NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 234/2014
ze dne 11. března 2014,
kterým se zřizuje nástroj partnerství pro spolupráci s třetími zeměmi
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 207 odst. 2, čl. 209 odst. 1 a čl. 212 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2)
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Unie by měla usilovat o rozvíjení vztahů a budování partnerství s třetími zeměmi. Toto nařízení představuje nový a doplňkový nástroj, který přímo podporuje vnější politiky Unie a rozšiřuje partnerství v oblasti spolupráce a politický dialog na oblasti a témata stojící mimo rámec rozvojové spolupráce. Navazuje na zkušenosti získané s průmyslovými zeměmi a se zeměmi a územími s vysokými příjmy na základě nařízení Rady (ES) č. 1934/2006 (3).
(2)
Oblast spolupráce podle zeměpisných programů s rozvojovými zeměmi, územími a regiony podle finančního nástroje pro rozvojovou spolupráci zřízeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1905/2006 (4) je téměř výhradně omezena na financování opatření, jež mají splňovat kritéria pro oficiální rozvojovou pomoc stanovená Výborem pro rozvojovou pomoc Organizace pro hospodářskou spolupráci a rozvoj (OECD).
(3)
V průběhu posledního desetiletí Unie soustavně posilovala dvoustranné vztahy s celou řadou průmyslových a jiných zemí a území s vysokými nebo středními příjmy z různých regionů světa.
(4)
Unie potřebuje finanční nástroj v oblasti zahraniční politiky s celosvětovou působností umožňující financovat opatření, která nemusejí být způsobilá pro oficiální rozvojovou pomoc, ale která mají zásadní význam z hlediska prohlubování a upevňování vztahů Unie s dotčenými třetími zeměmi, a to zejména prostřednictvím politického dialogu a rozvoje partnerství. Tento nový, z hlediska působnosti a cílů inovativní nástroj by měl vytvořit příznivé prostředí pro prohloubení vztahů mezi Unií a příslušnými třetími zeměmi a prosazovat stěžejní zájmy Unie.
(5)
V zájmu Unie je prohlubovat vztahy a dialog se zeměmi, u nichž má Unie strategický zájem na rozšiřování vazeb, zejména s rozvinutými a rozvojovými zeměmi, které hrají stále důležitější úlohu v mezinárodním obchodu, ale i v rámci globální správy, zahraniční politiky, mezinárodní ekonomiky, vícestranných fór a subjektů, jako jsou skupiny G8 a G20, a při řešení problémů globálního významu.
(6)
Je třeba, aby Unie vybudovala komplexní partnerství s novými aktéry na mezinárodní scéně s cílem podporovat stabilní mezinárodní řád podporující začlenění, usilovat o společné globální veřejné statky, prosazovat stěžejní zájmy Unie a zlepšit informovanost o Unii v těchto zemích.
(7)
Oblast působnosti tohoto nařízení by měla být celosvětová, aby bylo možné náležitým způsobem podpořit opatření v oblasti spolupráce s cílem rozvíjet vztahy s kteroukoli zemí, u níž má Unie strategické zájmy, v souladu s cíli tohoto nařízení.
(8)
V zájmu Unie je pokračovat v prosazování dialogu a spolupráce se zeměmi, které již nejsou způsobilé pro dvoustranné programy v rámci nástroje pro rozvojovou spolupráci zřízeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 233/2014 (5) (dále jen „nástroj pro rozvojovou spolupráci“).
(9)
Mimoto je v zájmu Unie mít otevřené celosvětové instituce, které budou založeny na účinném multilateralismu, a k tomuto cíli směřovat.
(10)
Podle tohoto nařízení by Unie měla podporovat provádění vnějšího rozměru strategie nastíněné ve sdělení Komise ze dne 3. března 2010 nazvaném „Evropa 2020: Strategie pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění“ (dále jen „strategie Evropa 2020“) propojením tří pilířů: hospodářského, sociálního a ekologického. Toto nařízení by mělo zejména podporovat cíle související s globálními otázkami, například se změnou klimatu, zabezpečením dodávek energie a účinným využíváním zdrojů, přechodem na ekologičtější ekonomiku, vědou, inovacemi a konkurenceschopností, mobilitou, obchodem a investicemi, hospodářskými partnerstvími, spoluprací s třetími zeměmi v oblasti podnikání, zaměstnanosti a regulace a s lepším přístupem na trh pro podniky z Unie, včetně internacionalizace malých a středních podniků. Mělo by rovněž prosazovat veřejnou diplomacii, spolupráci ve vzdělávacích a akademických záležitostech a informační činnosti.
(11)
Zejména boj proti změně klimatu je považován za jednu z největších globálních výzev, jíž Unie a širší mezinárodní společenství čelí. Změna klimatu je oblast, která naléhavě vyžaduje přijetí opatření na mezinárodní úrovni a v jejímž rámci dosažení cílů Unie vyžaduje spolupráci s partnerskými zeměmi. Unie by tudíž měla zintenzivnit úsilí o prosazování celosvětového konsensu v tomto ohledu. V souladu se sdělením Komise ze dne 29. června 2011 nazvaným „Rozpočet - Evropa 2020“, které Unii vyzývá ke zvýšení podílu jejího rozpočtu vyčleněného na záležitosti klimatu na nejméně 20 %, by toto nařízení mělo přispět k dosažení tohoto cíle.
(12)
Nadnárodní otázky, jako je zhoršování stavu životního prostředí a přístup k surovinám a vzácným zeminám a jejich udržitelné využití, vyžadují inkluzivní přístup založený na pravidlech.
(13)
Unie je odhodlána napomoci s plněním globálních cílů pro rok 2020 v oblasti biologické rozmanitosti a předložit související strategii pro mobilizaci zdrojů.
(14)
Unie je odhodlána podporovat ve vztazích se svými partnery z celého světa důstojnou práci pro všechny, jakož i ratifikovat a účinně provádět mezinárodně uznané pracovní normy a mnohostranné dohody o ochraně životního prostředí.
(15)
Významným strategickým zájmem Unie je oživit růst a zaměstnanost prosazováním spravedlivého a otevřeného obchodu a investic na mnohostranné i dvoustranné úrovni a podporou sjednávání a provádění obchodních a investičních dohod, jichž je Unie stranou. Podle tohoto nařízení by Unie měla přispívat k vytváření bezpečného prostředí pro zvýšený počet obchodních a investičních příležitostí po celém světě pro podniky z Unie, a to s důrazem na malé a střední podniky, mimo jiné podporou spolupráce v oblasti právních předpisů a jejich sbližování, prosazováním mezinárodních norem, zlepšováním ochrany práv duševního vlastnictví a vyvíjením snahy o odstranění bezdůvodných překážek bránících v přístupu na trh.
