NAŘÍZENÍ RADY (EURATOM) č. 1314/2013
ze dne 16. prosince 2013
o programu Evropského společenství pro atomovou energii pro výzkum a odbornou přípravu (2014-2018), který doplňuje Horizont 2020 - rámcový program pro výzkum a inovace
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o založení Evropského společenství pro atomovou energii, a zejména na čl. 7 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na stanovisko Evropského parlamentu,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Jedním z cílů Evropského společenství pro atomovou energii (dále jen „Společenství“) je přispívat ke zvyšování životní úrovně v členských státech mimo jiné podporou a usnadňováním jaderného výzkumu v členských státech a doplňováním tohoto výzkumu prostřednictvím provádění programu Společenství pro výzkum a odbornou přípravu.
(2)
Jaderný výzkum může přispívat k společenské a hospodářské prosperitě a environmentální udržitelnosti zlepšováním jaderné bezpečnosti, jaderného zabezpečení a radiační ochrany. Stejně důležitý je potenciální příspěvek jaderného výzkumu k dlouhodobé dekarbonizaci energetického systému, provedené bezpečným, efektivním a zabezpečeným způsobem.
(3)
Prostřednictvím podpory jaderného výzkumu přispěje program Společenství pro výzkum a odbornou přípravu na období od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2018 (dále jen „program Euratomu“) k dosažení cílů Horizontu 2020 - rámcového programu pro výzkum a inovace zřízeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1291/2013 (2) a usnadní provádění strategie Evropa 2020, jakož i vytváření a fungování Evropského výzkumného prostoru.
(4)
Navzdory možnému vlivu jaderné energetiky na zásobování energií a hospodářský rozvoj mohou vážné jaderné havárie ohrozit lidské zdraví. V programu Euratomu pro výzkum a odbornou přípravu by proto měla být věnována co největší pozornost aspektům jaderné bezpečnosti a v příslušných případech také jaderného zabezpečení, kterými se zabývá Společné výzkumné středisko (dále jen „JRC“).
(5)
Evropský strategický plán pro energetické technologie (dále jen „plán SET“) stanovený v závěrech ze zasedání Rady konaného v Bruselu dne 28. února 2008 přispívá k rychlejšímu rozvoji portfolia nízkouhlíkových technologií. Evropská rada se na svém zasedání dne 4. února 2011 dohodla, že Unie a její členské státy budou podporovat investice do obnovitelných zdrojů energie a do bezpečných a udržitelných nízkouhlíkových technologií a zaměří se na provádění technologických priorit stanovených v plánu SET. Každý členský stát má i nadále možnost zvolit si druh technologií, které bude podporovat.
(6)
Jelikož všechny členské státy mají jaderná zařízení nebo zejména pro lékařské účely využívají radioaktivní materiály, uznala Rada ve svých závěrech ze zasedání konaného v Bruselu ve dnech 1. a 2. prosince 2008, že jsou i nadále potřebné dovednosti na poli jaderné energie, které by měly být zajišťovány především formou vhodného vzdělávání a odborné přípravy propojených s výzkumem a koordinovaných na úrovni Společenství.
(7)
Ačkoli je na rozhodnutí každého členského státu, zda bude jadernou energii využívat, uznává se rovněž, že jaderná energie má v různých členských státech různé úlohy.
(8)
Společenství podepsalo Dohodu o založení Mezinárodní organizace energie z jaderné syntézy ITER pro společnou realizaci projektu ITER (3), a tím se zavázalo k účasti na výstavbě a budoucím využívání projektu ITER. Příspěvek Společenství je řízen prostřednictvím „společného evropského podniku pro ITER a rozvoj energie z jaderné syntézy“ (dále jen „společný podnik“), zřízeného rozhodnutím Rady 2007/198/Euratom (4).Činnosti společného podniku, včetně projektu ITER, se upravují samostatným legislativním aktem.
(9)
Má-li se jaderná syntéza stát věrohodnou alternativou pro komerční výrobu energie, je zaprvé nutné úspěšně a včas dokončit výstavbu projektu ITER a zahájit jeho provoz. Zadruhé je nezbytné vypracovat ambiciózní, ale přitom realistický plán pro výrobu elektřiny do roku 2050. Dosažení těchto cílů vyžaduje přesměrování evropského programu jaderné syntézy na společný program činností provádějících tento plán. V zájmu zajištění výsledků probíhajících výzkumných činností v oblasti jaderné syntézy, jakož i v zájmu plnění dlouhodobého závazku ze strany relevantních subjektů v této oblasti a spolupráce mezi nimi by se měla zajistit kontinuita podpory ze strany Společenství. Měl by se klást větší důraz především na činnosti na podporu projektu ITER, a rovněž i na vývoj směřující k demonstračnímu reaktoru, případně i výraznější zapojení soukromého sektoru. Provedením takovéto racionalizace a změnou zaměření by nemělo být ohroženo vedoucí postavení Evropy ve vědecké obci, která se zabývá jadernou syntézou.
(10)
JRC by mělo nadále poskytovat nezávislou vědeckou a technologickou podporu orientovanou na potřeby uživatelů, pokud jde o tvorbu, vypracovávání, provádění a sledování politik Společenství, zejména v oblasti výzkumu a odborné přípravy týkajících se jaderné bezpečnosti a jaderného zabezpečení. Aby se optimalizovaly lidské zdroje a vyloučilo zdvojení výzkumu v Unii, měla by být u jakékoliv nové činnosti JRC zkontrolována její konzistentnost s již existujícími činnostmi ve členských státech. Bezpečnostní aspekty rámcového programu Horizont 2020 by měly být omezeny pouze na přímá opatření JRC.
(11)
JRC by mělo nadále vytvářet další zdroje prostřednictvím tržních činností, včetně účasti na nepřímých akcích programu Euratomu, smluvní práce pro třetí osoby a v menší míře využívání duševního vlastnictví.
(12)
Úlohou Unie je rozvíjet v zájmu všech jejích členských států rámec na podporu společného špičkového výzkumu, vytváření a uchovávání znalostí v oblasti technologií jaderného štěpení, přičemž zvláštní důraz je kladen na bezpečnost, zabezpečení, radiační ochranu a nešíření. K tomu jsou zapotřebí nezávislé vědecké poznatky, k nimž může JRC velmi významně přispět. Tato skutečnost byla uznána ve sdělení Komise Evropskému parlamentu, Radě, Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru a Výboru regionů ze dne 6. října 2010 nazvaném „Stěžejní iniciativa strategie Evropa 2020 - Unie inovací“, ve kterém Komise nastínila svůj záměr posílit prostřednictvím JRC úlohu vědeckých poznatků pro tvorbu politiky. JRC navrhuje reagovat na tuto výzvu tak, že výzkum v oblasti jaderné bezpečnosti a jaderného zabezpečení soustředí na priority politik Unie.
(13)
S cílem prohloubit vztah mezi vědou a společností a posílit důvěru veřejnosti ve vědu, by měl program Euratomu podporovat informované zapojování občanů a občanské společnosti do záležitostí výzkumu a inovací tím, že bude podporovat vzdělávání v oblasti vědy, více zpřístupní vědecké znalosti, vytvoří programy odpovědného výzkumu a inovací, které odpovídají zájmům a očekáváním občanů a občanské společnosti, a usnadní jejich účast v činnostech programu Euratomu.
(14)
Provádění programu Euratomu by mělo reagovat na vývoj příležitostí a potřeb v oblasti vědy a technologií, průmyslu, politik a společnosti. Agendy by proto měly být stanovovány v těsné spolupráci se zúčastněnými stranami ze všech dotčených odvětví a měla by existovat dostatečná pružnost pro nový vývoj. V průběhu programu Euratomu by se mohlo využívat externí poradenství, včetně využití příslušných struktur, jako jsou evropské technologické platformy.
(15)
Výsledky debat, které se uskutečnily na sympóziu o výhodách a omezeních výzkumu jaderného štěpení pro nízkouhlíkové hospodářství konaném ve dnech 26. a 27. února 2013 v Bruselu a inspirovaném interdisciplinární studií se zapojením mimo jiné odborníků z oblasti energetiky, ekonomie a společenských věd, uznaly potřebu pokračovat v jaderném výzkumu na evropské úrovni.
(16)
Program Euratomu by měl přispívat k přitažlivosti výzkumných profesí v Unii. Náležitá pozornost by se měla věnovat Evropské chartě pro výzkumné pracovníky a Kodexu chování pro přijímání výzkumných pracovníků (5) spolu s dalšími důležitými referenčními rámci stanovenými v rámci Evropského výzkumného prostoru, a to při respektování jejich dobrovolného charakteru.
(17)
U činností připravených v rámci programu Euratomu by se mělo usilovat o podporu rovnosti žen a mužů v oblasti výzkumu a inovací, a to zejména řešením základních příčin genderové nevyváženosti, využíváním plného potenciálu jak výzkumných pracovnic, tak výzkumných pracovníků a začleňováním genderového rozměru do obsahu projektů s cílem zvyšovat kvalitu výzkumu a podněcovat inovaci. V rámci těchto činností by se mělo rovněž usilovat o uplatňování zásad souvisejících s rovností mezi ženami a muži stanovených v článcích 2 a 3 Smlouvy o Evropské unii a v článku 8 Smlouvy o fungování Evropské unie.
(18)
Při provádění výzkumných a inovačních činností podporovaných programem Euratomu by se měly dodržovat základní etické zásady. Měla by být případně zohledňována stanoviska Evropské skupiny pro etiku ve vědě a nových technologiích, pokud jde o energetické otázky. Při výzkumných činnostech by měl být rovněž brán v potaz článek 13 Smlouvy o fungování EU a mělo by se omezit využívání zvířat při výzkumu a testování s konečným cílem využívání zvířat nahradit. Při provádění všech činností by měl být zajištěn vysoký stupeň ochrany lidského zdraví.
(19)
Většího dopadu by rovněž mělo být dosaženo kombinací programu Euratomu a soukromých prostředků v rámci partnerství veřejného a soukromého sektoru v klíčových oblastech, v nichž by výzkum a inovace mohly přispět k širším cílům Unie v oblasti konkurenceschopnosti. Zvláštní pozornost by měla být věnována zapojení malých a středních podniků.
(20)
Program Euratomu by měl zejména na poli bezpečnosti podporovat spolupráci s třetími zeměmi založenou na společném zájmu a vzájemném prospěchu, především na podporu průběžného zlepšování jaderné bezpečnosti.
(21)
Aby byly zachovány rovné podmínky pro všechny podniky působící na vnitřním trhu, mělo by být financování z programu Euratomu koncipováno v souladu s pravidly pro státní podporu tak, aby byla zajištěna účelnost veřejných výdajů a nedocházelo k narušení trhu, například v podobě vytěsňování soukromých zdrojů, vytváření neúčinných tržních struktur nebo udržování neefektivních podniků.
(22)
Evropská rada ve svých závěrech ze zasedání konaného dne 4. února 2011 uznala nutnost nového přístupu ke kontrole a řízení rizika ve financování výzkumu Unií, když vyzvala k nastolení nové rovnováhy mezi důvěrou a kontrolou a mezi podstupováním rizika a vyhýbáním se riziku. Evropský parlament ve svém usnesení ze dne 11. listopadu 2010 o zjednodušení provádění rámcových programů (6) pro výzkum vyzval k praktickému posunu ke zjednodušení administrativy a financování a uvedl, že řízení financování výzkumu Unií by mělo být více založeno na důvěře a mělo by tolerovat rizika, pokud jde o účastníky.
(23)
Finanční zájmy Unie by měly být chráněny přiměřenými opatřeními v celém výdajovém cyklu, včetně prevence, odhalování a vyšetřování nesrovnalostí, zpětného získávání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků a případně sankcí. Revidovaná kontrolní strategie, jež posunuje své zaměření od minimalizace míry chyb ke kontrole založené na analýze rizika a ke zjišťování podvodů, by měla omezit zátěž, kterou kontrola představuje pro účastníky.
(24)
Je důležité zajistit řádné finanční řízení programu Euratomu a jeho provádění co nejúčinnějším a uživatelsky nejvstřícnějším způsobem a současně zaručit právní jistotu a jeho přístupnost pro všechny účastníky. Je nezbytné zajistit soulad s příslušnými ustanoveními nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 966/2012 (7) (dále jen "finanční nařízení") a s požadavky na zjednodušení a zlepšování právní úpravy.
(25)
Aby bylo zajištěno co nejúčinnější provádění a snadný přístup pro všechny účastníky prostřednictvím zjednodušených postupů a aby byl vytvořen soudržný, komplexní a transparentní rámec pro účastníky, měla by se na účast v programu Euratomu a na šíření výsledků výzkumu vztahovat pravidla použitelná pro rámcový program Horizont 2020 stanovená v nařízení (EU) č. 1291/2013 s určitými úpravami či výjimkami.
(26)
Je důležité i nadále usnadňovat využívání duševního vlastnictví vytvořeného účastníky a zároveň chránit oprávněné zájmy dalších účastníků a Společenství v souladu s kapitolou 2 Smlouvy.
