NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 848/2012
ze dne 19. září 2012,
kterým se mění příloha XVII nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1907/2006 o registraci, hodnocení, povolování a omezování chemických látek, pokud jde o sloučeniny fenylrtuti
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1907/2006 ze dne 18. prosince 2006 o registraci, hodnocení, povolování a omezování chemických látek, o zřízení Evropské agentury pro chemické látky, o změně směrnice 1999/45/ES a o zrušení nařízení Rady (EHS) č. 793/93, nařízení Komise (ES) č. 1488/94, směrnice Rady 76/769/EHS a směrnic Komise 91/155/EHS, 93/67/EHS, 93/105/ES a 2000/21/ES (1), a zejména na čl. 68 odst. 1 uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Ve svém sdělení Radě a Evropskému parlamentu o strategii Společenství týkající se rtuti (2) Komise nastínila, že je nutné snížit hladiny rtuti v životním prostředí a vystavení člověka účinkům rtuti, a jako cíle mimo jiné navrhla snížení vstupu rtuti do oběhu ve společnosti zastavením nabídky a poptávky, snížením emisí rtuti a ochranou proti emisím rtuti. Toto sdělení bylo přezkoumáno v roce 2010 (3).
(2)
Rada několikrát potvrdila svůj závazek k celkovému cíli, jímž je ochrana lidského zdraví a životního prostředí před uvolňováním rtuti a jejích sloučenin, a to omezením globálního uvolňování rtuti způsobeného antropogenními vlivy do vzduchu, vody a půdy, a pokud možno, posléze i tak, že tomuto uvolňování zabrání.V této souvislosti Rada zdůraznila, že produkty obsahující rtuť by měly být v případech, kdy existují vhodné alternativy, postupně co nejrychleji a v co největší míře odstraněny, přičemž konečným cílem je, aby byly postupně odstraněny všechny produkty obsahující rtuť, a zároveň se zohlední technické a hospodářské podmínky a potřeby vědeckého výzkumu a vývoje (4).
(3)
Rtuť a její sloučeniny jsou pro člověka, ekosystémy a volně žijící živočichy a rostliny vysoce toxické. Vysoké dávky rtuti mohou být pro člověka smrtelné, ale i relativně nízké dávky mohou velmi vážně poškodit nervový systém a jeho vývoj, a jsou spojovány také s možnými škodlivými účinky na kardiovaskulární, imunitní a reprodukční systém. Rtuť je považována za globální perzistentní znečišťující látku, cirkuluje mezi vzduchem, vodou, usazeninami, půdou a biotou v různých formách a v životním prostředí se může přeměnit na methylrtuť, což je nejtoxičtější forma rtuti.
(4)
Nařízení (ES) č. 1907/2006 stanoví, že má-li členský stát za to, že výroba, uvedení na trh nebo použití látky samotné nebo obsažené ve směsi nebo v předmětu představuje riziko pro lidské zdraví nebo životní prostředí, které není náležitě kontrolováno a jímž je nutné se zabývat, oznámí Evropské agentuře pro chemické látky (dále jen „agentura“) svůj záměr připravit dokumentaci a následně ji připraví.
(5)
Podle rozhodnutí Smíšeného výboru EHP č. 25/2008 ze dne 14. března 2008, kterým se mění příloha II (Technické předpisy, normy, zkoušení a certifikace) Dohody o EHP (5), bylo nařízení (ES) č. 1907/2006 začleněno do Dohody o Evropském hospodářském prostoru.
(6)
Norsko připravilo dokumentaci týkající se pěti sloučenin fenylrtuti, zejména fenylrtuť-octanu, fenylrtuť-propionanu, fenylrtuť-2-ethylhexanoátu, fenylrtuť-oktanoátu a fenylrtuť-neodekanoátu, jež poukazuje na nezbytnost akce v rámci celé Unie pro odstranění rizik pro lidské zdraví a životní prostředí způsobených výrobou, použitím těchto látek a jejich uváděním na trh, ať už samotných nebo obsažených ve směsích a předmětech. Uvedená dokumentace byla předložena agentuře s cílem zahájit řízení o omezení.
(7)
O výše uvedených pěti sloučeninách fenylrtuti je známo, že jsou používány zejména jako katalyzátory v polyuretanových systémech používaných v nátěrových hmotách, lepidlech, tmelech a elastomerových aplikacích. Rtuťové katalyzátory jsou začleněny do polymerové struktury a zůstávají ve finálním předmětu, z něhož se sloučeniny rtuti nebo fenylrtuti uvolňují samovolně. O jiných sloučeninách fenylrtuti není známo, že jsou používány jako katalyzátory v polyuretanových systémech a nebyly proto zahrnuty v posouzení provedeném v dokumentaci.