(16)
Podle článku 21 Smlouvy o Evropské unii má činnost Unie na mezinárodní scéně spočívat na zásadách, které se uplatnily při jejím založení, jejím rozvoji a jejím rozšiřování a které hodlá podporovat v ostatním světě, tedy na zásadách demokracie, právního státu, univerzálnost a nedělitelnost lidských práv a základních svobod, úcty k lidské důstojnosti, na zásadách rovnosti a solidarity a na dodržování zásad Charty Organizace spojených národů a mezinárodního práva.
(17)
Unie by měla usilovat o co nejúčinnější využití dostupných zdrojů k optimalizaci dopadu své vnější činnosti. Toho by mělo být dosahováno soudržností a doplňkovostí nástrojů Unie pro vnější činnost, jakož i vytvářením synergie mezi tímto nařízením, ostatními nástroji pro financování vnější činnost a dalšími politikami Unie. To by mělo dále vést ke vzájemnému posílení programů navržených na základě těchto nástrojů.
(18)
V zájmu zviditelnění pomoci Unie u občanů přijímajících zemí a občanů Unie by měla být vhodným způsobem případně zajištěna cílená komunikace a poskytování informací.
(19)
K dosažení cílů tohoto nařízení je nezbytné uplatňovat diferencovaný a flexibilní přístup vůči klíčovým partnerským zemím s ohledem na jejich hospodářskou, sociální a politickou situaci, jakož i na zvláštní zájmy, politické priority a strategie Unie, a zároveň zachovat schopnost zasáhnout v případě potřeby kdekoli na světě. Unie by měla uplatňovat komplexní přístup k zahraniční politice včetně odvětvových politik Unie.
(20)
Aby se zvýšila účinnost závazku Unie prosazovat a hájit své zájmy ve vztazích s třetími zeměmi, měla by Unie být schopna pružně a včas reagovat na vznikající nebo nepředvídané potřeby přijímáním zvláštních opatření, na která se nevztahují víceleté orientační programy.
(21)
Cíle tohoto nařízení by vždy, když je to možné a vhodné, měly být plněny za konzultace příslušných partnerů a zúčastněných stran včetně organizací občanské společnosti a místních orgánů s přihlédnutím k významu jejich úlohy.
(22)
Vnější činnost Unie v rámci tohoto nařízení by měla přispívat k jasným výsledkům (včetně výsledné činnosti, výstupů a dopadů) v zemích přijímajících pomoc Unie. Pokud je to možné a vhodné, měly by být výsledky vnější činnosti Unie a účinnost nástroje zřízeného tímto nařízením sledovány a hodnoceny pomocí předem vymezených, jasných a transparentních ukazatelů, které jsou případně vypracovány pro každou dotčenou zemi, jsou měřitelné a jsou přizpůsobeny specifickým rysům a cílům tohoto nástroje.
(23)
Akce v rámci tohoto nařízení by měly v příslušných případech patřičně zohledňovat usnesení a doporučení Evropského parlamentu.
(24)
Za účelem přizpůsobení oblasti působnosti tohoto nařízení rychle se vyvíjející realitě v třetích zemích by měla být na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v souladu s článkem 290 Smlouvy o fungování EU, pokud jde o priority vymezené v příloze. Je obzvláště důležité, aby Komise v rámci přípravné činnosti vedla odpovídající konzultace, a to i na odborné úrovni. Při přípravě a vypracovávání aktů v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby byly příslušné dokumenty předány současně, včas a vhodným způsobem Evropskému parlamentu a Radě.
(25)
K zajištění jednotných podmínek pro provádění tohoto nařízení by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci. Tyto pravomoci by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (6). S ohledem na povahu těchto prováděcích aktů, zejména jejich politické zaměření a finanční dopady, by se při jejich přijímání měl použít přezkumný postup, s výjimkou technických prováděcích opatření malého finančního rozsahu.
(26)
Společná pravidla a postupy pro provádění nástrojů Unie pro financování vnější činnost jsou stanoveny v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 236/2014 (7).
(27)
Toto nařízení stanoví finanční krytí na celou dobu své použitelnosti, které představuje pro Evropský parlament a Radu hlavní referenční částku při ročním rozpočtovém procesu ve smyslu bodu 17 interinstitucionální dohody ze dne 2. prosince. 2013 mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí o rozpočtové kázni, spolupráci v rozpočtových záležitostech a řádném finančním řízení (8).
(28)
Organizaci a fungování Evropské služby pro vnější činnost stanoví rozhodnutí Rady 2010/427/EU (9).
(29)
Jelikož cílů tohoto nařízení, zejména zřízení nástroje partnerství pro spolupráci se třetími zeměmi, nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, ale spíše jich, z důvodu rozsahu, může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o EU. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(30)
Je vhodné uvést dobu použitelnosti tohoto nařízení do souladu s dobou použitelnosti nařízení Rady (EU, Euratom) č. 1311/2013 (10). Proto by se toto nařízení mělo použít od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Předmět a cíle
1. Tímto nařízením se zřizuje nástroj partnerství pro spolupráci s třetími zeměmi (dále jen „nástroj partnerství“) k prosazování a podpoře zájmů Unie a společných zájmů. Nástroj partnerství podporuje opatření, která účinně a pružně reagují na cíle spolupráce vyplývající z dvoustranných, regionálních či vícestranných vztahů Unie s třetími zeměmi, řeší problémy globálního významu a zajišťuje odpovídající návaznost na rozhodnutí přijatá na vícestranné úrovni.
2. Opatření financovaná podle nástroje partnerství odrážejí tyto specifické cíle Unie:
a)
podpora strategií partnerství pro dvoustrannou, regionální a meziregionální spolupráci Unie prosazováním politického dialogu a rozvíjením kolektivního přístupu a reakce na problémy globálního významu. Dosažení tohoto cíle se měří mimo jiné pokrokem, kterého dosáhly klíčové partnerské země v boji proti změně klimatu nebo při prosazování norem Unie v oblasti životního prostředí;
b)
provádění mezinárodního rozměru strategie Evropa 2020. Dosažení tohoto cíle se měří podle zavádění politik a cílů strategie Evropa 2020 v klíčových partnerských zemích;
c)
zlepšování přístupu na trhy partnerských zemí a oživení obchodu, investic a obchodních příležitostí pro podniky z Unie a současně odstranění překážek bránících v přístupu na trh a k investicím prostřednictvím spolupráce v oblasti hospodářských partnerství, obchodu a regulace. Dosažení tohoto cíle se měří podílem zahraničního obchodu Unie s klíčovými partnerskými zeměmi a obchodními a investičními toky do partnerských zemí, na které se konkrétně zaměřují akce, programy a opatření podle tohoto nařízení;
d)
posílení všeobecného chápání a viditelnosti Unie a její úlohy na světové scéně prostřednictvím veřejné diplomacie, mezilidských kontaktů, spolupráce ve vzdělávacích a akademických záležitostech, spolupráce mezi skupinami odborníků a informačních činností k prosazování hodnot a zájmů Unie. Dosažení tohoto cíle lze měřit mimo jiné průzkumy veřejného mínění či hodnoceními.