(27)
Jako důležitý ochranný mechanismus, který zmírňuje rizika spojená s dlužnými částkami neuhrazenými účastníky v prodlení, se osvědčily účastnické záruční fondy řízené Komisí, zřízené podle nařízení Rady (Euratom) č. 1908/2006 (8) a nařízení Rady (Euratom) č. 139/2012 (9). Účastnický záruční fond zřízený podle nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1290/2013 (10) by se měl rovněž vztahovat na akce podle nařízení (Euratom) č. 1908/2006, nařízení (Euratom) č. 139/2012 a tohoto nařízení.
(28)
V zájmu zajištění jednotných podmínek provádění nepřímých akcí v rámci programu Euratomu by Komisi měly být svěřeny prováděcí pravomoci k přijetí pracovních programů a rozhodnutí o schválení financování nepřímých akcí. Tyto prováděcí pravomoci by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (11).
(29)
Pro dosažení cílů programu Euratomu v příslušných oblastech je nutná podpora průřezových činností, jak v rámci programu Euratomu, tak společně s činnostmi rámcového programu Horizont 2020.
(30)
Účinné řízení výkonnosti, včetně hodnocení a sledování, vyžaduje vytvoření konkrétních ukazatelů výkonnosti, které lze v průběhu doby měřit, které jsou realistické a zároveň odrážejí logiku zásahu a které odpovídají příslušné hierarchii cílů a činností. Měly by být zavedeny vhodné mechanismy koordinace mezi prováděním a sledováním programu Euratomu na jedné straně a sledováním pokroku, výsledků a fungování Evropského výzkumného prostoru na straně druhé.
(31)
Správní rada JRC, zřízená rozhodnutím Komise 96/282/Euratom (12), byla konzultována ohledně vědecké a technologické náplně přímých akcí JRC.
(32)
Z důvodu právní jistoty by mělo být zrušeno rozhodnutí Rady ze dne 16. prosince 1980, kterým se zřizuje Poradní výbor pro program jaderné syntézy (13), rozhodnutí Rady 84/338/Euratom, ESUO, EHS (14), rozhodnutí Rady 2006/970/Euratom (15), nařízení Rady (Euratom) č. 1908/2006, rozhodnutí Rady 2006/976/Euratom (16), rozhodnutí Rady 2006/977/Euratom (17), nařízení (Euratom) č. 1908/2006, rozhodnutí Rady 2012/93/Euratom (18), nařízení (Euratom) č. 139/2012, rozhodnutí Rady 2012/94/Euratom (19) a rozhodnutí Rady 2012/95/Euratom (20).
(33)
Komise konzultovala Výbor Euratomu pro vědu a techniku,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
HLAVA I
ZŘÍZENÍ
Článek 1
Zřízení
Toto nařízení zřizuje program Evropského společenství pro atomovou energii pro výzkum a odbornou přípravu na období od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2018 (dále jen „program Euratomu“) a stanoví pravidla pro účast v tomto programu, včetně účasti na programech financujících orgánů spravujících finanční prostředky poskytnuté v souladu s tímto nařízením a na činnostech prováděných společně podle tohoto nařízení a podle Horizontu 2020 - rámcového programu pro výzkum a inovace zřízeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) 1291/2013 (dále jen „program Horizont 2020“).
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se rozumí:
a)
„výzkumnými a inovačními činnostmi“ celé spektrum činností v oblasti výzkumu, technologického rozvoje, demonstrací a inovací, včetně podpory spolupráce s třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi, šíření a optimalizace výsledků a podněcování odborné přípravy a mobility výzkumných pracovníků v Evropském společenství pro atomovou energii (dále jen „Společenství“);
b)
„přímými akcemi“ výzkumné a inovační činnosti uskutečňované Komisí prostřednictvím Společného výzkumného střediska (dále jen „JRC“);
c)
„nepřímými akcemi“ výzkumné a inovační činnosti, které Unie nebo Společenství (dále jen „Unie“) finančně podporuje a účastníci uskutečňují;
d)
„partnerstvím veřejného a soukromého sektoru“ partnerství, v jehož rámci se partneři ze soukromého sektoru, Unie a ve vhodných případech i další partneři, jako jsou orgány veřejného sektoru, zaváží společně podporovat přípravu a provádění výzkumného a inovačního programu nebo činností;
e)
„partnerstvím v rámci veřejného sektoru“ partnerství, v jehož rámci se veřejnoprávní subjekty či subjekty pověřené výkonem veřejné služby na místní, regionální, vnitrostátní nebo mezinárodní úrovni spolu se Společenstvím zaváží společně podporovat přípravu a provádění výzkumného a inovačního programu nebo činností.
Článek 3
Cíle
1. Obecným cílem programu Euratomu je provádět výzkumné činnosti a odbornou přípravu s důrazem na průběžné zlepšování jaderné bezpečnosti, jaderného zabezpečení a radiační ochrany, a především případně přispět k dlouhodobé dekarbonizaci energetického systému bezpečným, efektivním a zabezpečeným způsobem. Obecný cíl se provede prostřednictvím činností uvedených v příloze I ve formě přímých a nepřímých akcí, které sledují specifické cíle uvedené v odstavcích 2 a 3 tohoto článku.
2. Nepřímé akce programu Euratomu mají tyto specifické cíle:
a)
podpořit bezpečnost jaderných systémů;
b)
přispět k vývoji bezpečnějších dlouhodobých řešení pro nakládání s konečným jaderným odpadem včetně geologického ukládání, jakož i separace a transmutace;
c)
podporovat rozvoj a udržování odborných znalostí v jaderné oblasti v Evropské unii na špičkové úrovni;
d)
podporovat radiační ochranu a rozvoj lékařského využití záření, a to včetně bezpečných a zabezpečených dodávek a využití radioizotopů;
e)
přiblížit se k demonstraci proveditelnosti jaderné syntézy jako zdroje energie prostřednictvím využití stávajících a budoucích zařízení pro jadernou syntézu;
f)
položit základy pro budoucí elektrárny založené na jaderné syntéze prostřednictvím vývoje materiálů, technologií a koncepčního návrhu;
g)
podpořit inovace a průmyslovou konkurenceschopnost;
h)
zajistit dostupnost a využívání výzkumných infrastruktur celoevropského významu.
3. Přímé akce programu Euratomu mají tyto specifické cíle:
a)
zlepšit jadernou bezpečnost, včetně bezpečnosti paliva a reaktorů, nakládání s odpadem, včetně konečného geologického uložení, jakož i separace a transmutace, vyřazování z provozu a připravenosti na mimořádné události;
b)
zlepšit jaderné zabezpečení, včetně jaderných záruk, nešíření jaderných zbraní, boje proti nedovolenému obchodování a jaderné forenzní vědy;
c)
zvýšit excelenci vědecké základny pro normalizaci v jaderné oblasti;
d)
podpořit řízení znalostí, vzdělávání a odbornou přípravu;
e)
podpořit politiku Unie na poli jaderné bezpečnosti a jaderného zabezpečení.
Jakoukoli novou činnost připsanou Společnému výzkumnému středisku bude analyzovat jeho správní rada JRC, aby zkontrolovala, zda je konzistentní s již existujícími činnostmi v členských státech.
4. Program Euratomu se provádí takovým způsobem, aby bylo zajištěno, že podporované priority a činnosti odpovídají měnícím se potřebám a zohledňují vyvíjející se stav vědy, technologií, inovací, tvorby politik, trhů a společnosti s cílem optimalizovat lidské a finanční zdroje a zamezit zdvojení jaderného výzkumu a vývoje v Unii.
5. V rámci priorit a hlavních rysů uvedených v odstavcích 2 a 3 lze zohlednit nové a nepředvídané potřeby, které vyvstanou během doby provádění programu Euratomu. V řádně odůvodněných případech může jít například o reakce na nově vznikající příležitosti, krize a hrozby, na potřeby týkající se rozvoje nových politik Unie a na pilotní provádění akcí, s jejichž podporou se počítá v rámci budoucích programů.
Článek 4
Rozpočet
1. Finanční krytí pro provádění programu Euratomu činí 1 603 329 000 EUR. Tato částka se rozdělí takto:
a)
728 232 000 EUR na nepřímé akce pro program výzkumu a vývoje jaderné syntézy;
b)
315 535 000 EUR na nepřímé akce pro jaderné štěpení, bezpečnost a radiační ochranu;
c)
559 562 000 EUR na přímé akce.
U provádění nepřímých akcí programu Euratomu tvoří správní výdaje Komise průměrně nejvýše 7 % v průběhu programu Euratomu a v roce 2018 nejvýše 6 %.
2. Finanční krytí programu Euratomu může rovněž zahrnovat výdaje týkající se přípravných, sledovacích, kontrolních, auditních a hodnotících činností, které jsou potřebné pro řízení tohoto programu a dosahování jeho cílů, zejména studií a jednání odborníků, pokud se vztahují k obecným cílům tohoto nařízení, výdaje související se sítěmi informačních technologií zaměřenými na zpracování a výměnu informací, jakož i všechny ostatní výdaje na technickou a administrativní pomoc, které Komise vynaloží pro účely řízení programu Euratomu. Náklady na průběžné a opakující se činnosti, jako jsou například kontrola, audit a sítě informačních technologií, budou hrazeny v rámci správních výdajů Komise podle rozpisu v odstavci 1.
3. V případě potřeby a v řádně odůvodněných případech lze prostředky pro krytí výdajů na technickou a administrativní pomoc zanést do rozpočtu i po roce 2018 s cílem umožnit řízení akcí nedokončených k 31. prosinci 2018.
4. Pokud přímé akce přispívají k iniciativám vytvořených subjekty, kterým Komise svěřila provádění úkolů v souladu s čl. 6 odst. 2 a článkem 15, nepovažuje se tento příspěvek za součást finančního příspěvku přiděleného na tyto iniciativy.
5. Rozpočtové závazky mohou být rozděleny do ročních splátek. Komise každoročně stanoví roční splátky s ohledem na pokrok činností, na které je přidělena finanční podpora, a s ohledem na odhadované potřeby a rozpočtové prostředky, které jsou k dispozici.
Článek 5
Přidružení třetích zemí
1. Program Euratomu je otevřený pro přidružení:
a)
přistupujících zemí, kandidátských zemí a potenciálních kandidátů v souladu s obecnými zásadami a obecnými podmínkami pro účast těchto zemí v programech Unie stanovenými v příslušných rámcových dohodách a v rozhodnutích rad přidružení nebo v podobných dohodách;
b)
členských zemí Evropského sdružení volného obchodu (ESVO) nebo zemí či území, na něž se vztahuje evropská politika sousedství, jež splňují všechna tato kritéria:
i)
mají dobré schopnosti v oblasti vědy, technologií a inovací;
ii)
mají dobrou historii účasti ve výzkumných a inovačních programech Unie;
iii)
mají spravedlivé a rovné zacházení s právy duševního vlastnictví;
c)
zemí nebo území přidružených k sedmému rámcovému programu Euratom.
2. Zvláštní podmínky týkající se účasti přidružených zemí v programu Euratomu, včetně finančního příspěvku podle hrubého domácího produktu přidružené země, stanoví mezinárodní dohody mezi Unií a přidruženými zeměmi.
HLAVA II
PROVÁDĚNÍ
KAPITOLA I
Provádění, řízení a formy podpory
Článek 6
Řízení a formy podpory Společenství
1. Program Euratomu se provádí prostřednictvím nepřímých akcí využívajících jedné nebo několika forem finanční podpory stanovených ve finančním nařízení, zejména grantů, cen, zadávání zakázek a finančních nástrojů. Podpora Společenství sestává také z přímých akcí ve formě výzkumných a inovačních činností prováděných JRC.
2. Aniž je dotčen článek 10 Smlouvy, může Komise prováděním programu Euratomu zčásti pověřit financující orgány uvedené v čl. 58 odst. 1 písm. c) finančního nařízení.
Komise může provádění nepřímých akcí v rámci programu Euratomu svěřit také subjektům, které byly vytvořeny podle rámcového programu Horizont 2020 nebo jsou v něm uvedeny.
3. Rozhodnutí o schválení financování nepřímých akcí přijme Komise prostřednictvím prováděcích aktů přezkumným postupem podle čl. 12 odst. 3.
Článek 7
Pravidla pro účast a šíření výsledků výzkumu
1. S výhradou odstavců 2 a 3 tohoto článku se účast jakéhokoli právního subjektu na nepřímých akcích prováděných v rámci programu Euratomu řídí pravidly stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1290/2013.
2. Pro účely programu Euratomu „bezpečnostní pravidla“ uvedená v čl. 43 odst. 2 prvním pododstavci nařízení (EU) č. 1290/2013 zahrnují obranné zájmy členských států ve smyslu článku 24 Smlouvy.
