PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 28. srpna 2013
o návrhu italského výnosu, kterým se stanoví postupy pro označování původu trvanlivého mléka, mléka UHT, pasterizovaného mléka ošetřeného mikrofiltrací a mléka pasterizovaného při vysoké teplotě
(oznámeno pod číslem C(2013) 5517)
(Pouze italské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2013/444/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na směrnici Evropského parlamentu a Rady 2000/13/ES ze dne 20. března 2000 o sbližování právních předpisů členských států týkajících se označování potravin, jejich obchodní úpravy a související reklamy (1), a zejména na článek 19 uvedené směrnice,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Postupem podle čl. 19 druhého pododstavce směrnice 2000/13/ES informovaly italské orgány Komisi dne 9. listopadu 2012 o návrhu výnosu, kterým se stanoví mimo jiné povinné požadavky pro označování trvanlivého mléka, mléka UHT, mléka ošetřeného mikrofiltrací a pasterizovaného a mléka pasterizovaného při vysoké teplotě.
(2)
Podle čl. 2 odst. 1 oznámeného výnosu musí být sterilizované trvanlivé mléko, mléko UHT, pasterizované mléko ošetřené mikrofiltrací a mléko pasterizované při vysoké teplotě v případě, že se jedná o mléko pocházející z jednoho či několika členských států Evropské unie nebo z třetích zemí, označeno zemí původu mléčné farmy, z níž ošetřené mléko pochází, nebo výrazem „EU“, či „třetí země“.
(3)
Směrnice 2000/13/ES harmonizuje pravidla upravující označování potravin tím, že stanoví jednak harmonizaci některých vnitrostátních předpisů a jednak opatření pro neharmonizované vnitrostátní předpisy. Rozsah harmonizace je definován v čl. 3 odst. 1 uvedené směrnice, který uvádí všechny údaje povinné pro označování potravin v souladu s články 4 až 17 a s výhradou odchylek v nich obsažených.
(4)
Podle čl. 3 odst. 1 bodu 8 směrnice 2000/13/ES je uvedení místa původu nebo provenience povinné „v těch případech, kdy by opomenutí tohoto údaje mohlo uvádět spotřebitele v omyl, pokud jde o skutečný původ nebo skutečnou provenienci potraviny“.
(5)
V čl. 4 odst. 2 směrnice 2000/13/ES se stanoví, že v případě určitých potravin mohou předpisy Unie, nebo pokud takové předpisy neexistují, vnitrostátní předpisy vyžadovat kromě údajů uvedených v čl. 3 odst. 1 zmíněné směrnice další povinné údaje.
(6)
Ustanovení čl. 18 odst. 2 směrnice 2000/13/ES umožňuje přijetí neharmonizovaných vnitrostátních předpisů, jestliže jsou oprávněné z jednoho z důvodů v něm uvedených, mimo jiné včetně ochrany veřejného zdraví a předcházení podvodům, a nejsou-li takového charakteru, že by znesnadnily používání definic a pravidel stanovených směrnicí 2000/13/ES. Z toho důvodu je nezbytné, aby byl v případech, kdy byly v některém členském státě navrženy vnitrostátní předpisy týkající se označování, posouzen jejich soulad s výše uvedenými požadavky a ustanoveními Smlouvy o fungování Evropské unie.
(7)
Italské orgány tvrdí, že oznámené opatření je nezbytné pro zajištění ochrany zájmů spotřebitele a zlepšení prosazování práva v souvislosti s prevencí a potíráním podvodů v potravinářství. Dále vysvětlují, že navzdory přesvědčení italských spotřebitelů není veškeré mléko uváděné v Itálii na trh tuzemského původu, a uvedení původu v označení je proto nutné, aby spotřebitel nebyl uveden v omyl. S ohledem na výše uvedené skutečnosti italské orgány tvrdí, že čl. 2 odst. 1 je s ohledem na čl. 3 odst. 1 bod 8 směrnice 2000/13/ES odůvodněný.
