ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 4. února 2014
o státní pomoci SA.21817 (C 3/07) (ex NN 66/06) poskytnuté Španělskem
Španělské sazby za elektřinu: spotřebitelé
(oznámeno pod číslem C(2013) 7741)
(Pouze španělské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2014/456/EU)
EVROPSKÁ KOMISE
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany, aby v souladu s výše uvedenými ustanoveními (1) vznesly připomínky, a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Dopisem ze dne 27. dubna 2006 podniky Centrica plc a Centrica Energía S.L.U. (dále souhrnně označovány jako „Centrica“) podaly Komisi stížnost ohledně systému regulovaných sazeb za elektřinu, který Španělsko aplikovalo v roce 2005.
(2)
Dopisem ze dne 27. července 2006 Komise požádala španělské orgány, aby jí poskytly informace o výše uvedeném opatření. Tyto informace Komise obdržela dopisem ze dne 22. srpna 2006.
(3)
Dne 12. října 2006 byla věc zaevidována jako neoznámená podpora (věc NN 66/2006).
(4)
Dopisem ze dne 9. listopadu 2006 Komise požádala španělské orgány, aby jí k výše uvedenému opatření poskytly dodatečná objasnění. Španělské orgány odpověděly dopisem ze dne 12. prosince 2006.
(5)
Dopisem ze dne 24. ledna 2007 Komise informovala španělské orgány, že se v souvislosti s uvedeným opatřením rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie.
(6)
Rozhodnutí Komise bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (2). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby k uvedenému opatření předložily připomínky.
(7)
Španělské orgány předložily své připomínky dopisem ze dne 26. února 2007.
(8)
Komisi podaly připomínky tyto zúčastněné strany: regionální galicijská samospráva (dopis ze dne 23. března 2007), podnik Centrica (dopis ze dne 26. března 2007 a 3. července 2007), ACIE - sdružení nezávislých dodavatelů energie (dopis ze dne 26. března 2007), asturská samospráva (dopis ze dne 27. března 2007), AEGE - sdružení uživatelů s vysokou spotřebou energie (dopis ze dne 2. dubna 2007, doplněný dopisem ze dne 21. listopadu 2011), Asturiana de Zinc - AZSA (dopis ze dne 3. dubna 2007), Ferroatlántica - výrobce kovů (dopis ze dne 3. dubna 2007), společnost Alcoa (dopis ze dne 3. dubna 2007), UNESA - španělské elektroenergetické sdružení (dopis ze dne 25. dubna 2007), ENEL Viesgo (dopis ze dne 26. dubna 2007), společnost Iberdrola (dopis ze dne 26. dubna 2007), Unión Fenosa Distribución (dopis ze dne 27. dubna 2007), společnost Hidrocantábrico Distribución Eléctrica (dopis ze dne 27. dubna 2007) a společnost Endesa Distribución Eléctrica (dopis ze dne 27. dubna 2007).
(9)
Prostřednictvím dopisů ze dne 15. května 2007 a 6. července 2007 předala Komise připomínky zúčastněných stran španělským orgánům a dala jim příležitost, aby na tyto připomínky zareagovaly; připomínky španělských orgánů byly obdrženy v dopise ze dne 2. srpna 2007.
(10)
Centrica poskytla další informace v dopisech ze dne 1. června 2007, 28. srpna 2007, 4. února 2008 a 1. března 2008, sdružení AEGE pak dopisem ze dne 21. listopadu 2011 a Ferroatlántica dopisem ze dne 5. prosince 2011.
(11)
V dopisech ze dne 30. července 2009, 19. března 2010, 6. října 2011, 12. dubna 2012, 31. srpna 2012, 4. února 2013 a 17. července 2013 Komise požádala španělské orgány, aby jí dané opatření dále objasnily. Španělské orgány odpověděly dopisy ze dne 5. října 2009, 26. dubna 2010, 7. prosince 2011, 12. června 2012, 18. října 2012, 11. února 2013 a 4. října 2013.
(12)
Dne 19. dubna 2013 byl spis rozdělen na dvě části: na tuto věc, konkrétně věc SA.21817 (C 3/07, ex NN 66/06), která se týká podpory pro konečné uživatele elektřiny, a věc SA.36559 (C 3a/07, ex NN 66/06), která se týká podpory pro distributory elektřiny. Toto rozhodnutí se zabývá pouze možnou podporou pro konečné uživatele elektřiny, kteří spadají do oblasti působnosti tohoto postupu, jsou tedy vyloučeny domácnosti a malé podniky.
2. PODROBNÝ POPIS OPATŘENÍ
ŠPANĚLSKÁ ELEKTROENERGETICKÁ SOUSTAVA V ROCE 2005
(13)
V legislativním rámci, který byl zřízen zákonem č. 54/1997 ze dne 27. listopadu 1997 (Ley del sector eléctrico) a který platil v roce 2005, byly dodávky elektrické energie konečným uživatelům za regulované sazby klasifikovány jako regulovaná činnost. Tento úkol byl zákonem přidělen distributorům.
(14)
V roce 2005 si všichni koneční uživatelé elektřiny na španělském trhu mohli vybrat, zda si sjednají smlouvy o dodávkách elektrické energie s nezávislými dodavateli, nebo si zvolí dodávky za regulované sazby stanovené státem. Na regulovaném trhu měl každý konečný uživatel, který o to požádal, právo, aby ho zásoboval jeho místní distributor za souhrnnou regulovanou sazbu (cena „all-inclusive“) s přihlédnutím k profilu a objemu jeho spotřeby. Na volném trhu odběratelé platili poplatek za přístup k síti, který byl rovněž regulován, a kromě toho museli nést náklady na dodávky energie. Od dokončení reformy odvětví elektroenergetiky v roce 2009 již distributoři elektrickou energii za souhrnné regulované sazby nedodávají.
(15)
Souhrnné regulované sazby a regulované poplatky za přístup k síti byly určovány předem s platností na celý rok, obvykle před koncem roku N - 1, v průběhu roku je však bylo možné upravit (3). Na roční zvýšení sazeb se však vztahoval maximální strop (4). V zásadě se sazby a poplatky stanovovaly na základě prognózy, aby se zaručilo, že regulované příjmy plynoucí z jejich uplatňování postačí k pokrytí celkových regulovaných nákladů spojených s elektroenergetickou soustavou. Tyto regulované náklady soustavy v roce 2005 zahrnovaly náklady na dodávky energie za souhrnné sazby, náklady na pořízení energie ze zvláštních režimů (z obnovitelných zdrojů, kombinované výroby tepla a elektřiny atd.), náklady na přenos a distribuci, opatření pro řízení odběru, dodatečné náklady na výrobu elektřiny na španělských ostrovech, podporu pro uhlí, schodky z předchozích let atd. Neexistovala žádná pravidla, která by vyčleňovala konkrétní kategorii příjmů nebo jejich část na konkrétní kategorii nákladů či na jejich část. Příjmy, například z poplatků za přístup k síti, tak nebyly zcela ani zčásti vyčleněny na financování např. subvencí pro elektřinu z obnovitelných zdrojů či elektřinu vyráběnou na španělských ostrovech.
(16)
V roce 2005 měli koneční uživatelé k dispozici až 25 regulovaných sazeb v závislosti na úrovni, profilu či účelu spotřeby a na napětí síťového připojení. Na konečné uživatele na volném trhu se současně vztahovalo devět dalších regulovaných poplatků za přístup k síti, které byly rovněž založeny na napětí přípojky a dalších vlastnostech.
(17)
Dne 30. prosince 2004 stanovily španělské orgány sazby za elektřinu použitelné v roce 2005 (5), a to pro následující kategorie uživatelů:
SOUHRNNÉ SAZBY
Nízké napětí
1.0.
výkon do 770 kW
2.0.
obecné, výkon nepřesahující 15 kW
3.0.
obecné
4.0.
obecné, dlouhodobé používání
B.0
veřejné osvětlení
R.0
zemědělské zavlažování
Vysoké napětí
Obecné sazby
Krátkodobé používání
1.1.
obecné, nepřesahující 36 kV
1.2.
obecné, v rozmezí od 36 do 72,5 kV
1.3.
obecné, v rozmezí od 72,5 do 145 kV
1.4.
obecné, nad 145 kV
Střednědobé používání
2.1.
nepřesahující 36 kV
2.2.
v rozmezí od 36 do 72,5 kV
2.3.
v rozmezí od 72,5 do 145 kV
2.4.
nad 145 kV
Dlouhodobé používání
3.1.
nepřesahující 36 kV
3.2.
v rozmezí od 36 do 72,5 kV
3.3.
v rozmezí od 72,5 do 145 kV
3.4.
nad 145 kV
Sazby za trakční elektřinu
T.1
nepřesahující 36 kV
T.2
v rozmezí od 36 do 72,5 kV
T.3
v rozmezí od 72,5 do 145 kV
Sazby pro zemědělské zavlažování
R.1
nepřesahující 36 kV
R.2
v rozmezí od 36 do 72,5 kV
R.3
v rozmezí od 72,5 do 145 kV
G. Sazba pro velké odběratele (G4)
Sazby za prodej distributorům
D.1
nepřesahující 36 kV
D.2
v rozmezí od 36 do 72,5 kV
D.3
v rozmezí od 72,5 do 145 kV
D.4
nad 145 kV
PŘÍSTUPOVÉ SAZBY
Nízké napětí
2.0 A
běžná sazba za přístup k nízkému napětí
2.0 NA
běžné sazby za přístup k nízkému napětí s rozlišením denního/nočního režimu
3.0 A
obecná sazba za přístup k nízkému napětí
Vysoké napětí
3.1.A
sazba za přístup k napětím nepřesahujícím 36 kV (výkon nepřesahující 450 kW)
6.1
sazba za přístup k napětím nepřesahujícím 36 kV (výkon nad 450 kW)
6.2
sazba za přístup k napětím nad 36 kV a nepřesahujícím 72,5 kV (výkon nad 450 kW)
6.3
sazba za přístup k napětím nad 72,5 kV a nepřesahujícím 145 kV (výkon nad 450 kW)
6.4
sazba za přístup k napětím nad 145 kV (výkon nad 450 kW)
6.5
sazba za přístup pro mezinárodní výměny
(18)
Souhrnné regulované sazby lze rozdělit na složku určenou k pokrytí nákladů na přenos a distribuci a obecných nákladů spojených se soustavou (poplatek za přístup k síti) a složku, která odráží náklady na pořízení elektřiny na velkoobchodním trhu (energetická složka). Na služby související s řízením odběru (např. v souvislosti s odsouhlaseným přerušením dodávek elektřiny po předchozím oznámení nebo se spotřebou soustředěnou do období mimo špičku) se kromě toho uplatňoval systém slev ze souhrnných sazeb. Od roku 2005 jsou ve Španělsku v systému regulovaných sazeb zaváděny změny. Poslední z nich byla provedena v roce 2013, kdy Španělsko pro odvětví elektroenergetiky přijalo nový legislativní rámec (zákon č. 24/13), který kromě jiných opatření obsahuje reformu regulace maloobchodních tržních cen. Španělsko oznámilo, že tento nový zákon a jeho prováděcí ustanovení budou v roce 2014 rozpracovány. Níže jsou uvedeny některé základní souhrnné sazby pro nejnižší úroveň sazeb ve výše uvedených kategoriích (tj. do 145 kV) použitelné od 1. ledna 2005:
Tabulka 1
Základní částka souhrnných regulovaných sazeb v roce 2005
A/Složka výkonu
B/Energetická složka
Souhrnná sazba (A+B)
EUR/kW měsíc
EUR/kWh
EUR/MWh
Nízké napětí
1.0
výkon 770 W
0,277110
0,062287
62,67
3.0
obecné
1,430269
0,083728
85,71
4.0
obecné, dlouhodobé používání
2,284634
0,076513
79,69
Vysoké napětí
1.4
krátkodobé používání, obecné 145 kV
1,759358
0,058412
60,86
2.4
střednědobé používání, obecné 145 kV
3,632629
0,053224
58,27
3.4
dlouhodobé používání, obecné 145 kV
9,511921
0,042908
56,12
G.
Velcí odběratelé G4
10,208070
0,011265
25,44
Zdroj: příloha I královského dekretu č. 2392/2004, výpočty Komise.
(19)
Španělský regulační orgán CNE (Comisión Nacional de Energía) prohlásil, že souhrnné sazby v roce 2005 v průměru neodrážely všechny náklady na dodávky, zejména náklady na pořizování energie na velkoobchodním trhu. Jak ukazuje níže uvedený graf, ceny zahrnuté v průměrných souhrnných regulovaných sazbách byly totiž nižší než průměrné ceny na velkoobchodním trhu s elektřinou pouze v pěti měsících, a sice od ledna do února roku 2005 a poté znovu od dubna do června roku 2005. Naopak od října 2006 do prosince 2007 byl vývoj opačný: během tohoto čtrnáctiměsíčního období se průměrné velkoobchodní ceny prudce propadly pod ceny energie zahrnuté v průměrných souhrnných regulovaných sazbách a tento pokles výrazně přesahoval rozdíl zaznamenaný v sedmi měsících roku 2005, kdy byly velkoobchodní ceny vyšší než ceny zahrnuté v souhrnných sazbách.
Graf 1
Vážené průměrné velkoobchodní ceny vs. cena energie zahrnutá v souhrnné sazbě
Zdroj: CNE - Informe sobre la evolución de la competencia en los mercados de gas y electricidad. Periodo 2005-2007 (Zpráva o vývoji hospodářské soutěže na trhu se zemním plynem a elektřinou. Období 2005-2007), s. 84.
SAZEBNÍ SCHODEK V ROCE 2005
(20)
Účty elektroenergetické soustavy byly na základě skutečných regulovaných příjmů a nákladů vyrovnávány jednou ročně. Úroveň, na které byly stanoveny regulované sazby a poplatky za přístup k síti, v roce 2005 nezajistila dostatečné příjmy, aby mohly být soustavě nahrazeny všechny regulované náklady, které byly zpětně zdokumentovány za celý rok. Při konečném zúčtování za rok 2005, provedeném na konci roku regulačním orgánem CNE, byl zjištěn schodek ve výši 3,811 miliardy EUR. Nebylo to poprvé, kdy při zúčtování vznikl schodek, ale velikost schodku za rok 2005 neměla obdoby. Schodky již byly v nižší míře zaznamenány v letech 2000, 2001 a 2002.
(21)
Vláda zejména podcenila skutečné náklady na pořizování elektřiny. Zatímco spotřeba elektřiny u konečných uživatelů jak na regulovaném, tak volném trhu se v roce 2005 vyvíjela přibližně podle prognóz z prosince 2004, v důsledku řady nepředpokládaných zvýšení cen během roku se velkoobchodní ceny v roce 2005 vyšplhaly na 62,40 EUR/MWh oproti 35,61 EUR/MWh v roce 2004, a průměrná velkoobchodní cena tak v roce 2005 dosáhla 59,47 EUR/MWh. Mezi příčiny tohoto zvýšení patří neobvykle suchý rok, kvůli němuž klesla výroba ve vodních elektrárnách o 55 %, nárůst cen ropy, dopad tržní ceny emisních povolenek CO2, které byly bezplatně obdrženy v rámci systému EU pro obchodování s emisemi, a nárůst poptávky po energii, který byl vyšší než růst HDP.
(22)
Dalším důležitým faktorem, který přispěl ke zvýšení celkových nákladů systému, byla vysoká úroveň podpory pro výrobu energie z obnovitelných zdrojů. Zejména je třeba poznamenat, že výrobci energie z obnovitelných zdrojů si mohli zvolit přímou účast na velkoobchodním trhu s elektřinou neboli tzv. organizovaném trhu („pool“). V roce 2005 byla tato možnost obzvláště lákavá, a proto se do organizovaného trhu zapojilo více výrobců energie z obnovitelných zdrojů, než se očekávalo, což vedlo ke zvýšení nákladů pro soustavu. Přímá podpora na náklady na elektřinu v rámci zvláštního režimu (obnovitelné zdroje, kombinovaná výroba tepla a energie), které se účtovaly jako regulované náklady, kromě toho v roce 2005 dosáhla částky 2,701 miliardy EUR. Pro názornost, náklady soustavy spojené s přenosem a distribucí dosáhly v roce 2005 částky 4,410 miliardy EUR.
Mechanismus přijatý za účelem předběžného financování schodku
(23)
Vývoj schodku nezůstal bez povšimnutí. Již v březnu 2005, kdy bylo jasné, že vzniká sazební schodek, španělské orgány v článku 24 královského dekretu č. 5/2005 (6) stanovily, že prostředky nutné k překlenutí mezery mezi náklady a příjmy elektroenergetické soustavy budou poskytnuty pěti největšími „oprávněnými elektroenergetickými subjekty“, tedy subjekty, které jsou oprávněny obdržet kompenzaci za náklady spojené s přechodem na konkurenční prostředí (7), a to v tomto procentním poměru:
-
Iberdrola, S.A.: 35,01 %,
-
Unión Eléctrica Fenosa, S.A.: 12,84 %,
-
Hidroeléctrica del Cantábrico: S.A: 6,08 %,
-
Endesa, S.A.: 44,16 %,
-
Elcogas, S.A.: 1,91 %.
(24)
Dekret č. 5/2005 stanovil, že budoucí schodek bude přičten výše uvedeným pěti společnostem jako záporná bilance na stávajícím vkladovém účtu, který používá regulační orgán CNE k hrazení nákladů spojených s přechodem na konkurenční prostředí těmto společnostem. To v praxi znamenalo, že se od dodavatelských subjektů požadovalo, aby prostředky poskytly jako zálohu. Záporná bilance na účtu nákladů spojených s přechodem na konkurenční prostředí by zavdala právo na splacení, tj. dodavatelé by měli nárok pobírat příjmy od odběratelů elektřiny v budoucnosti. Předmětné společnosti mohly tato práva sekuritizovat a prodat na trhu. Práva na splacení přidělená těmto dodavatelským společnostem byla spojena s minimální úrokovou sazbou (tříměsíční sazbou Euribor vypočtenou jako průměr sazeb Euribor za listopad předchozího roku bez diferenciálu).
Mechanismus přijatý za účelem zpětného získání schodku z prostředků konečných uživatelů
(25)
V červnu 2006 přijaly španělské orgány rozhodnutí o opatřeních, jimiž měl být schodek z roku 2005 vyrovnán z prostředků spotřebitelů elektřiny prostřednictvím regulovaných sazeb. Královským dekretem č. 809/2006 (8) španělské orgány stanovily, že schodek z roku 2007 (nebo přesněji práva na splacení přidělená dodavatelským subjektům) bude splacen spotřebiteli v průběhu čtrnácti a půl let prostřednictvím zvláštního příplatku jak k souhrnným sazbám, tak k sazbám za přístup. Tento příplatek, vypočtený jako roční částka nutná k lineárnímu zpětnému získání čisté současné hodnoty schodku z roku 2005 v průběhu 14,5 roku, byl stanoven na úrovni 1,378 % souhrnné sazby a 3,975 % sazby za přístup na rok 2006. Použitelná úroková sazba byla tříměsíční sazba Euribor.
(26)
Tento příplatek byl považován za „specificky vyčleněný příspěvek“. Španělské orgány stanovily, že příjmy z příspěvku k financování schodku z roku 2005 poplynou na vkladový účet spravovaný regulačním orgánem CNE. Ten měl posléze finanční prostředky převádět vlastníkům práv na splacení, tedy elektrárenským podnikům, které financovaly schodek, nebo subjektům, které od nich následně práva na splacení koupily, a to podle podílu schodku, který každý z nich financoval.
Dopady sazebního schodku na španělský trh
(27)
V roce 2005 bylo 37,49 % poptávky po elektřině ve Španělsku uspokojováno na volném trhu. Toto množství odpovídá poměrně nízkému počtu spotřebitelů; na volném trhu kupovalo energii pouze 8,5 % spotřebitelů, zatímco 91,5 % setrvalo u regulovaných sazeb (pokles oproti roku 2004, kdy to bylo 97 % spotřebitelů). Odběratelé vysokého napětí (především průmysloví odběratelé) byli hlavní kategorií působící na volném trhu; 38,9 % z nich uplatnilo možnost volby a v roce 2005 jejich nákupy představovaly 29 % celkové spotřeby elektrické energie v pevninském Španělsku. Převážná většina domácností a odběratelů nízkého napětí, kteří si volný trh mohli zvolit od roku 2003 (9), stále využívala regulovaných sazeb; v roce 2005 se však výrazný podíl těchto odběratelů rozhodl přejít na volný trh. K 31. prosinci 2005 bylo na volném trhu přes 2 miliony spotřebitelů (oproti 1,3 milionu v roce 2004).
(28)
Cenová výhoda, kterou však v průměru skýtaly regulované sazby v roce 2005, by měla být zvažována souběžně s návratem spotřebitelů na regulovaný trh, třebaže poněkud zpožděným. Jak ukazuje tabulka 2 níže, počet spotřebitelů na volném trhu v průběhu roku 2005 rostl, v roce 2006 však klesl, až se procentní podíl (8,15 %) dostal na úroveň prvního pololetí roku 2005. Obdobně lze říci, že pokles v množství energie dodávané konečným uživatelům na volném trhu, který byl pozorován v prosinci 2004, pokračoval také v prvním čtvrtletí roku 2005. V období od června do září 2005 se sice výrazně zpomalil, v prosinci 2004 a v průběhu celého roku 2006 však pokračoval.
Tabulka 2
Podíl míst dodávek a energie na volném trhu (jako procentní podíl celkového trhu) 2004-2006
Elektřina
2004
2005
2006
březen
červen
září
prosinec
březen
červen
září
prosinec
březen
červen
září
prosinec
Jako % míst dodávek
1,53
2,82
4,21
5,73
7,42
9,42
10,37
10,66
10,20
9,28
8,86
8,15
Jako % energie
29,30
33,60
36,19
33,57
33,15
35,34
41,39
37,41
29,38
27,10
25,74
24,87
Zdroj: Zpráva CNE „Nota Informativa sobre los suministros de electricidad y gas natural en los mercados liberalizados, actualización 31 de diciembre de 2006“. (Informační zpráva o dodávkách elektřiny a zemního plynu na degerulovaných trzích, aktualizace ze dne 31. prosince 2006)
(29)
Ačkoli dodavatelé začali ztráty pociťovat v polovině roku 2005, kdy začaly výrazně růst velkoobchodní ceny, dodavatelské smlouvy nebylo možné okamžitě vypovědět. Dodavatelé na volném trhu, zejména ti, kteří nedisponovali výrobní kapacitou, ale museli elektřinu pořizovat na velkoobchodním trhu, byli v důsledku toho nuceni energii nabízet na volném trhu za ceny odpovídající regulovaným sazbám, a to navzdory možnosti, že jim vzniknou ztráty, nebo si účtovat vyšší ceny odrážející skutečné náklady na pořízení elektřiny, ale ztratit tak podíl na trhu.
3. ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ PODLE ČL. 108 ODST. 2 SFEU
(30)
Komise ve svém rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřování porovnala regulované sazby placené různými kategoriemi konečných uživatelů s odhadovanými cenami, které by bývali museli zaplatit na volném trhu, pokud by regulované sazby neexistovaly. Odhady tržních cen byly vypočteny na základě ceny elektřiny na velkoobchodním trhu, příslušných poplatků za přístup k síti a průměrného obchodního rozpětí odhadovaného na 10 EUR/MWh, jak uvedla Centrica.
Tabulka 3
Srovnání cen podle kategorie odběratelů
Kategorie odběratelů
Regulovaná sazba
(EUR/MWh)
Odhadovaná tržní cena (pouze velkoobchodní cena plus přístupová sazba)
(EUR/MWh)
Odhadovaná tržní cena (+ obchodní rozpětí ve výši EUR 10)
1.
Velcí průmysloví odběratelé napojení na síť vysokého napětí (sazba G4)
23,9
61,17
71,17
2.
Velcí průmysloví odběratelé s přerušitelnou dodávkou
27,0
73,87-76,47
83,87-86,47
3.
Odběratelé napojení na síť vysokého napětí
76,2
81,57
91,57
4.
Domácnosti
101,2
107,75
117,75
5.
Malí průmysloví odběratelé nebo společnosti poskytující služby napojení na síť nízkého napětí
103,9
101,07
111,07
Zdroj: Centrica
(31)
Z tabulky je patrné značné zvýhodnění prvních dvou kategorií (velcí průmysloví uživatelé). U všech ostatních kategorií konečných uživatelů je srovnání méně průkazné, lze však stále pozorovat malou výhodu.
(32)
V rozhodnutí se mělo za to, že tato výhoda byla poskytována selektivně, jelikož z uměle nízkých regulovaných cen měly prospěch podniky, které jako zdroj energie využívají spíše elektřinu než např. zemní plyn. Kromě toho byla zaznamenána selektivita de facto a de jure, která spočívala v tom, že nevýhoda byla neúměrně vyšší pro velké průmyslové konečné uživatele, kteří v určitých případech platili globální ceny za méně než polovinu energetické složky odhadovaných cen na volném trhu.