Odchylně od čl. 41 odst. 3 prvního pododstavce nařízení (EU) č. 1290/2013 mohou Komise nebo financující orgán s ohledem na výsledky vytvořené účastníky, kteří obdrželi finanční příspěvek Společenství, vznést námitku proti převodu vlastnictví nebo udělení jak výhradní, tak nevýhradní licence třetím stranám usazeným v třetí zemi, která není přidružena k programu Euratomu, domnívají-li se, že toto udělení licence nebo převod nejsou v souladu se zájmem rozvíjet konkurenceschopnost hospodářství Unie nebo nejsou slučitelné s etickými zásadami či s bezpečnostními aspekty. „Bezpečnostní aspekty“ zahrnují obranné zájmy členských států ve smyslu článku 24 Smlouvy.
Odchylně od čl. 46 odst. 1 prvního pododstavce nařízení (EU) č. 1290/2013 mají Společenství a jeho společné podniky přístupová práva k výsledkům účastníka, který obdržel finanční příspěvek Společenství, pro účely rozvoje, provádění a sledování politik a programů Společenství nebo závazků přijatých prostřednictvím mezinárodní spolupráce s třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi. Tato přístupová práva zahrnují právo povolit třetím stranám použití těchto výsledků při zadávání veřejných zakázek a právo udělovat sublicence a jsou omezena na neobchodní a nekonkurenční použití a udělí se bez poplatků.
3. Účastnický záruční fond zřízený podle nařízení (EU) č. 1290/2013 nahrazuje účastnické záruční fondy zřízené podle nařízení (Euratom) č. 1908/2006 a nařízení (Euratom) č. 139/2012 a je jejich právním nástupcem.
Všechny částky z účastnických záručních fondů zřízených podle nařízení (Euratom) č. 1908/2006 a (Euratom) č. 139/2012 se k 31. prosinci 2013 převedou do účastnického záručního fondu zřízeného podle nařízení (EU) č. 1290/2013. Účastníci akcí podle rozhodnutí 2012/93/Euratom, kteří podepíší grantové dohody po dni 31. prosince 2013, svůj příspěvek zaplatí do účastnického záručního fondu.
Článek 8
Průřezové činnosti
1. Za účelem dosažení cílů programu Euratomu a pro řešení výzev, které jsou společné programu Euratomu a rámcovému programu Horizont 2020, mohou finanční příspěvek Unie získat činnosti procházející napříč nepřímými akcemi uvedenými v příloze I nebo nepřímými akcemi, kterými se provádí zvláštní program rámcového programu Horizont 2020, zřízený rozhodnutím Rady 2013/743/EU (21).
2. Finanční příspěvek uvedený v odstavci 1 tohoto článku může být složen z finančních příspěvků na nepřímé akce uvedených v článku 4 tohoto nařízení a v článku 6 nařízení (EU) č. 1291/2013 a proveden prostřednictvím jediného režimu financování.
Článek 9
Rovnost žen a mužů
Program Euratomu zajistí účinné prosazování rovnosti žen a mužů a genderového rozměru v obsahu výzkumu a inovací.
Článek 10
Etické zásady
1. Veškeré výzkumné a inovační činnosti prováděné v rámci programu Euratomu jsou v souladu s etickými zásadami, a s příslušnými vnitrostátními právními předpisy, právními předpisy Unie a mezinárodními právními předpisy, včetně Listiny základních práv Evropské unie a Evropské úmluvy o lidských právech a jejích dodatkových protokolů.
Zvláštní pozornost se věnuje zásadě proporcionality, právu na soukromí, právu na ochranu osobních údajů, právu na fyzickou a duševní nedotknutelnost osoby, právu na nediskriminaci a potřebě zajistit vysoký stupeň ochrany lidského zdraví.
2. Výzkumné a inovační činnosti prováděné v rámci programu Euratomu se zaměří výhradně na civilní využití.
Článek 11
Pracovní programy
1. Pracovní programy provádění nepřímých akcí přijme Komise prostřednictvím prováděcích aktů přezkumným postupem podle čl. 12 odst. 3. Pracovní programy umožní přístupy zdola nahoru, které řeší cíle inovativním způsobem.
V pracovních programech se uvedou podstatné prvky pro provádění akcí v souladu s finančním nařízením, včetně jejich podrobných cílů, příslušného financování a časového plánu, jakož i víceletý přístup a strategické směry pro následující roky provádění.
2. Pro přímé akce vypracuje Komise v souladu s rozhodnutím 96/282/Euratom víceletý pracovní program, ve kterém se podrobněji uvedou cíle a vědecké a technologické priority popsané v příloze I, a časový plán provádění.
Uvedený víceletý pracovní program zohlední také související výzkumné činnosti prováděné členskými státy, přidruženými zeměmi a evropskými a mezinárodními organizacemi. V případě potřeby se program aktualizuje.
3. V pracovních programech uvedených v odstavcích 1 a 2se zohlední stav vědy, technologií a inovací na vnitrostátní úrovni, úrovni Unie a mezinárodní úrovni a důležité aspekty vývoje politiky, trhu a společnosti. V případě potřeby se programy aktualizují.
4. Pracovní programy uvedené v odstavcích 1 a 2 obsahují oddíl, ve kterém jsou stanoveny průřezové činnosti uvedené v článku 8.
Článek 12
Postup projednání ve výboru
1. Komisi je nápomocen výbor. Uvedený výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Výbor (22) se schází ve dvou různých složeních - v jednom pro aspekty programu Euratomu související se štěpením a ve druhém pro aspekty související se syntézou.
3. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se přezkumný postup podle článku 5 nařízení (EU) č. 182/2011.
4. Pokud má být stanovisko výboru získáno písemným postupem, ukončí se tento postup bez výsledku, jestliže o tom ve lhůtě pro podání stanoviska rozhodne předseda výboru nebo o to požádá prostá většina členů výboru.
Článek 13
Komise pravidelně informuje výbor uvedený v článku 12 o celkovém pokroku při provádění programu Euratomu a včas jim poskytuje informace o všech nepřímých akcích navrhovaných nebo financovaných v rámci programu Euratomu.
Článek 14
Externí poradenství a zapojení společnosti
1. Při provádění programu Euratomu se vezme v potaz poradenství a příspěvky, které ve vhodných případech poskytnou:
a)
Výbor Euratomu pro vědu a techniku podle článku 134 Smlouvy;
b)
nezávislé poradní skupiny odborníků na vysoké úrovni zřízené Komisí;
c)
struktury pro dialog vytvořené v rámci mezinárodních dohod o vědecko-technické spolupráci;
d)
činnosti zaměřené na budoucí vývoj;
e)
cílené veřejné konzultace (zahrnující případně regionální a celostátní orgány nebo zúčastněné strany); a
f)
transparentní a interaktivní procesy, které zajišťují podporu odpovědného výzkumu a inovací.
2. V plné míře se zohlední výzkumné a inovační programy zavedené mimo jiné evropskými technologickými platformami, iniciativami společného plánování a evropskými inovačními partnerstvími.
KAPITOLA II
Zvláštní oblasti činnosti
Článek 15
Malé a střední podniky
Zvláštní pozornost se věnuje zajištění přiměřené účasti malých a středních podniků a soukromého sektoru obecně v programu Euratomu, jakož i inovačnímu dopadu na tyto podniky. V rámci opatření pro hodnocení a sledování se provedou kvantitativní a kvalitativní posouzení účasti malých a středních podniků.
Článek 16
Partnerství veřejného a soukromého sektoru a partnerství v rámci veřejného sektoru
V zájmu dosažení cílů uvedených v článku 3 mohou být zvláštní činnosti programu Euratomu prováděny prostřednictvím:
a)
společných podniků zřízených na základě kapitoly 5 Smlouvy;
b)
partnerství v rámci veřejného sektoru založených na režimu financování „akce na spolufinancování programů“;
c)
smluvních partnerství veřejného a soukromého sektoru uvedených v článku 19 nařízení (EU) č. 1291/2013.
Článek 17
Mezinárodní spolupráce s třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi
1. Subjekty usazené v třetích zemích a mezinárodní organizace jsou způsobilé k účasti na nepřímých akcích programu Euratomu za podmínek uvedených v nařízení (EU) 1290/2013. Výjimky z tohoto obecného pravila jsou uvedeny v článku 7 tohoto nařízení. Mezinárodní spolupráci s třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi program Euratomu podporuje za účelem:
a)
posílení excelence a přitažlivosti Unie v oblasti výzkumu a inovací a také její hospodářské a průmyslové konkurenceschopnosti;
b)
účinného řešení společných společenských výzev;
c)
podpory cílů vnější a rozvojové politiky Unie a doplňování vnějších a rozvojových programů. Usiluje se o součinnost s dalšími politikami Unie.
2. Cílené akce zaměřené na podporu spolupráce s konkrétními třetími zeměmi nebo skupinami třetích zemí se provádějí na základě strategického přístupu, jakož i společného zájmu, priorit a vzájemného prospěchu, s přihlédnutím k jejich vědeckým a technologickým schopnostem a tržním příležitostem a k očekávanému dopadu.
Měl by se podporovat vzájemný přístup k programům třetích zemí. Pro dosažení co největšího dopadu se podporuje koordinace a synergie s iniciativami členských států a přidružených zemí. Povaha spolupráce se může lišit podle konkrétních partnerských zemí.
V prioritách spolupráce se zohlední vývoj politiky Unie a příležitosti pro spolupráci s třetími zeměmi a spravedlivé a rovné zacházení s právy duševního vlastnictví.
Článek 18
Informace, komunikace, využívání a šíření výsledků
1. Při provádění programu Euratomu se činnosti v oblasti šíření výsledků a komunikace považují za nedílnou součást akcí podporovaných programem Euratomu.
2. Činnosti v oblasti komunikace mohou zahrnovat:
a)
iniciativy zaměřené na rozšíření povědomí a usnadnění přístupu k financování v rámci programu Euratomu, zejména pro poměrně málo zastoupené regiony nebo typy účastníků;
b)
cílenou pomoc pro projekty a konsorcia s cílem poskytnout jim přístup k dovednostem nutným pro optimalizaci komunikace o výsledcích a jejich využívání a šíření;
c)
iniciativy na podporu dialogu a diskuze s veřejností o otázkách souvisejících s vědou, technologiemi a inovacemi, jakož i využití sociálních médií a dalších inovačních technologií a metodik;
d)
komunikaci o politických prioritách Unie, pokud souvisejí s cíli tohoto nařízení; Komise zejména poskytne členským státům včas podrobné informace.
3. S výhradou Smlouvy a příslušných právních předpisů Unie mohou činnosti v oblasti šíření výsledků zahrnovat:
a)
akce, které sdružují výsledky z řady projektů, včetně projektů případně financovaných z jiných zdrojů, za účelem vytvoření uživatelsky vstřícných databází a zpráv, jež shrnují hlavní výsledky;
b)
šíření výsledků mezi tvůrci politik, včetně orgánů pro normalizaci, s cílem podpořit využívání výsledků s významem pro politiku náležitými subjekty na mezinárodní, unijní, vnitrostátní a regionální úrovni.
KAPITOLA III
Kontrola
Článek 19
Kontrola a audit
1. Kontrolní systém vytvořený za účelem provádění tohoto nařízení je navržen tak, aby poskytoval odpovídající ujištění o dosažení náležitého řízení rizik týkajících se účelnosti a efektivnosti operací, jakož i legality a správnosti uskutečněných operací s přihlédnutím k víceletému charakteru programů, jakož i k povaze dotyčných plateb.
2. Kontrolní systém zajišťuje náležitou vyváženost mezi důvěrou a kontrolou, přičemž bere ohled na správní a jiné náklady na kontroly na všech úrovních, zejména pro účastníky tak, aby bylo možné dosáhnout cílů programu Euratomu a aby tento program mohl přilákat ty nejlepší vědecké pracovníky a nejinovativnější podniky.
3. Součástí kontrolního systému je auditní strategie pro výdaje v nepřímých akcích programu Euratomu, která je založena na finančním auditu reprezentativního vzorku výdajů v celém programu. Tento reprezentativní vzorek se doplní výběrem založeným na posouzení rizik, která souvisejí s výdaji.
Audity výdajů v nepřímých akcích programu Euratomu se provádějí soudržným způsobem v souladu se zásadami hospodárnosti, efektivnosti a účelnosti, aby se minimalizovala zátěž, kterou audit klade na účastníky.
Článek 20
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise přijme vhodná opatření k zajištění toho, aby při provádění akcí financovaných podle tohoto nařízení byly chráněny finanční zájmy Unie prevencí podvodů, korupce a jiného protiprávního jednání, účinnými kontrolami, a jsou-li zjištěny nesrovnalosti, zpětným získáním neoprávněně vyplacených částek a případně účinnými, přiměřenými a odrazujícími správními a finančními sankcemi.
2. Komise nebo její zástupci a Účetní dvůr mají pravomoc provádět na základě kontroly dokumentů a na místě audit u všech příjemců grantů, dodavatelů a poskytovatelů, kteří podle tohoto nařízení obdrželi finanční prostředky Unie.
