ROZHODNUTÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY č. 1093/2012/EU
ze dne 21. listopadu 2012
o Evropském roku občanů (2013)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 21 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Unie se zakládá na nedělitelných a všeobecných hodnotách lidské důstojnosti, svobody, rovnosti a solidarity, spočívá na zásadách demokracie a právního státu. Tyto zásady mají ve společnostech, jež se vyznačují pluralismem, zákazem diskriminace, tolerancí, spravedlností, solidaritou a rovností žen a mužů, pro členské státy zásadní význam. Každý občan Unie má práva stanovená ve Smlouvě o Evropské unii (dále jen „Smlouva o EU“), Smlouvě o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) a v Listině základních práv Evropské unie a měl by mít i možnost jich požívat.
(2)
Maastrichtská smlouva zavedla v roce 1993 institut občanství Unie. Práva spojená s občanstvím Unie byla dále posílena v roce 1999 Amsterdamskou smlouvou a v roce 2009 Lisabonskou smlouvou. V roce 2013 si budeme připomínat dvacáté výročí vzniku občanství Unie. V čl. 1 bodě 12 a čl. 2 bodě 34 Lisabonské smlouvy (dnešní článek 9 Smlouvy o EU a článek 20 Smlouvy o fungování EU) je stanoveno, že každá osoba, která má státní příslušnost členského státu, je občanem Unie, že občanství Unie nenahrazuje, nýbrž doplňuje občanství členského státu a že občané Unie požívají práv a povinností stanovených Smlouvami. V čl. 2 bodě 35 Lisabonské smlouvy (dnešní článek 21 Smlouvy o fungování EU) je zakotveno právo občanů Unie na volný pohyb a pobyt.
(3)
Stockholmský program - otevřená a bezpečná Evropa, která slouží svým občanům a chrání je (3), staví občana do středu evropských politik v oblasti svobody, bezpečnosti a práva. Svou činnost zaměřuje na „budování Evropy občanů“ včetně podpory práv občanů, zejména práva na volný pohyb a práv, která občanům Unie umožňují aktivně se účastnit demokratického života Unie.
(4)
Evropský parlament ve svém usnesení ze dne 15. prosince 2010 o stavu dodržování základních práv v Evropské unii (2009) - účinné provádění po vstupu Lisabonské smlouvy v platnost (4) vyzval Komisi, aby vyhlásila rok 2013 Evropským rokem občanů, a dala tak impulz k diskusi o evropském občanství, včetně diskuse o jeho terminologii, obsahu a rozsahu, a informovala evropské občany o jejich právech, zejména nových právech vyplývajících ze vstupu Lisabonské smlouvy v platnost a o dostupných prostředcích k uplatňování těchto práv.
(5)
Rok 2013 by měl být vyhlášen Evropským rokem občanů. Evropský rok občanů by mohl být vhodnou příležitostí k tomu, aby se zvýšilo povědomí široké veřejnosti o právech a povinnostech spojených s občanstvím Unie. Cílem Evropského roku občanů by mělo rovněž být zvýšení povědomí občanů o právech vyplývajících z občanství Unie, pokud uplatňují své právo cestovat do jiného členského státu a pobývat v něm, například jako studenti, pracovníci, osoby hledající zaměstnání, dobrovolníci, spotřebitelé, podnikatelé, mladí lidé nebo důchodci. Osvětové akce by proto měly být členěny geograficky, demograficky a sociálně a měly by se také věnovat odstraňování zbývajících překážek, které občanům brání uplatňovat práva vyplývající z občanství Unie. Je třeba informovat o tom, že občané Unie sami hrají klíčovou úlohu při posilování těchto práv tím, že se zapojí do občanské společnosti a demokratického života.
(6)
Aby se občané Unie mohli informovaně rozhodnout, zda využijí svého práva na volný pohyb, nestačí pouze zlepšovat jejich povědomí o tomto právu. Je velmi důležité, aby občané Unie byli rovněž náležitě informováni o dalších právech, jichž na základě právních předpisů Unie v přeshraničních situacích požívají. Rozhodnou-li se využít svého práva na volný pohyb, umožní jim tyto informace tato ostatní práva také plně uplatňovat.
(7)
Od svého zavedení Římskou smlouvou v roce 1958 se právo na volný pohyb a pobyt coby jedna ze čtyř základních svobod osvědčilo jako jeden z pilířů vytvoření vnitřního trhu ku prospěchu ekonomik členských států i jednotlivých občanů Unie.