(33)
V rozhodnutí o zahájení řízení bylo uvedeno, že podněcováním konečných uživatelů k tomu, aby se vrátili zpět na regulovaný trh, mohl systém také poskytovat výhodu distributorům, kteří měli podle všeho u svých regulovaných činností prospěch ze zaručeného ziskového rozpětí.
(34)
V rozhodnutí se rovněž mělo za to, že systém zahrnoval převod státních prostředků, neboť cenový příplatek použitý k uhrazení schodku představuje parafiskální poplatek a příjmy, které z něj plynou, procházejí před předáním konečným příjemcům přes španělský regulační orgán CNE (veřejný subjekt). V rozhodnutí se dospělo k závěru, že s ohledem na judikaturu Soudního dvora v této záležitosti by tyto prostředky měly být považovány za státní prostředky.
(35)
Vzhledem k tomu, že koneční uživatelé působí na trzích, které jsou obecně otevřené hospodářské soutěži a obchodu v rámci EU, Komise v rozhodnutí o zahájení řízení dospěla k závěru, že jsou splněna všechna kritéria stanovená v čl. 107 odst. 1 a že opatření představuje státní podporu ve prospěch konečných uživatelů.
(36)
Když se zjistilo, že zřejmě nelze použít žádnou z odchylek stanovených v článku 107 SFEU, bylo v rozhodnutí o zahájení řízení posuzováno, zda lze poskytování elektřiny za regulované sazby považovat za službu obecného hospodářského zájmu, a zda by tedy v takovém případě mohla být uplatněna odchylka stanovená v čl. 106 odst. 2 SFEU. V rozhodnutí o zahájení řízení bylo uvedeno, že v odvětví elektroenergetiky je vlastní rozhodovací prostor členských států při stanovování závazků veřejné služby omezen ustanoveními směrnice Evropského parlamentu a Rady 2003/54/ES ze dne 26. června 2003 o společných pravidlech pro vnitřní trh s elektřinou a o zrušení směrnice 96/92/ES (10) („směrnice o elektřině“). Směrnice o elektřině od členských států vyžaduje, aby stanovily závazek poskytovat univerzální službu (a v jeho rámci konkrétně i právo na dodávky za přiměřené ceny), přičemž tato služba má být omezena pouze na spotřebitele z řad domácností a malé podniky (11). Rozhodnutí dospělo k závěru, že s přihlédnutím k výše uvedené směrnici nelze poskytování elektřiny za regulované sazby středním či velkým podnikům považovat za službu obecného hospodářského zájmu v pravém slova smyslu.
(37)
Komise tudíž vyjádřila vážné pochybnosti o tom, zda lze prvky podpory v regulovaných sazbách, které byly uplatňovány na jiné než malé podniky, považovat za slučitelné s vnitřním trhem.
(38)
V rozhodnutí o zahájení řízení byla rovněž konstatována možnost, že státní podporu obdrželi distributoři. Tato část věci je předmětem samostatného rozhodnutí (věc C 3a/07).
4. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(39)
Komise tím, že strany vyzvala, aby vznesly připomínky k rozhodnutí o zahájení důkladného vyšetřování, získala řadu podání ze strany velkých průmyslových odběratelů, distributorů, nezávislých dodavatelů a samospráv španělských autonomních oblastí. V tomto rozhodnutí budou shrnuty pouze připomínky, které se týkají údajné státní podpory ve prospěch konečných uživatelů elektrické energie.
PŘIPOMÍNKY NEZÁVISLÝCH DODAVATELŮ
(40)
Byly obdrženy připomínky od společnosti Centrica a od Sdružení nezávislých dodavatelů energie (ACIE). Argumenty a závěry jsou do značné míry totožné.
Připomínky společnosti Centrica a sdružení ACIE
(41)
Centrica klade v podání hlavní důraz na údajné zvýhodnění distributorů elektřiny. Údaje a argumenty, které společnost předložila, však rovněž naznačují přítomnost státní podpory pro konečné uživatele elektřiny.
(42)
Podle společnosti Centrica byla souběžná existence volného a regulovaného trhu, a zejména možnost, aby koneční uživatelé volně přecházeli z jednoho trhu na druhý, příčinou toho, že regulované sazby sloužily jako cenová reference nebo faktický strop cen na volném trhu. Dodavatelé si nemohli účtovat ceny vyšší, než jaké byly u regulovaných sazeb, jinak by nezískali nové odběratele a ztratili by ty stávající.
(43)
Na volném trhu sestává cena, kterou platí koneční uživatelé elektřiny, obvykle ze dvou složek: z poplatku za přístup k síti a „dodavatelské složky“, která je výsledkem tržních mechanismů a připadá maloobchodnímu dodavateli. V rámci maloobchodních dodávek závisí ziskovost na tom, zda „dodavatelská složka“ placená odběrateli pokrývá náklady dodavatele (tj. náklady na pořízení energie na velkoobchodním trhu nebo náklady na vlastní výrobu v případě vertikálně integrované společnosti), a na „obchodním rozpětí“, které zahrnuje ostatní náklady spojené s dodávkami (náklady na uvedení na trh, systémy IT, fakturaci atd.) a odměnu za investovaný kapitál. Proto mohli dodavatelé na volném trhu provozovat činnost v daném tržním segmentu ziskově pouze tehdy, bylo-li obchodní rozpětí „kladné“, jinými slovy pokud existoval určitý rozdíl mezi celkovými náklady dodavatele při obsluhování odběratelů a regulovanou sazbou.
(44)
Centrica zdůvodnila existenci konkurenční nevýhody pro dodavatele na volném trhu výpočty, z nichž je patrné, že v roce 2005 neexistovalo obchodní rozpětí u žádné kategorie spotřebitelů (12) (nebo že pokud nějaká rozpětí existovala na počátku roku, v průběhu roku zmizela). To znamenalo, že regulované sazby byly stanoveny na příliš nízké úrovni na to, aby se nezávislí dodavatelé mohli účastnit hospodářské soutěže se ziskem. Podle společnosti Centrica nebylo možné soutěžit o určité kategorie konečných uživatelů (zejména o uživatele s vysokou spotřebou energie využívající sazbu G4 a další velké průmyslové uživatele), a to dokonce ještě před vznikem sazebního schodku, neboť souhrnné sazby k tomu nikdy nedávaly prostor. Konkurenční nevýhoda, na kterou Centrica poukazuje, vznikla především u kategorie uživatelů, kterou tvoří podniky v sektoru služeb a malé průmyslové podniky napojené na síť nízkého napětí, a v segmentu domácností.
(45)
Údaje, které poskytla Centrica, zejména srovnání regulovaných sazeb a odhadovaných tržních cen, Komise převzala v rozhodnutí o zahájení řízení (viz 30. bod odůvodnění a tabulka 3).
(46)
Podle názoru společnosti Centrica systém porušil směrnici o elektřině, a to nejen kvůli diskriminační povaze režimu pro vyrovnání schodku (který kompenzoval ztráty distributorů, nikoli však dodavatelů), ale také kvůli tomu, že odběratelům bylo upřeno právo na transparentní ceny a sazby (13). Jelikož část ceny elektřiny splatná za rok 2005 byla odložena na budoucí roky, konečné účtované ceny nebyly pro spotřebitele transparentní.
(47)
Kromě toho Centrica tvrdila, že mechanismus vyrovnání schodku není ze dvou důvodů vyvážený: zaprvé, schodek bude splacen převážně konečnými uživateli nízkého napětí, ačkoli k jeho vzniku přispěli převážně velcí koneční uživatelé vysokého napětí. Zadruhé, koneční uživatelé na volném trhu musejí platit za schodek, k jehož vzniku nijak nepřispěli.
(48)
Centrica podpořila předběžný názor Komise, že španělský režim pro vyrovnání schodku zahrnuje převod státních prostředků. Centrica rovněž tvrdila, že se státními prostředky bylo spojeno i rozhodnutí španělské vlády, jímž výrobcům povolila sekuritizaci práv na splacení.
(49)
Sdružení ACIE vypočítalo, že odhadované náklady na pořízení energie, které byly vzaty jako základ pro regulované sazby v roce 2005, byly o 68 % nižší než skutečné náklady, které dodavatelům vznikly při nákupu energie na velkoobchodním trhu. Sdružení zdůraznilo vážné dopady, které měl sazební schodek z roku 2005 na nezávislé dodavatele. Podle ACIE měli dodavatelé na volném trhu podobné pořizovací náklady jako distributoři. Kromě toho byli de facto nuceni se přizpůsobit úrovni souhrnné sazby stanovené vládou pro každou z kategorií odběratelů, protože jinak by nebyli schopni přilákat nové odběratele ani si udržet ty stávající. Sdružení zejména poukazuje na to, že na počátku roku 2005 jeho členové uzavřeli smlouvy na základě vládní prognózy velkoobchodních cen a že později museli tyto smlouvy dodržovat, i když se ukázalo, že nejsou ziskové. V důsledku toho utrpěli nezávislí dodavatelé ztráty. Centrica odhaduje, že v roce 2005 utrpěla ztrátu ve výši 10 milionů EUR. Podle sdružení ACIE byla z trhu nucena odejít řada dodavatelů, včetně společností Saltea Comercial, Electranorte, CYD Energía a RWE.
PŘIPOMÍNKY UŽIVATELŮ S VYSOKOU SPOTŘEBOU ENERGIE
(50)
Uživatelé s vysokou spotřebou energie se do řízení zapojili prostřednictvím svého sdružení AEGE (Asociación de Empresas con Gran Consumo de Energía). Někteří z nich (Asturiana de Zinc, Ferroatlántica a Alcoa) se do řízení zapojili i sami za sebe. Společnost Alcoa je výrobce hliníku a ve Španělsku provozuje tři výrobní zařízení, která se nacházejí ve městech San Ciprián, La Coruña a Avilés a která v roce 2005 využívala souhrnnou sazbu G4 (sazbu vyhrazenou pro odběratele s vysokou spotřebou energie s možností přerušení dodávek). Společnost Ferroatlántica vyrábí slitiny hliníku a železa a využívala sazbu 3.4 za přerušitelné dodávky. Společnost Asturiana de Zinc je výrobce zinku a pro svůj závod ve městě San Juan de Nieva využívala sazbu G4.
(51)
Ve svých připomínkách uživatelé s vysokou spotřebou energie zpochybňují závěr Komise, že průmyslové sazby (G4 a jiné sazby za přerušitelné dodávky) představují státní podporu, a tvrdí, že sazby nebyly zdrojem hospodářského zvýhodnění, nezahrnovaly státní prostředky a neovlivňovaly hospodářskou soutěž ani obchod mezi členskými státy.
Žádná ekonomická výhoda
(52)
Podle názoru uživatelů s vysokou spotřebou energie je měřítko, které je v rozhodnutí o zahájení řízení použito k určení existence výhody, nesprávné. Komise srovnávala průmyslové sazby s průměrnou velkoobchodní tržní cenou (cenou na organizovaném trhu), která byla považována za reprezentativní pro náklady, které by tyto společnosti bývaly musely uhradit na trhu za běžných podmínek. Jelikož průmyslové sazby byly považovány za nižší než cena na organizovaném trhu, rozhodnutí o zahájení řízení dospělo k závěru, že sazby poskytovaly příjemcům hospodářskou výhodu.
(53)
Uživatelé s vysokou spotřebou energie tvrdí, že organizovaný trh je spotový trh, na němž se každou hodinu obchoduje s elektřinou pro následující den. Podle uživatelů s vysokou spotřebou energie trpí organizovaný trh určitými nedostatky, které ovlivňují jeho účinnost a konkurenceschopnost. Proto ceny na organizovaném trhu přesně neodrážejí mezní náklady na výrobu, a tudíž ani situaci dokonalé hospodářské soutěže. Velcí koneční uživatelé, kteří odebírají velké objemy elektřiny a mají ploché profily spotřeby, nepořizují elektřinu na organizovaném trhu, ale zpravidla uzavírají dvoustranné smlouvy s dodavateli elektřiny. To potvrzuje i zpráva OMEL z roku 2005, z níž je patrné, že elektřinu pořizovalo přímo na organizovaném trhu jen sedm uživatelů, kteří vyhovovali daným požadavkům a představovali 5 % obchodované elektřiny.
(54)
V každém případě i za předpokladu, že by bylo možné považovat ceny zaznamenané na organizovaném trhu za platné měřítko, nebylo by správné použít průměrnou velkoobchodní cenu z roku 2005, jak to učinila Komise, jelikož tato průměrná cena odráží poptávku po elektřině u dodavatelů, kteří obsluhovali různorodé portfolio konečných uživatelů včetně domácností a malých podniků. Podle sdružení AEGE a společností Ferroatlántica a Asturiana de Zinc by vhodným měřítkem byla minimální cena zaznamenaná na organizovaném trhu v roce 2005, tj. 18,36 EUR/MWh, neboť tato cena by nejvíce odrážela konkurenční tržní podmínky na organizovaném trhu (na němž výrobci nabízejí elektřinu za cenu rovnou jejich mezním nákladům). Velcí průmysloví spotřebitelé nejsou v situaci, kterou by bylo možné srovnávat se situací jiných konečných uživatelů, zejména domácností. Proto průměrná cena na organizovaném trhu není vhodným měřítkem. Podle společnosti Alcoa by Komise měla místo toho srovnat zpochybňované sazby s cenami, na nichž se velcí koneční uživatelé dohodli v rámci dvoustranných smluv.
(55)
Alcoa poskytla příklad dvoustranné tržní ceny a uvedla, že její tři závody na výrobu hliníku vždy využívaly sazbu G4. Společnost Alcoa však také vlastní závod na výrobu oxidu hlinitého (Alúmina Española), pro nějž na konci roku 2004 uzavřela dvoustrannou smlouvu s dodavatelem. Tato smlouva byla uzavřena na dva roky s možností prodloužení o další rok. Tři závody na výrobu hliníku mají stejný plochý profil spotřeby jako závod na oxid hlinitý. Závod Alúmina však spotřebuje výrazně menší objemy elektřiny (0,35 TWh oproti 1,3 TWh v závodech v Avilés a La Coruña a oproti 3,4 TWh v závodě v San Cipriánu). Průměrná cena dohodnutá na základě této smlouvy byla 34,45 EUR/MWh (včetně nákladů na jaderné moratorium, nákladů na přístup k síti a dalších přidružených nákladů). Tato cena byla získána na základě nabídkového řízení a nabídky dodavatelů se od sebe lišily o méně než 5 EUR.
(56)
Podle společnosti Alcoa lze rozdíl mezi touto dvoustranně dohodnutou cenou (34,45 EUR/MWh) a sazbou G4 (23,90 EUR/MWh) vysvětlit objektivními faktory. Zejména tím, že uživatelé sazby G4 podléhají regulačním omezením, která se nevztahují na dvoustranné smlouvy, např. závazku využít veškerý výkon nasmlouvaný v rámci sazby G4 (nevyužití podléhá sankcím), požadavku vlastnit zařízení pro kontrolu napětí a požadavku uhradit elektřinu do 20 dnů (zatímco dvoustranné smlouvy nabízejí výhodnější platební podmínky).
(57)
Alcoa tudíž dospěla k závěru, že hypotetická tržní cena použitelná na její tři závody na výrobu hliníku by byla výrazně pod cenou 34,45 EUR/MWh, protože tyto závody mají vyšší úroveň spotřeby. Pokud by se navíc zvážilo průměrné obchodní rozpětí 10 EUR/MWh, čisté náklady na dodávky elektřiny do závodu na výrobu oxidu hlinitého by dosáhly 24,25 EUR/MWh, což se velmi blíží souhrnné sazbě G4.
(58)
Společnost Ferroatlántica poukázala na to, že v rozhodnutí o zahájení řízení byla nesprávně interpretována regulovaná sazba 3.4 používaná v roce 2005, jelikož do základní sazby byly nesprávně promítnuty slevy a sazba byla srovnána s poplatkem za přístup, který je desetkrát vyšší než poplatek použitelný v jejím případě (a v případě velmi velkých odběratelů). Ferroatlántica také předložila důkazy o tom, že i když v roce 2004 měsíční průměrná tržní cena pro forwardové smlouvy na dodávky elektřiny v roce 2005 byla 31,68 EUR/MWh, v prosinci 2004 byla tato cena 31,05 EUR/MWh. Z toho by vyplývalo, že by společnost získala základní dodávky elektřiny v roce 2005 za tuto cenu v době, kdy byly stanoveny regulované sazby. Po přičtení „dodatečných služeb“ (3,92 EUR/MWh) a příslušné přístupové sazby (1,70 EUR/MWh) by průmyslový uživatel získal tržní cenu 36,67 EUR/MWh, která je nižší než cena 56,11 EUR/MWh u sazby 3.4 použitelné pro uživatele s vysokou spotřebou energie.
(59)
Ve skutečnosti byly další slevy z této sazby odměnou za kapacitu k poskytování služeb souvisejících s řízením odběru a za odsouhlasení těchto služeb ve prospěch soustavy. Ferroatlántica v tomto ohledu dodává, že sleva ze sazby odrážela různé poskytované služby, konkrétně hodinové rozlišování (s noční a víkendovou spotřebou), přerušitelnost (přijetí dodávek na žádost provozovatele sítě), sezonní povahu (s koncentrací dodávky do měsíců s nízkou poptávkou) a řízení jalové energie. Pouze těmito slevami, které byly proměnlivé a byly stanoveny nařízením od roku 1995, a nikoli úrovní regulované sazby lze vysvětlit a podle názoru společnosti Ferroatlántica zdůvodnit nižší průměrnou cenu elektřiny placenou v roce 2005.
(60)
Uživatelé s vysokou spotřebou energie zpochybňují v rozhodnutí o zahájení řízení tvrzení, že výhoda nebyla úměrná spotřebovávaným objemům a u velkých odběratelů byla zpravidla vyšší. V této souvislosti uživatelé s vysokou spotřebou energie např. uvádí, že sám regulační orgán CNE potvrdil, že úroveň sazby G4 měla být dokonce ještě nižší. Uživatelé s vysokou spotřebou energie podotýkají, že velcí odběratelé využívající sazbu G4 nebo 3.4 spotřebovali mnohotisíckrát více elektřiny než průměrní odběratelé vysokého napětí, a zaplatili jen třikrát méně než oni.
(61)
Běžné by také bylo, kdyby velcí odběratelé obdrželi vyšší jednotkovou slevu z ceny. Podle uživatelů s vysokou spotřebou energie je proto závěr, že průmyslové sazby představovaly určitou výhodu, velmi sporný. Připomínají, že v každém případě je na Komisi, aby o existenci takovéto výhody poskytla přesvědčivé důkazy.
(62)
Alcoa rovněž poukázala na to, že cena, kterou platí ve Španělsku, je téměř stejná jako průměrná vážená cena, kterou platí závody vyrábějící hliník v EU, a je dokonce vyšší než průměrná vážená cena placená v EHP.
Žádné státní prostředky
(63)
Uživatelé s vysokou spotřebou energie tvrdí, že to byli oni, kdo platil průmyslové sazby přímo distributorům, aniž by se prostředky dostaly pod kontrolu státu, a že tudíž v souladu s judikaturou ve věci PreussenElektra předmětný režim nezahrnoval prostředky státu.
(64)
Uživatelé s vysokou spotřebou energie poukazují na to, že mezi stanovením sazeb, k němuž došlo na konci roku 2004, a zavedením mechanismu pro vyrovnání schodku prostřednictvím odběratelů, který byl přijat až v červnu 2006, uplynula určitá doba. V rozhodnutí o zahájení řízení Komise tvrdila, že došlo k využití státních prostředků, neboť do faktur pro uživatele byl zařazen příplatek, který byl kvalifikován jako parafiskální poplatek. Uživatelé s vysokou spotřebou energie tvrdí, že pokud by byla tato hypotéza přijata, pak by se opatření, které nebylo podporou v roce 2005, podporou stalo v roce 2006 (ex post). To by bylo v rozporu se základními zásadami práva EU, jako jsou právní jistota a legitimní očekávání. Uživatelé s vysokou spotřebou energie poukazují na to, že označení určitého opatření za podporu závisí pouze na okolnostech, které existují v době jeho přijetí, a nemůže záviset na budoucích událostech, zejména v případě, že je nelze rozumně předvídat. Citují generálního advokáta Jacobse ve věci Van Calster (14): „situaci je nutno posuzovat ke dni prvotního zavedení poplatků a nelze ji zpětně měnit“.
(65)
Uživatelé s vysokou spotřebou energie uvádí, že regulované sazby z roku 2005 nepředstavovaly v tomtéž roce státní podporu. Tyto společnosti podotýkají, že analýza mechanismu financování je za těchto okolností irelevantní, neboť mechanismus byl zaveden až v roce 2006. Posouzení způsobu financování by bylo relevantní pouze v případě, že by opatření představovalo státní podporu již od začátku. Jelikož sazby nezahrnovaly podporu, zastávají uživatelé s vysokou spotřebou energie názor, že Komise nemůže příplatek využít jako východisko k tomu, aby došla k opačnému závěru.
(66)
Uživatelé s vysokou spotřebou energie dále tvrdí, že v případě parafiskálních daní je způsob financování opatření v každém případě relevantní z hlediska posouzení státní podpory pouze tehdy, je-li daň „povinně vázána na podporu“, tedy existuje-li přímá a bezprostřední vazba mezi opatřením a způsobem jeho financování (15). Uživatelé s vysokou spotřebou energie existenci takovéto vazby popírají, neboť příplatek byl určen k pokrytí schodku, který vznikl při zúčtování regulovaných činností, při nichž nešlo pouze o poskytování elektřiny za regulované sazby, ale také o jiné náklady související se soustavou. Příplatek proto nebyl specificky vyčleněn na pokrytí ztrát vzniklých při dodávkách elektřiny za regulované sazby. Zadruhé, neexistovala žádná přímá ani nepřímá vazba mezi úrovní sazeb a uplatněným příplatkem, neboť sazby stanovené v roce 2004 byly bezpodmínečné (nepodléhaly dalším úpravám v následujících letech).
(67)
Uživatelé s vysokou spotřebou energie dále uvádí, že příplatek nepředstavoval parafiskální poplatek či dávku, protože podle španělského práva neměl fiskální povahu. Fiskální opatření se používají k financování veřejných výdajů, zatímco v tomto případě bylo cílem příplatku vyrovnat schodek, který vytvořily soukromé hospodářské subjekty (distributoři), jež v rámci elektroenergetické soustavy prováděly regulované činnosti. Podle španělské ústavy lze nová fiskální opatření zavést pouze zákonem (nikoli královským dekretem). Stát navíc nikdy není vlastníkem příjmů z příplatku ani nemá pravomoc s nimi nakládat, jelikož tyto prostředky se převádí na vkladový účet spravovaný regulačním orgánem CNE a stát si je nemůže přivlastnit. Proces vyrovnání je plně automatický a CNE nemá žádný prostor pro vlastní uvážení ani autonomii či kontrolu nad určením nebo výší finančních prostředků, které mají být vyrovnány jednotlivým subjektům.
(68)
Komise podle uživatelů s vysokou spotřebou energie tuto skutečnost uznala v rozhodnutí o nákladech spojených s přechodem na konkurenční prostředí ve Španělsku (16), v němž uvedla, že „převod částek prostřednictvím regulačního orgánu CNE má sloužit především účetním účelům“, a nedospěla k závěru, že by opatření zahrnovalo státní prostředky.
(69)
Uživatelé s vysokou spotřebou energie tvrdí, že tato situace je totožná se scénářem „nákladů spojených s přechodem na konkurenční prostředí“, neboť v obou případech vláda zavedla příplatek, který měl vyrovnat trvalé náklady spojené se soustavou. Tato argumentace byla podle všeho potvrzena také ve věci týkající se Spojeného království (17).
Žádný dopad na hospodářskou soutěž a obchod
(70)
Společnosti Asturiana de Zinc a Alcoa tvrdí, že vzhledem ke zvláštním vlastnostem trhů s hliníkem a zinkem nemůže mít opatření týkající se ceny elektřiny použité při výrobě těchto kovů žádný dopad na obchod v EU, jelikož kovy jsou komodity a jejich ceny se stanovují na světové úrovni na Londýnské burze kovů. Za těchto okolností se rozdíly mezi místními výrobními náklady nepromítají do rozdílů ve světových cenách.
(71)
Tyto dvě společnosti tvrdí, že v EU roste ve výrobě hliníku a zinku schodek, zatímco poptávku v rostoucí míře uspokojují dovozy ze třetích zemí.