(8)
Během životního cyklu sloučenin fenylrtuti dochází k významnému uvolňování rtuti do životního prostředí, což zvyšuje celkové emise rtuti. Zejména rozkladem sloučenin fenylrtuti v životním prostředí vznikají rozkladné produkty, včetně methylrtuti, které vyvolávají stejné obavy jako perzistentní, bioakumulativní a toxické látky (PBT). Vzájemnou konverzí metabolitů sloučenin fenylrtuti vznikají vlastnosti umožňující dálkový přenos. Protože tedy vznikají produkty přeměny nebo rozkladné produkty s vlastnostmi PBT, musí se také ke sloučeninám fenylrtuti jako takovým přistupovat z hlediska kontroly emisí a omezování expozice jako k látkám PBT. Za tímto účelem je nezbytné v co největší míře omezit expozici člověka a emise do životního prostředí.
(9)
K hlavním zdrojům vystavení člověka prostřednictvím životního prostředí mohou být potraviny, v nichž mohou být obsaženy produkty rozkladu sloučenin fenylrtuti, včetně methylrtuti. K biomagnifikaci methylrtuti dochází zejména ve vodním potravním řetězci, čímž je ohroženo zejména obyvatelstvo a volně žijící živočichové s vysokou spotřebou ryb a mořských plodů. Methylrtuť lehce proniká jak placentární tak hematoencefalickou bariérou, čímž brání potenciálnímu duševnímu vývoji plodu už před narozením, a největším problémem je proto vystavení účinkům rtuti u žen v reproduktivním věku a u dětí.
(10)
Dne 10. června 2011 přijal Výbor pro posuzování rizik (RAC) zřízený při agentuře své stanovisko k navrhovanému omezení, v němž zohlednil účinnost omezení při snižování rizik pro lidské zdraví a životní prostředí. RAC navíc zjistil, že organické sloučeniny rtuti mohou být použity jako katalyzátory při výrobě polymerů. Tyto látky však nebyly zahrnuty do posouzení provedeného v dokumentaci.
(11)
Dne 15. září 2011 přijal Výbor pro socioekonomickou analýzu zřízený při agentuře své stanovisko k navrhovanému omezení, v němž zohlednil účinnost omezení při řešení zjištěných rizik, pokud jde o poměr jeho socioekonomických přínosů a nákladů.
(12)
Agentura předložila uvedená stanoviska Výboru pro posuzování rizik a Výboru pro socioekonomickou analýzu Komisi.
(13)
Je vhodné poskytnout dotčeným zúčastněným stranám přiměřenou lhůtu k přijetí opatření, jež by mohla být nutná k zajištění souladu s opatřeními stanovenými v tomto nařízení.
(14)
Opatření stanovená tímto nařízením jsou v souladu se stanoviskem výboru zřízeného podle článku 133 nařízení (ES) č. 1907/2006,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Příloha XVII nařízení (ES) č. 1907/2006 se mění v souladu s přílohou tohoto nařízení.
Článek 2
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 10. října 2017.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 19. září 2012.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 848/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 19ης Σεπτεμβρίου 2012
για την τροποποίηση του παραρτήματος XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) όσον αφορά τις ενώσεις του φαινυλυδραργύρου
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) και για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων καθώς και για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/45/ΕΚ και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1488/94 της Επιτροπής καθώς και της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου και των οδηγιών της Επιτροπής 91/155/ΕΟΚ, 93/67/ΕΟΚ, 93/105/ΕΚ και 2000/21/ΕΚ (1), και ιδίως το άρθρο 68 παράγραφος 1,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Στην ανακοίνωσή της προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την κοινοτική στρατηγική για τον υδράργυρο (2), η Επιτροπή υπογράμμισε ότι είναι αναγκαίο να μειωθούν τα επίπεδα του υδραργύρου στο περιβάλλον, καθώς και η αντίστοιχη έκθεση του ανθρώπου και πρότεινε, μεταξύ άλλων στόχων, να μειωθεί η θέση σε κυκλοφορία του υδραργύρου στην κοινωνία, με τον περιορισμό της προσφοράς και της ζήτησης, τη μείωση των εκπομπών του υδραργύρου και την προστασία από την έκθεση στον υδράργυρο. Η ανακοίνωση επανεξετάστηκε το 2010 (3).