(8)
Občané Unie vysoce oceňují právo svobodně se pohybovat a pobývat na území různých členských států jako základní individuální právo spojené s občanstvím Unie. Jako takové ukazuje a podporuje lepší porozumění hodnotě, kterou evropská integrace představuje, jakož i účast občanů na utváření Unie.
(9)
Navzdory tomu, že právo na volný pohyb a pobyt je pevně zakotveno v primárním právu Unie a podrobně rozpracováno v sekundárním právu Unie, nadále přetrvává rozdíl mezi příslušnými právními předpisy a skutečností, s níž se občané setkávají, když tato práva chtějí uplatňovat v praxi. Občané Unie, kromě toho, že na ně doléhá nejistota ohledně výhod mobility, vnímají skutečnost, že praktických překážek, jež musí překonávat v souvislosti s životem a prací v jiném členském státě Unie, je příliš mnoho.
(10)
Ve Zprávě o občanství EU za rok 2010 ze dne 27. října 2010 nazvané „Odstranit překážky pro výkon práv občanů EU“ reagovala Komise na hlavní překážky, se kterými se občané stále setkávají v každodenním životě při uplatňování svých práv, která mají jako občané Unie, zejména v přeshraničních situacích, a nastínila 25 konkrétních opatření k odstranění těchto překážek. Jednou z překážek, které byly v této souvislosti zjištěny, byl nedostatek informací. Komise ve své zprávě dospěla k závěru, že občané Unie nemohou požívat svých práv, neboť o nich nejsou dostatečně informováni, a oznámila svůj záměr zvýšit informovanost občanů Unie o jejich právech, zejména o právu na volný pohyb.
(11)
Smlouva o EU a Smlouva o fungování EU přiznávají každému občanovi právo svobodně se pohybovat a pobývat na území členských států, právo volit a být volen ve volbách do Evropského parlamentu a v obecních volbách v členském státě, v němž mají bydliště, a to za stejných podmínek jako státní příslušníci tohoto členského státu, právo na diplomatickou nebo konzulární ochranu v třetí zemi kterýmkoli členským státem za stejných podmínek jako státní příslušníci tohoto státu, pokud členský stát, jehož jsou státními příslušníky, nemá v této třetí zemi své zastoupení, petiční právo k Evropskému parlamentu, právo obracet se na evropského veřejného ochránce práv a na orgány Unie, jakož i další práva v mnoha oblastech, jako je volný pohyb zboží a služeb, ochrana spotřebitele a veřejné zdraví, rovné příležitosti a rovné zacházení, přístup k zaměstnání a k sociální ochraně.
(12)
Lisabonská smlouva stanovila nová práva, zejména zavedla občanskou iniciativu, stanovenou v jejím čl. 1 bodě 12 a čl. 2 bodě 37 (článek 11 Smlouvy o EU a článek 24 Smlouvy o fungování EU), podle níž může alespoň jeden milion občanů z podstatného počtu členských států vyzvat Komisi, aby v některé z oblastí působnosti Unie předložila návrh; díky této iniciativě se mohou občané aktivně zapojit do politického života Unie a přímo se podílet na utváření práva Unie (5).
(13)
Od roku 1979, kdy se konaly první přímé volby, působí Evropský parlament jako přímý prostředník mezi občany a Unií. Evropský parlament a jeho poslanci hrají zásadní úlohu, pokud jde o informování o právech spojených s občanstvím Unie a o jeho přínosech, stejně jako o to, aby při utváření politik stály v popředí zájmy občanů Unie, a o podporu aktivní účasti občanů Unie. Zvyšování povědomí o právech občanů Unie, rovnosti pohlaví, účasti žen a mužů v demokratickém životě Unie, včetně jejich aktivního a pasivního volebního práva v členském státě, v němž mají bydliště, a o rozsahu pravomocí Evropského parlamentu v legislativním procesu je rovněž důležité s ohledem na volby do Evropského parlamentu v roce 2014. Účinek těchto osvětových akcí by se měl zesílit díky úzké koordinaci a využívání možností součinnosti s významnými akcemi prováděnými v období před volbami ostatními orgány Unie, zejména Evropským parlamentem, evropskými politickými stranami a nadacemi a členskými státy.