(72)
Pokud ve Španělsku zanikne odvětví výroby hliníku a zinku, nezastoupí je žádné nové subjekty z EU, neboť závody (na výrobu hliníku) v EU již naplno využívají svoji kapacitu a žádný nový ani stávající výrobce by neměl motivaci svou kapacitu zvyšovat, jelikož si nemůže být jist, že bude moci dlouhodobě odebírat elektrickou energii za rozumné ceny. Schodek by tudíž byl pokryt pouze z dovozu.
(73)
Alcoa kromě toho tvrdí, že sazby neohrožují zájmy jiných evropských výrobců, neboť nabízejí elektřinu za cenu, která je totožná s průměrnou cenou placenou jinými výrobci hliníku v EU-25.
I kdyby průmyslové sazby s doložkou o přerušení představovaly podporu, šlo by o „existující podporu“
(74)
Uživatelé s vysokou spotřebou energie tvrdí, že sporné sazby existovaly již před přistoupením Španělska k EU.
(75)
I když označení „sazba G4“ bylo formálně zavedeno ministerským nařízením ze dne 6. března 1986, sazba fakticky existovala již před 1. lednem 1986, kdy Španělsko přistoupilo k EU, neboť odpovídá bývalé „průmyslové sazbě I při dlouhodobém využívání“, která byla stanovena ministerským nařízením ze dne 14. října 1983, tedy před přistoupením Španělska k EU. Všichni koneční uživatelé elektřiny, kteří využívali sazbu I, byli automaticky převedeni do sazby G4, což byla de facto stejná sazba s novým jménem.
(76)
Ministerské nařízení z roku 1983 rovněž výslovně stanoví i ostatní sazby s doložkou o přerušení.
(77)
Podle uživatelů s vysokou spotřebou energie by navíc opatření představovalo existující podporu na základě článku 15 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 108 Smlouvy o fungování Evropské unie (18), a to kvůli uplynutí desetileté promlčecí lhůty.
Zpětnému získání podpory by bránila zásada legitimního očekávání
(78)
Uživatelé s vysokou spotřebou energie tvrdí, že i za předpokladu, že by nebylo možné považovat sazby za existující podporu, by zpětnému získání podpory bránila zásada legitimního očekávání. V průběhu celého roku 2005 byly sazby předmětem přímé platby mezi soukromými hospodářskými subjekty. Uživatelé nemohli předem vědět, že se ze sazeb stanovených v prosinci 2004 stane na základě vládního opatření přijatého v červnu 2006 státní podpora. Žádný (jakkoli obezřetný) hospodářský subjekt nemohl tuto změnu ve své právní situaci očekávat. Proto uživatelé legitimně očekávali, že jejich sazby státní podporu nezahrnují.
PŘIPOMÍNKY OD GALICIJSKÉ A ASTURSKÉ REGIONÁLNÍ SAMOSPRÁVY
(79)
Pokud jde o možnou podporu pro uživatele s vysokou spotřebou energie, galicijská regionální samospráva tvrdí, že se Komise dopustila chyby, když použila cenu na organizovaném trhu jako náhradu za tržní cenu, jelikož uživatelé s vysokou spotřebou energie obvykle uzavírají dlouhodobé smlouvy s výrazně lepšími podmínkami.
(80)
Vzhledem k tomu, že dosud nebyla dokončena liberalizace španělského trhu, a zejména s ohledem na neexistenci dvoustranných smluv mezi výrobci a velkými odběrateli má galicijská regionální samospráva za to, že by bylo dobré použít jako měřítko skutečné náklady, které platí výrobci za dodávky těmto odběratelům. Alternativně by bylo možné získat referenční cenu na základě odborné literatury (Wilson, 1993 (19) a Castro-Rodríguez (20), 1999), a to zvážením buď nákladů spojených s nejúčinnější technologií, která vyhovuje specifickým potřebám uživatelů s vysokou spotřebou energie, nebo průměrných nákladů na elektřinu během různých hodin dne. Rozdíl mezi takto získanou referenční cenou a regulovanou sazbou placenou v roce 2005 by byl mnohem nižší. Regionální galicijská samospráva dále tvrdí, že všichni španělští uživatelé včetně těch, kteří mají vysokou spotřebu energie, postupem času v každém případě schodek, který vznikl v důsledku uplatnění nízkých sazeb v roce 2005, splatí.
(81)
Kromě výše uvedeného má regionální galicijská samospráva za to, že systém sazeb v podobě z roku 2005 nebyl právně selektivní, neboť stát nehodlal poskytnout konečným uživatelům výhodu, ale pouze se při stanovení sazeb v roce 2004 dopustil chyb v prognózách tržních trendů a cen. Regionální galicijská samospráva rovněž zpochybňuje závěr, že systém měl dopad na obchod v rámci EU.
(82)
Připomínky asturské regionální samosprávy jsou obdobné jako připomínky španělské vlády, na které odkazují.
PŘIPOMÍNKY ŠPANĚLSKA
(83)
Španělsko zastává názor, že systém regulovaných sazeb z roku 2005 nezahrnoval podporu ani pro konečné uživatele, ani pro distributory.
Žádná příčinná souvislost mezi opatřením státu a schodkem, schodek nelze přičítat státu
(84)
Španělsko tvrdí, že schodek nelze přičítat státu, jelikož byl způsoben nepředvídatelnými vnějšími okolnostmi, a nikoli úmyslným záměrem státu dotovat určité činnosti.
(85)
Španělsko uvádí, že legislativa EU platná v roce 2005 dodávkám elektřiny za regulované sazby stanovené státem nebránila. Proto byl státní regulační zásah právně platný, neboť se jednalo o projev státní svrchovanosti. Jednou z těchto svrchovaných výsad je stanovení sazeb tak, aby očekávané náklady odpovídaly očekávané poptávce.
(86)
Španělsko tvrdí, že schodek v roce 2005 byl způsoben rozdílem mezi vládními prognózami velkoobchodních cen elektřiny a skutečnými cenami zaznamenanými na organizovaném trhu. Mimořádně vysoké ceny v roce 2005 byly způsobeny nepředvídatelnými příčinami, které lze přičítat zásahu vyšší moci.
(87)
Jelikož událostí, která dala vzniknout údajné podpoře, byl podle všeho nárůst velkoobchodních cen převyšující prognózu, údajnou výhodu není možné přičítat žádnému právnímu aktu. I pokud by se předpokládalo, že takováto výhoda existovala (quod non), byla by způsobena okolnostmi, které nijak nesouvisely se záměry státu. Existence vyšší moci podle Španělska narušuje příčinnou souvislost mezi správním rozhodnutím, jímž se sazby stanovovaly, a konkurenční výhodou, která by vedla ke státní podpoře. I za předpokladu (quod non), že by byla splněna objektivní podmínka příčinné souvislosti, subjektivní podmínka záměru (přičitatelnosti) na straně státu by stále chyběla.
Žádné prostředky státu
(88)
Španělsko tvrdí, že sazby nezahrnovaly veřejné prostředky. Zaprvé, Španělsko v tomto ohledu prohlašuje, že příplatek není „poplatkem“ ve smyslu judikatury Evropského soudního dvora o parafiskálních poplatcích, neboť jej nevybírá stát ani nejde o fiskální poplatek. Podle Španělska je příplatek nedílnou součástí sazby a je téže povahy. Sazba je tudíž soukromá cena.
(89)
Zadruhé, finanční prostředky nevybírá stát ani nejsou placeny do fondu určeného státem. Sazby vybírají distributoři, nikoli stát, a proto jde o soukromé ceny, které zaručují spravedlivou odměnu subjektů (jak stanoví zákon 54/1997). Nejedná se o daně ani veřejné ceny. Stát za nic odměnu neposkytuje, neboť odměnu nabízí systém na základě tržních sil v případě neregulovaných činností a na základě přístupových sazeb stanovených státem v případě činností regulovaných. Jelikož tento systém pro stát nepředstavuje žádnou zátěž, nejsou podle judikatury ve věci Sloman Neptun (21) dotčeny státní prostředky. Předmětné prostředky navíc nikdy neplynou do státní pokladny, neuvádí se v rozpočtových zákonech, nepodléhají ověřování ze strany nejvyššího kontrolního úřadu a není možné je získat zpět od dlužníků prostřednictvím správních postupů. Dluhy vůči elektroenergetické soustavě nepodléhají úrokové sazbě použitelné na dluhy vůči státu.
(90)
Španělsko znovu opakuje, že s těmito prostředky nakládá španělský regulační orgán CNE, který plní pouze funkci účetního prostředníka. Španělské orgány uvádějí, že již v rozhodnutí z roku 2011 o nákladech spojených s přechodem na konkurenční prostředí ve Španělsku (SA NN 49/99) Komise stanovila, že „převod prostředků přes CNE je v zásadě účetní povahy. Finanční prostředky převáděné na účet vedený jménem CNE nikdy nebyly vlastnictvím tohoto subjektu a byly neprodleně vyplaceny příjemcům podle předem určené částky, kterou CNE nemůže nijak změnit.“ Na základě této úvahy Komise dospěla k závěru, že „není v postavení, aby mohla určit, zda příjmy plynoucí z poplatku stanoveného v rámci režimu nákladů spojených s přechodem na konkurenční prostředí představují státní prostředky“.
Žádná výhoda
(91)
Španělsko nesdílí názor Komise, že regulované sazby poskytují ekonomickou výhodu konečným uživatelům (nebo distributorům).
(92)
Pokud jde o konečné uživatele, Španělsko znovu opakuje, že schodek je výsledkem vyšší moci, a tvrdí, že schodek nevytvářel výhodu pro velké odběratele, jelikož byl s úrokem převeden do sazeb v nadcházejících letech. Proto je údajná ekonomická výhoda plynoucí z nižší ceny elektřiny pouze zdánlivá, neboť rozdíl oproti cenám na volném trhu spotřebitelé uhradí s úrokem.
Dodávky energie za regulované sazby jsou službou obecného hospodářského zájmu
(93)
Španělsko tvrdí, že v roce 2005 nebyly regulované sazby v rozporu s právem EU, neboť lhůta pro liberalizaci trhu pro všechny odběratele (včetně domácností) končila 1. července 2007.
(94)
Španělské orgány zejména tvrdí, že dodávky elektřiny jsou službou obecného zájmu a stát musí zasáhnout, aby zabránil zneužití dominantního postavení v důsledku existence jediné sítě (přirozený monopol).
(95)
Parametry pro stanovení sazeb byly vymezeny objektivně a transparentně. Složitý regulační rámec pro stanovení sazeb a postup pro vyrovnání podle názoru Španělska prokazují, že systém sazeb se zakládal na důkladné analýze nákladů a příjmů spojených se soustavou a na analýze poptávky po elektrické energii.
Závazek Španělska
(96)
Jak je uvedeno v 25. a 26. bodě odůvodnění, schodek vytvořený v roce 2005 je splácen v ročních splátkách včetně úrokové sazby odpovídající sazbě Euribor bez diferenciálu. Aniž jsou dotčeny jeho připomínky, Španělsko se zavázalo, že zpětně zvýší úrokovou sazbu účtovanou uživatelům z řad podniků, jejichž připojení přesahuje 1 kV. Toto zvýšení se určí v poměru k tomu, jak ke schodku z roku 2005 přispěli uživatelé z řad podniků, na něž se vztahuje stávající řízení a jimž byla energie dodávána za souhrnné sazby. Úroková sazba bude odpovídat uplatnění diferenciálu ve výši 65 bazických bodů nad referenční sazbu Euribor, čímž bude obecně vyrovnána se sazbou uplatněnou na schodek v následujících letech.
(97)
Příslušná částka bude uživatelům z řad podniků účtována takto: pokud jde o roční splátky za část schodku z roku 2005, které již byly zaplaceny, uplatní se jednorázové zvýšení přístupových sazeb; pokud jde o částku, kterou je ještě třeba uhradit, uplatní se vyšší úroková sazba přímo na každou roční částku, a to opět ve formě vyšších přístupových sazeb.
5. POSOUZENÍ OPATŘENÍ
EXISTENCE STÁTNÍ PODPORY PODLE ČL. 107 ODST. 1 SFEU
(98)
Opatření představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, jestliže jsou splněny následující podmínky: opatření a) ekonomicky zvýhodňuje příjemce; b) je poskytováno státem nebo ze státních prostředků; c) je selektivní; d) ovlivňuje obchod v rámci Unie a může narušit hospodářskou soutěž v EU. Jelikož musejí být splněny všechny tyto podmínky, Komise se v hodnocení omezí na existenci ekonomického zvýhodnění příjemců.
Existence ekonomického zvýhodnění
(99)
Podniky jsou zvýhodněny ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, jestliže získají ekonomické zvýhodnění, které by jinak za tržních podmínek nezískaly. V daném případě musí šetření zjistit, a to rovněž s ohledem na splácení schodku elektroenergetické soustavy z roku 2005, zda existoval kladný rozdíl mezi regulovanými sazbami stanovenými v roce 2005 a tržními cenami, které by potenciální příjemci bývali museli uhradit za pořízenou elektřinu a služby poskytované v rámci jejich sazebního režimu. Jakákoli výhoda, pokud jde o tržní podmínky, musí být doložena odkazem na skutečné tržní ceny. Tyto záležitosti, tedy existence kladného rozdílu - nebo naopak jeho nepřítomnost - mezi cenami elektřiny na organizovaném trhu, tržními cenami a regulovanými sazbami a splácení schodku, jsou jedna po druhé zkoumány níže.
Srovnání s průměrnými cenami elektřiny na organizovaném trhu
(100)
Průměrné ceny elektřiny na organizovaném trhu jsou ukazatelem obecných cenových úrovní na velkoobchodním trhu. Tato průměrná referenční cena v průběhu celého roku 2005 činila 59,47 EUR/MWh. Jak je popsáno a znázorněno v 19. bodě odůvodnění (graf 1), během sedmi ne po sobě jdoucích měsíců roku 2005 byly průměrné velkoobchodní ceny vyšší než ceny elektřiny zahrnuté v souhrnných regulovaných sazbách, které se uplatňovaly na všechny konečné uživatele. Proto se zdá, že průměrná sazba, která byla stanovena dekretem č. 2392/2004, vedla ke kladnému rozdílu ve prospěch všech konečných uživatelů, kteří si vybrali regulované sazby, a to alespoň během většiny měsíců v roce 2005.
(101)
Avšak v měsíčních obdobích nepřesahujících jeden rok tento rozdíl v pěti měsících (od ledna do května 2005) neexistoval, a výhoda tudíž nebyla poskytnuta celému regulovanému systému sazeb. Pokud se navíc srovnají období, která jsou delší než jeden rok, např. období do 30. prosince 2007, je možná akumulovaná výhoda od června 2005 více než eliminována poklesem průměrných cen na organizovaném trhu, které se prudce propadaly, až v březnu 2007 dosáhly 37 EUR/MWh, zatímco ceny zahrnuté v regulovaných sazbách se ve stejném období pohybovaly okolo 68 EUR/MWh. Ceny elektřiny zahrnuté v souhrnných sazbách byly od října 2006 ve skutečnosti mnohem vyšší než velkoobchodní dodavatelské ceny (viz graf 1). Přínosy a ekonomické zvýhodnění u odběratelů, jimž byla energie dodávána za regulované sazby v době, kdy byly ceny na organizovaném trhu vyšší než náklady na elektřinu zahrnuté v regulovaných sazbách, tak mohou být eliminovány, když jsou ceny na organizovaném trhu nižší než náklady na elektřinu zahrnuté v regulovaných sazbách.
(102)
Z toho vyplývá, že jak v měsíčních obdobích, která v roce 2005 v součtu nedosáhla jednoho roku, tak ve dvouletých obdobích zahrnujících i část roku 2005 ceny energie zahrnuté v regulovaných sazbách použitelných v roce 2005 podle všeho ve srovnání s velkoobchodními cenami elektřiny na organizovaném trhu nijak nezvýhodňovaly skupinu odběratelů, jimž byla elektřina dodávána za regulované sazby. Skutečností však je, že příjmy z poplatků za přístup a z regulovaných sazeb, které byly hrazeny v rámci celé elektroenergetické soustavy, v roce 2005 nestačily k pokrytí regulovaných nákladů soustavy. Proto je třeba prozkoumat, zda je zavedený mechanismus dostatečný k tomu, aby zaručil, že bude schodek splacen.
Splacení schodku elektroenergetické soustavy z roku 2005
(103)
Jak je popsáno v 15. a 20.-22. bodě odůvodnění, účty elektroenergetické soustavy v roce 2005 zahrnovaly všechny regulované náklady a příjmy soustavy, aniž by byly konkrétní příjmy přiděleny na konkrétní náklady. Například náklady na přenos a distribuci (4,410 miliardy EUR) nebo náklady na podporu kombinované výroby tepla a energie nebo výroby elektřiny z obnovitelných zdrojů (2,701 miliardy EUR) nebyly rozdělovány mezi regulované příjmy ze souhrnných sazeb na regulovaném trhu a/nebo příjmy z regulovaných poplatků za přístup na volném trhu a tyto dva druhy příjmů nebyly nijak rozlišovány ani při financování uvedených nákladů. Ve skutečnosti mají všichni uživatelé soustavy zisk a lze očekávat, že přispějí k uhrazení nákladů na podporu účinnějších forem kombinované výroby a výroby energie z obnovitelných zdrojů nebo nákladů na služby v oblasti přenosu a distribuce. V tomto systému nekumulativních nákladů u každé sazby není možné následně objektivně rozdělit náklady mezi uživatele na volném trhu a uživatele, kteří využívají regulované sazby, a v rámci této druhé kategorie uživatelů mezi 25 různých sazebních stupňů, které byly v roce 2005 použitelné. Z toho je patrné, že je záhodno zanalyzovat možné výhody či naopak jejich neexistenci u schodku elektroenergetické soustavy z roku 2005 jako celku.
(104)
V tomto ohledu Španělsko zavedlo mechanismus pro zpětné získání celého schodku z roku 2005, což je v souladu se zmiňovanou univerzálností účtů tehdy uplatňovaného systému. Nedostatek regulovaných příjmů elektroenergetické soustavy k pokrytí nákladů soustavy se řešil pomocí zdrojů shromážděných prostřednictvím „specificky vyčleněného příspěvku“ stanoveného královským dekretem č. 809/2006. Od poloviny roku 2006 se schodek začal zpětně získávat za použití příplatku v hodnotě 1,378 % souhrnných regulovaných sazeb a 3,975 % přístupových poplatků, a poté příplatků nutných k zaručení, že částka 3,8 miliardy EUR plus úroky bude získána během 14,5 roku, tedy v období do roku 2020 (viz body odůvodnění 25 a 26).
(105)
Z toho vyplývá, že příjmy ze zvláštního příspěvku vyčleněného na financování schodku z roku 2005 umožňují uživatelům soustavy hradit účty za elektřinu (s navýšením nutným k následnému vyrovnání účtů soustavy za rok 2005) s výrazným prodlením.
(106)
Za těchto okolností je jediným sporným aspektem metody, která byla v roce 2006 zvolena ke splacení schodku elektroenergetické soustavy z roku 2005 a k vyrovnání účtů, nízká úroková sazba, která byla zpočátku uplatněna na roční splátky, tedy konkrétně referenční sazba Euribor bez diferenciálu. Jak je podrobněji popsáno v 96. a 97. bodě odůvodnění, Španělsko se zavázalo, že úrokovou sazbu pro uživatele z řad podniků, na které se vztahuje stávající řízení, zvýší. Španělsko se zavazuje, že nad referenční úrokovou sazbu uplatní diferenciál ve výši 65 bazických bodů.
(107)
Uplatněním této změny na opatření, které bylo původně použito ke splacení schodku z roku 2005 a které vylučuje domácnosti a malé podniky, jež v rámci opravného mechanismu platily nejvyšší regulované sazby, se ruší jakákoli hypotetická výhoda, kterou společnosti mohly z odkladu plateb od roku 2006 získat. Uplatnění příplatku k sazbě kromě toho znamená, že celková zpětně získaná částka je u každé společnosti přímo úměrná její spotřebě elektřiny. Čím více elektřiny společnost spotřebuje, tím vyšší je příplatek.
Srovnání s tržními cenami elektřiny
(108)
Zadruhé, jak podotýkají některé zúčastněné strany, ceny zaznamenané na organizovaném trhu s elektřinou nejsou odpovídajícím měřítkem, podle něhož by bylo možné porovnat tržní ceny s cenami elektřiny placenými velkými odběrateli na základě regulovaných sazeb. Faktem je, že na základě důkazů obsažených ve zprávě z roku 2005, již vypracoval OMEL, hospodářský subjekt na trhu s elektřinou, pouze sedm konečných uživatelů - oproti stovkám průmyslových a velkých uživatelů z řad podniků - představovalo 5 % poptávky po elektřině pocházející přímo z organizovaného trhu. Průmysloví a jiní velcí odběratelé, zejména odběratelé s vysokou spotřebou energie, u nichž energie představuje výrazný podíl výrobních nákladů (zpravidla 30-40 % u výroby hliníku) požadují a získávají předvídatelné cenové a dodavatelské podmínky. Tyto podmínky jsou stanoveny ve smlouvách s delšími lhůtami než na následující den. Ceny, které jsou každou hodinu kotovány na denním trhu, např. organizovaném trhu s elektřinou, názorně ukazují průměrné tržní ceny dodavatelů, kteří obsluhují různorodé portfolio odběratelů včetně domácností. Nejsou však přiměřeným měřítkem pro určení cen, které by uživatelé s vysokou spotřebou energie měli platit na volném trhu na základě smluv s delšími lhůtami než na následující den. Na rozdíl od stanoviska v rozhodnutí o zahájení řízení z vyšetřování vyplynulo, že regulované sazby, které jsou nižší než průměrné ceny na organizovaném trhu, nutně nezvýhodňují průmyslové uživatele oproti tržním podmínkám, neboť ceny na organizovaném trhu nejsou pro většinu těchto uživatelů tržní ceny. Tím jsou rozptýleny pochybnosti, pokud jde o tuto otázku.
(109)
Kromě toho nebyla v roce 2005 ve Španělsku možnost přejít na volný trh nezvratná. Odběratelé si mohli kdykoli vybrat mezi nejatraktivnějšími nabídkami na regulovaném a volném trhu, což do určité míry vedlo ke sblížení cen. Reverzibilita dodavatelských možností zpravidla nutně stlačuje maloobchodní tržní ceny v situacích, kdy dochází ke zvýšení velkoobchodních cen, jako tomu bylo ve Španělsku od dubna 2005, zatímco opačná pobídka ke zvýšení cen na volném trhu s cílem přiblížit je k nejvyšším úrovním regulovaných sazeb nastává, když je situace opačná.
(110)
Jak potvrzuje sdružení nezávislých dodavatelů (42.-49. bod odůvodnění), během roku 2005 dodavatelé na volném trhu museli dodržovat své smlouvy, nebo je jednostranně ukončit, pokud to bylo možné, nebo znovu vyjednat ceny a upravit je směrem nahoru, a to s rizikem, že jejich odběratelé přejdou na regulovaný trh. Ztráty, které dodavatelům na volném trhu podle jejich vlastních tvrzení vznikly, naznačují, že ceny na volném trhu v roce 2005, zejména u jednoletých smluv, které byly dodržovány, zůstávaly v blízkosti příslušných úrovní regulovaných sazeb, a proto tyto regulované sazby ve srovnání se skutečnými cenami na volném trhu de facto neposkytovaly žádnou ekonomickou výhodu.
(111)
To tudíž znamená, že dva hypotetičtí navzájem si konkurující průmysloví uživatelé, jeden s jednoletou smlouvou na dodávky elektřiny v rámci volného trhu po dobu od ledna do prosince 2005 a druhý s dodávkami za regulované sazby ve stejném období, nesli, pokud byly všechny ostatní faktory rovnocenné, obdobné náklady na elektřinu. Jediný důsledek, který měla úroveň regulovaných sazeb v roce 2005 na ceny na volném trhu, ve skutečnosti spočíval v tom, že uživatelé na volném trhu měli nepřímou výhodu plynoucí z omezení cenových nárůstů, a to i vezmeme-li v úvahu, že tyto nárůsty byly smluvně možné během roku, nebo v dlouhodobějším měřítku v průběhu celého roku 2005. Skutečnou či potenciální hospodářskou soutěž mezi průmyslovými uživateli, kteří získávali elektřinu na volném, respektive regulovaném trhu, nemohly regulované sazby narušit.