Aniž je dotčen odstavec 3, může Komise provádět audity až dva roky po vyplacení konečné platby.
3. Evropský úřad pro boj proti podvodům (OLAF) může provádět vyšetřování, včetně kontrol a inspekcí na místě, v souladu s ustanoveními a postupy stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 883/2013 (23) a nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (24) s cílem zjistit, zda v souvislosti s grantovou dohodou, rozhodnutím o grantu nebo smlouvou financovanými z programu Euratomu nedošlo k podvodu, korupci nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie.
4. Aniž jsou dotčeny odstavce 1, 2 a 3, dohody o spolupráci se třetími zeměmi a s mezinárodními organizacemi, smlouvy, grantové dohody a rozhodnutí o grantu vyplývající z provádění tohoto nařízení musí obsahovat ustanovení výslovně zmocňující Komisi, Účetní dvůr a OLAF k provádění takových auditů a vyšetřování v souladu s jejich příslušnými pravomocemi.
KAPITOLA IV
Sledování a hodnocení
Článek 21
Sledování
1. Komise každoročně sleduje provádění programu Euratomu, včetně pokroku a dosažených výsledků. Komise poskytuje v tomto směru informace výboru uvedenému v článku 12.
2. Komise podá zprávu a zpřístupní veřejnosti výsledky sledování podle odstavce 1.
Článek 22
Hodnocení
1. Hodnocení se provádějí dostatečně včas, aby mohla ovlivňovat rozhodovací proces.
Do 31. května 2017 Komise za pomoci nezávislých odborníků vybraných na základě transparentního postupu a s přihlédnutím k hodnocení ex post sedmého rámcového programu Euratomu zřízeného rozhodnutím 2006/970/Euratom a rámcového programu Euratomu (2012-2013) zřízeného rozhodnutím 2012/93/Euratom, které má být dokončeno do konce roku 2015, provede průběžné hodnocení programu Euratomu, jež se bude týkat dosahování cílů - na úrovni výsledků a pokroku směrem k dopadům - a další relevantnosti všech opatření, efektivnosti a využití zdrojů, prostoru pro další zjednodušení a evropské přidané hodnoty. Hodnocení rovněž zohlední příspěvek opatření k prioritám Unie v oblasti inteligentního a udržitelného růstu podporujícího začlenění a výsledky týkající se dlouhodobého dopadu předchozích opatření a stupeň součinnosti a vzájemné působení s jinými programy financovanými Unií, včetně strukturálních fondů.
Do 31. prosince 2022 provede Komise za pomoci nezávislých odborníků vybraných na základě transparentního postupu hodnocení ex post programu Euratomu. Toto hodnocení se bude týkat odůvodnění, provedení a dosažených výsledků, jakož i dlouhodobějších dopadů a udržitelnosti daných opatření tak, aby z něj bylo možné vycházet při rozhodování o možném obnovení, změně nebo pozastavení následného opatření.
2. Aniž je dotčen odstavec 1, jsou přímé a nepřímé akce programu Euratomu předmětem samostatných hodnocení.
3. V rámci hodnocení uvedených v odstavcích 1 a 2 se posoudí pokrok směrem k cílům stanoveným v článku 3 s přihlédnutím k příslušným ukazatelům výkonnosti vymezeným v příloze II.
4. Bude-li to vhodné a možné, členské státy Komisi poskytnou údaje a informace nezbytné pro sledování a hodnocení dotčených opatření.
5. Komise sdělí závěry hodnocení uvedených v odstavcích 1 a 2 spolu s vlastními připomínkami Evropskému parlamentu, Radě a Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru.
HLAVA III
ZÁVĚREČNÁ A PŘECHODNÁ USTANOVENÍ
Článek 23
Zrušení a přechodná ustanovení
1. Rozhodnutí Rady ze dne 16. prosince 1980, kterým se zřizuje Poradní výbor pro program jaderné syntézy, rozhodnutí 84/338/Euratom, ESUO, EHS, rozhodnutí 2006/970/Euratom, rozhodnutí 2006/976/Euratom, rozhodnutí 2006/977/Euratom, nařízení (Euratom) č. 1908/2006, rozhodnutí 2012/93/Euratom, nařízení (Euratom) č. 139/2012, rozhodnutí 2012/94/Euratom a rozhodnutí 2012/95/Euratom se zrušují s účinkem od 1. ledna 2014.
2. Činnosti získávající finanční příspěvek Společenství podle programů, které byly zřízeny rozhodnutími uvedenými v odstavci 1, a související finanční závazky se až do svého dokončení nadále řídí pravidly použitelnými pro uvedené programy.
3. Finanční příděl uvedený v článku 4 může pokrývat také výdaje na technickou a administrativní pomoc nezbytné pro zajištění přechodu mezi programem Euratomu a opatřeními přijatými podle rozhodnutí 2012/93/Euratom, 2012/94/Euratom a 2012/95/Euratom.
4. V zájmu zajištění kontinuity podpory Společenství pro výzkum v oblasti jaderné syntézy budou náklady vynaložené od 1. ledna 2014 příjemci akce na spolufinancování programů podle přílohy I bodu i) způsobilé pro podporu ze strany Společenství.
Článek 24
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 16. prosince 2013.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ (ΕΥΡΑΤΌΜ) αριθ. 1314/2013
της 16ης Δεκεμβρίου 2013
σχετικά με το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (2014-2018) με το οποίο συμπληρώνεται το «Ορίζοντας 2020 - Πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία»
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 7 πρώτη παράγραφος,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Ένας από τους στόχους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας («Κοινότητα») είναι να συμβάλει στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου εντός των κρατών μελών συμπεριλαμβανομένης της προώθησης και της διευκόλυνσης της πυρηνικής έρευνας στα κράτη μέλη και της συμπλήρωσής της μέσω της διεξαγωγής ενός κοινοτικού προγράμματος έρευνας και εκπαίδευσης.
(2)
Η πυρηνική έρευνα μπορεί να συμβάλει στην κοινωνική και οικονομική ευημερία και την περιβαλλοντική αειφορία βελτιώνοντας την πυρηνική ασφάλεια, την πυρηνική προστασία και την ακτινοπροστασία. Εξίσου σημαντική είναι η εν δυνάμει συμβολή της πυρηνικής έρευνας στη μακροπρόθεσμη διαδικασία αφαίρεσης του άνθρακα από το ενεργειακό σύστημα με ασφαλή και αποτελεσματικό τρόπο.
(3)
Στηρίζοντας την πυρηνική έρευνα, το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Κοινότητας για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2014 έως 31ης Δεκεμβρίου 2018 («Ευρατόμ») θα συνεισφέρει στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζοντας 2020» («πρόγραμμα-πλαίσιο Ορίζοντας 2020») που έχει θεσπιστεί δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1291/2013 (2) και θα διευκολύνει την υλοποίηση της στρατηγικής Ευρώπη 2020 και τη δημιουργία και λειτουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας.
(4)
Παρά τον ενδεχόμενο αντίκτυπο της πυρηνικής ενέργειας στην προσφορά ενέργειας και την οικονομική ανάπτυξη, τα σοβαρά πυρηνικά ατυχήματα ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία. Συνεπώς, πρέπει να δίνεται η μεγαλύτερη δυνατή σημασία στην πυρηνική ασφάλεια και, εάν συντρέχει περίπτωση, στις πτυχές προστασίας για τις οποίες είναι αρμόδιο το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ.
(5)
Το ευρωπαϊκό στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών (σχέδιο ΣΕΤ), που εκτίθεται στα συμπεράσματα της συνάντησης του Συμβουλίου της 28ης Φεβρουαρίου 2008 στις Βρυξέλλες, επιταχύνει τη συγκρότηση μιας δέσμης τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Στη συνεδρίασή του της 4ης Φεβρουαρίου 2011, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε ότι η Ένωση και τα κράτη μέλη της θα προωθήσουν τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καισε ασφαλείς και αειφόρες τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και θα επικεντρωθούν στην υλοποίηση των τεχνολογικών προτεραιοτήτων που ορίζονται στο σχέδιο ΣΕΤ. Κάθε κράτος μέλος έχει την ευχέρεια να επιλέξει το είδος της τεχνολογίας που θα υποστηρίξει.
(6)
Καθώς όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν πυρηνικές εγκαταστάσεις ή χρησιμοποιούν ραδιενεργά υλικά ιδιαίτερα για ιατρικούς σκοπούς, το Συμβούλιο αναγνώρισε στα συμπεράσματα της συνάντησής του την 1 η και 2α Δεκεμβρίου 2008 τη συνεχιζόμενη ανάγκη για δεξιότητες στον πυρηνικό κλάδο, ιδιαίτερα μέσω της κατάλληλης εκπαίδευσης και κατάρτισης που σχετίζεται με την έρευνα και υπόκειται σε συντονισμό σε επίπεδο Κοινότητας.
(7)
Παρόλο που το κάθε κράτος μέλος θα αποφασίσει μόνο του αν θα χρησιμοποιήσει ή όχι την πυρηνική ενέργεια, αναγνωρίζεται επίσης ότι η πυρηνική ενέργεια έχει διαφορετικό ρόλο στα διάφορα κράτη μέλη.
(8)
Μέσω της υπογραφής της συμφωνίας για την ίδρυση του διεθνούς οργανισμού ενέργειας σύντηξης ITER με σκοπό την από κοινού υλοποίηση του έργου ITER (3), η Κοινότητα ανέλαβε να συμμετάσχει στην κατασκευή και τη μελλοντική εκμετάλλευση του ITER. Η συνεισφορά της Κοινότητας τελεί υπό τη διαχείριση της «ευρωπαϊκής κοινής επιχείρησης για τον ITER και την ανάπτυξη της πυρηνικής σύντηξης» («Fusion for Energy»), που ιδρύθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου 2007/198/Ευρατόμ (4). Οι δραστηριότητες της εν λόγω κοινής επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένου του ITER, υπόκεινται σε χωριστή νομοθετική πράξη.
(9)
Προκειμένου να καταστεί η σύντηξη αξιόπιστη επιλογή για την εμπορική παραγωγή ενέργειας, είναι κατ’ αρχάς αναγκαία η επιτυχής και έγκαιρη ολοκλήρωση της κατασκευής του ITER και η έναρξη επιχειρησιακής λειτουργίας του. Κατά δεύτερον, είναι αναγκαίο να καταρτιστεί ένας φιλόδοξος αλλά ρεαλιστικός οδικός χάρτης για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2050. Για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα σύντηξης πρέπει να προσανατολιστεί σε κοινό πρόγραμμα δράσεων για την υλοποίηση του οδικού χάρτη. Προκειμένου να εξασφαλιστούν τα επιτεύγματα των εν εξελίξει ερευνητικών δραστηριοτήτων σύντηξης αλλά και η μακροπρόθεσμη δέσμευση και η συνεργασία των φορέων στον τομέα της σύντηξης, θα πρέπει να συνεχιστεί η στήριξη της Κοινότητας. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση κατ’ αρχάς στις δραστηριότητες υποστήριξης του ITER αλλά και στις εξελίξεις προς τον αντιδραστήρα επίδειξης, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα κατά περίπτωση. Ο εν λόγω εξορθολογισμός και επαναπροσδιορισμός πρέπει να επιτευχθεί χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η ηγετική θέση της Ευρώπης στην επιστημονική κοινότητα σύντηξης.
(10)
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) πρέπει να συνεχίσει να παρέχει ανεξάρτητη επιστημονική και τεχνολογική υποστήριξη προσανατολισμένη στον πελάτη για τη διαμόρφωση, την ανάπτυξη, την υλοποίηση και την παρακολούθηση κοινοτικών πολιτικών, ιδιαίτερα στον τομέα της έρευνας και εκπαίδευσης σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια και προστασία. Προκειμένου να βελτιστοποιηθούν οι ανθρώπινοι πόροι και να εξασφαλιστεί ότι δεν πραγματοποιούνται επικαλυπτόμενες έρευνες στην ΕΕ, οι τυχόν νέες δραστηριότητες του ΚΚΕρ πρέπει να αναλύονται ώστε να ελέγχεται η συνοχή τους με τις δραστηριότητες που ήδη αναπτύσσουν τα κράτη μέλη. Στο πρόγραμμα-πλαίσιο, οι πτυχές που αφορούν την προστασία πρέπει να περιορίζονται στις άμεσες δράσεις του ΚΚΕρ.
