SMĚRNICE RADY 2014/87/EURATOM
ze dne 8. července 2014,
kterou se mění směrnice 2009/71/Euratom, kterou se stanoví rámec Společenství pro jadernou bezpečnost jaderných zařízení
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o založení Evropského společenství pro atomovou energii, a zejména na články 31 a 32 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise, vypracovaný po obdržení stanoviska skupiny osobností jmenovaných Výborem pro vědu a techniku z řad vědeckých odborníků členských států,
s ohledem na stanovisko Evropského parlamentu (1),
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Směrnice Rady 2013/59/Euratom (3) stanoví jednotné základní bezpečnostní standardy ochrany zdraví osob, které jsou vystaveny profesnímu ozáření, lékařskému ozáření a ozáření obyvatelstva, před nebezpečím vyplývajícím z ionizujícího záření.
(2)
Směrnice Rady 2009/71/Euratom (4) ukládá členským státům povinnost stanovit a udržovat vnitrostátní rámec pro jadernou bezpečnost. Uvedená směrnice odráží ustanovení hlavního mezinárodního nástroje v oblasti jaderné bezpečnosti, jímž je Úmluva o jaderné bezpečnosti (5), jakož i základní bezpečnostní principy (6) zavedené Mezinárodní agenturou pro atomovou energii (MAAE).
(3)
Směrnice Rady 2011/70/Euratom (7) ukládá členským státům povinnost stanovit a udržovat vnitrostátní rámec pro nakládání s vyhořelým palivem a radioaktivním odpadem.
(4)
V závěrech Rady ze dne 8. května 2007 týkajících se jaderné bezpečnosti a bezpečného nakládání s vyhořelým palivem a radioaktivním odpadem se zdůrazňuje, že „odpovědnost za jadernou bezpečnost je vnitrostátní záležitostí, která se ve vhodných případech vykonává v rámci EU. Rozhodnutí týkající se bezpečnostních opatření a dohledu, pokud jde o jaderná zařízení, zůstávají výhradně v pravomoci provozovatelů a vnitrostátních orgánů“.
(5)
Jaderná havárie ve Fukušimě v Japonsku, k níž došlo v roce 2011, opětovně zaměřila celosvětovou pozornost na opatření, jež je třeba přijmout za účelem minimalizace rizik a zajištění co nejvyšších úrovní jaderné bezpečnosti. Na základě závěrů Evropské rady ze dnů 24. a 25. března 2011 provedly příslušné vnitrostátní dozorné orgány spolu s Komisí v rámci Skupiny evropských dozorných orgánů pro jadernou bezpečnost (ENSREG), zřízené rozhodnutím Komise 2007/530/Euratom (8), na úrovni Společenství komplexní posouzení rizik a bezpečnosti jaderných elektráren (dále jen „zátěžové testy“). Výsledky identifikovaly řadu zlepšení, jež by mohla být v zúčastněných zemích zahrnuta do přístupů k jaderné bezpečnosti a provozních postupů.
Evropská rada kromě toho pověřila Komisi, aby případně přezkoumala stávající právní a regulační rámec pro bezpečnost jaderných zařízení a aby navrhla veškerá zlepšení, která se budou jevit jako nezbytná. Evropská rada rovněž zdůraznila, že v Unii je třeba zavést a soustavně zlepšovat nejvyšší standardy jaderné bezpečnosti.
(6)
Silný příslušný dozorný orgán, který je fakticky nezávislý v rozhodování o věcech týkajících se výkonu dozoru, je základním předpokladem rámce Společenství pro dozor nad jadernou bezpečností. Aby byla zajištěna vysoká úroveň jaderné bezpečnosti, je vrcholně důležité, aby byl příslušný dozorný orgán schopen vykonávat své pravomoci nestranně, transparentně a bez toho, že by byl v rozhodování o věcech týkajících se výkonu dozoru nepřípustně ovlivňován. Vydávání rozhodnutí v otázkách dozoru v oblasti jaderné bezpečnosti a přijímání opatření k jejich prosazování by mělo vycházet z objektivních odborných úvah týkajících se bezpečnosti a mělo by probíhat bez nepatřičných vnějších vlivů, jež by mohly bezpečnost nepříznivě ovlivnit, což se týká například nepřípustných vlivů vznikajících v souvislosti se změnou politických, hospodářských a společenských podmínek.
Ustanovení směrnice 2009/71/Euratom týkající se funkčního oddělení příslušných dozorných orgánů by měla být posílena, aby byla zajištěna faktická nezávislost dozorných orgánů z hlediska nepřípustných vlivů na jejich rozhodování o věcech týkajících se výkonu dozoru a aby bylo zaručeno, že tyto orgány budou mít přiměřené prostředky a pravomoci pro náležitý výkon svěřených povinností. Aby mohly dozorné orgány svěřené povinnosti náležitě plnit, měly by být vybaveny zejména dostatečnými zákonnými pravomocemi, dostatečným počtem zaměstnanců a dostatečnými finančními zdroji.
Posílenými požadavky by nicméně neměla být dotčena případná úzká spolupráce s jinými příslušnými vnitrostátními orgány nebo všeobecné politické pokyny vydané členskými státy.
(7)
Při rozhodování o věcech týkajících se výkonu dozoru by se měly zohlednit schopnosti a odborná způsobilost, které mohou poskytnout organizace pro technickou podporu. Tato odborná způsobilost by měla být založena na nejmodernějších vědeckých a technických poznatcích, včetně provozních zkušeností a poznatků z výzkumu týkajícího se bezpečnosti, na řízení znalostí a na odpovídajících technických zdrojích.
(8)
V souladu s částí 1 Obecných bezpečnostních požadavků MAAE by měla být respektována úloha členských států, pokud jde o stanovení rámce pro jadernou bezpečnost, i úloha dozorného orgánu, pokud jde o provádění tohoto rámce.
(9)
Vzhledem ke specializované povaze jaderného odvětví a omezenému počtu zaměstnanců s požadovanou odbornou způsobilostí a schopnostmi může docházet k přesunům zaměstnanců s výkonnými pravomocemi mezi jaderným průmyslem a dozornými orgány, a proto je třeba věnovat zvláštní pozornost zabránění střetům zájmů. Nadto je třeba přijmout opatření, která by zabránila střetu zájmů v případě organizací, jež poskytují dozorným orgánům poradenství nebo služby.
(10)
Jelikož důsledky jaderné havárie mohou přesáhnout hranice jednotlivých států, je třeba podporovat úzkou spolupráci, koordinaci a výměnu informací mezi příslušnými dozornými orgány členských států v okolí jaderných zařízení, bez ohledu na to, zda tyto členské státy provozují jaderná zařízení, či nikoliv. V tomto ohledu by měly členské státy zajistit vhodná opatření pro usnadnění takové spolupráce v oblasti jaderné bezpečnosti s přeshraničním dopadem.
(11)
Aby bylo zajištěno osvojení náležitých dovedností a dosažení a udržení odpovídající úrovně schopností, měly by všechny strany zajistit, aby všichni zaměstnanci, kteří mají odpovědnost ve věcech jaderné bezpečností jaderných zařízení, havarijní připravenosti a odezvy na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení, průběžně procházeli odbornou přípravou. Toho lze dosáhnout zavedením programů a plánů školení a postupů pro pravidelný přezkum a aktualizaci těchto programů, jakož i přidělením přiměřených rozpočtových prostředků na tato školení.
(12)
Dalším zásadním poučením z fukušimské jaderné havárie je poznání významu posílení transparentnosti v otázkách jaderné bezpečnosti. Transparentnost je rovněž důležitým prostředkem podpory nezávislosti v rozhodování o věcech týkajících se výkonu dozoru. Stávající ustanovení směrnice 2009/71/Euratom týkající se informací, jež je třeba poskytnout obyvatelstvu, by proto měla být formulována konkrétněji, pokud jde o typ takto poskytovaných informací. Obyvatelstvu by měla být dále umožněna účast na příslušných fázích procesu rozhodování týkajícího se jaderných zařízení v souladu s vnitrostátním rámcem pro jadernou bezpečnost, při zohlednění různých vnitrostátních systémů. Za rozhodnutí o udělování povolení jsou i nadále odpovědné příslušné vnitrostátní orgány.
(13)
Požadavky této směrnice týkající se transparentnosti doplňují požadavky vyplývající ze stávajících právních předpisů Euratomu. Rozhodnutí Rady 87/600/Euratom (9) ukládá členským státům vůči Komisi a ostatním členským státům oznamovací povinnost a povinnost poskytovat informace v případě radiační mimořádné situace na vlastním území, zatímco směrnice 2013/59/Euratom vyžaduje, aby členské státy informovaly obyvatelstvo o tom, jaká opatření na ochranu zdraví je třeba uplatnit a jaké kroky je třeba přijmout v případě radiační mimořádné situace, a aby v pravidelných intervalech poskytovaly aktuální informace obyvatelstvu, jež bude v případě takové mimořádné situace pravděpodobně postiženo.
(14)
Strany Úmluvy o jaderné bezpečnosti během 6. hodnotící konference potvrdily význam, jejž přikládají závěrům 2. mimořádné konference, konané po havárii ve Fukušimě. Především zdůraznily, že jaderné elektrárny by měly být projektovány, stavěny a provozovány s cílem předcházet haváriím, zmírňovat následky havárií, pokud k nim dojde, a zamezovat kontaminaci mimo areál zařízení, a dále že by dozorné orgány měly zajistit uplatňování těchto cílů při identifikaci a provádění příslušných bezpečnostních zlepšení v již existujících elektrárnách.
(15)
S ohledem na technický pokrok, kterého bylo dosaženo pomocí předpisů MAAE a Asociací západoevropských jaderných dozorů (WENRA) a v reakci na poznatky získané ze zátěžových testů a z vyšetřování jaderné havárie ve Fukušimě, by směrnice 2009/71/Euratom měla být změněna tak, aby obsahovala jaderněbezpečnostní cíl na vysoké úrovni, zahrnující všechny etapy životního cyklu jaderných zařízení (umístění, projekt, výstavba, uvedení do provozu, provoz, vyřazení z provozu). Tento cíl si zejména žádá výrazná posílení bezpečnosti při projektování nových reaktorů, v jejichž případě by měly být použity současné poznatky a technologie s přihlédnutím k nejnovějším mezinárodním bezpečnostním požadavkům.
(16)
Uvedeného cíle by mělo být dosaženo především prostřednictvím hodnocení jaderné bezpečnosti, která spadají do oblasti působnosti této směrnice. Hodnocení jaderné bezpečnosti by měli provádět držitelé povolení za kontroly příslušného dozorného orgánu, přičemž daných hodnocení lze využít pro posouzení rizika závažných nehod podle směrnice Evropského parlamentu a Rady 2011/92/EU (10), jsou-li splněny požadavky této směrnice.
(17)
Pro bezpečnost jaderných zařízení má klíčový význam koncepce ochrany do hloubky, jež je zároveň základem pro plnění jaderněbezpečnostních cílů na vysoké úrovni. Uplatňování zásad ochrany do hloubky podle mezinárodních norem a doporučení WENRA zajistí, aby činnosti související s bezpečností byly, v rozumně proveditelné míře, zajišťovány nezávislými prostředky na různých úrovních tak, aby bylo případné selhání detekováno a napraveno vhodnými opatřeními. Účinnost každé z jednotlivých úrovní představuje zásadní prvek, má-li ochrana do hloubky předcházet haváriím a zmírňovat následky havárií, k nimž může dojít. Ochrana do hloubky je obecně strukturována do pěti úrovní. V případě selhání jedné z úrovní dochází k působení úrovně následující. Cílem první úrovně ochrany je předcházet abnormálnímu provozu a selháním systému. Selže-li první úroveň, abnormální provoz je zvládnut a případné selhání odhaleno druhou úrovní ochrany. Pokud selže druhá úroveň ochrany, třetí úroveň zajistí, aby byly i nadále plněny bezpečnostní funkce, neboť aktivuje zvláštní bezpečnostní systémy a další bezpečnostní prvky. V případě selhání třetí úrovně omezí úroveň čtvrtá další vývoj poruchy prostřednictvím postupů pro zvládání havárií, aby se předešlo závažným havarijním podmínkám vedoucím k únikům radioaktivních materiálů nebo aby tyto podmínky byly zmírněny. Posledním cílem (v rámci páté úrovně ochrany) je zmírnění radiologických následků významných úniků formou odezvy na mimořádnou událost mimo areál zařízení.