(14)
Občané Unie, kteří zvažují, zda využijí svého práva na volný pohyb a pobyt, by měli být mimoto informováni zejména o svých právech, pokud jde o získání nebo zachování práv na sociální zabezpečení, včetně práv týkajících se přeshraniční zdravotní péče, na základě předpisů Unie pro koordinaci systémů sociálního zabezpečení. Tyto předpisy zaručují, že nepřijdou o svá práva na sociální zabezpečení, když se rozhodnou přestěhovat v rámci Unie. Dále by měli být informováni o uznávání svého vzdělání, akademických titulů a odborné kvalifikace a o sociálních a občanských schopnostech, které jsou součástí evropského rámce „klíčových schopností pro celoživotní učení“ (6) a které je mohou připravit na plné zapojení do občanského života a k uplatnění práv, jichž požívají na základě práva Unie.
(15)
Občané Unie by měli být rovněž lépe informováni o svých právech, jež mají jako cestující při cestování po Evropské unii za použití jakéhokoli druhu dopravy, a o právech, jež jim náleží jako spotřebitelům v přeshraničním kontextu. Jestliže si budou občané Unie jisti, že jejich spotřebitelská práva jsou účinně chráněna, budou schopni více přispívat k rozvoji unijního trhu se zbožím a službami, který díky tomu účinněji rozvine svůj plný potenciál ku prospěchu občanů. Podobně by měli být občané lépe informováni o předpisech týkajících se všeobecné bezpečnosti výrobků a dohledu nad trhem, aby měli povědomí o tom, jak jsou v rámci celé Unie chráněna jejich práva a jejich zdraví, zejména v případě ohrožení nebo rizik, kterým nejsou schopni čelit jako jednotlivci. Dále je důležité zvýšit povědomí občanů Unie o jejich právech na přeshraniční zdravotní péči a o doprovodných opatřeních, jako je elektronické zdravotnictví (eHealth) a telemedicína, aby mohli plně využívat bezpečné a kvalitní zdravotní péče poskytované přes hranice členských států.
(16)
Snahou tohoto rozhodnutí je přispět ke splnění cílů strategie Evropa 2020, neboť usnadnění volného pohybu osob a zvyšování mobility pracovníků je jedním z významných způsobů, jak řešit dopady demografických změn na pracovní trh a zvyšovat zaměstnatelnost osob a konkurenceschopnost evropské ekonomiky. S ohledem na znepokojivě vysokou míru nezaměstnanosti v některých členských státech je cílem tohoto rozhodnutí v dlouhodobém horizontu podporovat výzkum a inovace v Unii.
(17)
Informační, vzdělávací a osvětové kampaně pořádané v rámci Evropského roku občanů by rovněž měly brát ohled na potřeby specifických a ohrožených skupin. Informace by měly být volně přístupné ve všech úředních jazycích Unie. Měly by být formulovány jednoduše a vypracovány ve spolupráci s místními, regionálními a ústředními orgány členských států, sdělovacími prostředky, organizacemi občanské společnosti a nevládními organizacemi. Všechny tyto zúčastněné subjekty by měly zvážit pořádání různých iniciativ, jako jsou soutěže v psaní slohových prací a vypracování akčních plánů a pokynů, zřízení internetových fór nebo pořádání kampaní ve školách, včetně vysokých škol.
(18)
Zásadní význam pro chod Unie má aktivní úloha občanů Unie a organizací, které je zastupují. V článcích 10 a 11 Smlouvy o EU je zdůrazněn význam participativní demokracie ve všech jejích aspektech a vyzdvižena úloha občanů a organizací je zastupujících, kteří projevují a veřejně si vyměňují své názory na všechny oblasti činnosti Unie. Orgány Unie by měly podporovat aktivní demokratickou účast na rozhodovacím procesu prostřednictvím pravidelného, otevřeného a transparentního dialogu s občanskou společností s cílem zajistit koherentnost a transparentnost činnosti Unie. Aktivní účasti občanů Unie se rovněž pomůže zajištěním přístupu k dokumentům a informacím a řádnou správou věcí veřejných.