(2)
Το Συμβούλιο επανέλαβε πολλές φορές την προσήλωσή του στον καθολικό στόχο προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος από την ελευθέρωση του υδραργύρου και των ενώσεών του με την ελαχιστοποίηση και, ει δυνατόν, την ολοσχερή εξάλειψη της παγκόσμιας ανθρωπογενούς ελευθέρωσης υδραργύρου στον αέρα, το νερό και το έδαφος. Σ’ αυτό το πλαίσιο, το Συμβούλιο υπογράμμισε ότι τα προϊόντα στα οποία έχει προστεθεί υδράργυρος θα πρέπει να εξαλειφθούν σταδιακά το ταχύτερο δυνατόν και, ει δυνατόν, εντελώς όπου υπάρχουν βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, με απώτερο στόχο τη σταδιακή εξάλειψη όλων των προϊόντων στα οποία έχει προστεθεί υδράργυρος, λαμβανομένων υπόψη των τεχνικών και οικονομικών περιστάσεων και των αναγκών της επιστημονικής έρευνας και ανάπτυξης (4).
(3)
Ο υδράργυρος και οι ενώσεις του είναι ιδιαίτερα τοξικά για τους ανθρώπους, τα οικοσυστήματα και τα άγρια ζώα και φυτά. Οι υψηλές δόσεις μπορεί να είναι θανατηφόρες για τους ανθρώπους, αλλά ακόμη και σχετικά χαμηλές δόσεις μπορεί να έχουν σοβαρές αρνητικές νευροαναπτυξιακές επιπτώσεις, έχουν μάλιστα συνδεθεί με πιθανές βλαβερές επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό, το ανοσολογικό και το αναπαραγωγικό σύστημα. Ο υδράργυρος θεωρείται ένας παγκοσμίου εμβέλειας έμμονος ρύπος, που κυκλοφορεί μεταξύ αέρα, νερού, ιζημάτων, εδάφους και ζώντων οργανισμών σε διάφορες μορφές, μπορεί δε να μετατραπεί σε μεθυλυδράργυρο, που αποτελεί την πλέον τοξική μορφή του.
(4)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 ορίζει ότι, αν ένα κράτος μέλος θεωρεί ότι η παραγωγή, η διάθεση στην αγορά ή η χρήση μιας ουσίας σε καθαρή μορφή, σε μείγμα ή σε αντικείμενο ενέχει κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία ή για το περιβάλλον, κίνδυνο ο οποίος δεν ελέγχεται επαρκώς και πρέπει να αντιμετωπιστεί, καταρτίζει σχετικό φάκελο, αφού προηγουμένως ενημερώσει τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (στο εξής «Οργανισμός»).
(5)
Σύμφωνα με την απόφαση της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ αριθ. 25/2008, της 14ης Μαρτίου 2008, για την τροποποίηση του παραρτήματος II (Τεχνικοί κανόνες, πρότυπα, έλεγχος και πιστοποίηση) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (5), ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 ενσωματώθηκε στη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.
(6)
Η Νορβηγία κατάρτισε φάκελο για πέντε ενώσεις του φαινυλυδραργύρου, συγκεκριμένα για τον οξικό φαινυλυδράργυρο, για τον προπιονικό φαινυλυδράργυρο, για τον 2-αιθυλεξανοϊκό φαινυλυδράργυρο, για τον οκτανοϊκό φαινυλυδράργυρο και για τον νεοδεκανοϊκό φαινυλυδράργυρο, ο οποίος καταδεικνύει ότι είναι απαραίτητη η δράση σε ενωσιακό επίπεδο για την αντιμετώπιση του κινδύνου για την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον τον οποίο ενέχει η παραγωγή, η διάθεση στην αγορά και η χρήση των ουσιών αυτών σε καθαρή μορφή, σε μείγματα ή σε αντικείμενα. Ο εν λόγω φάκελος υποβλήθηκε στον Οργανισμό με σκοπό να αρχίσει η διαδικασία επιβολής περιορισμών.
(7)
Οι πέντε ενώσεις του φαινυλυδραργύρου είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούνται ιδίως ως καταλύτες σε συστήματα πολυουρεθάνης που χρησιμοποιούνται σε επιστρώσεις, σε κόλλες, σε στεγανωτικά και σε εφαρμογές ελαστομερών. Οι καταλύτες υδραργύρου είναι ενσωματωμένοι στη δομή του πολυμερούς και παραμένουν στο τελικό αντικείμενο από το οποίο δεν ελευθερώνονται εκούσια ούτε ο υδράργυρος ούτε οι φαινυλυδραργυρικές ενώσεις. Άλλες ενώσεις του φαινυλυδραργύρου, για τις οποίες δεν είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούνται ως καταλύτες σε συστήματα πολυουρεθάνης, δεν έχουν περιληφθεί στην αξιολόγηση που περιέχει ο φάκελος.
