ROZHODNUTÍ RADY 2013/668/SZBP
ze dne 18. listopadu 2013
na podporu činností Světové zdravotnické organizace týkajících se biologické bezpečnosti a ochrany v rámci strategie Evropské unie proti šíření zbraní hromadného ničení
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o Evropské unii, a zejména na čl. 26 odst. 2 a čl. 31 odst. 1 této smlouvy,
s ohledem na návrh vysoké představitelky Unie pro zahraniční věci a bezpečnostní politiku,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Evropská rada přijala dne 12. prosince 2003 strategii EU proti šíření zbraní hromadného ničení (dále jen „strategie EU“), jejíž kapitola III obsahuje seznam opatření pro boj proti tomuto šíření.
(2)
Unie aktivně provádí výše uvedenou strategii EU a uplatňuje opatření uvedená v kapitole III této strategie, zejména opatření související s posílením, prováděním a univerzální platností Úmluvy o zákazu vývoje, výroby a hromadění zásob bakteriologických (biologických) a toxinových zbraní a o jejich zničení (dále jen „úmluva“).
(3)
Na šesté (2006) a sedmé (2011) hodnotící konferenci úmluvy prosazovala Unie plné dodržování všech ustanovení této úmluvy všemi smluvními státy a případné posílení vnitrostátních prováděcích opatření, včetně trestněprávních předpisů, a kontrolu patogenních mikroorganismů a toxinů v rámci úmluvy.
(4)
Dne 14. dubna 2008 přijala Rada společnou akci 2008/307/SZBP (1). Světová zdravotnická organizace (WHO) tuto společnou akci úspěšně provedla do 31. prosince 2011.
(5)
Dne 11. prosince 2008 přijala Rada „nové pokyny pro činnost“ za účelem posílení strategie EU. Kapitola IV strategie EU vyjadřuje podporu Unie koordinovanému a vzájemně se doplňujícímu přístupu k otázkám biologické bezpečnosti a biologického zabezpečení, který zaručí optimální řízení, zejména biologických rizik a hrozeb.
(6)
Dne 18. července 2011 přijala Rada rozhodnutí 2011/429/SZBP (2), v kterém vyjádřila podporu Unie vypracovávání vnitrostátních regulačních rámců, zejména pro biologickou bezpečnost a ochranu.
(7)
Sedmá hodnotící konference znovu zdůraznila závazek smluvních států přijmout nezbytná vnitrostátní opatření podle článků I, III a IV úmluvy za účelem zajištění bezpečnosti a ochrany mikrobiálních či jiných biologických činitelů nebo toxinů v laboratořích a jiných zařízeních i během přepravy, jakož i za účelem zabránění neoprávněnému přístupu k těmto činitelům a toxinům a jejich neoprávněnému odstranění. Konference rovněž naléhavě vyzvala smluvní státy, které mají odpovídající zkušenosti s právními předpisy a správními opatřeními v oblasti provádění ustanovení úmluvy, aby poskytly pomoc jiným státům, jež jsou stranami úmluvy, pokud o to požádají. Konference podpořila tuto pomoc na regionálním základě.
(8)
V souvislosti s článkem VII úmluvy sedmá hodnotící konference rovněž poznamenala, že vnitrostátní připravenost smluvních států přispívá k mezinárodním kapacitám pro reakci na výskyt nemocí, včetně těch, jež jsou způsobeny údajným použitím biologických a toxinových zbraní, a k vyšetřování a zmírnění těchto výskytů.
(9)
V souvislosti s článkem X úmluvy sedmá hodnotící konference vybídla smluvní státy, aby i nadále posilovaly stávající mezinárodní organizace a sítě, zejména ty, jež patří ke Světové zdravotnické organizaci (WHO), Organizaci OSN pro výživu a zemědělství (FAO), Světové organizaci pro zdraví zvířat (OIE) a Mezinárodní úmluvě o ochraně rostlin (IPPC).
