NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 1381/2013
ze dne 17. prosince 2013,
kterým se zavádí program Práva, rovnost a občanství na období 2014 až 2020
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 19 odst. 2, čl. 21 odst. 2, články 114, 168, 169 a 197 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Evropská unie je založena na hodnotách úcty k lidské důstojnosti, svobody, demokracie, rovnosti, právního státu a dodržování lidských práv a základních svobod. Tyto hodnoty jsou společné členským státům žijícím ve společnosti, která se vyznačuje pluralismem, nediskriminací, tolerancí, spravedlností, solidaritou a rovností mezi muži a ženami. Jednotlivé osoby v Unii mají nárok požívat práv, která jim přiznávají Smlouva o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) a Smlouva o Evropské unii (dále jen „Smlouva o EU“). Kromě toho Listina základních práv Evropské unie (dále jen „Listina“), která je od vstupu Lisabonské smlouvy v platnost v Unii právně závazná, odráží základní práva a svobody, na které mají osoby v Unii nárok. Tato práva by měla být prosazována a dodržována. Mělo by být zaručeno plné požívání těchto práv i práv vyplývajících z mezinárodních úmluv, k nimž Unie přistoupila, jako je Úmluva Organizace spojených národů o právech osob se zdravotním postižením, a veškeré překážky by měly být odstraněny. Požívání těchto práv s sebou navíc nese odpovědnost a povinnosti vůči druhým, vůči lidskému společenství i vůči budoucím generacím.
(2)
Ve Stockholmském programu (4) Evropská rada znovu potvrdila prioritu, kterou představuje budování prostoru svobody, bezpečnosti a práva, a za politickou prioritu vyhlásila vytvoření Evropy práv. Financování bylo označeno jako jeden z významných nástrojů pro úspěšné provádění politických priorit Stockholmského programu. Ambiciózních cílů stanovených ve Smlouvách a Stockholmském programu je třeba dosáhnout mimo jiné zřízením flexibilního a účinného programu Práva, rovnost a občanství na období 2014 až 2020 (dále jen „program“), který usnadní plánování a provádění. Obecné a specifické cíle programu by měly být vykládány v souladu s odpovídajícími strategickými hlavními směry stanovenými Evropskou radou.
(3)
Sdělení Komise ze dne 3. března 2010 o strategii „Evropa 2020“ stanoví strategii pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění. Podpora a prosazování práv osob v rámci Unie, řešení diskriminace a nerovností a podpora občanství Unie přispívají k plnění konkrétních cílů a hlavních iniciativ strategie Evropa 2020.
(4)
Zákaz diskriminace je základní zásadou Unie. Článek 19 Smlouvy o fungování EU upravuje boj proti diskriminaci na základě pohlaví, rasy nebo etnického původu, náboženského vyznání nebo přesvědčení, zdravotního postižení, věku nebo sexuální orientace. Zákaz diskriminace je rovněž zakotven v článku 21 Listiny, který by měl být uplatňován v mezích stanovených v článku 51 Listiny a v souladu s ním. Mělo by se přihlédnout ke zvláštním rysům různých forem diskriminace a souběžně by měla být vypracována příslušná opatření pro předcházení diskriminaci založené na jednom nebo více důvodech a pro boj proti ní.
(5)
Program by měl být prováděn způsobem, jímž se bude vzájemně posilovat s dalšími činnostmi Unie, které sledují stejné cíle, zejména ty, které uvádí sdělení Komise ze dne 5. dubna 2011 nazvané „Rámec EU pro vnitrostátní strategie integrace Romů do roku 2020“ a závěry Rady ze dne 19. května 2011 o Rámci EU pro vnitrostátní strategie integrace Romů do roku 2020 (5), které členské státy vyzývají, aby řešily sociální a ekonomické vyloučení Romů prostřednictvím komplexního přístupu ve čtyřech klíčových oblastech - vzdělávání, zaměstnání, zdravotní péče a bydlení - a zajistily, aby Romové nebyli diskriminováni, ale dostalo se jim rovného uznání jejich základních práv, a aby učinily opatření k vymýcení segregace tam, kde k ní dochází, zejména v oblastech vzdělávání a bydlení.
(6)
Rasismus, xenofobie, homofobie a další formy nesnášenlivosti jsou přímým porušením zásad svobody, demokracie, dodržování lidských práv a základních svobod a právního státu, zásad, na kterých je Unie založena a které jsou společné členským státům. Boj proti těmto jevům je tedy trvalým cílem, který vyžaduje koordinované úsilí, včetně přidělování finančních prostředků. Uvedené jevy zahrnují mimo jiné veřejné podněcování k násilí nebo nenávisti namířeným proti skupině osob nebo proti příslušníkovi této skupiny, jakož i jiné trestné činy spáchané z rasistických, xenofobních nebo homofobních pohnutek. Velká pozornost by v této souvislosti měla být rovněž věnována předcházení všem formám násilí a nenávisti, segregace a stigmatizace a boji proti nim, jakož i boji proti šikanování, obtěžování a netolerantnímu zacházení, například ve veřejné správě, policii, soudnictví, ve škole a na pracovišti.
(7)
Rovnost žen a mužů je jednou z hodnot, na kterých je Unie založena. Nerovné zacházení se ženami a muži je porušením základních práv. Prosazování rovnosti žen a mužů navíc přispívá k dosažení cílů strategie Evropa 2020. Cíl prosazování rovnosti žen a mužů by měl být prováděn způsobem, jímž se bude vzájemně posilovat s dalšími činnostmi Unie anebo členských států, které sledují stejné cíle, zejména ty, které uvádí Evropský pakt pro rovnost žen a mužů (2011-2020).
(8)
Podle judikatury Soudního dvora Evropské unie zahrnuje diskriminace na základě pohlaví i diskriminaci vyplývající ze změny pohlaví osoby. Při provádění programu by se měl rovněž zohlednit vývoj práva Unie a judikatury Soudního dvora Evropské unie, pokud jde o další související genderové aspekty včetně genderové identity.
(9)
Právo na důstojné zacházení na pracovišti a obecně v celé společnosti je výrazem hodnot, na kterých je Unie založena, a je nutné přijmout koordinovaný postup, který umožní cílené činnosti, pokud jde o trh práce. Opatření týkající se rovnosti žen a mužů a zákazu diskriminace by proto měla zahrnovat prosazování rovnosti žen a mužů a boj proti diskriminaci na pracovišti i na trhu práce.
(10)
Násilí na dětech, mladých lidech a ženách i vůči dalším ohroženým skupinám představuje ve všech svých podobách porušení základních práv a závažné ohrožení zdraví. K tomuto násilí dochází v celé Unii a má závažné následky pro tělesné a duševní zdraví obětí i pro společnost jako celek. V reakci na toto násilí a v zájmu ochrany obětí je zapotřebí silné politické vůle a koordinovaného postupu, založeného na metodách a výsledcích programů Daphne (6). Akce v boji proti násilí vůči ženám přispívají k prosazování rovnosti žen a mužů. Vzhledem k tomu, že financování Daphne bylo od svého zahájení v roce 1997 skutečným úspěchem, a to jak pokud jde o jeho popularitu u zúčastněných stran (orgánů veřejné akademických orgánů a nevládních organizací), tak pokud jde o účinnost financovaných projektů, je velmi důležité, aby při provádění programu zůstalo jméno Daphne spojeno s tímto specifickým cílem, jež je zaměřena na prevenci násilí vůči dětem, mladým lidem a ženám a boj proti němu, a aby tak profil programů Daphne zůstal na co nejvyšší úrovni.
(11)
Podle čl. 3 odst. 3 Smlouvy o EU má Unie podporovat ochranu práv dítěte a zároveň bojovat proti diskriminaci. Děti jsou zranitelné, a to zejména v případech chudoby, sociálního vyloučení nebo zdravotního postižení nebo v jiných zvláštních situacích, které je ohrožují, jako je zanedbávání, únosy a zmizení dětí. Je zapotřebí přijmout opatření na ochranu práv dítěte a přispět k jejich ochraně před škodami a násilím, které ohrožují jejich tělesné nebo duševní zdraví a představují porušení jejich práv na rozvoj, ochranu a důstojnost.
(12)
Osobní údaje by měly být i nadále účinně chráněny, zejména s ohledem na konstantní technický rozvoj a globalizaci. Právní rámec Unie na ochranu údajů by se měl účinně a jednotně uplatňovat v rámci Unie. K dosažení tohoto cíle by Unie měla mít možnost podporovat úsilí členských států v oblasti provádění tohoto právního rámce a zvláštní pozornost by měla být věnována zajištění toho, aby osoby mohly svá práva účinně vykonávat.
(13)
Občané by si měli být více vědomi svých práv vyplývajících z občanství Unie, konkrétně své právo svobodně se pohybovat a pobývat v Unii, právo volit a být volen ve volbách do Evropského parlamentu a v obecních volbách v členském státě svého bydliště za stejných podmínek jako státní příslušníci tohoto členského státu, petiční právo k Evropskému parlamentu v kterémkoliv z jazyků Smluv, právo předkládat občanské iniciativy a právo zaslat evropskému veřejnému ochránci práv stížnost na nesprávný úřední postup některého z orgánů, a měli by mít možnost tato práva vykonávat. Pokud budou občané motivováni, aby hráli aktivnější úlohu v demokratickém procesu na úrovni Unie, posílí se tím evropská občanská společnost a podpoří se rozvoj evropské identity. Občané by měli bez problémů žít, cestovat, studovat, pracovat a angažovat se dobrovolnicky v jiném členském státě a měli by mít pocit, že mohou důvěřovat tomu, že je vůči nim uplatňován rovný přístup a že jejich práva jsou plně vymahatelná a chráněná, aniž by docházelo k diskriminaci, bez ohledu na to, v jaké části Unie se nacházejí.
(14)
Spotřebitelé a podnikatelé na vnitřním trhu by měli mít možnost dovolat se svých práv vyplývajících z práva Unie v přeshraničním rámci.
(15)
Podle článků 8 a 10 Smlouvy o fungování EU by program měl ve všech svých činnostech podporovat začleňování hlediska rovnosti žen a mužů a zohlednění cílů v oblasti zákazu diskriminace. Mělo by být prováděno pravidelné sledování a hodnocení, které umožní posoudit, jak činnosti programu reagují na otázky rovnosti žen a mužů a zákazu diskriminace.
(16)
Ze zkušeností s akcemi na úrovni Unie vyplývá, že plnění cílů programu v praxi vyžaduje spojení jednotlivých nástrojů, včetně právních aktů, politických iniciativ a financování. Financování je důležitý nástroj, který doplňuje legislativní opatření.
(17)
Kromě toho, že akce financované z programu představují pro příjemce skutečné hodnoty, mohou také přinášet důkazy, o nějž lze opřít zlepšenou tvorbu politiky na úrovni členských států i Unie. Programy Daphne tak například umožnily skutečné předávání znalostí a osvědčených postupů mezi všemi zúčastněnými stranami, včetně členských států, pokud jde o předcházení násilí vůči dětem, mladým lidem a ženám a boj proti němu.
(18)
Sdělení Komise nazvané „Rozpočet - Evropa 2020“ ze dne 29. června 2011 zdůrazňuje potřebu racionalizovat a zjednodušit financování Unie. Zejména vzhledem ke stávající hospodářské krizi je nanejvýš důležité, aby finanční prostředky Unie byly strukturovány a spravovány co nejsvědomitěji. Smysluplného zjednodušení a účinného řízení financování lze dosáhnout snížením počtu programů a racionalizací, zjednodušením a harmonizací pravidel a postupů v oblasti financování.
(19)
V reakci na potřebu zjednodušit a účinně řídit poskytování finančních prostředků a usnadnit přístup k nim by tento program měl pokračovat v činnostech prováděných v minulosti na základě oddílu 4 („Boj proti diskriminaci a rozmanitost“) a oddílu 5 („Rovnost žen a mužů“) programu Progress, zavedeného rozhodnutím Evropského parlamentu a Rady č. 1672/2006/ES (7), programu „Základní práva a občanství“, zavedeného rozhodnutím Rady 2007/252/ES (8), a programu Daphne III a rozvíjet tyto činnosti. Hodnocení těchto programů v polovině období zahrnují doporučení s cílem zlepšit jejich provádění. Výsledky těchto hodnocení v polovině období, jakož i výsledky příslušných hodnocení ex post je třeba zohlednit při provádění tohoto programu.
