účinné ochrany je nutné také vyjasnit stávající opatření.
(8)
Občané Unie by měli být považováni za nezastoupené ve třetí zemi, jestliže členský stát, jehož jsou státními příslušníky, nemá v dotyčné zemi velvyslanectví, konzulát ani honorárního konzula. Občané by rovněž měli být považování za nezastoupené, jestliže velvyslanectví, konzulát či honorární konzul ustavení na místě nejsou z jakéhokoli důvodu schopni poskytnout v daném případě ochranu, na niž by měla dotčená osoba jinak nárok v souladu s vnitrostátním právem či praxí. Velvyslanectví a konzuláty by se měly vzájemně informovat o veškerých mimořádných okolnostech, jež mohou mít dočasný dopad na jejich schopnost poskytovat konzulární ochranu. Rovněž je třeba zohlednit dostupnost a blízkost. Například občan, který žádá o konzulární ochranu nebo pomoc velvyslanectví či konzulát jiného členského státu, by neměl být odkazován na velvyslanectví, konzulát nebo honorárního konzula členského státu, jehož je státním příslušníkem, jestliže vzhledem k místním okolnostem nebo k nedostatku zdrojů nemůže bezpečně dosáhnout těchto orgánů nebo být jimi dosažen. Pojem neexistence zastoupení by měl být vykládán tak, aby byla zajištěna účinnost práva nezastoupených občanů na ochranu velvyslanectvím či konzulátem jiného členského státu nediskriminačním způsobem, se zohledněním okolností každého konkrétního případu. Občané, kteří jsou státními příslušníky více než jednoho členského státu, by měli být považováni za nezastoupené, jestliže v dotyčné třetí zemi nemá zastoupení žádný členský stát, jehož jsou státními příslušníky.
(9)
Za účelem zajištění účinnosti práva zakotveného v čl. 20 odst. 2 písm. c) Smlouvy o fungování EU a práva na respektování soukromého a rodinného života, jak je uznáno v článku 7 Listiny, a se zohledněním vnitrostátního práva a praxe může být členský stát, který poskytuje pomoc, v závislosti na individuálních okolnostech každého případu povinen poskytnout ochranu rodinným příslušníkům občanů Unie ze třetích zemí. Tato směrnice nebrání v tom, aby se v průběhu konzultací, jež by se měly uskutečnit před poskytnutím pomoci, členský stát poskytující pomoc a členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, dohodly v případě potřeby na možnosti rozšíření pomoci rodinným příslušníkům nezastoupeného občana Unie, kterému je poskytována pomoc, ze třetích zemí nad rozsah požadovaný právem nebo vyplývající z praxe členského státu poskytujícího pomoc, přičemž se v nejvyšší možné míře zohlední žádosti členského státu, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, a za podmínky, že uvedená dohoda splňuje alespoň minimální požadavky stanovené právem Unie. Členské státy však nemusí být s to poskytnout určité druhy konzulární ochrany, například náhradní cestovní doklady, rodinným příslušníkům ze třetích zemí. Pokud se týká pomoci nezletilým, je v první řadě nutno brát ohled na nejvlastnější zájem dítěte, jak je stanoveno článku 24 Listiny a v Úmluvě Organizace spojených národů o právech dítěte ze dne 20. listopadu 1989.
(10)
Nezastoupení občané by měli mít možnost požadovat konzulární ochranu u velvyslanectví či konzulátu kteréhokoli členského státu. Tato skutečnost by však neměla členským státům bránit v uzavírání praktických ujednání za účelem sdílení odpovědnosti za poskytování konzulární ochrany nezastoupeným občanům v souladu s touto směrnicí. Tato ujednání jsou pro občany přínosná, neboť umožňují lepší připravenost na zajišťování účinné ochrany. Členské státy, které obdrží žádosti o ochranu, by měly posoudit, zda je v daném případě nezbytné poskytnout konzulární ochranu, nebo zda může být dotčený případ předán velvyslanectví či konzulátu, který je určen jako příslušný v souladu s případným již platným ujednáním. Členské státy by měly o veškerých těchto ujednáních informovat Komisi a Evropskou službu pro vnější činnost (ESVČ), přičemž Unie a členské státy by měly tato ujednání zveřejnit, aby byla zajištěna transparentnost pro nezastoupené občany.
(11)
Tato směrnice by neměla bránit členským státům, které nejsou v určité třetí zemi zastoupeny, v poskytování konzulární ochrany svým státním příslušníkům, například případným poskytováním on-line konzulárních služeb. Členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, by měl mít možnost požádat členský stát, jejž tento občan žádá o konzulární ochranu nebo který dotyčnému občanovi tuto ochranu poskytuje, o předání žádosti či případu, aby poskytl tuto konzulární ochranu sám. Toto předání by nemělo vést k tomu, aby byl dotčený občan zbaven konzulární ochrany.
(12)
Přestože členské státy mají různé tradice, pokud jde o pravomoci honorárních konzulů, honorární konzulové obvykle neposkytují stejnou šíři služeb jako velvyslanectví či konzuláty. Vzhledem k tomu, že honorární konzulové často plní svůj mandát na základě dobrovolnosti, mělo by být rozhodnutí o tom, zda by se tato směrnice měla vztahovat na honorární konzuly, ponecháno na každém členském státě. V závislosti na okolnostech jednotlivých případů by se mohlo po honorárních konzulech požadovat poskytnutí konzulární ochrany nezastoupeným občanům.
(13)
Žádost o ochranu by měla být vyřízena, pokud žadatel předloží platný cestovní pas či průkaz totožnosti občana Unie. Nezastoupení občané, kteří potřebují konzulární ochranu, však již nemusí mít doklady totožnosti v držení. Občanství Unie jako základní právní postavení je přiznáno přímo právem Unie a doklady totožnosti mají pouze deklaratorní význam. Pokud žadatel nemůže předložit platné doklady totožnosti, měl by být tedy schopen prokázat svou totožnost jakýmikoli jinými prostředky. V případě potřeby by mohla být totožnost dotčené osoby ověřena na základě konzultace s orgány členského státu, o kterém žadatel uvádí, že je jeho státním příslušníkem. Pokud jde o rodinné příslušníky ze třetích zemí, kteří žadatele doprovázejí, měly by být orgány členského státu, jehož státním příslušníkem je žadatel, rovněž schopny pomoci členskému státu poskytujícímu pomoc při ověřování totožnosti a existence rodinného vztahu se žadatelem.
(14)
Za účelem stanovení toho, která opatření v oblasti koordinace a spolupráce jsou nezbytná, je třeba upřesnit oblast působnosti konzulární ochrany podle této směrnice. Konzulární ochrana nezastoupených občanů by měla zahrnovat pomoc v řadě typických situací, v nichž členské státy poskytují konzulární ochranu svým vlastním státním příslušníkům, v závislosti na individuálních okolnostech každého případu, například v případě zatčení nebo zadržení, vážné nehody nebo vážného onemocnění a úmrtí, a rovněž co se týče poskytování pomoci a repatriace v případě nouze nebo vydávání náhradních dokladů. Vzhledem k tomu, že potřebná ochrana závisí vždy na dané situaci, neměla by se konzulární ochrana omezovat na situace výslovně uvedené v této směrnici.
(15)
V příslušných případech by měla být náležitě respektována přání občanů, včetně toho, zda by měli být informováni rodinní příslušníci nebo jiní příbuzní, a pokud ano, kteří z nich. Obdobně by měla být v případě úmrtí náležitě zohledněna přání nejbližších pozůstalých ohledně toho, jak naložit s ostatky zesnulého občana. Za tyto kontakty by měl být odpovědný členský stát, jehož je nebo byl nezastoupený občan státním příslušníkem.
(16)
Orgány členských států by měly úzce spolupracovat a koordinovat své postupy mezi sebou a s Unií, zejména s Komisí a ESVČ, v duchu vzájemné úcty a solidarity. V zájmu zajištění rychlé a účinné spolupráce by měly členské státy prostřednictvím zabezpečených internetových stránek ESVČ (Consular OnLine) poskytovat a průběžně aktualizovat informace o příslušných kontaktních místech v členských státech.
(17)
Ve třetích zemích zastupují Unii delegace Unie, které v úzké spolupráci s diplomatickými a konzulárními zastoupeními členských států přispívají k provádění práva občanů Unie na konzulární ochranu, jak je dále upřesněno v článku 35 Smlouvy o Evropské unii. Tato směrnice plně uznává a dále posiluje dosavadní příspěvek ESVČ a delegací Unie, zejména během krizových situací, v souladu s rozhodnutím 2010/427/EU (2), zejména s jeho čl. 5 odst. 10.
(18)
Pokud jde o místní spolupráci, je třeba vyjasnit pravomoci a příslušné úlohy všech relevantních činitelů s cílem zajistit, aby nezastoupení občané obdrželi pomoc, na niž mají nárok, v souladu se zásadou nediskriminace. Místní konzulární spolupráce by měla věnovat náležitou pozornost nezastoupeným občanům, například prostřednictvím shromažďování a pravidelné aktualizace informací o příslušných kontaktních místech a jejich sdílením s místními velvyslanectvími a konzuláty členských států a s delegacemi Unie.
(19)
Zasedání věnovaná místní konzulární spolupráci, pořádaná v úzké spolupráci s příslušnou delegací Unie, by měla zahrnovat pravidelnou výměnu informací o záležitostech týkajících se nezastoupených občanů, jako je bezpečnost občanů, vězeňské podmínky, konzulární notifikace a přístup a koordinace v případě krizí. Na těchto zasedáních by se měly zastoupené členské státy v případě potřeby dohodnout na praktických ujednáních s cílem zajistit nezastoupeným občanům účinnou ochranu. Taková ujednání nemusí být nezbytná například tehdy, je-li počet nezastoupených občanů nízký.
(20)
Pro zajištění odpovídající připravenosti na krize a odpovídajícího řešení krizí je zásadně důležité jasné rozdělení odpovědnosti mezi zastoupené a nezastoupené členské státy a příslušnou delegaci Unie. Krizové plánování by tedy mělo být koordinováno a plně brát v úvahu nezastoupené občany. Za tímto účelem by měly členské státy, které nemají na místě ustaveno velvyslanectví či konzulát, poskytnout v rámci místní připravenosti na reakci na krize veškeré dostupné a relevantní informace o svých občanech na dotčeném území. Tyto informace by měly být v případě krize patřičně aktualizovány. Příslušná velvyslanectví a konzuláty i delegace Unie by měly být informovány o opatřeních učiněných za účelem připravenosti na krize a ve vhodných případech do nich být zapojeny. Informace o těchto opatřeních by měly být zpřístupněny nezastoupeným občanům. V případě krize by vedoucí stát či členský stát nebo členské státy, které koordinují pomoc, měly nediskriminačním způsobem na základě dohodnutého plánování a vývoje situace na místě koordinovat podporu poskytovanou nezastoupeným občanům a využívání dostupných evakuačních kapacit.