(10)
Dne 15. června 2007 vstoupily v platnost Mezinárodní zdravotnické předpisy (dále jen „MZP“). Upravují pohyb a kontrolu výskytu infekčních nemocí a reakci na ně, bez ohledu na jejich původ, a vyžadují od států, jež jsou členy WHO, aby vybudovaly klíčové kapacity v laboratořích a zajistily dozor, který umožní provádění MZP. Sekretariát WHO je odhodlán podporovat členské státy WHO v provádění jejich vnitrostátních plánů týkajících se MZP prostřednictvím svého ústředí a regionálních úřadů WHO. Program WHO pro snižování biologických rizik poskytuje pokyny k tomu, jak by laboratoře měly fungovat, a to prostřednictvím normativních předpisů, pracovních seminářů a školení o postupech pro biologickou bezpečnost, biologickou ochranu v laboratořích a kodexech chování pro odpovědný výzkum v oblasti biologických věd. Tento program hraje rovněž roli v procesu vytváření pokynů OSN o přenosu infekčních látek. Podle MZP mají v oblasti připravenosti na biologické, chemické, radiační a jaderné hrozby svou roli laboratoře veřejného zdravotnictví. Definice biologické bezpečnosti a ochrany v laboratořích jsou obsaženy v příručce Světové zdravotnické organizace WHO „Laboratory Bio-safety Manual, 3. vyd. (2004)“ a v pokynech „Bio-risk Management, Laboratory Bio-security Guidance (2006)“.
(11)
WHO je jedinou provádějící organizací, jež disponuje odborností, hlubokými znalostmi, personálem, strukturou a zdroji umožňujícími provádět projekty a činnosti stanovené v tomto rozhodnutí Rady.
(12)
Dohledem nad řádným řízením finančního příspěvku Unie je pověřena Komise,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Za účelem okamžitého a praktického uplatňování významných prvků strategie EU přispívá Unie k provádění rozhodnutí učiněných smluvními státy na sedmé hodnotící konferenci úmluvy, a to s těmito cíli:
-
zajistit bezpečnost a ochranu mikrobiálních či jiných biologických činitelů či toxinů v laboratořích a jiných zařízeních, případně i během přepravy, za účelem zabránění neoprávněnému přístupu k těmto činitelům a toxinům a jejich neoprávněnému odstranění,
-
prosazovat postupy pro snižování biologických rizik a informovanost o nich, včetně biologické bezpečnosti a ochrany, bioetiky a připravenosti na úmyslné zneužití biologických činitelů a toxinů, a to prostřednictvím mezinárodní spolupráce v této oblasti.
2. Projekty, které odpovídají opatřením strategie EU, jsou projekty, jejichž cílem je:
-
prosazování řízení biologických rizik v laboratořích prostřednictvím celostátních a subregionálních informačních činností,
-
vytvoření vnitrostátních strategií pro řízení biologických rizik v laboratořích zaměřených na odvrácení těchto rizik (ukázkový vzor pro země).
Podrobný popis těchto projektů je obsažen v příloze.
Článek 2
1. Za provádění tohoto rozhodnutí odpovídá vysoký představitel Unie pro zahraniční věci a bezpečnostní politiku (dále jen „vysoký představitel“).
2. Technickým prováděním činností uvedených v článku 1 je pověřena WHO. Tento úkol vykonává na odpovědnost vysokého představitele. Za tímto účelem uzavře vysoký představitel s WHO nezbytná ujednání.
Článek 3
1. Finanční referenční částka na provádění projektů uvedených v čl. 1 odst. 2 činí 1 727 000 EUR.
2. Výdaje financované částkou stanovenou v odstavci 1 jsou spravovány v souladu s postupy a pravidly, kterými se řídí souhrnný rozpočet Unie.
3. Komise dohlíží nad řádnou správou výdajů uvedených v odstavci 1. Za tímto účelem uzavře s WHO dohodu o financování. V této dohodě o financování se stanoví, že WHO zajistí viditelnost příspěvku Unie úměrnou jeho výši.
4. Komise usiluje o uzavření finanční dohody uvedené v odstavci 3 co nejdříve po vstupu tohoto rozhodnutí v platnost. Informuje Radu o veškerých obtížích v tomto procesu a o dni uzavření uvedené dohody o financování.
Článek 4
Vysoký představitel podává Radě zprávy o provádění tohoto rozhodnutí na základě pravidelných zpráv vypracovávaných WHO. Na základě těchto zpráv provádí Rada hodnocení. Komise poskytuje informace o finančních aspektech projektů uvedených v čl. 1 odst. 2.