(112)
Zatřetí, v rozhodnutí o zahájení řízení se Komise odvolávala zejména na nízké úrovně regulovaných sazeb ve výši 23,90 EUR/MWh a 27,00 EUR/MWh, které v roce 2005 platily pro velké průmyslové odběratele (sazba G4), respektive velké průmyslové odběratele s přerušitelnými dodávkami (např. sazba 3.4), jak ukazuje tabulka 3 v 30. bodě odůvodnění. Jak podotýkají některé třetí strany, úrovně regulovaných sazeb, vůči nimž se v rozhodnutí o zahájení řízení vznášejí námitky, nejsou sazbami, nýbrž průměrnými cenami po slevách. Úrovně základních sazeb stanovené dekretem č. 2392/2004 (uvedené v tabulce 1) byly bez slev 56,12 EUR/MWh (sazba 3.4), respektive 25,44 EUR/MWh (sazba G4).
(113)
V tomto ohledu byly během formálního vyšetřování zjištěny důkazy o tom, že regulované sazby pro průmyslové uživatele, které jsou zmiňovány v rozhodnutí o zahájení řízení, se nacházely na úrovni tržních cen použitelných během celého období od ledna do prosince 2005. Tato skutečnost je vysvětlena níže.
(114)
Zaprvé, byly nalezeny důkazy, že existovaly dvoustranné tržní ceny ve výši 34,45 EUR/MWh, které v roce 2005 platily pro uživatele s vysokou spotřebou energie na volném trhu (55.-57. bod odůvodnění). S ohledem na obchodní rozpětí, které je nižší než průměrné rozpětí ve výši 10 EUR uvedené v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřování, tato tržní cena ukazuje, že náklady na dodávky se blížily částce 25,44 EUR/MWh nejnižší regulované sazby (G4) (průměrná cena ex post 23,90 EUR/MWh). Pokud se vezmou v úvahu objektivní rozdíly u dodávek za regulované sazby, např. 9,7krát vyšší objemy dodávek, investice do kontrolního zařízení a lhůty pro platbu, ze skutečnosti, že regulované sazby byly nižší, zjevně nevyplývá pro příjemce žádné nepatřičné ekonomické zvýhodnění.
(115)
Zadruhé, z dostupných důkazů je patrné, že v prosinci 2004 bylo možné uzavírat na dodávky mezi lednem a prosincem 2005 jednoleté smlouvy o základních dodávkách, které se zakládaly na termínovaných tržních cenách ve výši 31,05 EUR/MWh. Pro průmyslové uživatele s přerušitelnými dodávkami se silnou modulací zátěže byla k dispozici konečná tržní cena (s dodatečnými službami a přístupovou sazbou) ve výši 36,67 EUR/MWh, která je nižší než příslušná základní sazba (sazba 3.4), (viz 16., 18. a 58. bod odůvodnění).
(116)
Dodatečné slevy, které byly k dispozici v rámci regulovaných sazeb za řízení odběru (např. modulace zátěže, přerušitelnost), umožňovaly, aby uživatelé, kteří tyto služby poskytují, měli na regulovaném trhu nižší průměrné ceny (22). Tyto slevy, jimiž se rozhodnutí o zahájení řízení specificky nezabývá, byly odměnou za cenné služby pro síť ze strany poptávky, které vyžadovaly úpravy obchodních či průmyslových procesů, investice do nich či jejich omezení. Modulace zátěže vyžaduje, aby byly energeticky náročné průmyslové a obchodní procesy prováděny spíše mimo špičku než během ní, aby se snížila spotřeba a napětí v elektrické síti. I služby v oblasti přerušitelnosti, které jsou síti poskytovány, jsou ekonomicky užitečné. Ty totiž spočívají v tom, že dotčený průmyslový uživatel umožní provozovateli soustavy, aby po upozornění v krátkém předstihu (od několika vteřin do dvou hodin) a na dlouhou dobu (od jedné do dvanácti hodin) přerušil dodávku. Tak tomu bylo v případě příslušných regulovaných sazeb ve Španělsku.
(117)
Přínosy těchto služeb z hlediska zajištění kontinuity dodávek elektřiny se uznávají v právních předpisech EU. Směrnice Evropského parlamentu a Rady 2005/89/ES ze dne 18. ledna 2006 o opatřeních pro zabezpečení dodávek elektřiny a investic do infrastruktury (23) od členských států vyžaduje, aby zohledňovaly technologie pro řízení poptávky a přijímaly opatření k odstranění překážek, které brání využívání smluv na přerušitelný odběr elektřiny, aby byla zachována rovnováha mezi nabídkou a poptávkou. Tyto služby doplňují, a mohou dokonce nahradit jiné způsoby regulace, které provozovatelé sítě používají, aby se v elektrické síti zaručil soulad mezi poptávkou a nabídkou, a tím se zabránilo přerušením a výpadkům, které jsou sociálně a ekonomicky nákladné a mohou být podnětem k uložení sankcí či vzniku odpovědnosti.
(118)
Právě v případě Španělska jsou tyto služby obzvláště cenné, neboť v roce 2005 neexistovala výrazná kapacita propojení s jinými členskými státy a docházelo k rozsáhlému zavádění nestálých dodávek elektrické energie z obnovitelných zdrojů. Rozsah ekonomické hodnoty těchto služeb a potenciálních nákladů, jejichž vzniku se může v elektroenergetické soustavě předejít, lze znázornit pomocí nákladů, které vynakládá španělský provozovatel sítě Red Eléctrica de España v souvislosti s pořizováním vyrovnávacích služeb. V roce 2005 uvedený provozovatel zaplatil v průměru 65 EUR/MWh za služby sekundární regulace ke zvýšení energie (dodání dodatečné energie do sítě po dobu od 15 vteřin do 15 minut s cílem vyrovnat síť). Pokud jde o terciární regulaci ke zvýšení energie (dodání dodatečné energie do sítě po dobu od 15 minut do 2 hodin s cílem obnovit zásoby energie sekundární regulace), průměrná cena v roce 2005 byla 78 EUR/MWh, přičemž se zvyšovala až na 600 EUR/MWh (24). Tím, že vyrovnávají poptávku a přesměrovávají ji mimo špičku (modulace zátěže) nebo poskytují kapacitu ke snížení odběru v kritických situacích (přerušitelné služby), se slevy z příslušných regulovaných sazeb (např. přibližně 32 EUR/MWh ze sazby 3.4) zdají být ekonomicky opodstatněné.
(119)
Při neexistenci takovýchto slev u opatření k řízení poptávky byly sazby pro uživatele, kteří byli připojeni k síti vysokého napětí (sazby 1.4 a 2.4), na mnohem vyšší úrovni pohybující se mezi 58 a 61 EUR/MWh v případě základní sazby a na 76,20 EUR/MWh v případě průměrné skutečné ceny. Ve srovnání s termínovanými tržními cenami ve výši 31,05 EUR/MWh, které byly k dispozici v období od ledna do prosince 2005, nelze mít za to, že tržní ceny jsou vyšší než regulované sazby použitelné u převážné většiny průmyslových a komerčních uživatelů s vysokou spotřebou energie.
(120)
Z toho vyplývá, že ačkoli ceny zaznamenané na organizovaném trhu s elektřinou nepředstavují vhodné měřítko pro srovnání cen elektřiny, které platí velcí průmysloví a komerční uživatelé, skutečné tržní ceny použitelné na dodávky elektřiny konečným uživatelům, kterým byla energie v roce 2005 dodávána za regulované sazby, byly v souladu s příslušnými úrovněmi regulovaných sazeb.
6. ZÁVĚRY OHLEDNĚ OPATŘENÍ
(121)
Vzhledem k výše uvedeným úvahám se Komise domnívá, že bylo prokázáno zaprvé to, že společnosti, kterým byla elektřina dodávána za souhrnné regulované sazby, neměly z úrovně těchto sazeb žádnou výhodu, a zadruhé - s ohledem na to, že se Španělsko zavázalo, že dané opatření změní, - že předmětným společnostem bude za prodlení při splácení části jejich účtů za elektřinu v roce 2005 účtován přiměřený úrok.
(122)
Dotčené opatření proto uživatele z řad podniků nijak ekonomicky nezvýhodňuje. Vzhledem k tomu, že kritéria čl. 107 odst. 1 SFEU jsou kumulativní, není nutné zkoumat, zda byla splněna ostatní kritéria.
(123)
Komise tudíž dospěla k závěru, že s ohledem na režim, který Španělsko zavedlo, aby zpětně získalo dluh konečných uživatelů vůči elektroenergetické soustavě, nepředstavoval systém sazeb aplikovaný v roce 2005 státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Tento závěr se týká situace a období, na které se vztahuje stížnost, aniž je jím dotčeno jakékoli posouzení, které Komise případně provede u opatření přijatých Španělskem po roce 2005,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Systém regulovaných sazeb aplikovaný Španělským královstvím v roce 2005 nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Španělskému království.
V Bruselu dne 4. února 2014.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 4ης Φεβρουαρίου 2014
σχετικά με το μέτρο των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισπανία: καταναλωτές
SA.21817 (C 3/07) (πρώην NN 66/06) που έθεσε σε εφαρμογή η Ισπανία
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2013) 7741]
(Το κείμενο στην ισπανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2014/456/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις (1) και έλαβε υπόψη τις εν λόγω παρατηρήσεις,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Με επιστολή της 27ης Απριλίου 2006, οι επιχειρήσεις Céntrica plc και Céntrica Energía S.L.U. (στο εξής καλούμενες συλλήβδην «Céntrica») υπέβαλαν στην Επιτροπή καταγγελία σχετικά με το σύστημα των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας που εφαρμόστηκε στην Ισπανία το 2005.
(2)
Με επιστολή της 27ης Ιουλίου 2006, η Επιτροπή ζήτησε από τις ισπανικές αρχές να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με το ως άνω αναφερόμενο μέτρο. Η Επιτροπή έλαβε τις εν λόγω πληροφορίες με επιστολή της 22ας Αυγούστου 2006.
(3)
Στις 12 Οκτωβρίου 2006, η υπόθεση καταχωρίστηκε ως μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση (υπόθεση NN 66/06).
(4)
Με επιστολή της 9ης Νοεμβρίου 2006, η Επιτροπή ζήτησε από τις ισπανικές αρχές πρόσθετες διευκρινίσεις σχετικά με το εν λόγω μέτρο. Οι ισπανικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 12ης Δεκεμβρίου 2006.
(5)
Με επιστολή της 24ης Ιανουαρίου 2007, η Επιτροπή ανακοίνωσε στις ισπανικές αρχές την απόφασή της να κινήσει σε σχέση με το μέτρο τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(6)
Η απόφαση της Επιτροπής δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με το μέτρο.
(7)
Οι ισπανικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους με επιστολή της 26ης Φεβρουαρίου 2007.
(8)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τους ακόλουθους ενδιαφερομένους: κυβέρνηση της Γαλικίας (επιστολή της 23ης Μαρτίου 2007), Céntrica (επιστολές της 26ης Μαρτίου 2007 και της 3ης Ιουλίου 2007), ACIE - Ένωση ανεξάρτητων προμηθευτών ενέργειας (επιστολή της 26ης Μαρτίου 2007), κυβέρνηση των Αστουριών (επιστολή της 27ης Μαρτίου 2007), AEGE - Ένωση επιχειρήσεων μεγάλης κατανάλωσης ενέργειας (επιστολή της 2ας Απριλίου 2007, η οποία συμπληρώθηκε στις 21 Νοεμβρίου 2011), Asturiana de Zinc - AZSA (επιστολή της 3ης Απριλίου 2007), Ferroatlántica - παραγωγός μετάλλων (επιστολή της 3ης Απριλίου 2007), Alcoa (επιστολή της 3ης Απριλίου 2007), UNESA - Ισπανική ένωση του κλάδου της ηλεκτρικής ενέργειας (επιστολή της 25ης Απριλίου 2007), ENEL Viesgo (επιστολή της 26ης Απριλίου 2007), Iberdrola (επιστολή της 26ης Απριλίου 2007), Unión Fenosa Distribución (επιστολή της 27ης Απριλίου 2007), Hidrocantábrico Distribución Eléctrica (επιστολή της 27ης Απριλίου 2007), Endesa Distribución Eléctrica (επιστολή της 27ης Απριλίου 2007).
(9)
Με επιστολές της 15ης Μαΐου και της 6ης Ιουλίου 2007, η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων στις ισπανικές αρχές, για να υποβάλουν με τη σειρά τους σχόλια, τα οποία λήφθηκαν με επιστολή της 2ας Αυγούστου 2007.
(10)
Η Céntrica υπέβαλε συμπληρωματικές πληροφορίες με τις επιστολές της 1ης Ιουνίου 2007, της 28ης Αυγούστου 2007, της 4ης Φεβρουαρίου 2008 και της 1ης Μαρτίου 2008· το ίδιο έπραξαν η AEGE με επιστολή της 21ης Νοεμβρίου 2011 και η Ferroatlántica με επιστολή της 5ης Δεκεμβρίου 2011.
(11)
Με επιστολές της 30ής Ιουλίου 2009, της 19ης Μαρτίου 2010, της 6ης Οκτωβρίου 2011, της 12ης Απριλίου 2012, της 31ης Αυγούστου 2012, της 4ης Φεβρουαρίου 2013 και της 17ης Ιουλίου 2013, η Επιτροπή ζήτησε νέες διευκρινίσεις σχετικά με το μέτρο από τις ισπανικές αρχές, οι οποίες απάντησαν με επιστολές της 5ης Οκτωβρίου 2009, της 26ης Απριλίου 2010, της 7ης Δεκεμβρίου 2011, της 12ης Ιουνίου 2012, της 18ης Οκτωβρίου 2012, της 11ης Φεβρουαρίου 2013 και της 4ης Οκτωβρίου 2013, αντίστοιχα.
(12)
Στις 19 Απριλίου 2013, ο φάκελος διαιρέθηκε σε δύο μέρη: την παρούσα υπόθεση με αριθμό SA.21817 (C3/07 πρώην NN 66/06), η οποία αφορά τις ενισχύσεις προς τους τελικούς χρήστες ηλεκτρικής ενέργειας, και την υπόθεση με αριθμό SA.36559 (C3a/07 πρώην NN 66/06), η οποία αφορά τις ενισχύσεις προς τους διανομείς ηλεκτρικής ενέργειας. Η παρούσα απόφαση αφορά μόνον τις ενδεχόμενες ενισχύσεις προς τους τελικούς χρήστες ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι εμπίπτουν στο πεδίο της διαδικασίας, δηλαδή μη συμπεριλαμβανομένων των νοικοκυριών και των μικρών επιχειρήσεων.
2. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ ΤΟ 2005
(13)
Στο νομοθετικό πλαίσιο που θέσπισε ο νόμος 54/1997, της 27ης Νοεμβρίου 1997, για τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας (στο εξής, ο «νόμος για τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας»), το οποίο ίσχυε το 2005, η προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας στους τελικούς χρήστες βάσει διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων χαρακτηριζόταν διοικητικά ρυθμιζόμενη δραστηριότητα. Ο νόμος ανέθετε το συγκεκριμένο καθήκον στους διανομείς.
(14)
Το 2005, όλοι οι τελικοί χρήστες ηλεκτρικής ενέργειας στην ισπανική αγορά μπορούσαν να επιλέξουν μεταξύ της διαπραγμάτευσης συμβάσεων προμήθειας με ανεξάρτητους προμηθευτές ή της εξασφάλισης της προμήθειάς τους βάσει των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων που θέσπιζε το κράτος. Στη ρυθμιζόμενη αγορά, όσοι τελικοί χρήστες το επιθυμούσαν μπορούσαν να εξασφαλίσουν προμήθεια από τον τοπικό διανομέα τους βάσει του συνολικού διοικητικά ρυθμιζόμενου τιμολογίου (συνολική τιμή), το οποίο εφαρμοζόταν ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και τον όγκο της κατανάλωσής τους. Στην ελεύθερη αγορά, οι πελάτες κατέβαλλαν ένα τέλος πρόσβασης στο δίκτυο, το οποίο ήταν επίσης διοικητικά ρυθμιζόμενο, και επιβαρύνονταν επίσης με τα έξοδα προμήθειας της ενέργειας. Μετά την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας το 2009, οι διανομείς δεν προμηθεύουν πλέον ηλεκτρική ενέργεια βάσει συνολικών διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων.
(15)
Τα συνολικά διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια και τα ρυθμιζόμενα τέλη πρόσβασης στο δίκτυο αποφασίζονταν εκ των προτέρων για ολόκληρο το έτος, συνήθως πριν από το τέλος του έτους N - 1, αλλά μπορούσαν να αναπροσαρμοστούν στη διάρκεια του έτους (3). Ωστόσο, η ετήσια αύξηση των τιμολογίων υπέκειτο σε ανώτατο όριο (4). Καταρχήν, τα τιμολόγια και τα τέλη πρόσβασης θεσπίζονταν, βάσει προβλέψεων, με σκοπό να διασφαλίζεται ότι τα ρυθμιζόμενα έσοδα από την εφαρμογή τους θα επαρκούν για την κάλυψη όλων των ρυθμιζόμενων εξόδων του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας. Τα εν λόγω ρυθμιζόμενα έξοδα του συστήματος περιελάμβαναν το 2005 τα έξοδα προμήθειας της ενέργειας βάσει συνολικών τιμολογίων, το κόστος αγοράς ενέργειας από ειδικά καθεστώτα (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπαραγωγή κ.λπ.), τα έξοδα μεταφοράς και διανομής, τα μέτρα διαχείρισης της ζήτησης, τα πρόσθετα έξοδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στα νησιά της Ισπανίας, τις ενισχύσεις στον άνθρακα, τα ελλείμματα προηγούμενων ετών κ.λπ. Δεν υπήρχαν κανόνες οι οποίοι να αποδίδουν μια συγκεκριμένη κατηγορία εσόδων, ή μέρος αυτών, σε μια συγκεκριμένη κατηγορία εξόδων, ή μέρος αυτών. Ως εκ τούτου, τα έσοδα, για παράδειγμα, του τέλους πρόσβασης στο δίκτυο δεν προορίζονταν, εν όλω ή εν μέρει, για τη χρηματοδότηση, για παράδειγμα, των επιδοτήσεων της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ή της παραγωγής στα νησιωτικά εδάφη της Ισπανίας.
(16)
Το 2005 υπήρχαν 25 διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια για τελικούς χρήστες ανάλογα με το επίπεδο, τα χαρακτηριστικά ή τον προορισμό της κατανάλωσης και την τάση της σύνδεσης στο δίκτυο. Ταυτόχρονα, εφαρμόζονταν άλλα εννέα ρυθμιζόμενα τέλη πρόσβασης στο δίκτυο στους τελικούς χρήστες της ελεύθερης αγοράς, βασισμένα επίσης στην τάση σύνδεσης και σε άλλα χαρακτηριστικά.
(17)
Στις 30 Δεκεμβρίου 2004, οι ισπανικές αρχές θέσπισαν τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας για το 2005 (5), τα οποία αντιστοιχούσαν στις ακόλουθες κατηγορίες χρηστών:
ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΤΙΜΟΛΟΓΙΑ
Χαμηλή τάση
1.0.
Ισχύς έως 770 kW
2.0.
Γενικό, ισχύς έως 15 kW
3.0.
Γενικό
4.0.
Γενικό, χρήση μεγάλης διάρκειας
B.0
Δημόσιος φωτισμός
R.0
Γεωργική άρδευση
Υψηλή τάση
Γενικά τιμολόγια
Χρήση βραχείας διάρκειας
1.1.
Γενικό έως 36 kV
1.2.
Γενικό άνω των 36 kV και κάτω των 72,5 kV
1.3.
Γενικό άνω των 72,5 kV και κάτω των 145 kV
1.4.
Γενικό, άνω των 145 kV
Χρήση μεσαίας διάρκειας
2.1.
Έως 36 kV
2.2.
Άνω των 36 kV και κάτω των 72,5 kV
2.3.
Άνω των 72,5 kV και κάτω των 145 kV
2.4.
Άνω των 145 kV
Χρήση μεγάλης διάρκειας
3.1.
Έως 36 kV
3.2.
Άνω των 36 kV και κάτω των 72,5 kV
3.3.
Άνω των 72,5 kV και κάτω των 145 kV
3.4.
Άνω των 145 kV
Τιμολόγια έλξης
T.1
Έως 36 kV
T.2
Άνω των 36 kV και κάτω των 72,5 kV
T.3
Άνω των 72,5 kV και 145 Kv
Τιμολόγια γεωργικής άρδευσης
R.1
Έως 36 kV
R.2
Άνω των 36 kV και κάτω των 72,5 kV
R.3
Άνω των 72,5 kV και κάτω των 145 Kv
G. Τιμολόγια μεγάλων καταναλωτών (G4)
Τιμολόγια πώλησης σε διανομείς
D.1
Έως 36 kV
D.2
Άνω των 36 kV και κάτω των 72,5 kV
D.3
Άνω των 72,5 kV και κάτω των 145 Kv
D.4
Άνω των 145 kV
ΤΙΜΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ
Χαμηλή τάση
2,0 A
Απλό τιμολόγιο πρόσβασης χαμηλής τάσης
2,0 NA
Απλά τιμολόγια πρόσβασης χαμηλής τάσης με διάκριση μεταξύ ημέρας και νύχτας
3,0 A
Γενικό τιμολόγιο πρόσβασης χαμηλής τάσης
Υψηλή τάση
3.1.A
Τιμολόγιο πρόσβασης για τάσεις έως 36 kV (ισχύς έως 450 kW)
6.1
Τιμολόγιο πρόσβασης για τάσεις έως 36 kV (ισχύς άνω των 450 kW)
6.2
Τιμολόγιο πρόσβασης για τάσεις άνω των 36 kV και κάτω των 72,5 kV (ισχύς άνω των 450 kW)
6.3
Τιμολόγιο πρόσβασης για τάσεις άνω των 72,5 και κάτω των 145 kV (ισχύς άνω των 450 kW)
6.4
Τιμολόγιο πρόσβασης για τάσεις άνω των 145 kV (ισχύς άνω των 450 kW)
6.5
Τιμολόγιο πρόσβασης για διεθνείς ανταλλαγές
(18)
Τα συνολικά διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια περιελάμβαναν ένα σκέλος προοριζόμενο να καλύπτει τα έξοδα μεταφοράς, διανομής και γενικής φύσης του συστήματος (τέλος πρόσβασης στο δίκτυο) και ένα σκέλος το οποίο αντικατόπτριζε το κόστος της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά χονδρικής (σκέλος ενέργειας). Από την άλλη πλευρά, εφαρμοζόταν ένα σύστημα εκπτώσεων στα συνολικά τιμολόγια για τις υπηρεσίες διαχείρισης της ζήτησης (για παράδειγμα, αποδοχή διακοπών της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας κατόπιν ειδοποίησης ή συγκέντρωση κατανάλωσης στις ώρες χαμηλών φορτίων). Από το 2005, η Ισπανία επέφερε αλλαγές στο σύστημα των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων. Η τελευταία αλλαγή είναι αυτή του 2013, όταν η Ισπανία θέσπισε ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο για τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας (νόμος 24/13), το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων μέτρων, τη μεταρρύθμιση της ρύθμισης των τιμών της αγοράς λιανικής. Η Ισπανία ανακοίνωσε ότι ο νέος αυτός νόμος και οι κανόνες εφαρμογής του θα τεθούν σε εφαρμογή εντός του 2014. Στη συνέχεια παρουσιάζονται μερικά βασικά συνολικά τιμολόγια του χαμηλότερου επιπέδου των προαναφερθεισών κατηγοριών (δηλαδή, κάτω των 145 kV), τα οποία ίσχυαν από την 1η Ιανουαρίου 2005:
Πίνακας 1
Βασικό ποσό των συνολικών διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων το 2005
Α/Σκέλος ισχύος
Β/Σκέλος ενέργειας
Συνολικό τιμολόγιο του σκέλους ισχύος-ενέργειας
EUR/kW μηνιαίως
EUR/kWh
EUR/MWh
Χαμηλή τάση
1.0
Ισχύς 770 W
0,277110
0,062287
62,67
3.0
Γενικό
1,430269
0,083728
85,71
4.0
Γενικό, χρήσης μεγάλης διάρκειας
2,284634
0,076513
79,69
Υψηλή τάση
1.4
Χρήση βραχείας διάρκειας, γενικό 145 kV
1,759358
0,058412
60,86
2.4
Χρήση μεσαίας διάρκειας, γενικό 145 kV
3,632629
0,053224
58,27
3.4
Χρήση μεγάλης διάρκειας, γενικό 145 kV
9,511921
0,042908
56,12
G.
Μεγάλοι καταναλωτές G4
10,208070
0,011265
25,44
Πηγή: παράρτημα I του Βασιλικού Διατάγματος 2392/2004, υπολογισμοί της Επιτροπής.