(19)
Významnou úlohu při poskytování informací občanům, zejména mladým lidem, o institutu občanství Unie a o právech, která jsou s ním spojena, hraje vzdělávací politika. V souladu s evropským rámcem „klíčových schopností pro celoživotní učení“ může rovněž přispívat k rozvoji vícejazyčnosti, mobility studentů, učitelů, osob účastnících se odborného vzdělávání a jejich instruktorů a podporovat sociální a občanské schopnosti, čímž napomáhá občanům plně se účastnit občanského života a uplatňovat veškerá práva, která mají podle práva Unie. Mělo by být možné provádět zvláštní opatření, zvyšovat povědomí o možnostech dobrovolnické činnosti, studia v zahraničí, absolvování stáže v jiném členském státě nebo účasti na výměnných vzdělávacích programech Unie.
(20)
U příležitosti Evropského roku občanů vydá Komise Zprávu o občanství EU za rok 2013, která bude podrobně informovat o pokroku dosaženém od Zprávy o občanství EU za rok 2010 a bude obsahovat návrhy dalších opatření směřujících k odstranění překážek, které občanům Unie dosud brání plně uplatňovat jejich práva. Na základě této zprávy může Rada přijmout ustanovení o posílení nebo rozšíření práv spojených s občanstvím Unie.
(21)
Občané Unie by rovněž měli být informováni o existenci vícejazyčného webového portálu Vaše Evropa, který je jednotným informačním místem pro práva občanů a podniků v Unii.
(22)
Informační centra „Europe Direct“ jako prostředník mezi Unií a jejími občany na místní úrovni by měla úzce spolupracovat s Evropským parlamentem při pořádání osvětových kampaní a měla by podněcovat místní a regionální diskuse o Unii, předávat informační materiály a šířit je mezi veřejností a nabízet příležitost pro poskytování zpětné vazby orgánům Unie.
(23)
Veškeré iniciativy prováděné za účelem podpory Evropského roku občanů a v jeho rámci by měly usilovat o zvýšení vzájemného porozumění mezi občany Unie, orgány Unie a členskými státy. K tomu je nutné zvyšovat povědomí o právech občanů mezi zaměstnanci veřejné správy na unijní, státní, regionální i místní úrovni.
(24)
Již od svého vzniku v roce 1949 hraje Rada Evropy vedoucí úlohu v oblasti vzdělávání a kultury, a to tím, že podporuje a vytváří evropské kulturní sítě, vede mezikulturní dialog a podporuje jazykovou rozmanitost. Unie by proto měla v souvislosti s Evropským rokem občanů rozvíjet s Radou Evropy součinnost v této oblasti.
(25)
Primárně patří oblast zlepšování povědomí občanů o právech, jež jim jakožto občanům Unie náleží, do působnosti členských států. To zahrnuje poskytování informací o Unii a cílené podávání zpráv o činnostech všech orgánů Unie. Činnosti na úrovni Unie doplňují činnosti na vnitrostátní, regionální či místní úrovni tak, jak je zdůrazněno v politickém prohlášení nazvaném „Partnerství pro komunikaci o Evropě“, které Evropský parlament, Rada a Komise podepsaly dne 22. října 2008 (7). Orgány Unie a členské státy by měly prohlubovat spolupráci se sdělovacími prostředky a měly by se zavázat, že jim budou o Unii poskytovat kvalitní informace.
(26)
V zájmu optimalizace účinnosti a efektivity akcí plánovaných v rámci Evropského roku občanů je třeba, aby v roce 2012 proběhla série přípravných akcí v souladu s čl. 49 odst. 6 nařízení Rady (ES, Euratom) č. 1605/2002 ze dne 25. června 2002, kterým se stanoví finanční nařízení o souhrnném rozpočtu Evropských společenství (8) (finanční nařízení).
(27)
Je třeba přijmout vhodná opatření k zamezení nesrovnalostí a podvodů a podniknout nezbytné kroky k získání prostředků, které byly ztraceny, neoprávněně vyplaceny nebo nesprávně použity, v souladu s nařízeními Rady (ES, Euratom) č. 2988/95 ze dne 18. prosince 1995 o ochraně finančních zájmů Evropských společenství (9) a (Euratom, ES) č. 2185/96 ze dne 11. listopadu 1996 o kontrolách a inspekcích na místě prováděných Komisí za účelem ochrany finančních zájmů Evropských společenství proti podvodům a jiným nesrovnalostem (10) a nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1073/1999 ze dne 25. května 1999 o vyšetřování prováděném Evropským úřadem pro boj proti podvodům (OLAF) (11).