(8)
Ustanovení čl. 3 odst. 1 bodu 8 směrnice 2000/13/ES zavádí vhodný mechanismus ochrany proti riziku, že spotřebitel bude uveden v omyl v případech, kdy by z některých údajů mohl být vyvozen jiný než skutečný původ nebo provenience výrobku. Provozovatelé potravinářských podniků musí zajistit uvedení údajů o původu či provenienci na označení, pokud by opomenutí těchto údajů mohlo uvést spotřebitele v omyl. A je úkolem vnitrostátních orgánů pověřených prosazováním právních předpisů, aby zajistily dodržování této povinnosti.
(9)
Ustanovení čl. 2 odst. 1 oznámeného výnosu by znamenalo, že dané potraviny jsou vždy nabízeny způsobem, který uvádí italského spotřebitele v omyl ohledně jejich skutečného místa původu či provenience. V této souvislosti Komise poukazuje na skutečnost, že se působnost oznámeného výnosu nevztahuje na mléko s (velmi) omezenou trvanlivostí (syrové mléko, pasterizované mléko). Právě u těchto výrobků je ale pravděpodobné, že je spotřebitel bude považovat za výrobky italského původu.
(10)
Italské orgány kromě zmínky o nutnosti ochrany zájmů spotřebitele neposkytly dostatečné zdůvodnění, které by vedlo k závěru, že je nezbytné u výrobků uvedených v článku 1 oznámeného výnosu povinně uvádět původ nad rámec povinností stanovených v čl. 3 odst. 1 bodě 8 směrnice 2000/13/ES.
(11)
Italské orgány proto neprokázaly, že je uvedení původu, jak je stanoveno v oznámeném výnosu, nezbytné pro dosažení jednoho z cílů uvedených v čl. 18 odst. 2 směrnice 2000/13/ES.
(12)
Na základě těchto zjištění vydala Komise k výše zmíněným ustanovením oznámeného výnosu záporné stanovisko podle čl. 19 třetího pododstavce směrnice 2000/13/ES.
(13)
Italské orgány by se proto měly zdržet přijetí ustanovení čl. 2 odst. 1 oznámeného výnosu.
(14)
Opatření stanovená tímto rozhodnutím jsou v souladu se stanoviskem Stálého výboru pro potravinový řetězec a zdraví zvířat,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Italská republika nepřijme čl. 2 odst. 1 oznámeného výnosu, kterým se stanoví postupy pro označování původu trvanlivého mléka, mléka UHT, pasterizovaného mléka ošetřeného mikrofiltrací a mléka pasterizovaného při vysoké teplotě.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Italské republice.
V Bruselu dne 28. srpna 2013.
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΉ ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 28ης Αυγούστου 2013
σχετικά με το σχέδιο διατάγματος της Ιταλίας για τις μεθόδους ένδειξης της καταγωγής του αυτοδιατηρούμενου γάλακτος, του γάλακτος τύπου UHT, του διηθημένου παστεριωμένου γάλακτος και του γάλακτος υψηλής παστερίωσης
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2013) 5517]
(Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2013/444/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη την οδηγία 2000/13/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαρτίου 2000, για προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την επισήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση των τροφίμων (1), και ιδίως το άρθρο 19,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 19 δεύτερη παράγραφος της οδηγίας 2000/13/ΕΚ, οι ιταλικές αρχές κοινοποίησαν στις 9 Νοεμβρίου 2012 στην Επιτροπή το σχέδιο διατάγματος το οποίο περιέχει διατάξεις μεταξύ άλλων όσον αφορά την επισήμανση του αυτοδιατηρούμενου γάλακτος, του γάλακτος τύπου UHT, του διηθημένου παστεριωμένου γάλακτος και του γάλακτος υψηλής παστερίωσης.
(2)
Το άρθρο 2 παράγραφος 1 του κοινοποιηθέντος διατάγματος προβλέπει ότι οι ετικέτες του αποστειρωμένου αυτοδιατηρούμενου γάλακτος, του γάλακτος τύπου UHT, του διηθημένου παστεριωμένου γάλακτος και του γάλακτος υψηλής παστερίωσης πρέπει να αναφέρουν τη χώρα καταγωγής της εκμετάλλευσης γαλακτοπαραγωγής από την οποία προέρχεται το επεξεργασμένο γάλα ή να υπάρχει η ένδειξη είτε «ΕΕ» είτε «τρίτες χώρες», σε περίπτωση που το γάλα προέρχεται από ένα ή περισσότερα κράτη μέλη ή από τρίτες χώρες αντίστοιχα.