(19)
Η Εθνική Επιτροπή Ενέργειας (Comisión Nacional de Energía, CNE), ρυθμιστικός φορέας της Ισπανίας, επισήμανε ότι, κατά μέσο όρο, τα συνολικά τιμολόγια του 2005 δεν αντικατόπτριζαν το σύνολο των εξόδων προμήθειας και, ιδίως, το κόστος αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά χονδρικής. Ειδικότερα, όπως φαίνεται στο ακόλουθο γράφημα, οι τεκμαρτές τιμές των μέσων συνολικών διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων ήταν κατώτερες των μέσων τιμών της χονδρικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας μόνον στους πέντε μήνες από τον Ιανουάριο έως τον Φεβρουάριο του 2005 και από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 2005. Αντιθέτως, από τον Οκτώβριο του 2006 έως τον Δεκέμβριο του 2007 συνέβη το αντίθετο, καθώς επί δεκατέσσερις μήνες οι μέσες τιμές χονδρικής έπεσαν απότομα κάτω από τις τεκμαρτές τιμές της ενέργειας των μέσων συνολικών διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων, ξεπερνώντας κατά πολύ τη διαφορά που παρατηρήθηκε στους επτά μήνες του 2005 κατά τους οποίους οι τιμές χονδρικής ήταν υψηλότερες από τις τεκμαρτές τιμές των συνολικών τιμολογίων.
Γράφημα 1
Μέση σταθμισμένη τιμή χονδρικής και τεκμαρτή τιμή ενέργειας στο συνολικό τιμολόγιο
Πηγή: CNE - Έκθεση σχετικά με την εξέλιξη του ανταγωνισμού στις αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Περίοδος 2005-2007, σ. 84.
ΤΟ ΤΙΜΟΛΟΓΙΑΚΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΟΥ 2005
(20)
Η εκκαθάριση των λογαριασμών του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, στη βάση των πραγματικών ρυθμιζόμενων εσόδων και εξόδων, πραγματοποιούνταν άπαξ ετησίως. Το 2005, το επίπεδο στο οποίο θεσπίστηκαν τα ρυθμιζόμενα τιμολόγια και τα τέλη πρόσβασης στο δίκτυο δεν παρήγαγε επαρκή έσοδα ώστε το σύστημα να μπορέσει να ανακτήσει το σύνολο των ρυθμιζόμενων εξόδων, όπως τεκμηριώθηκαν εκ των υστέρων, για το σύνολο του έτους. Από την τελική διαδικασία εκκαθάρισης του 2005, η οποία πραγματοποιήθηκε από τη CNE στο τέλος του έτους, προέκυψε έλλειμμα 3,811 δισεκατ. ευρώ. Δεν ήταν η πρώτη φορά που από τη διαδικασία εκκαθάρισης προέκυπτε έλλειμμα, αλλά το ύψος του ελλείμματος του 2005 ήταν πρωτόγνωρο. Τα ελλείμματα το 2000, το 2001 και το 2002 ήταν μικρότερα.
(21)
Η κυβέρνηση υποτίμησε ιδίως το πραγματικό κόστος αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Πράγματι, ενώ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τους τελικούς χρήστες της ρυθμιζόμενης αγοράς και της ελεύθερης αγοράς εξελίχθηκε το 2005 περίπου όπως είχε προβλεφθεί τον Δεκέμβριο του 2004, μια σειρά από απρόβλεπτες αυξήσεις των τιμών κατά τη διάρκεια του έτους εκτόξευσε τις τιμές χονδρικής σε 62,4 EUR/MWh το 2005, από 35,61 EUR/MWh το 2004, με αποτέλεσμα η μέση τιμή χονδρικής το 2005 να ανέλθει σε 59,47 EUR/MWh. Στα αίτια της εν λόγω αύξησης συγκαταλέγονται η μεγάλη ξηρασία κατά το συγκεκριμένο έτος (η οποία προκάλεσε μείωση της παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας κατά 55 %), η αύξηση των τιμών του πετρελαίου, η επίπτωση της τιμής αγοράς των δικαιωμάτων εκπομπών CO2 τα οποία λήφθηκαν δωρεάν από το κοινοτικό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών και η αύξηση της ζήτησης ενέργειας σε επίπεδα υψηλότερα από εκείνα της αύξησης του ΑΕγχΠ.
(22)
Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας, ο οποίος συνέβαλε στην αύξηση των γενικών εξόδων του συστήματος, ήταν το υψηλό επίπεδο των ενισχύσεων για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Ειδικότερα, οι παραγωγοί ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές μπορούσαν να επιλέξουν να συμμετάσχουν απευθείας στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ή «pool»). Το 2005, η επιλογή αυτή ήταν ιδιαίτερα ελκυστική, με αποτέλεσμα να συμμετάσχει στη χονδρική αγορά αριθμός παραγωγών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές μεγαλύτερος από τον αναμενόμενο, πράγμα που προκάλεσε την αύξηση των εξόδων του συστήματος. Επιπλέον, οι άμεσες ενισχύσεις στα έξοδα παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας του ειδικού καθεστώτος (ανανεώσιμες πηγές, συμπαραγωγή), τα οποία καταχωρίστηκαν ως ρυθμιζόμενα έξοδα στους λογαριασμούς, ανήλθαν σε 2,701 δισεκατ. ευρώ το 2005. Ενδεικτικά, τα έξοδα μεταφοράς και διανομής του συστήματος ανήλθαν σε 4,410 δισεκατ. ευρώ το 2005.
Θεσπισθείς μηχανισμός για την προχρηματοδότηση του ελλείμματος
(23)
Η δημιουργία του ελλείμματος δεν πέρασε απαρατήρητη. Ήδη τον Μάρτιο του 2005, όταν κατέστη εμφανής η δημιουργία του τιμολογιακού ελλείμματος, οι ισπανικές αρχές όρισαν, μέσω του άρθρου 24 του Βασιλικού Νομοθετικού Διατάγματος 5/2005 (6), ότι τα αναγκαία κεφάλαια για την κάλυψη της διαφοράς μεταξύ εξόδων και εσόδων του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας θα καταβάλλονταν από τις πέντε μεγαλύτερες «επιχειρήσεις ηλεκτρικής ενέργειας με δικαιώματα είσπραξης», δηλαδή εκείνες που είχαν δικαίωμα είσπραξης αντιστάθμισης για το λανθάνον κόστος (7), σύμφωνα με τα ακόλουθα ποσοστά:
-
Iberdrola, SA: 35,01 %·
-
Unión Eléctrica Fenosa, SA: 12,84 %·
-
Hidroeléctrica del Cantábrico: S.A: 6,08 %·
-
Endesa, SA: 44,16 %·
-
Elcogas, SA: 1,91 %.
(24)
Το Νομοθετικό Διάταγμα 5/2005 προέβλεπε ότι το μελλοντικό έλλειμμα θα καταλογιστεί στις πέντε προαναφερθείσες επιχειρήσεις ως αρνητικό υπόλοιπο σε ήδη υφιστάμενο λογαριασμό καταθέσεων, τον οποίο χρησιμοποιούσε η CNE για την καταβολή του λανθάνοντος κόστους στις εν λόγω επιχειρήσεις. Επομένως, αυτό σήμαινε ότι οι προμηθεύτριες επιχειρήσεις έπρεπε να συνεισφέρουν τα κεφάλαια εκ των προτέρων. Το αρνητικό υπόλοιπο του λογαριασμού λανθάνοντος κόστους συνεπαγόταν δικαιώματα είσπραξης, τα οποία συνίσταντο στο δικαίωμα των προμηθευτριών επιχειρήσεων να εισπράξουν έσοδα από τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας στο μέλλον. Οι προμηθεύτριες επιχειρήσεις μπορούσαν να τιτλοποιήσουν τα εν λόγω δικαιώματα και να τα πωλήσουν στην αγορά. Τα δικαιώματα είσπραξης που χορηγήθηκαν στις εν λόγω προμηθεύτριες επιχειρήσεις τοκίζονταν με ελάχιστο επιτόκιο (Euribor τριών μηνών, υπολογισμένο στη βάση των μέσων επιτοκίων Euribor του Νοεμβρίου του προηγούμενου έτους με μηδενικό περιθώριο).
Θεσπισθείς μηχανισμός για την ανάκτηση του ελλείμματος μέσω των τελικών χρηστών
(25)
Τον Ιούνιο του 2006, οι ισπανικές αρχές εξέδωσαν απόφαση σχετικά με τον τρόπο ανάκτησης του ελλείμματος του 2005 από τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας μέσω των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων. Με το Βασιλικό Διάταγμα 809/2006 (8), οι ισπανικές αρχές όρισαν ότι οι καταναλωτές θα πληρώσουν το έλλειμμα του 2005 (ή, για την ακρίβεια, τα δικαιώματα είσπραξης που παραχωρήθηκαν στις προμηθεύτριες επιχειρήσεις) σε διάστημα 14,5 ετών μέσω ειδικής επιβάρυνσης, επιβαλλόμενης τόσο στα συνολικά τιμολόγια όσο και στα τιμολόγια πρόσβασης. Η επιβάρυνση, υπολογισμένη ως το αναγκαίο ετήσιο ποσό για τη γραμμική ανάκτηση της πραγματικής καθαρής αξίας του ελλείμματος του 2005 σε διάστημα 14,5 ετών, ορίστηκε σε 1,378 % του συνολικού τιμολογίου και σε 3,975 % του τιμολογίου πρόσβασης για το 2006. Ως εφαρμοστέο επιτόκιο ορίστηκε το Euribor τριών μηνών.
(26)
Η επιβάρυνση εξομοιώθηκε με «εισφορά ειδικού σκοπού». Οι ισπανικές αρχές όρισαν ότι τα έσοδα της εισφοράς για τη χρηματοδότηση του ελλείμματος του 2005 θα συγκεντρωθούν στον λογαριασμό καταθέσεων που διαχειρίζεται η CNE. Ακολούθως, η CNE θα μεταβιβάσει τα κεφάλαια στους δικαιούχους των δικαιωμάτων είσπραξης, δηλαδή στις επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που χρηματοδότησαν το έλλειμμα ή στις οντότητες που αγόρασαν μεταγενέστερα από αυτές τα δικαιώματα είσπραξης, ανάλογα με το μερίδιο του ελλείμματος που χρηματοδότησε καθεμία εξ αυτών.
Συνέπειες του τιμολογιακού ελλείμματος στην ισπανική αγορά
(27)
Το 2005, η ελεύθερη αγορά κάλυπτε 37,49 % της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισπανία. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε σχετικά περιορισμένο αριθμό καταναλωτών, καθώς μόλις 8,5 % των καταναλωτών αγόραζαν ενέργεια στην ελεύθερη αγορά, ενώ 91,5 % εξακολουθούσε να προμηθεύεται ενέργεια βάσει των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων (ποσοστό κατώτερο του 97 % το 2004). Οι πελάτες υψηλής τάσης (κυρίως οι βιομηχανικοί πελάτες) αποτελούσαν την κύρια ομάδα στην ελεύθερη αγορά, καθώς 38,9 % εξ αυτών είχαν ασκήσει το σχετικό δικαίωμα και οι αγορές τους αντιπροσώπευαν 29 % της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην ηπειρωτική Ισπανία το 2005. Η μεγάλη πλειονότητα των νοικοκυριών και των καταναλωτών χαμηλής τάσης, οι οποίοι μπορούσαν να επιλέξουν την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας από την ελεύθερη αγορά από το 2003 (9), προμηθεύονταν ηλεκτρική ενέργεια βάσει των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων· ωστόσο, σημαντική μερίδα αυτών επέλεξε επίσης την ελεύθερη αγορά το 2005. Την 31η Δεκεμβρίου 2005, η ελεύθερη αγορά αριθμούσε περισσότερα από δύο εκατ. καταναλωτές (1,3 εκατ. το 2004).
(28)
Ωστόσο, το μέσο πλεονέκτημα τιμής που παρείχαν τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια το 2005 πρέπει να εξεταστεί παράλληλα με την επιστροφή των καταναλωτών στη ρυθμιζόμενη αγορά, μολονότι με κάποια καθυστέρηση. Όπως καταδεικνύεται στον πίνακα 2 που ακολουθεί, ο αριθμός των καταναλωτών που προμηθεύονταν ηλεκτρική ενέργεια από την ελεύθερη αγορά αυξήθηκε κατά τη διάρκεια του 2005, αλλά μειώθηκε το 2006, πέφτοντας στο ποσοστό (8,15 %) που είχε επιτευχθεί κατά το πρώτο εξάμηνο του 2005. Ομοίως, η πτώση της ποσότητας ενέργειας που προμήθευε η ελεύθερη αγορά στους τελικούς χρήστες, η οποία παρατηρήθηκε τον Δεκέμβριο του 2004, συνεχίστηκε κατά το πρώτο τρίμηνο του 2005 και, παρότι ανακόπηκε σημαντικά μεταξύ Ιουνίου και Σεπτεμβρίου του 2005, συνεχίστηκε τον Δεκέμβριο του 2005 και καθ' όλη τη διάρκεια του 2006.
Πίνακας 2
Μερίδιο κέντρων προμήθειας και ενέργειας στην ελεύθερη αγορά (εκπεφρασμένο σε ποσοστό της συνολικής αγοράς) κατά την περίοδο 2004-2006
Ηλεκτρική ενέργεια
2004
2005
2006
Μαρ
Ιουν
Σεπ
Δεκ
Μαρ
Ιουν
Σεπ
Δεκ
Μαρ
Ιουν
Σεπ
Δεκ
ως ποσοστό των κέντρων προμήθειας
1,53
2,82
4,21
5,73
7,42
9,42
10,37
10,66
10,20
9,28
8,86
8,15
ως ποσοστό της ενέργειας
29,30
33,60
36,19
33,57
33,15
35,34
41,39
37,41
29,38
27,10
25,74
24,87
Πηγή: Έκθεση της CNE, «Ενημερωτικό σημείωμα σχετικά με την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στις ελευθερωμένες αγορές, επικαιροποίηση 31 Δεκεμβρίου 2006».
(29)
Παρότι οι επιπτώσεις των ζημιών που υφίσταντο οι προμηθευτές άρχισαν να γίνονται αισθητές από τα μέσα του 2005, όταν άρχισε η σημαντική αύξηση των τιμών χονδρικής, οι συμβάσεις προμήθειας δεν μπορούσαν να καταγγελθούν αμέσως. Για τον λόγο αυτό, οι προμηθευτές της ελεύθερης αγοράς, και ιδίως εκείνοι που δεν διέθεταν ικανότητα παραγωγής, αλλά έπρεπε να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια στην αγορά χονδρικής, υποχρεώθηκαν είτε να κάνουν προσφορές σε συνθήκες ελεύθερης αγοράς ισοδύναμες με το διοικητικά ρυθμιζόμενο τιμολόγιο, παρά το ενδεχόμενο να υποστούν ζημίες, είτε να εισπράξουν τιμές υψηλότερες, οι οποίες αντικατόπτριζαν το πραγματικό κόστος αγοράς, χάνοντας έτσι μερίδιο της αγοράς.
3. ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΗΣ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 108 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2 ΣΛΕΕ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(30)
Στην απόφαση της Επιτροπής να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας συγκρίνονται τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια που πλήρωναν οι διάφορες κατηγορίες τελικών χρηστών με τις τιμές που εκτιμάται ότι θα κατέβαλλαν στην ελεύθερη αγορά, απουσία των εν λόγω τιμολογίων. Οι εκτιμήσεις της τιμής της αγοράς υπολογίστηκαν στη βάση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά χονδρικής, των αντίστοιχων εξόδων πρόσβασης στο δίκτυο και ενός μέσου περιθωρίου εμπορίας, το οποίο εκτιμήθηκε σε 10 EUR/MWh και υποβλήθηκε από τη Céntrica.
Πίνακας 3
Σύγκριση τιμών ανά κατηγορία καταναλωτών
Κατηγορία καταναλωτών
Διοικητικά ρυθμιζόμενο τιμολόγιο
(EUR/MWh)
Εκτιμώμενη τιμή αγοράς (μόνον τιμή χονδρικής συν τέλος πρόσβασης)
(ευρώ/MWh)
Εκτιμώμενη τιμή αγοράς (συν 10 EUR περιθώριο εμπορίας)
1.
Μεγάλοι βιομηχανικοί καταναλωτές συνδεδεμένοι στο δίκτυο υψηλής τάσης (τιμολόγιο G4)
23,9
61,17
71,17
2.
Μεγάλοι βιομηχανικοί καταναλωτές στους οποίους η προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να διακόπτεται
27,0
73,87-76,47
83,87-86,47
3.
Καταναλωτές συνδεδεμένοι στο δίκτυο υψηλής τάσης
76,2
81,57
91,57
4.
Νοικοκυριά
101,2
107,75
117,75
5.
Μικροί βιομηχανικοί καταναλωτές ή επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών συνδεδεμένοι στο δίκτυο χαμηλής τάσης
103,9
101,07
111,07
Πηγή: Céntrica.
(31)
Από τον ως άνω πίνακα προκύπτει σημαντικό πλεονέκτημα για τις δύο πρώτες κατηγορίες, στις οποίες περιλαμβάνονται οι μεγάλοι βιομηχανικοί χρήστες. Για τις λοιπές κατηγορίες τελικών χρηστών, οι διαφορές που προκύπτουν από τη σύγκριση είναι λιγότερο έντονες, αλλά παρατηρείται μικρό πλεονέκτημα.
(32)
Στην απόφαση διατυπώνεται η θέση ότι το εν λόγω πλεονέκτημα χορηγήθηκε επιλεκτικά, καθώς οι τεχνητά χαμηλές τιμές του διοικητικά ρυθμιζόμενου τιμολογίου ευνοούσαν τις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούσαν ως πηγή ενέργειας την ηλεκτρική ενέργεια και όχι, για παράδειγμα, το φυσικό αέριο. Παρατηρήθηκε επίσης de facto και de jure επιλεκτικότητα, επειδή το μειονέκτημα είναι δυσανάλογα μεγαλύτερο για τους μεγάλους βιομηχανικούς τελικούς χρήστες, οι οποίοι σε συγκεκριμένες περιπτώσεις απολάμβαναν συνολικών τιμών κατώτερων του ημίσεος του σκέλους της ενέργειας των εκτιμώμενων τιμών της ελεύθερης αγοράς.
(33)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας αναφέρεται ότι, παροτρύνοντας τους τελικούς χρήστες να επιστρέψουν στη ρυθμιζόμενη αγορά, το σύστημα μπορεί να ωφέλησε επίσης τους διανομείς, οι οποίοι φαίνεται ότι απολάμβαναν εγγυημένου περιθωρίου κέρδους στις ρυθμιζόμενες δραστηριότητές τους.
(34)
Επίσης, κατά την απόφαση, το σύστημα συνεπαγόταν μεταβίβαση κρατικών πόρων, καθώς η επιβάρυνση επί της τιμής που χρησιμοποιήθηκε για την κάλυψη του ελλείμματος συνιστά φόρο υπέρ τρίτων, τα έσοδα του οποίου διέρχονται από τον ρυθμιστικό φορέα της Ισπανίας, τη CNE (έναν δημόσιο οργανισμό), προτού διοχετευθούν στους τελικούς δικαιούχους. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα στην απόφασή της ότι, λαμβάνοντας υπόψη τη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου, τα εν λόγω κεφάλαια πρέπει να θεωρηθούν κρατικοί πόροι.
(35)
Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι τελικοί χρήστες δραστηριοποιούνται σε αγορές οι οποίες είναι γενικά ανοικτές στον ανταγωνισμό και στο εμπόριο εντός της Ένωσης, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πληρούνταν όλα τα κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ και ότι το μέτρο συνιστούσε κρατική ενίσχυση υπέρ των τελικών χρηστών.
(36)
Αφού επισήμανε ότι δεν φαίνεται να συντρέχει καμία από τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 ΣΛΕΕ, η Επιτροπή εξέτασε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας κατά πόσον η προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας βάσει διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων μπορούσε να θεωρηθεί υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος και, ως τέτοια, να εμπίπτει στην εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 106 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ. Κατά την απόφαση, η διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών για τη θέσπιση υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας περιορίζεται από την οδηγία 2003/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2003, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάργηση της οδηγίας 96/92/ΕΚ (10) (στο εξής, η «οδηγία για την ηλεκτρική ενέργεια»). Η οδηγία ορίζει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν υποχρέωση καθολικής υπηρεσίας (η οποία περιλαμβάνει, ειδικότερα, το δικαίωμα προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας σε λογικές τιμές) μόνον για τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις (11). Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα στην απόφασή της ότι, λαμβάνοντας υπόψη την οδηγία για την ηλεκτρική ενέργεια, η προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας βάσει διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων σε μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις δεν μπορεί να θεωρηθεί υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος.
(37)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή διατύπωσε σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσον τα στοιχεία ενίσχυσης που περιέχονται στα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια που εφαρμόζονται σε επιχειρήσεις εκτός των μικρών μπορούν να θεωρηθούν συμβατά με την εσωτερική αγορά.
(38)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επισημαίνεται επίσης ότι κρατικές ενισχύσεις ενδέχεται να έλαβαν και οι διανομείς ηλεκτρικής ενέργειας. Το συγκεκριμένο μέρος της υπόθεσης αποτελεί αντικείμενο άλλης απόφασης (υπόθεση C 3a/07).
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(39)
Στην πρόσκληση της Επιτροπής να υποβάλουν παρατηρήσεις επί της απόφασης κίνησης διεξοδικής έρευνας απάντησαν πολλοί μεγάλοι βιομηχανικοί καταναλωτές, διανομείς, ανεξάρτητοι προμηθευτές και κυβερνήσεις των αυτόνομων κοινοτήτων της Ισπανίας. Στη συνέχεια συνοψίζονται μόνον οι παρατηρήσεις οι οποίες αφορούν την εικαζόμενη κρατική ενίσχυση υπέρ των τελικών χρηστών ηλεκτρικής ενέργειας.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩΝ
(40)
Λήφθηκαν παρατηρήσεις από τη Céntrica και την ACIE, Ένωση ανεξάρτητων προμηθευτών ενέργειας. Οι ισχυρισμοί και τα συμπεράσματά τους συμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό.
Παρατηρήσεις της Céntrica και της ACIE
(41)
Κύριο στοιχείο των παρατηρήσεων της Céntrica είναι το εικαζόμενο πλεονέκτημα που χορηγήθηκε στους διανομείς ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, τα αριθμητικά στοιχεία και οι ισχυρισμοί που υπέβαλε η εταιρεία υποδεικνύουν επίσης την ύπαρξη κρατικών ενισχύσεων για τους τελικούς χρήστες ηλεκτρικής ενέργειας.
(42)
Κατά τη Céntrica, η συνύπαρξη της ελεύθερης αγοράς και της ρυθμιζόμενης αγοράς και, ειδικότερα, η δυνατότητα των τελικών χρηστών να μεταπηδούν ελεύθερα από τη μία στην άλλη, σήμαινε ότι τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια λειτουργούσαν ως τιμή αναφοράς, ή de facto περιορισμό των τιμών της ελεύθερης αγοράς. Οι προμηθευτές δεν μπορούσαν να εισπράττουν τιμές υψηλότερες από εκείνες του διοικητικά ρυθμιζόμενου τιμολογίου, καθώς, εάν έπρατταν κάτι τέτοιο, δεν θα αποκτούσαν νέους πελάτες και θα έχαναν εκείνους που ήδη είχαν.
(43)
Κανονικά, σε μια ελεύθερη αγορά, η τιμή που πληρώνουν οι τελικοί χρήστες για την ηλεκτρική ενέργεια περιλαμβάνει δύο σκέλη: το τέλος πρόσβασης στο δίκτυο και ένα «σκέλος προμήθειας», το οποίο προκύπτει από τους μηχανισμούς της αγοράς και μετακυλίεται στον προμηθευτή λιανικής. Στη λιανική προμήθεια, η αποδοτικότητα εξαρτάται από το κατά πόσον το «σκέλος προμήθειας» που πληρώνουν οι πελάτες καλύπτει τα έξοδα του προμηθευτή (δηλαδή, το κόστος αγοράς της ενέργειας στην αγορά χονδρικής ή τα δικά του έξοδα παραγωγής, εάν πρόκειται για κάθετα ολοκληρωμένη επιχείρηση) και ένα «περιθώριο εμπορίας» το οποίο περιλαμβάνει άλλα έξοδα προμήθειας (έξοδα εμπορίας, συστήματα πληροφορικής, τιμολόγηση κ.λπ.) καθώς και μια αμοιβή για το επενδυμένο κεφάλαιο. Για τον λόγο αυτό, ένας προμηθευτής της ελεύθερης αγοράς μπορεί να λειτουργεί αποδοτικά σε συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς μόνον εάν υφίσταται «θετικό περιθώριο εμπορίας», δηλαδή, διαφορά μεταξύ των γενικών εξόδων που πραγματοποιηθεί ο προμηθευτής για την παροχή της υπηρεσίας στους πελάτες του και του διοικητικά ρυθμιζόμενου τιμολογίου.