Článek 2
Oblast působnosti
1. Toto nařízení podporuje především opatření spolupráce se zeměmi, u nichž má Unie strategický zájem na rozšiřování vazeb, zejména s rozvinutými a rozvojovými zeměmi, které hrají stále významnější úlohu v globálních záležitostech, mimo jiné i v zahraniční politice, mezinárodním hospodářství a obchodu, na mnohostranných fórech a v globální správě a při řešení problémů globálního významu nebo tam, kde má Unie jiné významné zájmy.
2. Aniž je dotčen odstavec 1, pro spolupráci podle tohoto nařízení mohou být způsobilé všechny třetí země, regiony a území.
Článek 3
Obecné zásady
1. Unie usiluje o podporu, rozvoj a konsolidaci zásad demokracie, rovnosti, dodržování lidských práv a základních svobod a zásady právního státu, na nichž je založena, prostřednictvím dialogu a spolupráce s třetími zeměmi.
2. Pro zvýšení působnosti pomoci Unie se při utváření spolupráce s třetími zeměmi podle potřeby uplatňuje diferencovaný a flexibilní přístup s ohledem na jejich hospodářskou, sociální a politickou situaci a rovněž na zvláštní zájmy, politické priority a strategie Unie.
3. Unie prosazuje soudržný vícestranný přístup ke globálním problémům a podporuje spolupráci s mezinárodními a regionálními organizacemi a subjekty, včetně mezinárodních finančních institucí, agentur, fondů a programů Organizace spojených národů a jiných dvoustranných dárců.
4. Při provádění tohoto nařízení ve fázích tvorby politiky, strategického plánování a programování a provádění opatření je cílem Unie zajistit celistvost a soudržnost s jinými oblastmi její vnější činnosti, zejména s nástrojem pro rozvojovou spolupráci, jakož i s jinými příslušnými politikami Unie.
5. Opatření financovaná podle tohoto nařízení vycházejí případně z politik spolupráce stanovených v nástrojích, jako jsou dohody, prohlášení a akční plány dohodnuté mezi Unií a příslušnými mezinárodními organizacemi nebo mezi Unií a dotčenými třetími zeměmi a regiony.
Opatření financovaná podle tohoto nařízení zahrnují také oblasti spojené s prosazováním zvláštních zájmů, politických priorit a strategií Unie.
6. Podpora Unie podle tohoto nařízení se provádí v souladu s nařízením (EU) č. 236/2014.
Článek 4
Programování a orientační přidělení finančních prostředků
1. Komise přijímá víceleté orientační programy přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3 nařízení (EU) č. 236/2014.
2. Víceleté orientační programy stanoví strategické nebo společné zájmy a priority Unie, specifické cíle a očekávané výsledky. V případě zemí nebo regionů, pro něž byl stanoven společný rámcový dokument, který stanoví komplexní strategii Unie, vycházejí víceleté orientační programy z tohoto dokumentu.
3. Víceleté orientační programy uvádějí rovněž prioritní oblasti zvolené pro financování Unií a vymezují orientační přidělení finančních prostředků, a to celkově, podle prioritní oblasti a podle partnerské země nebo skupiny partnerských zemí na dané období, včetně účasti na globálních iniciativách. Tyto částky mohou být případně vyjádřeny v podobě rozpětí.
4. Víceleté orientační programy mohou stanovit částku finančních prostředků, která nepřesahuje 5 % celkové částky a není přidělena na žádnou prioritní oblast ani žádné partnerské zemi nebo skupině zemí. Tyto finanční prostředky se přidělí na závazky v souladu s čl. 2 odst. 2, 3 a 5 nařízení (EU) č. 236/2014.
5. V řádně odůvodněných, závažných a naléhavých případech může být ke změně víceletých orientačních programů použit postup podle čl. 16 odst. 4 nařízení (EU) č. 236/2014.
6. Pokud jde o dosažení cílů stanovených v odstavci 1, může Komise při spolupráci Unie s třetími zeměmi zohlednit zeměpisnou blízkost nejvzdálenějších regionů a zámořských zemí a území Unie.
7. Při veškerém programování nebo přezkumech programů probíhajících po zveřejnění zprávy o přezkumu v polovině období podle článku 17 nařízení (EU) č. 236/2014 (dále jen „zpráva o přezkumu v polovině období“) se zohlední její výsledky, zjištění a závěry.
Článek 5
Tematické priority
Komise je zmocněna přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 6 měnící tematické priority, jež má pomoc Unie podle tohoto nařízení sledovat, stanovených v příloze tohoto nařízení. Komise zejména do 31. března 2018 přijme akt v přenesené pravomoci, kterým se mění příloha tohoto nařízení v návaznosti na zveřejnění zprávy o přezkumu v polovině období a na základě doporučení v ní obsažených.
Článek 6
Výkon přenesené pravomoci
1. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v článku 5 je svěřena Komisi za podmínek stanovených v tomto článku.
2. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v článku 5 je svěřena Komisi na dobu použitelnosti tohoto nařízení.
3. Evropský parlament nebo Rada mohou přenesení pravomoci uvedené v článku 5 kdykoli zrušit. Rozhodnutím o zrušení se ukončuje přenesení pravomoci v něm blíže určené. Rozhodnutí nabývá účinku prvním dnem po zveřejnění rozhodnutí v Úředním věstníku Evropské unie nebo k pozdějšímu dni, který je v něm upřesněn. Nedotýká se platnosti již platných aktů v přenesené pravomoci.
4. Přijetí aktu v přenesené pravomoci Komise neprodleně oznámí současně Evropskému parlamentu a Radě.
5. Akt v přenesené pravomoci přijatý podle článku 5 vstoupí v platnost, pouze pokud proti němu Evropský parlament nebo Rada nevysloví námitky ve lhůtě dvou měsíců ode dne, kdy jim byl tento akt oznámen, nebo pokud Evropský parlament i Rada před uplynutím této lhůty uvědomí Komisi o tom, že námitky nevysloví. Z podnětu Evropského parlamentu nebo Rady se tato lhůta prodlouží o dva měsíce.