(11)
Το ΚΚΕρ πρέπει να συνεχίσει να δημιουργεί πρόσθετους πόρους μέσω ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ, εργασιών για τρίτα μέρη και, σε μικρότερο βαθμό, της εκμετάλλευσης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
(12)
Προς το συμφέρον όλων των κρατών μελών, ο ρόλος της Ένωσης είναι η ανάπτυξη ενός πλαισίου για την υποστήριξη από κοινού έρευνας αιχμής, της δημιουργίας γνώσεων και της διατήρησης των γνώσεων σχετικά με τις τεχνολογίες πυρηνικής σχάσης, με ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια, την προστασία, την ακτινοπροστασία και τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Αυτό απαιτεί ανεξάρτητα επιστημονικά στοιχεία, τομέα στον οποίο μπορεί να συμβάλει καθοριστικά το ΚΚΕρ. Αυτό έχει αναγνωριστεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο «Εμβληματική πρωτοβουλία στο πλαίσιο της στρατηγικής Ευρώπη 2020 Ένωση Καινοτομίας», στην οποία η Επιτροπή διατύπωσε την πρόθεσή της να ενισχύσει τα επιστημονικά στοιχεία για τη χάραξη πολιτικής μέσω του ΚΚΕρ. Το ΚΚΕρ προτίθεται να ανταποκριθεί στην πρόκληση αυτή, εστιάζοντας την έρευνα με αντικείμενο την πυρηνική ασφάλεια και προστασία στις προτεραιότητες πολιτικής της Ένωσης.
(13)
Με στόχο την εμβάθυνση της σχέσης μεταξύ της επιστήμης και της κοινωνίας και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού στην επιστήμη, το πρόγραμμα Ευρατόμ πρέπει να ενθαρρύνει την τεκμηριωμένη ενασχόληση των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών με ζητήματα έρευνας και καινοτομίας μέσω της προώθησης της επιστημονικής εκπαίδευσης, της καλύτερης πρόσβασης στην επιστημονική γνώση, της ανάπτυξης υπεύθυνων προγραμμάτων έρευνας και καινοτομίας που ανταποκρίνονται στις ανησυχίες και τις προσδοκίες των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών και μέσω της διευκόλυνσης της συμμετοχής τους στις δραστηριότητες του προγράμματος Ευρατόμ.
(14)
Η υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ πρέπει να ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες ευκαιρίες και ανάγκες της επιστήμης και της τεχνολογίας, της βιομηχανίας, των πολιτικών και της κοινωνίας. Από αυτή την άποψη, τα προγράμματα πρέπει να θεσπίζονται σε στενή συνεργασία με παράγοντες από όλους τους σχετικούς τομείς και πρέπει να παρέχεται επαρκής ευελιξία προσαρμογής στις νέες εξελίξεις. Στη διάρκεια του προγράμματος Ευρατόμ ενδέχεται να ζητηθούν εξωτερικές συμβουλές, χρησιμοποιώντας επίσης σχετικές δομές, όπως είναι οι Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες.
(15)
Λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα των συζητήσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά το συνέδριο με τίτλο «Οφέλη και περιορισμοί της έρευνας πυρηνικής σχάσης για μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα», το οποίο ετοιμάστηκε από μια διεπιστημονική μελέτη με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, εμπειρογνωμόνων από τους τομείς της ενέργειας, των οικονομικών και των κοινωνικών επιστημών, που συνδιοργανώθηκε από την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στις Βρυξέλλες στις 26 και 27 Φεβρουαρίου 2013, όπου αναγνωρίζεται η ανάγκη να συνεχιστεί η πυρηνική έρευνα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
(16)
Αναμένεται ότι το πρόγραμμα Ευρατόμ θα συμβάλει στην ελκυστικότητα του επαγγέλματος του ερευνητή στην Ένωση. Πρέπει να δοθεί επαρκής προσοχή στην Ευρωπαϊκή Χάρτα του Ερευνητή και στον κώδικα δεοντολογίας για την πρόσληψη ερευνητών (5), μαζί με άλλα συναφή πλαίσια αναφοράς που έχουν οριστεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, χωρίς να πάψει να τηρείται ο εθελοντικός τους χαρακτήρας.
(17)
Οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ πρέπει να στοχεύουν στην προώθηση της ισότητας μεταξύ των φύλων στην έρευνα και την καινοτομία, πιο συγκεκριμένα μέσω της αντιμετώπισης των υποκείμενων αιτίων των διαφορών μεταξύ των φύλων, μέσω της πλήρους αξιοποίησης των δυνατοτήτων τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών ερευνητών και μέσω της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου στο περιεχόμενο των έργων ούτως ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα της έρευνας και να ενισχυθεί η καινοτομία. Οι δραστηριότητες πρέπει επίσης να στοχεύουν στην εφαρμογή των αρχών που αφορούν την ισότητα μεταξύ των φύλων όπως προβλέπεται στα άρθρα 2 και 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στο άρθρο 8 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).
(18)
Οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που υποστηρίζει το πρόγραμμα Ευρατόμ πρέπει να τηρούν τις θεμελιώδεις δεοντολογικές αρχές. Πρέπει, όπου κρίνεται σκόπιμο, να λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις σε θέματα ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ομάδας για τη Δεοντολογία της Επιστήμης και των Νέων Τεχνολογιών. Οι ερευνητικές δραστηριότητες πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη το άρθρο 13 της ΣΛΕΕ και να περιορίζουν τη χρήση ζώων στην έρευνα και τις δοκιμές, με απώτερο στόχο την αντικατάσταση της χρήσης ζώων. Όλες οι δραστηριότητες πρέπει να διεξάγονται διασφαλίζοντας υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας του ανθρώπου.
(19)
Πρέπει επίσης να επιτευχθεί μεγαλύτερος αντίκτυπος με τον συνδυασμό του προγράμματος Ευρατόμ και ιδιωτικών κεφαλαίων στο πλαίσιο συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε καίριους τομείς όπου η έρευνα και η καινοτομία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των ευρύτερων επιδιώξεων ανταγωνιστικότητας της Ένωσης. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη συμμετοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.
(20)
Το πρόγραμμα Ευρατόμ πρέπει να προωθήσει τη συνεργασία με τρίτες χώρες, ιδίως στο πεδίο της ασφάλειας, με βάση το κοινό συμφέρον και το αμοιβαίο όφελος, προκειμένου ιδίως να προάγεται η συνεχής βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας.
(21)
Προκειμένου να διατηρηθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για όλες τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην εσωτερική αγορά, η χρηματοδότηση που παρέχεται από το πρόγραμμα Ευρατόμ πρέπει να σχεδιαστεί σύμφωνα με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των δημόσιων δαπανών και να αποφευχθούν στρεβλώσεις της αγοράς, όπως ο παραγκωνισμός των ιδιωτικών χρηματοδοτήσεων, η δημιουργία αναποτελεσματικών δομών αγοράς ή η συντήρηση μη αποδοτικών επιχειρήσεων.
(22)
Η ανάγκη υιοθέτησης μιας νέας προσέγγισης για τον έλεγχο και τη διαχείριση κινδύνου στη χρηματοδότηση της έρευνας στην Ένωση αναγνωρίστηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2011 από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στα συμπεράσματά του, το οποίο ζήτησε μια νέα ισορροπία μεταξύ εμπιστοσύνης και ελέγχου, καθώς και μεταξύ της ανάληψης και της αποφυγής κινδύνων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμά του της 11ης Νοεμβρίου 2010 σχετικά με την απλούστευση της εφαρμογής των προγραμμάτων-πλαισίων έρευνας (6), ζήτησε μια ρεαλιστική στροφή προς τη διοικητική και δημοσιονομική απλούστευση και δήλωσε ότι η διαχείριση της χρηματοδότησης της έρευνας στην Ένωση πρέπει να βασίζεται περισσότερο στην εμπιστοσύνη και να έχει μεγαλύτερη ανοχή στους κινδύνους έναντι των συμμετεχόντων.
(23)
Τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου των δαπανών, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης, της ανίχνευσης και της διερεύνησης των παρατυπιών, της ανάκτησης των απολεσθέντων, των εσφαλμένως καταβληθέντων ή των μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων χρημάτων και, εφόσον χρειάζεται, με την επιβολή ποινών. Μια αναθεωρημένη στρατηγική ελέγχου, στην οποία η εστίαση θα μετατίθεται από την ελαχιστοποίηση των ποσοστών σφάλματος στον έλεγχο βάσει των κινδύνων και στον εντοπισμό της απάτης, θα μειώσει τον φόρτο του ελέγχου για τους συμμετέχοντες.
(24)
Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί υγιής δημοσιονομική διαχείριση του προγράμματος Ευρατόμ και της υλοποίησής του με τον πλέον αποτελεσματικό και φιλικό προς τον χρήστη τρόπο, μεριμνώντας ταυτόχρονα για την ασφάλεια δικαίου και για την προσβασιμότητά του από κάθε συμμετέχοντα. Είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τις οικείες διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου («δημοσιονομικός κανονισμός») (7) και με τις απαιτήσεις της απλούστευσης και της βελτίωσης της νομοθεσίας.
(25)
Για τη διασφάλιση της πλέον αποτελεσματικής υλοποίησης και της εύκολης πρόσβασης για όλους τους συμμετέχοντες μέσω απλουστευμένων διαδικασιών, και για την επίτευξη ενός συνεπούς, ολοκληρωμένου και διαφανούς πλαισίου για τους συμμετέχοντες, η συμμετοχή στο πρόγραμμα Ευρατόμ και η διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας πρέπει να υπόκειται στους κανόνες που εφαρμόζονται στο πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζοντας 2020», όπως προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. …/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, με ορισμένες προσαρμογές ή εξαιρέσεις.1291
(26)
Είναι σημαντικό να συνεχιστεί η διευκόλυνση της εκμετάλλευσης της διανοητικής ιδιοκτησίας που αναπτύσσουν οι συμμετέχοντες, προστατεύοντας παράλληλα τα νόμιμα συμφέροντα των άλλων συμμετεχόντων και της Κοινότητας σύμφωνα με το Κεφάλαιο 2 της Συνθήκης
(27)
Τα Ταμεία Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων, τα οποία τελούν υπό τη διαχείριση της Επιτροπής και έχουν θεσπιστεί σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006του Συμβουλίου (8) και τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012 του Συμβουλίου (9), έχουν αποδειχθεί ένας σημαντικός μηχανισμός διασφαλίσεων που μετριάζει τους κινδύνους που συνδέονται με τα οφειλόμενα ποσά τα οποία δεν επιστρέφονται από ασυνεπείς συμμετέχοντες. Το Ταμείο Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων που θεσπίστηκε σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10) πρέπει επίσης να καλύπτει δράσεις στο πλαίσιο του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006, του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012 [Κανόνες συμμετοχής της Ευρατόμ (2012-2013)] και του παρόντος κανονισμού.
(28)
Προκειμένου να εξασφαλιστούν ενιαίοι όροι για την εφαρμογή των έμμεσων δράσεων βάσει του προγράμματος της Ευρατόμ, θα πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές εξουσίες για την έγκριση προγραμμάτων εργασιών και η εξουσία λήψης απόφασης για την έγκριση της χρηματοδότησης των έμμεσων δράσεων. Οι εν λόγω εκτελεστικές εξουσίες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11).
(29)
Η επίτευξη των στόχων του προγράμματος Ευρατόμ στους σχετικούς τομείς απαιτεί την υποστήριξη εγκάρσιων δραστηριοτήτων, τόσο στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ όσο και από κοινού με τις δραστηριότητες του προγράμματος-πλαισίου «Ορίζοντας 2020».
(30)
Η αποτελεσματική διαχείριση της απόδοσης, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης και της παρακολούθησης, απαιτεί την ανάπτυξη ειδικών δεικτών απόδοσης οι οποίοι είναι δυνατόν να μετρηθούν με την πάροδο του χρόνου, είναι ρεαλιστικοί και αντικατοπτρίζουν τη λογική παρέμβασης, και επίσης είναι σχετικοί με την κατάλληλη ιεράρχηση στόχων και δραστηριοτήτων. Πρέπει να θεσπιστούν κατάλληλοι μηχανισμοί συντονισμού της υλοποίησης και της παρακολούθησης του προγράμματος Ευρατόμ, αφενός, καθώς και της παρακολούθησης της προόδου, των επιτευγμάτων και της λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, αφετέρου.
(31)
Έχει ληφθεί η γνώμη του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΚΕρ, το οποίο συγκροτήθηκε με την απόφαση 96/282/Ευρατόμ της Επιτροπής (12), σχετικά με το επιστημονικό και τεχνολογικό περιεχόμενο του ειδικού προγράμματος για τις άμεσες δράσεις του ΚΚΕρ.
(32)
Για λόγους ασφάλειας δικαίου, πρέπει να καταργηθούν η απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1980 για τη σύσταση συμβουλευτικής επιτροπής για το πρόγραμμα σύντηξης (13), η απόφαση 84/338/Ευρατόμ, ΕΚΑΧ, ΕΟΚ του Συμβουλίου (14), η απόφαση 2006/970/Ευρατόμ του Συμβουλίου (15), η απόφαση 2006/976/Ευρατόμ του Συμβουλίου (16), η απόφαση 2006/977/Ευρατόμ του Συμβουλίου (17), ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006, η απόφαση 2012/93/ Ευρατόμ (18), ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012, η απόφαση 2012/94/Ευρατόμ του Συμβουλίου (19) και η απόφαση 2012/95/Ευρατόμ του Συμβουλίου (20).