(8)
Ο κύκλος ζωής των φαινυλυδραργυρικών ενώσεων οδηγεί σε σημαντική ελευθέρωση υδραργύρου στο περιβάλλον και αυξάνει τις συνολικές εκπομπές υδραργύρου. Ειδικότερα, οι ενώσεις φαινυλυδραργύρου αποδομούνται στο περιβάλλον και παράγουν προϊόντα αποδόμησης, μεταξύ άλλων, μεθυλυδράργυρο, που παρουσιάζει ισοδύναμο επίπεδο ανησυχίας με τις ανθεκτικές, βιοσυσσωρεύσιμες και τοξικές ουσίες (PBTs). Η αλληλομετατροπή μεταβολιτών των φαινυλυδραργυρικών ενώσεων συνεπάγεται ιδιότητες διασποράς στο περιβάλλον σε μεγάλες αποστάσεις. Συνεπώς, αφού παράγονται προϊόντα μετατροπής/αποδόμησης με ιδιότητες PBT, οι φαινυλυδραργυρικές ενώσεις πρέπει να αντιμετωπιστούν καθαυτές ως ουσίες PBT όσον αφορά τον έλεγχο των εκπομπών και της έκθεσης. Γι’ αυτό τον σκοπό, τόσο η έκθεση όσο και οι εκπομπές στους ανθρώπους και στο περιβάλλον θα πρέπει να ελαχιστοποιηθούν στον μέγιστο δυνατό βαθμό.
(9)
Η κυριότερη έκθεση του ανθρώπου μέσω του περιβάλλοντος μπορεί να γίνεται μέσω των τροφίμων, στα οποία μπορεί να βρίσκονται προϊόντα αποδόμησης φαινυλυδραργυρικών ενώσεων, συμπεριλαμβανομένου του μεθυλυδραργύρου. Ο μεθυλυδράργυρος βιομεγεθύνεται ειδικά στην τροφική αλυσίδα των υδάτινων οικοσυστημάτων, με αποτέλεσμα να καθιστά ιδιαίτερα ευπαθείς τους ανθρώπινους πληθυσμούς και τα άγρια ζώα που τρέφονται σε μεγάλο ποσοστό με ψάρια και θαλασσινά. Ο μεθυλυδράργυρος διαπερνά άμεσα τόσο τον πλακούντιο όσο και τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, με αποτέλεσμα την αναστολή της διανοητικής ανάπτυξης ακόμα και πριν τη γέννηση. Ως εκ τούτου, η έκθεση γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία και η έκθεση παιδιών προκαλεί σοβαρότατες ανησυχίες.
(10)
Στις 10 Ιουνίου 2011 η επιτροπή αξιολόγησης κινδύνων του Οργανισμού εξέδωσε τη γνώμη της για τον προτεινόμενο περιορισμό, λαμβάνοντας υπόψη την αποτελεσματικότητά του για τη μείωση των κινδύνων για την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον. Επιπλέον, η εν λόγω επιτροπή επισήμανε ότι χρησιμοποιούνται ενδεχομένως και άλλες οργανοϋδραργυρικές ενώσεις ως καταλύτες στην παραγωγή πολυμερών. Ωστόσο, αυτές οι ουσίες δεν έχουν περιληφθεί στην αξιολόγηση που περιέχει ο φάκελος.
(11)
Στις 15 Σεπτεμβρίου 2011 η επιτροπή κοινωνικοοικονομικής ανάλυσης του Οργανισμού εξέδωσε τη γνώμη της για τον προτεινόμενο περιορισμό, λαμβάνοντας υπόψη την αποτελεσματικότητά του για την αντιμετώπιση των κινδύνων που εντοπίστηκαν, σε όρους αναλογικότητας μεταξύ κοινωνικοοικονομικών οφελών και κοινωνικοοικονομικού κόστους.
(12)
Ο Οργανισμός υπέβαλε στην Επιτροπή τις γνωμοδοτήσεις της επιτροπής αξιολόγησης κινδύνων και της επιτροπής κοινωνικοοικονομικής ανάλυσης.
(13)
Είναι σκόπιμο να παραχωρηθεί εύλογο χρονικό διάστημα ώστε οι ενδιαφερόμενοι να λάβουν τα μέτρα που ενδεχομένως απαιτούνται για να συμμορφωθούν με τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό.
(14)
Τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής που έχει συσταθεί δυνάμει του άρθρου 133 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Το παράρτημα XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 τροποποιείται σύμφωνα με το παράρτημα του παρόντος κανονισμού.
Άρθρο 2
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από τις 10 Οκτωβρίου 2017.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2012.