Článek 7
Výbor
Komisi je nápomocen Výbor pro nástroj partnerství. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 8
Finanční krytí
1. Finanční krytí pro provádění tohoto nařízení na období 2014-2020 činí 954 765 000 EUR.
Roční rozpočtové prostředky schvaluje Evropský parlament a Rada v mezích víceletého finančního rámce.
2. V souladu s čl. 18 odst. 4 nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1288/2013 (11) se za účelem podpory mezinárodního rozměru vysokoškolského vzdělávání z různých nástrojů pro financování vnější činnosti (nástroje pro rozvojovou spolupráci, evropského nástroje sousedství zřízeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 232/2014 (12), nástroje předvstupní pomoci (NPP II) zřízeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 231/2014 (13) a nástroje partnerství) přiděluje orientační částka ve výši 1 680 000 000 EUR na opatření v oblasti mobility ve vzdělávání do partnerských zemí nebo z partnerských zemí ve smyslu nařízení (EU) č. 1288/2013 a na spolupráci a politický dialog s orgány, institucemi a organizacemi z těchto zemí. Použití těchto finančních prostředků se řídí nařízením (EU) č. 1288/2013.
Finanční prostředky se poskytnou ve dvou víceletých přídělech, z nichž první se bude vztahovat první čtyři roky, druhý pak na zbývající tři roky. S přidělením těchto finančních prostředků počítá víceleté orientační programování stanovené v tomto nařízení v souladu se zjištěnými potřebami a prioritami dotčených zemí. V případě závažných nepředvídaných okolností nebo významných politických změn mohou být tyto příděly přehodnoceny s souladu s prioritami vnější činnosti Unie.
3. Akce v oblasti působnosti nařízení (EU) č. 1288/2013 jsou financovány v rámci nástroje partnerství pouze v případě, že nejsou způsobilé pro financování v rámci jiných nástrojů pro financování vnější činnosti a doplňují nebo posilují jiné iniciativy podle tohoto nařízení.
Článek 9
Evropská služba pro vnější činnost
Toto nařízení se uplatňuje v souladu s rozhodnutím 2010/427/EU.
Článek 10
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014 do dne 31. prosince 2020.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 11. března 2014.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 234/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 11ης Μαρτίου 2014
σχετικά με τη θέσπιση Μέσου Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 207 παράγραφος 2, το άρθρο 209 παράγραφος 1 και το άρθρο 212 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Ένωση θα πρέπει να προσπαθεί να αναπτύσσει σχέσεις και να δημιουργεί εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες. Ο παρών κανονισμός αποτελεί ένα νέο και συμπληρωματικό μέσο που παρέχει άμεση στήριξη στις εξωτερικές πολιτικές της Ένωσης, διευρύνοντας τις εταιρικές σχέσεις συνεργασίας και τους διαλόγους πολιτικής σε τομείς και αντικείμενα πέραν της αναπτυξιακής συνεργασίας. Αξιοποιεί την πείρα που αποκτήθηκε με εκβιομηχανισμένες χώρες και υψηλού εισοδήματος χώρες και εδάφη με βάση τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1934/2006 του Συμβουλίου (3).
(2)
Το πεδίο συνεργασίας βάσει των γεωγραφικών προγραμμάτων με αναπτυσσόμενες χώρες, εδάφη και περιοχές δυνάμει του Μηχανισμού Αναπτυξιακής Συνεργασίας που θεσπίσθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1905/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στη χρηματοδότηση μέτρων για την επίτευξη των κριτηρίων της δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας (ΔΑΒ) που έχει θεσπίσει η Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας (ΕΑΒ) του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).
(3)
Την τελευταία δεκαετία, η Ένωση ενισχύει με συνέπεια τις διμερείς της σχέσεις με ευρύ φάσμα εκβιομηχανισμένων και λοιπών χωρών και εδαφών υψηλού ή μέσου εισοδήματος σε διάφορες περιοχές του κόσμου.
(4)
Η Ένωση χρειάζεται ένα χρηματοδοτικό μέσο εξωτερικής πολιτικής παγκόσμιας εμβέλειας, το οποίο θα καθιστά δυνατή τη χρηματοδότηση μέτρων που δεν εμπίπτουν μεν στο πεδίο της ΔΑΒ αλλά που είναι καίριας σημασίας για την εμβάθυνση και την παγίωση των σχέσεών της με τις οικείες τρίτες χώρες, ιδίως μέσω των διαλόγων πολιτικής και της ανάπτυξης εταιρικών σχέσεων. Το νέο αυτό μέσο, καινοτόμο όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής και τους στόχους, θα πρέπει να δημιουργήσει ένα θετικό περιβάλλον για την εμβάθυνση της σχέσης μεταξύ της Ένωσης και των οικείων τρίτων χωρών και να προωθήσει τα βασικά συμφέροντα της Ένωσης.
(5)
Είναι προς το συμφέρον της Ένωσης να εμβαθύνει τις σχέσεις της και τον διάλογο με χώρες στις οποίες η Ένωση έχει στρατηγικό συμφέρον για την προώθηση σχέσεων, κυρίως αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες των οποίων ο ρόλος αυξάνεται διαρκώς στις παγκόσμιες υποθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της παγκόσμιας διακυβέρνησης, στην εξωτερική πολιτική, στη διεθνή οικονομία, σε πολυμερή φόρουμ και οργανισμούς όπως οι Ομάδες G8 και G20 και στην αντιμετώπιση προκλήσεων παγκόσμιας κλίμακας.
(6)
Η Ένωση οφείλει να αναπτύξει ολοκληρωμένες εταιρικές σχέσεις με νέους παράγοντες στη διεθνή σκηνή προκειμένου να διαμορφώσει μια σταθερή και χωρίς αποκλεισμούς διεθνή τάξη, να επιδιώξει κοινά παγκόσμια δημόσια αγαθά, να προωθήσει τα βασικά της συμφέροντα και να βελτιώσει την προβολή της στις χώρες αυτές.
(7)
Το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού χρειάζεται να είναι παγκόσμιο, ώστε να καθιστά δυνατή τη στήριξη μέτρων συνεργασίας όπως ενδείκνυται προκειμένου να ενισχυθούν οι σχέσεις με κάθε χώρα όπου η Ένωση έχει στρατηγικά συμφέροντα, σύμφωνα με τους στόχους του παρόντος κανονισμού.
(8)
Είναι προς το συμφέρον της Ένωσης να συνεχίσει να προωθεί τον διάλογο και τη συνεργασία με χώρες που δεν είναι πλέον επιλέξιμες για διμερή προγράμματα στο πλαίσιο του μέσου για αναπτυξιακή συνεργασία που θεσπίσθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 233/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («μέσο για αναπτυξιακή συνεργασία»).