(20)
Hlavní zásady pro dosažení cílů programu by měly spočívat v zajištění optimálního využívání finančních zdrojů a zlepšení účinnosti výdajů. Měly by být zaručeny odpovídající finanční prostředky na podporu úsilí o uskutečnění Evropy práv. Je důležité dohlédnout na to, aby byl program prováděn co nejúčinnějším a uživatelsky nejvstřícnějším způsobem, a zároveň zajistit právní jistotu a jeho přístupnost pro všechny účastníky. Pro snazší přístup všech potenciálních příjemců k finančním prostředkům by měly být zjednodušeny i postupy podávání žádostí a požadavky na finanční řízení a odstraněna administrativní zátěž.
(21)
Sdělení Komise nazvané „Přezkum rozpočtu EU“ ze dne 19. října 2010 a sdělení Komise nazvané „Rozpočet - Evropa 2020“ ze dne 29. června 2011 zdůrazňují potřebu zacílit financování na akce, které mají zřejmou evropskou přidanou hodnotu, tj. na případy, kdy zásah Unie může oproti opatřením na úrovni členských států přinést přidanou hodnotu. Akce, na něž se vztahuje toto nařízení, by měly přispívat rozvoji vzájemné důvěry mezi členskými státy, zdokonalovat přeshraniční spolupráci a vytváření sítí a umožňovat správné, soudržné a jednotné uplatňování práva Unie. Činnosti v oblasti financování by měly rovněž přispívat k tomu, aby všichni zúčastnění získávali účinnější a lepší znalosti o právu a politikách Unie, a měly by poskytovat stabilní analytický základ pro podporu a rozvoj práva a politik Unie, a přispívat tak k jejich vymáhání a řádnému provádění. Opatření na úrovni Unie umožní, aby tyto akce byly prováděny jednotně v rámci celé Unie a aby přinášely úspory z rozsahu. Kromě toho může Unie lépe reagovat na přeshraniční situace, než mohou členské státy, a může poskytnout evropskou platformu pro vzájemné čerpání zkušeností.
(22)
Při výběru akcí, jež mají být financovány z programu, by Komise měla návrhy posuzovat podle předem určených kritérií. Tato kritéria by měla zahrnovat posouzení evropské přidané hodnoty navrhovaných akcí. I u vnitrostátních projektů a projektů malého rozsahu lze prokázat, že obsahují evropskou přidanou hodnotu.
(23)
Orgány a subjekty sledující cíl v obecném evropském zájmu v oblastech, na něž se program vztahuje, by měly být považovány za klíčové aktéry, pokud prokázaly, anebo pokud lze očekávat, že prokáží, že mají podstatný vliv na realizaci uvedeného cíle, a měly by obdržet financování v souladu s postupy a kritérii stanovenými v ročních pracovních programech přijatých Komisí podle tohoto nařízení.
(24)
Harmonizované služby se sociální hodnotou by měly být vykládány ve smyslu článku 2 rozhodnutí Komise č. 116/2007/ES (9).
(25)
Orgány a subjekty, které mají přístup k programu, by měly zahrnovat celostátní, regionální a místní orgány.
(26)
Toto nařízení stanoví finanční krytí pro celou dobu trvání programu, které představuje pro Evropský parlament a Radu hlavní referenční částku při ročním rozpočtovém procesu ve smyslu bodu 17 interinstitucionální dohody ze dne 2 december 2013 mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí o rozpočtové kázni, spolupráci v rozpočtových záležitostech a o řádném finančním řízení (10).
(27)
S cílem zajistit, aby byl program dostatečně pružný na to, aby reagoval na měnící se potřeby a odpovídající politické priority během doby svého trvání, měla by být na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v souladu s článkem 290 Smlouvy o fungování EU, pokud jde o změnu procentních podílů stanovených v příloze tohoto nařízení pro každou skupinu specifických cílů, která by se tyto podíly přesáhla o více než 5 procentních bodů. K posouzení potřeby takového aktu v přenesené pravomoci by se tyto procentní podíly měly vypočítat na základě finančního krytí programu pro celou dobu jeho trvání, a nikoli na základě ročních prostředků. Je obzvláště důležité, aby Komise v rámci přípravné činnosti vedla odpovídající konzultace, a to i na odborné úrovni. Při přípravě a vypracovávání aktů v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby byly příslušné dokumenty předány současně, včas a vhodným způsobem Evropskému parlamentu a Radě.
(28)
Toto nařízení by mělo být provedeno v plném souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (11) (dále jen „finanční nařízení“). Zejména pokud jde o podmínky způsobilosti daně z přidané hodnoty (DPH), kterou hradí příjemci grantů, by způsobilost DPH neměla záviset na právním postavení příjemců pro činnosti, jež mohou provádět soukromé a veřejné orgány a subjekty za stejných právních podmínek. S ohledem na zvláštní povahu cílů a činnosti, na něž se vztahuje toto nařízení, je ve výzvách k podávání návrhů třeba upřesnit, že pro činnosti, jež mohou provádět veřejné i soukromé orgány a subjekty, má být za způsobilou považována neodpočitatelná DPH odváděná veřejnými orgány a subjekty, pokud je placena v souvislosti s prováděním činností jako odborné vzdělávání nebo zvyšování informovanosti, které nelze považovat za výkon veřejné moci. Toto nařízení by mělo rovněž využívat nástroje pro zjednodušení, které byly zavedeny finančním nařízením. Cílem kritérií pro určování akcí, jež mají být podporovány, by navíc mělo být poskytování dostupných finančních prostředků na akce, jež mají největší dopad na sledované cíle politiky.
(29)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto nařízení by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci pro schvalování ročních pracovních programů. Tyto pravomoci je třeba vykonávat v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (12).
(30)
Roční pracovní programy přijímané Komisí podle tohoto nařízení by měly zajistit vhodné rozdělení finančních prostředků mezi granty a veřejné zakázky. Program by měl nejprve přidělit finanční prostředky na granty a zároveň zachovat dostatečné úrovně financování pro zakázky. Minimální podíl ročních výdajů, které mají být přiděleny na granty, by měl být stanoven v ročním pracovním programu a neměl by být nižší než 65 %. Pro usnadnění plánování projektů a spolufinancování zúčastněnými stranami by Komise měla stanovit jasný harmonogram pro výzvy k podávání návrhů, výběr projektů a rozhodnutí o přidělení finančních prostředků.
(31)
Aby se zajistilo účinné přidělování finančních prostředků ze souhrnného rozpočtu Unie, je zapotřebí dodržovat celkový soulad, doplňkovost a součinnost mezi finančními programy, které podporují vzájemně související oblasti politiky, a to zejména v případě tohoto programu a programu Spravedlnost, zavedeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1382/2013 (13), programu „Evropa pro občany“, Programu Evropské unie pro zaměstnanost a sociální inovace, zavedeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1296/2013 (14), a dalších programů v oblasti zaměstnanosti a sociálních věcí; vnitřních věcí; zdraví a ochrany spotřebitele, vzdělávání, odborné přípravy, mládeže a sportu, informační společnosti a rozšíření, a to zejména s nástrojem předvstupní pomoci (NPP II) a s evropskými strukturálními a investičními fondy, pro něž společná ustanovení stanoví nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1303/2013 (15).
(32)
Komise by měla zajistit celkový soulad, doplňkovost a součinnost s prací orgánů, úřadů a agentur Unie, jako je Evropský institut pro rovnost žen a mužů a Agentura pro základní práva, a měla by zhodnotit práci dalších vnitrostátních a mezinárodních aktérů v oblastech, na něž se vztahuje program.
(33)
Finanční zájmy Unie by měly být chráněny přiměřenými opatřeními v celém výdajovém cyklu, včetně opatření pro prevenci, odhalování a vyšetřování nesrovnalostí, zpětného získávání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků a případných správních a finančních sankcí v souladu s finančním nařízením.
(34)
V zájmu uplatňování zásady řádného finančního řízení by toto nařízení mělo upravovat vhodné nástroje pro posouzení jeho výsledků. Za tímto účelem by mělo definovat obecné a specifické cíle. Aby bylo možné posoudit plnění těchto specifických cílů, je zapotřebí vytvořit soubor konkrétních a měřitelných ukazatelů, které by měly zůstat v platnosti po celou dobu trvání programu. Komise by měla každoročně podávat Evropskému parlamentu a Radě zprávu o sledování, která by se měla zakládat mimo jiné na ukazatelích stanovených v tomto nařízení a která by měla podat informace o využití dostupných finančních prostředků.
(35)
Komise by při provádění programu měla zohlednit cíl, jímž je zeměpisně spravedlivé rozdělování finančních prostředků, a měla by poskytnout pomoc v těch členských státech, v nichž je počet financovaných akcí relativně nízký. Komise by přitom měla rovněž zohlednit, zda je - podle mezinárodně uznaných ukazatelů či kontrolních orgánů - třeba přijmout v některých členských státech opatření s cílem zajistit účinné dosažení cílů programu, a měla by podporovat akce členských států nebo občanské společnosti v těchto oblastech.
(36)
V souladu s čl. 180 odst. 1 písm. l) nařízení Komise v přenesené pravomoci (EU) č. 1268/2012 (16) (dále jen „prováděcí pravidla“) by grantové dohody měly obsahovat ustanovení, jimiž se řídí zviditelnění finanční podpory, kterou Unie poskytuje, s výjimkou řádně odůvodněných případů, kdy její prezentace vůči veřejnosti není možná či vhodná.
(37)
V souladu s čl. 35 odst. 2 a 3 finančního nařízení a článku 21 prováděcích pravidel by měla Komise vhodným způsobem včas zpřístupnit informace o příjemcích finančních prostředků a o povaze a účelu opatření financovaných ze souhrnného rozpočtu Unie. Při zpřístupnění těchto informací by měly být řádně dodrženy požadavky na zachování důvěrnosti a bezpečnosti, zejména pokud je o ochranu osobních údajů.
(38)
Jelikož cíle tohoto nařízení, totiž konkrétně přispět k dalšímu rozvoji prostoru, kde jsou prosazovány, chráněny a účinně uplatňovány rovnost a práva osob zakotvené ve Smlouvě o EU, Smlouvě o fungování EU, v Listině a v mezinárodních úmluvách o lidských právech, ke kterým Unie přistoupila, nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, ale spíše jej může být z důvodu jeho rozsahu a účinků lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o EU. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle.
(39)
S cílem zabezpečit kontinuitu financování činností dříve prováděných na základě oddílů 4 a 5 rozhodnutí č. 1672/2006/ES, rozhodnutí 2007/252/ES a rozhodnutí č. 779/2007/ES by toto nařízení mělo vstoupit v platnost prvním dnem po vyhlášení,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Zavedení a doba trvání programu
1. Toto nařízení zavádí program Práva, rovnost a občanství (dále jen „program“).
2. Program zahrnuje období od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020.
Článek 2
Evropská přidaná hodnota
1. Z programu jsou financovány akce s evropskou přidanou hodnotou. Komise za tímto účelem zajistí, aby akce vybrané k financování měly přinést výsledky s evropskou přidanou hodnotou.
2. Evropská přidaná hodnota akcí, včetně akcí malého rozsahu a vnitrostátních akcí, se posuzuje na základě kritérií, jako je jejich příspění k důslednému a jednotnému provádění práva Unie a k širokému veřejnému povědomí o právech z něj vyplývajících, jejich potenciál k rozvíjení vzájemné důvěry mezi členskými státy a zlepšení přeshraniční spolupráce, jejich nadnárodní dopad, jejich podíl na vypracování a šíření osvědčených postupů a jejich potenciál přispívat k vytváření minimálních norem, praktických nástrojů a řešení zaměřených na přeshraniční nebo celounijní problémy.
Článek 3
Obecný cíl
Obecným cílem programu je přispět v souladu s článkem 4 k dalšímu rozvoji prostoru, kde je prosazována, chráněna a účinně uplatňována rovnost a práva osob zakotvené ve Smlouvě o EU, Smlouvě o fungování EU, v Listině a v mezinárodních úmluvách o lidských právech, ke kterým Unie přistoupila.
Článek 4
Specifické cíle
1. K dosažení obecného cíle stanoveného v článku 3 jsou v rámci programu stanoveny tyto specifické cíle:
a)
prosazovat účinné provádění zásady zákazu diskriminace na základě pohlaví, rasy nebo etnického původu, náboženského vyznání nebo přesvědčení, zdravotního postižení, věku nebo sexuální orientace a dodržovat zásadu zákazu diskriminace na základě důvodů uvedených v článku 21 Listiny;
b)
předcházet rasismu, xenofobii, homofobii a dalším formám nesnášenlivosti a bojovat proti nim;
c)
podporovat a chránit práva osob se zdravotním postižením;
d)
prosazovat rovnost žen a mužů a prosazovat začleňování hlediska rovnosti žen a mužů;
e)
předcházet všem formám násilí vůči dětem, mladým lidem a ženám, jakož i násilí vůči dalším ohroženým skupinám, zejména skupinám ohroženým násilím v úzkých vztazích, bojovat proti takovému násilí a chránit jeho oběti;
f)
podporovat a chránit práva dítěte;
g)
přispívat k zajištění nejvyššího stupně ochrany soukromí a osobních údajů;
h)
podporovat a zlepšovat výkon práv vyplývajících z občanství Unie;
i)
umožnit spotřebitelům a podnikatelům na vnitřním trhu, aby prosazovali svá práva vyplývající z práva Unie, pokud jde o projekty financované v rámci programu Spotřebitelé.