Článek 5
1. Toto rozhodnutí vstupuje v platnost dnem přijetí.
2. Toto rozhodnutí pozbývá platnosti 24 měsíců ode dne uzavření dohody o financování uvedené v čl. 3 odst. 3. Pozbývá však platnosti šest měsíců ode dne přijetí, nebude-li v této lhůtě uzavřena uvedená dohoda o financování.
V Bruselu dne 18. listopadu 2013.
ΑΠΌΦΑΣΗ 2013/668/ΚΕΠΠΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 18ης Νοεμβρίου 2013
σχετικά με την υποστήριξη των δραστηριοτήτων της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας στον τομέα της βιοασφάλειας και της βιοπροστασίας στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως το άρθρο 26 παράγραφος 2 και το άρθρο 31 παράγραφος 1,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Στις 12 Δεκεμβρίου 2003, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τη στρατηγική της ΕΕ κατά της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής («στρατηγική της ΕΕ»), η οποία περιλαμβάνει στο κεφάλαιο III κατάλογο μέτρων που πρέπει να ληφθούν για την καταπολέμηση της διάδοσης των όπλων αυτών.
(2)
Η Ένωση εφαρμόζει ενεργά τη στρατηγική της ΕΕ και υλοποιεί τα μέτρα που απαριθμούνται στο κεφάλαιο III, ιδίως εκείνα που σχετίζονται με την ενίσχυση, την εφαρμογή και τον οικουμενικό χαρακτήρα της σύμβασης περί απαγορεύσεως της αναπτύξεως, παραγωγής και αποθηκεύσεως βακτηριολογικών (βιολογικών) και τοξινικών όπλων και καταστροφής αυτών (BTWC).
(3)
Κατά την έκτη (2006) και την έβδομη (2011) διάσκεψη αναθεώρησης της BTWC, η Ένωση προώθησε την πλήρη συμμόρφωση όλων των συμβαλλόμενων κρατών προς τις διατάξεις της BTWC και, κατά περίπτωση, την ενίσχυση των εθνικών μέτρων εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων των ποινικών νομοθετικών ρυθμίσεων, και τον έλεγχο των παθογόνων μικροοργανισμών και τοξινών στο πλαίσιο της BTWC.
(4)
Στις 14 Απριλίου 2008, το Συμβούλιο υιοθέτησε την κοινή δράση 2008/307/ΚΕΠΠΑ (1). Η εν λόγω κοινή δράση εφαρμόστηκε με επιτυχία από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας («ΠΟΥ») μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011.
(5)
Στις 11 Δεκεμβρίου 2008, το Συμβούλιο ενέκρινε τις «Νέες γραμμές δράσης» για την ενίσχυση της στρατηγικής της ΕΕ. Στο κεφάλαιο IV της στρατηγικής της ΕΕ διατυπώνεται η στήριξη της Ένωσης σε μια συντονισμένη και συμπληρωματική προσέγγιση στα προβλήματα βιοασφάλειας και βιοπροστασίας που εγγυάται τη βέλτιστη διαχείριση, ιδίως των βιολογικών κινδύνων και απειλών.
(6)
Στις 18 Ιουλίου 2011, το Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση 2011/429/ΚΕΠΠΑ (2) που καθορίζει τη στήριξη της Ένωσης στην ανάπτυξη εθνικών ρυθμιστικών πλαισίων, ιδίως στη βιοασφάλεια και τη βιοπροστασία.
(7)
Κατά την έβδομη διάσκεψη αναθεώρησης επιβεβαιώθηκε η δέσμευση των συμβαλλόμενων κρατών να λάβουν τα απαιτούμενα εθνικά μέτρα δυνάμει των άρθρων Ι, ΙΙΙ και IV της BTWC, προκειμένου να εξασφαλίσουν την ασφάλεια και την προστασία έναντι των μικροβιακών ή άλλων βιολογικών παραγόντων ή τοξινών τόσο στα εργαστήρια και άλλες εγκαταστάσεις, όσο και κατά τη μεταφορά τους, καθώς και να αποτρέψουν την άνευ άδειας πρόσβαση σε αυτούς τους παράγοντες και τοξίνες, καθώς και την άνευ άδειας αφαίρεσή τους. Η διάσκεψη προέτρεψε επίσης τα συμβαλλόμενα κράτη με σχετική πείρα στα νομικά και διοικητικά μέτρα για την εφαρμογή των διατάξεων της BTWC να παράσχουν συνδρομή σε άλλα συμβαλλόμενα κράτη κατόπιν σχετικού αιτήματος. Η διάσκεψη τάχθηκε υπέρ αυτής της συνδρομής σε περιφερειακή βάση.