(9)
Επιπλέον, είναι προς το συμφέρον της Ένωσης να έχει παγκόσμιους θεσμούς χωρίς αποκλεισμούς που θα βασίζονται σε ένα αποτελεσματικό πολυμερές σύστημα και να εργασθεί προς τούτο.
(10)
Μέσω του παρόντος κανονισμού, η Ένωση θα πρέπει να συμβάλει στην υλοποίηση της εξωτερικής διάστασης της στρατηγικής που περιγράφεται από την Επιτροπή στην ανακοίνωση της 3ης Μαρτίου 2010 με τίτλο «Ευρώπη 2020 - Στρατηγική για μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» («Ευρώπη 2020»), βασιζόμενης σε τρεις πυλώνες: οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό. Ειδικότερα, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να στηρίζει στόχους σχετικούς με παγκόσμια ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή ασφάλεια και η αποδοτική αξιοποίηση πόρων, η μετάβαση σε μια πιο «πράσινη» οικονομία, η επιστήμη, η καινοτομία και η ανταγωνιστικότητα, η κινητικότητα, το εμπόριο και οι επενδύσεις, οι οικονομικές εταιρικές σχέσεις, η συνεργασία με τρίτες χώρες σε ζητήματα επιχειρήσεων, απασχόλησης και κανονιστικής ρύθμισης, καθώς και η καλύτερη πρόσβαση των εταιρειών από την Ένωση στις αγορές, συμπεριλαμβανομένης της διεθνοποίησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ). Θα πρέπει επίσης να προάγει τη δημόσια διπλωματία, την εκπαιδευτική/ακαδημαϊκή συνεργασία και δραστηριότητες προβολής.
(11)
Ειδικότερα, η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής αναγνωρίζεται ως μία από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Ένωση και η ευρύτερη διεθνής κοινότητα. Η κλιματική αλλαγή είναι ένας τομέας όπου απαιτείται επειγόντως ανάληψη διεθνούς δράσης και όπου η επίτευξη των στόχων της Ένωσης επιβάλλει συνεργασία με χώρες-εταίρους. Γι' αυτό, η Ένωση πρέπει να καταβάλει νέες προσπάθειες για να προωθήσει παγκόσμια συναίνεση στο ζήτημα αυτό. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής της 29 Ιουνίου 2011 με τίτλο «Προϋπολογισμός» για την «Ευρώπη 2020» που καλεί την Ένωση να αυξήσει το συναφές με το κλίμα ποσοστό του προϋπολογισμού της στο 20 % τουλάχιστον, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να συνεισφέρει στην επίτευξη του εν λόγω σκοπού.
(12)
Τα διεθνή προβλήματα προς επίλυση, όπως η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και η πρόσβαση σε πρώτες ύλες και σπάνιες γαίες και η βιώσιμη χρήση τους, απαιτούν προσέγγιση διεπόμενη από κανόνες και χωρίς αποκλεισμούς.
(13)
Η Ένωση είναι αποφασισμένη να συμβάλει στην επίτευξη των παγκόσμιων στόχων που έχουν τεθεί για τη βιοποικιλότητα μέχρι το 2020 και στην υλοποίηση της συναφούς στρατηγικής όσον αφορά την κινητοποίηση πόρων.
(14)
Η Ένωση δεσμεύεται, στις σχέσεις της με τους εταίρους της ανά τον κόσμο, να προωθεί την αξιοπρεπή εργασία για όλους καθώς και την επικύρωση και την αποτελεσματική εφαρμογή των διεθνώς αναγνωρισμένων προτύπων εργασίας και των πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών.
(15)
Σημαντικό στρατηγικό συμφέρον της Ένωσης είναι η ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης με την προώθηση του δίκαιου και ανοικτού εμπορίου και των επενδύσεων σε πολυμερές και διμερές επίπεδο και με την υποστήριξη της διαπραγμάτευσης και της εφαρμογής των συμφωνιών της Ένωσης για το εμπόριο και τις συμφωνίες επενδύσεων στις οποίες αποτελεί μέρος η Ένωση. Μέσω του παρόντος κανονισμού, η Ένωση θα πρέπει να συμβάλει στη δημιουργία ασφαλούς κλίματος για την αύξηση των εμπορικών και επενδυτικών ευκαιριών για τις εταιρείες από την Ένωση σε όλο τον κόσμο, κυρίως τις ΜΜΕ, μεταξύ άλλων στηρίζοντας τη ρυθμιστική συνεργασία και σύγκλιση, προωθώντας διεθνή πρότυπα, βελτιώνοντας την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και επιδιώκοντας την άρση των αδικαιολόγητων εμποδίων πρόσβασης στην αγορά.
(16)
Σύμφωνα με το άρθρο 21 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΕΕ), η δράση της Ένωσης στη διεθνή σκηνή θα πρέπει να διέπεται από τις αρχές που ενέπνευσαν την ίδρυση, την εξέλιξη και τη διεύρυνσή της, και τις οποίες επιδιώκει να προωθήσει στον κόσμο γενικότερα, όπως είναι συγκεκριμένα η δημοκρατία, το κράτος δικαίου, ο οικουμενικός και αδιαίρετος χαρακτήρας των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η αρχή της ισότητας και της αλληλεγγύης, καθώς και η τήρηση των αρχών του Χάρτη Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου,
(17)
Η Ένωση θα πρέπει να επιδιώκει την αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων προκειμένου να βελτιστοποιήσει τα αποτελέσματα της εξωτερικής δράσης της. Αυτό θα πρέπει να επιτυγχάνεται μέσω της συνοχής και της συμπληρωματικότητας των ενωσιακών μηχανισμών εξωτερικής δράσης, καθώς και με τη δημιουργία συνεργιών μεταξύ του μηχανισμού που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό, άλλων μηχανισμών για τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης και άλλων πολιτικών της Ένωσης. Θα πρέπει δε περαιτέρω να συνεπάγεται αμοιβαία ενίσχυση των προγραμμάτων που καταρτίζονται στο πλαίσιο των μηχανισμών χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης.
(18)
Προκειμένου να διασφαλισθεί η προβολή της βοήθειας της Ένωσης μεταξύ των πολιτών των δικαιούχων χωρών και των πολιτών της Ένωσης, θα πρέπει, εφόσον ενδείκνυται, να υπάρχει στοχευμένη επικοινωνία και ενημέρωση με τα κατάλληλα μέσα.