(33)
Η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη της Επιστημονικής και Τεχνικής Επιτροπής Ευρατόμ,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΤΙΤΛΟΣ I
ΘΕΣΠΙΣΗ
Άρθρο 1
Θέσπιση
Με τον παρόντα κανονισμό θεσπίζεται το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκή Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2014 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018, («πρόγραμμα Ευρατόμ»), και διατυπώνονται οι κανόνες συμμετοχής στο εν λόγω πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε προγράμματα φορέων χρηματοδότησης οι οποίοι διαχειρίζονται τα κονδύλια που χορηγούνται σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό και στις δραστηριότητες που διεξάγονται από κοινού δυνάμει του παρόντος κανονισμού και στο πλαίσιο του προγράμματος-πλαισίου «Ορίζοντας 2020» για την έρευνα και την κανοτομία (πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζοντας 2020») που θεσπίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) …/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.1291
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α)
ως «δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας» νοείται όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης, επίδειξης και καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, της διάδοσης και βελτιστοποίησης των αποτελεσμάτων και της τόνωσης της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (εφεξής «Κοινότητα»)·
β)
ως «άμεσες δράσεις» νοούνται οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που αναλαμβάνει η Επιτροπή μέσω του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) της·
γ)
ως «έμμεσες δράσεις» νοούνται οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας στις οποίες η Ένωση ή η Κοινότητα (εφεξής «Ένωση») παρέχει οικονομική στήριξη και οι οποίες αναλαμβάνονται από συμμετέχοντες·
δ)
ως «σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα» νοείται η σύμπραξη όπου εταίροι από τον ιδιωτικό τομέα, η Κοινότητα και, ενδεχομένως, άλλοι εταίροι, όπως φορείς του δημοσίου, δεσμεύονται να υποστηρίξουν από κοινού την ανάπτυξη και την υλοποίηση ενός προγράμματος ή δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας·
ε)
ως «σύμπραξη μεταξύ δημόσιων φορέων» νοείται η σύμπραξη όπου φορείς του δημοσίου ή φορείς με αποστολή δημόσιας υπηρεσίας σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό ή διεθνές επίπεδο δεσμεύονται με την Κοινότητα να υποστηρίξουν από κοινού την ανάπτυξη και την υλοποίηση ενός προγράμματος ή δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας.
Άρθρο 3
Στόχοι
1. Γενικός στόχος του προγράμματος Ευρατόμ είναι η πραγματοποίηση δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης με έμφαση στη συνεχή βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, της προστασίας και της ακτινοπροστασίας, και ιδίως η εν δυνάμει συμβολή στη μακροπρόθεσμη διαδικασία αφαίρεσης του άνθρακα από το ενεργειακό σύστημα κατά τρόπο ασφαλή, αποδοτικό και διασφαλισμένο έναντι έκνομων ενεργειών. Ο γενικός στόχος υλοποιείται μέσω των δραστηριοτήτων που ορίζονται στο παράρτημα Ι υπό τη μορφή άμεσων και έμμεσων δράσεων που προωθούν τους ειδικούς στόχους που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3 του παρόντος άρθρου.
2. Οι έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ έχουν τους κατωτέρω ειδικούς στόχους:
α)
υποστήριξη της ασφάλειας των πυρηνικών συστημάτων·
β)
συμβολή στην ανάπτυξη ασφαλών μακροπρόθεσμων λύσεων για τη διαχείριση των τελικώς παραγόμενων πυρηνικών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της τελικής γεωλογικής διάθεσης καθώς και του διαχωρισμού και της μεταστοιχείωσης·
γ)
υποστήριξη της ανάπτυξης και της βιωσιμότητας πυρηνικής εμπειρογνωμοσύνης και αριστείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση·
δ)
υποστήριξη της ακτινοπροστασίας και ανάπτυξη ιατρικών εφαρμογών της ακτινοβολίας, συμπεριλαμβανομένης μεταξύ άλλων της ασφαλούς και προστατευμένης προμήθειας και χρήσης ραδιοϊσοτόπων·
ε)
πρόοδος προς την κατάδειξη του εφικτού της σύντηξης ως πηγής ισχύος μέσω της αξιοποίησης των υφιστάμενων και μελλοντικών εγκαταστάσεων σύντηξης·
στ)
δημιουργία των βάσεων για μελλοντικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής από πυρηνική σύντηξη με την ανάπτυξη υλικών, τεχνολογιών και μελετών αρχικής σύλληψης·
ζ)
προώθηση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας·
η)
διασφάλιση της διαθεσιμότητας και χρήσης ερευνητικών υποδομών πανευρωπαϊκής εμβέλειας.
3. Οι άμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ έχουν τους κατωτέρω ειδικούς στόχους:
α)
βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, στην οποία περιλαμβάνονται: ασφάλεια πυρηνικών αντιδραστήρων και καυσίμων, διαχείριση αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της τελικής γεωλογικής διάθεσης καθώς και του διαχωρισμού και της μεταστοιχείωσης· παροπλισμός και ετοιμότητα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης·
β)
βελτίωση της πυρηνικής προστασίας, στην οποία περιλαμβάνονται: πυρηνικές διασφαλίσεις, μη διάδοση όπλων, καταπολέμηση της παράνομης εμπορίας και εγκληματολογικές έρευνες περί τα πυρηνικά·
γ)
αύξηση της αριστείας της επιστημονικής βάσης για την τυποποίηση στον πυρηνικό τομέα·
δ)
ενίσχυση της διαχείρισης γνώσεων, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης·
ε)
υποστήριξη της πολιτικής της Ένωσης σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια και προστασία.
Οποιαδήποτε νέα ανάθεση δραστηριοτήτων στο ΚΚΕρ αναλύεται από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΚΕρ για να ελεγχθεί η συνοχή τους με δραστηριότητες που πραγματοποιούνται ήδη στα κράτη μέλη.
4. Το πρόγραμμα Ευρατόμ υλοποιείται κατά τρόπο που να διασφαλίζει ότι οι προτεραιότητες και δραστηριότητες που λαμβάνουν στήριξη ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες και ότι λαμβάνουν υπόψη τις εξελίξεις της επιστήμης, της τεχνολογίας, της καινοτομίας, της χάραξης πολιτικών, των αγορών και της κοινωνίας, ούτως ώστε να βελτιστοποιηθούν οι ανθρώπινοι και οικονομικοί πόροι και να αποφευχθεί η επικάλυψη δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και ανάπτυξης στην Ένωση.
5. Στο πλαίσιο των ειδικών στόχων που αναφέρονται στις παραγράφους 2 και 3, μπορούν να ληφθούν υπόψη νέες και απρόβλεπτες ανάγκες που προκύπτουν στη διάρκεια υλοποίησης του προγράμματος Ευρατόμ. Μπορεί για παράδειγμα να περιληφθεί, εάν αιτιολογείται δεόντως, η ανταπόκριση σε νεοεμφανιζόμενες ευκαιρίες, κρίσεις και απειλές, σε ανάγκες που σχετίζονται με την ανάπτυξη νέων πολιτικών της Ένωσης και η πιλοτική εφαρμογή δράσεων των οποίων η στήριξη προβλέπεται στο πλαίσιο μελλοντικών προγραμμάτων.
Άρθρο 4
Προϋπολογισμός
1. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ ανέρχεται σε 1 603 329 εκατομύρια EUR. Το εν λόγω ποσό κατανέμεται ως εξής:
α)
έμμεσες δράσεις για το πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης σχετικά με τη σύντηξη: 728 232 εκατομύρια EUR ·
β)
έμμεσες δράσεις για πυρηνική σχάση, ασφάλεια και ακτινοπροστασία: 315 535 εκατομύρια EUR
γ)
άμεσες δράσεις: 559 562 εκατoμύρια EUR.
Για την υλοποίηση των έμμεσων δράσεων του προγράμματος Ευρατόμ, το ποσοστό για τα διοικητικά έξοδα της Επιτροπής ανέρχεται το πολύ σε 7 % κατά μέσο όρο κατά τη διάρκεια του προγράμματος Ευρατόμ και δεν υπερβαίνει το 6 % το 2018.
2. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο του προγράμματος Ευρατόμ μπορεί να καλύψει δαπάνες οι οποίες σχετίζονται με τις δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, ελέγχου, λογιστικής εξακρίβωσης και αξιολόγησης που απαιτούνται για τη διαχείριση του προγράμματος και για την επίτευξη των στόχων του, ιδίως μελέτες και συναντήσεις εμπειρογνωμόνων, εφόσον σχετίζονται με τους γενικούς στόχους του παρόντος κανονισμού, δαπάνες που συνδέονται με δίκτυα τεχνολογίας των πληροφοριών με επίκεντρο την επεξεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς και όλες τις άλλες δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής στις οποίες υποβάλλεται η Επιτροπή για τη διαχείριση του προγράμματος Ευρατόμ. Οι δαπάνες για τις συνεχείς και επαναλαμβανόμενες δράσεις, π.χ. λογιστικοί και λοιποί έλεγχοι και δίκτυα ΤΠ θα καλύπτονται εντός των ορίων των διοικητικών δαπανών της Επιτροπής που καθορίζονται στην παράγραφο 1.
3. Εφόσον είναι αναγκαίο και δεόντως δικαιολογημένο, μπορούν να εγγράφονται πιστώσεις στον προϋπολογισμό μετά το 2018 για την κάλυψη των δαπανών τεχνικής και διοικητικής συνδρομής, προκειμένου να καταστεί εφικτή η διαχείριση δράσεων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018.
4. Εάν οι άμεσες δράσεις συμβάλλουν σε πρωτοβουλίες θεσπιζόμενες από οντότητες στις οποίες η Επιτροπή έχει αναθέσει την εκτέλεση καθηκόντων σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 2 και το άρθρο 15, η συμβολή αυτή δεν θεωρείται μέρος της χρηματικής συνεισφοράς που χορηγείται στις εν λόγω πρωτοβουλίες.
5. Οι δεσμεύσεις του προϋπολογισμού μπορούν να χωρίζονται σε ετήσιες δόσεις, Κάθε έτος η Επιτροπή δεσμεύει τις ετήσιες δόσεις, λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο των δράσεων που λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη, τις εκτιμώμενες ανάγκες και το διαθέσιμο προϋπολογισμό.
Άρθρο 5
Σύνδεση τρίτων χωρών
1. Το πρόγραμμα Ευρατόμ είναι ανοικτό στη σύνδεση:
α)
χωρών υπό ένταξη, υποψήφιων χωρών και δυνάμει υποψήφιων χωρών, σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους και προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των εν λόγω χωρών σε προγράμματα της Ένωσης που θεσπίζονται στις αντίστοιχες συμφωνίες-πλαίσια και στις αποφάσεις των συμβουλίων σύνδεσης ή σε παρόμοιες συμφωνίες·
β)
μελών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) ή χωρών ή εδαφών που καλύπτονται από την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας και πληρούν όλα τα ακόλουθα κριτήρια:
(i)
καλές ικανότητες στην επιστήμη, την τεχνολογία και την καινοτομία·
(ii)
καλό ιστορικό συμμετοχής σε προγράμματα έρευνας και καινοτομίας της Ένωσης·
(iii)
δίκαιη και ισότιμη επεξεργασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας·
γ)
χωρών ή εδαφών συνδεδεμένων με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο Ευρατόμ.
2. Οι ειδικοί όροι και προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των συνδεδεμένων χωρών στο πρόγραμμα Ευρατόμ, συμπεριλαμβανομένης της χρηματικής συνεισφοράς, με βάση το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της συνδεδεμένης χώρας, καθορίζονται από διεθνείς συμφωνίες μεταξύ της Ένωσης και των συνδεδεμένων χωρών.
ΤΙΤΛΟΣ II
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
Υλοποιηση, διαχειριση και μορφες στηριξης
Άρθρο 6
Διαχείριση και μορφές κοινοτικής στήριξης
1. Το πρόγραμμα Ευρατόμ υλοποιείται μέσω έμμεσων δράσεων που χρησιμοποιούν μία ή περισσότερες από τις μορφές χρηματοδότησης οι οποίες προβλέπονται στον δημοσιονομικό κανονισμό, ιδίως επιχορηγήσεις, έπαθλα, δημόσιες συμβάσεις και χρηματοπιστωτικά μέσα. Η κοινοτική στήριξη αποτελείται επίσης από άμεσες δράσεις με τη μορφή δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας που αναλαμβάνει το ΚΚΕρ.
2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 10 της Συνθήκης, η Επιτροπή μπορεί να αναθέσει τμήμα της υλοποίησης του προγράμματος Ευρατόμ στους φορείς χρηματοδότησης που αναφέρονται στο άρθρο 58 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του δημοσιονομικού κανονισμού
Η Επιτροπή μπορεί επίσης να αναθέσει την υλοποίηση έμμεσων δράσεων στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ σε φορείς που δημιουργούνται ή στους οποίους γίνεται αναφορά στο πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζοντας 2020».