(21)
Interoperabilita mezi konzulárními pracovníky a dalšími odborníky na zvládání krizí by měla být posílena, zejména jejich účastí v multidisciplinárních krizových týmech, například v rámci struktur ESVČ pro reakce na krize a operační koordinaci a řešení krizí a v rámci mechanismu civilní ochrany Unie (3).
(22)
Mělo by být možné vyžádat si podporu mechanismu civilní ochrany Unie, je-li potřebná pro konzulární ochranu nezastoupených občanů. O tuto podporu by mohl požádat například vedoucí stát nebo členský stát či členské státy koordinující pomoc.
(23)
Pojem „vedoucí stát“ používaný v této směrnici označuje jeden nebo více členských států zastoupených v dané třetí zemi a pověřených koordinací a vedením pomoci poskytované nezastoupeným občanům během krizí. Koncepce vedoucího státu, jak je stanovena v příslušných obecných pokynech Unie (4), by mohla být dále rozvinuta v souladu s právem Unie, a zejména s touto směrnicí.
(24)
Je-li členský stát informován o žádosti o konzulární ochranu podané osobou, která je dle svého tvrzení nezastoupeným občanem, nebo obdrží-li takovou žádost, měl by vždy - s výjimkou mimořádně naléhavých případů - neprodleně kontaktovat členský stát, jehož je dotyčný občan státním příslušníkem, a před poskytnutím jakékoli pomoci poskytnout tomuto členskému státu veškeré relevantní informace. Členský stát, jehož je občan státním příslušníkem, by měl naopak neprodleně poskytnout veškeré informace, které jsou pro daný případ relevantní. Tato konzultace by měla členskému státu, jehož je dotyčný občan státním příslušníkem, umožnit požádat o předání žádosti či případu, aby poskytl konzulární ochranu sám. Rovněž by měla dotčeným členským státům umožnit výměnu informací relevantních například za účelem zajištění toho, aby nezastoupený občan nezneužíval svého práva na konzulární ochranu podle čl. 20 odst. 2 písm. c) Smlouvy o fungování EU. V případě zneužití se občané Unie nemohou na tuto směrnici odvolávat.
(25)
Vzájemná solidarita a spolupráce se týká rovněž finančních záležitostí. Členské státy, které svým vlastním občanům poskytují konzulární ochranu ve formě finanční pomoci, tak činí jako poslední prostředek a pouze ve výjimečných případech, kdy občané nemohou získat finanční prostředky jinak, například prostřednictvím převodů od svých rodinných příslušníků, přátel či zaměstnavatelů. Nezastoupeným občanům by měla být finanční pomoc poskytnuta za stejných podmínek jako státním příslušníkům členského státu poskytujícího pomoc. Po nezastoupeném občanovi by mělo být požadováno, aby podepsal závazek k úhradě vzniklých nákladů svému členskému státu, jehož je státním příslušníkem, za podmínky, že by po státních příslušnících členského státu poskytujícího pomoc nacházejících se ve stejné situaci bylo požadováno, aby svému členskému státu tyto náklady uhradili. Členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, tedy může po dotyčném občanovi požadovat úhradu těchto nákladů, včetně veškerých případných konzulárních poplatků.
(26)
Tato směrnice by měla zajistit sdílení finanční zátěže a náhradu. Jestliže konzulární ochrana poskytnutá nezastoupenému občanovi zahrnuje podpis závazku k úhradě, měl by členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, uhradit členskému státu poskytujícímu pomoc náklady vzniklé členskému státu poskytujícímu pomoc. Rozhodnutí o tom, zda požadovat náhradu vzniklých nákladů, spočívá na členském státu poskytujícím pomoc. Členský stát poskytující pomoc a členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, by měly mít možnost dohodnout podrobná ujednání o úhradě ve stanovených lhůtách.
(27)
V závislosti na okolnostech jednotlivých případů mohou z konzulární ochrany poskytnuté nezastoupenému občanovi v případě zatčení nebo zadržení vyplynout diplomatickému či konzulárnímu úřadu členského státu poskytujícího pomoc nezvykle vysoké cestovní náklady, náklady na ubytování či náklady na překlad. Členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, by měl být o těchto možných nákladech informován běhemkonzultací, jež by se měly uskutečnit před poskytnutím pomoci. Členský stát poskytující pomoc by měl mít možnost požádat o náhradu těchto nezvykle vysokých nákladů členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem. Členský stát, jehož je dotčený občan státním příslušníkem, by měl členskému státu poskytujícímu pomoc uhradit vzniklé náklady. Členský stát poskytující pomoc a členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, by měly mít možnost dohodnout podrobná ujednání o úhradě ve stanovených lhůtách. V souladu se zásadou nediskriminace nemůže členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, po tomto občanovi požadovat náhradu nákladů, jejichž úhrada by nebyla požadována po státních příslušnících členského státu poskytujícího pomoc.
(28)
Pro případy krizových situací by měly být finanční postupy zjednodušeny. Vzhledem ke zvláštnostem takových situací, jako je potřeba rychlé reakce ve vztahu k velkému počtu občanů, by členský stát poskytující pomoc neměl k požadování a získání náhrady od členského státu nebo členských států, jichž je nezastoupený občan státním příslušníkem, potřebovat závazek k úhradě. Členské státy, jichž jsou nezastoupení občané státními příslušníky, by měly členskému státu nebo členským státům poskytujícím pomoc nahradit vzniklé náklady. Rozhodnutí o tom, zda požadovat náhradu vzniklých nákladů a v jaké formě je požadovat, spočívá na členském státu nebo členských státech poskytujících pomoc. Členský stát poskytující pomoc a členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, by měly mít možnost dohodnout podrobná ujednání o úhradě ve stanovených lhůtách. V případě krize, která má nebo případně měla negativní dopad na značný počet občanů Unie, a požaduje-li to členský stát poskytující pomoc, měl by členský stát, jehož jsou nezastoupení občané státními příslušníky, uhradit náklady v poměrné výši, a to vydělením vzniklých nákladů počtem občanů, jimž byla pomoc poskytnuta.
(29)
Tato směrnice by měla být přezkoumána tři roky po uplynutí lhůty po provedení ve vnitrostátním právu. Zejména by měla být posouzena možná potřeba přezkumu finančních postupů, aby bylo zajištěno odpovídající sdílení zátěže, s ohledem na informace o provádění a praktickém uplatňování této směrnice, jež mají poskytnout členské státy, včetně veškerých příslušných statistických údajů a případů. Komise by měla vypracovat zprávu a zvážit, zda jsou nutná jakákoli dodatečná opatření, mimo jiné ve vhodných případech v podobě návrhu změny této směrnice za účelem usnadnění výkonu práva občanů Unie na konzulární ochranu.
(30)
Zpracovávání osobních údajů prováděné členskými státy v rámci této směrnice se řídí směrnicí Evropského parlamentu a Rady 95/46/ES (5).
(31)
Touto směrnicí by neměla být dotčena příznivější vnitrostátní právní úprava, pokud je s ní v souladu.
(32)
Členské státy se v souladu se Společným politickým prohlášením členských států a Komise o informativních dokumentech ze dne 28. září 2011 (6) zavázaly, že v odůvodněných případech doplní oznámení o opatřeních přijatých za účelem provedení směrnice do vnitrostátního práva o jeden či více dokumentů, které objasňují vztah mezi jednotlivými složkami směrnice a příslušnými částmi vnitrostátních prováděcích nástrojů. V případě této směrnice považuje normotvůrce předložení těchto dokumentů za odůvodněné.
(33)
Cílem této směrnice je podporovat konzulární ochranu, jak je uznána v Listině. Ctí základní práva a dodržuje zásady uznávané zejména Listinou, především zásadu nediskriminace, právo na život a nedotknutelnost lidské osobnosti, právo na respektování soukromého a rodinného života, práva dítěte a práva na obhajobu a na spravedlivý proces. Tato směrnice by měla být prováděna v souladu s těmito právy a zásadami.
(34)
V souladu se zákazem diskriminace obsaženým v Listině by členské státy měly provádět tuto směrnici, aniž by z jakéhokoli důvodu diskriminovaly osoby, na něž se tato směrnice vztahuje, jako například na základě pohlaví, rasy, barvy pleti, etnického nebo sociálního původu, genetických rysů, jazyka, náboženského vyznání nebo přesvědčení, politických nebo jakýchkoli jiných názorů, příslušnosti k národnostní menšině, majetku, narození, zdravotního postižení, věku nebo sexuální orientace.
(35)
Rozhodnutí zástupců vlád členských států zasedajících v Radě 95/553/ES (7) by mělo být zrušeno,
PŘIJALA TUTO SMĚRNICI:
KAPITOLA 1
OBECNÁ USTANOVENÍ A OBLAST PŮSOBNOSTI
Článek 1
Předmět
1. Tato směrnice stanoví opatření v oblasti koordinace a spolupráce nezbytná za účelem usnadnění výkonu práva občanů Unie na diplomatickou a konzulární ochranu kterýmkoli členským státem na území třetí země, v níž členský stát, jehož jsou státními příslušníky, nemá své zastoupení, za stejných podmínek jako státní příslušníci tohoto členského státu, stanoveného v čl. 20 odst. 2 písm. c) Smlouvy o fungování EU, přičemž zohledňuje úlohu delegací Unie v rámci přispívání k uplatňování tohoto práva.
2. Tato směrnice se netýká konzulárních styků mezi členskými státy a třetími zeměmi.
Článek 2
Obecná zásada
1. Velvyslanectví nebo konzuláty členských států poskytují konzulární ochranu nezastoupeným občanům za stejných podmínek jako svým vlastním státním příslušníkům.
2. Členské státy mohou rozhodnout, že se tato směrnice použije na konzulární ochranu poskytovanou honorárními konzuly, v souladu s článkem 23 Smlouvy o fungování EU. Členské státy zajistí, aby byli nezastoupení občané řádně informováni o těchto rozhodnutích i o míře, v níž jsou honorární konzulové příslušní k poskytnutí ochrany v daném případě.
Článek 3
Konzulární ochrana členským státem, jehož je občan státním příslušníkem
Členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, může požádat členský stát, jejž dotyčný občan žádá o konzulární ochranu nebo který dotyčnému občanovi tuto ochranu poskytuje, o předání žádosti dotčeného občana či daného případu členskému státu, jehož je státním příslušníkem, aby tento členský stát poskytl konzulární ochranu v souladu se svým vnitrostátním právem či praxí. Dožádaný členský stát se případu vzdá, jakmile členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, potvrdí, že tomuto občanovi poskytuje konzulární ochranu.
Článek 4
Nezastoupení občané ve třetích zemích
Pro účely této směrnice se „nezastoupenými občany“ rozumí každý občan, který má státní příslušnost členského státu, jenž nemá ve třetí zemi své zastoupení, jak je stanoveno v článku 6.
Článek 5
Rodinní příslušníci nezastoupených občanů ve třetích zemích
Rodinným příslušníkům, kteří nejsou občany Unie, doprovázejícím nezastoupené občany ve třetích zemích je konzulární ochrana poskytována ve stejné míře a za stejných podmínek, jako by byla poskytována takovým rodinným příslušníkům občanů členského státu poskytujícího pomoc v souladu s jeho vnitrostátním právem či praxí.