(18)
Spolu s ochranou do hloubky je za klíčový faktor pro dosažení vysoké úrovně jaderné bezpečnosti a pro její průběžné zlepšování považována účinná kultura jaderné bezpečnosti. Mezi ukazatele účinné kultury jaderné bezpečnosti patří zejména tyto aspekty: v rámci dané organizace mají osoby na všech pracovních a vedoucích úrovních zájem na jaderné bezpečnosti a jejím průběžném zlepšování; prosazuje se, aby se zaměstnanci na všech úrovních mohli vyjadřovat k dodržování relevantních bezpečnostních zásad a postupů pro průběžné zlepšování jaderné bezpečnosti; zaměstnanci mají možnost neprodleně hlásit bezpečnostní záležitosti; na základě provozních zkušeností jsou identifikovány poznatky užitečné do budoucna; veškeré odchylky od podmínek nebo uspořádání normálního provozu se vztahem ke zvládání havárií, které mohou mít na jadernou bezpečnost dopad, jsou systematicky hlášeny. Důležité prvky, jež napomáhají k dosažení vysoké kultury jaderné bezpečnosti, zahrnují zejména účinné systémy řízení, patřičné vzdělání a odbornou přípravu, opatření přijatá držitelem povolení pro zaznamenávání, hodnocení a dokumentování vlastních a cizích bezpečnostně významných provozních zkušeností, jakož i účinných řešení vznesených problémů.
(19)
Tam, kde se v této směrnici používá výraz „rozumně proveditelné“, je třeba jej uplatňovat v souladu se zavedenými definicemi, zejména s definicemi WENRA a MAAE.
(20)
Po jaderných haváriích v elektrárně Three Mile Island a v Černobylu fukušimská jaderná havárie opětovně poukázala na zásadní význam funkce kontejnmentu, který představuje poslední bariéru, jež chrání lidi a životní prostředí proti radioaktivním únikům následkem havárie. Žadatel o povolení k výstavbě nového reaktoru určeného k výrobě energie či k výzkumným účelům by měl proto prokázat, že projekt omezuje následky poškození aktivní zóny reaktoru na vnitřek kontejnmentu, což znamená, že žadatel by měl prokázat, že rozsáhlý či nedovolený radioaktivní únik mimo kontejnment je mimořádně nepravděpodobný, a měl by být schopen prokázat s vysokou mírou jistoty, že k takovému úniku nedojde.
(21)
V zájmu předcházení haváriím a jejich zmírňování by měly být vyžadovány konkrétnější opatření pro zvládání havárií a odezvu na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení. Tato opatření by měla být v souladu s příslušnými ustanoveními směrnice 2013/59/Euratom, která by jimi neměla být dotčena. Držitel povolení by měl přijmout postupy, pokyny a opatření pro případy havárií, včetně těžkých havárií, k nimž by mohlo dojít ve všech provozních režimech včetně plného výkonu, odstavení a přechodových stavů, a měl by zajistit soulad a kontinuitu mezi všemi takovými postupy a opatřeními, jakož i jejich procvičování, revize a aktualizace. V rámci těchto opatření by měl být zajištěn rovněž dostatečný počet zaměstnanců a dostatečné množství vybavení a dalších nezbytných zdrojů. Měla by být zajištěna organizační struktura s jasným rozdělením odpovědnosti, jakož i koordinace jednotlivých orgánů zajišťujících odezvu.
(22)
Zátěžové testy poukázaly na klíčovou úlohu mechanismů posílené spolupráce a koordinace mezi všemi stranami, jež mají v oblasti jaderné bezpečnosti odpovědnost. Dobrým nástrojem pro budování důvěry se ukázalo být vzájemné hodnocení, jehož cílem je rozvíjení a výměna zkušeností a zajištění společného uplatňování vysokých standardů jaderné bezpečnosti.
(23)
Spolupráce členských států v oblasti jaderné bezpečnosti má pevné základy a může vytvářet přidanou hodnotu, pokud jde o jadernou bezpečnost, transparentnost a otevřenost vůči zúčastněným stranám na evropské i mezinárodní úrovni.
Členské státy by měly prostřednictvím svých příslušných dozorných orgánů a s patřičným využitím skupinu ENSREG a odborných poznatků WENRA, každých šest let stanovit metodiku, postupy a časový rámec pro vzájemná hodnocení vybraných společných, technických témat souvisejících s jadernou bezpečností jejich jaderných zařízení. Společné vybrané technické téma, které má být zvažováno, by mělo být stanoveno v rámci bezpečnostních referenčních úrovní WENRA nebo na základě zpětné vazby plynoucí z provozních zkušeností, z nehod a havárií a na základě technologického a vědeckého vývoje. Na vnitrostátní úrovni by členské státy měly provádět vlastní hodnocení a přijmout opatření pro vzájemná hodnocení těchto vlastních hodnocení, která budou provádět příslušné dozorné orgány jiných členských států.
O zjištěních těchto vzájemných hodnocení by měly být vypracovány zprávy. Členské státy by měly vypracovat své akční plány, jimiž budou reagovat na příslušná zjištění i na výsledky vlastního vnitrostátní hodnocení, se zřetelem k výsledkům těchto zpráv o vzájemných hodnoceních. Zprávy o vzájemných hodnoceních by měly být rovněž základem pro souhrnnou zprávu o výsledcích tematického vzájemného hodnocení na úrovni celé Unie, vypracovanou kolektivně příslušnými dozornými orgány členských států. Účelem souhrnné zprávy by nemělo být stanovit pořadí jaderných zařízení na základě jejich bezpečnosti, nýbrž věnovat pozornost procesu a technickým zjištěním tematického vzájemného hodnocení, aby bylo možno sdílet získané poznatky.
Vzájemná hodnocení by měla být založena na vzájemné důvěře, a proto by bylo vhodné, aby Komise, kdykoli to bude prakticky proveditelné, informovala členské státy, že zamýšlí výsledky zpráv o vzájemných hodnoceních použít ve svých politických dokumentech.
(24)
Povinnosti členských států předkládat zprávy o uplatňování této směrnice a povinnost Komise vypracovat zprávu na základě zpráv jednotlivých států jsou příležitostí pro posouzení a hodnocení různých aspektů uplatňování této směrnice, jakož i její účinnosti. Na mezinárodní úrovni existuje ve věci předkládání zpráv řada relevantních závazků, například pokud jde o podávání zpráv podle Úmluvy o jaderné bezpečnosti, a výsledky těchto zpráv by mohly být také využity pro hodnocení uplatňování této směrnice. Kromě toho by tato směrnice měla stanovit další požadavky na podávání zpráv, pokud jde o zjištění plynoucí z tematických vzájemných hodnocení jaderných zařízení. V zájmu zjednodušení právní úpravy a snížení administrativní zátěže by měla být povinnost členských států podávat zprávy zmírněna co do četnosti podávání zpráv i jejich obsahu.
(25)
V souladu s odstupňovaným přístupem závisí použitelnost ustanovení této směrnice na druhu jaderných zařízení na území každého členského státu. Při provádění těchto ustanovení ve vnitrostátním právu by proto měly členské státy zohlednit potenciální závažnost a povahu rizik, která se pojí s jadernými zařízeními, jejichž výstavbu plánují nebo která provozují. Odstupňovaný přístup by se měl týkat zejména těch členských států, jež mají v držení jen malé zásoby jaderných a radioaktivních materiálů, například pro účely provozování menších výzkumných reaktorů, které by v případě těžké havárie nezpůsobily následky srovnatelné s následky havárie v jaderné elektrárně.
(26)
Ustanovení této směrnice, která jsou ze své podstaty spojena s existencí jaderných zařízení, konkrétně ta ustanovení, jež se týkají povinností držitelů povolení, jakož i nové zvláštní požadavky na jaderná zařízení a ustanovení týkající se havarijní připravenosti na mimořádné situace v areálu zařízení a odezvy na ně, by se neměla vztahovat na členské státy, které nemají jaderná zařízení. Ustanovení této směrnice by se měla provést ve vnitrostátním právu a uplatňovat přiměřeným způsobem v souladu s podmínkami na vnitrostátní úrovni a s přihlédnutím k tomu, že tyto členské státy nemají jaderná zařízení, přičemž by se mělo zajistit, že se otázkám jaderné bezpečnosti dostane ze strany vlády či příslušných orgánů náležité pozornosti.
(27)
V souladu se směrnicí 2009/71/Euratom mají členské státy zavést a udržovat vnitrostátní legislativní, dozorný a organizační rámec pro jadernou bezpečnost jaderných zařízení. Rozhodování o tom, jak ustanovení vnitrostátního rámce přijímat a prostřednictvím jakého nástroje je uplatňovat, zůstává v pravomoci jednotlivých členských států.
(28)
Členské státy se v souladu se společným politickým prohlášením členských států a Komise ze dne 28. září 2011 o informativních dokumentech zavázaly, že v odůvodněných případech doplní oznámení o opatřeních přijatých za účelem provedení směrnice ve vnitrostátním právu o jeden či více dokumentů s informacemi o vztahu mezi jednotlivými složkami směrnice a příslušnými částmi vnitrostátních nástrojů přijatých za účelem provedení směrnice ve vnitrostátním právu. V případě této směrnice považuje normotvůrce předložení těchto dokumentů za odůvodněné.
(29)
Směrnice 2009/71/Euratom by proto měla být odpovídajícím způsobem změněna,
PŘIJALA TUTO SMĚRNICI:
Článek 1
Směrnice 2009/71/Euratom se mění takto:
1)
Nadpis kapitoly 1 se nahrazuje tímto:
„CÍLE, OBLAST PŮSOBNOSTI A DEFINICE“.
2)
Článek 2 se mění takto:
a)
odstavec 1 se nahrazuje tímto:
„1. Tato směrnice se vztahuje na každé civilní jaderné zařízení podléhající povolení.“;
b)
odstavec 3 se nahrazuje tímto:
„3. Tato směrnice doplňuje základní standardy uvedené v článku 30 Smlouvy, pokud jde o jadernou bezpečnost jaderných zařízení, a nedotýká se stávajících právních předpisů Společenství týkajících se ochrany zdraví pracovníků a obyvatelstva před nebezpečím ionizujícího záření, zvláště pak směrnice Rady 2013/59/Euratom. (11)
(11) Směrnice Rady 2013/59/Euratom ze dne 5. prosince 2013, kterou se stanoví základní bezpečnostní standardy ochrany před nebezpečím vystavení ionizujícímu záření a zrušují se směrnice 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom a 2003/122/Euratom (Úř. věst. L 13, 17.1.2014, s. 1).“" 						
3)
Článek 3 se mění takto:
a)
v bodě 1 se písmeno a) nahrazuje tímto:
„a)
jaderná elektrárna, obohacovací závod, závod na výrobu jaderného paliva, závod na přepracování, výzkumný reaktor, sklad vyhořelého paliva; a“;
b)
doplňují se nové body, které znějí:
„6)
‚havárií‘ jakákoliv nezamýšlená událost, jejíž důsledky či potenciální důsledky jsou z hlediska radiační ochrany či jaderné bezpečnosti významné;
7)
‚nehodou‘ jakákoliv nezamýšlená událost, jejíž důsledky či potenciální důsledky nejsou z hlediska radiační ochrany či jaderné bezpečnosti zanedbatelné;
8)
‚abnormálním provozem‘ provozní proces odchylný od normálního provozu, který může nastat alespoň jednou během životního cyklu jaderného zařízení, který však s ohledem na příslušná projektová opatření nezpůsobuje žádné významné poškození částí důležitých z hlediska bezpečnosti ani nevede ke vzniku podmínek pro havárii;
9)
‚projektovými východisky‘ soubor situací a událostí, jež jsou podle stanovených kritérií explicitně zohledněny v projektu jaderného zařízení, včetně jeho modernizace, a to tak, aby jim dotčené zařízení dokázalo odolat, aniž by plánovaným provozem bezpečnostních systémů došlo k překročení povolených limitů;
10)
‚projektovou havárií‘ havarijní situace, proti nimž je jaderné zařízení podle stanovených projektových kritérií projektováno a při nichž poškození paliva, je-li to možné, a únik radioaktivních látek nepřekročí povolené limity;
11)
‚závažnými situacemi‘ situace, jež jsou závažnější než situace týkající se projektových havárií; tyto situace mohou nastat vícenásobným selháním, jako je úplná ztráta všech úrovní bezpečnostního systému, nebo v důsledku mimořádně nepravděpodobné události.“
4)
V kapitole 2 se za nadpis „POVINNOSTI“ vkládá nový nadpis, který zní:
„ODDÍL 1
Obecné povinnosti“.