2. Specifických cílů programu se dosahuje zejména:
a)
zlepšováním povědomí a znalostí o právu a politikách Unie, jakož i o právech, hodnotách a zásadách, na nichž je založena Unie;
b)
podporou účinného, uceleného a jednotného provádění a používání právních nástrojů a politik Unie v členských státech a jejich sledováním a hodnocením;
c)
podporou přeshraniční spolupráce, zlepšováním vzájemných znalostí a prohlubováním vzájemné důvěry mezi všemi zúčastněnými stranami;
d)
zdokonalováním znalostí a porozumění ohledně případných překážek, které ovlivňují výkon práv a zásad zaručených Smlouvou o EU, Smlouvou o fungování EU, Listinou, mezinárodními úmluvami, ke kterým Unie přistoupila, a sekundárními právními předpisy Unie.
Článek 5
Druhy akcí
1. Z programu jsou mimo jiné financovány tyto druhy akcí:
a)
analytické činnosti, jako je shromažďování údajů a statistik; rozvoj společných metodik a případně ukazatelů nebo měřítek; studie, výzkum, analýzy a průzkumy; hodnocení; příprava a publikace pokynů, zpráv a vzdělávacích materiálů; workshopy, semináře, setkání odborníků a konference;
b)
vzdělávací činnosti, jako jsou například výměny zaměstnanců, workshopy, semináře, školící programy pro školitele a rozvíjení internetových nebo jiných vzdělávacích modulů;
c)
vzájemná výměna zkušeností, spolupráce, zvyšování povědomí a šíření informací, jako je například identifikace a výměna osvědčených postupů, inovativních přístupů a zkušeností; organizace vzájemného hodnocení a vzájemné výměny zkušeností; pořádání konferencí, seminářů, mediálních kampaní včetně v on-line médiích, informačních kampaní včetně institucionální komunikace o politických prioritách Unie, pokud souvisejí s cíli programu; shromažďování a zveřejňování materiálů pro šíření informací o programu a jeho výsledcích; rozvíjení, provozování a údržba systémů a nástrojů využívajících informační a komunikační technologie;
d)
podpora hlavních aktérů, jejichž činnosti přispívají k provádění cílů programu, jako je podpora nevládních organizací při provádění akcí s evropskou přidanou hodnotou, podpora klíčových evropských aktérů, sítí na evropské úrovni a harmonizovaných služeb se sociální hodnotou; podpora členských států při provádění práva a politik Unie; a podpora činnosti sítí na evropské úrovni mezi specializovanými orgány a subjekty, jakož i celostátními, regionálními a místními orgány a nevládními organizacemi, včetně podpory prostřednictvím grantů na činnosti a grantů na provoz.
2. S cílem zajistit perspektivu začlenění podporují příjemci účast příslušných cílových skupin na akcích financovaných z programu.
Článek 6
Účast
1. Přístup k programu je otevřen všem orgánům a subjektům, které jsou právně usazeny v:
a)
členských státech,
b)
zemích Evropského sdružení volného obchodu (ESVO), které jsou členy Dohody o Evropském hospodářském prostoru, v souladu s podmínkami stanovenými v uvedené dohodě;
c)
kandidátských zemích, potenciálních kandidátech a zemích přistupujících k Unii, v souladu s obecnými zásadami a obecnými podmínkami stanovenými pro účast těchto zemí na programech Unie zavedených v příslušných rámcových dohodách a rozhodnutích rad přidružení nebo podobných dohodách.
2. Orgány a subjekty zaměřené na zisk mají přístup k programu pouze ve spojení s neziskovými nebo veřejnými organizacemi.
3. Orgány a subjekty právně usazené v jiných třetích zemích než těch, které se účastní programu v souladu s odst. 1 písm. b) a c), zejména v zemích, na něž se vztahuje evropská politika sousedství, se mohou do akcí v rámci programu zapojit na vlastní náklady, pokud to poslouží účelu těchto akcí.
4. Komise může spolupracovat s mezinárodními organizacemi za podmínek stanovených v příslušném ročním pracovním programu. Přístup k programu je otevřen mezinárodním organizacím působícím v oblastech, na něž se program vztahuje, v souladu s finančním nařízením a příslušným ročním pracovním programem.
Článek 7
Rozpočet
1. Finanční krytí pro provádění programu na období 2014 až 2020 se stanoví na 439 473 000 EUR.
2. Z finančních prostředků programu lze rovněž hradit výdaje související s činnostmi v rámci přípravy, sledování, kontroly, auditu a hodnocení, které jsou potřebné pro řízení programu a posouzení týkající se dosažení jeho cílů. Z finančních prostředků programu lze hradit výdaje spojené s nezbytnými studiemi, setkáními odborníků, informačními a komunikačními akcemi včetně institucionální komunikace o politických prioritách Unie, pokud souvisejí s obecnými cíli tohoto nařízení, jakož i výdaje spojené se sítěmi informačních technologií zaměřenými na zpracování a výměnu informací; a jiné výdaje na technickou a správní pomoc, potřebnou v souvislosti s řízením programu Komisí.
3. Roční rozpočtové prostředky schvaluje Evropský parlament a Rada v mezích stanovených víceletým finančním rámcem zřízeným nařízením Rady (EU, Euratom) č. 1311/2013 (17)
4. V rámci finančního krytí programu se částky na každou skupinu specifických cílů přidělují v souladu s procentními podíly stanovenými v příloze.
5. Komise se od přidělených procentních podílů v rámci finančního krytí, jak jsou stanoveny v příloze, neodchýlí o více než 5 procentních bodů pro každou skupinu specifických cílů. Pro případ, že je nezbytné tento limit překročit, je Komisi svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 8 a za účelem změny každého z podílů uvedených v příloze o více než 5 a nejvýše 10 procentních bodů.
Článek 8
Výkon přenesené pravomoci
1. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci je svěřena Komisi za podmínek stanovených v tomto článku.
2. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v čl. 7 odst. 5 se Komisi svěřuje na dobu trvání programu.
3. Evropský parlament nebo Rada mohou přenesení pravomoci uvedené v čl. 7 odst. 5 kdykoli zrušit. Rozhodnutím o zrušení se ukončuje přenesení pravomoci v něm blíže určené. Rozhodnutí nabývá účinku prvním dnem po zveřejnění v Úředním věstníku Evropské unie nebo k pozdějšímu dni, který je v něm upřesněn. Nedotýká se platnosti již platných aktů v přenesené pravomoci.
4. Přijetí aktu v přenesené pravomoci Komise neprodleně oznámí současně Evropskému parlamentu a Radě.
5. Akt v přenesené pravomoci přijatý podle čl. 7 odst. 5 vstoupí v platnost, pouze pokud proti němu Evropský parlament nebo Rada nevysloví námitky ve lhůtě dvou měsíců ode dne, kdy jim byl tento akt oznámen, nebo pokud Evropský parlament i Rada před uplynutím této lhůty informují Komisi o tom, že námitky nevysloví. Z podnětu Evropského parlamentu nebo Rady se tato lhůta prodlouží o dva měsíce.
Článek 9
Prováděcí opatření
1. Komise provádí program v souladu s finančním nařízením.
2. Komise za účelem provádění programu přijme roční pracovní programy ve formě prováděcích aktů. Tyto prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 10 odst. 2.
3. Každý roční pracovní program provede cíle programu tím, že určí:
a)
akce, jež mají být uskutečněny v souladu s obecnými a specifickými cíli stanovenými v článku 3 a čl. 4 odst. 1, včetně orientačního přidělení finančních zdrojů;
b)
základní kritéria způsobilosti, výběru a udělování grantů, podle nichž se vybírají návrhy, které mají obdržet finanční příspěvky, v souladu s článkem 84 finančního nařízení a s článkem 94 prováděcích pravidel.
c)
minimální procentní podíl ročních výdajů, které mají být přiděleny na granty.
4. Vhodné a spravedlivé rozdělení finanční podpory mezi různé oblasti, na něž se vztahují specifické cíle uvedené v čl. 4 odst. 1, se zajistí při zohlednění úrovně finančních prostředků, které již byly přiděleny podle předchozích programů na období 2007-2013 zavedených rozhodnutími uvedenými v článku 15. Při rozhodování o přidělení prostředků do těchto oblastí v ročních pracovních programech zohlední Komise potřebu zachovat dostatečné úrovně financování a zajistí kontinuitu akcí i předvídatelnost financování ve všech oblastech, na něž se vztahují specifické cíle stanovené v čl. 4 odst. 1.
5. Výzvy k podávání návrhů se uveřejňují jednou ročně.
Článek 10
Postup projednávání ve výboru
1. Komisi je nápomocen výbor. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č.182/2011.
Článek 11
Doplňkovost
1. Komise ve spolupráci s členskými státy zajistí celkový soulad, doplňkovost a součinnost s ostatními nástroji Unie, včetně mimo jiné s programem Spravedlnost, programem „Evropa pro občany“ a programem Evropské unie pro zaměstnanost a sociální inovace a s dalšími programy v oblasti zaměstnanosti a sociálních věcí; vnitřních věcí, zdraví a ochrany spotřebitele; vzdělávání, odborné přípravy, mládeže a sportu, informační společnosti; rozšíření, a to zejména s nástrojem předvstupní pomoci (NPP II) a s evropskými strukturálními a investičními fondy.
2. Komise rovněž zajistí celkový soulad, doplňkovost a součinnost s činností institucí a jiných subjektů Unie působících v oblastech, na něž se vztahují cíle programu.
3. Program může sdílet zdroje s ostatními nástroji Unie, zejména s programem Spravedlnost, za účelem provádění akcí odpovídajících cílům obou programů. Na akci financovanou z programu lze rovněž čerpat prostředky z programu Spravedlnost, pokud se financování netýká stejné nákladové položky.
Článek 12
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise přijme vhodná opatření, která zajistí, aby byly při provádění akcí financovaných z programu finanční zájmy Unie chráněny prevencí podvodů, korupce a jiného protiprávního jednání, účinnými kontrolami, a jsou-li zjištěny nesrovnalosti, zpětným získáním neoprávněně vyplacených částek a případně účinnými, přiměřenými a odrazujícími správními a finančními sankcemi.
2. Komise nebo její zástupci a Účetní dvůr mají pravomoc provádět kontrolu veškerých dokladů i kontrolu na místě u všech příjemců grantů, dodavatelů a subdodavatelů, kteří obdrželi finanční prostředky Unie v rámci programu.
3. Evropský úřad pro boj proti podvodům (dále jen „OLAF“) může provádět vyšetřování, včetně kontrol a inspekcí na místě, v souladu s ustanoveními a postupy stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 883/2013 (18) a v nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (19) s cílem zjistit, zdav souvislosti s grantovou dohodou, rozhodnutím o grantu nebo smlouvou financovanou v rámci programu nedošlo k podvodu, korupci nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie.
4. Aniž jsou dotčeny odstavce 1, 2 a 3, musí dohody o spolupráci se třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi, grantové dohody, rozhodnutí o grantu a smlouvy, které vyplývají z provádění programu, obsahovat ustanovení, která výslovně zmocňují Komisi, Účetní dvůr a OLAF k provádění auditů a vyšetřování zmíněných v uvedených odstavcích v souladu s jejich příslušnými pravomocemi.
Článek 13
Sledování a hodnocení
1. Komise program každoročně sleduje tak, aby bylo možné sledovat provádění akcí v jeho rámci a plnění specifických cílů stanovených v článku 4. Sledování zároveň umožní posoudit, jak byly v rámci akcí programu řešeny otázky rovnosti žen a mužů, zákazu diskriminace a ochrany dětí.
2. Komise předloží Evropskému parlamentu a Radě
a)
výroční zprávu o sledování na základě ukazatelů stanovených v čl. 14 odst. 2 a o využití dostupných finančních prostředků;
b)
průběžnou hodnotící zprávu do 30. června 2018;
c)
zprávu o hodnocení ex post do 31. prosince 2021.