(3)
Η οδηγία 2000/13/ΕΚ εναρμονίζει τους κανόνες που διέπουν την επισήμανση των τροφίμων, προβλέποντας, αφενός, την εναρμόνιση ορισμένων εθνικών διατάξεων και, αφετέρου, ρυθμίσεις για τις μη εναρμονισμένες εθνικές διατάξεις. Το πεδίο εναρμόνισης καθορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της εν λόγω οδηγίας, όπου ορίζεται κατάλογος των υποχρεωτικών ενδείξεων που πρέπει να περιλαμβάνει η επισήμανση των τροφίμων, σύμφωνα με τα άρθρα 4 έως 17 και με την επιφύλαξη των εξαιρέσεων που προβλέπονται.
(4)
Το άρθρο 3 παράγραφος 1 σημείο 8 της οδηγίας 2000/13/ΕΚ προβλέπει ότι οι πληροφορίες σχετικά με τον τόπο καταγωγής ή προέλευσης του τροφίμου είναι υποχρεωτική μόνο «στις περιπτώσεις που η παράλειψη της ενδείξεως αυτής θα ήταν δυνατόν να δημιουργήσει στον καταναλωτή εσφαλμένη εντύπωση σχετικά με τον πραγματικό τόπο καταγωγής ή προελεύσεως του τροφίμου».
(5)
Το άρθρο 4 παράγραφος 2 της οδηγίας 2000/13/ΕΚ ορίζει ότι για ορισμένα τρόφιμα μπορούν να προβλέπονται, δυνάμει διατάξεων της Ένωσης ή, αν δεν υπάρχουν τέτοιες διατάξεις, δυνάμει εθνικών διατάξεων, και άλλες υποχρεωτικές ενδείξεις, επιπλέον αυτών που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της εν λόγω οδηγίας.
(6)
Το άρθρο 18 παράγραφος 2 της οδηγίας 2000/13/ΕΚ επιτρέπει την έκδοση μη εναρμονισμένων εθνικών διατάξεων αν αυτές δικαιολογούνται για έναν από τους λόγους που απαριθμούνται, όπως είναι, μεταξύ άλλων, η προστασία της δημόσιας υγείας και η πρόληψη της απάτης, εφόσον οι διατάξεις αυτές δεν είναι τέτοιας φύσης που να εμποδίζουν την εφαρμογή των ορισμών και κανόνων που προβλέπονται στην οδηγία 2000/13/ΕΚ. Συνεπώς, όταν προτείνεται σχέδιο εθνικών διατάξεων για την επισήμανση σε ένα κράτος μέλος, είναι αναγκαίο να εξετάζεται κατά πόσον οι διατάξεις αυτές συμμορφώνονται με τις προαναφερόμενες απαιτήσεις και τις διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(7)
Οι ιταλικές αρχές ισχυρίζονται ότι το κοινοποιηθέν μέτρο είναι απαραίτητο για να εξασφαλιστεί η προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών και να ενισχυθεί η επιβολή της πρόληψης και καταστολής της απάτης στον τομέα των τροφίμων. Διευκρινίζεται ότι, αντίθετα με την αντίληψη των ιταλών καταναλωτών, το γάλα που αποτελεί αντικείμενο εμπορίας στην Ιταλία δεν είναι αποκλειστικά εθνικής καταγωγής και, επομένως, η ένδειξη της καταγωγής στην ετικέτα έχει γίνει απαραίτητη για να αποφεύγεται η παραπλάνηση των καταναλωτών. Δεδομένων των ανωτέρω εκτιμήσεων, οι ιταλικές αρχές ισχυρίζονται ότι οι διατάξεις του άρθρου 2 παράγραφος 1 είναι δικαιολογημένες λαμβανομένου υπόψη του άρθρου 3 παράγραφος 1 σημείο 8 της οδηγίας 2000/13/ΕΚ.