Článek 6
Neexistence zastoupení
Pro účely této směrnice nemá členský stát ve třetí zemi zastoupení, pokud v ní nemá stálé velvyslanectví ani stálý konzulát nebo pokud v ní nemá velvyslanectví, konzulát ani honorárního konzula, kteří jsou schopni účinně poskytnout v daném případě konzulární ochranu.
Článek 7
Přístup ke konzulární ochraně a jiná ujednání
1. Nezastoupení občané mají nárok požadovat ochranu u velvyslanectví či konzulátu kteréhokoli členského státu.
2. Aniž je dotčen článek 2, může členský stát trvale zastupovat jiný členský stát a velvyslanectví nebo konzuláty členských států mohou, kdykoli je to považováno za nezbytné, uzavřít praktická ujednání o sdílení odpovědnosti za poskytování konzulární ochrany nezastoupeným občanům. Členské státy informují o těchto ujednáních Komisi a Evropskou službu pro vnější činnost (ESVČ), a Unie a členské státy tato ujednání zveřejní, aby byla zajištěna transparentnost pro nezastoupené občany.
3. V případech, kdy bylo uzavřeno praktické ujednání podle odstavce 2, zajišťuje velvyslanectví či konzulát, u něhož nezastoupený občan žádá o konzulární ochranu a jenž není určen jako příslušný v souladu s příslušným platným ujednáním, aby žádost občana byla předána příslušnému velvyslanectví či konzulátu, ledaže by tím byla ohrožena konzulární ochrana, zejména pokud naléhavost záležitosti vyžaduje okamžité opatření dožádaného velvyslanectví či konzulátu.
Článek 8
Identifikace
1. Žadatelé o konzulární ochranu prokáží, že jsou občany Unie, předložením svých cestovních pasů nebo průkazů totožnosti.
2. Nemůže-li občan Unie předložit platný cestovní pas nebo průkaz totožnosti, lze státní příslušnost prokázat jakýmikoli jinými prostředky, v případě potřeby i ověřením u diplomatických či konzulárních úřadů členského státu, o kterém žadatel uvádí, že je jeho státním příslušníkem.
3. Pokud jde o rodinné příslušníky uvedené v článku 5, lze totožnost a existenci rodinného vztahu prokázat jakýmikoli prostředky, včetně ověřením členským státem, který poskytuje pomoc, u diplomatických či konzulárních úřadů členského státu, jehož jsou občané uvedení v odstavci 1 státními příslušníky.
Článek 9
Druhy pomoci
Konzulární ochrana uvedená v článku 2 může zahrnovat pomoc mimo jiné v těchto situacích:
a)
zatčení nebo zadržení;
b)
postižení trestným činem;
c)
vážná nehoda nebo vážné onemocnění;
d)
úmrtí;
e)
pomoc a repatriace v případě nouze;
f)
vystavení náhradních cestovních dokladů, jak je stanoveno v rozhodnutí 96/409/SZBP (8).
KAPITOLA 2
OPATŘENÍ V OBLASTI KOORDINACE A SPOLUPRÁCE
Článek 10
Obecná pravidla
1. Diplomatické a konzulárními úřady členských států úzce spolupracují a koordinují svou činnost mezi sebou navzájem a s Unií s cílem zajistit ochranu nezastoupených občanů v souladu s článkem 2.
2. Pokud členský stát obdrží žádost o konzulární ochranu od osoby, která je dle svého tvrzení nezastoupeným občanem, nebo je informován o konkrétní mimořádné situaci, jak je například uvedena na seznamu v článku 9, v níž se nachází nezastoupený občan, neprodleně konzultuje ministerstvo zahraničních věcí členského státu, o kterém tato osoba uvádí, že je jeho státním příslušníkem, nebo ve vhodných případech příslušné velvyslanectví či konzulát dotyčného členského státu a poskytne mu veškeré příslušné informace, které má k dispozici, mimo jiné týkající se totožnosti dotyčné osoby, možných nákladů konzulární ochrany a jakýchkoli rodinných příslušníků, kterým může být rovněž nutné konzulární ochranu poskytnout. S výjimkou mimořádně naléhavých případů se tato konzultace uskuteční před poskytnutím pomoci. Členský stát poskytující pomoc rovněž usnadní výměnu informací mezi dotčeným občanem a orgány členského státu, jehož je občan státním příslušníkem.
3. Členský stát, jehož je dotyčný občan státním příslušníkem, poskytne ministerstvu zahraničních věcí či příslušnému velvyslanectví či konzulátu členského státu, který poskytuje pomoc, na jejich žádost veškeré příslušné informace v souvislosti s daným případem. Odpovídá rovněž za veškeré nezbytné kontakty s rodinnými příslušníky či jinými relevantními osobami nebo orgány.
4. Členské státy oznámí ESVČ prostřednictvím její zabezpečené internetové stránky příslušné kontaktní místo nebo místa na svých ministerstvech zahraničních věcí.
Článek 11
Úloha delegací Unie
Delegace Unie úzce spolupracují s velvyslanectvími a konzuláty členských států a koordinují s nimi svou činnost s cílem přispět ke spolupráci a koordinaci na místní úrovni a v případě krizí, zejména tím, že poskytují dostupnou logistickou podporu, včetně kancelářských prostor a organizačního zázemí, jako je dočasné ubytování pro konzulární pracovníky a zásahové týmy. Delegace Unie a ústředí ESVČ rovněž usnadní výměnu informací mezi velvyslanectvími a konzuláty členských států a případně s místními orgány. Delegace Unie rovněž zveřejní obecné informace o pomoci, na niž by mohli mít nezastoupení občané nárok, a zejména o případných dohodnutých praktických ujednáních.
Článek 12
Místní spolupráce
Zasedání věnovaná místní spolupráci zahrnují pravidelnou výměnu informací o záležitostech týkajících se nezastoupených občanů. Na těchto zasedáních se členské státy v případě potřeby dohodnou na praktických ujednáních podle článku 7 s cílem zajistit nezastoupeným občanům v dotyčné třetí zemi účinnou ochranu. Nedohodnou-li se členské státy jinak, předsedá zástupce členského státu v úzké spolupráci s delegací Unie.
Článek 13
Připravenost na krize a spolupráce
1. Místní plánování pro nepředvídané události bere v úvahu nezastoupené občany. Členské státy zastoupené ve třetí zemi koordinují plány pro nepředvídané události mezi sebou navzájem a s příslušnou delegací Unie s cílem zajistit, aby se nezastoupeným občanům dostalo v případě krize plné pomoci. Příslušná velvyslanectví či konzuláty jsou odpovídajícím způsobem informovány o opatřeních učiněných za účelem připravenosti na krize a ve vhodných případech jsou do nich zapojeny.
2. V případě krize Unie a členské státy úzce spolupracují, aby zajistily nezastoupeným občanům účinnou pomoc. Je-li to možné, vzájemně se včas informují o dostupných evakuačních kapacitách. Členské státy mohou být na svou žádost podpořeny stávajícími zásahovými týmy na úrovni Unie, včetně konzulárních odborníků, zejména z nezastoupených členských států.
3. Vedoucí stát či členský stát nebo členské státy, které koordinují pomoc, jsou pověřeny koordinací veškeré podpory poskytované nezastoupeným občanům, za podpory ostatních dotčených členských států, delegace Unie a ústředí ESVČ. Členské státy poskytnou vedoucímu státu nebo členskému státu či členským státům, které koordinují pomoc, veškeré relevantní informace týkající se jejich nezastoupených občanů přítomných během krizové situace.
4. Vedoucí stát nebo členský stát či členské státy, které koordinují pomoc nezastoupeným občanům, mohou případně požadovat podporu z nástrojů, jako jsou struktury ESVČ pro řešení krizí a mechanismus civilní ochrany Unie.
KAPITOLA 3
FINANČNÍ POSTUPY
Článek 14
Obecná pravidla
1. Nezastoupení občané se zaváží, že členskému státu, jehož jsou státními příslušníky, uhradí náklady na konzulární ochranu za stejných podmínek jako státní příslušníci členského státu poskytujícího pomoc, a použijí k tomu účelu standardní formulář uvedený v příloze I. Po nezastoupených občanech je požadováno, aby se zavázali k úhradě pouze těch nákladů, které by museli za stejných podmínek uhradit státní příslušníci členského státu poskytujícího pomoc.
2. Členský stát poskytující pomoc může požádat o úhradu nákladů uvedených v odstavci 1 členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, a použije k tomu účelu standardní formulář uvedený v příloze II. Členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, uhradí tyto náklady v přiměřené lhůtě, která nepřesáhne dvanáct měsíců. Členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, může dotyčného občana požádat o úhradu těchto nákladů.
3. Pokud z konzulární ochrany poskytnuté nezastoupenému občanovi v případě zatčení nebo zadržení vyplynou diplomatickému či konzulárnímu úřadu nezvykle vysoké, avšak nezbytné a odůvodněné cestovní náklady, náklady na ubytování nebo náklady na překlad, může členský stát poskytující pomoc požádat o náhradu těchto nákladů členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, a tento stát je uhradí v přiměřené lhůtě, která nepřesáhne dvanáct měsíců.
Článek 15
Zjednodušený postup v krizových situacích
1. V krizových situacích podává členský stát poskytující pomoc veškeré žádosti o náhradu nákladů na jakoukoli podporu poskytnutou nezastoupenému občanovi ministerstvu zahraničních věcí členského státu, jehož je dotčený občan státním příslušníkem. Členský stát poskytující pomoc může žádat o tuto náhradu i v případě, že nezastoupený občan nepodepsal závazek k úhradě podle čl. 14 odst. 1. To nebrání členskému státu, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, v tom, aby od dotčeného občana požadoval úhradu nákladů na základě vnitrostátních předpisů.
2. Členský stát poskytující pomoc může požádat členský stát, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, o náhradu těchto nákladů v poměrné výši, a to vydělením plné výše skutečně vzniklých nákladů počtem občanů, jimž byla pomoc poskytnuta.
3. Pokud byla členskému státu poskytujícímu pomoc poskytnuta finanční podpora prostřednictvím pomoci z mechanismu civilní ochrany Unie, určí se jakýkoli příspěvek členského státu, jehož je nezastoupený občan státním příslušníkem, po odečtení příspěvku Unie.
KAPITOLA 4
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 16
Příznivější zacházení
Členské státy mohou zavést nebo zachovat příznivější předpisy, než jsou ustanovení této směrnice, pokud s ní jsou slučitelné.
Článek 17
Provedení
1. Členské státy uvedou v účinnost právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 1. května 2018.
Tyto předpisy přijaté členskými státy musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
2. Členské státy sdělí Komisi znění hlavních ustanovení vnitrostátních právních předpisů, které přijmou v oblasti působnosti této směrnice.
Článek 18
Zrušení
Rozhodnutí 95/553/ES se zrušuje s účinkem ode dne 1. května 2018.