3. Η Επιτροπή εκδίδει μέσω εκτελεστικών πράξεων, σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 12 παράγραφος 3, την απόφαση σχετικά με την έγκριση της χρηματοδότησης έμμεσων δράσεων.
Άρθρο 7
Κανόνες συμμετοχής και διάδοσης ερευνητικών αποτελεσμάτων
1. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 2 και 3 του παρόντος άρθρου, η συμμετοχή οποιασδήποτε νομικής οντότητας σε έμμεσες δράσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ διέπεται από τους κανόνες που διατυπώνονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.
2. Για τους σκοπούς του προγράμματος Ευρατόμ, οι «κανόνες προστασίας από έκνομες ενέργειες» που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο του άρθρου 43 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1290/2013 περιλαμβάνουν τα αμυντικά συμφέροντα των κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου 24 της Συνθήκης.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο του άρθρου 41 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1290/2013, η Επιτροπή ή ο φορέας χρηματοδότησης μπορεί, όσον αφορά τα αποτελέσματα που παράγονται από συμμετέχοντες οι οποίοι έχουν λάβει χρηματική συνεισφορά από την Κοινότητα, να εγείρει αντιρρήσεις όσον αφορά μεταβιβάσεις ιδιοκτησίας ή εκχωρήσεις αποκλειστικών ή μη αποκλειστικών αδειών εκμετάλλευσης σε τρίτους που είναι εγκατεστημένοι σε τρίτη χώρα η οποία δεν είναι συνδεδεμένη με το πρόγραμμα Ευρατόμ, εάν θεωρεί ότι η εκχώρηση ή μεταβίβαση δεν συνάδει με τα συμφέροντα ανάπτυξης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της Ένωσης ή ότι αντίκειται σε δεοντολογικές αρχές ή ότι ανακινεί ζητήματα προστασίας. Στα «ζητήματα προστασίας» περιλαμβάνονται τα αμυντικά συμφέροντα των κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου 24 της Συνθήκης.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο του άρθρου 46 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1290/2013, η Κοινότητα και οι κοινές επιχειρήσεις της, για τους σκοπούς ανάπτυξης, υλοποίησης και παρακολούθησης των πολιτικών και των προγραμμάτων της Κοινότητας ή των υποχρεώσεων που αναλαμβάνουν μέσω της διεθνούς συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, απολαμβάνουν δικαιώματα πρόσβασης στα αποτελέσματα ενός συμμετέχοντος που έχει λάβει χρηματική συνεισφορά από την Κοινότητα. Τα εν λόγω δικαιώματα πρόσβασης περιλαμβάνουν το δικαίωμα εκχώρησης άδειας σε τρίτους για χρήση των αποτελεσμάτων σε δημόσιες συμβάσεις και το δικαίωμα περαιτέρω εκχώρησης αδειών, περιορίζονται δε σε μη εμπορική και μη ανταγωνιστική χρήση και παραχωρούνται ατελώς.
3. Το «Ταμείο Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων» που ιδρύθηκε σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2012 αντικαθιστά και διαδέχεται τα Ταμεία Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων που θεσπίστηκαν σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006 και τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012 του Συμβουλίου.
Τυχόν ποσά από τα Ταμεία Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων που θεσπίστηκαν σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006 και τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012 μεταφέρονται στο Ταμείο Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων από τις 31 Δεκεμβρίου 2013, που … κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013. Οι συμμετέχοντες σε δράσεις στο πλαίσιο της απόφασης 2012/93/Ευρατόμ, οι οποίοι υπογράφουν συμφωνίες επιχορήγησης μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2013, συνεισφέρουν στο Ταμείο Εγγυήσεων των Συμμετεχόντων.
Άρθρο 8
Εγκάρσιες δραστηριότητες
1. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος Ευρατόμ και να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που είναι κοινές για το πρόγραμμα Ευρατόμ και το πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζοντας 2020», δραστηριότητες οι οποίες αφορούν τόσο τις έμμεσες δράσεις που προβλέπονται στο παράρτημα Ι ή/και δραστηριότητες που υλοποιούν το ειδικό πρόγραμμα του προγράμματος-πλαισίου «Ορίζοντας 2020», όπως θεσπίστηκε με την απόφαση 2013/743/ΕΕ του Συμβουλίου (21), μπορούν να ωφεληθούν από τη χρηματική συνεισφορά της Ένωσης.
2. Η αναφερόμενη στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου χρηματική συνεισφορά μπορεί να συνδυαστεί με τις χρηματικές συνεισφορές για έμμεσες δράσεις όπως προβλέπεται στο άρθρο 4 του παρόντος κανονισμού και στο άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1291/2013, και να υλοποιηθούν μέσω ενός ενιαίου μηχανισμού χρηματοδότησης.
Άρθρο 9
Ισότητα των φύλων
Το πρόγραμμα Ευρατόμ διασφαλίζει την αποτελεσματική προώθηση της ισότητας των φύλων και της διάστασης του φύλου στην έρευνα και την καινοτομία.
Άρθρο 10
Αρχές δεοντολογίας
1. Όλες οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που διεξάγονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ συμμορφώνονται με τις αρχές δεοντολογίας και τη σχετική εθνική, ενωσιακή και διεθνή νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου καθώς και των συμπληρωματικών πρωτοκόλλων της.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην αρχή της αναλογικότητας, στο δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, στο δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, στο δικαίωμα στη σωματική και διανοητική ακεραιότητα του ατόμου, στο δικαίωμα της μη εισαγωγής διακρίσεων και στην ανάγκη διασφάλισης υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας.
2. Οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που διεξάγονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ εστιάζονται αποκλειστικά στις εφαρμογές πολιτικού χαρακτήρα.
Άρθρο 11
Προγράμματα εργασίας
1. Η Επιτροπή εγκρίνει μέσω εκτελεστικών πράξεων, σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 12 παράγραφος 3, τα προγράμματα εργασίας για την υλοποίηση έμμεσων δράσεων. Τα προγράμματα εργασίας επιτρέπουν προσεγγίσεις «εκ των κάτω προς τα άνω», οι οποίες αντιμετωπίζουν τους στόχους με καινοτόμους τρόπους.
Τα προγράμματα εργασίας ορίζουν τα βασικά στοιχεία υλοποίησης των δράσεων σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι λεπτομερείς στόχοι τους, η σχετική χρηματοδότηση και το χρονοδιάγραμμα, καθώς και μια πολυετής προσέγγιση και στρατηγικοί προσανατολισμοί για τα επόμενα έτη υλοποίησης.
2. Για τις άμεσες δράσεις, η Επιτροπή καταρτίζει, σύμφωνα με την απόφαση 96/282/Ευρατόμ, πολυετές πρόγραμμα εργασίας, στο οποίο ορίζονται με περισσότερες λεπτομέρειες οι στόχοι και οι επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες που παρουσιάζονται στο παράρτημα Ι, καθώς και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Το ανωτέρω πολυετές πρόγραμμα εργασίας λαμβάνει επίσης υπόψη τις σχετικές ερευνητικές δραστηριότητες που διεξάγονται από τα κράτη μέλη, τις συνδεδεμένες χώρες, καθώς και ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς. Επικαιροποιείται όποτε και όπως κρίνεται σκόπιμο.
3. Τα προγράμματα εργασίας που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 λαμβάνουν υπόψη την τρέχουσα κατάσταση της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας σε εθνικό, ενωσιακό και διεθνές επίπεδο, καθώς και τις σχετικές εξελίξεις στην ασκούμενη πολιτική, την αγορά και την κοινωνία. Επικαιροποιούνται όποτε και όπως κρίνεται σκόπιμο.
4. Τα προγράμματα εργασίας που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 περιέχουν μια ενότητα όπου προσδιορίζονται οι εγκάρσιες δραστηριότητες που αναφέρονται στο άρθρο 8.
Άρθρο 12
Διαδικασία επιτροπής
1. Η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή. Η εν λόγω επιτροπή συνιστά επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
2. Η επιτροπή (22) συνεδριάζει σε δύο διαφορετικές συνθέσεις, μία για θέματα του προγράμματος Ευρατόμ σχετικά με τη σχάση και μία για θέματα σχετικά με τη σύντηξη.
3. Οσάκις γίνεται αναφορά στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται η διαδικασία εξέτασης σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.
4. Σε περίπτωση που η γνωμοδότηση της επιτροπής πρέπει να ληφθεί μέσω γραπτής διαδικασίας, η διαδικασία αυτή ολοκληρώνεται χωρίς αποτέλεσμα όταν, εντός της προθεσμίας έκδοσης της γνωμοδότησης, το αποφασίσει ο πρόεδρος της επιτροπής ή το ζητήσουν τα μέλη της επιτροπής με απλή πλειοψηφία.
Άρθρο 13
Η Επιτροπή ενημερώνει τακτικά την επιτροπή του άρθρου 12 σχετικά με τη γενικότερη πρόοδο υλοποίησης του προγράμματος Ευρατόμ και της παρέχει εγκαίρως πληροφορίες σχετικά με όλες τις έμμεσες δράσεις που προτείνονται ή χρηματοδοτούνται δυνάμει του προγράμματος Ευρατόμ.
Άρθρο 14
Εξωτερικές συμβουλές και συμμετοχή της κοινωνίας
1. Για την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ λαμβάνονται υπόψη οι συμβουλές και εισηγήσεις που παρέχονται, κατά περίπτωση, από:
α)
την Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή Ευρατόμ όπως ορίζει το άρθρο 134 της Συνθήκης,
β)
ανεξάρτητες συμβουλευτικές ομάδες εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου που θεσπίζονται από την Επιτροπή,
γ)
δομές διαλόγου που έχουν συσταθεί βάσει διεθνών επιστημονικών και τεχνολογικών συμφωνιών,
δ)
δραστηριότητες με το βλέμμα στο μέλλον,
ε)
στοχευμένες δημόσιες διαβουλεύσεις (στις οποίες περιλαμβάνονται, ανάλογα με την περίπτωση, περιφερειακές και εθνικές αρχές ή φορείς) και
στ)
διαφανείς και διαδραστικές διαδικασίες που διασφαλίζουν τη στήριξη υπεύθυνων εργασιών έρευνας και καινοτομίας.
2. Επίσης, λαμβάνονται πλήρως υπόψη τα θεματολόγια έρευνας και καινοτομίας που καταρτίστηκαν, μεταξύ άλλων, από τις Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες, τις πρωτοβουλίες Κοινού Προγραμματισμού και τις Ευρωπαϊκές Συμπράξεις Καινοτομίας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
Ειδικα πεδια δρασης
Άρθρο 15
Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις
Δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην εξασφάλιση της επαρκούς συμμετοχής των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) καθώς και του ιδιωτικού τομέα εν γένει και του αντίκτυπου της καινοτομίας επ’ αυτών, εντός του προγράμματος Ευρατόμ. Οι ποσοτικές και ποιοτικές εκτιμήσεις της συμμετοχής των ΜΜΕ πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των ρυθμίσεων αξιολόγησης και παρακολούθησης.
Άρθρο 16
Συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και μεταξύ δημόσιων φορέων
Για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στο άρθρο 3, μπορεί να υλοποιούνται ειδικές δραστηριότητες του προγράμματος Ευρατόμ μέσω:
α)
Κοινών Επιχειρήσεων που ιδρύονται βάσει του κεφαλαίου 5 της Συνθήκης,
β)
συμπράξεων μεταξύ δημόσιων φορέων, βάσει του μηχανισμού χρηματοδότησης «δράσεις συγχρηματοδότησης προγράμματος»,
γ)
συμβατικών συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπως αναφέρεται στο άρθρο 25 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. …/2013.1291
Άρθρο 17
Διεθνής συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς
1. Οντότητες εγκατεστημένες σε τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμοί είναι επιλέξιμοι για συμμετοχή στις έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ υπό τους όρους που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1290/2013. Εξαιρέσεις στη γενική αρχή προβλέπονται στο άρθρο 7. Η διεθνής συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς προωθείται από το πρόγραμμα Ευρατόμ με σκοπό:
α)
την ενίσχυση της αριστείας και ελκυστικότητας της Ένωσης για την έρευνα και την καινοτομία, καθώς και της οικονομικής και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητάς της·
β)
την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κοινών κοινωνικών προκλήσεων·
γ)
τη στήριξη των στόχων της εξωτερικής και της αναπτυξιακής πολιτικής της Ένωσης και τη συμπλήρωση των προγραμμάτων της εξωτερικής και της αναπτυξιακής πολιτικής. Επιδιώκονται συνέργειες με άλλες πολιτικές της Ένωσης.