3. Průběžná hodnotící zpráva posoudí pokrok dosažený při plnění cílů programu, účinnost využívání zdrojů a evropskou přidanou hodnotu programu s cílem určit, zda je financování v oblastech, na které se program vztahuje, třeba po roce 2020 prodloužit, upravit nebo ukončit. Zároveň se prověří, zda je možné program ještě zjednodušit, zda je vnitřně i navenek soudržný a zda jsou všechny jeho cíle a akce stále relevantní. Ve zprávě se zohlední výsledky hodnocení ex post předchozích programů na období 2007-2013 zavedených rozhodnutími uvedenými v článku 15.
4. Zpráva o hodnocení ex post, která se použije při rozhodování o následném programu, posoudí dlouhodobé dopady programu a udržitelnost jeho účinků.
Článek 14
Ukazatele
1. V souladu s článkem 13 slouží ukazatele stanovené v odstavci 2 tohoto článku jako základ pro sledování a hodnocení rozsahu, ve kterém bylo akcemi stanovenými v článku 5 dosaženo každého ze specifických cílů programu stanovených v článku 4. Měří se na základě předem stanovených základních hodnot, které odrážejí situaci před prováděním. Ukazatele se případně člení mimo jiné podle pohlaví, věku a zdravotního postižení.
2. Ukazatele uvedené v odstavci 1 zahrnují mimo jiné:
a)
počet a procentní podíl osob v cílové skupině, které byly osloveny činnostmi na zvyšování povědomí financovanými z programu;
b)
počet zúčastněných stran, které se zapojily do činností mimo jiné v oblasti vzdělávání, výměn, studijních pobytů, workshopů a seminářů financovaných z programu;
c)
zvýšení úrovně znalostí o právních předpisech a politikách Unie a popřípadě o právech, hodnotách a zásadách, na nichž je založena Unie, ve skupinách účastnících se činností financovaných z programu ve srovnání s celou cílovou skupinou;
d)
počet případů, činnosti a výsledky v oblasti přeshraniční spolupráce;
e)
hodnocení účastníků činností, jichž se zúčastnili, a jejich (očekávané) udržitelnosti;
f)
zeměpisné pokrytí činností financovaných z programu;
g)
počet žádostí a grantů týkajících se každého specifického cíle;
h)
pro každý specifický cíl výše finančních prostředků požadovaná žadateli a výše udělená.
2. Kromě ukazatelů stanovených v odstavci 2 se v průběžné zprávě i ve zprávě o hodnocení programu ex post zhodnotí mimo jiné:
a)
evropská přidaná hodnota programu, včetně zhodnocení činností programu s přihlédnutím k podobným iniciativám vytvořeným na vnitrostátní či evropské úrovni a bez finanční podpory Unie a k jejich (očekávaným) výsledkům; a výhody či nevýhody financování Unií ve srovnání s vnitrostátním financováním dotyčného druhu činnosti;
b)
úroveň financování v poměru k dosaženým výsledkům (účinnost);
c)
případné administrativní, organizační nebo strukturální překážky bránící hladšímu, účinnějšímu a účelnějšímu provádění programu (prostor pro zjednodušení).
Článek 15
Přechodná opatření
Na akce zahájené na základě oddílu 4 („Boj proti diskriminaci a rozmanitost“) a oddílu 5 („Rovnost žen a mužů“) rozhodnutí č. 1672/2006/ES, rozhodnutí č. 2007/252/ES nebo rozhodnutí č. 779/2007/ES se až do jejich ukončení vztahují uvedená rozhodnutí. Ve vztahu k těmto akcím se odkazy na výbory uvedené v článku 13 rozhodnutí č. 1672/2006/ES, v článku 10 rozhodnutí č. 2007/252/ES a v článku 10 rozhodnutí č. 779/2007/ES považují za odkazy na výbor uvedený v čl. 10 odst. 1 tohoto nařízení.
Článek 16
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 17. prosince 2013.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1381/2013 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 17ης Δεκεμβρίου 2013
για τη θέσπιση του Προγράμματος «Δικαιώματα, Ισότητα και Ιθαγένεια» για την περίοδο 2014-2020
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως τα άρθρα 19 παράγραφος 2, 21 παράγραφος 2, 114, 168, 169 και 197,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Μετά τη διαβίβαση του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεμελιώνεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών. Οι αξίες αυτές είναι κοινές στα κράτη μέλη σε μια κοινωνία που χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών. Τα άτομα δικαιούνται να απολαμβάνουν στην Ένωση τα δικαιώματα που τους αναγνωρίζονται στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Επιπλέον ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης («Χάρτης»), ο οποίος με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας απέκτησε νομικά δεσμευτική ισχύ σε ολόκληρη την Ένωση, απηχεί τα θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες που αναγνωρίζονται στα άτομα εντός της Ένωσης. Τα εν λόγω δικαιώματα πρέπει να προάγονται και να γίνονται σεβαστά. Η πλήρης απόλαυση των δικαιωμάτων αυτών, καθώς και των δικαιωμάτων που απορρέουν από διεθνείς συμβάσεις στις οποίες έχει προσχωρήσει η Ένωση, όπως η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες, πρέπει να κατοχυρώνεται και κάθε σχετικό εμπόδιο να αίρεται. Περαιτέρω, η απόλαυση των δικαιωμάτων αυτών συνεπάγεται υποχρεώσεις και καθήκοντα απέναντι στους άλλους, την ανθρωπότητα και τις μελλοντικές γενιές.
(2)
Στο Πρόγραμμα της Στοκχόλμης (4) το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαίωσε εκ νέου ότι δίνει προτεραιότητα στην ανάπτυξη ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και καθόρισε ως πολιτική του προτεραιότητα την επίτευξη μιας Ευρώπης των δικαιωμάτων. Η χρηματοδότηση προσδιορίσθηκε ως ένα από τα σημαντικά εργαλεία για την επιτυχή υλοποίηση των πολιτικών προτεραιοτήτων του Προγράμματος της Στοκχόλμης. Οι φιλόδοξοι στόχοι των Συνθηκών και του Προγράμματος της Στοκχόλμης θα πρέπει να επιτευχθούν, μεταξύ άλλων, με τη θέσπιση, για την περίοδο 2014 έως 2020, ενός ευέλικτου και αποτελεσματικού Προγράμματος «Δικαιώματα, Ισότητα και Ιθαγένεια» («Πρόγραμμα») που θα πρέπει να διευκολύνει τον προγραμματισμό και την εφαρμογή. Οι γενικοί και ειδικοί στόχοι του Προγράμματος θα πρέπει να ερμηνεύονται σύμφωνα με τις σχετικές στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές που έχει ορίσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
(3)
Στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 3ης Μαρτίου 2010 για την στρατηγική «Ευρώπη 2020» καθορίζεται μια στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Η στήριξη και η προαγωγή των δικαιωμάτων των ατόμων στην Ένωση, η αντιμετώπιση των διακρίσεων και των ανισοτήτων και η προώθηση της ιθαγένειας της Ένωσης συμβάλλουν στην προώθηση των ειδικών στόχων και των εμβληματικών πρωτοβουλιών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».
(4)
Η απαγόρευση των διακρίσεων αποτελεί θεμελιώδη αρχή της Ένωσης. Το άρθρο 19 ΣΛΕΕ προβλέπει δράση για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού. Η απαγόρευση των διακρίσεων προβλέπεται επίσης στο άρθρο 21 του Χάρτη, το οποίο πρέπει να εφαρμόζεται εντός των ορίων του άρθρου 51 του Χάρτη και σύμφωνα με αυτό. Τα ειδικά χαρακτηριστικά των διαφόρων μορφών διακρίσεων θα πρέπει να συνεκτιμώνται, για δε την πρόληψη και την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω ενός ή περισσότερων λόγων θα πρέπει να αναπτύσσεται παράλληλα αντίστοιχη δράση.
(5)
Το Πρόγραμμα θα πρέπει να υλοποιηθεί κατά τρόπο αμοιβαία ενισχυτικό μαζί με άλλες δράσεις της Ένωσης που έχουν τους ίδιους στόχους, ιδίως με εκείνες που αναφέρονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 5ης Απριλίου 2011 με τίτλο «Πλαίσιο της ΕΕ για εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά μέχρι το 2020» (5), και στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 19ης Μαΐου 2011 για το πλαίσιο της ΕΕ για εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά μέχρι το 2020 που καλούν τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τον κοινωνικό και οικονομικό αποκλεισμό των Ρομά με την επιδίωξη προσέγγισης που λαμβάνει υπόψη τη διάσταση αυτή σε τέσσερις βασικούς τομείς - εκπαίδευση, απασχόληση, υγεία και στέγαση - και με την εξασφάλιση ότι οι Ρομά δεν υφίστανται διακρίσεις αλλά ότι τα θεμελιώδη δικαιώματά τους αναγνωρίζονται ισότιμα, καθώς και να λάβουν μέτρα για την εξάλειψη του φυλετικού διαχωρισμού όπου παρατηρείται, ιδίως στους τομείς της εκπαίδευσης και της στέγασης.
(6)
Ο ρατσισμός, η ξενοφοβία, η ομοφοβία και άλλες μορφές μη ανοχής αντίκεινται ευθέως στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και του κράτους δικαίου, αρχές στις οποίες θεμελιώνεται η Ένωση και οι οποίες είναι κοινές στα κράτη μέλη. Η καταπολέμηση των φαινομένων αυτών αποτελεί συνεπώς διαρκή στόχο, ο οποίος απαιτεί συντονισμένη δράση, περιλαμβανομένης της παροχής χρηματοδότησης. Στα εν λόγω φαινόμενα συμπεριλαμβάνεται μεταξύ άλλων η δημόσια υποκίνηση βίας ή μίσους που στρέφεται κατά ομάδας προσώπων ή μέλους ομάδας, καθώς και άλλες αξιόποινες πράξεις όταν διαπράττονται με ρατσιστικά, ξενοφοβικά ή ομοφοβικά κίνητρα. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην πρόληψη και την καταπολέμηση όλων των μορφών βίας και μίσους, φυλετικού διαχωρισμού και στιγματισμού, καθώς και στην καταπολέμηση του εκφοβισμού, της παρενόχλησης και της μη ανεκτικής συμπεριφοράς, για παράδειγμα στη δημόσια διοίκηση, στην αστυνομία, στον δικαστικό τομέα, στο σχολείο και στον εργασιακό χώρο.
(7)
Η ισότητα ανάμεσα στις γυναίκες και τους άνδρες είναι μια από τις θεμελιώδεις αξίες της Ένωσης. Η άνιση μεταχείριση γυναικών και ανδρών αποτελεί παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων. Πέραν τούτου η προώθηση της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών συμβάλλει επίσης στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Ο στόχος της προώθησης της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών θα πρέπει να υλοποιηθεί με αμοιβαία ενισχυτικό τρόπο μαζί με άλλες δραστηριότητες της Ένωσης ή των κρατών μελών που έχουν τους ίδιους στόχους, ιδίως με εκείνους που αναφέρονται στο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την ισότητα μεταξύ των φύλων για την περίοδο 2011-2020.
(8)
Οι διακρίσεις λόγω φύλου περιλαμβάνουν τις διακρίσεις λόγω αλλαγής φύλου, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την υλοποίηση του Προγράμματος, πρέπει να ληφθούν επίσης υπόψη οι εξελίξεις της νομοθεσίας της Ένωσης και της νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ό,τι αφορά περαιτέρω ζητήματα σχετικά με το φύλο, συμπεριλαμβανομένης της ταυτότητας φύλου.
(9)
Το δικαίωμα της αξιοπρεπούς μεταχείρισης στον εργασιακό χώρο και στην κοινωνία γενικά αποτελεί έκφραση των θεμελιωδών αξιών της Ένωσης και είναι απαραίτητη η συντονισμένη δράση για να πραγματοποιηθούν δραστηριότητες με συγκεκριμένους στόχους όσον αφορά την αγορά εργασίας. Συνεπώς οι δράσεις στον τομέα της ισότητας των φύλων και της καταπολέμησης των διακρίσεων πρέπει να περιλαμβάνουν την προώθηση της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών και την καταπολέμηση των διακρίσεων στον εργασιακό χώρο και την αγορά εργασίας.