Článek 19
Podávání zpráv, vyhodnocení a přezkum
1. Členské státy poskytují Komisi veškeré relevantní informace o provedení a uplatňování této směrnice. Do 1. května 2021 předloží Komise na základě poskytnutých informací Evropskému parlamentu a Radě zprávu o provedení a uplatňování této směrnice.
2. Ve zprávě uvedené v odstavci 1 Komise vyhodnotí způsob, jímž byla tato směrnice uplatňována, a zváží potřebu dodatečných opatření, mimo jiné ve vhodných případech i změn upravujících tuto směrnici za účelem dalšího usnadnění výkonu práva občanů Unie na konzulární ochranu.
Článek 20
Vstup v platnost
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 21
Určení
Tato směrnice je určena členským státům.
V Lucemburku dne 20. dubna 2015.
ΟΔΗΓΊΑ (ΕΕ) 2015/637 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 20ής Απριλίου 2015
περί των μέτρων συντονισμού και συνεργασίας προς διευκόλυνση της προξενικής προστασίας για μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες της Ένωσης σε τρίτες χώρες και την κατάργηση της απόφασης 95/553/ΕΚ
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 23,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με ειδική νομοθετική διαδικασία,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η ιθαγένεια της Ένωσης είναι η θεμελιώδης ιδιότητα των υπηκόων των κρατών μελών. Το δικαίωμα να απολαύουν, στην επικράτεια τρίτης χώρας στην οποία το κράτος μέλος του οποίου είναι υπήκοοι δεν αντιπροσωπεύεται, της προστασίας των διπλωματικών και προξενικών αρχών άλλου κράτους μέλους, υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν και για τους υπηκόους του εν λόγω κράτους μέλους, είναι ένα από τα ειδικά δικαιώματα που παρέχονται δυνάμει του άρθρου 20 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) στους πολίτες της Ένωσης.
(2)
Η Συνθήκη της Λισαβόνας ενίσχυσε το καθεστώς ιθαγένειας της Ένωσης και τα δικαιώματα που συνδέονται με αυτό. Το άρθρο 23 ΣΛΕΕ προβλέπει έτσι την έκδοση οδηγιών για τη θέσπιση των μέτρων συνεργασίας και συντονισμού που είναι αναγκαία για τη διευκόλυνση της προξενικής προστασίας μη αντιπροσωπευόμενων πολιτών της Ένωσης.
(3)
Στις αξίες πάνω στις οποίες θεμελιώνεται η Ένωση συγκαταλέγονται η αλληλεγγύη, η απαγόρευση των διακρίσεων και ο σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων· στις σχέσεις της με τον ευρύτερο κόσμο, η Ένωση θα πρέπει να στηρίζει τις αξίες της και να συμβάλλει στην προστασία των πολιτών της. Το θεμελιώδες δικαίωμα στην προξενική προστασία που έχουν οι μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες της Ένωσης υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν για τους υπηκόους των αντιπροσωπευόμενων κρατών μελών και το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 46 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Χάρτης) αποτελεί έκφραση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Προσδίδει μια εξωτερική διάσταση στην έννοια της ιθαγένειας της Ένωσης και ενισχύει την ταυτότητα της Ένωσης σε τρίτες χώρες.
(4)
Η παρούσα οδηγία αποσκοπεί στη θέσπιση των απαραίτητων μέτρων συνεργασίας και συντονισμού για την περαιτέρω διευκόλυνση της προξενικής προστασίας μη αντιπροσωπευόμενων πολιτών της Ένωσης. Τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει να ενισχύουν την ασφάλεια δικαίου και την αποτελεσματική συνεργασία και αλληλεγγύη μεταξύ των προξενικών αρχών.
(5)
Σύμφωνα με το άρθρο 20 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ και το άρθρο 23 ΣΛΕΕ, τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν προξενική προστασία σε μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν και για τους υπηκόους τους. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει την αρμοδιότητα των κρατών μελών να καθορίζουν το πεδίο εφαρμογής της προστασίας που θα παρέχουν στους δικούς τους υπηκόους.
(6)
Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τις προξενικές σχέσεις μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών, ιδίως τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από διεθνή έθιμα και συμφωνίες, ιδίως από τη σύμβαση της 24ης Απριλίου 1963 για τις προξενικές σχέσεις (σύμβαση της Βιέννης), και που τα κράτη μέλη εφαρμόζουν συμφώνως προς το ενωσιακό δίκαιο. Κατά το άρθρο 8 της Συμβάσεως της Βιέννης, τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν προξενική προστασία εξ ονόματος άλλου κράτους μέλους κατόπιν κατάλληλης κοινοποίησης και εκτός εάν η εν λόγω τρίτη χώρα έχει αντιρρήσεις. Δυσκολίες ενδέχεται να προκύψουν, ιδίως, σε σχέση με περιπτώσεις που αφορούν πολίτες οι οποίοι είναι επίσης υπήκοοι της χώρας υποδοχής. Με την υποστήριξη των τοπικών προξενικών αρχών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα σε σχέση με τις τρίτες χώρες, προκειμένου να διασφαλίζουν την παροχή προξενικής προστασίας εξ ονόματος άλλων κρατών μελών σε κάθε περίπτωση.
(7)
Όταν μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες χρειάζονται προστασία σε τρίτες χώρες, απαιτείται αποτελεσματική συνεργασία και συντονισμός. Απαιτείται στενή συνεργασία μεταξύ του συντρέχοντος κράτους μέλους που αντιπροσωπεύεται στην τρίτη χώρα και του κράτους μέλους του οποίου είναι υπήκοος ο πολίτης. Η τοπική προξενική συνεργασία όσον αφορά μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες μπορεί να είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη, διότι απαιτεί συντονισμό με αρχές που δεν αντιπροσωπεύονται τοπικά, περιλαμβανομένων, κατά περίπτωση, των αρμόδιων πρεσβειών ή προξενείων. Για να καλυφθεί το κενό που δημιουργείται από την απουσία πρεσβείας ή προξενείου του κράτους μέλους του πολίτη, θα πρέπει να θεσπισθεί ένα σαφές και σταθερό σύνολο κανόνων. Τα ήδη ισχύοντα μέτρα είναι ανάγκη επίσης να διασαφηνισθούν, ώστε να διασφαλίζεται αποτελεσματική προστασία.
(8)
Πολίτες της Ένωσης θα πρέπει να θεωρούνται μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες σε τρίτη χώρα εάν το κράτος μέλος της ιθαγένειάς τους δεν έχει πρεσβεία, προξενείο ή επίτιμο πρόξενο στη συγκεκριμένη τρίτη χώρα. Πολίτες θα πρέπει επίσης να θεωρούνται μη αντιπροσωπευόμενοι, εάν η τοπική πρεσβεία, το προξενείο ή ο επίτιμος πρόξενος δεν είναι σε θέση να παράσχει, για οποιονδήποτε λόγο, σε μια συγκεκριμένη περίπτωση, την προστασία που θα δικαιούταν υπό άλλες περιστάσεις ο ενδιαφερόμενος δυνάμει του εθνικού δικαίου ή πρακτικής. Οι πρεσβείες και τα προξενεία θα πρέπει να αλληλοενημερώνονται σχετικά για τυχόν έκτακτες συνθήκες οι οποίες ενδέχεται να επηρεάζουν προσωρινά την ικανότητά τους να παρέχουν προξενική προστασία. Η προσβασιμότητα και η εγγύτητα θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη. Για παράδειγμα, πολίτης που ζητά προξενική προστασία ή βοήθεια από την πρεσβεία ή το προξενείο άλλου κράτους μέλους δεν θα πρέπει να παραπέμπεται στην πρεσβεία, το προξενείο ή τον επίτιμο πρόξενο του οικείου κράτους μέλους του οποίου είναι υπήκοος όταν είναι αδύνατον, λόγω των τοπικών συνθηκών ή λόγω έλλειψης πόρων, να έρθει με ασφάλεια σε επαφή με τις εν λόγω αρχές κατά τρόπο που να μπορεί να απολαύει προξενικής προστασίας. Η έννοια της έλλειψης αντιπροσώπευσης θα πρέπει να ερμηνεύεται με στόχο τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας του δικαιώματος μη αντιπροσωπευόμενων πολιτών να προστατεύονται από την πρεσβεία ή το προξενείο άλλου κράτους μέλους αμερόληπτα, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών της εκάστοτε περίπτωσης. Οι πολίτες που έχουν υπηκοότητα περισσότερων του ενός κράτους μέλους θα πρέπει να θεωρούνται μη αντιπροσωπευόμενοι, εάν κανένα από τα κράτη μέλη των οποίων είναι υπήκοοι δεν αντιπροσωπεύεται στην εκάστοτε τρίτη χώρα.
(9)
Προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του δικαιώματος που κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ και του δικαιώματος για σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής όπως αναγνωρίζεται στο άρθρο 7 του Χάρτη και λαμβάνοντας υπόψη την εθνική νομοθεσία και πρακτική, το συντρέχον κράτος μέλος ενδεχομένως να πρέπει να παρέχει προστασία σε μέλη της οικογένειας πολιτών της Ένωσης τα οποία είναι υπήκοοι τρίτης χώρας, ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε περίπτωσης. Η παρούσα οδηγία δεν κωλύει το συντρέχον κράτος μέλος και το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη, εάν ενδείκνυται, να συμφωνούν, κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων που θα πρέπει να πραγματοποιούνται πριν από την παροχή της συνδρομής, σχετικά με τη δυνατότητα επέκτασης της συνδρομής σε μέλη της οικογένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη της Ένωσης που είναι υπήκοοι τρίτης χώρας, πέραν αυτού που απαιτείται από το δίκαιο του συντρέχοντος κράτους μέλους ή αυτού που υπαγορεύεται από την πρακτική του, λαμβάνοντας υπόψη κατά το μέγιστο δυνατόν τα αιτήματα του κράτους μέλους ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη και εφόσον τα συμφωνηθέντα δεν παρεκκλίνουν από τις απαιτήσεις του ενωσιακού δικαίου. Τα κράτη μέλη ενδέχεται ωστόσο να αδυνατούν να παρέχουν ορισμένα είδη προξενικής προστασίας, όπως τα προσωρινά ταξιδιωτικά έγγραφα, σε μέλη της οικογένειας που είναι υπήκοοι τρίτης χώρας. Όσον αφορά συνδρομή σε ανήλικους, προτεραιότητα θα πρέπει να δίδεται στο βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, σύμφωνα με το άρθρο 24 του Χάρτη και όπως προβλέπεται στη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, της 20ής Νοεμβρίου 1989.