(44)
Η Céntrica κατέδειξε την ύπαρξη ανταγωνιστικού μειονεκτήματος για τους προμηθευτές της ελεύθερης αγοράς μέσω υπολογισμών που δείχνουν ότι δεν υπήρχαν περιθώρια εμπορίας το 2005 για καμία κατηγορία καταναλωτών (12) (ή ότι τα περιθώρια τα οποία υπήρχαν στην αρχή του έτους εξαφανίστηκαν κατά τη διάρκεια του ίδιου έτους). Αυτό σήμαινε ότι τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια ήταν υπερβολικά χαμηλά για να μπορέσουν οι ανεξάρτητοι προμηθευτές να ανταγωνιστούν με αποδοτικό τρόπο. Κατά τη Céntrica, δεν ήταν εφικτός ο ανταγωνισμός σε συγκεκριμένες κατηγορίες τελικών χρηστών (ιδίως, τους χρήστες μεγάλων ποσοτήτων ενέργειας του τιμολογίου G4 και άλλους μεγάλους βιομηχανικούς χρήστες), ακόμη και πριν από την εμφάνιση του τιμολογιακού ελλείμματος, καθώς τα συνολικά τιμολόγια δεν άφηναν ποτέ περιθώριο για κάτι τέτοιο. Το ανταγωνιστικό μειονέκτημα που επικαλείται η Céntrica αφορούσε κυρίως την κατηγορία των χρηστών που περιλαμβάνει τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών και τις μικρές βιομηχανίες που είναι συνδεδεμένες στο δίκτυο χαμηλής τάσης στο τμήμα των οικιακών καταναλωτών.
(45)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή χρησιμοποιεί τα αριθμητικά στοιχεία που υπέβαλε η Céntrica, και ειδικότερα τη σύγκριση μεταξύ των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων και των εκτιμήσεων των τιμών της αγοράς (βλέπε αιτιολογική σκέψη 30 και πίνακα 3).
(46)
Κατά τη Céntrica, το σύστημα παραβίασε την οδηγία για την ηλεκτρική ενέργεια, όχι μόνον λόγω του διακριτικού χαρακτήρα του καθεστώτος του ελλείμματος (το οποίο αντιστάθμιζε τις ζημίες των διανομέων, αλλά όχι εκείνες των προμηθευτών), αλλά και επειδή στέρησε από τους καταναλωτές το δικαίωμά τους σε διαφανείς τιμές και τιμολόγια (13). Δεδομένου ότι μέρος της τιμής που έπρεπε να καταβάλουν για την ηλεκτρική ενέργεια το 2005 αναβλήθηκε για επόμενα έτη, οι τελικές τιμές που εισπράττονταν ήταν αδιαφανείς για τους καταναλωτές.
(47)
Επιπλέον, η Céntrica ισχυρίστηκε ότι ο μηχανισμός κάλυψης του ελλείμματος δεν ήταν ισορροπημένος, και τούτο για δύο κυρίως λόγους: πρώτον, το έλλειμμα θα καλυφθεί κυρίως από τους τελικούς χρήστες χαμηλής τάσης, ενώ οι χρήστες οι οποίοι συνέβαλαν περισσότερο στη δημιουργία του είναι οι μεγάλοι τελικοί χρήστες υψηλής τάσης. Δεύτερον, οι τελικοί χρήστες της ελεύθερης αγοράς υποχρεώθηκαν να καλύψουν ένα έλλειμμα στη δημιουργία του οποίου δεν συνέβαλαν.
(48)
Η Céntrica συμφώνησε με την προκαταρκτική άποψη της Επιτροπής ότι το καθεστώς κάλυψης του ισπανικού ελλείμματος συνεπάγεται τη μεταβίβαση κρατικών πόρων. Η Céntrica υποστήριξε επίσης ότι η απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης να επιτρέψει στους παραγωγούς να τιτλοποιήσουν τα δικαιώματα είσπραξής τους συνεπαγόταν τέτοιους πόρους.
(49)
Η Ένωση ανεξάρτητων προμηθευτών ενέργειας (ACIE) υπολογίζει ότι το εκτιμώμενο κόστος αγοράς ενέργειας που λήφθηκε ως βάση για τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια το 2005 ήταν κατά 68 % κατώτερο του πραγματικού κόστους που κατέβαλλαν οι προμηθευτές για την αγορά ενέργειας στην αγορά χονδρικής. Η ACIE υπογράμμισε τις σοβαρές επιπτώσεις του τιμολογιακού ελλείμματος του 2005 για τους ανεξάρτητους προμηθευτές. Κατά την ACIE, το κόστος αγοράς των προμηθευτών της ελεύθερης αγοράς ήταν παρόμοιο με εκείνο των διανομέων. Επιπλέον, ήταν υποχρεωμένοι εκ των πραγμάτων να προσαρμοστούν στο επίπεδο του συνολικού τιμολογίου που θέσπισε η κυβέρνηση για κάθε κατηγορία πελατών, διαφορετικά δεν μπορούσαν να προσελκύσουν νέους πελάτες ή να διατηρήσουν τους ήδη υφιστάμενους. Ειδικότερα, η ACIE επισημαίνει ότι, στις αρχές του 2005, τα μέλη της συνήψαν συμβάσεις βασισμένες στις κρατικές προβλέψεις για τις τιμές χονδρικής, τις οποίες υποχρεώθηκαν αργότερα να τηρήσουν, παρά το γεγονός ότι δεν ήταν αποδοτικές. Συνεπεία τούτου, οι ανεξάρτητοι προμηθευτές υπέστησαν ζημίες. Η Céntrica εκτιμά ότι το 2005 υπέστη ζημίες ύψους 10 εκατ. ευρώ. Κατά την ACIE, διάφοροι προμηθευτές, μεταξύ των οποίων οι Saltea Comercial, Electranorte, CYD Energía και RWE, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την αγορά.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
(50)
Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας παρενέβησαν στη διαδικασία μέσω της ένωσής τους, της AEGE (Ένωση επιχειρήσεων μεγάλης κατανάλωσης ενέργειας). Ορισμένοι εξ αυτών (Asturiana de Zinc, Ferroatlántica και Alcoa) παρενέβησαν επίσης ατομικά. Η Alcoa είναι παραγωγός αλουμινίου και εκμεταλλεύεται τρεις μονάδες παραγωγής στην Ισπανία, οι οποίες βρίσκονται στο San Ciprián, στην La Coruña και στο Avilés και επωφελήθηκαν το 2005 του συνολικού τιμολογίου G4 (το τιμολόγιο για τους χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας με δυνατότητα διακοπής της προμήθειας). Η Ferroatlántica είναι παραγωγός κραμάτων αλουμινίου και σιδήρου, η οποία επωφελήθηκε του διακοπτόμενου τιμολογίου 3.4. Η Asturiana de Zinc είναι παραγωγός ψευδαργύρου, η οποία επωφελήθηκε του τιμολογίου G4 στη μονάδα της στο San Juan de Nieva.
(51)
Στις παρατηρήσεις τους, οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας αμφισβητούν το συμπέρασμα της Επιτροπής σύμφωνα με το οποίο τα βιομηχανικά τιμολόγια (G4 και άλλα διακοπτόμενα τιμολόγια) συνιστούν κρατική ενίσχυση, και ισχυρίζονται ότι τα εν λόγω τιμολόγια δεν παρείχαν οικονομικό πλεονέκτημα, δεν περιείχαν κρατικούς πόρους και δεν έθιγαν ούτε τον ανταγωνισμό ούτε το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.
Ανυπαρξία οικονομικών πλεονεκτημάτων
(52)
Κατά τους χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας, η τιμή αναφοράς που έλαβε υπόψη η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας για τον καθορισμό της ύπαρξης πλεονεκτήματος δεν είναι ορθή. Η Επιτροπή συνέκρινε τα βιομηχανικά τιμολόγια με τη μέση τιμή της αγοράς χονδρικής (τιμή του «pool»), την οποία θεώρησε αντιπροσωπευτική του κόστους που θα είχαν καταβάλει οι εν λόγω επιχειρήσεις στην αγορά υπό κανονικές συνθήκες. Καθώς τα βιομηχανικά τιμολόγια θεωρήθηκαν χαμηλότερα της τιμής του «pool», η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι τα τιμολόγια παρείχαν οικονομικό πλεονέκτημα στους δικαιούχους τους.
(53)
Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας ισχυρίζονται ότι το «pool» είναι μια αγορά τοις μετρητοίς στην οποία η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας καθορίζεται κάθε ώρα για την επόμενη ημέρα. Κατά τους χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας, το «pool» εμφανίζει ορισμένες αδυναμίες, οι οποίες επηρεάζουν αρνητικά την αποδοτικότητα και την ανταγωνιστικότητά του, με αποτέλεσμα οι τιμές του να μην αντικατοπτρίζουν ορθά το οριακό κόστος παραγωγής και, επομένως, να μην αντικατοπτρίζουν μια κατάσταση τέλειου ανταγωνισμού. Οι μεγάλοι τελικοί χρήστες, οι οποίοι καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και εμφανίζουν χαρακτηριστικά συνεχούς φορτίου, δεν αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια από το «pool», αλλά συνηθίζουν να συνάπτουν διμερείς συμβάσεις με προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό επιβεβαιώνεται στην έκθεση του OMEL του 2005, σύμφωνα με την οποία μόνον επτά από τους χρήστες που πληρούσαν τις προϋποθέσεις και αντιπροσώπευαν 5 % της ηλεκτρικής ενέργειας που αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης αγόρασαν ηλεκτρική ενέργεια απευθείας από το «pool».
(54)
Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και εάν θεωρηθεί ότι οι τιμές του «pool» μπορούν να θεωρηθούν έγκυρη τιμή αναφοράς, δεν είναι ορθό να χρησιμοποιηθεί (όπως έπραξε η Επιτροπή) η μέση τιμή χονδρικής του 2005, καθώς η συγκεκριμένη μέση τιμή αντικατοπτρίζει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας προμηθευτών που παρείχαν υπηρεσίες σε ποικίλο χαρτοφυλάκιο τελικών χρηστών, το οποίο περιελάμβανε νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τις AEGE, Ferroatlántica και Asturiana de Zinc, κατάλληλη τιμή αναφοράς θα ήταν η ελάχιστη τιμή του «pool» το 2005, ήτοι 18,36 EUR/MWh, καθώς η τιμή αυτή αντικατοπτρίζει τις πιο ανταγωνιστικές συνθήκες αγοράς του «pool» (στο οποίο οι παραγωγοί προσφέρουν ηλεκτρική ενέργεια σε τιμή αντίστοιχη με το οριακό κόστος τους). Οι μεγάλοι βιομηχανικοί καταναλωτές δεν βρίσκονται σε θέση συγκρίσιμη με εκείνη των λοιπών τελικών χρηστών και, ιδίως, των νοικοκυριών. Για τον λόγο αυτό, η μέση τιμή του «pool» δεν αποτελεί κατάλληλη τιμή αναφοράς. Κατά την Alcoa, η Επιτροπή οφείλει να συγκρίνει μάλλον τα επίδικα τιμολόγια με τις τιμές των διμερών συμβάσεων που συνήψαν οι μεγάλοι τελικοί χρήστες.
(55)
Η Alcoa παρουσίασε ένα παράδειγμα διμερούς τιμής αγοράς και ανέφερε ότι οι τρεις μονάδες της παραγωγής αλουμινίου επωφελήθηκαν πάντοτε του τιμολογίου G4. Ωστόσο, η Alcoa διαθέτει και άλλη μονάδα αλουμίνας (Alúmina Española) για την οποία συνήψε διμερή σύμβαση με προμηθευτή στα τέλη του 2004. Η εν λόγω σύμβαση είχε διάρκεια δύο ετών, με δυνατότητα παράτασης για ένα ακόμη έτος. Οι τρεις μονάδες αλουμινίου εμφανίζουν τα ίδια χαρακτηριστικά συνεχούς φορτίου με τη μονάδα αλουμίνας. Ωστόσο, η μονάδα αλουμίνας καταναλώνει πολύ μικρότερες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας (0,35 TWh σε σύγκριση με 1,3 TWh στις μονάδες του Avilés και της La Coruña, και 3,4 TWh στη μονάδα του San Ciprián). Η μέση συμφωνηθείσα τιμή στην εν λόγω σύμβαση ήταν 34,45 EUR/MWh (και περιελάμβανε το κόστος αναστολής της χρήσης πυρηνικών μονάδων, τα έξοδα πρόσβασης στο δίκτυο και άλλα παρεπόμενα έξοδα). Η τιμή αυτή εξασφαλίστηκε μέσω πρόσκλησης υποβολής προσφορών και οι διαφορές μεταξύ των προσφορών των προμηθευτών ήταν κατώτερες των πέντε ευρώ.
(56)
Κατά την Alcoa, η διαφορά μεταξύ της διμερούς αυτής τιμής (34,45 EUR/MWh) και του τιμολογίου G4 (23,90 EUR/MWh) μπορεί να αποδοθεί σε αντικειμενικούς παράγοντες. Ειδικότερα, οι χρήστες του τιμολογίου G4 υπόκεινται σε κανονιστικούς περιορισμούς οι οποίοι δεν ισχύουν στις διμερείς συμβάσεις, όπως την υποχρέωση χρήσης του συνόλου της ηλεκτρικής ενέργειας που αγοράζουν βάσει του τιμολογίου G4 (με επιβολή ποινών σε αντίθετη περίπτωση), την υποχρέωση να διαθέτουν εξοπλισμό ελέγχου της τάσης και την υποχρέωση πληρωμής εντός προθεσμίας είκοσι ημερών (ενώ οι διμερείς συμβάσεις περιέχουν ευνοϊκότερους όρους πληρωμής).
(57)
Έτσι, η Alcoa καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η υποθετική τιμή αγοράς που ισχύει για τις τρεις μονάδες αλουμινίου που διαθέτει είναι πολύ κατώτερη των 34,45 EUR/MWh, λόγω της μεγαλύτερης κατανάλωσης των εν λόγω μονάδων. Από την άλλη πλευρά, εάν ληφθεί υπόψη ένα μέσο περιθώριο εμπορίας ύψους 10 EUR/MWh, το καθαρό κόστος προμήθειας της μονάδας αλουμίνας είναι 24,25 EUR/MWh, τιμή η οποία προσεγγίζει σημαντικά εκείνη του συνολικού τιμολογίου G4.
(58)
Η Ferroatlántica επισήμανε ότι στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή ερμήνευσε εσφαλμένα το διοικητικά ρυθμιζόμενο τιμολόγιο 3.4 που χρησιμοποίησε το 2005, συμπεριλαμβάνοντας εσφαλμένα τις εκπτώσεις στο βασικό τιμολόγιο και συγκρίνοντάς το με ένα τέλος πρόσβασης δεκαπλάσιο από το εφαρμοζόμενο στην περίπτωσή της (και στους πολύ μεγάλους καταναλωτές). Η Ferroatlántica υπέβαλε επίσης στοιχεία σύμφωνα με τα οποία, μολονότι η μέση μηνιαία τιμή της αγοράς το 2004 για μελλοντικά συμβόλαια προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας το 2005 ήταν 31,68 EUR/MWh, η συγκεκριμένη τιμή ήταν 31,05 EUR/MWh τον Δεκέμβριο του 2004. Από αυτό συνάγεται ότι μια επιχείρηση θα είχε εξασφαλίσει τη βασική προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας το 2005 στη συγκεκριμένη τιμή κατά τη θέσπιση των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων. Μετά την προσθήκη των «πρόσθετων υπηρεσιών» (3,92 EUR/MWh) και του αντίστοιχου τέλους πρόσβασης (1,70 EUR/MWh), ένας βιομηχανικός χρήστης θα είχε εξασφαλίσει τιμή αγοράς 36,67 EUR/MWh, η οποία είναι κατώτερη των 56,11 EUR/MWh του τιμολογίου 3.4 που εφαρμοζόταν στους χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας.
(59)
Στην πραγματικότητα, άλλες εκπτώσεις επί του συγκεκριμένου τιμολογίου αντάμειβαν την ικανότητα παροχής υπηρεσιών διαχείρισης της ζήτησης και την αποδοχή της εν λόγω διαχείρισης προς όφελος του συστήματος. Συναφώς, η Ferroatlántica προσθέτει ότι η έκπτωση επί του τιμολογίου αντικατόπτριζε διάφορες παρεχόμενες υπηρεσίες, ήτοι τη διάκριση μεταξύ ωρών κατανάλωσης (κατανάλωση τη νύχτα και τα σαββατοκύριακα), τη διακοπή (αποδοχή της διακοπής της προμήθειας κατόπιν αιτήματος του φορέα εκμετάλλευσης του δικτύου), την εποχικότητα (συγκέντρωση της προμήθειας στους μήνες χαμηλής ζήτησης) και την παθητική διαχείριση της ενέργειας. Κατά την Ferroatlántica, μόνον οι συγκεκριμένες εκπτώσεις, οι οποίες ήταν μεταβλητές και θεσπίζονταν μέσω κανονισμού από το 1995, και όχι στο επίπεδο του διοικητικά ρυθμιζόμενου τιμολογίου, εξηγούν και δικαιολογούν την καταβολή το 2005 χαμηλότερης μέσης τιμής για την ηλεκτρική ενέργεια.
(60)
Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας αμφισβητούν τον ισχυρισμό που διατυπώνεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, σύμφωνα με τον οποίο το πλεονέκτημα δεν ήταν αναλογικό προς την καταναλωθείσα ποσότητα και ήταν αυξημένο για τους μεγάλους καταναλωτές. Συναφώς, οι εν λόγω χρήστες ισχυρίζονται, για παράδειγμα, ότι η ίδια η CNE επιβεβαίωσε ότι το επίπεδο του τιμολογίου G4 έπρεπε να είναι ακόμη χαμηλότερο. Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας επισημαίνουν ότι οι μεγάλοι καταναλωτές των τιμολογίων G4 ή 3.4 κατανάλωσαν χιλιάδες φορές περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από ό,τι οι μέσοι καταναλωτές υψηλής τάσης και πλήρωσαν μόνον τρεις φορές λιγότερο από εκείνους.
(61)
Επιπλέον, θα ήταν φυσιολογικό οι μεγάλοι καταναλωτές να τυγχάνουν μεγαλύτερης μοναδιαίας έκπτωσης στην τιμή. Εν όψει τούτου, κατά τους χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας, το συμπέρασμα ότι τα βιομηχανικά τιμολόγια ενείχαν πλεονέκτημα είναι εξαιρετικά αμφισβητήσιμο. Υπενθυμίζουν ότι, σε κάθε περίπτωση, εναπόκειται στην Επιτροπή να παρουσιάσει πειστικές αποδείξεις για την ύπαρξη του εν λόγω πλεονεκτήματος.
(62)
Η Alcoa ανέφερε επίσης ότι η τιμή που πλήρωνε στην Ισπανία ήταν σχεδόν ίδια με τη μέση σταθμισμένη τιμή που πληρώνουν οι μονάδες αλουμινίου στην Ένωση και ότι ήταν υψηλότερη από τη μέση σταθμισμένη τιμή που πληρώνουν οι μονάδες αλουμινίου στον ΕΟΧ.
Απουσία χρήσης κρατικών πόρων
(63)
Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας ισχυρίζονται ότι πλήρωσαν οι ίδιοι άμεσα τα βιομηχανικά τιμολόγια στους διανομείς, χωρίς να τεθούν τα κεφάλαια υπό τον έλεγχο του κράτους και, επομένως, σύμφωνα με τη νομολογία στην υπόθεση PreussenElektra, το εν λόγω καθεστώς δεν έκανε χρήση κρατικών πόρων.
(64)
Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας εξηγούν ότι μεσολάβησε ένα χρονικό διάστημα μεταξύ της θέσπισης των τιμολογίων, στα τέλη του 2004, και της θέσπισης του μηχανισμού για την κάλυψη του ελλείμματος μέσω των καταναλωτών, τον Ιούνιο του 2006. Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή ισχυρίστηκε ότι χρησιμοποιήθηκαν κρατικοί πόροι λόγω της ένταξης της επιβάρυνσης στους λογαριασμούς των χρηστών, η οποία χαρακτηρίστηκε φόρος υπέρ τρίτων. Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας ισχυρίζονται ότι, εάν γίνει δεκτή η υπόθεση αυτή, ένα μέτρο το οποίο δεν συνιστούσε ενίσχυση το 2005 θα μετατραπεί (εκ των υστέρων) σε ενίσχυση το 2006, πράγμα το οποίο αντίκειται στις θεμελιώδεις αρχές του δικαίου της Ένωσης, όπως η ασφάλεια δικαίου και η δικαιολογημένη εμπιστοσύνη. Οι συγκεκριμένοι χρήστες επισημαίνουν ότι ο χαρακτήρας ενίσχυσης ενός μέτρου εξαρτάται μόνον από τις υφιστάμενες κατά την ημερομηνία έγκρισής του συνθήκες και δεν μπορεί να εξαρτάται από μελλοντικά γεγονότα, ιδίως όταν αυτά δεν μπορούν να προβλεφθούν εύλογα. Ειδικότερα, παραπέμπουν στις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Jacobs στην υπόθεση Van Calster (14): «Η κατάσταση πρέπει να αξιολογηθεί κατά τον χρόνο της αρχικής επιβολής των εισφορών και δεν μπορεί να μεταβληθεί αναδρομικά».
(65)
Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας ισχυρίζονται ότι τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια του 2005 δεν συνιστούσαν κρατική ενίσχυση το συγκεκριμένο έτος. Οι επιχειρήσεις επισημαίνουν ότι, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, είναι αλυσιτελής η ανάλυση του μηχανισμού χρηματοδότησης, καθώς αυτός θεσπίστηκε το 2006. Η εξέταση του τρόπου χρηματοδότησης έχει σημασία μόνον εάν το μέτρο συνιστούσε εξαρχής κρατική ενίσχυση. Εφόσον τα τιμολόγια δεν ενείχαν ενισχύσεις, οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας φρονούν ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να βασιστεί στην επιβάρυνση για να καταλήξει στο αντίθετο συμπέρασμα.
(66)
Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας ισχυρίζονται ότι, στην περίπτωση των φόρων υπέρ τρίτων, ο τρόπος χρηματοδότησης ενός μέτρου έχει σημασία σε κάθε περίπτωση μόνον για την αξιολόγηση της κρατικής ενίσχυσης όταν ο φόρος αποτελεί «αναπόσπαστο τμήμα του μέτρου», δηλαδή όταν υπάρχει ευθεία και άμεση σχέση μεταξύ του μέτρου και της χρηματοδότησής του (15). Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας αρνούνται την ύπαρξη τέτοιας σχέσης, καθώς η επιβάρυνση προοριζόταν να καλύψει ένα έλλειμμα το οποίο προέκυψε από την εκκαθάριση ρυθμιζόμενων δραστηριοτήτων, οι οποίες δεν αφορούσαν μόνον την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας βάσει διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων αλλά και άλλα έξοδα του συστήματος. Για τον λόγο αυτό, η επιβάρυνση δεν διατέθηκε ειδικά για την κάλυψη των ζημιών από την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας βάσει ρυθμιζόμενων τιμολογίων. Δεύτερον, δεν υπάρχει ούτε άμεση ούτε έμμεση σχέση μεταξύ του επιπέδου των τιμολογίων και της εφαρμοστέας επιβάρυνσης, καθώς το τιμολόγιο που καθορίστηκε το 2004 δεν τελούσε υπό όρους (δεν εξαρτιόταν από νέες προσαρμογές σε επόμενα έτη).
(67)
Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας ισχυρίζονται επίσης ότι η επιβάρυνση δεν συνιστούσε φόρο ούτε φόρο υπέρ τρίτων, καθώς δεν αποτελούσε μέτρο φορολογικού χαρακτήρα σύμφωνα με το ισπανικό δίκαιο. Τα φορολογικά μέτρα χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση των δημόσιων δαπανών, ενώ, εν προκειμένω, σκοπός της επιβάρυνσης ήταν η κάλυψη ενός ελλείμματος ιδιωτικών φορέων εκμετάλλευσης (διανομέων), οι οποίοι ασκούσαν ρυθμιζόμενες δραστηριότητες στο πλαίσιο του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με το Σύνταγμα της Ισπανίας, ένα νέο φορολογικό μέτρο μπορεί να θεσπιστεί μόνον με νόμο (και όχι μέσω βασιλικού διατάγματος). Από την άλλη πλευρά, το κράτος δεν είναι ποτέ κύριος των εσόδων της επιβάρυνσης ούτε μπορεί να διαθέτει τα έσοδα της επιβάρυνσης, καθώς τα εν λόγω κεφάλαια μεταβιβάζονται σε λογαριασμό καταθέσεων, τον οποίο διαχειρίζεται η CNE, το δε κράτος δεν μπορεί να τα ιδιοποιηθεί. Η διαδικασία εκκαθάρισης είναι πλήρως αυτοματοποιημένη, η δε CNE δεν διαθέτει διακριτική ευχέρεια, αυτονομία ή έλεγχο επί του προορισμού ή του ύψους των κεφαλαίων που πρέπει να καταβληθούν στους διάφορους παράγοντες.