(8)
Η έβδομη διάσκεψη αναθεώρησης παρατήρησε επίσης, στο πλαίσιο του άρθρου VII της BTWC, ότι η ετοιμότητα των συμβαλλόμενων κρατών συμβάλλει στις διεθνείς ικανότητες αντιμετώπισης, διερεύνησης και μετριασμού των κρουσμάτων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που οφείλονται στην πιθανολογούμενη χρήση βιολογικών ή τοξινικών όπλων.
(9)
Η έβδομη διάσκεψη αναθεώρησης ενθάρρυνε τα συμβαλλόμενα κράτη, στο πλαίσιο του άρθρου Χ της BTWC, να συνεχίσουν να ενισχύουν τις υπάρχουσες διεθνείς οργανώσεις και δίκτυα, ιδίως αυτά της ΠΟΥ, του Οργανισμού Επισιτισμού και Γεωργίας (FAO), της Παγκόσμιας Οργάνωσης για την Υγεία των Ζώων (ΟΙΕ) και της Διεθνούς Σύμβασης για την Προστασία των Φυτών (IPPC).
(10)
Στις 15 Ιουνίου 2007, τέθηκε σε ισχύ ο Διεθνής Υγειονομικός Κανονισμός («IHR»). Ρυθμίζει τις μετακινήσεις και τον έλεγχο, καθώς και την αντιμετώπιση, κρουσμάτων λοιμωδών νόσων, ανεξαρτήτως προέλευσης, και απαιτεί από τα συμβαλλόμενα κράτη της ΠΟΥ να δημιουργήσουν βασική εργαστηριακή υποδομή και επιτήρηση στο πεδίο της δημόσιας υγείας κατά λοιμωδών νόσων για την εφαρμογή του IHR. Η Γραμματεία της ΠΟΥ έχει δεσμευθεί να υποστηρίξει τα κράτη μέλη της ΠΟΥ στην εφαρμογή των εθνικών τους σχεδίων IHR μέσω της έδρας και των περιφερειακών γραφείων της ΠΟΥ. Το διαχειριστικό πρόγραμμα της ΠΟΥ για τη μείωση βιολογικών κινδύνων παρέχει καθοδήγηση όσον αφορά τον δέοντα τρόπο λειτουργίας των εργαστηρίων μέσω κανονιστικών κατευθυντήριων γραμμών, εργαστηρίων και κατάρτισης σε θέματα εφαρμογών βιοασφάλειας, εργαστηριακής βιοπροστασίας και κωδίκων δεοντολογίας για την υπεύθυνη έρευνα στον τομέα των βιοεπιστημών. Επίσης συμβάλλει στον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών του ΟΗΕ για τη μεταφορά μολυσματικών ουσιών. Σύμφωνα με τον IHR, τα εργαστήρια του τομέα της δημόσιας υγείας πρέπει να συμβάλλουν στην ετοιμότητα για την αντιμετώπιση βιολογικών, χημικών, ραδιολογικών και πυρηνικών απειλών. Οι ορισμοί της βιοασφάλειας και της εργαστηριακής βιοπροστασίας περιλαμβάνονται στα εγχειρίδια «WHO Laboratory Bio-safety Manual», 3η έκδοση (2004), και «Bio-risk Management, Laboratory Bio-security Guidance» (2006).
(11)
Η ΠΟΥ είναι ο μόνος εκτελεστικός φορέας που διαθέτει την εμπειρογνωμοσύνη, τη βαθιά γνώση, το προσωπικό, τη δομή και τους πόρους ώστε να υλοποιήσει τα σχέδια και τις δραστηριότητες που προβλέπονται από την παρούσα απόφαση του Συμβουλίου.