(10)
Μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες θα πρέπει να δύνανται να ζητούν προξενική προστασία από την πρεσβεία ή το προξενείο οποιουδήποτε κράτους μέλους. Ωστόσο, αυτό δεν θα πρέπει να εμποδίζει τα κράτη μέλη να προβαίνουν σε πρακτικές ρυθμίσεις για τον καταμερισμό των αρμοδιοτήτων όσον αφορά την παροχή προξενικής προστασίας σε μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες, σύμφωνα με την παρούσα οδηγία. Οι εν λόγω ρυθμίσεις είναι επωφελείς για τους πολίτες, καθώς ευνοούν την ετοιμότητα στη διασφάλιση αποτελεσματικής προστασίας. Τα κράτη μέλη που λαμβάνουν αιτήματα προστασίας θα πρέπει να εκτιμούν, στην εκάστοτε περίπτωση, εάν η παροχή προξενικής προστασίας είναι αναγκαία ή εάν η υπόθεση μπορεί να παραπεμφθεί στην πρεσβεία ή το προξενείο που έχει ορισθεί ως αρμόδιο σύμφωνα με τυχόν ισχύουσα ρύθμιση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενημερώνουν την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) για κάθε τέτοια ρύθμιση, η οποία θα πρέπει να δημοσιοποιείται από την Ένωση και τα κράτη μέλη, προκειμένου να διασφαλίζεται διαφάνεια για τους μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες.
(11)
Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να εμποδίζει ένα κράτος μέλος που δεν αντιπροσωπεύεται σε τρίτη χώρα να παρέχει προξενική προστασία σε υπήκοό του, για παράδειγμα προσφέροντας επιγραμμικές προξενικές υπηρεσίες, κατά περίπτωση. Το κράτος μέλος ιθαγένειας μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη θα πρέπει να μπορεί να ζητά τη μεταβίβαση της αίτησης ή της υπόθεσης από το κράτος μέλος από το οποίο ο εν λόγω πολίτης ζητά ή λαμβάνει προξενική προστασία, προκειμένου να παρέχει το ίδιο την προξενική προστασία. Η μεταβίβαση αυτή δεν θα πρέπει να οδηγεί σε στέρηση της προξενικής προστασίας για τον μη αντιπροσωπευόμενο πολίτη.
(12)
Παρά τις διαφορετικές παραδόσεις των κρατών μελών όσον αφορά τις αρμοδιότητες των επίτιμων προξένων, συνήθως αυτοί δεν προσφέρουν το ίδιο εύρος υπηρεσιών όπως οι πρεσβείες ή τα προξενεία. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επίτιμοι πρόξενοι συχνά εκτελούν την αποστολή τους σε εθελοντική βάση, θα πρέπει να εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να αποφασίζει εάν η παρούσα οδηγία θα πρέπει να ισχύει για τους επίτιμους προξένους του. Θα μπορούσε να απαιτηθεί από τους επίτιμους προξένους να παρέχουν προξενική προστασία σε μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες, ανάλογα με τις συνθήκες κάθε περίπτωσης.
(13)
Τα αιτήματα προστασίας θα πρέπει να εξετάζονται, εάν οι αιτούντες παρουσιάσουν έγκυρο διαβατήριο ή δελτίο ταυτότητας πολίτη της Ένωσης. Εντούτοις, μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες που χρειάζονται προξενική προστασία ενδέχεται να μην έχουν πλέον στην κατοχή τους έγγραφα της ταυτότητάς τους. Το θεμελιώδες καθεστώς ιθαγένειας της Ένωσης παρέχεται απευθείας από το δίκαιο της Ένωσης και τα έγγραφα ταυτότητας έχουν απλώς δηλωτικό χαρακτήρα. Εάν οι αιτούντες αδυνατούν να παρέχουν έγκυρα έγγραφα ταυτότητας, θα πρέπει επομένως να μπορούν να αποδεικνύουν την ταυτότητά τους με οποιοδήποτε άλλο μέσο. Εάν απαιτείται, η ταυτότητα του ενδιαφερομένου μπορεί να εξακριβωθεί σε επικοινωνία με τις αρχές του κράτους μέλους του οποίου ο αιτών ισχυρίζεται ότι είναι υπήκοος. Όσον αφορά τα μέλη οικογένειας από τρίτη χώρα που συνοδεύουν τον αιτούντα, οι αρχές του κράτους μέλους ιθαγένειας του αιτούντος θα πρέπει επίσης να είναι σε θέση να βοηθήσουν το συντρέχον κράτος μέλος κατά την εξακρίβωση της ταυτότητας και της ύπαρξης οικογενειακής σχέσης με τον αιτούντα.
(14)
Προκειμένου να καθοριστούν τα αναγκαία μέτρα συντονισμού και συνεργασίας, θα πρέπει να διευκρινιστεί το πεδίο εφαρμογής της προξενικής προστασίας δυνάμει της παρούσας οδηγίας. Η προξενική προστασία για μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες θα πρέπει να περιλαμβάνει τη συνδρομή σε ορισμένες τυπικές καταστάσεις στις οποίες τα κράτη μέλη παρέχουν προξενική προστασία στους υπηκόους τους, ανάλογα με τις ξεχωριστές συνθήκες της εκάστοτε περίπτωσης, όπως σε περίπτωση σύλληψης ή κράτησης, σοβαρού ατυχήματος ή σοβαρής ασθένειας και θανάτου, καθώς και όσον αφορά την παροχή βοήθειας και τον επαναπατρισμό σε δυσχερείς περιπτώσεις ή την έκδοση προσωρινών εγγράφων. Δεδομένου ότι η απαιτούμενη προστασία εξαρτάται πάντα από την εκάστοτε κατάσταση, η προξενική προστασία δεν θα πρέπει να περιορίζεται στις καταστάσεις που αναφέρονται συγκεκριμένα στην παρούσα οδηγία.
(15)
Κατά περίπτωση, θα πρέπει να ικανοποιούνται δεόντως οι επιθυμίες των πολιτών, μεταξύ άλλων όσον αφορά την υποχρέωση ενημέρωσης μελών της οικογένειας ή άλλων σχετικών προσώπων και, σε περίπτωση που υφίσταται τέτοια υποχρέωση, το πρόσωπο που πρέπει να ενημερώνεται. Παρομοίως, σε περίπτωση θανάτου, θα πρέπει να λαμβάνονται δεόντως υπόψη οι επιθυμίες του πλησιέστερου συγγενούς σχετικά με τις ρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν όσον αφορά τη σορό του εκλιπόντος πολίτη. Το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη θα πρέπει να είναι αρμόδιο για αυτές τις επαφές.
(16)
Οι αρχές των κρατών μελών θα πρέπει να συνεργάζονται στενά και να συντονίζονται τόσο μεταξύ τους όσο και με την Ένωση, ιδίως την Επιτροπή και την ΕΥΕΔ, με πνεύμα αμοιβαίου σεβασμού και αλληλεγγύης. Για τη διασφάλιση ταχείας και αποτελεσματικής συνεργασίας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν και να επικαιροποιούν διαρκώς τις πληροφορίες που αφορούν τα αρμόδια σημεία επαφής στα κράτη μέλη, μέσω του ασφαλούς δικτυακού τόπου της ΕΥΕΔ (Consular OnLine).
(17)
Η Ένωση αντιπροσωπεύεται σε τρίτες χώρες από τις αντιπροσωπείες της, οι οποίες, σε στενή συνεργασία με τις διπλωματικές και προξενικές αποστολές των κρατών μελών, συμβάλλουν στην εφαρμογή του δικαιώματος προξενικής προστασίας των πολιτών της Ένωσης, όπως διευκρινίζεται περαιτέρω στο άρθρο 35 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η παρούσα οδηγία αναγνωρίζει πλήρως και ενισχύει περαιτέρω τη συμβολή που παρέχουν ήδη η ΕΥΕΔ και οι αντιπροσωπείες της Ένωσης, ιδίως σε καταστάσεις κρίσης, σύμφωνα με την απόφαση 2010/427/ΕΕ του Συμβουλίου (2), ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 10 αυτής.
(18)
Όσον αφορά τη συνεργασία σε τοπικό επίπεδο, θα πρέπει να διευκρινιστούν οι αρμοδιότητες και οι αντίστοιχοι ρόλοι όλων των σχετικών φορέων, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι στους μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες προσφέρεται η βοήθεια την οποία δικαιούνται σύμφωνα με την αρχή της μη διάκρισης. Κατά την τοπική προξενική συνεργασία θα πρέπει να δίνεται η δέουσα προσοχή σε μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες, για παράδειγμα μέσα από τη συγκέντρωση και την τακτική επικαιροποίηση πληροφοριών που αφορούν τα σχετικά σημεία επαφής και την κοινοποίησή τους στις τοπικές πρεσβείες και τα τοπικά προξενεία των κρατών μελών, καθώς και στην αντιπροσωπεία της Ένωσης.
(19)
Στις συνεδριάσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο τοπικής προξενικής συνεργασίας σε στενή συνεργασία με την αντιπροσωπεία της Ένωσης, θα πρέπει να περιλαμβάνεται η τακτική ανταλλαγή πληροφοριών για θέματα που αφορούν μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες, όπως η ασφάλεια των πολιτών, οι συνθήκες φυλάκισης, η ειδοποίηση του προξενείου και η πρόσβαση σε αυτό, καθώς και η συνεργασία σε περιπτώσεις κρίσης. Στις εν λόγω συνεδριάσεις, τα αντιπροσωπευόμενα κράτη μέλη θα πρέπει, όπου απαιτείται, να συμφωνήσουν επί πρακτικών ρυθμίσεων για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής προστασίας μη αντιπροσωπευόμενων πολιτών. Τέτοιου είδους συμφωνίες ενδέχεται να μην είναι αναγκαίες, εάν, για παράδειγμα, ο αριθμός των μη αντιπροσωπευόμενων πολιτών είναι μικρός.
(20)
Η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ αντιπροσωπευόμενων και μη αντιπροσωπευόμενων κρατών μελών και της αντιπροσωπείας της Ένωσης είναι πολύ σημαντική για τη διασφάλιση επαρκούς ετοιμότητας έναντι κρίσεων και της διαχείρισης κρίσεων. Επομένως, ο σχεδιασμός έκτακτης ανάγκης για κρίσεις θα πρέπει να είναι συντονισμένος και να λαμβάνει πλήρως υπόψη μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες. Για τον σκοπό αυτό, στο πλαίσιο της ετοιμότητας αντίδρασης σε τοπικές κρίσεις, τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν πρεσβεία ή προξενείο εγκατεστημένα σε τοπικό επίπεδο θα πρέπει να παρέχουν κάθε διαθέσιμη και σχετική πληροφορία για τους πολίτες τους στην επικράτεια. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να επικαιροποιούνται κατά το δέον σε περίπτωση κρίσης. Θα πρέπει να ενημερώνονται οι αρμόδιες πρεσβείες και τα αρμόδια προξενεία και οι αντιπροσωπείες της Ένωσης και, όπου απαιτείται, να συμμετέχουν στις ρυθμίσεις ετοιμότητας έναντι κρίσεων. Οι πληροφορίες σχετικά με τις εν λόγω ρυθμίσεις θα πρέπει να διατίθενται σε μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες. Σε περίπτωση κρίσης, το ηγετικό κράτος ή το κράτος μέλος ή τα κράτη μέλη που συντονίζουν τη βοήθεια θα πρέπει να συντονίζουν τη στήριξη που προβλέπεται για μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες και τη χρήση των διαθέσιμων μηχανισμών εκκένωσης, βάσει του συμφωνηθέντος σχεδιασμού και των επιτόπιων εξελίξεων, χωρίς να προβαίνουν σε διακρίσεις.