(68)
Κατά τους χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας, η Επιτροπή αναγνωρίζει την κατάσταση αυτή στην απόφασή της σχετικά με το λανθάνον κόστος της Ισπανίας (16), στην οποία αναφέρει ότι η διέλευση των ποσών από τη CNE είναι κυρίως λογιστικής φύσης και δεν θεωρεί ότι το μέτρο ενέχει κρατικούς πόρους.
(69)
Οι εν λόγω χρήστες ισχυρίζονται ότι η παρούσα κατάσταση είναι ίδια με εκείνη του «λανθάνοντος κόστους», καθώς, σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η κυβέρνηση θέσπισε μια επιβάρυνση με σκοπό την αντιστάθμιση ενός μόνιμου εξόδου του συστήματος. Η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία φαίνεται ότι επιβεβαιώθηκε επίσης σε υπόθεση που αφορούσε το Ηνωμένο Βασίλειο (17).
Απουσία επιπτώσεων στον ανταγωνισμό και στο εμπόριο
(70)
Η Asturiana de Zinc και η Alcoa ισχυρίζονται ότι, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των αγορών αλουμινίου και ψευδαργύρου, ένα μέτρο σχετικό με την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται για την παραγωγή των εν λόγω μετάλλων δεν επηρεάζει το εμπόριο της Ένωσης, καθώς τα μέταλλα είναι βασικά προϊόντα και οι τιμές τους θεσπίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο στο Χρηματιστήριο Μετάλλων του Λονδίνου. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι μεταβολές του τοπικού κόστους παραγωγής δεν μεταφράζονται σε διαφορές στις παγκόσμιες τιμές.
(71)
Οι δύο επιχειρήσεις ισχυρίζονται ότι υπάρχει αυξανόμενο έλλειμμα παραγωγής αλουμινίου και ψευδαργύρου στην Ένωση, ενώ η ζήτηση ικανοποιείται ολοένα και περισσότερο μέσω εξαγωγών τρίτων χωρών.
(72)
Εάν οι κλάδοι του αλουμινίου και του ψευδαργύρου εξαφανιστούν στην Ισπανία, κανένας νέος φορέας εκμετάλλευσης της Ένωσης δεν θα πάρει τη θέση τους, καθώς οι μονάδες (αλουμινίου) της Ένωσης χρησιμοποιούν πλήρως το παραγωγικό δυναμικό τους και κανένας νέος ή ήδη εγκαταστημένος παραγωγός δεν θα είχε κίνητρα να αυξήσει την παραγωγική ικανότητά του, δεδομένου ότι οι προοπτικές εξασφάλισης ενέργειας σε προσιτές τιμές μακροπρόθεσμα είναι αβέβαιες. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα θα καλυφθεί αποκλειστικά με εισαγωγές.
(73)
Η Alcoa ισχυρίζεται επίσης ότι τα τιμολόγια δεν απειλούν τα συμφέροντα άλλων ευρωπαίων παραγωγών, καθώς προσφέρουν ηλεκτρική ενέργεια στην ίδια τιμή με τη μέση τιμή που καταβάλλουν άλλοι παραγωγοί αλουμινίου στην ΕΕ-25.
Ακόμη και αν τα διακοπτόμενα βιομηχανικά τιμολόγια συνιστούν ενίσχυση, πρόκειται για «ήδη υφιστάμενη ενίσχυση»
(74)
Οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας ισχυρίζονται ότι τα επίδικα τιμολόγια υπήρχαν ήδη πριν από την προσχώρηση της Ισπανίας στην Ένωση.
(75)
Παρότι η ονομασία «τιμολόγιο G4» θεσπίστηκε επίσημα μέσω της υπουργικής απόφασης της 6ης Μαρτίου 1986, υπήρχε ήδη εκ των πραγμάτων πριν από την 1η Ιανουαρίου 1986, ημερομηνία προσχώρησης της Ισπανίας στην Ένωση, καθώς αντιστοιχεί στο προηγούμενο «Βιομηχανικό τιμολόγιο I μακράς χρήσης», το οποίο είχε θεσπιστεί με την υπουργική απόφαση της 14ης Οκτωβρίου 1983, δηλαδή πριν από την προσχώρηση της Ισπανίας. Όλοι οι τελικοί χρήστες ηλεκτρικής ενέργειας που επωφελούνταν του βιομηχανικού τιμολογίου I μετέβησαν αυτομάτως στο τιμολόγιο G4, το οποίο είναι στην πραγματικότητα το ίδιο τιμολόγιο με διαφορετική ονομασία.
(76)
Τα λοιπά τιμολόγια διακοπτόμενης προμήθειας προβλέπονταν επίσης ρητώς στην υπουργική απόφαση του 1983.
(77)
Εξάλλου, κατά τους χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας, το μέτρο συνιστούσε υφιστάμενη ενίσχυση βάσει του άρθρου 15 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (18), λόγω της παρέλευσης της δεκαετούς προθεσμίας παραγραφής.
Η δικαιολογημένη εμπιστοσύνη εμποδίζει την ανάκτηση των ενισχύσεων
(78)
Οι καταναλωτές με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας ισχυρίζονται ότι, ακόμη και εάν υποτεθεί ότι τα τιμολόγια δεν μπορούν να θεωρηθούν ήδη υφιστάμενη ενίσχυση, η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εμποδίζει την ανάκτησή τους. Καθ' όλη τη διάρκεια του 2005, τα τιμολόγια αποτέλεσαν άμεση πληρωμή μεταξύ ιδιωτικών φορέων εκμετάλλευσης. Οι χρήστες δεν μπορούσαν να προβλέψουν ότι τα τιμολόγια που θεσπίστηκαν τον Δεκέμβριο του 2004 θα μετατρέπονταν σε ενίσχυση βάσει κρατικού μέτρου εγκριθέντος τον Ιούνιο του 2006. Κανένας οικονομικός παράγοντας, όση σύνεση και αν επιδείκνυε, δεν μπορούσε να προβλέψει τη συγκεκριμένη αλλαγή στη νομική του κατάσταση. Για τον λόγο αυτό, οι χρήστες πίστευαν δικαιολογημένα ότι τα τιμολόγιά τους δεν εμπεριείχαν κρατική ενίσχυση.
ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΑΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΡΙΓΚΙΠΑΤΟΥ ΤΩΝ ΑΣΤΟΥΡΙΩΝ
(79)
Σε σχέση με την ενδεχόμενη ενίσχυση στους χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας, η κυβέρνηση της Γαλικίας ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή έσφαλε χρησιμοποιώντας την τιμή του «pool» ως υποκατάστατο της τιμής της αγοράς, καθώς οι συγκεκριμένοι χρήστες συνάπτουν συνήθως μακροχρόνιες συμβάσεις με όρους πολύ πιο ευνοϊκούς.
(80)
Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ελευθέρωση της ισπανικής αγοράς δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη και, ιδίως, λαμβάνοντας υπόψη την ανυπαρξία διμερών συμβάσεων μεταξύ παραγωγών και μεγάλων καταναλωτών, η κυβέρνηση της Γαλικίας θεωρεί σκόπιμο να χρησιμοποιηθεί ως τιμή αναφοράς το πραγματικό κόστος που κατέβαλλαν οι παραγωγοί για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας στους συγκεκριμένους πελάτες. Μια άλλη δυνατότητα είναι η εξασφάλιση τιμής αναφοράς από την τεχνική βιβλιογραφία [Wilson, 1993 (19) και Castro-Rodríguez (20), 1999], λαμβάνοντας υπόψη είτε το κόστος της αποδοτικότερης τεχνολογίας για την κάλυψη των συγκεκριμένων αναγκών των χρηστών με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας είτε το μέσο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις διάφορες ώρες της ημέρας. Η διαφορά μεταξύ της προκύπτουσας κατ' αυτόν τον τρόπο τιμής αναφοράς και του διοικητικά ρυθμιζόμενου τιμολογίου που καταβαλλόταν το 2005 θα είναι πολύ χαμηλότερη. Η κυβέρνηση της Γαλικίας ισχυρίζεται επίσης ότι, σε κάθε περίπτωση, όλοι οι ισπανοί χρήστες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με μεγάλη κατανάλωση, θα καλύψουν κάποτε το έλλειμμα που προκλήθηκε από τα χαμηλά τιμολόγια που εφαρμόστηκαν το 2005.
(81)
Πέραν τούτου, κατά την κυβέρνηση της Γαλικίας, το σύστημα τιμολογίων που ίσχυε το 2005 δεν ήταν νόμιμα επιλεκτικό, καθώς το κράτος δεν είχε την πρόθεση να παράσχει πλεονέκτημα στους τελικούς χρήστες, αλλά διέπραξε απλώς σφάλματα στις προβλέψεις του όσον αφορά τις τάσεις και τις τιμές της αγοράς όταν καθόρισε τα τιμολόγια το 2004. Η κυβέρνηση της Γαλικίας αρνείται επίσης το συμπέρασμα σύμφωνα με το οποίο το σύστημα είχε επιπτώσεις στο εσωτερικό εμπόριο της Ένωσης.
(82)
Οι παρατηρήσεις του Πριγκιπάτου των Αστουριών είναι παρόμοιες με εκείνες της ισπανικής κυβέρνησης, στις οποίες παραπέμπουν.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ
(83)
Η Ισπανία υποστηρίζει ότι το σύστημα διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων του 2005 δεν ενείχε ενισχύσεις ούτε για τους τελικούς χρήστες ούτε για τους διανομείς.
Δεν υφίσταται κανένας αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ των κρατικών μέτρων και του ελλείμματος, το δε έλλειμμα δεν μπορεί να καταλογιστεί στο κράτος
(84)
Η Ισπανία υποστηρίζει ότι το έλλειμμα δεν μπορεί να καταλογιστεί στο κράτος, επειδή προκλήθηκε από εξωτερικές απρόβλεπτες περιστάσεις και όχι λόγω της πρόθεσης του κράτους να επιδοτήσει συγκεκριμένες δραστηριότητες.
(85)
Η Ισπανία ισχυρίζεται ότι η ισχύουσα το 2005 νομοθεσία της Ένωσης δεν εμπόδιζε την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας βάσει ρυθμιζόμενων τιμολογίων καθορισμένων από το κράτος. Επομένως, η ρυθμιστική παρέμβαση του κράτους είναι νομικά ισχυρή, καθώς αποτελεί έκφραση εθνικής κυριαρχίας. Ένα από τα προνόμια της κυριαρχίας συνίσταται στον καθορισμό των τιμολογίων με τέτοιο τρόπο ώστε τα προβλεπόμενα έξοδα να καλύπτουν την προβλεπόμενη ζήτηση.
(86)
Η Ισπανία ισχυρίζεται ότι το έλλειμμα του 2005 προκλήθηκε λόγω της διαφοράς μεταξύ των προβλέψεων της κυβέρνησης για τις τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας και των πραγματικών τιμών που καταγράφηκαν στο «pool». Οι τιμές του 2005 υπήρξαν εξαιρετικά υψηλές και οφείλονταν σε απρόβλεπτα αίτια τα οποία συνιστούν ανωτέρα βία.
(87)
Επειδή το γεγονός που προκάλεσε την εικαζόμενη ενίσχυση είναι μια αύξηση των τιμών χονδρικής πέραν των προβλέψεων, το θεωρούμενο πλεονέκτημα δεν μπορεί να καταλογιστεί σε μια νομική πράξη. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι υπήρξε τέτοιο πλεονέκτημα (quod non), προήλθε από περιστάσεις οι οποίες δεν σχετίζονται με τις προθέσεις του κράτους. Η συνδρομή ανωτέρας βίας προκαλεί, κατά την Ισπανία, διάρρηξη του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της διοικητικής απόφασης καθορισμού των τιμολογίων και του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος που συνεπάγεται την κρατική ενίσχυση. Ακόμη και αν υποτεθεί (quod non) ότι πληρούται η αντικειμενική προϋπόθεση του αιτιώδους συνδέσμου, δεν συντρέχει η υποκειμενική προϋπόθεση της πρόθεσης (καταλογισμός) εκ μέρους του κράτους.
Απουσία χρήσης κρατικών πόρων
(88)
Η Ισπανία ισχυρίζεται ότι τα τιμολόγια δεν έκαναν χρήση δημόσιων πόρων. Πρώτον, η Ισπανία ισχυρίζεται συναφώς ότι η επιβάρυνση δεν αποτελεί «φόρο» κατά την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου της Ένωσης σε θέματα φόρων υπέρ τρίτων, επειδή δεν εισπράττεται από το κράτος ούτε αντιστοιχεί σε εισφορά. Κατά την Ισπανία, η επιβάρυνση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του τιμολογίου και έχει τον ίδιο χαρακτήρα. Επομένως, το τιμολόγιο αποτελεί ιδιωτική τιμή.
(89)
Δεύτερον, τα κεφάλαια δεν εισπράττονται από το κράτος ούτε προορίζονται για ένα ταμείο καθορισμένο από το κράτος. Τα τιμολόγια εισπράττουν οι διανομείς και όχι το κράτος και, επομένως, πρόκειται για ιδιωτικές τιμές οι οποίες διασφαλίζουν τη δίκαιη αμοιβή των φορέων (η οποία προβλέπεται στον νόμο για τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας). Δεν είναι φόροι ούτε δημόσιες τιμές. Το κράτος δεν αμείβει τίποτε, καθώς το σύστημα είναι εκείνο που προσφέρει μια αμοιβή βάσει των δυνάμεων της αγοράς για μη ρυθμιζόμενες δραστηριότητες και τελών πρόσβασης καθορισμένων από το Δημόσιο για ρυθμιζόμενες δραστηριότητες. Δεδομένου ότι στο εν λόγω σύστημα δεν υφίσταται επιβάρυνση για το κράτος, δεν γίνεται χρήση κρατικών πόρων, σύμφωνα με τη νομολογία στην υπόθεση Sloman Neptune (21). Επιπλέον, τα εν λόγω κεφάλαια δεν καταλήγουν ποτέ στα ταμεία του κράτους, δεν αναφέρονται στους νόμους για τον προϋπολογισμό, δεν ελέγχονται από το Tribunal de Cuentas (Ελεγκτικό Συνέδριο) και δεν μπορούν να ανακτηθούν από τους οφειλέτες με διοικητικά μέσα. Στις οφειλές του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας δεν εφαρμόζεται το επιτόκιο που εφαρμόζεται στις οφειλές του Δημοσίου.
(90)
Η Ισπανία επαναλαμβάνει ότι τα εν λόγω κεφάλαια διαχειρίζεται ο ρυθμιστικός φορέας της Ισπανίας, η CNE, η οποία λειτουργεί απλώς ως λογιστικός ενδιάμεσος. Κατά την Ισπανία, στην απόφασή της σχετικά με το λανθάνον κόστος της Ισπανίας του 2011 (S.A. NN 49/99), η Επιτροπή είχε ήδη κρίνει ότι η διαβίβαση κεφαλαίων μέσω της CNE έχει ουσιαστικά λογιστικό χαρακτήρα. Τα κεφάλαια που μεταβιβάζονται στον λογαριασμό που τηρείται στο όνομα της CNE δεν ανήκαν ποτέ στον εν λόγω οργανισμό και καταβλήθηκαν αμέσως στους δικαιούχους κατά το ποσό που καθορίστηκε εκ των προτέρων, το οποίο η CNE δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να τροποποιήσει. Με το σκεπτικό αυτό, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν ήταν σε θέση να καθορίσει κατά πόσον τα έσοδα της επιβάρυνσης που θεσπίστηκε στο πλαίσιο του καθεστώτος λανθάνοντος κόστους συνιστούσαν κρατικούς πόρους.
Απουσία πλεονεκτημάτων
(91)
Η Ισπανία δεν συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία τα τιμολόγια παρέχουν οικονομικό πλεονέκτημα στους τελικούς χρήστες (ή στους διανομείς).
(92)
Όσον αφορά τους τελικούς χρήστες, αφού επαναλαμβάνει ότι το έλλειμμα είναι αποτέλεσμα γεγονότος ανωτέρας βίας, η Ισπανία υποστηρίζει ότι αυτό δεν ωφέλησε τους μεγάλους καταναλωτές, αφού μετακυλίστηκε με τόκο στα τιμολόγια των επόμενων ετών. Για τον λόγο αυτό, το θεωρούμενο οικονομικό πλεονέκτημα από μια χαμηλότερη τιμή ηλεκτρικής ενέργειας είναι μόνον φαινομενικό, καθώς οι καταναλωτές καταβάλλουν με τόκο τη διαφορά σε σχέση με τις τιμές της ελεύθερης αγοράς.
Η προμήθεια βάσει διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων είναι υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος
(93)
Η Ισπανία ισχυρίζεται ότι, το 2005, η ύπαρξη διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων δεν αντέκειτο στη νομοθεσία της Ένωσης, καθώς η προθεσμία για την ελευθέρωση της αγοράς για το σύνολο των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένων των νοικοκυριών, έληγε την 1η Ιουλίου 2007.
(94)
Ειδικότερα, σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, η προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί υπηρεσία γενικού συμφέροντος και το κράτος πρέπει να παρεμβαίνει ώστε να αποφεύγεται η κατάχρηση δεσποζουσών θέσεων που οφείλονται στην ύπαρξη ενός και μόνον δικτύου (φυσικό μονοπώλιο).
(95)
Οι παράμετροι καθορισμού των τιμολογίων καθορίστηκαν με αντικειμενικό και διάφανο τρόπο. Το πολύπλοκο ρυθμιστικό πλαίσιο καθορισμού των τιμολογίων και η διαδικασία εκκαθάρισης αποδεικνύουν, κατά τις ισπανικές αρχές, ότι το σύστημα των τιμολογίων βασιζόταν σε διεξοδική ανάλυση των εξόδων και των εσόδων του συστήματος, καθώς και σε ανάλυση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.
Δέσμευση της Ισπανίας
(96)
Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 25 και 26, το έλλειμμα του 2005 καταβάλλεται σε ετήσιες δόσεις, οι οποίες τοκίζονται με βάση το επιτόκιο Euribor με μηδενικό περιθώριο. Με την επιφύλαξη των παρατηρήσεών της, η Ισπανία δεσμεύτηκε να αυξήσει αναδρομικά το επιτόκιο που εισπράττει από τις επιχειρήσεις χρήστες με συνδέσεις άνω του 1 kV. Η αύξηση αυτή θα καθοριστεί αναλογικά προς τη συμβολή στο έλλειμμα του 2005 των επιχειρήσεων χρηστών που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας και προμηθεύονταν ηλεκτρική ενέργεια βάσει συνολικών τιμολογίων. Κάτι τέτοιο ισοδυναμεί με την εφαρμογή περιθωρίου 65 μονάδων βάσης επί του Euribor αναφοράς, εναρμονίζοντάς το έτσι σε γενικές γραμμές με το επιτόκιο που εφαρμόστηκε στο έλλειμμα τα επόμενα έτη.
(97)
Το αντίστοιχο ποσό θα εισπραχθεί από τις επιχειρήσεις χρήστες με τον ακόλουθο τρόπο: όσον αφορά τις ετήσιες πληρωμές του μέρους του ελλείμματος του 2005 το οποίο ήδη καλύφθηκε, θα εφαρμοστεί ενιαία αύξηση των τελών πρόσβασης· όσον αφορά τα ποσά που απομένουν να καλυφθούν, θα εφαρμοστεί άμεσα ένα υψηλότερο επιτόκιο σε κάθε ετήσια δόση, επίσης με τη μορφή αύξησης των τελών πρόσβασης.
5. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΣΛΕΕ
(98)
Ένα μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ, εάν πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις: α) το μέτρο παρέχει οικονομικό πλεονέκτημα στον δικαιούχο, β) χορηγείται από το κράτος ή με δημόσιους πόρους, γ) είναι επιλεκτικό, δ) έχει αντίκτυπο στο εμπόριο στο εσωτερικό της Ένωσης και μπορεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό στο εσωτερικό της Ένωσης. Δεδομένου ότι πρέπει να πληρούνται όλες αυτές οι προϋποθέσεις, η Επιτροπή θα περιορίσει την αξιολόγησή της στην ύπαρξη οικονομικού πλεονεκτήματος προς τους δικαιούχους.
Ύπαρξη οικονομικού πλεονεκτήματος
(99)
Οι επιχειρήσεις τυγχάνουν ευνοϊκής μεταχείρισης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ, εάν εξασφαλίζουν οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο δεν θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν με άλλον τρόπο υπό τις συνθήκες της αγοράς. Εν προκειμένω, η εξέταση πρέπει να διαπιστώσει, λαμβάνοντας επίσης υπόψη την κάλυψη του ελλείμματος του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας το 2005, εάν υπήρξε θετική διαφορά μεταξύ των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων που θεσπίστηκαν το 2005 και των τιμών αγοράς που έπρεπε να είχαν καταβάλει οι δυνητικοί δικαιούχοι για την ηλεκτρική ενέργεια που αγόρασαν και τις παρασχεθείσες υπηρεσίες στο πλαίσιο του τιμολογιακού καθεστώτος τους. Κάθε πλεονέκτημα όσον αφορά τις συνθήκες της αγοράς πρέπει να αποδεικνύεται σε σχέση με τις πραγματικές αναφορές των τιμών της αγοράς. Οι πτυχές αυτές, δηλαδή η ύπαρξη, ή η απουσία, θετικών διαφορών μεταξύ των τιμών του «pool» ηλεκτρικής ενέργειας, των τιμών αγοράς και των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων και η κάλυψη του ελλείμματος, εξετάζονται διαδοχικά στη συνέχεια.
Σύγκριση με τις μέσες τιμές του «pool» ηλεκτρικής ενέργειας
(100)
Οι μέσες τιμές του «pool» ηλεκτρικής ενέργειας παρέχουν μια ένδειξη του γενικού επιπέδου των τιμών της αγοράς χονδρικής. Αυτή η μέση τιμή αναφοράς ήταν 59,47 EUR/MWh το 2005, καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Όπως αναφέρεται και καταδεικνύεται στην αιτιολογική σκέψη 19 (γράφημα 1), σε επτά μη διαδοχικούς μήνες το 2005, οι μέσες τιμές χονδρικής ήταν υψηλότερες από τις τεκμαρτές τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας των συνολικών διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων που εφαρμόζονταν σε όλους τους τελικούς χρήστες. Επομένως, το μέσο τιμολόγιο που θεσπίστηκε με το Διάταγμα 2392/2004 φαίνεται να ενείχε θετική διαφορά υπέρ όλων των τελικών χρηστών που επέλεξαν τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια, τουλάχιστον κατά τους περισσότερους μήνες του 2005.
(101)
Ωστόσο, σε μηνιαία διαστήματα κατώτερα του έτους, η εν λόγω διαφορά δεν παρατηρήθηκε στους πέντε μήνες από τον Ιανουάριο έως τον Μάιο του 2005, και, επομένως, δεν παρασχέθηκε πλεονέκτημα στο σύνολο του συστήματος διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων. Επιπλέον, εάν γίνει σύγκριση μεταξύ διαστημάτων μεγαλύτερων του έτους, για παράδειγμα, έως την 30ή Δεκεμβρίου 2007, το ενδεχόμενο πλεονέκτημα που συσσωρεύτηκε από τον Ιούνιο του 2005 αναιρείται με διαφορά λόγω της πτώσης των μέσων τιμών του «pool», οι οποίες μειώθηκαν απότομα σε 37 EUR/MWh τον Μάρτιο του 2007, ενώ οι τεκμαρτές τιμές των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων κυμαίνονταν περίπου σε 68 EUR/MWh κατά το ίδιο διάστημα. Στην πραγματικότητα, από τον Οκτώβριο του 2006, οι τεκμαρτές τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στα συνολικά τιμολόγια ήταν πολύ ανώτερες από τις χονδρικές τιμές προμήθειας (βλέπε γράφημα 1). Επομένως, τα οφέλη και τα οικονομικά πλεονεκτήματα των καταναλωτών που προμηθεύονται ηλεκτρική ενέργεια βάσει διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων όταν οι τιμές του «pool» είναι υψηλότερες από το τεκμαρτό κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας στα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια μπορούν να αναιρεθούν όταν οι τιμές του «pool» είναι κατώτερες του τεκμαρτού κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας.