(8)
Το άρθρο 3 παράγραφος 1 σημείο 8 της οδηγίας 2000/13/ΕΚ καθιερώνει έναν κατάλληλο μηχανισμό για την αντιμετώπιση του κινδύνου παραπλάνησης των καταναλωτών σε περιπτώσεις που ορισμένα στοιχεία μπορεί να οδηγήσουν στο συμπέρασμα ότι ένα τρόφιμο είναι καταγωγής ή προέλευσης διαφορετικής από την πραγματική. Εναπόκειται στις επιχειρήσεις τροφίμων ότι οι πληροφορίες σχετικά με τον τόπο καταγωγής ή προέλευσης αναφέρονται στην ετικέτα στην περίπτωση που η παράλειψή τους θα μπορούσε να δημιουργήσει σύγχυση στους καταναλωτές. Και εναπόκειται στις εθνικές αρχές επιβολής να επιβεβαιώσουν τη συμμόρφωση με την εν λόγω υποχρέωση.
(9)
Οι διατάξεις του άρθρου 2 παράγραφος 1 του κοινοποιηθέντος διατάγματος θα συνεπάγονταν ότι τα εν λόγω τρόφιμα παρουσιάζονται συνεχώς με τέτοιον τρόπο που θα προκαλούσαν σύγχυση στον ιταλό καταναλωτή όσον αφορά τον πραγματικό τόπο καταγωγής ή προέλευσης. Ως προς αυτό, η Επιτροπή σημειώνει ότι το πεδίο εφαρμογής του κοινοποιηθέντος διατάγματος δεν ισχύει σε γάλατα με (πολύ) περιορισμένο χρόνο ζωής (νωπό γάλα, παστεριωμένο γάλα). Επομένως, ακριβώς λόγω αυτού ενδέχεται να υποθέσει ο καταναλωτής ότι τα υπό εξέταση γάλατα είναι ιταλικής καταγωγής.
(10)
Πέραν της αναφοράς στην ανάγκη προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών, οι ιταλικές αρχές δεν παρείχαν επαρκή αιτιολόγηση που να δικαιολογεί την αναγκαιότητα της υποχρεωτικής επισήμανσης της καταγωγής, πέραν της υποχρέωσης που ορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 σημείο 8 της οδηγίας 2000/13/ΕΚ, για τα προϊόντα που απαριθμούνται στο άρθρο 1 του κοινοποιηθέντος διατάγματος.
(11)
Επομένως, οι ιταλικές αρχές δεν απέδειξαν ότι η ένδειξη καταγωγής, όπως προβλέπεται στο κοινοποιηθέν διάταγμα, είναι αναγκαία για την επίτευξη κάποιου από τους στόχους που απαριθμούνται στο άρθρο 18 παράγραφος 2 της οδηγίας 2000/13/ΕΚ.
(12)
Λαμβανομένων υπόψη των παρατηρήσεων αυτών, η Επιτροπή εξέδωσε αρνητική γνώμη για τις προαναφερθείσες διατάξεις του κοινοποιηθέντος διατάγματος, σύμφωνα με το άρθρο 19 τρίτο εδάφιο της οδηγίας 2000/13/ΕΚ.
(13)
Κατά συνέπεια, πρέπει να ζητηθεί από τις ιταλικές αρχές να μη θεσπίσουν τις διατάξεις του άρθρου 2 παράγραφος 1 του κοινοποιηθέντος διατάγματος.
(14)
Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι σύμφωνα με τη γνώμη της μόνιμης επιτροπής για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η Ιταλική Δημοκρατία δεν θεσπίζει τις διατάξεις του άρθρου 2 παράγραφος 1 του κοινοποιηθέντος διατάγματος για τις μεθόδους ένδειξης της καταγωγής του αυτοδιατηρούμενου γάλακτος, του γάλακτος τύπου UHT, του διηθημένου παστεριωμένου γάλακτος και του γάλακτος υψηλής παστερίωσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιταλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 28 Αυγούστου 2013.