5)
V článku 4 se odstavec 1 nahrazuje tímto:
„1. Členské státy stanoví a udržují vnitrostátní legislativní, dozorný a organizační rámec (dále jen ‚vnitrostátní rámec‘) pro jadernou bezpečnost jaderných zařízení. Vnitrostátní rámec zejména stanoví:
a)
rozdělení odpovědností a koordinaci mezi příslušnými státními orgány;
b)
vnitrostátní požadavky v oblasti jaderné bezpečnosti vztahující se na všechny fáze životního cyklu jaderných zařízení;
c)
systém vydávání povolení a zákazu provozu jaderných zařízení bez povolení;
d)
systém dozorné kontroly jaderné bezpečnosti prováděné příslušným dozorným orgánem;
e)
účinná a přiměřená donucovací opatření, případně včetně nápravných opatření nebo pozastavení provozu a změny nebo zrušení povolení.
Stanovení způsobu přijetí vnitrostátních požadavků v oblasti jaderné bezpečnosti uvedených v prvním pododstavci písm. b) a nástroje pro jejich uplatňování spadá do pravomoci členských států.“
6)
V článku 5 se odstavce 2 a 3 nahrazují tímto:
„2. Členské státy zajistí příslušnému dozornému orgánu skutečnou nezávislost z hlediska nepřípustného vlivu při přijímání rozhodnutí v oblasti dozoru. Za tímto účelem členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, aby příslušný dozorný orgán:
a)
byl funkčně oddělen od jiných subjektů nebo organizací činných v oblasti podpory či využívání jaderné energie a při plnění úkolů v oblasti dozoru od takového subjektu nebo organizace nevyžadoval ani nepřijímal pokyny;
b)
přijímal rozhodnutí v oblasti dozoru na základě účinných a transparentních požadavků týkajících se jaderné bezpečnosti;
c)
měl přiděleny vyčleněné a dostatečné rozpočtové prostředky umožňující plnění úkolů v oblasti dozoru, jak jsou vymezeny ve vnitrostátním rámci, a odpovídal za plnění přiděleného rozpočtu;
d)
zaměstnával náležitý počet zaměstnanců s kvalifikací, zkušenostmi a odbornou způsobilostí nezbytnými pro plnění svých povinností. Může využít externích vědeckých a technických zdrojů a odborné způsobilosti na podporu svých dozorných činností;
e)
zavedl postupy pro předcházení všem střetům zájmu a pro jejich řešení;
f)
poskytoval informace týkající se jaderné bezpečnosti, aniž by potřeboval povolení od jakéhokoli jiného subjektu či organizace, nejsou-li tím ohroženy jiné prvořadé zájmy, jako je bezpečnost, uznané v příslušných právních předpisech či mezinárodních nástrojích.
3. Členské státy zajistí, aby byly příslušnému dozornému orgánu svěřeny pravomoci nezbytné k plnění jeho povinností v souvislosti s vnitrostátním rámcem podle čl. 4 odst. 1. Za tím účelem členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec pověřil příslušné dozorné orgány těmito hlavními úkoly v oblasti dozoru:
a)
navrhovat či stanovovat vnitrostátní požadavky v oblasti jaderné bezpečnosti nebo se podílet na jejich stanovení;
b)
vyžadovat od držitele povolení, aby dodržoval a prokázal dodržování vnitrostátních požadavků na jadernou bezpečnost a dodržování podmínek příslušného povolení;
c)
ověřovat toto dodržování požadavků hodnocením a inspekcemi;
d)
navrhovat nebo uplatňovat účinná a přiměřená vynucovací opatření.“
7)
Články 6, 7 a 8 se nahrazují tímto:
„Článek 6
Držitelé povolení
Členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, že:
a)
prvotní odpovědnost za jadernou bezpečnost jaderného zařízení nese držitel povolení. Tuto odpovědnost není možné přenést a zahrnuje odpovědnost za činnost dodavatelů a subdodavatelů, jejichž činnost by mohla mít dopad na jadernou bezpečnost jaderného zařízení;
b)
při podávání žádosti o povolení musí žadatele prokázat jadernou bezpečnost. Rozsah a podrobnost tohoto prokazování musí odpovídat potenciální síle a povaze rizika týkajícího se jaderného zařízení a jeho umístění;
c)
držitelé povolení musí v rozumně proveditelné míře pravidelně, systematicky a ověřitelným způsobem vyhodnocovat, ověřovat a průběžně zlepšovat jadernou bezpečnost svých jaderných zařízení. Toto posouzení zahrnuje ověření, že jsou zavedena opatření pro předcházení haváriím a zmírňování důsledků havárií, včetně ověření uplatňování ustanovení o ochraně do hloubky;
d)
držitelé povolení vypracují a zavedou systémy řízení, ve kterých má jaderná bezpečnost požadovanou prioritu;
e)
držitelé povolení přijmou odpovídající postupy a opatření pro mimořádné situace v areálu jaderných zařízení, včetně pokynů ke zvládání těžkých havárií či jiných odpovídajících opatření, pro účinnou odezvu na havárie s cílem předcházet jejich důsledkům nebo je zmírnit. Tyto postupy zejména musí:
i)
být v souladu s dalšími provozními postupy a být pravidelně procvičovány s cílem ověřit jejich použitelnost,
ii)
zahrnovat havárie a těžké havárie, k nimž by mohlo dojít za všech provozních režimů, a ty, které současně zahrnují několik bloků nebo na ně mají dopad,
iii)
stanovit opatření pro příjem vnější pomoci,
iv)
být pravidelně přezkoumávány a aktualizovány, při zohlednění zkušeností ze cvičení a poznatků získaných při haváriích;
f)
držitelé povolení poskytují a udržují finanční a lidské zdroje s náležitou kvalifikací a způsobilostí, jež jsou nezbytné pro plnění jejich povinností s ohledem na jadernou bezpečnost jaderného zařízení. Držitelé povolení rovněž zajistí, aby dodavatelé a subdodavatelé, za něž nesou odpovědnost a jejichž činnost by mohla mít dopad na jadernou bezpečnost jaderného zařízení, měli nezbytné lidské zdroje s odpovídající kvalifikací a schopnostmi pro plnění svých povinností.
Článek 7
Odborná způsobilost a dovednosti pro potřeby jaderné bezpečnosti
Členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec od všech stran vyžadoval přijetí opatření týkajících se vzdělávání a odborné přípravy jejich zaměstnanců odpovědných za jadernou bezpečnost jaderných zařízení s cílem získat, udržovat a dále rozvíjet odbornou způsobilost a dovednosti v oblasti jaderné bezpečnosti a havarijní připravenost na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení.
Článek 8
Transparentnost
1. Členské státy zajistí, aby byly pracovníkům a obyvatelstvu dostupné nezbytné informace týkající se jaderné bezpečnosti jaderných zařízení a dozoru nad ní, a to se zvláštním ohledem na místní orgány, obyvatelstvo a zúčastněné strany žijící v okolí jaderného zařízení. Tato povinnost zahrnuje zajištění toho, aby příslušný dozorný orgán a držitelé povolení v rozsahu své působnosti a v rámci své komunikační politiky poskytovali:
a)
informace o normálním provozu jaderných zařízení pracovníkům a obyvatelstvu; a
b)
neprodleně informace v případě nehod a havárií pracovníkům a obyvatelstvu a rovněž příslušným dozorným orgánům dalších členských států v okolí jaderného zařízení.
2. Informace se veřejnosti zpřístupňují v souladu s příslušnými právními předpisy a mezinárodními nástroji a za podmínky, že to neohrozí jiné prvořadé zájmy, jako je bezpečnost, uznané v příslušných právních předpisech či mezinárodních nástrojích.
3. Členské státy zajistí, aniž je dotčen čl. 5 odst. 2, aby se příslušný dozorný orgán případně zapojil do spolupráce v oblasti jaderné bezpečnosti jaderných zařízení s příslušnými dozornými orgány jiných členských států v okolí jaderného zařízení, mimo jiné prostřednictvím výměny nebo sdílení informací.
4. Členské státy zajistí, aby obyvatelstvo mělo v souladu s příslušnými právními předpisy a mezinárodními nástroji vhodnou příležitost účinně se účastnit procesu rozhodování týkajícího se udělování povolení pro jaderná zařízení.“
8)
Za článek 8 se vkládá nový oddíl, který zní:
„ODDÍL 2
Zvláštní povinnosti
Článek 8a
Jaderněbezpečnostní cíl pro jaderná zařízení
1. Členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec pro jadernou bezpečnost vyžadoval, aby byla jaderná zařízení projektována, umisťována, stavěna, uváděna do provozu, provozována a vyřazována z provozu s cílem předejít haváriím, a pokud by došlo k havárii, zmírnit její důsledky a zabránit:
a)
časným radioaktivním únikům, které by vyžadovaly opatření pro mimořádné situace mimo areál jaderného zařízení, s nedostatečnou dobou k jejich provedení;
b)
velkým radioaktivním únikům, které by vyžadovaly ochranná opatření, jež nelze omezit místně nebo časově.
2. Členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, aby cíl stanovený v odstavci 1:
a)
se vztahoval na jaderná zařízení, pro něž je stavební povolení uděleno poprvé po 14. srpnu 2014;
b)
byl používán jako referenční pro včasné provedení rozumně proveditelných bezpečnostních zlepšení stávajících jaderných zařízení, mimo jiné v rámci periodického hodnocení bezpečnosti, jak je stanoveno v čl. 8c písm. b).
Článek 8b
Zavedení jaderněbezpečnostního cíle pro jaderná zařízení
1. V zájmu dosažení jaderněbezpečnostního cíle stanoveného v článku 8a členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval tam, kde se uplatňuje ochrana do hloubky, aby zajistila, že:
a)
je minimalizován dopad mimořádných vnějších přírodních vlivů a náhodných rizik majících původ v činnosti člověka;
b)
je předcházeno abnormálnímu provozu a selháním;
c)
je abnormální provoz zvládnut a jsou odhalena selhání;
d)
jsou zvládnuty havárie zvažované v projektových východiscích;
e)
jsou zvládány závažné situace, včetně předcházení rozvoji havárie a zmírnění důsledků těžkých havárií;
f)
jsou vytvořeny organizační struktury podle čl. 8d odst. 1.
2. V zájmu dosažení jaderněbezpečnostního cíle stanoveného v článku 8a členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, aby příslušný dozorný orgán a držitel povolení přijali opatření na podporu a zlepšení účinné kultury jaderné bezpečnosti. Tato opatření zahrnují zejména:
a)
systémy řízení, ve kterých má jaderná bezpečnost náležitou prioritu a které podporují na všech pracovních a vedoucích úrovních možnost vyjadřovat se k účinnému provádění příslušných bezpečnostních zásad a postupů a včas hlásit bezpečnostní otázky, v souladu s čl. 6 písm. d);
b)
opatření držitele povolení pro zaznamenávání, hodnocení a dokumentaci vlastních a cizích bezpečnostně významných provozních zkušeností;
c)
povinnost držitele povolení hlásit události s možným dopadem na jadernou bezpečnost příslušnému dozornému orgánu; a
d)
opatření pro vzdělávání a odbornou přípravu v souladu s článkem 7.
Článek 8c
Úvodní a periodické hodnocení bezpečnosti
Členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, aby:
a)
všechna povolení vydaná pro výstavbu jaderného zařízení nebo provoz jaderného zařízení byla založena na náležitém hodnocení místa a konkrétních specifik zařízení, zahrnující prokázání jaderné bezpečnosti v souladu s vnitrostátními požadavky stanovenými na základě cíle uvedeného v článku 8a;
b)
držitel povolení, na nějž se vztahuje dozorná kontrola příslušného dozorného orgánu, systematicky a pravidelně, a to alespoň každých deset let, přehodnocoval bezpečnost jaderných zařízení, jak je stanoveno v čl. 6 písm. c). Cílem tohoto hodnocení bezpečnosti je zajištění shody se stávajícími projektovými východisky a nalezení dalších bezpečnostních zlepšení při zohlednění stárnutí, provozních zkušeností, nejnovějších výsledků výzkumu a vývoje v oblasti mezinárodních standardů, za použití cíle stanoveného v článku 8a jakožto reference.