2. Οι στοχευμένες δράσεις με στόχο την προώθηση της συνεργασίας με συγκεκριμένες τρίτες χώρες ή ομάδες τρίτων χωρών υλοποιούνται με βάση τη στρατηγική προσέγγιση καθώς και το κοινό συμφέρον, τις προτεραιότητες και το αμοιβαίο όφελος, λαμβάνοντας υπόψη τις επιστημονικές και τεχνολογικές ικανότητές τους και τις ευκαιρίες της αγοράς, καθώς και τον αναμενόμενο αντίκτυπο.
Πρέπει να ενθαρρυνθεί η αμοιβαία πρόσβαση σε προγράμματα τρίτων χωρών. Προκειμένου να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος, προωθούνται ο συντονισμός και οι συνέργειες με πρωτοβουλίες των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών. Η φύση της συνεργασίας ενδέχεται να ποικίλλει ανάλογα με τις συγκεκριμένες χώρες-εταίρους.
Στις προτεραιότητες συνεργασίας λαμβάνονται υπόψη οι εξελίξεις της ενωσιακής πολιτικής, οι ευκαιρίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και η δίκαιη και ισότιμη επεξεργασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
Άρθρο 18
Ενημέρωση, επικοινωνία, εκμετάλλευση και διάδοση
1. Κατά την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ, οι δραστηριότητες διάδοσης και επικοινωνίας θεωρούνται αναπόσπαστο τμήμα όλων των δράσεων που λαμβάνουν στήριξη από το πρόγραμμα Ευρατόμ.
2. Οι επικοινωνιακές δραστηριότητες μπορεί να περιλαμβάνουν:
α)
πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην καλύτερη ενημέρωση και τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ, ιδίως για εκείνες τις περιφέρειες ή τύπους συμμετεχόντων που έχουν σχετικά χαμηλή συμμετοχή·
β)
στοχοθετημένη συνδρομή σε έργα και κοινοπραξίες προκειμένου να τους παρασχεθεί πρόσβαση στις αναγκαίες δεξιότητες με σκοπό τη βελτιστοποίηση της κοινοποίησης, της εκμετάλλευσης και της διάδοσης αποτελεσμάτων·
γ)
πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του διαλόγου και της συζήτησης με το κοινό, με θέμα επιστημονικά, τεχνολογικά και σχετικά με την καινοτομία ζητήματα, και την αξιοποίηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και άλλων καινοτόμων τεχνολογιών και μεθοδολογιών·
δ)
ανακοίνωση των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης εφόσον σχετίζονται με τους στόχους του παρόντος κανονισμού. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα παρέχει έγκαιρα και λεπτομερή πληροφοριακά στοιχεία στα κράτη μέλη.
3. Με την επιφύλαξη της Συνθήκης και της σχετικής νομοθεσίας της Ένωσης, οι δραστηριότητες διάδοσης μπορεί να περιλαμβάνουν:
α)
δραστηριότητες που συγκεντρώνουν τα αποτελέσματα μιας σειράς έργων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν από άλλες πηγές, προκειμένου να διατεθούν φιλικές προς τον χρήστη βάσεις δεδομένων και εκθέσεις που συνοψίζουν τα κύρια ευρήματα·
β)
διάδοση των αποτελεσμάτων σε ιθύνοντες χάραξης πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών τυποποίησης, προκειμένου να προωθηθεί η χρήση των σχετικών με την πολιτική αποτελεσμάτων από τους κατάλληλους φορείς σε διεθνές, ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
Ελεγχος
Άρθρο 19
Λογιστικοί και λοιποί έλεγχοι
1. Το σύστημα ελέγχου που έχει θεσπιστεί για την υλοποίηση του παρόντος κανονισμού θα σχεδιαστεί έτσι ώστε να παρέχει εύλογη βεβαιότητα για την επίτευξη κατάλληλης διαχείρισης των κινδύνων που σχετίζονται με την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των πράξεων, καθώς και τη νομιμότητα και την κανονικότητα των υποκείμενων συναλλαγών, λαμβάνοντας υπόψη τον πολυετή χαρακτήρα των προγραμμάτων, καθώς και τη φύση των σχετικών πληρωμών.
2. Το σύστημα ελέγχου διασφαλίζει την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ εμπιστοσύνης και ελέγχου, λαμβάνοντας υπόψη τις διοικητικές και λοιπές δαπάνες των ελέγχων σε όλα τα επίπεδα, ιδίως για τους συμμετέχοντες, ώστε να μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος Ευρατόμ και να προσελκυστούν σε αυτό οι άριστοι ερευνητές και οι πλέον καινοτόμες επιχειρήσεις.
3. Ως μέρος του συστήματος ελέγχου, η στρατηγική λογιστικού ελέγχου των δαπανών των έμμεσων δράσεων του προγράμματος Ευρατόμ βασίζεται στον δημοσιονομικό έλεγχο ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος δαπανών σε ολόκληρο το πρόγραμμα. Το εν λόγω αντιπροσωπευτικό δείγμα συμπληρώνεται από στοιχεία επιλεγόμενα βάσει εκτίμησης των κινδύνων που συνδέονται με τις δαπάνες.
Οι λογιστικοί έλεγχοι των δαπανών των έμμεσων δράσεων στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρατόμ διεξάγονται με συνεκτικό τρόπο, σύμφωνα με τις αρχές της οικονομίας, της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας, ώστε να ελαχιστοποιείται το βάρος του λογιστικού ελέγχου για τους συμμετέχοντες.
Άρθρο 20
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
1. Κατά την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίσει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας, με τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και με την ανάκτηση, σε περίπτωση που διαπιστωθούν παρατυπίες, των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, καθώς επίσης, οσάκις κρίνεται σκόπιμο, με την επιβολή αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών διοικητικών και χρηματικών ποινών.
2. Η Επιτροπή ή οι εκπρόσωποί της και το Ελεγκτικό Συνέδριο έχουν την εξουσία να ελέγχουν, βάσει δικαιολογητικών καθώς και επί τόπου, όλους τους δικαιούχους επιχορηγήσεων, τους ανάδοχους και τους υπεργολάβους που έχουν λάβει κονδύλια της Ένωσης βάσει του παρόντος κανονισμού.
Με την επιφύλαξη της παραγράφου 3, οι λογιστικοί έλεγχοι από την Επιτροπή μπορούν να πραγματοποιούνται έως και δύο έτη μετά την τελική πληρωμή.
3. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) δύναται να διενεργεί έρευνες, μεταξύ άλλων, επιτόπιους ελέγχους και επιθεωρήσεις, σύμφωνα με τις διατάξεις και τις διαδικασίες που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (23) και στον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου (24), με στόχο τη διαπίστωση τυχόν απάτης, διαφθοράς ή οποιασδήποτε άλλης παράνομης ενέργειας εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης σε σχέση με συμφωνία ή απόφαση επιχορήγησης ή με σύμβαση που χρηματοδοτείται βάσει του προγράμματος Ευρατόμ.
4. Με την επιφύλαξη των παραγράφων 1, 2 και 3, οι συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες και με διεθνείς οργανισμούς, οι συμβάσεις, οι συμφωνίες επιχορήγησης και οι αποφάσεις επιχορήγησης που απορρέουν από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού περιέχουν διατάξεις με τις οποίες η Επιτροπή, το Ελεγκτικό Συνέδριο και η OLAF εξουσιοδοτούνται ρητώς να διενεργούν τέτοιους λογιστικούς ελέγχους και έρευνες, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
Παρακολουθηση και αξιολογηση
Άρθρο 21
Παρακολούθηση
1. Η Επιτροπή παρακολουθεί ετησίως την υλοποίηση του προγράμματος Ευρατόμ, συμπεριλαμβανομένων της προόδου και των επιτευγμάτων. Η Επιτροπή ενημερώνει σχετικά την επιτροπή του άρθρου 12.
2. Η Επιτροπή υποβάλλει εκθέσεις και θέτει στη διάθεση του κοινού τα αποτελέσματα της παρακολούθησης που αναφέρεται στην παράγραφο 1.
Άρθρο 22
Αξιολόγηση
1. Οι αξιολογήσεις διενεργούνται εγκαίρως ώστε να τροφοδοτούν με στοιχεία τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Μέχρι τις 31 Μαΐου 2017, και συνεκτιμώντας την εκ των υστέρων αξιολόγηση του έβδομου προγράμματος-πλαισίου Ευρατόμ που θεσπίστηκε με την απόφαση 2006/970/Ευρατόμ και του προγράμματος πλαισίου Ευρατόμ (2012-2013) που θεσπίστηκε με την απόφαση 2012/93/Ευρατόμ και θα έχει ολοκληρωθεί έως τα τέλη του 2015, η Επιτροπή διενεργεί, με τη συνδρομή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που επιλέγονται με διαφανή διαδικασία, ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος Ευρατόμ σχετικά με την επίτευξη των στόχων, σε επίπεδο αποτελεσμάτων και προόδου στην ύπαρξη αντικτύπου, και σχετικά με τη συνεχιζόμενη καταλληλότητα του συνόλου των μέτρων, την απόδοση και χρήση των πόρων, τις δυνατότητες περαιτέρω απλούστευσης και την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Κατά την αξιολόγηση λαμβάνεται επιπλέον υπόψη η συμβολή των μέτρων στις προτεραιότητες της Ένωσης για έξυπνη, αειφόρο και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, τα αποτελέσματά τους στον μακροχρόνιο αντίκτυπο των προηγούμενων μέτρων και ο βαθμός συνέργειας και διάδρασης με άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των Διαρθρωτικών Ταμείων.
Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2022, η Επιτροπή διενεργεί, με τη συνδρομή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που επιλέγονται με διαφανή διαδικασία, εκ των υστέρων αξιολόγηση του προγράμματος Ευρατόμ. Η εν λόγω αξιολόγηση καλύπτει το σκεπτικό, την υλοποίηση και τα επιτεύγματα, καθώς και τον μακροχρόνιο αντίκτυπο και τη βιωσιμότητα των μέτρων, προκειμένου να τροφοδοτήσει με στοιχεία κάθε απόφαση σχετικά με ενδεχόμενη ανανέωση, τροποποίηση ή αναστολή μεταγενέστερου μέτρου.
2. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, οι άμεσες και έμμεσες δράσεις του προγράμματος Ευρατόμ θα αποτελέσουν αντικείμενο χωριστών αξιολογήσεων.
3. Οι αξιολογήσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 εκτιμούν την πρόοδο που συντελείται στην πορεία επίτευξης των στόχων που τίθενται στο άρθρο 3, συνεκτιμώντας τους σχετικούς δείκτες απόδοσης που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙ.
4. Εφόσον χρειαστεί και είναι διαθέσιμα, τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή τα αναγκαία δεδομένα και πληροφορίες για την παρακολούθηση και αξιολόγηση των σχετικών μέτρων.
5. Η Επιτροπή ανακοινώνει τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, καθώς και τις παρατηρήσεις της, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.
ΤΙΤΛΟΣ III
ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 23
Κατάργηση και μεταβατικές διατάξεις
1. Καταργούνται από την 1η Ιανουαρίου 2014 η απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 1980 για τη σύσταση συμβουλευτικής επιτροπής για το πρόγραμμα σύντηξης, η απόφαση 84/338/Ευρατόμ, ΕΚΑΧ, ΕΟΚ του Συμβουλίου, η απόφαση 2006/970/Ευρατόμ, η απόφαση 2006/976/Ευρατόμ, η απόφαση 2006/977/Ευρατόμ, ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 1908/2006, η απόφαση 2012/93/Ευρατόμ, ο κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 139/2012, η απόφαση 2012/94/Ευρατόμ και η απόφαση 2012/95/Ευρατόμ.
2. Οι δραστηριότητες που ωφελούνται από τη χρηματική συνεισφορά της Κοινότητας στο πλαίσιο προγραμμάτων που θεσπίστηκαν με τις αναφερόμενες στην παράγραφο 1 αποφάσεις και οι συναφείς οικονομικές υποχρεώσεις εξακολουθούν να διέπονται από τους κανόνες που εφαρμόζονται στα εν λόγω προγράμματα έως την ολοκλήρωσή τους.
3. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο που αναφέρεται στο άρθρο 4 μπορεί επίσης να καλύψει τις δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής που είναι αναγκαίες για τη διασφάλιση της μετάβασης από το εν λόγω πρόγραμμα στα μέτρα που εγκρίθηκαν δυνάμει της απόφασης 2012/93/Ευρατόμ, της απόφασης 2012/94/Ευρατόμ και της απόφασης 2012/95/Ευρατόμ.
4. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνέχεια της στήριξης της Κοινότητας στην έρευνα για τη σύντηξη, οι δαπάνες των δικαιούχων της δράσης συγχρηματοδότησης προγράμματος που αναφέρεται στο Παράρτημα Ι σημείο θ) είναι επιλέξιμες για κοινοτική στήριξη.
Άρθρο 24
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Βρυξέλλες, 16 Δεκεμβρίου 2013.