(10)
Η βία κατά παιδιών, νέων και γυναικών, καθώς και κατά άλλων ομάδων κινδύνου, σε όλες τις μορφές της συνιστά παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και σοβαρή μάστιγα για την υγεία. Η βία αυτού του είδους απαντά σε ολόκληρη την Ένωση και έχει σοβαρές επιπτώσεις στη φυσική και ψυχολογική υγεία των θυμάτων καθώς και στην κοινωνία γενικότερα. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί και να προστατευθούν τα θύματα, είναι απαραίτητη η ισχυρή πολιτική βούληση και η συντονισμένη δράση με βάση τις μεθόδους και τα αποτελέσματα των προγραμμάτων Δάφνη (6). Η λήψη μέτρων για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών συμβάλλει στην προώθηση της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η χρηματοδότηση για το πρόγραμμα Δάφνη, από την έναρξη εφαρμογής του το 1997, σημείωσε μεγάλη επιτυχία τόσο από άποψη δημοτικότητας μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών (δημόσιες αρχές, ακαδημαϊκοί φορείς και μη κυβερνητικές οργανώσεις [ΜΚΟ]) όσο και από άποψη αποτελεσματικότητας των έργων που χρηματοδοτήθηκαν, έχει ουσιώδη σημασία να διατηρηθεί το όνομα Δάφνη κατά την υλοποίηση του Προγράμματος όσον αφορά τον ειδικό στόχο που αποσκοπεί στην πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά παιδιών, νέων και γυναικών, έτσι ώστε να διατηρηθεί όσο το δυνατόν υψηλότερα το προφίλ των προγραμμάτων Δάφνη.
(11)
Το άρθρο 3 παράγραφος 3 της ΣΕΕ καλεί την Ένωση να προωθήσει την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού, καταπολεμώντας ταυτόχρονα τις διακρίσεις. Τα παιδιά είναι ευάλωτα, ιδίως όταν βρίσκονται σε κατάσταση ένδειας, κοινωνικού αποκλεισμού, αναπηρίας ή σε άλλες επικίνδυνες για αυτά ειδικές καταστάσεις, όπως η παραμέληση, η απαγωγή και η εξαφάνιση. Απαιτούνται ενέργειες για την προαγωγή των δικαιωμάτων του παιδιού και για την ενίσχυση της προστασίας των παιδιών από οποιοδήποτε κακό και βία, που θέτουν σε κίνδυνο τη σωματική ή πνευματική τους υγεία και αποτελούν παραβίαση των δικαιωμάτων τους στην ανάπτυξη, την προστασία και την αξιοπρέπεια.
(12)
Τα προσωπικά δεδομένα πρέπει να εξακολουθήσουν να προστατεύονται αποτελεσματικά υπό συνθήκες συνεχών τεχνολογικών εξελίξεων και παγκοσμιοποίησης. Το νομικό πλαίσιο της Ένωσης σχετικά με την προστασία των δεδομένων πρέπει να εφαρμόζεται με αποτελεσματικότητα και συνέπεια εντός της Ένωσης. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, η Ένωση πρέπει να μπορεί να στηρίζει τις προσπάθειες των κρατών μελών για την εφαρμογή του εν λόγω νομικού πλαισίου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην εξασφάλιση ότι τα άτομα μπορούν να ασκήσουν αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους.
(13)
Οι πολίτες θα πρέπει να έχουν μεγαλύτερη επίγνωση των δικαιωμάτων τους που απορρέουν από την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης, συγκεκριμένα το δικαίωμά τους να μετακινούνται και να διαμένουν ελεύθερα εντός της Ένωσης, το δικαίωμά τους να ψηφίζουν και να είναι υποψήφιοι σε εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και σε δημοτικές εκλογές στο κράτος μέλος κατοικίας τους, με τους ίδιους όρους όπως οι υπήκοοι του κράτους αυτού, το δικαίωμά τους να υποβάλλουν αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε οποιαδήποτε από τις γλώσσες των Συνθηκών, το δικαίωμά τους να καταθέτουν πρωτοβουλίες πολιτών και το δικαίωμά τους να υποβάλλουν καταγγελίες στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή σχετικά με περιπτώσεις κακοδιοίκησης στο πλαίσιο της δράσης των θεσμικών οργάνων και θα πρέπει να μπορούν να ασκούν τα εν λόγω δικαιώματα. Η ενθάρρυνση των πολιτών να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο στη δημοκρατία σε επίπεδο Ένωσης θα ενισχύσει την ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών και θα προωθήσει την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας. Οι πολίτες πρέπει να αισθάνονται άνετα όταν ζουν, ταξιδεύουν, σπουδάζουν, εργάζονται και πραγματοποιούν εθελοντικές δραστηριότητες σε άλλο κράτος μέλος και θα πρέπει να μπορούν να εμπιστευθούν ότι απολαύουν ίσων όρων πρόσβασης και πλήρους εφαρμογής και προστασίας των δικαιωμάτων τους χωρίς διακρίσεις, οπουδήποτε στην Ένωση και αν τυχαίνει να βρίσκονται.
(14)
Τα άτομα υπό την ιδιότητά τους ως καταναλωτών ή επιχειρηματιών στην εσωτερική αγορά πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν την άσκηση των εκ της νομοθεσίας της Ένωσης δικαιωμάτων τους σε διασυνοριακό πλαίσιο.
(15)
Σύμφωνα με τα άρθρα 8 και 10 ΣΛΕΕ, το Πρόγραμμα πρέπει να στηρίζει την ενσωμάτωση των στόχων της διάστασης της ισότητας των φύλων και της απαγόρευσης των διακρίσεων σε όλες τις δραστηριότητές του. Πρέπει να διενεργούνται τακτικά παρακολουθήσεις και αξιολογήσεις για να εκτιμάται ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα θέματα της ισότητας των φύλων και της απαγόρευσης των διακρίσεων στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του Προγράμματος.
(16)
Η πείρα από την ανάληψη δράσης σε ενωσιακό επίπεδο καταδεικνύει ότι η επίτευξη των στόχων του Προγράμματος στην πράξη απαιτεί έναν συνδυασμό μέσων, ο οποίος περιλαμβάνει τις νομικές πράξεις, τις πρωτοβουλίες πολιτικής και τη χρηματοδότηση. Η χρηματοδότηση αποτελεί σημαντικό εργαλείο, το οποίο συμπληρώνει τα νομοθετικά μέτρα.
(17)
Πέρα από την ουσιαστική αξία που έχουν για τους δικαιούχους, οι δράσεις που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του Προγράμματος μπορούν να εξασφαλίσουν αποδεικτικά στοιχεία στα οποία θα βασιστεί μια βελτιωμένη χάραξη πολιτικής σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. Για παράδειγμα, τα προγράμματα Δάφνη επέτρεψαν την πραγματική μεταβίβαση γνώσεων και καλών πρακτικών μεταξύ όλων των σχετικών ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών, σε ό,τι αφορά την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά παιδιών, νέων και γυναικών.
(18)
Στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 29ης Ιουνίου 2011 με τίτλο «Προϋπολογισμός για την «Ευρώπη 2020»» τονίζεται η ανάγκη εξορθολογισμού και απλούστευσης της ενωσιακής χρηματοδότησης. Ιδίως υπό το πρίσμα της τρέχουσας οικονομικής κρίσης, έχει μέγιστη σημασία η διάρθρωση και η διαχείριση των κονδυλίων της Ένωσης να πραγματοποιούνται με τη μεγαλύτερη δυνατή επιμέλεια. Η ουσιαστική απλούστευση και η αποτελεσματική διαχείριση της χρηματοδότησης είναι δυνατό να επιτευχθούν μέσω της μείωσης του αριθμού των προγραμμάτων, καθώς και μέσω του εξορθολογισμού, της απλούστευσης και της εναρμόνισης των κανόνων και των διαδικασιών χρηματοδότησης.
(19)
Με γνώμονα την ανάγκη απλούστευσης και αποτελεσματικής διαχείρισης της χρηματοδότησης και ευκολότερης πρόσβασης σε αυτήν, το Πρόγραμμα θα πρέπει να συνεχίσει και να αναπτύξει τις δραστηριότητες που είχαν αναληφθεί προηγουμένως βάσει της ενότητας 4 («Καταπολέμηση των Διακρίσεων και Ποικιλομορφία») και της ενότητας 5 («Ισότητα των Φύλων») του προγράμματος «Progress» που θεσπίσθηκε με την απόφαση αριθ. 1672/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7), του προγράμματος «Θεμελιώδη Δικαιώματα και Ιθαγένεια» που θεσπίσθηκε με την απόφαση 2007/252/ΕΚ του Συμβουλίου (8),και του προγράμματος «Δάφνη ΙΙΙ». Οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις των προγραμμάτων αυτών περιλαμβάνουν συστάσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της εφαρμογής αυτών των προγραμμάτων. Τα ευρήματα των εν λόγω ενδιάμεσων αξιολογήσεων, καθώς και τα ευρήματα των αντίστοιχων εκ των υστέρων αξιολογήσεων, πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την υλοποίηση του Προγράμματος.
(20)
Η εξασφάλιση της βέλτιστης χρήσης των χρηματοδοτικών πόρων και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δαπανών πρέπει να αποτελέσουν κατευθυντήριες αρχές για την επίτευξη των στόχων του Προγράμματος. Πρέπει να διασφαλιστεί επαρκής χρηματοδότηση για τη στήριξη των προσπαθειών να εδραιωθεί μια Ευρώπη των δικαιωμάτων. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι το Πρόγραμμα τίθεται σε εφαρμογή κατά τον πιο αποτελεσματικό και φιλικό προς τον χρήστη τρόπο, με παράλληλη κατοχύρωση της ασφάλειας δικαίου και της δυνατότητας πρόσβασης όλων των συμμετεχόντων. Προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση όλων των εν δυνάμει δικαιούχων στη χρηματοδότηση, θα πρέπει επίσης να απλουστευθούν οι διαδικασίες υποβολής αίτησης και οι απαιτήσεις οικονομικής διαχείρισης και να αρθούν τα διοικητικά εμπόδια.
(21)
Οι ανακοινώσεις της Επιτροπής της 19ης Οκτωβρίου 2010 με τίτλο «Επανεξέταση του προϋπολογισμού της ΕΕ» και της 29ης Ιουνίου 2011 με τίτλο «Προϋπολογισμός για την «Ευρώπη 2020»» υπογραμμίζουν τη σημασία της εστίασης της χρηματοδότησης σε δράσεις με αδιαμφισβήτητη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία, δηλαδή σε τομείς όπου η παρέμβαση της Ένωσης είναι ικανή να προσπορίσει πρόσθετη αξία σε σύγκριση με την ανάληψη δράσης μόνο από τα κράτη μέλη. Οι δράσεις που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό πρέπει να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών, ενισχύοντας τη διασυνοριακή συνεργασία και δικτύωση και επιτυγχάνοντας την ορθή, συνεκτική και συνεπή εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης. Οι δραστηριότητες χρηματοδότησης θα πρέπει επίσης να συντελούν στην ουσιαστική και καλύτερη γνώση του δικαίου και των πολιτικών της Ένωσης από όλους τους ενδιαφερόμενους και θα πρέπει να παρέχουν αξιόπιστη βάση ανάλυσης για τη στήριξη και την ανάπτυξη του δικαίου και των πολιτικών της Ένωσης, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στην εφαρμογή και την ορθή υλοποίησή τους. Η παρέμβαση της Ένωσης επιτρέπει τη συνεκτική υλοποίηση των σχετικών δράσεων στο σύνολο της Ένωσης και αποφέρει οικονομίες κλίμακας. Επιπλέον, η Ένωση βρίσκεται σε πλεονεκτικότερη θέση σε σύγκριση με τα κράτη μέλη για να διευθετεί διασυνοριακές καταστάσεις και να παρέχει ένα ευρωπαϊκό όχημα ανταλλαγής γνώσεων.
(22)
Κατά την επιλογή δράσεων προς χρηματοδότηση βάσει του προγράμματος, η Επιτροπή οφείλει να αξιολογεί τις προτάσεις με βάση προκαθορισμένα κριτήρια. Στα κριτήρια αυτά πρέπει να περιλαμβάνεται η αξιολόγηση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας των προτεινόμενων δράσεων. Τα εθνικά σχέδια και τα σχέδια μικρής κλίμακας μπορούν επίσης να έχουν ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία.
(23)
Οι οργανισμοί και οι φορείς που επιδιώκουν στόχο γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στους τομείς τους οποίους καλύπτει το Πρόγραμμα πρέπει να θεωρούνται βασικοί παράγοντες στον βαθμό που έχουν αποδείξει ή μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην υλοποίηση αυτού του στόχου, και θα πρέπει να λαμβάνουν χρηματοδότηση σύμφωνα με τις διαδικασίες και τα κριτήρια που ορίζονται στα ετήσια προγράμματα εργασίας τα οποία εγκρίνει η Επιτροπή σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό.
(24)
Οι εναρμονισμένες υπηρεσίες κοινωνικής αξίας πρέπει να ερμηνεύονται κατά την έννοια του άρθρου 2 της απόφασης αριθ. 116/2007/ΕΚ της Επιτροπής (9).