(102)
Από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι, τόσο σε μηνιαία διαστήματα κατώτερα του έτους το 2005 όσο και σε διαστήματα διετίας που περιλαμβάνουν μέρος του 2005, οι τεκμαρτές τιμές της ενέργειας στα εφαρμοστέα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια το 2005 δεν φαίνεται να παρείχαν πλεονέκτημα στην ομάδα των καταναλωτών που προμηθεύονταν ενέργεια βάσει διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων σε σύγκριση με τις τιμές χονδρικής του «pool» ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, είναι γεγονός ότι τα τέλη πρόσβασης και τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια που κατέβαλε το σύνολο του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας δεν επαρκούσαν για την κάλυψη των ρυθμιζόμενων εξόδων του συστήματος το 2005. Επομένως, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον τέθηκε σε εφαρμογή κατάλληλος μηχανισμός ώστε να διασφαλιστεί η κάλυψη του ελλείμματος.
Κάλυψη του ελλείμματος του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας του 2005
(103)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 15 και 20 έως 22, οι λογαριασμοί του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας το 2005 περιελάμβαναν όλα τα ρυθμιζόμενα έξοδα και έσοδα του συστήματος χωρίς να αποδίδουν συγκεκριμένα έσοδα σε συγκεκριμένα έξοδα. Για παράδειγμα, τα έξοδα μεταφοράς και διανομής (4,410 δισεκατ. ευρώ) ή τα έξοδα των ενισχύσεων στη συμπαραγωγή και στις ανανεώσιμες πηγές ηλεκτρικής ενέργειας (2,701 δισεκατ. ευρώ) ούτε κατανέμονταν, αντίστοιχα, μεταξύ των ρυθμιζόμενων εσόδων από τα συνολικά τιμολόγια της ρυθμιζόμενης αγοράς ή/και τα έσοδα των ρυθμιζόμενων τελών πρόσβασης της ελεύθερης αγοράς ούτε χρηματοδοτούνταν διακρίνοντας μεταξύ των δύο αυτών τύπων εσόδων. Επομένως, όλοι οι χρήστες του συστήματος λαμβάνουν ένα όφελος και μπορεί να αναμένεται ότι συνεισφέρουν στην κάλυψη των εξόδων των ενισχύσεων σε αποδοτικές μορφές συμπαραγωγής και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή των εξόδων μεταφοράς και διανομής. Στο συγκεκριμένο σύστημα μη σωρευτικών εξόδων για κάθε τιμολόγιο, είναι αδύνατον να αποδοθεί αντικειμενικά εκ των υστέρων η κατανομή των εξόδων στους χρήστες της ελεύθερης αγοράς και στους χρήστες των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων και, στο εσωτερικό της τελευταίας κατηγορίας, στις 25 τιμολογιακές κλίμακες, οι οποίες ίσχυαν το 2005. Από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι τα ενδεχόμενα πλεονεκτήματα, ή η απουσία αυτών, του ελλείμματος του 2005 πρέπει να αναλυθούν για το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας στο σύνολό του.
(104)
Υπό την έννοια αυτή, η Ισπανία θέσπισε έναν μηχανισμό για την ανάκτηση του ελλείμματος του 2005 στο σύνολό του, ο οποίος είναι συμβατός με την καθολικότητα των λογαριασμών του συστήματος που εφαρμοζόταν τότε. Το έλλειμμα ρυθμιζόμενων εσόδων του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας για την κάλυψη των εξόδων του συστήματος αντιμετωπίστηκε με την εισροή πόρων που εισπράχθηκαν μέσω «εισφοράς ειδικού σκοπού», η οποία θεσπίστηκε με το Βασιλικό Διάταγμα 809/2006. Από τα μέσα του 2006, η ανάκτηση ξεκίνησε με την εφαρμογή επιβάρυνσης επί της αξίας ύψους 1,378 % στα συνολικά διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια και 3,975 % στα τέλη πρόσβασης και, έπειτα, με την εφαρμογή των αναγκαίων επιβαρύνσεων για τη διασφάλιση της ανάκτησης των 3,8 δισεκατ. ευρώ, επιπλέον τόκων, σε διάστημα 14,5 ετών έως το 2020 (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 25 και 26).
(105)
Από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι τα έσοδα της ειδικής εισφοράς με σκοπό τη χρηματοδότηση του ελλείμματος του 2005 επιτρέπουν την πληρωμή των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας των χρηστών του συστήματος, με την αναγκαία αύξηση για την ισοσκέλιση εκ των υστέρων των λογαριασμών του συστήματος του 2005, με σημαντική καθυστέρηση.
(106)
Υπό τις συνθήκες αυτές, το μόνο αμφιλεγόμενο χαρακτηριστικό της μεθόδου που επιλέγηκε το 2006 για την κάλυψη του ελλείμματος του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας του 2005 και την ισοσκέλιση των λογαριασμών είναι το χαμηλό επιτόκιο που εφαρμόστηκε αρχικά στις ετήσιες πληρωμές για την κάλυψη του ελλείμματος, ήτοι το επιτόκιο αναφοράς Euribor με μηδενικό περιθώριο. Όπως εξηγείται αναλυτικά στις αιτιολογικές σκέψεις 96 και 97, η Ισπανία δεσμεύτηκε να αυξήσει το εφαρμοστέο επιτόκιο στις επιχειρήσεις χρήστες που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας. Η Ισπανία δεσμεύεται να εφαρμόσει ένα περιθώριο 65 μονάδων βάσης επί του επιτοκίου αναφοράς.
(107)
Με την εφαρμογή της συγκεκριμένης τροποποίησης του μέτρου που εφαρμόστηκε αρχικά για την κάλυψη του ελλείμματος του 2005, η οποία εξαιρεί τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις που κατέβαλαν τα υψηλότερα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια του διορθωτικού μηχανισμού, αναιρείται κάθε υποθετικό πλεονέκτημα το οποίο μπορεί να εξασφάλισαν οι επιχειρήσεις από την αναβολή των πληρωμών από το 2006. Επιπλέον, η εφαρμογή επιβάρυνσης στην αξία του τιμολογίου έχει ως αποτέλεσμα το απόλυτο ανακτούμενο ποσό να είναι, για κάθε επιχείρηση, ευθέως ανάλογο προς την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Όσο περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια καταναλώνεται τόσο μεγαλύτερη θα είναι η επιβάρυνση.
Σύγκριση με τις τιμές της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας
(108)
Δεύτερον, όπως επισημαίνουν ορισμένοι ενδιαφερόμενοι, οι τιμές που καταγράφονται στο «pool» ηλεκτρικής ενέργειας δεν συνιστούν κατάλληλη αναφορά για τη σύγκριση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας που κατέβαλλαν οι μεγάλοι καταναλωτές στο πλαίσιο των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων με τις τιμές της αγοράς. Πράγματι, λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που περιέχονται στην έκθεση του 2005 του διαχειριστή της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας OMEL, μόνον επτά τελικοί χρήστες αντιπροσώπευαν 5 % της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας προερχόμενης απευθείας από το «pool» έναντι εκατοντάδων βιομηχανικών χρηστών και μεγάλων επιχειρήσεων. Οι βιομηχανικοί καταναλωτές και άλλοι μεγάλοι καταναλωτές, ιδίως εκείνοι με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας για τους οποίους η ενέργεια αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος του κόστους παραγωγής (συνήθως 30- 40 % στην περίπτωση της παραγωγής αλουμινίου), ζητούν και εξασφαλίζουν προβλέψιμους όρους τιμής και προμήθειας. Οι όροι αυτοί αναφέρονται σε συμβάσεις με προθεσμίες μεγαλύτερες της μιας ημέρας. Οι τιμές που καταγράφονται κάθε ώρα στην αγορά μιας ημέρας, όπως το «pool» ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελούν τις μέσες τιμές της αγοράς για τους προμηθευτές που παρέχουν υπηρεσίες σε διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο πελατών, συμπεριλαμβανομένων των νοικοκυριών. Ωστόσο, δεν αποτελούν κατάλληλη αναφορά για τον καθορισμό των τιμών που θα έπρεπε να καταβάλλουν οι χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας στην ελεύθερη αγορά, με συμβατικές προθεσμίες μεγαλύτερες της μιας ημέρας. Εν αντιθέσει προς την άποψη που υποστηρίχθηκε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η έρευνα κατέδειξε ότι τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια τα οποία είναι κατώτερα των μέσων τιμών του «pool» δεν συνεπάγονται κατ' ανάγκη πλεονέκτημα σε σχέση με τις συνθήκες αγοράς για τους βιομηχανικούς χρήστες, επειδή οι τιμές του «pool» δεν είναι οι τιμές της αγοράς για τη μεγάλη πλειονότητα των εν λόγω χρηστών, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν πλέον αμφιβολίες ως προς αυτό.
(109)
Επιπλέον, η επιλογή της ελεύθερης αγοράς δεν ήταν ανεπίστρεπτη στην Ισπανία το 2005. Οι καταναλωτές μπορούσαν να επιλέγουν συνεχώς μεταξύ των πλέον ελκυστικών προσφορών της ρυθμιζόμενης αγοράς και της ελεύθερης αγοράς, πράγμα που συνέτεινε σε κάποια σύγκλιση των τιμών. Η δυνατότητα αντιστροφής των επιλογών προμήθειας συμβάλλει οπωσδήποτε στη μείωση των τιμών της αγοράς λιανικής κατά τις αιχμές των τιμών χονδρικής, όπως αυτές που καταγράφηκαν στην Ισπανία από τον Απρίλιο του 2005, ενώ το αντίθετο κίνητρο για την αύξηση των τιμών της ελεύθερης αγοράς, ώστε να προσεγγίσουν τα υψηλότερα επίπεδα του διοικητικά ρυθμιζόμενου τιμολογίου, υπάρχει όταν η κατάσταση αντιστρέφεται.
(110)
Όπως επιβεβαιώνει η Ένωση ανεξάρτητων προμηθευτών (αιτιολογικές σκέψεις 42 έως 49), οι προμηθευτές της ελεύθερης αγοράς έπρεπε να εκτελέσουν τις συμβάσεις τους το 2005 ή να τις καταγγείλουν μονομερώς, εάν αυτό ήταν εφικτό, ή να επαναδιαπραγματευτούν και να αναπροσαρμόσουν προς τα πάνω τις τιμές τους και να αναλάβουν τον κίνδυνο να επιλέξουν οι πελάτες τη ρυθμιζόμενη αγορά. Οι ζημίες τις οποίες ισχυρίζονται ότι υπέστησαν οι προμηθευτές της ελεύθερης αγοράς δείχνουν ότι οι τιμές στην ελεύθερη αγορά το 2005, και ιδίως εκείνες των συμβάσεων ενός έτους οι οποίες εκτελέστηκαν, διατηρήθηκαν κοντά στα επίπεδα των αντίστοιχων διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων και, επομένως, ότι τα τιμολόγια δεν παρείχαν εκ των πραγμάτων οικονομικό πλεονέκτημα σε σχέση με τις πραγματικές τιμές της ελεύθερης αγοράς.
(111)
Επομένως, αυτό σημαίνει ότι δύο υποθετικοί βιομηχανικοί χρήστες οι οποίοι είναι ανταγωνιστές, εκ των οποίων ο πρώτος λειτουργεί με σύμβαση προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας διάρκειας ενός έτους σε τιμές ελεύθερης αγοράς από τον Ιανουάριο έως τον Δεκέμβριο του 2005 και ο δεύτερος προμηθεύεται ενέργεια βάσει διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων κατά το ίδιο διάστημα, επιβαρύνονται, εφόσον όλοι οι λοιποί παράγοντες είναι ίδιοι, με παρόμοιο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας. Πράγματι, η μοναδική επιρροή που άσκησε το επίπεδο των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων στις τιμές της ελεύθερης αγοράς το 2005 ήταν στην πραγματικότητα η παροχή στους χρήστες της ελεύθερης αγοράς του έμμεσου οφέλους του περιορισμού της αύξησης των τιμών, υποθέτοντας ότι οι λόγω αυξήσεις ήταν συμβατικά εφικτές κατά τη διάρκεια του έτους, ή πιο μακροπρόθεσμα, καλύπτοντας ολόκληρο το 2005. Επομένως, τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια, δεν μπόρεσαν να στρεβλώσουν τον πραγματικό ή δυνητικό ανταγωνισμό μεταξύ βιομηχανικών χρηστών που εξασφάλιζαν ηλεκτρική ενέργεια στην ελεύθερη αγορά ή στη ρυθμιζόμενη αγορά, αντίστοιχα.
(112)
Τρίτον, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή έκανε ειδική αναφορά στα χαμηλά επίπεδα του διοικητικά ρυθμιζόμενου τιμολογίου των 23,9 EUR/MWh και 27,0 EUR/MWh, που εφαρμόστηκαν το 2005 στους μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές (τιμολόγιο G4) και στους μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές με διακοπτόμενη προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας (για παράδειγμα, τιμολόγιο 3.4), αντίστοιχα, όπως φαίνεται στον πίνακα 3 της αιτιολογικής σκέψης 30. Όπως επισημαίνουν ορισμένοι τρίτοι, τα υπό κρίση στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας επίπεδα των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων, δεν είναι τιμολόγια αλλά μέσες τιμές κατόπιν εκπτώσεων. Χωρίς εκπτώσεις, τα επίπεδα του βασικού τιμολογίου που θεσπίζονται με το Διάταγμα 2392/2004, τα οποία αναφέρονται στον πίνακα 1, ήταν αντίστοιχα 56,12 EUR/MWh (τιμολόγιο 3.4) και 25,44 EUR/MWh (τιμολόγιο G4).
(113)
Συναφώς, από την επίσημη έρευνα προέκυψαν στοιχεία σύμφωνα με τα οποία τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια που εφαρμόζονταν στους βιομηχανικούς χρήστες που αναφέρονται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας βρίσκονταν στο επίπεδο των τιμών της αγοράς που εφαρμόστηκαν καθ' όλο το διάστημα από τον Ιανουάριο έως τον Δεκέμβριο του 2005, όπως εξηγείται στη συνέχεια:
(114)
Πρώτον, αποδείχθηκε ότι υπήρχαν διμερείς τιμές αγοράς ύψους 34,45 EUR/MWh, οι οποίες εφαρμόζονταν στους χρήστες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας στην ελεύθερη αγορά το 2005 (αιτιολογικές σκέψεις 55 έως 57). Με περιθώριο εμπορίας κατώτερο από το μέσο περιθώριο των δέκα ευρώ που προστέθηκε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επίσημης έρευνας, η συγκεκριμένη τιμή αγοράς αναδεικνύει κόστος προμήθειας περίπου 25,44 EUR/MWh του κατώτερου ρυθμιζόμενου τιμολογίου (G4) (23,9 EUR/MWh της μέσης εκ των υστέρων τιμής). Εάν ληφθούν υπόψη οι αντικειμενικές διαφορές που αφορούν την προμήθεια στο πλαίσιο του διοικητικά ρυθμιζόμενου τιμολογίου, όπως όγκοι προμήθειας υψηλότεροι κατά 9,7 φορές, η επένδυση σε εξοπλισμό ελέγχου και οι προθεσμίες πληρωμής, το γεγονός ότι το διοικητικά ρυθμιζόμενο τιμολόγιο ήταν χαμηλότερο δεν φαίνεται να παρείχε αδικαιολόγητο οικονομικό πλεονέκτημα στους δικαιούχους.
(115)
Δεύτερον, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι τον Δεκέμβριο του 2004 μπορούσαν να συναφθούν συμβάσεις προμήθειας βασικού φορτίου διάρκειας ενός έτους, βάσει τιμών προθεσμιακής αγοράς 31,05 EUR/MWh, για παράδοση από τον Ιανουάριο έως τον Δεκέμβριο του 2005. Η τελική τιμή αγοράς (με πρόσθετες υπηρεσίες και τέλος πρόσβασης) ήταν 36,67 EUR/MWh, η οποία είναι κατώτερη του αντίστοιχου βασικού τιμολογίου (τιμολόγιο 3.4) για τους βιομηχανικούς χρήστες διακοπτόμενου φορτίου με υψηλή διακύμανση φορτίου (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 16, 18 και 58).
(116)
Πρόσθετες εκπτώσεις στο πλαίσιο των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων για τη διαχείριση της ζήτησης (για παράδειγμα, διακύμανση φορτίου, διακοπτόμενο φορτίο) επέτρεπαν την εξασφάλιση χαμηλότερων μέσων τιμών στη ρυθμιζόμενη αγορά για τους χρήστες που παρείχαν τις εν λόγω υπηρεσίες (22). Οι εν λόγω εκπτώσεις, οι οποίες δεν εξετάστηκαν ειδικά στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, αντάμειβαν πολύτιμες υπηρεσίες για το δίκτυο προσανατολισμένες στη ζήτηση, οι οποίες απαιτούσαν προσαρμογές, επενδύσεις ή περιορισμούς σε εμπορικές ή βιομηχανικές διεργασίες. Η διακύμανση φορτίου απαιτεί την εκτέλεση των βιομηχανικών ή εμπορικών διεργασιών με υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες χαμηλών φορτίων και όχι στις ώρες αιχμής, μειώνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο την κατανάλωση και την τάση στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Ομοίως, οι παρεχόμενες στο δίκτυο υπηρεσίες διακοπτόμενου φορτίου είναι οικονομικά χρήσιμες καθώς συνίστανται, για τον συγκεκριμένο βιομηχανικό χρήστη, στην αποδοχή της διακοπής της προμήθειας από τον διαχειριστή του συστήματος με βραχεία προειδοποίηση (από μερικά δευτερόλεπτα έως δύο ώρες) και για μεγάλο χρονικό διάστημα (από μία έως δύο ώρες), όπως συνέβη με τα οικεία διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια στην Ισπανία.
(117)
Η κοινοτική νομοθεσία αναγνωρίζει τα οφέλη των συγκεκριμένων υπηρεσιών για τη διασφάλιση της συνέχειας της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Η οδηγία 2005/89/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιανουαρίου 2006, περί μέτρων διασφάλισης του εφοδιασμού με ηλεκτρισμό και περί επενδύσεων υποδομής (23) απαιτεί από τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη τις τεχνολογίες διαχείρισης της ζήτησης και να λαμβάνουν μέτρα για τη μείωση των εμποδίων στη χρήση διακοπτόμενων συμβάσεων με σκοπό τη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Οι υπηρεσίες αυτές συμπληρώνουν, ή μπορεί ακόμη και να υποκαθιστούν, άλλα μέσα ρύθμισης τα οποία χρησιμοποιεί ο διαχειριστής του δικτύου για τη διασφάλιση της αντιστοίχισης της προσφοράς και της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο, αποφεύγοντας έτσι τις διακοπές και τις συσκοτίσεις, οι οποίες έχουν κοινωνικό και οικονομικό κόστος και μπορούν να οδηγήσουν στην επιβολή κυρώσεων ή στη δημιουργία υποχρεώσεων.
(118)
Συγκεκριμένα, στην περίπτωση της Ισπανίας, η απουσία σημαντικής ικανότητας διασύνδεσης με άλλα κράτη μέλη και η σημαντική διείσδυση της διακοπτόμενης προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας το 2005 καθιστούν τις συγκεκριμένες υπηρεσίες ιδιαίτερα πολύτιμες. Η τάξη μεγέθους της οικονομικής αξίας τους και των εξόδων που μπορούν ενδεχομένως να αποφευχθούν στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας καταδεικνύεται από τα έξοδα με τα οποία επιβαρύνεται ο ισπανικός φορέας διαχείρισης του δικτύου Red Eléctrica de España για την αγορά υπηρεσιών εξισορρόπησης. Το 2005, η Red Eléctrica de España κατέβαλε κατά μέσο όρο 65 EUR/MWh για υπηρεσίες δευτερογενούς ρύθμισης της αύξησης ηλεκτρικής ενέργειας (προσθέτοντας επιπλέον ηλεκτρική ενέργεια σε απευθείας σύνδεση για διάστημα από 15 δευτερόλεπτα έως 15 λεπτά για την εξισορρόπηση του δικτύου)· για υπηρεσίες τριτογενούς ρύθμισης της αύξησης (προσθέτοντας επιπλέον ηλεκτρική ενέργεια σε απευθείας σύνδεση για διάστημα από 15 λεπτά έως 2 ώρες για την αποκατάσταση του αποθέματος ενέργειας δευτερεύουσας ρύθμισης), η μέση τιμή το 2005 ήταν 78 EUR/MWh, με αυξήσεις έως 600 EUR/MWh (24). Λόγω της εξισορρόπησης της κατανομής της ζήτησης και της απομάκρυνσής της από τις ώρες αιχμής (διακύμανση φορτίου) ή της παροχής της δυνατότητας μείωσής της σε κρίσιμες καταστάσεις (διακοπτόμενες υπηρεσίες), οι εκπτώσεις στα σχετικά διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια (για παράδειγμα, περίπου 32 EUR/MWh στο τιμολόγιο 3.4) φαίνονται αιτιολογημένες από οικονομική άποψη.
(119)
Απουσία των εκπτώσεων για τα μέτρα διαχείρισης της ζήτησης, τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια για τους συνδεδεμένους στο δίκτυο υψηλής τάσης χρήστες (τιμολόγια 1.4 και 2.4) θα κυμαίνονταν σε πολύ υψηλότερο επίπεδο, από 58 έως 61 EUR/MWh για το βασικό τιμολόγιο και σε 76,2 EUR/MWh για τη μέση πραγματική τιμή. Σε σύγκριση με τις τιμές της προθεσμιακής αγοράς των 31,05 EUR/MWh για το διάστημα από τον Ιανουάριο έως τον Δεκέμβριο του 2005, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι οι τιμές της αγοράς ήταν υψηλότερες από τα διοικητικά ρυθμιζόμενα τιμολόγια που εφαρμόζονταν στη μεγάλη πλειονότητα των βιομηχανικών και εμπορικών χρηστών υψηλής κατανάλωσης.
(120)
Από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι, μολονότι οι τιμές του «pool» ηλεκτρικής ενέργειας δεν αποτελούν κατάλληλη αναφορά για τη σύγκριση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας που καταβάλλουν οι μεγάλοι βιομηχανικοί και εμπορικοί χρήστες, οι πραγματικές τιμές της αγοράς οι οποίες εφαρμόζονταν στις προμήθειες ηλεκτρικής ενέργειας για τελικούς χρήστες που προμηθεύονταν ηλεκτρική ενέργεια βάσει διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων το 2005 ευθυγραμμίζονταν με τα αντίστοιχα επίπεδα των διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων.
6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΜΕΤΡΟ
(121)
Λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα, η Επιτροπή θεωρεί αποδεδειγμένο, πρώτον, ότι οι επιχειρήσεις οι οποίες προμηθεύθηκαν ηλεκτρική ενέργεια βάσει συνολικών διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων δεν επωφελήθηκαν από το επίπεδο των εν λόγω τιμολογίων και, δεύτερον, λαμβάνοντας υπόψη τη δέσμευση που ανέλαβε η Ισπανία σχετικά με την τροποποίηση του μέτρου, ότι η καθυστέρηση πληρωμής μέρους των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας από τις εν λόγω επιχειρήσεις το 2005 θα τοκιστεί με κατάλληλο επιτόκιο.
(122)
Επομένως, το μέτρο δεν συνεπάγεται οικονομικό πλεονέκτημα για τις επιχειρήσεις χρήστες. Δεδομένου ότι τα κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ πρέπει να πληρούνται σωρευτικά, παρέλκει η εξέταση της πλήρωσης των λοιπών κριτηρίων.
(123)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, λαμβάνοντας υπόψη το καθεστώς που θέσπισε η Ισπανία για την ανάκτηση του χρέους από τους τελικούς χρήστες του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, το σύστημα διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων που εφαρμόστηκε το 2005 δεν αποτέλεσε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ. Το συμπέρασμα αυτό αφορά την κατάσταση και το χρονικό διάστημα που καλύπτει η καταγγελία και δεν εμποδίζει την ενδεχόμενη αξιολόγηση από την Επιτροπή μέτρων ληφθέντων από την Ισπανία μετά το 2005,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Το σύστημα διοικητικά ρυθμιζόμενων τιμολογίων που εφάρμοσε το Βασίλειο της Ισπανίας το 2005 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο της Ισπανίας.
Βρυξέλλες, 4 Φεβρουαρίου 2014.