(19)
Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του παρόντος κανονισμού, πρέπει να επιδιωχθεί διαφοροποιημένη και ευέλικτη προσέγγιση με βασικές χώρες-εταίρους, η οποία να λαμβάνει υπόψη τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά τους πλαίσια, καθώς και τα ειδικά συμφέροντα, και τις προτεραιότητες πολιτικής και τις στρατηγικές της Ένωσης, διατηρώντας ταυτόχρονα την ικανότητά της να παρεμβαίνει οπουδήποτε στον κόσμο όποτε χρειαστεί. Η Ένωση θα πρέπει να εφαρμόσει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της εξωτερικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των τομεακών πολιτικών της Ένωσης όσο και των τομεακών πολιτικών της.
(20)
Προκειμένου να κάνει πράξη τη δέσμευσή της περί αποτελεσματικότερης προαγωγής και υπεράσπισης των συμφερόντων της, στο πλαίσιο των σχέσεών της με τρίτες χώρες, η Ένωση θα πρέπει να μπορεί να ανταποκρίνεται ευέλικτα και έγκαιρα σε εξελισσόμενες ή απρόβλεπτες ανάγκες, μέσω της υιοθέτησης ειδικών μέτρων που δεν καλύπτονται από πολυετή ενδεικτικά προγράμματα.
(21)
Οι στόχοι του παρόντος κανονισμού πρέπει, ει δυνατόν και όπου κρίνεται σκόπιμο, να επιδιώκονται σε διαβούλευση με τους σχετικούς εταίρους και ενδιαφερόμενους, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών αρχών, λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία των ρόλων τους.
(22)
Η εξωτερική δράση της Ένωσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη σαφών αποτελεσμάτων (που καλύπτουν τις αποδόσεις, τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο) σε χώρες που επωφελούνται από την βοήθεια της Ένωσης. Όταν ενδείκνυται και είναι δυνατόν, τα αποτελέσματα της εξωτερικής δράσης της Ένωσης και η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να παρακολουθούνται και να αξιολογούνται βάσει προκαθορισμένων, σαφών, διαφανών και, εάν χρειάζεται, ειδικών ανά χώρα και μετρήσιμων δεικτών, προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητες και τους στόχους του εν λόγω μηχανισμού.
(23)
Οι δράσεις δυνάμει του παρόντος κανονισμού πρέπει να λαμβάνουν δεόντως υπόψη, κατά περίπτωση, τα ψηφίσματα και τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
(24)
Προκειμένου να αναπροσαρμοσθεί το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού στις ταχείες εξελίξεις σε τρίτες χώρες, η εξουσία για την έκδοση πράξεων, σύμφωνα με το άρθρο 290 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή όσον αφορά τις προτεραιότητες που καθορίζονται στην Παράρτημα. Έχει ιδιαίτερη σημασία να προβαίνει η Επιτροπή στις κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού έργου της, επίσης σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Κατά την προετοιμασία και την κατάρτιση κατ' εξουσιοδότηση πράξεων, η Επιτροπή θα πρέπει να μεριμνά για την ταυτόχρονη, έγκαιρη και ορθή διαβίβαση των συναφών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
(25)
Προκειμένου να διασφαλιστούν ενιαίες συνθήκες για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να ανατεθούν εκτελεστικές αρμοδιότητες στην Επιτροπή. Οι αρμοδιότητες αυτές θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6). Δεδομένης της φύσης των εν λόγω εκτελεστικών πράξεων, και ιδίως της φύσης τους ως προσανατολισμού πολιτικής και των δημοσιονομικών τους επιπτώσεων, για την υιοθέτησή τους πρέπει να χρησιμοποιείται η διαδικασία εξέτασης, με εξαίρεση τα τεχνικά εκτελεστικά μέτρα μικρής οικονομικής κλίμακας.
(26)
Κοινοί κανόνες και διαδικασίες για την εφαρμογή των μηχανισμών χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης της Ένωσης θεσπίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 236/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7).
(27)
Ο παρών κανονισμός καθορίζει συνολική χρηματοδότηση για την περίοδο εφαρμογής του η οποία θα συνιστά το βασικό ποσό αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 17 της διοργανικής συμφωνίας της 2ας Δεκεμβρίου 2013 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (8), για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την ετήσια διαδικασία προϋπολογισμού.
(28)
Η οργάνωση και η λειτουργία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης καθορίζονται στην απόφαση 2010/427/EΕ του Συμβουλίου (9).
(29)
Εφόσον οι στόχοι του παρόντος κανονισμού, και ιδίως η θέσπιση Μέσου Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη μπορούν όμως, λόγω της κλίμακάς του, να επιτευχθούν καλύτερα στο επίπεδο της Ένωσης, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας όπως ορίζονται στο άρθρο 5 της ΣΕΕ. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο εν λόγω άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.
(30)
Είναι σκόπιμο να ευθυγραμμισθεί η περίοδος εφαρμογής του παρόντος κανονισμού με αυτήν του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1311/2013 (10). Κατά συνέπεια, θα πρέπει να εφαρμοσθεί ο παρών κανονισμός από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο και στόχοι
1. Ο παρών κανονισμός θεσπίζει Μέσο Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες («Μέσο εταιρικής σχέσης») με σκοπό την προαγωγή και προώθηση των ενωσιακών και των αμοιβαίων συμφερόντων. Το Μέσο Εταιρικής Σχέσης υποστηρίζει μέτρα τα οποία επιδιώκουν με αποτελεσματικό και ευέλικτο τρόπο την υλοποίηση στόχων που απορρέουν από τις διμερείς, περιφερειακές ή πολυμερείς σχέσεις της Ένωσης με τρίτες χώρες και αντιμετωπίζουν προκλήσεις παγκόσμιας κλίμακας, και εξασφαλίζουν κατάλληλη συνέχεια των αποφάσεων που λαμβάνονται σε πολυμερές επίπεδο.