(28)
Financování jiných aktivit než těch, jež jsou financovány z rozpočtu Evropského roku občanů, je ze strany Unie možné prostřednictvím existujících programů Unie nebo strukturálních fondů, zejména programu „Evropa pro občany“ 2007-2013, a zvláštního programu „Základní práva a občanství“ 2007-2013, který je součástí obecného programu „Základní práva a spravedlnost“, programu „Celoživotní učení“ včetně programu Erasmus, iniciativy „Mládež v pohybu“ a programu „MEDIA“.
(29)
V zájmu budoucích evropských roků je třeba zpracovat důkladné hodnocení opatření prováděných v rámci Evropského roku občanů. Příslušná zpráva by měla obsahovat podněty a osvědčené postupy pro budoucí akce, pokud jde o nejlepší způsoby, jak účinně oslovit a zapojit občany, které by měly pokud možno vycházet ze srovnatelných kvantitativních údajů získaných v rámci Evropského roku občanů.
(30)
Jelikož cílů Evropského roku občanů, kterými je zvýšení povědomí a znalosti o právech a povinnostech spojených s občanstvím Unie, aby občané mohli plně využívat práv svobodně se pohybovat a pobývat na území členských států, a v této souvislosti rovněž zaměření se na podporu požívání ostatních práv spojených s občanstvím Unie, nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států, mimo jiné vzhledem k nutnosti mnohostranných partnerství, nadnárodní výměny informací, pořádání osvětových akcí a šíření osvědčených postupů v celé Unii, a proto jich z důvodu rozsahu Evropského roku občanů může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto rozhodnutí rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů,
PŘIJALY TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Předmět
Rok 2013 se vyhlašuje „Evropským rokem občanů“.
Článek 2
Cíle
1. Všeobecným cílem Evropského roku občanů je zvýšit povědomí a znalosti o právech a povinnostech spojených s občanstvím Unie, aby občané mohli plně využívat práv svobodně se pohybovat a pobývat na území členských států. V této souvislosti se Evropský rok občanů zaměří rovněž na podporu požívání ostatních práv spojených s občanstvím Unie.
2. Na základě odstavce 1 sleduje Evropský rok občanů tyto konkrétní cíle:
a)
zvýšit povědomí občanů Unie o jejich právu svobodně se pohybovat a pobývat v Unii a v této souvislosti o všech ostatních právech zaručených občanům Unie bez jakékoli diskriminace, včetně práva volit v místních a evropských volbách v členském státě, v němž mají bydliště;
b)
zvýšit povědomí občanů Unie, včetně mladých lidí, o tom, jak mohou mít hmatatelný prospěch z práv přiznaných Unií, jakož i o politikách a programech na podporu uplatňování těchto práv;
c)
podnítit diskusi o vlivu a potenciálu, jež má svoboda pohybu a pobytu jakožto nezcizitelný prvek občanství Unie, s cílem podnítit a posílit aktivní občanskou a demokratickou účast občanů Unie zejména v občanských fórech o politikách Unie a volbách do Evropského parlamentu, čímž se posílí sociální soudržnost, kulturní rozmanitost, solidarita, rovnost mezi ženami a muži, vzájemná úcta a pocit společné evropské identity mezi občany Unie na základě základních hodnot Unie zakotvených ve Smlouvě o EU a Smlouvě o fungování EU a v Listině základních práv Evropské unie.