Článek 8d
Havarijní připravenost a odezva na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení
1. Aniž je dotčena směrnice 2013/59/Euratom, členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, aby organizační struktura pro havarijní připravenost a odezvu na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení byla zřízena s jasným přidělením odpovědností a stanovením postupů koordinace mezi držitelem povolení, příslušnými orgány a organizacemi, při zohlednění všech fází mimořádné situace.
2. Členské státy zajistí soulad a kontinuitu mezi opatřeními pro havarijní připravenost a odezvu na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení a požadovanými vnitrostátním rámcem a dalšími opatřeními pro havarijní připravenost a odezvu na mimořádné situace požadovanými podle směrnice 2013/59/Euratom.“
9)
Za článek 8d se vkládá nová kapitola, která zní:
„KAPITOLA 2a
VZÁJEMNÁ HODNOCENÍ A PODÁVÁNÍ ZPRÁV
Článek 8e
Vzájemná hodnocení
1. Členské státy nejméně jednou za deset let zajistí pravidelné vlastní hodnocení svých vnitrostátních rámců a příslušných dozorných orgánů a přizvou mezinárodní misi, která provede vzájemné hodnocení příslušných částí jejich vnitrostátních rámců a příslušných dozorných orgánů s cílem soustavného zlepšování jaderné bezpečnosti. O výsledcích takových vzájemných hodnocení, jakmile jsou k dispozici, se podají zprávy členským státům a Komisi.
2. Členské státy zajistí, aby koordinovaně:
a)
bylo provedeno jejich vlastní hodnocení určité vybrané tematické oblasti týkající se jaderné bezpečnosti příslušných jaderných zařízení na jejich území;
b)
byly všechny ostatní členské státy a Komise jako pozorovatel přizvány ke vzájemnému hodnocení vlastního hodnocení uvedeného v písmenu a);
c)
byla přijata vhodná následná opatření podle příslušných zjištění vyplývajících z provedeného vzájemného hodnocení;
d)
byly po tom, co jsou výsledky k dispozici, zveřejněny příslušné zprávy o výše uvedeném vzájemném hodnocení a jeho hlavním výsledku.
3. Členské státy zajistí, aby byla přijata opatření umožňující zahájení prvního tematického vzájemného hodnocení v roce 2017 a aby se mohla následující tematická vzájemná hodnocení uskutečňovat každých šest let.
4. V případě havárie, jež má za následek situace vyžadující opatření pro mimořádné situace mimo areál jaderného zařízení nebo ochranná opatření pro obyvatelstvo, zajistí příslušný členský stát neprodlené pozvání mise k provedení mezinárodního vzájemného hodnocení.“
10)
Článek 9 se mění takto:
a)
odstavec 1 se nahrazuje tímto:
„1. Členské státy předloží Komisi zprávu o uplatňování této směrnice poprvé do 22. července 2014 a následně do 22. července 2020.“;
b)
odstavec 3 se zrušuje.
11)
V článku 10 se za odstavec 1 vkládá nový odstavec, který zní:
„1a. Povinnost provedení článků 6, 8a, 8b, 8c a 8d ve vnitrostátním právu a jejich uplatňování se netýká členských států bez jaderných zařízení, pokud se tyto státy nerozhodnou vyvinout jakoukoliv činnost související s jadernými zařízeními podléhajícími povolení v jejich jurisdikci.“
Článek 2
1. Členské státy uvedou v účinnost právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 15. srpna 2017. Neprodleně o nich uvědomí Komisi.
Tyto předpisy přijaté členskými státy musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
2. Členské státy sdělí Komisi znění hlavních ustanovení vnitrostátních právních předpisů, které přijmou v oblasti působnosti této směrnice, a veškeré jejich následné změny.
Článek 3
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 4
Tato směrnice je určena členským státům.
V Bruselu dne 8. července 2014.
ΟΔΗΓΊΑ 2014/87/ΕΥΡΑΤΌΜ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 8ης Ιουλίου 2014
για τροποποίηση της οδηγίας 2009/71/Ευρατόμ περί θεσπίσεως κοινοτικού πλαισίου για την πυρηνική ασφάλεια πυρηνικών εγκαταστάσεων
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως τα άρθρα 31 και 32,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία διατυπώθηκε μετά από γνωμοδότηση ομάδας προσώπων που ορίστηκαν από την Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή μεταξύ επιστημόνων εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η οδηγία 2013/59/Ευρατόμ του Συμβουλίου (3) θεσπίζει ενιαία βασικά πρότυπα ασφάλειας για την προστασία της υγείας των ατόμων, που υποβάλλονται σε επαγγελματική έκθεση, σε ιατρική έκθεση και στην έκθεση του κοινού, απέναντι στους κινδύνους που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες.
(2)
Η οδηγία 2009/71/Ευρατόμ του Συμβουλίου (4) υποχρεώνει τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν ένα εθνικό πλαίσιο για την πυρηνική ασφάλεια. Η εν λόγω οδηγία αντικατοπτρίζει τις διατάξεις της βασικής διεθνούς πράξεως στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, ειδικότερα της σύμβασης για την πυρηνική ασφάλεια (5) καθώς και των θεμελιωδών αρχών ασφάλειας (6) που καθορίστηκαν από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας («ΔΟΑΕ»).
(3)
Η οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του Συμβουλίου (7) υποχρεώνει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν και να διατηρούν ένα εθνικό πλαίσιο για τη διαχείριση των αναλωθέντων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων.
(4)
Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 8ης Μαΐου 2007, για την πυρηνική ασφάλεια και την ασφαλή διαχείριση των αναλωθέντων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων, επισημαινόταν ότι η «πυρηνική ασφάλεια αποτελεί εθνική ευθύνη η οποία ασκείται, όπου ενδείκνυται, εντός ενός ευρωπαϊκού πλαισίου. Οι αποφάσεις που αφορούν δράσεις για την ασφάλεια και την εποπτεία των πυρηνικών εγκαταστάσεων επαφίενται αποκλειστικά στους φορείς εκμετάλλευσης και στις εθνικές αρχές».
(5)
Το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα στην Ιαπωνία, το 2011, ανανέωσε το διεθνές ενδιαφέρον για τα μέτρα που απαιτούνται για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου και την εξασφάλιση των πιο υψηλών επιπέδων πυρηνικής ασφάλειας. Βασιζόμενες στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 24-25 Μαρτίου 2011, οι αρμόδιες εθνικές ρυθμιστικές αρχές από κοινού με την Επιτροπή στο πλαίσιο της Ομάδας Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών σε Θέματα Πυρηνικής Ασφάλειας (ENSREG), που συστάθηκαν με την απόφαση 2007/530/Ευρατόμ της Επιτροπής (8) πραγματοποίησαν συνολικές αξιολογήσεις των κινδύνων και της ασφάλειας για τους πυρηνοηλεκτρικούς σταθμούς σε όλη την Κοινότητα («δοκιμές αντοχής»). Στα αποτελέσματα προσδιορίζονταν ορισμένες βελτιώσεις οι οποίες θα μπορούσαν να υλοποιηθούν στις προσεγγίσεις για την πυρηνική ασφάλεια και τις βιομηχανικές πρακτικές στις συμμετέχουσες χώρες.
Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε επίσης την Επιτροπή να επανεξετάσει, όπου ήταν αναγκαίο, το ισχύον νομικό και ρυθμιστικό πλαίσιο για την ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων και να προτείνει τις ενδεχόμενες απαραίτητες βελτιώσεις. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τόνισε επίσης ότι τα υψηλότερα πρότυπα για την πυρηνική ασφάλεια θα πρέπει να εφαρμόζονται και να βελτιώνονται σε συνεχή βάση στην Ένωση.
(6)
Μια ισχυρή αρμόδια ρυθμιστική αρχή με πραγματική ανεξαρτησία κατά τη διαδικασία λήψεως ρυθμιστικών αποφάσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση του ενωσιακού ρυθμιστικού πλαισίου για την πυρηνική ασφάλεια. Έχει ύψιστη σημασία να είναι σε θέση η αρμόδια ρυθμιστική αρχή να ασκεί τις εξουσίες της με αμεροληψία, διαφάνεια και απαλλαγμένη από αθέμιτες επιρροές κατά τη διαδικασία λήψεως ρυθμιστικών αποφάσεων ώστε να εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο πυρηνικής ασφάλειας. Ρυθμιστικές αποφάσεις και δράσεις επιβολής στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας θα πρέπει να βασίζονται σε αντικειμενικές, προσανατολισμένες στην ασφάλεια τεχνικές παραμέτρους και να λαμβάνονται χωρίς τυχόν αθέμιτες εξωτερικές επιρροές που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την ασφάλεια, όπως αθέμιτες επιρροές σχετικές με μεταβαλλόμενες πολιτικές, οικονομικές ή κοινωνικές συνθήκες.
Οι διατάξεις της οδηγίας 2009/71/Ευρατόμ για τον λειτουργικό διαχωρισμό των αρμόδιων ρυθμιστικών αρχών θα πρέπει να ενισχυθούν προκειμένου να εξασφαλιστεί η ουσιαστική ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών από αθέμιτες επιρροές κατά τη διαδικασία λήψεως ρυθμιστικών αποφάσεων και να διασφαλίζεται ότι τους παρέχονται τα κατάλληλα μέσα και αρμοδιότητες για την ορθή άσκηση των καθηκόντων που τους ανατίθενται. Ειδικότερα, η ρυθμιστική αρχή πρέπει να έχει επαρκείς νομικές εξουσίες, επαρκή στελέχωση και επαρκείς οικονομικούς πόρους για την ορθή εκτέλεση των αρμοδιοτήτων που της έχουν ανατεθεί.
Οι ενισχυμένες απαιτήσεις δεν πρέπει ωστόσο να θίγουν τη στενή συνεργασία, όπου χρειάζεται, με άλλες συναφείς εθνικές αρχές ούτε τις γενικές πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές που εκδίδουν τα κράτη μέλη.
(7)
Η διαδικασία λήψης ρυθμιστικής απόφασης θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ικανότητα και την εμπειρογνωμοσύνη, που μπορεί να παρέχονται από οργανισμό τεχνικής υποστήριξης. Η εμπειρογνωμοσύνη αυτή θα πρέπει να βασίζεται στις πιο πρόσφατες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις, συμπεριλαμβανομένων των γνώσεων από εμπειρία λειτουργίας και έρευνα που σχετίζεται με την ασφάλεια, στη διαχείριση των γνώσεων, και σε επαρκείς τεχνικούς πόρους.
(8)
Σύμφωνα με τις Γενικές Απαιτήσεις Ασφάλειας του ΔΟΑΕ (GSR Part 1) πρέπει να είναι σεβαστός τόσο ο ρόλος των κρατών μελών κατά την κατάρτιση του πλαισίου για την πυρηνική ασφάλεια όσο και ο ρόλος της ρυθμιστικής αρχής κατά την εφαρμογή του εν λόγω πλαισίου.
(9)
Λόγω του εξειδικευμένου χαρακτήρα της πυρηνικής βιομηχανίας και της περιορισμένης διαθεσιμότητας προσωπικού με την απαιτούμενη εμπειρογνωμοσύνη και ικανότητα, με αποτέλεσμα την πιθανή μεταπήδηση ατόμων με εκτελεστικές εξουσίες μεταξύ της πυρηνικής βιομηχανίας και των ρυθμιστικών φορέων, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή για την πρόληψη συγκρούσεων συμφερόντων. Επιπλέον, θα πρέπει να γίνονται διευθετήσεις προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων για τους οργανισμούς που παρέχουν στη ρυθμιστική αρχή συμβουλές ή υπηρεσίες.
(10)
Οι συνέπειες ενός πυρηνικού ατυχήματος μπορούν να υπερβούν εθνικά σύνορα, συνεπώς πρέπει να ενθαρρύνονται η στενή συνεργασία, ο συντονισμός και η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων ρυθμιστικών αρχών των κρατών μελών που βρίσκονται στη γειτονία μιας πυρηνικής εγκατάστασης, ανεξαρτήτως του αν τα εν λόγω κράτη μέλη διαθέτουν πυρηνικές εγκαταστάσεις σε λειτουργία. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζουν τη θέσπιση κατάλληλων διευθετήσεων ώστε να διευκολύνεται αυτή η συνεργασία σε θέματα πυρηνικής ασφάλειας που έχουν διασυνοριακές επιπτώσεις.