2. Τα μέτρα που θα χρηματοδοτηθούν βάσει του μέσου εταιρικής σχέσης θα πρέπει να αντανακλούν τους ακόλουθους ειδικούς στόχους της Ένωσης:
α)
στήριξη των στρατηγικών της Ένωσης για διμερείς, περιφερειακές και διαπεριφερειακές εταιρικές σχέσεις συνεργασίας, μέσω της προβολής διαλόγων πολιτικής και της ανάπτυξης συλλογικών προσεγγίσεων και τρόπων αντιμετώπισης προκλήσεων παγκόσμιας κλίμακας. Η επίτευξη του στόχου αυτού θα αξιολογηθεί μεταξύ άλλων με βάση την πρόοδο που σημειώνουν βασικές χώρες-εταίροι στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής ή στην προώθηση των περιβαλλοντικών προτύπων της Ένωσης·
β)
υλοποίηση της διεθνούς διάστασης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Για τη μέτρηση της επίτευξης του στόχου αυτού λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός υλοποίησης των πολιτικών και των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» από βασικές χώρες εταίρους·
γ)
βελτίωση της πρόσβασης σε αγορές τρίτων χωρών-εταίρων και τόνωση των εμπορικών, των επενδυτικών και των επιχειρηματικών ευκαιριών για τις εταιρείες από την Ένωση, με παράλληλη εξάλειψη των φραγμών στην πρόσβαση στην αγορά και στις επενδύσεις, μέσω οικονομικών εταιρικών σχέσεων, επιχειρηματικής και ρυθμιστικής συνεργασίας. Η επίτευξη του στόχου αυτού μετράται βάσει του μεριδίου της Ένωσης στο εξωτερικό εμπόριο με βασικές χώρες-εταίρους και των εμπορικών και επενδυτικών ροών προς χώρες-εταίρους που αποτελούν ειδικό στόχο των δράσεων, των προγραμμάτων και των μέτρων που υλοποιούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού·
δ)
ευρεία ενίσχυση της κατανόησης και της προβολής της Ένωσης και του ρόλου της στην παγκόσμια σκηνή, μέσω της δημόσιας διπλωματίας, των διαπροσωπικών επαφών, της συνεργασίας σε εκπαιδευτικά και ακαδημαϊκά θέματα, των δεξαμενών σκέψης και δραστηριοτήτων προβολής με σκοπό την προώθηση των αξιών και των συμφερόντων της Ένωσης. Η επίτευξη του στόχου αυτού δύναται να μετράται, μεταξύ άλλων, με δημοσκοπήσεις ή αξιολογήσεις.
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
1. Ο παρών κανονισμός στηρίζει καταρχάς μέτρα συνεργασίας με χώρες στις οποίες η Ένωση έχει στρατηγικό συμφέρον για την προώθηση σχέσεων, κυρίως ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες των οποίων ο ρόλος αυξάνεται διαρκώς στις διεθνείς υποθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της εξωτερικής πολιτικής, στην διεθνή οικονομία και στο διεθνές εμπόριο, σε πολυμερή φόρα και στην παγκόσμια διακυβέρνηση, στην αντιμετώπιση προκλήσεων παγκόσμιας κλίμακας ή όπου η Ένωση έχει άλλα σημαντικά συμφέροντα.
2. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, επιλέξιμες για συνεργασία δυνάμει του παρόντος κανονισμού μπορούν να είναι όλες οι τρίτες χώρες, περιφέρειες και εδάφη.
Άρθρο 3
Γενικές αρχές
1. Η Ένωση επιδιώκει την προώθηση, την ανάπτυξη και την παγίωση των αρχών της δημοκρατίας, της ισότητας, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και του κράτους δικαίου, οι οποίες αποτελούν θεμελιώδεις αρχές της, μέσω του διαλόγου και της συνεργασίας με τρίτες χώρες.
2. Για να ενισχυθεί ο αντίκτυπος της βοήθειας που παρέχει η Ένωση, επιδιώκεται διαφοροποιημένη και ευέλικτη προσέγγιση, όπου είναι αναγκαίο, κατά τον σχεδιασμό της συνεργασίας με τρίτες χώρες ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά τους πλαίσια καθώς και τα ειδικά συμφέροντα, οι προτεραιότητες πολιτικής και οι στρατηγικές της Ένωσης.
3. Η Ένωση προωθεί μια συνεκτική πολυμερή προσέγγιση όσον αφορά τις παγκόσμιες προκλήσεις και ενισχύει τη συνεργασία με διεθνείς ή περιφερειακούς οργανισμούς και όργανα όπως, μεταξύ άλλων, με διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, υπηρεσίες, ταμεία και προγράμματα των Ηνωμένων Εθνών και άλλους διμερείς δωρητές.
4. Όταν εφαρμόζει τον παρόντα κανονισμό και διαμορφώνει πολιτική, στρατηγικό σχεδιασμό και προγραμματισμό και υλοποιεί μέτρα, η Ένωση επιδιώκει να διασφαλίσει συνοχή και συνέπεια με άλλους τομείς της εξωτερικής της δράσης, ιδίως με τον Μέσο Αναπτυξιακής Συνεργασίας και με άλλες συναφείς πολιτικές της Ένωσης.
5. Τα χρηματοδοτούμενα δυνάμει του παρόντος κανονισμού μέτρα βασίζονται, όπου απαιτείται, σε πολιτικές συνεργασίας που θεσπίζονται με πράξεις όπως συμφωνίες, δηλώσεις και σχέδια δράσης που συμφωνούνται μεταξύ της Ένωσης και των οικείων διεθνών οργανισμών ή μεταξύ της Ένωσης και των ενδιαφερόμενων τρίτων χωρών και περιφερειών.
Τα χρηματοδοτούμενα δυνάμει του παρόντος κανονισμού μέτρα καλύπτουν επίσης τομείς που αφορούν την προώθηση των ειδικών συμφερόντων, προτεραιοτήτων πολιτικής και στρατηγικών της Ένωσης.
6. Η στήριξη που παρέχει η Ένωση δυνάμει του παρόντος κανονισμού διέπεται από τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014.
Άρθρο 4
Προγραμματισμός και ενδεικτική κατανομή κονδυλίων
1. Η Επιτροπή εγκρίνει πολυετή ενδεικτικά προγράμματα (ΠΕΠ) σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 16 παράγραφος 3 του κανονισμού (EE) αριθ. 236/2014.
2. Τα ΠΕΠ καθορίζουν τα στρατηγικά και/ή αμοιβαία συμφέροντα και προτεραιότητες της Ένωσης, τους συγκεκριμένους στόχους της και τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Για χώρες ή περιφέρειες για τις οποίες για τις οποίες έχει καταρτιστεί κοινό έγγραφο-πλαίσιο που θεσπίζει συνολική στρατηγική της Ένωσης, τα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα βασίζονται στο έγγραφο αυτό.
3. Τα ΠΕΠ καθορίζουν επίσης τους τομείς προτεραιότητας που επιλέγονται προς χρηματοδότηση από την Ένωση και σκιαγραφούν την ενδεικτική κατανομή των κονδυλίων, τόσο συνολικά όσο και ανά τομέα προτεραιότητας και ανά χώρα-εταίρο ή ανά ομάδα χωρών-εταίρων για το εκάστοτε χρονικό διάστημα, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε παγκόσμιες πρωτοβουλίες. Τα κονδύλια αυτά μπορούν, ανάλογα με την περίπτωση, να εκφράζονται υπό μορφή ψαλίδας.