(21)
Η διαλειτουργικότητα μεταξύ προξενικού προσωπικού και άλλων εμπειρογνωμόνων σε θέματα διαχείρισης κρίσεων θα πρέπει να ενισχυθεί, ιδίως μέσω της συμμετοχής τους σε πολυεπιστημονικές ομάδες κρίσης, όπως αυτές που διαθέτουν η ΕΥΕΔ για την αντίδραση και τον επιχειρησιακό συντονισμό σε περιπτώσεις κρίσης, καθώς και για τη διαχείριση κρίσεων, και ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης (3).
(22)
Θα πρέπει να είναι δυνατόν να ζητηθεί στήριξη από τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της Ένωσης, εάν είναι απαραίτητη για την προξενική προστασία μη αντιπροσωπευόμενων πολιτών. Η εν λόγω στήριξη θα μπορούσε να ζητηθεί, για παράδειγμα, από το ηγετικό κράτος ή από το κράτος μέλος ή τα κράτη μέλη που συντονίζουν τη βοήθεια.
(23)
Ο όρος «ηγετικό κράτος» που χρησιμοποιείται στην παρούσα οδηγία αναφέρεται σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη που αντιπροσωπεύονται σε δεδομένη τρίτη χώρα και που αναλαμβάνουν να συντονίζουν και να καθοδηγούν τη συνδρομή προς τους μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες κατά τη διάρκεια κρίσεων. Η έννοια του ηγετικού κράτους, όπως ορίζεται στις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές της Ένωσης (4), θα μπορούσε να αναπτυχθεί περαιτέρω σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο και, ιδίως, με την παρούσα οδηγία.
(24)
Όταν ένα κράτος μέλος ενημερώνεται για αίτημα προξενικής προστασίας ή λαμβάνει τέτοιο αίτημα από πρόσωπο που ισχυρίζεται ότι είναι μη αντιπροσωπευόμενος πολίτης, θα πρέπει, εκτός από εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις, να έρχεται πάντα σε επαφή χωρίς καθυστέρηση με το κράτος μέλος ιθαγένειας του πολίτη και να του παρέχει όλες τις σχετικές πληροφορίες πριν από την παροχή οποιασδήποτε συνδρομής. Το κράτος μέλος ιθαγένειας θα πρέπει, με τη σειρά του, να παρέχει χωρίς καθυστέρηση κάθε πληροφορία που αφορά την υπόθεση. Η εν λόγω διαβούλευση θα πρέπει να επιτρέπει στο κράτος μέλος ιθαγένειας να ζητήσει τη μεταβίβαση της αίτησης ή της υπόθεσης προκειμένου να παράσχει προξενική προστασία το ίδιο. Η εν λόγω διαβούλευση θα πρέπει επίσης να επιτρέπει στα οικεία κράτη μέλη να ανταλλάσσουν τις σχετικές πληροφορίες ώστε, λόγου χάρη, να διασφαλίζεται ότι ο μη αντιπροσωπευόμενος πολίτης δεν θα εκμεταλλεύεται καταχρηστικά το δικαίωμά του στην προξενική προστασία δυνάμει του άρθρου 20 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ. Οι πολίτες της Ένωσης δεν μπορούν να επικαλεσθούν την παρούσα οδηγία σε περίπτωση κατάχρησης.
(25)
Η αμοιβαία αλληλεγγύη και συνεργασία αφορούν επίσης οικονομικά ζητήματα. Τα κράτη μέλη που παρέχουν προξενική προστασία με τη μορφή οικονομικής συνδρομής στους πολίτες τους το πράττουν ως έσχατη λύση και μόνο στις περιπτώσεις που οι πολίτες δεν μπορούν να εξασφαλίσουν οικονομικούς πόρους με άλλους τρόπους, όπως μέσω εμβασμάτων από μέλη της οικογένειας, φίλους ή εργοδότες. Οι μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες θα πρέπει να λαμβάνουν οικονομική συνδρομή υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν και έναντι των υπηκόων του παρέχοντος τη συνδρομή κράτους μέλους. Ο μη αντιπροσωπευόμενος πολίτης θα πρέπει να υποχρεούται να υπογράψει τη δέσμευση ότι θα επιστρέψει στο κράτος μέλος της ιθαγένειάς του τα έξοδα στα οποία υποβάλλεται αυτό, υπό την προϋπόθεση ότι υπήκοοι του παρέχοντος τη συνδρομή κράτους μέλους στην ίδια κατάσταση θα έπρεπε να επιστρέψουν τα έξοδα αυτά στο δικό τους κράτος μέλος. Ο μη αντιπροσωπευόμενος πολίτης μπορεί στη συνέχεια να υποχρεωθεί από το κράτος μέλος ιθαγένειας να επιστρέψει τα εν λόγω έξοδα, περιλαμβανομένων τυχόν προξενικών τελών.
(26)
Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να διασφαλίζει την κατανομή των οικονομικών βαρών και την επιστροφή των εξόδων. Σε περίπτωση που η προξενική προστασία που παρέχεται σε μη αντιπροσωπευόμενο πολίτη περιλαμβάνει την υπογραφή δέσμευσης ότι θα επιστρέψει τα έξοδα, το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη θα πρέπει να επιστρέψει το κράτος μέλος που παρέχει τη συνδρομή τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε αυτό. Το κράτος μέλος που παρέχει τη συνδρομή θα πρέπει να είναι αρμόδιο να αποφασίσει κατά πόσον θα ζητήσει την επιστροφή των εξόδων στα οποία υποβλήθηκε. Το παρέχον τη συνδρομή κράτος μέλος και το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη θα πρέπει να μπορούν να συμφωνήσουν σχετικά με τις λεπτομερείς ρυθμίσεις της επιστροφής εντός ορισμένων προθεσμιών.
(27)
Η προξενική προστασία που παρέχεται σε μη αντιπροσωπευόμενο πολίτη σε περίπτωση σύλληψης ή κράτησης μπορεί να αφορά ασυνήθιστα υψηλά έξοδα ταξιδιού, διαμονής ή τα έξοδα μετάφρασης για τις διπλωματικές ή προξενικές αρχές του παρέχοντος τη συνδρομή κράτους μέλους, ανάλογα με τις περιστάσεις κάθε μεμονωμένης περίπτωσης. Το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη θα πρέπει να ενημερώνεται για αυτές τις πιθανές δαπάνες κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων οι οποίες πραγματοποιούνται πριν από την παροχή συνδρομής. Το συντρέχον κράτος μέλος θα πρέπει να είναι σε θέση να ζητήσει επιστροφή των εν λόγω ασυνήθιστα υψηλών εξόδων από το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη. Το κράτος μέλος ιθαγένειας του πολίτη θα πρέπει να επιστρέψει στο κράτος μέλος που παρέχει συνδρομή τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε αυτό. Το παρέχον τη συνδρομή κράτος μέλος και το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη θα πρέπει να μπορούν να συμφωνήσουν σχετικά με τις λεπτομερείς ρυθμίσεις της επιστροφής εντός ορισμένων προθεσμιών. Τα κράτη μέλη ιθαγένειας μη αντιπροσωπευόμενων πολιτών δεν μπορούν, σύμφωνα με την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, να ζητούν από τους πολίτες τους να επιστρέψουν έξοδα τα οποία οι υπήκοοι του παρέχοντος τη συνδρομή κράτους μέλους δεν θα ήταν υποχρεωμένοι να επιστρέψουν.
(28)
Οι δημοσιονομικές διαδικασίες θα πρέπει να απλοποιηθούν για καταστάσεις κρίσης. Λόγω των ιδιαιτεροτήτων των καταστάσεων αυτών, όπως της ανάγκης για ταχεία αντίδραση σχετικά με σημαντικό αριθμό πολιτών, το παρέχον τη συνδρομή κράτος μέλος θα πρέπει να μπορεί να ζητήσει και να επιτύχει την επιστροφή των εξόδων από το κράτος μέλος ή τα κράτη μέλη ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη χωρίς σχετική δέσμευση επιστροφής. Τα κράτη μέλη ιθαγένειας μη αντιπροσωπευόμενων πολιτών θα πρέπει να επιστρέφουν στο κράτος μέλος ή στα κράτη μέλη που παρέχουν συνδρομή τα έξοδα στα οποία υποβάλλονται. Το κράτος μέλος ή τα κράτη μέλη που παρέχουν τη συνδρομή θα πρέπει να είναι αρμόδια να αποφασίσουν κατά πόσον θα ζητήσουν την επιστροφή των εξόδων στα οποία υποβλήθηκαν και με ποια μορφή. Το παρέχον τη συνδρομή κράτος μέλος και το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη θα πρέπει να μπορούν να συμφωνήσουν σχετικά με τις λεπτομερείς ρυθμίσεις της επιστροφής εντός ορισμένων προθεσμιών. Σε περίπτωση κρίσης η οποία έχει ή ενδέχεται να έχει δυσμενείς επιπτώσεις σε ένα σημαντικό αριθμό πολιτών της Ένωσης και εφόσον ζητηθεί από το κράτος μέλος που παρέχει συνδρομή, τα έξοδα θα πρέπει να επιστρέφονται από τα κράτη μέλη ιθαγένειας μη αντιπροσωπευόμενων πολιτών κατ' αναλογία, διαιρώντας τα έξοδα με τον αριθμό των πολιτών που έτυχαν συνδρομής.
(29)
Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να επανεξετασθεί τρία έτη μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς της στο εθνικό δίκαιο. Ειδικότερα, η ενδεχόμενη ανάγκη επανεξέτασης των δημοσιονομικών διαδικασιών ώστε να διασφαλίζεται ο κατάλληλος επιμερισμός των βαρών θα πρέπει να εκτιμηθεί σε σχέση με τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται από τα κράτη μέλη σχετικά με την υλοποίηση και την πρακτική εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, περιλαμβανομένων ενδεχόμενων σχετικών στατιστικών και περιπτώσεων. Η Επιτροπή θα πρέπει να εκπονήσει έκθεση και να εξετάσει την ανάγκη λήψης τυχόν πρόσθετων μέτρων, μεταξύ άλλων, κατά περίπτωση, προτείνοντας τροποποίηση της παρούσας οδηγίας, προκειμένου να διευκολυνθεί η άσκηση του δικαιώματος προξενικής προστασίας των πολιτών της Ένωσης.
(30)
Η οδηγία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) διέπει την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που διενεργείται στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας από τα κράτη μέλη.