(11)
Προκειμένου να εξασφαλιστεί η απόκτηση των κατάλληλων δεξιοτήτων και η επίτευξη και διατήρηση επαρκών δεξιοτήτων, όλα τα μέρη πρέπει να μεριμνούν ώστε όλο το προσωπικό που έχει αρμοδιότητες σχετικές με την πυρηνική ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων και τις διευθετήσεις για την εντός των εγκαταστάσεων ετοιμότητα και αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης, να υποβάλλεται σε διαδικασία συνεχούς μάθησης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της κατάρτισης εκπαιδευτικών προγραμμάτων και σχεδίων κατάρτισης, διαδικασιών για την περιοδική αξιολόγηση και επικαιροποίηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων καθώς και με ενδεδειγμένες προβλέψεις στον προϋπολογισμό για την εκπαίδευση.
(12)
Άλλο ένα σημαντικό δίδαγμα από το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα είναι η σπουδαιότητα της βελτίωσης της διαφάνειας σε θέματα πυρηνικής ασφάλειας. Η διαφάνεια είναι επίσης σημαντικό μέσο για την προώθηση της ανεξαρτησίας κατά τη λήψη ρυθμιστικών αποφάσεων. Συνεπώς, οι ισχύουσες διατάξεις της οδηγίας 2009/71/Ευρατόμ σχετικά με την ενημέρωση του κοινού θα πρέπει να γίνουν πιο συγκεκριμένες ως προς το είδος των παρεχομένων πληροφοριών. Επιπλέον, θα πρέπει να παρέχονται στο ευρύ κοινό ευκαιρίες για συμμετοχή στις σχετικές φάσεις της διαδικασίας λήψης αποφάσεων σχετικά με πυρηνικές εγκαταστάσεις σύμφωνα με το εθνικό πλαίσιο για την πυρηνική ασφάλεια, λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών εθνικών συστημάτων. Οι αποφάσεις σχετικά με την αδειοδότηση παραμένουν στην αρμοδιότητα των εθνικών αρμόδιων αρχών.
(13)
Οι απαιτήσεις για διαφάνεια της παρούσας οδηγίας είναι συμπληρωματικές στις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας της Ευρατόμ. Η απόφαση 87/600/Ευρατόμ του Συμβουλίου (9) επιβάλλει υποχρεώσεις στα κράτη μέλη να ενημερώνουν και να παρέχουν πληροφορίες στην Επιτροπή και σε άλλα κράτη μέλη σε περίπτωση περιστατικού ραδιολογικής έκτακτης ανάγκης στην επικράτειά τους, ενώ η οδηγία 2013/59 Ευρατόμ απαιτεί από τα κράτη μέλη να ενημερώνουν το κοινό σχετικά με τα εφαρμοστέα μέτρα προστασίας της υγείας και την ακολουθητέα συμπεριφορά σε περίπτωση περιστατικού ραδιολογικής έκτακτης ανάγκης, καθώς και να παρέχουν σε συνεχή βάση επικαιροποιημένες πληροφορίες στον πληθυσμό που ενδέχεται να πληγεί σε περίπτωση μιας τέτοιας έκτακτης ανάγκης.
(14)
Κατά την 6η απολογιστική συνεδρίαση τα συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης για την πυρηνική ασφάλεια επανέλαβαν ότι δεσμεύονται από τα πορίσματα της 2ας έκτακτης συνεδρίασης που πραγματοποιήθηκε μετά το ατύχημα της Φουκουσίμα. Τόνισαν ειδικότερα ότι «οι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να σχεδιάζονται, να κατασκευάζονται και να λειτουργούν με στόχο την πρόληψη ατυχημάτων και, σε περίπτωση ατυχήματος, τον μετριασμό των επιπτώσεών του και την αποφυγή της ρύπανσης εκτός των εγκαταστάσεων, οι δε ρυθμιστικές αρχές πρέπει να διασφαλίζουν ότι αυτοί οι στόχοι θα εφαρμόζονται ώστε να προσδιορίζονται και να πραγματοποιούνται κατάλληλες βελτιώσεις της ασφάλειας στους υπάρχοντες σταθμούς».
(15)
Λαμβάνοντας υπόψη την τεχνική πρόοδο που έχει επιτευχθεί από τις πράξεις του ΔΟΑΕ και από τη Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση Ρυθμιστικών Αρχών στα Πυρηνικά («WENRA») και συνεκτιμώντας τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τις δοκιμές αντοχής και τις έρευνες για το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα, η οδηγία 2009/71/Ευρατόμ θα πρέπει να τροποποιηθεί έτσι ώστε να συμπεριλάβει τον κοινοτικό στόχο για πυρηνική ασφάλεια υψηλού επιπέδου η οποία θα καλύπτει όλα τα στάδια του κύκλου ζωής των πυρηνικών εγκαταστάσεων (χωροθέτηση, σχεδιασμός, κατασκευή, θέση σε λειτουργία, λειτουργία, αποξήλωση). Ειδικότερα, ο εν λόγω στόχος απαιτεί να ενισχυθεί σημαντικά η ασφάλεια κατά το σχεδιασμό νέων αντιδραστήρων για τους οποίους πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις, γνώσεις και τεχνολογία λαμβανομένων υπόψη των τελευταίων διεθνών απαιτήσεων ασφάλειας.
(16)
Αυτός ο στόχος πρέπει να επιτυγχάνεται ιδίως με αξιολογήσεις της πυρηνικής ασφάλειας, οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας. Οι αξιολογήσεις πρέπει να διενεργούνται από τους κατόχους αδείας υπό τον έλεγχο της εθνικής αρμόδιας ρυθμιστικής αρχής και θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του κινδύνου ατυχημάτων μείζονος σημασίας, που καλύπτονται από την οδηγία 2011/92/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10), υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι απαιτήσεις της οδηγίας αυτής.
(17)
Η έννοια της άμυνας σε βάθος είναι θεμελιώδης για την ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων και αποτελεί τη βάση για την υλοποίηση υψηλού επιπέδου στόχων πυρηνικής ασφάλειας. Η εφαρμογή των αρχών της άμυνας σε βάθος, όπως αναγνωρίζονται στα διεθνή πρότυπα και τις διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές και από την WENRA, εξασφαλίζει ότι οι δραστηριότητες ασφάλειας, στον βαθμό που αυτό είναι λογικά εφικτό, υπόκεινται σε ανεξάρτητα επίπεδα άμυνας, έτσι ώστε, στην περίπτωση που συμβεί μια αστοχία, να μπορεί να εντοπιστεί, να συγκεραστεί ή να επανορθωθεί με κατάλληλα μέτρα. Η αποτελεσματικότητα καθενός από τα διαφορετικά επίπεδα αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της άμυνας σε βάθος για την πρόληψη ατυχημάτων και τον μετριασμό των συνεπειών εάν τελικά συμβούν. Η άμυνα σε βάθος είναι γενικώς διαρθρωμένη σε πέντε επίπεδα. Σε περίπτωση που ένα επίπεδο αποτύχει, μπαίνει στο παιχνίδι το επόμενο επίπεδο. Ο στόχος του πρώτου επιπέδου προστασίας είναι η πρόληψη ανώμαλης λειτουργίας και αστοχιών του συστήματος. Εάν το πρώτο επίπεδο αποτύχει, η ανώμαλη λειτουργία ελέγχεται ή οι αστοχίες ανιχνεύονται από το δεύτερο επίπεδο προστασίας. Σε περίπτωση που το δεύτερο επίπεδο αποτύχει, το τρίτο επίπεδο εξασφαλίζει ότι εκτελούνται επιπλέον λειτουργίες ασφαλείας ενεργοποιώντας ειδικά συστήματα ασφαλείας και άλλα χαρακτηριστικά ασφαλείας. Σε περίπτωση που το τρίτο επίπεδο αποτύχει, το τέταρτο επίπεδο περιορίζει την εξέλιξη των ατυχημάτων μέσω της διαχείρισης ατυχημάτων, ούτως ώστε να αποτρέψει ή να μετριάσει τις συνθήκες σοβαρού ατυχήματος με εξωτερικές εκλύσεις ραδιενεργών υλικών. Ο τελευταίος στόχος (πέμπτο επίπεδο προστασίας) είναι ο μετριασμός των συνεπειών σημαντικών εξωτερικών εκλύσεων μέσω της έκτακτης ανάγκης εκτός της εγκατάστασης.
(18)
Μαζί με την άμυνα σε βάθος, η αποτελεσματική νοοτροπία πυρηνικής ασφάλειας θεωρείται ως βασικός παράγοντας για την επίτευξη υψηλού επιπέδου πυρηνικής ασφάλειας και τη συνεχή βελτίωσή της. Οι δείκτες για αποτελεσματική νοοτροπία πυρηνικής ασφάλειας περιλαμβάνουν, ιδίως: τη δέσμευση σε όλα τα επίπεδα προσωπικού και διοίκησης εντός ενός οργανισμού για την πυρηνική ασφάλεια και τη συνεχή βελτίωσή της· την προώθηση της ικανότητας του προσωπικού σε όλα τα επίπεδα να ερευνά κατά πόσον παρέχονται αρχές και πρακτικές για τη συνεχή βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας· την ικανότητα του προσωπικού να υποβάλει αναφορές εγκαίρως σχετικά με θέματα ασφάλειας· τον προσδιορισμό διδαγμάτων από την εμπειρία της λειτουργίας· και τη συστηματική αναφορά κάθε απόκλισης από τις κανονικές συνθήκες λειτουργίας ή τη διευθέτηση συναφούς με τη διαχείριση ατυχημάτων που έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν την πυρηνική ασφάλεια. Σημαντικά στοιχεία που βοηθούν στην επίτευξη μιας ισχυρής νοοτροπίας πυρηνικής ασφάλειας περιλαμβάνουν, ιδίως, αποτελεσματικά συστήματα διαχείρισης, κατάλληλη εκπαίδευση και κατάρτιση και διευθετήσεις από τον κάτοχο της άδειας να καταγράφει, να αξιολογεί και να τεκμηριώνει την εσωτερική και εξωτερική εμπειρία της λειτουργίας σημαντικής για την ασφάλεια και αποτελεσματική επίλυση των θεμάτων που έχουν ανακύψει.
(19)
Όταν χρησιμοποιείται η αναφορά «λογικά εφικτό» στην παρούσα οδηγία, θα πρέπει να εφαρμόζεται σύμφωνα με ορισμούς που έχουν θεσπιστεί, ιδίως τους ορισμούς της Δυτικοευρωπαϊκής Ένωσης Ρυθμιστικών Αρχών για Θέματα Πυρηνικής Ενέργειας («WENRA») και του ΔΟΑΕ.
(20)
Μετά τα πυρηνικά ατυχήματα του Three Mile Island και του Τσερνομπίλ, το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα έφερε ξανά στο προσκήνιο την κρίσιμη σημασία της λειτουργίας του περιβλήματος, το οποίο αποτελεί το τελευταίο φράγμα για την προστασία των ανθρώπων και του περιβάλλοντος έναντι εκλύσεων ραδιενέργειας λόγω ατυχήματος. Συνεπώς, όποιος ζητά άδεια για την κατασκευή νέου πυρηνοηλεκτρικού σταθμού ή ερευνητικού αντιδραστήρα πρέπει να τεκμηριώνει ότι ο σχεδιασμός περιορίζει τις επιπτώσεις μιας βλάβης στον πυρήνα του αντιδραστήρα εντός του περιβλήματος, δηλαδή ο αιτών θα πρέπει να αποδεικνύει ότι μια μεγάλη ή μη εγκεκριμένη έκλυση ραδιενέργειας εκτός του περιβλήματος είναι εξαιρετικά απίθανη, και ο αιτών αυτός θα πρέπει να μπορεί να τεκμηριώσει υψηλό βαθμό αξιοπιστίας ότι δεν θα συμβεί τέτοια έκλυση.