4. Τα ΠΕΠ μπορούν να προβλέπουν μέρος των κονδυλίων, το οποίο δεν υπερβαίνει το 5 % του συνολικού ποσού, το οποίο δεν διατίθεται σε τομέα προτεραιότητας ή σε χώρα-εταίρο ή σε ομάδα χωρών. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για τα κονδύλια αυτά γίνονται σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφοι 2 και 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014.
5. Εφόσον υπάρχουν δεόντως αιτιολογημένοι επείγοντες λόγοι, είναι δυνατόν να εφαρμόζεται η διαδικασία του άρθρου 16 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014 για τον σκοπό της τροποποίησης των ΠΕΠ.
6. Όσον αφορά την επίτευξη των στόχων του άρθρου 1, η Επιτροπή μπορεί να λαμβάνει υπόψη τη γεωγραφική εγγύτητα των εξόχως απόκεντρων περιοχών και των υπερπόντιων χωρών και εδαφών της Ένωσης στη συνεργασία της Ένωσης με τρίτες χώρες.
7. Τυχόν προγραμματισμός ή αναθεωρήσεις προγραμμάτων που πραγματοποιούνται μετά τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης επισκόπησης που αναφέρεται στο άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 236/2014 (η «ενδιάμεση έκθεση επισκόπησης») λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα, τα ευρήματα και τα συμπεράσματα της εν λόγω έκθεσης.
Άρθρο 5
Θεματικές Προτεραιότητες
Ανατίθεται στην Επιτροπή η αρμοδιότητα έκδοσης κατ' εξουσιοδότηση πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 7 για την τροποποίηση των θεματικών προτεραιοτήτων που επιδιώκονται από τη βοήθεια της Ένωσης βάσει του παρόντος κανονισμού, όπως καθορίζεται στο παράρτημα του παρόντος κανονισμού. Συγκεκριμένα, μετά τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης επισκόπησης, σύμφωνα με το άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 234/2014 («ενδιάμεση έκθεση επισκόπησης») και βάσει των συστάσεων που περιέχονται στην εν λόγω έκθεση, η Επιτροπή εκδίδει κατ' εξουσιοδότηση πράξη για την τροποποίηση του παραρτήματος του παρόντος κανονισμού έως τις 31 Μαρτίου 2018.
Άρθρο 6
Άσκηση της εξουσιοδότησης
1. Η εξουσία έκδοσης των κατ' εξουσιοδότηση πράξεων που αναφέρονται στο άρθρο 5 ανατίθεται στην Επιτροπή υπό τις προϋποθέσεις του παρόντος άρθρου:
2. Η εξουσία έκδοσης των κατ' εξουσιοδότηση πράξεων που αναφέρονται στο άρθρο 5 ανατίθεται στην Επιτροπή για την περίοδο ισχύος του παρόντος κανονισμού.
3. Η ανάθεση εξουσίας που αναφέρεται στο άρθρο 5 μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή από το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την ανάθεση της εξουσίας που ορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Τίθεται σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που καθορίζεται στην απόφαση. Δεν θίγει το κύρος των κατ' εξουσιοδότηση πράξεων που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ.
4. Μόλις εκδώσει κατ' εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή την κοινοποιεί ταυτόχρονα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
5. Η κατά το άρθρο 5 εκδοθείσα κατ' εξουσιοδότηση πράξη τίθεται σε ισχύ μόνον εφόσον δεν έχει διατυπωθεί αντίρρηση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή εφόσον, πριν από τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώσουν αμφότερα την Επιτροπή ότι δεν θα προβάλουν αντιρρήσεις. Η ανωτέρω προθεσμία παρατείνεται κατά δύο μήνες με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.
Άρθρο 7
Επιτροπή
Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή του Μέσου Εταιρικής Σχέσης. Η επιτροπή αυτή πρόκειται για επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
Άρθρο 8
Συνολική χρηματοδότηση
1. Η συνολική χρηματοδότηση για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού κατά την περίοδο 2014-2020 ανέρχεται σε 954 765 000 EUR.
Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή, εντός των ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
2. Σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1288/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11), προκειμένου να προωθηθεί η διεθνής διάσταση της ανώτερης εκπαίδευσης, ένα ενδεικτικό ποσό 1 680 000 000 EUR από τα διάφορα μέσα που προβλέπονται για τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης, (μέσο αναπτυξιακής συνεργασίας, ευρωπαϊκός μηχανισμός γειτονίας που θεσπίσθηκε με τον κανονισμό (EE) αριθ. 232/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12), μηχανισμός προενταξιακής βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙ) που θεσπίσθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 231/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13) και Μέσο Εταιρικής Σχέσης), κατανέμεται στις δράσεις μαθησιακής κινητικότητας προς ή από χώρες-εταίρους κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1288/2013 και στον διάλογο περί συνεργασίας και πολιτικής με αρχές, ιδρύματα και οργανώσεις από αυτές τις χώρες. Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1288/2013 εφαρμόζεται στην χρήση αυτών των κονδυλίων.
Η χρηματοδότηση καθίσταται διαθέσιμη μέσω δύο πολυετών χορηγήσεων που θα καλύπτουν τα πρώτα τέσσερα έτη και τα υπόλοιπα τρία έτη, αντίστοιχα. Η χρηματοδότηση αυτή αποτυπώνεται στον πολυετή ενδεικτικό προγραμματισμό που προβλέπεται στον παρόντα κανονισμό, σύμφωνα με τις ανάγκες και τις προτεραιότητες που προσδιορίζονται στις οικείες χώρες. Οι χρηματοδοτήσεις μπορούν να επανεξεταστούν σε περίπτωση απρόβλεπτων σοβαρών περιστάσεων ή σημαντικών πολιτικών αλλαγών, σύμφωνα με τις προτεραιότητες της εξωτερικής δράσης της Ένωσης.
3. Δράσεις στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1288/2013 χρηματοδοτούνται από το Μέσον εταιρικής σχέσης μόνον εάν δεν είναι επιλέξιμα για χρηματοδότηση στο πλαίσιο άλλων μέσων χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης, και συμπληρώνουν ή ενισχύουν άλλες πρωτοβουλίες βάσει του παρόντος κανονισμού.
Άρθρο 9
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σύμφωνα με την απόφαση 2010/427/EΕ.
Άρθρο 10
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει από την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος
Στρασβούργο, 11ης Μαρτίου 2014.