(25)
Στους φορείς και τις οντότητες που έχουν πρόσβαση στο Πρόγραμμα πρέπει να περιλαμβάνονται οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές.
(26)
Ο παρών κανονισμός καθορίζει ένα χρηματοδοτικό κονδύλιο για τη συνολική διάρκεια του προγράμματος το οποίο θα αποτελεί το πρωταρχικό ποσό αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 17 της Διοργανικής Συμφωνίας, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (10), για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την ετήσια διαδικασία έγκρισης του προϋπολογισμού.
(27)
Προκειμένου να διασφαλισθεί ότι το πρόγραμμα είναι επαρκώς ευέλικτο για να ανταποκριθεί στις ανάγκες που αλλάζουν και στις αντίστοιχες προτεραιότητες των πολιτικών καθ’ όλη τη διάρκειά του, η εξουσία έκδοσης πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή όσον αφορά τις τροποποιήσεις των ποσοστών που καθορίζονται στο παράρτημα του παρόντος κανονισμού για κάθε ομάδα ειδικών στόχων που θα υπερέβαινε τα εν λόγω ποσοστά για παραπάνω από πέντε ποσοστιαίες μονάδες. Για να εκτιμηθεί η ανάγκη παρόμοιας κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, τα εν λόγω ποσοστά θα πρέπει να υπολογίζονται βάσει του συνολικού χρηματοδοτικού ποσού του προγράμματος καθ’ όλη τη διάρκειά του και όχι βάσει ετήσιων πιστώσεων. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό η Επιτροπή να διεξάγει κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τις προπαρασκευαστικές εργασίες της, μεταξύ άλλων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή, όταν προετοιμάζει και καταρτίζει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, θα πρέπει να διασφαλίζει την ταυτόχρονη, έγκαιρη και κατάλληλη διαβίβαση των σχετικών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
(28)
Ο παρών κανονισμός πρέπει να εφαρμόζεται σε πλήρη συμμόρφωση με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11) («δημοσιονομικός κανονισμός»). Σε ό,τι αφορά συγκεκριμένα τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) που καταβάλλουν οι δικαιούχοι επιχορηγήσεων, η επιλεξιμότητα του ΦΠΑ δεν πρέπει να εξαρτάται από το νομικό καθεστώς των δικαιούχων για δραστηριότητες που μπορούν να πραγματοποιηθούν από ιδιωτικές και δημόσιες οντότητες και φορείς υπό τις ίδιες νομικές προϋποθέσεις. Λαμβάνοντας υπόψη τη συγκεκριμένη φύση των στόχων και των δραστηριοτήτων που καλύπτει ο παρών κανονισμός, πρέπει να διευκρινίζεται στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων ότι για δραστηριότητες που μπορούν να πραγματοποιηθούν από ιδιωτικές και δημόσιες οντότητες και φορείς, ο ΦΠΑ που δεν εκπίπτει και βαρύνει τις δημόσιες οντότητες και φορείς θα είναι επιλέξιμος στον βαθμό που καταβάλλεται για την πραγματοποίηση δραστηριοτήτων όπως η κατάρτιση ή η αύξηση της ευαισθητοποίησης, οι οποίες δεν μπορούν να θεωρηθούν άσκηση δημόσιας εξουσίας. Ο παρών κανονισμός πρέπει επίσης να κάνει χρήση των μηχανισμών απλούστευσης οι οποίοι θεσπίστηκαν με τον δημοσιονομικό κανονισμό. Πέραν αυτού, τα κριτήρια που ισχύουν για τον προσδιορισμό των δράσεων που θα στηριχθούν πρέπει να στοχεύουν στη διοχέτευση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων σε δράσεις με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο πολιτικής.
(29)
Προκειμένου να διασφαλισθούν ομοιόμορφες συνθήκες για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, είναι σκόπιμο να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες σε σχέση με την έγκριση των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας. Οι εν λόγω αρμοδιότητες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12).
(30)
Τα ετήσια προγράμματα εργασίας που εκδίδονται από την Επιτροπή βάσει του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να εξασφαλίζουν την προσήκουσα κατανομή των πόρων μεταξύ επιδοτήσεων και δημόσιων συμβάσεων. Το Πρόγραμμα πρέπει να προβλέπει τη διάθεση πόρων πρωτίστως για επιδοτήσεις, διατηρώντας ταυτόχρονα επαρκή επίπεδα χρηματοδότησης για δημόσιες συμβάσεις. Το ελάχιστο επίπεδο ετήσιων δαπανών που θα χορηγείται για επιδοτήσεις πρέπει να ορίζεται στα ετήσια προγράμματα εργασίας και δεν πρέπει να είναι κατώτερο του 65%. Για να διευκολυνθεί ο σχεδιασμός και η συγχρηματοδότηση των σχεδίων από τους φορείς, η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει σαφές χρονοδιάγραμμα για τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, την επιλογή των σχεδίων και τις αποφάσεις ανάθεσης.
(31)
Προκειμένου να διασφαλισθεί η αποτελεσματική διάθεση πόρων από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης, πρέπει να επιδιωχθούν συνοχή, συμπληρωματικότητα και συνέργειες μεταξύ των χρηματοδοτικών προγραμμάτων τα οποία στηρίζουν τομείς πολιτικής που συνδέονται στενά μεταξύ τους, ιδίως δε μεταξύ του παρόντος Προγράμματος και του Προγράμματος «Δικαιοσύνη», το οποίο θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1382/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13), του Προγράμματος «Η Ευρώπη για τους Πολίτες», του Προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κοινωνική Αλλαγή και την Καινοτομία το οποίο θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1296/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14) και άλλων προγραμμάτων στους τομείς της απασχόλησης και των κοινωνικών υποθέσεων· των εσωτερικών υποθέσεων· της υγείας και της προστασίας του καταναλωτή· της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της νεολαίας και του αθλητισμού· της κοινωνίας της πληροφορίας·, της διεύρυνσης, με έμφαση στο Μέσο Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ II)και στα Ευρωπαικά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία, των οποίων οι γενικες διατάξεις έχουν τεθεί στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (15).
(32)
Η Επιτροπή θα πρέπει να εξασφαλίσει τη συνολική συνοχή, συμπληρωματικότητα και συνέργειες με το έργο οργάνων, οργανισμών και υπηρεσιών της Ένωσης, όπως το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων και ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, και θα πρέπει να συνεκτιμήσει το έργο άλλων εθνικών και διεθνών παραγόντων στους τομείς που καλύπτει το Πρόγραμμα.
(33)
Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης πρέπει να προστατευθούν μέσω αναλογικών μέτρων καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου δαπανών, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης, της ανίχνευσης και της διερεύνησης παρατυπιών, της ανάκτησης απολεσθέντων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων χρημάτων και, εφόσον χρειάζεται, της επιβολής διοικητικών και οικονομικών κυρώσεων σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό.
(34)
Με στόχο την εφαρμογή της αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, ο παρών κανονισμός πρέπει να προβλέπει κατάλληλα εργαλεία για την εκτίμηση της αποδοτικότητάς του. Προς τον σκοπό αυτό, πρέπει να καθορίζει γενικούς και ειδικούς στόχους. Για τη μέτρηση της επίτευξης των ειδικών αυτών στόχων, πρέπει να θεσπισθεί σειρά συγκεκριμένων και αριθμητικών δεικτών, οι οποίοι πρέπει να ισχύουν καθ’ όλη τη διάρκεια εφαρμογής του Προγράμματος. Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει ετησίως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση ελέγχου που θα πρέπει να βασίζεται μεταξύ άλλων στους δείκτες που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό και που θα πρέπει να πληροφορούν για τη χρήση των διαθέσιμων πόρων.
(35)
Κατά την υλοποίηση του Προγράμματος η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη τον στόχο της δίκαιης γεωγραφικής κατανομής των πόρων και να παράσχει βοήθεια στα κράτη μέλη εκείνα όπου ο αριθμός των χρηματοδοτούμενων δράσεων είναι σχετικά μικρός. Κατά την υλοποίηση του Προγράμματος η Επιτροπή οφείλει επίσης να λάβει υπόψη εάν - σύμφωνα με τους διεθνώς αναγνωρισμένους δείκτες/φορείς παρακολούθησης - πρέπει να αναληφθεί δράση σε ορισμένα κράτη μέλη προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιτυχημένη επίτευξη των στόχων του Προγράμματος και να στηριχθεί η δράση των κρατών μελών ή της κοινωνίας των πολιτών στους τομείς αυτούς.
(36)
Σύμφωνα με το άρθρο 180 παράγραφος 1 στοιχείο ιβ) του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1268/2012 της Επιτροπής (16) («κανόνες εφαρμογής»), οι συμφωνίες επιχορήγησης πρέπει να ορίζουν διατάξεις που να διέπουν την δημοσιότητα της χρηματοδοτικής στήριξης από την Ένωση, εκτός από δεόντως δικαιολογημένες περιπτώσεις όπου η δημοσίευση δεν είναι δυνατή ή σκόπιμη.
(37)
Σύμφωνα με το άρθρο 35 παράγραφοι 2 και 3 του δημοσιονομικού κανονισμού και το άρθρο 21 των κανόνων εφαρμογής του, η Επιτροπή θα πρέπει να δημοσιοποιεί, με τον κατάλληλο τρόπο και έγκαιρα, πληροφορίες για τους δικαιούχους και για τη φύση και τον σκοπό των μέτρων που χρηματοδοτούνται από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης. Οι εν λόγω πληροφορίες θα πρέπει να δημοσιοποιούνται τηρώντας τις απαιτήσεις εμπιστευτικότητας και ασφάλειας, ιδίως της προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
(38)
Εφόσον ο στόχος του παρόντος κανονισμού, δηλαδή η συμβολή στην περαιτέρω ανάπτυξη ενός χώρου στον οποίο προάγονται, προστατεύονται και ισχύουν ουσιαστικά η ισότητα και τα δικαιώματα των ατόμων, όπως κατοχυρώνονται στη ΣΕΕ, τη ΣΛΕΕ, τον Χάρτη και σε διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα στις οποίες έχει προσχωρήσει η Ένωση, δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη αλλά μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα, λόγω του εύρους και των επιπτώσεών του, στο επίπεδο της Ένωσης, η Ένωση δύναται να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως αυτή καθορίζεται στο άρθρο 5 της ΣΕΕ. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα απαιτούμενα για την επίτευξη αυτού του στόχου,
(39)
Προκειμένου να διασφαλισθεί η συνέχεια της χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων που προηγουμένως πραγματοποιούνταν βάσει των τμημάτων 4 και 5 της απόφασης αριθ. 1672/2006/ΕΚ, της απόφασης 2007/252/ΕΚ και της απόφασης αριθ. 779/2007/ΕΚ, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να τεθεί σε ισχύ την επόμενη ημέρα της δημοσίευσής του,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Θέσπιση και διάρκεια του Προγράμματος
1. Με τον παρόντα κανονισμό θεσπίζεται το Πρόγραμμα «Δικαιώματα, Ισότητα και Ιθαγένεια» (εφεξής «Πρόγραμμα»).
2. Το Πρόγραμμα καλύπτει την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
Άρθρο 2
Ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία
1. Το Πρόγραμμα χρηματοδοτεί δράσεις με ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Προς τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή διασφαλίζει ότι οι δράσεις που επιλέγονται προς χρηματοδότηση αποσκοπούν στην επίτευξη αποτελεσμάτων με ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία.
2. Η ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία των δράσεων, περιλαμβανομένης αυτής των δράσεων μικρής κλίμακας και των εθνικών δράσεων, αξιολογείται βάσει κριτηρίων όπως η συμβολή τους στη συνεκτική και συνεπή εφαρμογή της νομοθεσίας της Ένωσης και η ευρεία ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτήν, η δυνατότητά τους να συμβάλουν στην ανάπτυξη αμοιβαίας εμπιστοσύνης ανάμεσα στα κράτη μέλη και στη βελτίωση της διασυνοριακής συνεργασίας, ο διακρατικός τους αντίκτυπος, η συμβολή τους στην επεξεργασία και διάδοση βέλτιστων πρακτικών ή η δυνατότητά τους να συμβάλουν στη δημιουργία ελάχιστων προτύπων, πρακτικών εργαλείων και λύσεων που αντιμετωπίζουν διασυνοριακές ή πανευρωπαϊκές προκλήσεις.
Άρθρο 3
Γενικός στόχος
Γενικός στόχος του Προγράμματος είναι να συμβάλει, σύμφωνα με το άρθρο 4, στην περαιτέρω ανάπτυξη ενός χώρου στον οποίο προάγονται, προστατεύονται και ισχύουν ουσιαστικά η ισότητα και τα δικαιώματα των ατόμων, όπως κατοχυρώνονται στη ΣΕΕ, τη ΣΛΕΕ, τον Χάρτη και σε διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα στις οποίες έχει προσχωρήσει η Ένωση.