(31)
Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να θίγει τις ευνοϊκότερες εθνικές διατάξεις στο μέτρο που συνάδουν με την παρούσα οδηγία.
(32)
Σύμφωνα με την κοινή πολιτική δήλωση των κρατών μελών και της Επιτροπής, της 28ης Σεπτεμβρίου 2011, σχετικά με τα επεξηγηματικά έγγραφα (6), τα κράτη μέλη έχουν αναλάβει την υποχρέωση να συνοδεύουν, σε δικαιολογημένες περιπτώσεις, την κοινοποίηση των οικείων μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο με ένα ή περισσότερα έγγραφα που επεξηγούν τη σχέση ανάμεσα στα συστατικά στοιχεία μιας οδηγίας και τα αντίστοιχα μέρη των νομικών πράξεων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Όσον αφορά την παρούσα οδηγία, ο νομοθέτης θεωρεί ότι η διαβίβαση τέτοιων εγγράφων είναι δικαιολογημένη.
(33)
Η παρούσα οδηγία αποβλέπει στην προώθηση της προξενικής προστασίας όπως αναγνωρίζεται στον Χάρτη. Σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται ειδικότερα από τον Χάρτη, ιδίως την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, το δικαίωμα στη ζωή και την ακεραιότητα του προσώπου, το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, τα δικαιώματα του παιδιού, το δικαίωμα της υπεράσπισης και το δικαίωμα σε αμερόληπτο δικαστήριο. Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να εφαρμόζεται σύμφωνα με αυτές τις αρχές και δικαιώματα.
(34)
Σύμφωνα με την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων που περιλαμβάνεται στον Χάρτη, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν την παρούσα οδηγία χωρίς διακρίσεις μεταξύ των δικαιούχων της παρούσας οδηγίας για οποιονδήποτε λόγο όπως λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, ενθετικής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας ή πεποιθήσεων, πολιτικών φρονημάτων ή κάθε άλλης γνώμης, ιδιότητας μέλους εθνικής μειονότητας, περιουσίας, γέννησης, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού.
(35)
Η απόφαση 95/553/ΕΚ των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου (7) θα πρέπει να καταργηθεί,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Άρθρο 1
Αντικείμενο
1. Η παρούσα οδηγία θεσπίζει τα μέτρα συντονισμού και συνεργασίας που απαιτούνται για τη διευκόλυνση της άσκησης του δικαιώματος των πολιτών της Ένωσης που ορίζεται στο άρθρο 20 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ να απολαύουν, στο έδαφος τρίτης χώρας στην οποία δεν αντιπροσωπεύεται το κράτος μέλος του οποίου έχουν την ιθαγένεια, της προστασίας των διπλωματικών ή προξενικών αρχών οποιουδήποτε κράτους μέλους υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν και έναντι των υπηκόων του εν λόγω κράτους μέλους, λαμβανομένου επίσης υπόψη του ρόλου των αντιπροσωπειών της Ένωσης στην εφαρμογή του εν λόγω δικαιώματος.
2. Η παρούσα οδηγία δεν αφορά τις προξενικές σχέσεις μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών.
Άρθρο 2
Γενική αρχή
1. Οι πρεσβείες ή τα προξενεία των κρατών μελών παρέχουν προξενική προστασία σε μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες υπό τους ίδιους όρους όπως και για δικούς τους υπηκόους.
2. Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν ότι η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στην προξενική προστασία που παρέχουν οι επίτιμοι πρόξενοι σύμφωνα με το άρθρο 23 ΣΛΕΕ. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες ενημερώνονται δεόντως για τις σχετικές αποφάσεις και για τον βαθμό στον οποίο οι επίτιμοι πρόξενοι είναι αρμόδιοι να παράσχουν προστασία σε συγκεκριμένη περίπτωση.
Άρθρο 3
Προξενική προστασία από το κράτος μέλος ιθαγένειας
Το κράτος μέλος ιθαγένειας μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη μπορεί να ζητήσει από το κράτος μέλος από το οποίο ο μη αντιπροσωπευόμενος πολίτης έχει ζητήσει ή λάβει προξενική προστασία να παραπέμψει την αίτηση ή την υπόθεση του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη στο κράτος μέλος της ιθαγένειάς του, προκειμένου το εν λόγω κράτος μέλος ιθαγένειας να παράσχει προξενική προστασία σύμφωνα με το εθνικό του δίκαιο ή πρακτική. Το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση παραιτείται από την υπόθεση μόλις το κράτος μέλος ιθαγένειας επιβεβαιώσει ότι παρέχει προξενική προστασία στον μη αντιπροσωπευόμενο πολίτη.
Άρθρο 4
Μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες σε τρίτες χώρες
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως «μη αντιπροσωπευόμενος πολίτης» νοείται κάθε πολίτης που έχει την ιθαγένεια κράτους μέλους το οποίο δεν αντιπροσωπεύεται σε τρίτη χώρα, όπως καθορίζεται στο άρθρο 6.
Άρθρο 5
Μέλη οικογένειας μη αντιπροσωπευόμενων πολιτών σε τρίτες χώρες
Προξενική προστασία παρέχεται σε μέλη της οικογένειας που δεν είναι οι ίδιοι πολίτες της Ένωσης και συνοδεύουν μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες σε τρίτη χώρα, στον ίδιο βαθμό και με τους ίδιους όρους που θα παρεχόταν στα μέλη της οικογένειας των πολιτών του συντρέχοντος κράτους μέλους, τα οποία δεν είναι οι ίδιοι πολίτες της Ένωσης, σύμφωνα με το εθνικό του δίκαιο ή πρακτική.
Άρθρο 6
Έλλειψη αντιπροσώπευσης
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ένα κράτος μέλος δεν αντιπροσωπεύεται σε τρίτη χώρα εάν δεν έχει πρεσβεία ή προξενείο εγκατεστημένα εκεί σε μόνιμη βάση ή εάν δεν έχει πρεσβεία, προξενείο ή επίτιμο πρόξενο εκεί που να είναι πράγματι σε θέση να παράσχει προξενική προστασία σε μια δεδομένη περίπτωση.
Άρθρο 7
Πρόσβαση σε προξενική προστασία και άλλες ρυθμίσεις
1. Οι μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν προστασία από την πρεσβεία ή το προξενείο οποιουδήποτε κράτους μέλους.
2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 2, ένα κράτος μέλος μπορεί να αντιπροσωπεύει άλλο κράτος μέλος σε μόνιμη βάση και οι πρεσβείες ή τα προξενεία των κρατών μελών μπορούν, όποτε κρίνεται αναγκαίο, να συνάπτουν πρακτικές ρυθμίσεις για τον επιμερισμό των ευθυνών όσον αφορά την παροχή προξενικής προστασίας σε μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή και στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) τις εν λόγω ρυθμίσεις, οι οποίες δημοσιοποιούνται από την Ένωση και τα κράτη μέλη, προκειμένου να κατοχυρωθεί η διαφάνεια για τους μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες.
3. Στις περιπτώσεις στις οποίες έχει συναφθεί πρακτική ρύθμιση, όπως προβλέπεται στην παράγραφο 2, η πρεσβεία ή το προξενείο από τα οποία ο μη αντιπροσωπευόμενος πολίτης ζητεί προξενική προστασία και τα οποία δεν έχουν ορισθεί ως αρμόδια σύμφωνα με την ισχύουσα ειδική ρύθμιση διασφαλίζουν ότι η αίτηση του πολίτη παραπέμπεται στη σχετική πρεσβεία ή προξενείο, εκτός εάν κατά τον τρόπο αυτό θα διακυβευόταν η προξενική προστασία, ιδίως όταν ο επείγων χαρακτήρας ενός ζητήματος απαιτεί άμεση δράση από την πρεσβεία ή το προξενείο στα οποία έχει υποβληθεί η αίτηση.
Άρθρο 8
Ταυτοποίηση
1. Οι αιτούντες προξενική προστασία αποδεικνύουν ότι είναι πολίτες της Ένωσης με την προσκόμιση των διαβατηρίων τους ή των δελτίων ταυτότητάς τους.
2. Εάν ο πολίτης της Ένωσης δεν δύναται να προσκομίσει έγκυρο διαβατήριο ή δελτίο ταυτότητας, η ιθαγένεια μπορεί να αποδειχθεί με κάθε άλλο τρόπο, μεταξύ άλλων, εν ανάγκη, μέσω επαλήθευσης με τις διπλωματικές ή προξενικές αρχές του κράτους μέλους του οποίου ο αιτών ισχυρίζεται ότι είναι υπήκοος.
3. Όσον αφορά τα μέλη της οικογένειας που αναφέρονται στο άρθρο 5, η ταυτότητα και η ύπαρξη οικογενειακών δεσμών μπορούν να αποδειχθούν με κάθε μέσο, μεταξύ άλλων μέσω επαλήθευσης από το κράτος μέλος που παρέχει συνδρομή με τις διπλωματικές ή προξενικές αρχές του κράτους μέλους ιθαγένειας των πολιτών που αναφέρονται στην παράγραφο 1.
Άρθρο 9
Είδη συνδρομής
Η προξενική προστασία που αναφέρεται στο άρθρο 2 μπορεί να περιλαμβάνει συνδρομή, μεταξύ άλλων στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α)
σύλληψης ή κράτησης·
β)
διάπραξης εγκλήματος με θύμα τον πολίτη·
γ)
σοβαρού ατυχήματος ή σοβαρής ασθένειας·
δ)
θανάτου·
ε)
βοήθειας και επαναπατρισμού σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης·
στ)
ανάγκης προσωρινών ταξιδιωτικών εγγράφων όπως προβλέπεται στην απόφαση 96/409/ΚΕΠΠΑ (8).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
ΜΕΤΡΑ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ
Άρθρο 10
Γενικοί κανόνες
1. Οι διπλωματικές και προξενικές αρχές των κρατών μελών συνεργάζονται στενά και συντονίζονται η μία με την άλλη και με την Ένωση για να διασφαλίσουν την προστασία μη αντιπροσωπευόμενων πολιτών σύμφωνα με το άρθρο 2.
2. Όταν ένα κράτος μέλος παραλαμβάνει αίτηση για προξενική προστασία από πρόσωπο που ισχυρίζεται ότι είναι μη αντιπροσωπευόμενος πολίτης ή πληροφορείται σχετικά με μεμονωμένη κατάσταση έκτακτης ανάγκης, όπως απαριθμείται στο άρθρο 9, η οποία αφορά μη αντιπροσωπευόμενο πολίτη, συμβουλεύεται αμέσως το Υπουργείο Εξωτερικών του κράτους μέλους του οποίου το πρόσωπο ισχυρίζεται ότι είναι υπήκοος ή, κατά περίπτωση, την αρμόδια πρεσβεία ή το προξενείο του εν λόγω κράτους μέλους και του παρέχει όλες τις σχετικές πληροφορίες που διαθέτει, μεταξύ άλλων σχετικά με τα στοιχεία ταυτότητας του ενδιαφερόμενου προσώπου, σχετικά με τα πιθανά έξοδα της προξενικής προστασίας και σχετικά με τυχόν μέλη της οικογένειας στα οποία μπορεί να χρειαστεί να παρασχεθεί προξενική προστασία. Εκτός από εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις, η διαβούλευση αυτή πραγματοποιείται πριν από την παροχή συνδρομής. Το συντρέχον κράτος μέλος διευκολύνει επίσης την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ του ενδιαφερόμενου πολίτη και των αρχών του κράτους μέλους του οποίου την υπηκοότητα έχει ο πολίτης.