(21)
Θα πρέπει να απαιτηθούν ειδικότερες διευθετήσεις για τη διαχείριση ατυχημάτων και της εντός της εγκατάστασης αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, με σκοπό την πρόληψη και τον μετριασμό των ατυχημάτων. Αυτές θα πρέπει να είναι σύμφωνες με τις συναφείς διατάξεις της οδηγίας 2013/59/Ευρατόμ και να μην τις θίγουν. Ο κάτοχος της άδειας θα πρέπει να προβλέπει τις διαδικασίες, τις κατευθυντήριες γραμμές και διευθετήσεις που να αντιμετωπίζουν τα ατυχήματα, ακόμη και τα σοβαρά ατυχήματα, που μπορεί να συμβούν σε όλες τις καταστάσεις λειτουργίας, περιλαμβανομένης της πλήρους ισχύος, της διακοπής λειτουργίας και των μεταβατικών καταστάσεων, εξασφαλίζοντας συνοχή και συνέχεια μεταξύ όλων αυτών των διαδικασιών και ρυθμίσεων, και εξασφαλίζοντας ότι αυτές δοκιμάζονται, αναθεωρούνται και επικαιροποιούνται. Οι διευθετήσεις αυτές θα πρέπει επίσης να προβλέπουν επαρκές προσωπικό, εξοπλισμό και άλλους αναγκαίους πόρους. Θα πρέπει να παρέχεται μια οργανωτική δομή, με σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, καθώς και συντονισμός μεταξύ των φορέων απόκρισης.
(22)
Οι δοκιμές αντοχής κατέδειξαν τον κεντρικό ρόλο των βελτιωμένων μηχανισμών συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ όλων των μερών που έχουν αρμοδιότητες για την πυρηνική ασφάλεια. Οι αξιολογήσεις από ομοτίμους αποδείχθηκαν ένα καλό μέσο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, με στόχο την ανάπτυξη και την ανταλλαγή εμπειριών και την εξασφάλιση της κοινής εφαρμογής υψηλών προτύπων πυρηνικής ασφάλειας.
(23)
Η συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας μεταξύ των κρατών μελών είναι εδραιωμένη και μπορεί να δώσει προστιθέμενη αξία όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια, τη διαφάνεια και το άνοιγμα προς τους ενδιαφερόμενους φορείς σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.
Τα κράτη μέλη, μέσω των αρμόδιων ρυθμιστικών αρχών τους, χρησιμοποιώντας συναφώς την ENSREG, και με βάση την εμπειρία της WENRA, θα πρέπει ανά εξαετία να ορίζουν μια μεθοδολογία, όρους αναφοράς και ένα χρονικό πλαίσιο για αξιολογήσεις από ομοτίμους επί ενός κοινού ειδικού τεχνικού θέματος σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια των πυρηνικών τους εγκαταστάσεων. Το κοινό ειδικό τεχνικό θέμα που πρέπει να εξεταστεί, πρέπει να προσδιορίζεται μεταξύ των επιπέδων αναφοράς ασφάλειας WENRA ή βάσει ανάδρασης από την εμπειρία λειτουργίας, συμβάντων και ατυχημάτων και τεχνολογικών και επιστημονικών εξελίξεων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διεξάγουν εθνική αυτοαξιολόγηση και να κάνουν διευθετήσεις για κοινές αξιολογήσεις από ομοτίμους της εθνικής αυτοαξιολόγησής τους από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές άλλων κρατών μελών.
Θα πρέπει να συντάσσονται εκθέσεις σχετικά με τα πορίσματα αυτών των αξιολογήσεων από ομοτίμους. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταρτίσουν εθνικά σχέδια δράσης για να αντιμετωπίσουν τυχόν σχετικά ευρήματα και τη δική τους εθνική αξιολόγηση λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα αυτών των εκθέσεων αξιολόγησης από ομοτίμους. Οι εκθέσεις αξιολόγησης από ομοτίμους θα πρέπει επίσης να αποτελέσουν τη βάση της όποιας συνοπτικής έκθεσης με τα αποτελέσματα της διενέργειας της πανευρωπαϊκής θεματικής αξιολόγησης από ομοτίμους που θα ετοιμάσουν από κοινού οι αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές των κρατών μελών. Η συνοπτική έκθεση δεν θα πρέπει να έχει ως στόχο να βαθμολογήσει την ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων, αλλά να επικεντρωθεί στη διαδικασία και τα τεχνικά πορίσματα της θεματικής αξιολόγησης από ομοτίμους, έτσι ώστε η γνώση που αποκτήθηκε από το εγχείρημα αυτό να γίνει κοινό κτήμα.
Πνεύμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης θα πρέπει να διέπει τις αξιολογήσεις από ομοτίμους, και θα ήταν επομένως σκόπιμο η Επιτροπή, εφόσον είναι εφικτό, να ενημερώνει τα κράτη μέλη όταν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει τα αποτελέσματα των εκθέσεων αξιολόγησης από ομοτίμους στα έγγραφά της περί χάραξης πολιτικής.
(24)
Οι υποχρεώσεις των κρατών μελών να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και η υποχρέωση της Επιτροπής να συντάσσει έκθεση με βάση τις εθνικές εκθέσεις θα πρέπει να παρέχουν μια ευκαιρία να γίνει ένας απολογισμός και να αξιολογηθούν οι διάφορες πτυχές της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας καθώς και η αποτελεσματικότητά της. Ορισμένες συναφείς υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων, όπως οι εκθέσεις της σύμβασης για την Πυρηνική Ασφάλεια, υπάρχουν σε διεθνές επίπεδο, και τα αποτελέσματά τους θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας. Επιπλέον, πρόσθετες απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων θα πρέπει να ορίζονται στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας σε σχέση με τα ευρήματα των θεματικών αξιολογήσεων των πυρηνικών εγκαταστάσεων από ομοτίμους. Κατά συνέπεια, με σκοπό την απλούστευση της νομοθεσίας και τη μείωση του διοικητικού φόρτου, η υποχρέωση υποβολής εκθέσεων για τα κράτη μέλη θα πρέπει να γίνει λιγότερο επαχθής, όσον αφορά τόσο τη συχνότητα της υποβολής όσο και το περιεχόμενο των εκθέσεων.
(25)
Σύμφωνα με την κλιμακούμενη προσέγγιση, η υλοποίηση των διατάξεων της παρούσας οδηγίας εξαρτάται από τους τύπους των πυρηνικών εγκαταστάσεων στην επικράτεια ενός κράτους μέλους. Συνεπώς, όταν ενσωματώνουν αυτές τις διατάξεις στο εθνικό δίκαιο, τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το πιθανό μέγεθος και τη φύση των κινδύνων που θέτουν οι πυρηνικές εγκαταστάσεις που σχεδιάζουν ή έχουν σε λειτουργία. Ιδιαίτερα, η κλιμακούμενη προσέγγιση θα πρέπει να αφορά σε αυτά τα κράτη μέλη που διατηρούν μόνο μικρό απόθεμα πυρηνικών και ραδιενεργών υλικών, π.χ. υλικών σε σχέση με τη λειτουργία μικρότερων εγκαταστάσεων ερευνητικών αντιδραστήρων, οι οποίες, σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος δεν θα είχαν συνέπειες συγκρίσιμες με αυτές των πυρηνοηλεκτρικών σταθμών.
(26)
Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας που συνδέονται εγγενώς με την ύπαρξη πυρηνικών εγκαταστάσεων και, συγκεκριμένα, αυτές που αφορούν στις υποχρεώσεις των κατόχων άδειας, οι νέες ειδικές απαιτήσεις για πυρηνικές εγκαταστάσεις και οι διατάξεις που αφορούν στην εντός των εγκαταστάσεων ετοιμότητα και αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης δεν θα πρέπει να ισχύουν για κράτη μέλη που δεν διαθέτουν πυρηνικές εγκαταστάσεις. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας πρέπει να μεταφερθούν στο εθνικό δίκαιο και να εφαρμοστούν με αναλογικό τρόπο, σύμφωνα με τις εθνικές συνθήκες και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα κράτη μέλη δεν διαθέτουν πυρηνικές εγκαταστάσεις, εξασφαλίζοντας παράλληλα ότι το θέμα της πυρηνικής ασφάλειας λαμβάνει τη δέουσα προσοχή από την κυβέρνηση ή από τις αρμόδιες αρχές.
(27)
Σύμφωνα με την οδηγία 2009/71/Ευρατόμ, τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν και να διατηρούν ένα εθνικό νομοθετικό, ρυθμιστικό και οργανωτικό πλαίσιο για την πυρηνική ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Η απόφαση για τον τρόπο με τον οποίο ενσωματώνονται οι διατάξεις του εθνικού πλαισίου και της πράξης με την οποία εφαρμόζονται εναπόκειται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.
(28)
Σύμφωνα με την κοινή πολιτική δήλωση των κρατών μελών και της Επιτροπής της 28ης Σεπτεμβρίου 2011 σχετικά με τα επεξηγηματικά έγγραφα, τα κράτη μέλη ανέλαβαν να συνοδεύσουν, σε αιτιολογημένες περιπτώσεις, την κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο με ένα ή περισσότερα έγγραφα στα οποία θα επεξηγείται η σχέση μεταξύ των διατάξεων μιας οδηγίας και των αντίστοιχων μερών των νομικών πράξεων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Όσον αφορά την παρούσα οδηγία, ο νομοθέτης θεωρεί ότι η διαβίβαση τέτοιων εγγράφων είναι αιτιολογημένη.
(29)
Θα πρέπει, ως εκ τούτου, να τροποποιηθεί ανάλογα η οδηγία 2009/71/Ευρατόμ,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Η οδηγία 2009/71/Ευρατόμ τροποποιείται ως εξής:
1)
Ο τίτλος του κεφαλαίου 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«ΣΤΟΧΟΙ, ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ».
2)
Το άρθρο 2 τροποποιείται ως εξής:
α)
η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στις μη στρατιωτικές πυρηνικές εγκαταστάσεις που λειτουργούν βάσει αδείας.»·
β)
η παράγραφος 3 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«3. Η οδηγία συμπληρώνει τα βασικά πρότυπα που αναφέρονται στο άρθρο 30 της Συνθήκης όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων και δεν θίγει την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία περί προστασίας της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού έναντι των κινδύνων που προκαλούνται από ιοντίζουσες ακτινοβολίες και ιδιαίτερα την οδηγία 2013/59/Ευρατόμ (11).
(11) Οδηγία 2013/59/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 5ης Δεκεμβρίου 2013, για τον καθορισμό βασικών προτύπων ασφαλείας για την προστασία από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες και την κατάργηση των οδηγιών 89/618/Ευρατόμ, 90/641/Ευρατόμ, 96/29/Ευρατόμ, 97/43/Ευρατόμ και 2003/122/Ευρατόμ (ΕΕ L 13 της 17.1.2014, σ. 1).»." 						
3)
Το άρθρο 3 τροποποιείται ως εξής:
α)
η παράγραφος 1 στοιχείο α) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«α)
πυρηνοηλεκτρικός σταθμός, εργοστάσιο εμπλουτισμού, εργοστάσιο κατασκευής πυρηνικών καυσίμων, μονάδα επανεπεξεργασίας, εγκατάσταση ερευνητικού αντιδραστήρα, εγκατάσταση αποθήκευσης αναλωθέντος καυσίμου· και»·
β)
προστίθενται οι ακόλουθες παράγραφοι:
«6.
ως “ατύχημα” νοείται κάθε ακούσιο γεγονός του οποίου οι συνέπειες ή οι πιθανές συνέπειες είναι σημαντικές από την άποψη της ακτινοπροστασίας ή της πυρηνικής ασφάλειας·
7.
ως “συμβάν” νοείται κάθε ακούσιο γεγονός του οποίου οι συνέπειες ή οι πιθανές συνέπειες δεν είναι αμελητέες από την άποψη της ακτινοπροστασίας ή της πυρηνικής ασφάλειας·
8.
ως “μη κανονική λειτουργία” νοείται μια διαδικασία λειτουργίας που αποκλίνει από την κανονική λειτουργία η οποία αναμένεται να συμβεί τουλάχιστον μία φορά κατά τη διάρκεια λειτουργίας της εγκατάστασης, αλλά η οποία, ενόψει των κατάλληλων προβλέψεων στον σχεδιασμό, δεν προκαλεί σημαντική ζημία σε στοιχεία σημαντικά για την ασφάλεια ούτε οδηγεί σε συνθήκες ατυχήματος·
9.
ως “σχεδιαστική βάση” νοείται το εύρος των συνθηκών και των γεγονότων που λαμβάνονται ρητά υπόψη στον σχεδιασμό της εγκατάστασης, περιλαμβανομένων αναβαθμίσεων, σύμφωνα με καθορισμένα κριτήρια, έτσι ώστε η εγκατάσταση να μπορεί να αντεπεξέλθει σε αυτά χωρίς να υπερβεί τα εγκεκριμένα όρια μέσω της σχεδιασμένης λειτουργίας των συστημάτων ασφάλειας·
10.