Άρθρο 4
Ειδικοί στόχοι
1. Προκειμένου να επιτευχθεί ο γενικός στόχος του άρθρου 3, το Πρόγραμμα κατατείνει στην επίτευξη των ακόλουθων ειδικών στόχων:
α)
προώθηση της αποτελεσματικής εφαρμογής της αρχής της απαγόρευσης των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκεύματος ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού και σεβασμός της αρχής της απαγόρευσης των διακρίσεων βάσει των λόγων που προβλέπονται στο άρθρο 21 του Χάρτη·
β)
πρόληψη και καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, της ομοφοβίας και άλλων μορφών μη ανοχής·
γ)
προαγωγή και προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες·
δ)
προώθηση της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών και προαγωγή της συνεκτίμησης του φύλου στις διάφορες πολιτικές·
ε)
πρόληψη και καταπολέμηση κάθε μορφής βίας κατά παιδιών, νέων και γυναικών, καθώς και άλλων ομάδων κινδύνου, ιδίως ομάδων που κινδυνεύουν να υποστούν βία σε στενές σχέσεις, και προστασία των θυμάτων τέτοιας μορφής βίας·
στ)
προώθηση και προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού·
ζ)
συμβολή στη διασφάλιση ύψιστου επιπέδου προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των προσωπικών δεδομένων·
η)
προώθηση και ενίσχυση της άσκησης των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης·
θ)
παροχή της δυνατότητας στα άτομα, υπό την ιδιότητά τους ως καταναλωτών ήεπιχειρηματιών στην εσωτερική αγορά, να επιβάλλουν την άσκηση των δικαιωμάτων τους που απορρέουν από τη νομοθεσία της Ένωσης, λαμβανομένων υπόψη των σχεδίων που χρηματοδοτούνται από το Πρόγραμμα για τους Καταναλωτές.
2. Οι ειδικοί στόχοι του Προγράμματος θα επιδιωχθούν ιδίως μέσω:
α)
ενίσχυσης της ευαισθητοποίησης και των γνώσεων σχετικά με τη νομοθεσία και τις πολιτικές της Ένωσης καθώς και σχετικά με τα δικαιώματα, τις αξίες και τις αρχές που αποτελούν θεμέλιο της Ένωσης·
β)
στήριξης της αποτελεσματικής, συνολικής και συνεκτικής υλοποίησης και εφαρμογής των νομικών μέσων και πολιτικών του δικαίου της Ένωσης στα κράτη μέλη και παρακολούθησης και αξιολόγησής τους·
γ)
προώθησης της διασυνοριακής συνεργασίας, βελτίωσης της αμοιβαίας γνώσης και ενίσχυσης της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων·
δ)
βελτίωσης της γνώσης και της κατανόησης δυνητικών εμποδίων στην άσκηση των δικαιωμάτων και αρχών που κατοχυρώνονται στη ΣΕΕ, τη ΣΛΕΕ, τον Χάρτη, τις διεθνείς συμβάσεις στις οποίες έχει προσχωρήσει η Ένωση και το παράγωγο δίκαιο της Ένωσης.
Άρθρο 5
Τύποι δράσεων
1. Το Πρόγραμμα χρηματοδοτεί, μεταξύ άλλων, τους ακόλουθους τύπους δράσεων:
α)
εργασίες ανάλυσης, όπως η συλλογή δεδομένων και στατιστικών· ανάπτυξη κοινών μεθοδολογιών και, ανάλογα με την περίπτωση, δεικτών ή σημείων αναφοράς για συγκριτική αξιολόγηση· μελέτες, έρευνες, αναλύσεις και επισκοπήσεις· αξιολογήσεις · κατάρτιση και δημοσίευση οδηγών, εκθέσεων και εκπαιδευτικού υλικού· εργαστήρια, σεμινάρια, συναντήσεις εμπειρογνωμόνων και συνέδρια·
β)
δραστηριότητες κατάρτισης όπως ανταλλαγές προσωπικού, εργαστήρια, σεμινάρια, εκδηλώσεις για την εκπαίδευση εκπαιδευτών και την ανάπτυξη επιγραμμικών εργαλείων εκπαίδευσης ή άλλου τύπου ενοτήτων κατάρτισης·
γ)
αμοιβαία μάθηση, συνεργασία, δραστηριότητες ευαισθητοποίησης και διάδοσης, όπως ο εντοπισμός και η ανταλλαγή ορθών πρακτικών, καινοτόμων μεθόδων και εμπειριών· διοργάνωση αξιολογήσεων από ομοτίμους και δράσεων αλληλοδιδασκαλίας· διοργάνωση συνεδρίων, σεμιναρίων, εκστρατειών στα μέσα ενημέρωσης συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών μέσων· εκστρατείες ενημέρωσης συμπεριλαμβανομένης της θεσμικής επικοινωνίας σχετικά με τις πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης στον βαθμό που σχετίζονται με τους στόχους του Προγράμματος· συλλογή και δημοσίευση υλικού για τη διάδοση πληροφοριών σχετικά με το Πρόγραμμα και τα αποτελέσματά του, την ανάπτυξη, λειτουργία και συντήρηση συστημάτων και εργαλείων που χρησιμοποιούν τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών·
δ)
στήριξη των κυριότερων παραγόντων των οποίων οι δραστηριότητες συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων του Προγράμματος, όπως στήριξη σε ΜΚΟ όταν υλοποιούν δράσεις με ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία, στήριξη σε βασικούς ευρωπαϊκούς παράγοντες, δίκτυα που λειτουργούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο και εναρμονισμένες υπηρεσίες κοινωνικής αξίας· στήριξη στα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας και των πολιτικών της Ένωσης· και στήριξη δραστηριοτήτων δικτύωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο μεταξύ εξειδικευμένων φορέων και οργανισμών, καθώς και εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών και μη κυβερνητικών οργανώσεων, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης με επιδοτήσεις δράσης ή επιδοτήσεις λειτουργίας.
2. Προκειμένου να εξασφαλιστεί μια προσέγγιση χωρίς αποκλεισμούς, οι δικαιούχοι θα ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των σχετικών ομάδων-στόχων σε δράσεις που χρηματοδοτούνται από το Πρόγραμμα.
Άρθρο 6
Συμμετοχή
1. Πρόσβαση στο Πρόγραμμα έχουν όλοι οι φορείς και όλες οι οντότητες που λειτουργούν νομίμως:
α)
σε κράτη μέλη·
β)
σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) οι οποίες είναι μέρη της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, σύμφωνα με τη Συμφωνία αυτής·
γ)
σε υποψήφιες χώρες, σε δυνητικά υποψήφιους και σε χώρες υπό προσχώρηση, σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους και τις προϋποθέσεις που καθορίζονται για τη συμμετοχή των χωρών αυτών στα προγράμματα της Ένωσης που θεσπίζονται στις οικείες συμφωνίες-πλαίσιο και στις αποφάσεις σύνδεσης του Συμβουλίου, ή παρόμοιες συμφωνίες.·
2. Οι κερδοσκοπικοί φορείς και οργανισμοί έχουν πρόσβαση στο Πρόγραμμα μόνο σε συνδυασμό με μη κερδοσκοπικούς ή κρατικούς οργανισμούς.
3. Φορείς και οντότητες που λειτουργούν νομίμως σε τρίτες χώρες, εκτός όσων συμμετέχουν στο πρόγραμμα σύμφωνα με τα στοιχεία β) και γ) της παραγράφου 1, ιδίως χώρες όπου εφαρμόζεται η Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας, μπορούν να μετέχουν σε δράσεις του Προγράμματος με δικές τους δαπάνες, αν αυτό εξυπηρετεί τον σκοπό των εν λόγω δράσεων.
4. Η Επιτροπή μπορεί να συνεργάζεται με διεθνείς οργανισμούς υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο σχετικό ετήσιο πρόγραμμα εργασίας. Η πρόσβαση στο Πρόγραμμα είναι ανοικτή σε διεθνείς οργανισμούς οι οποίοι δραστηριοποιούνται στους τομείς που καλύπτει το Πρόγραμμα σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό και το σχετικό ετήσιο πρόγραμμα εργασίας.
Άρθρο 7
Προϋπολογισμός
1. Το χρηματοδοτικό κονδύλι για την υλοποίηση του προγράμματος για την περίοδο 2014 έως 2020 ανέρχεται σε 439 473 000 EUR.
2. Η χρηματοδότηση του Προγράμματος μπορεί επίσης να καλύπτει δαπάνες που αφορούν δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, ελέγχου, λογιστικού ελέγχου και αξιολόγησης, οι οποίες είναι αναγκαίες για τη διαχείριση του Προγράμματος και την αξιολόγηση της επίτευξης των στόχων του. Η χρηματοδότηση μπορεί να καλύψει δαπάνες που συνδέονται με τις απαραίτητες μελέτες, συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων, δράσεις πληροφόρησης και επικοινωνίας συμπεριλαμβανομένης της θεσμικής επικοινωνίας σχετικά με τις πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης, στον βαθμό που σχετίζονται με τους γενικούς στόχους του Προγράμματος, καθώς και δαπάνες για δίκτυα τεχνολογίας πληροφορικής που επικεντρώνονται στην επεξεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών· και άλλη τεχνική και διοικητική βοήθεια που είναι απαραίτητη σε σχέση με τη διαχείριση του Προγράμματος από την Επιτροπή.
3. Οι διαθέσιμες ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, μέσα στα όρια του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου που θεσπίζει ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 (17).
4. Εντός του χρηματοδοτικού κονδυλίου για το Πρόγραμμα, τα ποσά κατανέμονται σε κάθε ομάδα ειδικών στόχων σύμφωνα με τα ποσοστά που καθορίζονται στο Παράρτημα.
5. Η Επιτροπή δεν παρεκκλίνει από τα κατανεμηθέντα ποσοστά του χρηματοδοτικού κονδυλίου, όπως καθορίζεται στο παράρτημα, κατά περισσότερο από 5 ποσοστιαίες μονάδες για κάθε ομάδα ειδικών στόχων. Εάν αποδειχθεί αναγκαία η υπέρβαση του ορίου αυτού, ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 8, για την τροποποίηση καθενός ποσοστού στο παράρτημα για περισσότερες από πέντε και έως 10 ποσοστιαίες μονάδες..
Άρθρο 8
Άσκηση της εξουσιοδότησης
1. Ανατίθεται στην Επιτροπή η αρμοδιότητα της έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο παρόν άρθρο.
2. Η εξουσία έκδοσης πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση, η οποία αναφέρεται στο άρθρο 7 παράγραφος 5, ανατίθεται στην Επιτροπή για όλο το διάστημα που θα διαρκέσει το Πρόγραμμα.
3. Η εξουσιοδότηση που αναφέρεται στο άρθρο 7 παράγραφος 5 μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την εξουσιοδότηση που καθορίζεται στην απόφαση αυτή. Ισχύει από την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που διευκρινίζεται στην απόφαση. Δεν επηρεάζει την εγκυρότητα οποιασδήποτε ήδη ισχύουσας κατ’ εξουσιοδότηση πράξης.
4. Μόλις εγκρίνει μια κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή οφείλει να την κοινοποιήσει ταυτόχρονα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Κάθε κατ’ εξουσιοδότηση πράξη η οποία εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 7 παράγραφος 5 τίθεται σε ισχύ μόνον εφόσον δεν έχουν αντιταχθεί σε αυτήν ούτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ούτε το Συμβούλιο εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή εφόσον, πριν από την παρέλευση της εν λόγω χρονικής περιόδου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έχουν αμφότερα ενημερώσει την Επιτροπή ότι δεν σκοπεύουν να προβάλουν αντίρρηση. Αυτή η περίοδος παρατείνεται κατά δύο μήνες με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
Άρθρο 9
Εκτελεστικά μέτρα
1. Η Επιτροπή υλοποιεί το πρόγραμμα σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό.
2. Με στόχο την υλοποίηση του Προγράμματος, η Επιτροπή θεσπίζει ετήσια προγράμματα εργασίας με τη μορφή εκτελεστικών πράξεων. Οι εκτελεστικές αυτές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2.