3. Εάν ζητηθεί, το κράτος μέλος ιθαγένειας του πολίτη παρέχει στο Υπουργείο Εξωτερικών ή στην αρμόδια πρεσβεία ή στο προξενείο του κράτους μέλους που παρέχει συνδρομή όλες τις σχετικές πληροφορίες για τη συγκεκριμένη υπόθεση. Είναι επίσης υπεύθυνο για κάθε αναγκαία επαφή με τα μέλη της οικογένειας ή άλλα σχετικά πρόσωπα ή αρχές.
4. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην ΕΥΕΔ μέσω του ασφαλούς δικτυακού της τόπου το σχετικό σημείο επαφής ή τα σχετικά σημεία επαφής στα Υπουργεία Εξωτερικών.
Άρθρο 11
Ο ρόλος των αντιπροσωπειών της Ένωσης
Οι αντιπροσωπείες της Ένωσης συνεργάζονται στενά και συντονίζονται με τις πρεσβείες και τα προξενεία των κρατών μελών προκειμένου να συμβάλλουν στη συνεργασία και τον συντονισμό σε τοπικό επίπεδο και σε καταστάσεις κρίσης, ιδίως παρέχοντας διαθέσιμη υλικοτεχνική στήριξη, μεταξύ άλλων στέγαση σε γραφεία και οργανωτικές διευκολύνσεις, όπως η προσωρινή στέγαση των προξενικών υπαλλήλων και των ομάδων παρέμβασης. Οι αντιπροσωπείες της Ένωσης και τα κεντρικά γραφεία της ΕΥΕΔ διευκολύνουν επίσης την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των πρεσβειών και προξενείων των κρατών μελών και, εφόσον απαιτείται, με τις τοπικές αρχές. Οι αντιπροσωπείες της Ένωσης καθιστούν επίσης διαθέσιμες τις γενικές πληροφορίες σχετικά με τη συνδρομή που θα μπορούσαν να δικαιούνται οι μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες, ιδιαίτερα σχετικά με συμφωνημένες πρακτικές ρυθμίσεις, κατά περίπτωση.
Άρθρο 12
Τοπική συνεργασία
Στις συνεδριάσεις τοπικής συνεργασίας περιλαμβάνεται τακτική ανταλλαγή πληροφοριών για θέματα που αφορούν μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες. Στις εν λόγω συνεδριάσεις, τα κράτη μέλη συμφωνούν, αν είναι αναγκαίο, επί πρακτικών ρυθμίσεων όπως αναφέρονται στο άρθρο 7, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες προστατεύονται αποτελεσματικά στη συγκεκριμένη τρίτη χώρα. Εκτός εάν συμφωνηθεί διαφορετικά από τα κράτη μέλη, ο πρόεδρος είναι αντιπρόσωπος ενός κράτους μέλους, σε στενή συνεργασία με την αντιπροσωπεία της Ένωσης.
Άρθρο 13
Ετοιμότητα και συνεργασία για καταστάσεις κρίσης
1. Ο τοπικός σχεδιασμός έκτακτης ανάγκης λαμβάνει υπόψη μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες. Τα κράτη μέλη που αντιπροσωπεύονται σε τρίτη χώρα συντονίζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης μεταξύ τους και με την αντιπροσωπεία της Ένωσης, ώστε να διασφαλίζεται πλήρης συνδρομή στους μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες σε περίπτωση κρίσης. Οι αρμόδιες πρεσβείες ή προξενεία ενημερώνονται καταλλήλως σχετικά με ρυθμίσεις ετοιμότητας για περιπτώσεις κρίσης και συμμετέχουν σε αυτές, κατά περίπτωση.
2. Σε περίπτωση κρίσης, η Ένωση και τα κράτη μέλη συνεργάζονται στενά για να διασφαλίσουν αποτελεσματική συνδρομή στους μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες. Αλληλοενημερώνονται εγκαίρως για τις διαθέσιμες ικανότητες απομάκρυνσης, όπου είναι δυνατόν. Μετά από αίτησή τους, τα κράτη μέλη μπορούν να υποστηριχθούν με υφιστάμενες ομάδες παρέμβασης στο επίπεδο της Ένωσης, μεταξύ άλλων με προξενικούς εμπειρογνώμονες, ιδίως από τα κράτη μέλη που δεν αντιπροσωπεύονται.
3. Το ηγετικό κράτος ή το κράτος μέλος ή τα κράτη μέλη που συντονίζουν τη συνδρομή αναλαμβάνουν τον συντονισμό οποιασδήποτε βοήθειας που παρέχεται στους μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες, με τη στήριξη των άλλων ενδιαφερομένων κρατών μελών, της αντιπροσωπείας της Ένωσης και των κεντρικών γραφείων της ΕΥΕΔ. Τα κράτη μέλη παρέχουν στο ηγετικό κράτος ή στο κράτος μέλος ή τα κράτη μέλη που συντονίζουν τη συνδρομή όλες τις σχετικές πληροφορίες για τους μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες οι οποίοι είναι παρόντες σε μια κατάσταση κρίσης.
4. Το ηγετικό κράτος ή το κράτος μέλος ή τα κράτη μέλη που συντονίζουν τη συνδρομή για μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες μπορούν να ζητήσουν, κατά περίπτωση, στήριξη από μηχανισμούς όπως είναι οι δομές διαχείρισης κρίσης της ΕΥΕΔ και ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ
Άρθρο 14
Γενικοί κανόνες
1. Οι μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες αναλαμβάνουν την υποχρέωση να επιστρέψουν στο κράτος μέλος του οποίου έχουν την ιθαγένεια τα έξοδα της προξενικής προστασίας, υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν και για τους υπηκόους του συντρέχοντος κράτους μέλους, χρησιμοποιώντας το τυποποιημένο έντυπο που παρατίθεται στο παράρτημα I. Οι μη αντιπροσωπευόμενοι πολίτες καλούνται να αναλαμβάνουν την υποχρέωση να επιστρέψουν μόνο τα έξοδα εκείνα που θα επιβάρυναν τους υπηκόους του συντρέχοντος κράτους μέλους υπό τις ίδιες συνθήκες.
2. Το κράτος μέλος που παρέχει συνδρομή μπορεί να ζητήσει επιστροφή των εξόδων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 από το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη, χρησιμοποιώντας το τυποποιημένο έντυπο που παρατίθεται στο παράρτημα II. Το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη επιστρέφει τα εν λόγω έξοδα εντός εύλογης προθεσμίας, που δεν υπερβαίνει τους 12 μήνες. Το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη μπορεί να ζητήσει από τον ενδιαφερόμενο μη αντιπροσωπευόμενο πολίτη να επιστρέψει τα εν λόγω έξοδα.
3. Όταν η προξενική προστασία που παρέχεται σε μη αντιπροσωπευόμενο πολίτη σε περίπτωση σύλληψης ή κράτησης συνεπάγεται ασυνήθιστα υψηλά αλλά απαραίτητα και δικαιολογημένα έξοδα ταξιδιού, διαμονής ή μετάφρασης για τις διπλωματικές ή προξενικές αρχές, το κράτος μέλος που παρέχει συνδρομή μπορεί να ζητήσει επιστροφή των εξόδων αυτών από το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη, το οποίο τα επιστρέφει εντός εύλογης προθεσμίας, που δεν υπερβαίνει τους 12 μήνες.
Άρθρο 15
Απλουστευμένη διαδικασία σε καταστάσεις κρίσης
1. Σε καταστάσεις κρίσης, το κράτος μέλος που παρέχει συνδρομή υποβάλλει τυχόν αιτήσεις για επιστροφή των εξόδων για οποιαδήποτε στήριξη που παρασχέθηκε σε μη αντιπροσωπευόμενο πολίτη στο Υπουργείο Εξωτερικών του κράτους μέλους ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη. Το κράτος μέλος που παρέχει συνδρομή μπορεί να ζητήσει την εν λόγω επιστροφή εξόδων ακόμα και εάν ο μη αντιπροσωπευόμενος πολίτης δεν έχει υπογράψει ανάληψη υποχρέωσης επιστροφής σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1. Αυτό δεν εμποδίζει το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη να επιδιώξει την επιστροφή εξόδων από τον συγκεκριμένο μη αντιπροσωπευόμενο πολίτη βάσει των εθνικών κανόνων.
2. Το κράτος μέλος που παρέχει συνδρομή μπορεί να ζητήσει από το κράτος μέλος ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη να επιστρέψει τα εν λόγω έξοδα κατ' αναλογία, διαιρώντας τη συνολική αξία των πραγματικών δαπανών με τον αριθμό των πολιτών που έτυχαν συνδρομής.
3. Όταν το κράτος μέλος που παρέχει συνδρομή είχε στηριχθεί οικονομικά μέσω συνδρομής από τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της Ένωσης, οποιαδήποτε συνεισφορά του κράτους μέλους ιθαγένειας του μη αντιπροσωπευόμενου πολίτη καθορίζεται μετά την αφαίρεση της συνεισφοράς της Ένωσης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 16
Ευνοϊκότερη μεταχείριση
Τα κράτη μέλη μπορούν να καθιερώσουν ή να διατηρήσουν ευνοϊκότερες διατάξεις από αυτές της παρούσας οδηγίας στο μέτρο που συνάδουν με αυτήν.
Άρθρο 17
Μεταφορά
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία έως την 1η Μαΐου 2018.
Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από την παραπομπή αυτήν κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.
2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εθνικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 18
Κατάργηση
Η απόφαση 95/553/ΕΚ καταργείται από την 1η Μαΐου 2018.
Άρθρο 19
Υποβολή έκθεσης, αξιολόγηση και επανεξέταση
1. Τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή όλες τις σχετικές πληροφορίες σχετικά με την υλοποίηση και την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας. Βάσει των παρεχόμενων πληροφοριών, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την υλοποίηση και την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας έως την 1η Μαΐου 2021.
2. Στην έκθεση που αναφέρεται στην παράγραφο 1, η Επιτροπή αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο η παρούσα οδηγία έχει λειτουργήσει και εξετάζει την ανάγκη για πρόσθετα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, τροποποιήσεων με σκοπό την προσαρμογή της παρούσας οδηγίας, ώστε να διευκολύνεται περαιτέρω η άσκηση του δικαιώματος των πολιτών της Ένωσης για προξενική προστασία.
Άρθρο 20
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 21
Αποδέκτες
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Λουξεμβούργο, 20 Απριλίου 2015.