ως “ατύχημα σχεδιαστικής βάσης” νοούνται συνθήκες ατυχήματος για τις οποίες μια πυρηνική εγκατάσταση έχει σχεδιαστεί σύμφωνα με καθορισμένα κριτήρια σχεδιασμού και για τις οποίες η βλάβη στο καύσιμο, όπου συντρέχει περίπτωση, και η έκλυση ραδιενεργού υλικού διατηρούνται εντός των εγκεκριμένων ορίων·
11.
Ως “σοβαρές συνθήκες” νοούνται συνθήκες που είναι δυσμενέστερες από εκείνες που συνδέονται με τα ατυχήματα σχεδιαστικής βάσης· τέτοιες συνθήκες μπορεί να προκληθούν από πολλαπλές αστοχίες, όπως η πλήρης απώλεια όλων των συνιστωσών ενός συστήματος ασφαλείας, ή από ένα εξαιρετικά απίθανο γεγονός.».
4)
Στο κεφάλαιο 2, εισάγεται ο ακόλουθος τίτλος μετά από την κεφαλίδα «ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ»:
«ΤΜΗΜΑ 1
Γενικές υποχρεώσεις».
5)
Το άρθρο 4 παράγραφος 1αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν και διατηρούν εθνικό νομικό, ρυθμιστικό και οργανωτικό πλαίσιο (“το εθνικό πλαίσιο”) για την πυρηνική ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Το εθνικό πλαίσιο προβλέπει ιδιαίτερα τα εξής:
α)
την κατανομή των αρμοδιοτήτων και τον συντονισμό μεταξύ των σχετικών κρατικών φορέων·
β)
τις εθνικές απαιτήσεις πυρηνικής ασφάλειας, καλύπτοντας όλα τα στάδια του κύκλου ζωής των πυρηνικών εγκαταστάσεων·
γ)
ένα σύστημα αδειοδότησης και απαγόρευσης λειτουργίας πυρηνικών εγκαταστάσεων χωρίς άδεια·
δ)
ένα σύστημα ρυθμιστικού ελέγχου της πυρηνικής ασφάλειας που ασκείται από την αρμόδια ρυθμιστική αρχή·
ε)
ουσιαστικές και αναλογικές ενέργειες επιβολής, συμπεριλαμβανομένων, εφόσον είναι σκόπιμο, διορθωτικών ενεργειών ή της αναστολής λειτουργίας και της τροποποίησης ή της ανάκλησης μιας άδειας.
Τα κράτη μέλη είναι αρμόδια για τον καθορισμό του τρόπου με τον οποίο θεσπίζονται οι εθνικές απαιτήσεις πυρηνικής ασφάλειας του στοιχείου β) και το μέσο βάσει του οποίου εφαρμόζονται,».
6)
Στο άρθρο 5, οι παράγραφοι 2 και 3 αντικαθίστανται από το ακόλουθο κείμενο:
«2. Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν την ουσιαστική ανεξαρτησία της αρμόδιας ρυθμιστικής αρχής έναντι αθέμιτου επηρεασμού κατά τη λήψη των ρυθμιστικών αποφάσεών της. Για αυτό τον σκοπό, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε το εθνικό πλαίσιο να απαιτεί η αρμόδια ρυθμιστική αρχή:
α)
να είναι λειτουργικά διαχωρισμένη από οποιαδήποτε άλλο φορέα ή οργανισμό που σχετίζεται με την προαγωγή ή τη χρησιμοποίηση της πυρηνικής ενέργειας και να μην επιζητεί ούτε να λαμβάνει οδηγίες από οποιοδήποτε τέτοιο φορέα ή οργανισμό κατά την εκτέλεση των ρυθμιστικών της καθηκόντων·
β)
να λαμβάνει ρυθμιστικές αποφάσεις που βασίζονται σε στέρεες και διαφανείς απαιτήσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια·
γ)
να λαμβάνει αποκλειστικές και ενδεδειγμένες πιστώσεις κονδυλίων ώστε να μπορεί να διεκπεραιώσει τα ρυθμιστικά της καθήκοντα όπως ορίζονται στο εθνικό πλαίσιο και να είναι υπεύθυνη για την εκτέλεση των διαθέσιμων κονδυλίων·
δ)
να απασχολεί τον ενδεδειγμένο αριθμό προσωπικού με τα αναγκαία προσόντα, πείρα και εμπειρογνωμοσύνη για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της. Δύναται δε να χρησιμοποιεί εξωτερικούς επιστημονικούς και τεχνικούς πόρους και εμπειρογνωμοσύνη για την υποστήριξη των ρυθμιστικών λειτουργιών της·
ε)
να θεσπίζει διαδικασίες για την πρόληψη και επίλυση τυχόν συγκρούσεων συμφερόντων·
στ)
να παρέχει πληροφορίες σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια χωρίς έγκριση από άλλο φορέα ή οργανισμό, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δεν θέτει σε κίνδυνο άλλα υπέρτερα συμφέροντα, όπως η δημόσια ασφάλεια, τα οποία αναγνωρίζονται στη σχετική νομοθεσία ή τις διεθνείς πράξεις.
3. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η αρμόδια ρυθμιστική αρχή να έχει την αναγκαία νομική ισχύ για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της σε σχέση με το εθνικό πλαίσιο που περιγράφεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1. Για τον σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε το εθνικό πλαίσιο να αναθέτει στις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές τα ακόλουθα βασικά ρυθμιστικά καθήκοντα:
α)
να προτείνουν, να ορίζουν ή να συμμετέχουν στον καθορισμό των εθνικών απαιτήσεων πυρηνικής ασφάλειας·
β)
να επιβάλλουν στον κάτοχο άδειας τη συμμόρφωση και την τεκμηρίωση αυτής της συμμόρφωσης προς τις εθνικές απαιτήσεις πυρηνικής ασφάλειας και προς τους όρους της σχετικής άδειας·
γ)
να επαληθεύουν τη συμμόρφωση μέσω ρυθμιστικών αξιολογήσεων και επιθεωρήσεων·
δ)
να προτείνουν ή να διεξάγουν ουσιαστικές και αναλογικές ενέργειες επιβολής.».
7)
Τα άρθρα 6, 7 και 8 αντικαθίστανται από το ακόλουθο κείμενο:
«Άρθρο 6
Κάτοχοι αδειών
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε το εθνικό πλαίσιο να απαιτεί τα εξής:
α)
Η κύρια ευθύνη για την πυρηνική ασφάλεια μιας πυρηνικής εγκατάστασης να παραμένει στον κάτοχο της άδειας. Η ευθύνη αυτή δεν είναι δυνατόν να μεταβιβάζεται και συμπεριλαμβάνει την ευθύνη για τις δραστηριότητες των εργολάβων και υπεργολάβων οι οποίες ενδέχεται να επηρεάζουν την πυρηνική ασφάλεια μιας πυρηνικής εγκατάστασης·
β)
κατά την υποβολή αίτησης για άδεια, ο αιτών υποχρεούται να υποβάλει αναλυτική τεκμηρίωση για την πυρηνική ασφάλεια. Η έκταση και το επίπεδο λεπτομερειών είναι ανάλογα με το πιθανό μέγεθος και τη φύση του κινδύνου σχετικά με την πυρηνική εγκατάσταση και την τοποθεσία της·
γ)
οι κάτοχοι άδειας οφείλουν να προβαίνουν σε τακτικές αξιολογήσεις, επαληθεύσεις καθώς και σε συνεχή βελτίωση, στον βαθμό που αυτό είναι λογικά εφικτό, της πυρηνικής ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεών τους με συστηματικό και επαληθεύσιμο τρόπο. Αυτά περιλαμβάνουν την επαλήθευση της ύπαρξης μέτρων για την πρόληψη ατυχημάτων και τον μετριασμό των συνεπειών των ατυχημάτων, συμπεριλαμβανομένης της επαλήθευσης της εφαρμογής των προβλέψεων άμυνας σε βάθος·
δ)
οι κάτοχοι άδειας να θεσπίζουν και να εφαρμόζουν συστήματα διαχείρισης τα οποία να αποδίδουν τη δέουσα προτεραιότητα στην πυρηνική ασφάλεια·
ε)
οι κάτοχοι άδειας προβλέπουν κατάλληλες διαδικασίες και διευθετήσεις έκτακτης ανάγκης εντός των εγκαταστάσεων· σε αυτές συμπεριλαμβάνονται κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση σοβαρών ατυχημάτων ή ισοδύναμες διευθετήσεις, με σκοπό την αποτελεσματική απόκριση σε ατυχήματα για την πρόληψη ή τον μετριασμό των συνεπειών τους. Ειδικότερα, αυτές:
i)
έχουν συνοχή με άλλες επιχειρησιακές διαδικασίες και εξασκούνται περιοδικά ώστε να ελέγχεται το κατά πόσον είναι πρακτικά εφικτές,
ii)
πραγματεύονται ατυχήματα και σοβαρά ατυχήματα τα οποία θα μπορούσαν να συμβούν σε όλες τις καταστάσεις λειτουργίας και όσα εμπλέκουν ή επηρεάζουν ταυτόχρονα διάφορες μονάδες,
iii)
προβλέπουν διευθετήσεις για τη λήψη εξωτερικής βοήθειας,
iv)
επανεξετάζονται κατά διαστήματα και επικαιροποιούνται τακτικά, λαμβάνοντας υπόψη την εμπειρία από τις ασκήσεις και τα διδάγματα από τα ατυχήματα·
στ)
οι κάτοχοι άδειας να προβλέπουν και να διατηρούν οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους, με τα κατάλληλα προσόντα και αρμοδιότητες, τα οποία είναι αναγκαία για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια μιας πυρηνικής εγκατάστασης. Οι κάτοχοι άδειας μεριμνούν επίσης ώστε οι υπ'ευθύνη τους εργολάβοι και υπεργολάβοι των οποίων οι δραστηριότητες ενδέχεται να επηρεάζουν την πυρηνική ασφάλεια μιας πυρηνικής εγκατάστασης να διαθέτουν τους αναγκαίους ανθρώπινους πόρους, με τα κατάλληλα προσόντα και ικανότητες για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους.
Άρθρο 7
Εμπειρογνωμοσύνη και δεξιότητες σε θέματα πυρηνικής ασφάλειας
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε το εθνικό πλαίσιο να απαιτεί από όλα τα μέρη να προβαίνουν σε διευθετήσεις για την εκπαίδευση και την κατάρτιση του προσωπικού τους το οποίο έχει αρμοδιότητες που σχετίζονται με την πυρηνική ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων με σκοπό την απόκτηση, διατήρηση και περαιτέρω ανάπτυξη εμπειρογνωμοσύνης και δεξιοτήτων στην πυρηνική ασφάλεια και στην εντός των εγκαταστάσεων ετοιμότητα έκτακτης ανάγκης.
Άρθρο 8
Διαφάνεια
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι απαραίτητες πληροφορίες σε σχέση με την πυρηνική ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων και τη ρύθμισή της να διατίθενται στους εργαζομένους και στο ευρύ κοινό, με ειδική μέριμνα για τις τοπικές αρχές, τον πληθυσμό και τους ενδιαφερόμενους φορείς που βρίσκονται στη γειτονία μιας πυρηνικής εγκατάστασης. Η υποχρέωση περιλαμβάνει τη μέριμνα ότι η αρμόδια ρυθμιστική αρχή και οι κάτοχοι άδειας, εντός των τομέων αρμοδιοτήτων τους, παρέχουν στο πλαίσιο της ενημερωτικής τους πολιτικής:
α)
πληροφορίες σχετικά με τις κανονικές συνθήκες λειτουργίας των πυρηνικών εγκαταστάσεων στους εργαζομένους και το ευρύ κοινό· και
β)
έγκαιρη πληροφόρηση σε περίπτωση συμβάντων και ατυχημάτων προς τους εργαζομένους και το ευρύ κοινό και τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές των υπόλοιπων κρατών μελών που βρίσκονται στη γειτονία μιας πυρηνικής εγκατάστασης.
2. Η ενημέρωση του κοινού καθίσταται διαθέσιμη σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία και τις διεθνείς πράξεις, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή δεν θέτει σε κίνδυνο άλλα υπέρτερα συμφέροντα, όπως η δημόσια ασφάλεια, που αναγνωρίζονται από τη σχετική νομοθεσία ή τις διεθνείς πράξεις.