3. Κάθε ετήσιο πρόγραμμα εργασίας υλοποιεί τους στόχους του Προγράμματος, καθορίζοντας τα ακόλουθα:
α)
τις δράσεις που πρέπει να αναληφθούν, σύμφωνα με τους γενικούς και τους ειδικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 3 και στο άρθρο 4 παράγραφος 1, συμπεριλαμβανομένης της ενδεικτικής κατανομής των χρηματοδοτικών πόρων·
β)
τα ουσιαστικά κριτήρια επιλεξιμότητας, επιλογής και ανάθεσης που θα χρησιμοποιηθούν για την επιλογή των προτάσεων οι οποίες θα λάβουν χρηματοδοτική συνεισφορά σύμφωνα με το άρθρο 84 του δημοσιονομικού κανονισμού και το άρθρο 94 των κανόνων εφαρμογής του·
γ)
το ελάχιστο ποσοστό ετήσιων δαπανών που θα χορηγείται για επιδοτήσεις.
4. Εξασφαλίζεται κατάλληλη και δίκαιη κατανομή της χρηματοδοτικής στήριξης μεταξύ των διάφορων τομέων που καλύπτουν οι ειδικοί στόχοι που αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1, λαμβανομένου υπόψη του ύψους της χρηματοδότησης που έχει ήδη διατεθεί δυνάμει των προηγούμενων προγραμμάτων 2007-2013 τα οποία θεσπίστηκαν με τις αποφάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 13. Όταν αποφασίζει σχετικά με την κατανομή των πόρων στους τομείς αυτούς στα ετήσια προγράμματα εργασίας, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την ανάγκη να διατηρηθούν επαρκή επίπεδα χρηματοδότησης και να εξασφαλιστεί η συνέχεια των δράσεων και η προβλεψιμότητα χρηματοδότησης σε όλους τους τομείς που καλύπτονται από τους ειδικούς στόχους οι οποίοι αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1.
5. Οι προσκλήσεις προς υποβολή προτάσεων δημοσιεύονται σε ετήσια βάση.
Άρθρο 10
Διαδικασία επιτροπής
1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή. Πρόκειται για επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
2. Όταν γίνεται παραπομπή στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Άρθρο 11
Συμπληρωματικότητα
1. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, εξασφαλίζει συνολική συνοχή, συμπληρωματικότητα και συνέργειες με άλλα μέσα της Ένωσης, στα οποία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το Πρόγραμμα «Δικαιοσύνη», το Πρόγραμμα «Η Ευρώπη για τους Πολίτες», το Πρόγραμμα της Ένωσης για την Απασχόληση και την Κοινωνική Καινοτομία και άλλα προγράμματα στους τομείς της απασχόλησης και των κοινωνικών υποθέσεων· των εσωτερικών υποθέσεων, της υγείας και της προστασίας του καταναλωτή· της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της νεολαίας και του αθλητισμού· της κοινωνίας της πληροφορίας, της διεύρυνσης, με έμφαση στο Μέσο Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ II) και στα Ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία.
2. Η Επιτροπή εξασφαλίζει επίσης συνολική συνοχή, συμπληρωματικότητα και συνέργειες με το έργο των οργανισμών, γραφείων και υπηρεσιών της Ένωσης που δραστηριοποιούνται στους τομείς οι οποίοι καλύπτονται από τους στόχους του Προγράμματος.
3. Για το Πρόγραμμα είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν πόροι οι οποίοι προορίζονται για άλλα μέσα της Ένωσης, ιδίως το Πρόγραμμα «Δικαιοσύνη», με στόχο την υλοποίηση δράσεων οι οποίες εξυπηρετούν τους στόχους αμφότερων των προγραμμάτων. Μια δράση για την οποία έχει εγκριθεί χρηματοδότηση βάσει του Προγράμματος μπορεί επίσης να λάβει έγκριση χρηματοδότησης και βάσει του Προγράμματος «Δικαιοσύνη», υπό την προϋπόθεση ότι η χρηματοδότηση δεν προορίζεται να καλύψει τα ίδια στοιχεία δαπάνης.
Άρθρο 12
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
1. Κατά την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει του Προγράμματος, η Επιτροπή λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίσει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης ενέργειας, με τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και, αν διαπιστωθούν παρατυπίες, με την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών και, εφόσον απαιτείται, με αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές διοικητικές και οικονομικές κυρώσεις.
2. Η Επιτροπή ή οι αντιπρόσωποί της και το Ελεγκτικό Συνέδριο έχουν την εξουσία να ελέγχουν, βάσει δικαιολογητικών καθώς και επιτόπιων ελέγχων, όλους τους δικαιούχους επιχορηγήσεων, τους εργολάβους και τους υπεργολάβους που έχουν χρηματοδοτηθεί από την Ένωση κατ’ εφαρμογή του Προγράμματος.
3. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) μπορεί να διενεργεί έρευνες, μεταξύ των οποίων και επιτόπιους ελέγχους και εξακριβώσεις, σύμφωνα με τις διατάξεις και τις διαδικασίες που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (18)και τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου (19) για τη διαπίστωση απάτης, διαφθοράς ή άλλης παράνομης δραστηριότητας κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, σε σχέση με συμφωνία ή απόφαση επιχορήγησης ή σύμβαση που χρηματοδοτείται δυνάμει του Προγράμματος.
4. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1, 2 και 3, οι συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και με διεθνείς οργανισμούς, οι συμφωνίες επιχορήγησης και οι αποφάσεις επιχορήγησης και οι συμβάσεις που προκύπτουν από την εφαρμογή του Προγράμματος περιέχουν διατάξεις οι οποίες εξουσιοδοτούν ρητά την Επιτροπή, το Ελεγκτικό Συνέδριο και την OLAF να διεξαγάγουν τους λογιστικούς ελέγχους και εξακριβώσεις που αναφέρονται στις εν λόγω παραγράφους, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους.
Άρθρο 13
Παρακολούθηση και αξιολόγηση
1. Η Επιτροπή παρακολουθεί το Πρόγραμμα ετησίως προκειμένου να εποπτεύει την υλοποίηση των δράσεων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιό του και την επίτευξη των ειδικών στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 4. Η παρακολούθηση αποτελεί επίσης έναν τρόπο να εκτιμηθεί πώς αντιμετωπίστηκαν ζητήματα ισότητας των φύλων, απαγόρευσης των διακρίσεων και προστασίας του παιδιού στο πλαίσιο των δράσεων του Προγράμματος.
2. Η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο:
α)
ετήσια έκθεση παρακολούθησης με θέμα τους δείκτες που αναφέρονται στο άρθρο 14 παράγραφος 2 και τη χρήση των διαθέσιμων πόρων·
β)
ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης, το αργότερο έως τις 30 Ιουνίου 2018·
γ)
εκ των υστέρων έκθεση αξιολόγησης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021.
3. Η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης εξετάζει την επίτευξη των στόχων του Προγράμματος, την αποδοτική χρήση των σχετικών πόρων και την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία του Προγράμματος, προκειμένου να αποφασισθεί κατά πόσον επιβάλλεται ανανέωση, τροποποίηση ή αναστολή, μετά το 2020, της χρηματοδότησης σε τομείς οι οποίοι καλύπτονται από το Πρόγραμμα. Εξετάζει επίσης τις δυνατότητες απλούστευσης του Προγράμματος, την εσωτερική και εξωτερική του συνοχή και κατά πόσον διατηρούν την επικαιρότητά τους όλοι οι στόχοι και δράσεις. Προς τον σκοπό αυτό, λαμβάνονται υπόψη τα πορίσματα των εκ των υστέρων αξιολογήσεων των προηγούμενων προγραμμάτων της περιόδου 2007-2013 που θεσπίστηκαν με τις αποφάσεις οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 15.
4. Η εκ των υστέρων έκθεση αξιολόγησης εξετάζει τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο του Προγράμματος και τη βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων του Προγράμματος, βάσει των οποίων θα ληφθεί απόφαση σχετικά με επακόλουθο πρόγραμμα.
Άρθρο 14
Δείκτες
1. Σύμφωνα με το άρθρο 13, οι δείκτες που καθορίζονται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου αποτελούν μια βάση για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο έχει επιτευχθεί καθένας από τους ειδικούς στόχους του Προγράμματος που αναφέρονται στο άρθρο 4 μέσω των δράσεων που προβλέπονται στο άρθρο 5. Οι μετρήσεις πραγματοποιούνται σε σχέση με προκαθορισμένες τιμές αναφοράς, οι οποίες αντικατοπτρίζουν την κατάσταση πριν από την υλοποίηση. Στις περιπτώσεις που κρίνεται σκόπιμο, οι σχετικοί δείκτες πρέπει να παρουσιάζονται αναλυτικά μεταξύ άλλων κατά φύλο, ηλικία και αναπηρία.
2. Οι δείκτες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τα εξής:
α)
αριθμό και ποσοστό των μελών ομάδας-στόχου στα οποία απευθύνθηκαν οι δραστηριότητες ευαισθητοποίησης που χρηματοδοτήθηκαν από το Πρόγραμμα.
β)
αριθμό των ενδιαφερομένων οι οποίοι έλαβαν μέρος μεταξύ άλλων σε δραστηριότητες κατάρτισης, ανταλλαγές, επισκέψεις μελέτης, εργαστήρια και σεμινάρια που χρηματοδοτούνται από το Πρόγραμμα.
γ)
βελτίωση των γνώσεων όσον αφορά το δίκαιο και τις πολιτικές της Ένωσης και, κατά περίπτωση, των δικαιωμάτων, των αξιών και των αρχών που αποτελούν θεμέλιο της Ένωσης στις ομάδες των συμμετεχόντων σε δράσεις που χρηματοδοτούνται από το Πρόγραμμα σε σύγκριση με ολόκληρη την ομάδα-στόχο.
δ)
αριθμό των περιπτώσεων, δραστηριοτήτων και αποτελεσμάτων διασυνοριακής συνεργασίας.
ε)
αξιολόγηση των συμμετεχόντων όσον αφορά τις δραστηριότητες στις οποίες έλαβαν μέρος και την (αναμενόμενη) βιωσιμότητά τους.
στ)
γεωγραφική κάλυψη των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτεί το Πρόγραμμα.
ζ)
αριθμό των αιτήσεων και των επιχορηγήσεων που σχετίζονται με κάθε ειδικό στόχο.
η)
ύψος χρηματοδότησης που ζητούν οι αιτούντες και η οποία χορηγείται σε σχέση με κάθε ειδικό στόχο.
3. Πέρα από τους καθοριζόμενους στην παράγραφο 2 δείκτες, η ενδιάμεση και η τελική έκθεση αξιολόγησης του Προγράμματος εξετάζουν μεταξύ άλλων:
α)
την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία του Προγράμματος, περιλαμβανομένης της αξιολόγησης των δραστηριοτήτων του Προγράμματος υπό το πρίσμα ανάλογων πρωτοβουλιών που έχουν αναπτυχθεί σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο χωρίς χρηματοδότηση από την Ένωση, και των (αναμενόμενων) αποτελεσμάτων· και τα πλεονεκτήματα και/ή τα μειονεκτήματα της χρηματοδότησης από την Ένωση σε σύγκριση με την εθνική χρηματοδότηση αυτού του είδους δραστηριότητας·
β)
το ύψος της χρηματοδότησης σε σχέση με τα επιτευχθέντα αποτελέσματα (αποδοτικότητα)·
γ)
τα ενδεχόμενα διοικητικά, οργανωτικά και/ή διαρθρωτικά εμπόδια σε μια πιο ομαλή, αποτελεσματική και αποδοτική υλοποίηση του Προγράμματος (περιθώριο απλούστευσης).
Άρθρο 15
Μεταβατικά μέτρα
Δράσεις οι οποίες άρχισαν να υλοποιούνται βάσει της της ενότητας 4: «Καταπολέμηση των διακρίσεων και Ποικιλομορφία» και της ενότητας 5: «Ισότητα των Φύλων» της απόφασης αριθ. 1672/2006/ΕΚ, της απόφασης 2007/252/ΕΚ, ή της απόφασης αριθ. 779/2007/ΕΚ εξακολουθούν να διέπονται από τις διατάξεις των αποφάσεων αυτών, μέχρι την ολοκλήρωσή τους. Σε ό,τι αφορά τις εν λόγω δράσεις, κάθε αναφορά στις επιτροπές οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 13 της απόφασης αριθ. 1672/2006/ΕΚ, στο άρθρο 10 της απόφασης 2007/252/ΕΚ και στο άρθρο 10 της απόφασης αριθ. 779/2007/ΕΚ νοείται ως αναφορά στην επιτροπή που προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφος 1 του παρόντος κανονισμού.
Άρθρο 16
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επομένη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός στο σύνολό του και εφαρμόζεται άμεσα σε όλα τα κράτη μέλη.
Βρυξέλλες, 17 Δεκεμβρίου 2013.