(12)
Η Επιτροπή αναλαμβάνει την εποπτεία της ορθής υλοποίησης της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Ένωσης,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Με σκοπό την άμεση και πρακτική εφαρμογή των σχετικών στοιχείων της στρατηγικής της ΕΕ, η Ένωση συμβάλλει στην εφαρμογή των αποφάσεων που έλαβαν τα συμβαλλόμενα κράτη κατά την έβδομη διάσκεψη αναθεώρησης της BTWC, με τους εξής στόχους:
-
εξασφάλιση της ασφάλειας και της προστασίας έναντι μικροβιακών ή άλλων βιολογικών παραγόντων ή τοξινών στα εργαστήρια και άλλες εγκαταστάσεις, μεταξύ άλλων, ανάλογα με την περίπτωση, κατά τη μεταφορά τους, προκειμένου να αποτρέψει την άνευ άδειας πρόσβαση σε αυτούς τους παράγοντες και τοξίνες, καθώς και την άνευ άδειας αφαίρεσή τους,
-
προαγωγή πρακτικών και ευαισθητοποίησης για τη μείωση των βιολογικών κινδύνων, περιλαμβανομένων της βιοασφάλειας, της βιοπροστασίας, της βιοηθικής και της ετοιμότητας έναντι κάθε εκ προθέσεως κατάχρησης βιολογικών παραγόντων και τοξινών, μέσω διεθνούς συνεργασίας στον τομέα αυτό.
2. Τα σχέδια που αντιστοιχούν στα μέτρα τα οποία προβλέπονται στη στρατηγική της ΕΕ αποσκοπούν:
-
στην προώθηση της διαχείρισης βιοκινδύνου στα εργαστήρια μέσω εθνικής και περιφερειακής ευαισθητοποίησης,
-
στην ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών διαχείρισης βιοκινδύνου στα εργαστήρια για την αντιμετώπιση των βιολογικών κινδύνων (μοντέλο επίδειξης για τις χώρες).
Λεπτομερής περιγραφή των εν λόγω σχεδίων περιλαμβάνεται στο παράρτημα.
Άρθρο 2
1. Η εφαρμογή της παρούσας απόφασης ανατίθεται στον Ύπατο Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας («ΥΕ»).
2. Η τεχνική εφαρμογή των δραστηριοτήτων που αναφέρονται στο άρθρο 1 ανατίθεται στην ΠΟΥ. Εκτελεί τα καθήκοντά της υπό την ευθύνη του ΥΕ. Προς τούτο, ο ΥΕ συνάπτει τις αναγκαίες ρυθμίσεις με την ΠΟΥ.
Άρθρο 3
1. Το ποσό δημοσιονομικής αναφοράς για την εκτέλεση των σχεδίων που προβλέπονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 ανέρχεται σε 1 727 000 EUR.
2. Η διαχείριση των δαπανών που χρηματοδοτούνται από το οριζόμενο στην παράγραφο 1 ποσό γίνεται σύμφωνα με τις διαδικασίες και τους κανόνες που ισχύουν για τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης.
3. Η Επιτροπή επιβλέπει την ορθή διαχείριση των δαπανών που αναφέρονται στην παράγραφο 1. Προς τούτο, συνάπτει χρηματοδοτική συμφωνία με την ΠΟΥ. Η χρηματοδοτική συμφωνία ορίζει ότι η ΠΟΥ εξασφαλίζει την προβολή της συνεισφοράς της Ένωσης, ανάλογη προς το ύψος της.
4. Η Επιτροπή επιδιώκει να συνάψει τη χρηματοδοτική συμφωνία της παραγράφου 3 το ταχύτερο δυνατόν μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης. Ενημερώνει το Συμβούλιο για τυχόν δυσκολίες στη διαδικασία αυτή και για την ημερομηνία σύναψης της χρηματοδοτικής συμφωνίας.
Άρθρο 4
Ο ΥΕ υποβάλλει στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας απόφασης βάσει τακτικών εκθέσεων που εκπονεί η ΠΟΥ. Οι εν λόγω εκθέσεις αποτελούν τη βάση για την αξιολόγηση που πραγματοποιεί το Συμβούλιο. Η Επιτροπή παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις χρηματοδοτικές πτυχές των σχεδίων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2.
Άρθρο 5
1. Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημερομηνία έκδοσής της.
2. Η παρούσα απόφαση λήγει 24 μήνες μετά την ημερομηνία σύναψης της χρηματοδοτικής συμφωνίας του άρθρου 3 παράγραφος 3. Ωστόσο, λήγει 6 μήνες μετά την έκδοσή της εάν δεν έχει συναφθεί ως τότε η χρηματοδοτική συμφωνία.
Βρυξέλλες, 18 Νοεμβρίου 2013.