3. Με την επιφύλαξη του άρθρου 5 παράγραφος 2, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η αρμόδια ρυθμιστική αρχή να μετέχει, κατά περίπτωση, σε δραστηριότητες συνεργασίας σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων με τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές των υπόλοιπων κρατών μελών που βρίσκονται στη γειτονία μιας πυρηνικής εγκατάστασης, μεταξύ άλλων, μέσω της ανταλλαγής και/ή γνωστοποίησης πληροφοριών.
4. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να παρέχονται στο ευρύ κοινό οι κατάλληλες ευκαιρίες για ουσιαστική συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με την αδειοδότηση των πυρηνικών εγκαταστάσεων, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία και τις διεθνείς πράξεις.».
8)
Μετά το άρθρο 8, παρεμβάλλεται το ακόλουθο τμήμα:
«ΤΜΗΜΑ 2
Ειδικές υποχρεώσεις
Άρθρο 8α
Στόχοι πυρηνικής ασφάλειας για τις πυρηνικές εγκαταστάσεις
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε το εθνικό πλαίσιο πυρηνικής ασφάλειας να απαιτεί οι πυρηνικές εγκαταστάσεις να σχεδιάζονται, χωροθετούνται, κατασκευάζονται, τίθενται σε λειτουργία, λειτουργούν και αποξηλώνονται με στόχο την πρόληψη ατυχημάτων και, σε περίπτωση ατυχήματος, τον μετριασμό των επιπτώσεών του και την αποφυγή:
α)
άμεσων ραδιενεργών εκλύσεων που θα απαιτούσαν έκτακτα μέτρα εκτός των εγκαταστάσεων, αλλά με ανεπαρκή χρόνο για την υλοποίησή τους·
β)
μεγάλων ραδιενεργών εκλύσεων που θα απαιτούσαν προστατευτικά μέτρα τα οποία δεν θα μπορούσαν να είναι γεωγραφικά ή χρονικά περιορισμένα.
2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε το εθνικό πλαίσιο να απαιτεί ο στόχος που καθορίζεται στην παράγραφο 1:
α)
να ισχύει σε πυρηνικές εγκαταστάσεις για τις οποίες χορηγείται άδεια κατασκευής για πρώτη φορά μετά τις 14 Αυγούστου 2014·
β)
να χρησιμοποιείται ως αναφορά για την έγκαιρη υλοποίηση ευλόγως εφικτών μέτρων βελτίωσης της ασφάλειας στις υπάρχουσες πυρηνικές εγκαταστάσεις, μεταξύ δε άλλων στα πλαίσια των περιοδικών αξιολογήσεων ασφαλείας όπως ορίζονται στο άρθρο 8γ στοιχείο β).
Άρθρο 8β
Επίτευξη του στόχου πυρηνικής ασφάλειας για τις πυρηνικές εγκαταστάσεις
1. Για την επίτευξη του στόχου πυρηνικής ασφάλειας που καθορίζεται στο άρθρο 8α, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, όπου η άμυνα σε βάθος είναι εφαρμόσιμη, το εθνικό πλαίσιο να απαιτεί την υλοποίησή της προκειμένου να διασφαλίζεται ότι:
α)
ελαχιστοποιούνται οι επιπτώσεις των ακραίων φυσικών και των μη σκοπούμενων ανθρωπογενών κινδύνων·
β)
αποτρέπεται η μη κανονική λειτουργία και οι αστοχίες·
γ)
ελέγχεται η μη κανονική λειτουργία και εντοπίζονται οι αστοχίες·
δ)
είναι υπό έλεγχο τα ατυχήματα που προκύπτουν εντός της σχεδιαστικής βάσης·
ε)
είναι υπό έλεγχο οι σοβαρές συνθήκες, περιλαμβανομένης της πρόληψης, της εξέλιξης των ατυχημάτων και του μετριασμού των επιπτώσεων των σοβαρών ατυχημάτων·
στ)
έχουν δημιουργηθεί οι οργανωτικές δομές σύμφωνα με το άρθρο 8δ παράγραφος 1.
2. Για την επίτευξη του στόχου πυρηνικής ασφάλειας που θέτει το άρθρο 8α, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε το εθνικό πλαίσιο να απαιτεί από την αρμόδια ρυθμιστική αρχή και τον κάτοχο άδειας μέτρα για την προαγωγή και την ενίσχυση μιας αποτελεσματικής νοοτροπίας πυρηνικής ασφάλειας. Ειδικότερα, τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν:
α)
συστήματα διαχείρισης που δίδουν στην πυρηνική ασφάλεια τη δέουσα προτεραιότητα και προάγουν, σε όλα τα επίπεδα του προσωπικού και της διοίκησης, τη δυνατότητα να εξετάζεται η αποτελεσματική υλοποίηση των σχετικών αρχών και πρακτικών ασφάλειας και να υποβάλλονται εγκαίρως εκθέσεις σχετικά με τα ζητήματα ασφάλειας, σύμφωνα με το άρθρο 6 στοιχείο δ)·
β)
διευθετήσεις από τον κάτοχο άδειας για την καταγραφή, αξιολόγηση και τεκμηρίωση της εσωτερικής και εξωτερικής πείρας που αποκτάται κατά τη λειτουργία και είναι σημαντική για την ασφάλεια·
γ)
την υποχρέωση του κατόχου άδειας να αναφέρει στην αρμόδια ρυθμιστική αρχή συμβάντα που δυνητικά έχουν επιπτώσεις στην πυρηνική ασφάλεια· και
δ)
διευθετήσεις για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, σύμφωνα με το άρθρο 7.
Άρθρο 8γ
Αρχική αποτίμηση και περιοδικές αξιολογήσεις ασφάλειας
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε στο εθνικό πλαίσιο να απαιτούνται τα εξής:
α)
οποιαδήποτε χορήγηση άδειας για την κατασκευή πυρηνικής εγκατάστασης ή τη λειτουργία πυρηνικής εγκατάστασης να βασίζεται σε ενδεδειγμένη αποτίμηση ασφάλειας για τη συγκεκριμένη τοποθεσία και τη συγκεκριμένη εγκατάσταση, η οποία περιλαμβάνει επίδειξη πυρηνικής ασφάλειας αναφορικά με τις εθνικές απαιτήσεις πυρηνικής ασφάλειας βάσει του στόχου του άρθρου 8α·
β)
ο κάτοχος άδειας που τελεί υπό τον ρυθμιστικό έλεγχο της αρμόδιας ρυθμιστικής αρχής να επαναξιολογεί συστηματικά και τακτικά, τουλάχιστον ανά δεκαετία, την ασφάλεια της πυρηνικής εγκατάστασης κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 στοιχείο γ). Η εν λόγω επαναξιολόγηση της ασφάλειας αποσκοπεί στη διασφάλιση της συμμόρφωσης προς την υπάρχουσα σχεδιαστική βάση και εντοπίζει περαιτέρω βελτιώσεις σχετικές με την ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη ζητήματα γήρανσης της εγκατάστασης, την πείρα που αποκτάται κατά τη λειτουργία, καθώς και τα πλέον πρόσφατα ερευνητικά αποτελέσματα και εξελίξεις στα διεθνή πρότυπα, έχοντας ως σημείο αναφοράς τον στόχο του άρθρου 8α.
Άρθρο 8δ
Εντός των εγκαταστάσεων ετοιμότητα και αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης
1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων της οδηγίας 2013/59/Ευρατόμ του Συμβουλίου, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι το εθνικό πλαίσιο απαιτεί οργανωτική υποδομή για την εντός των εγκαταστάσεων ετοιμότητα και αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης με σαφή κατανομή των αρμοδιοτήτων και συντονισμό μεταξύ του κατόχου άδειας, και των αρμόδιων αρχών και οργανώσεων, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις φάσεις μιας έκτακτης ανάγκης.
2. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν τη συνοχή και τη συνέχεια μεταξύ, αφενός, των απαιτούμενων από το εθνικό πλαίσιο διευθετήσεων ετοιμότητας και αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών εντός των εγκαταστάσεων και, αφετέρου, των λοιπών διευθετήσεων ετοιμότητας και αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών, οι οποίες απαιτούνται δυνάμει της οδηγίας 2013/59/Ευρατόμ.».
9)
Μετά το άρθρο 8δ παρεμβάλλεται το ακόλουθο κεφάλαιο:
«ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2α
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΟΜΟΤΙΜΟΥΣ ΚΑΙ ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ
Άρθρο 8ε
Αξιολογήσεις από ομοτίμους
1. Τουλάχιστο μία φορά ανά δεκαετία, τα κράτη μέλη φροντίζουν για τη διεξαγωγή περιοδικών αυτοαξιολογήσεων του εθνικού τους πλαισίου και των αρμόδιων ρυθμιστικών αρχών και απευθύνουν πρόσκληση για τη διεξαγωγή διεθνούς αξιολόγησης από ομότιμο των οικείων τμημάτων του εθνικού τους πλαισίου και των αρμόδιων ρυθμιστικών αρχών, με σκοπό τη συνεχώς βελτιούμενη πυρηνική ασφάλεια. Εφόσον διατίθενται, τα αποτελέσματα των εν λόγω αξιολογήσεων από ομοτίμους διαβιβάζονται με έκθεση προς τα κράτη μέλη και την Επιτροπή.
2. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι, με συντονισμένο τρόπο:
α)
πραγματοποιείται εθνική αξιολόγηση σχετικά με συγκεκριμένο θέμα που αφορά την πυρηνική ασφάλεια των σχετικών πυρηνικών εγκαταστάσεων στο έδαφός τους·
β)
όλα τα άλλα κράτη μέλη και η Επιτροπή, ως παρατηρητής, καλούνται να πραγματοποιήσουν αξιολόγηση από ομοτίμους των πορισμάτων της εθνικής αξιολόγησης που προβλέπεται στο στοιχείο α)·
γ)
λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα παρακολούθησης των σχετικών πορισμάτων που προκύπτουν από τη διαδικασία αξιολόγησης από ομοτίμους·
δ)
δημοσιεύονται σχετικές εκθέσεις για την ανωτέρω αναφερόμενη διαδικασία και το κύριο πόρισμά της, όταν τα πορίσματα είναι διαθέσιμα.
3. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι υπάρχουν διευθετήσεις που επιτρέπουν την έναρξη της πρώτης θεματικής αξιολόγησης από ομοτίμους το 2017, καθώς και τη διενέργεια ακολούθως θεματικών αξιολογήσεων από ομοτίμους τουλάχιστον ανά εξαετία.
4. Σε περίπτωση ατυχήματος που προκαλεί καταστάσεις οι οποίες απαιτούν έκτακτα μέτρα εκτός των εγκαταστάσεων ή μέτρα προστασίας του κοινού, το οικείο κράτος μέλος διασφαλίζει ότι ζητείται διεθνής αξιολόγηση από ομοτίμους χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση».
10)
Το άρθρο 9 τροποποιείται ως εξής:
α)
η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«1. Τα κράτη μέλη υποβάλλουν έκθεση στην Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας για πρώτη φορά έως τις 22 Ιουλίου 2014 και, κατόπιν, έως τις 22 Ιουλίου 2020.»·
β)
η παράγραφος 3 απαλείφεται.
11)
Στο άρθρο 10, παρεμβάλλεται η ακόλουθη παράγραφος μετά την παράγραφο 1:
«1α. Οι υποχρεώσεις μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και εφαρμογής των άρθρων 6, 8α, 8β, 8γ και 8δ δεν ισχύουν για κράτη μέλη που δεν διαθέτουν πυρηνικές εγκαταστάσεις, εκτός αν τα κράτη αυτά αποφασίσουν να αναπτύξουν οποιαδήποτε δραστηριότητα που σχετίζεται με πυρηνικές εγκαταστάσεις η οποία υπόκειται σε άδεια υπό τη δικαιοδοσία τους.».
Άρθρο 2
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που απαιτούνται για τη συμμόρφωσή τους προς την παρούσα οδηγία έως τις 15 Αυγούστου 2017. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή για τις εν λόγω διατάξεις.
Οι διατάξεις αυτές, κατά τη θέσπισή τους από τα κράτη μέλη, αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι μέθοδοι για την αναφορά αυτή καθορίζονται από τα κράτη μέλη.
2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία καθώς και όλες τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις των εν λόγω διατάξεων.
Άρθρο 3
Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 4
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Βρυξέλλες, 8 Ιουλίου 2014.