Článek 3
Příslušné iniciativy
1. Opatření, která je třeba přijmout k dosažení cílů uvedených v článku 2, mohou zahrnovat tyto iniciativy organizované na úrovni Unie a na celostátní, regionální i místní úrovni:
a)
informační kampaně, zpravodajství ve sdělovacích prostředcích, vzdělávací kampaně a kampaně na zvyšování povědomí určené široké veřejnosti nebo i užšímu publiku;
b)
výměnu informací a sdílení zkušeností a osvědčených postupů mezi orgány na unijní, celostátní, regionální a místní úrovni a mezi jinými veřejnými subjekty a organizacemi občanské společnosti;
c)
konference a slyšení, rovněž přes internet, a jiné akce na podporu diskusí a ke zvýšení povědomí o významu a výhodách práva na volný pohyb a pobyt a obecněji o institutu občanství Unie a právech s ním spojených;
d)
využití stávajících vícejazyčných participativních nástrojů k podnícení organizací občanské společnosti a občanů s cílem aktivně je zapojit do Evropského roku občanů, včetně nástrojů přímé demokracie, jako je občanská iniciativa a veřejné konzultace;
e)
posílení úlohy a zviditelnění stávajících nástrojů pro informování občanů včetně nástrojů moderních informačních a komunikačních technologií, například vícejazyčných informačních center Europe Direct a webového portálu Vaše Evropa, jakožto klíčových prvků jednotného informačního místa pro práva občanů Unie;
f)
posílení úlohy a zviditelnění nástrojů pro řešení problémů, jako je SOLVIT, s cílem umožnit občanům Unie lepší uplatňování a obranu svých práv na základě práva Unie;
g)
poskytování informací občanům Unie o Petičním výboru Evropského parlamentu a o evropském veřejném ochránci práv, aby mohli občané Unie lépe uplatňovat a bránit svá práva na základě práva Unie; a
h)
propagace Zprávy o občanství EU, která bude založena na rozsáhlé diskusi a aktivních příspěvcích občanů a zúčastněných stran a v níž budou identifikovány další překážky, které brání občanům Unie plně uplatňovat práva spojená s občanstvím Unie, a navrženy vhodné strategie k odstranění těchto překážek.
2. Podrobné informace o iniciativách uvedených v odstavci 1 jsou obsaženy v příloze.
3. Komise a členské státy mohou označit další činnosti, které mohou být přínosem pro cíle Evropského roku občanů stanovené v článku 2, a umožnit, aby byl název Evropského roku občanů použit k propagaci těchto činností v míře, v níž přispívají k dosažení těchto cílů.
4. V souvislosti s iniciativami pořádanými v rámci Evropského roku občanů je třeba věnovat pozornost identifikaci překážek, které občanům Unie brání uplatňovat jejich práva, a podpoře vhodných způsobů a strategii k odstranění těchto překážek, podpoře porozumění mezi různými kulturami a boji proti diskriminaci. Proto je třeba usilovat o součinnost mezi těmito iniciativami a stávajícími nástroji a programy v oblasti základních práv, občanských práv, zaměstnanosti a sociálních věcí, vzdělávání a kultury.
Článek 4
Koordinace a provádění na úrovni Unie
1. Komise úzce spolupracuje s členskými státy, Evropským parlamentem, Evropským hospodářským a sociálním výborem a Výborem regionů a místními a regionálními orgány a s institucemi a sdruženími zastupujícími místní a regionální zájmy.
2. Komise svolává zasedání zástupců evropských organizací nebo organizací občanské společnosti nebo orgánů činných v oblasti občanství a obrany práv občanů nebo podporujících vzdělávání a kulturu a jiné zúčastněné strany, aby byli Komisi nápomocni při provádění Evropského roku občanů na úrovni Unie.
3. Za účelem účinného plnění cílů evropských roků se Komise snaží využívat možných součinností mezi různými tematickými evropskými roky prostřednictvím hodnocení výsledků, sledováním přetrvávajících nedostatků a případně poskytováním statistických údajů.
4. Komise provádí toto rozhodnutí na úrovni Unie.
Článek 5
Finanční ustanovení
1. Opatření s působností na úrovni Unie uvedená v části A přílohy se uskutečňují prostřednictvím veřejných zakázek nebo grantů financovaných ze souhrnného rozpočtu Unie.
2. Na opatření s celounijní působností uvedená v části B přílohy mohou být poskytovány dotace ze souhrnného rozpočtu Unie.
Článek 6
Mezinárodní spolupráce
Komise může pro účely Evropského roku občanů spolupracovat s příslušnými mezinárodními organizacemi, zejména s Radou Evropy.
Článek 7
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise zajistí, aby v případě, že jsou prováděny akce financované podle tohoto rozhodnutí, byla na ochranu finančních zájmů Unie uplatňována preventivní opatření proti podvodům, korupci a jakýmkoliv jiným protiprávním činnostem, byly prováděny účinné kontroly a získávány zpět neoprávněně vyplacené částky, a v případě, že budou zjištěny nesrovnalosti, byly uplatněny účinné, přiměřené a odrazující sankce. Komise může podle tohoto rozhodnutí provádět kontroly a inspekce na místě v souladu s nařízením (Euratom, ES) č. 2185/96. V případě potřeby provede Evropský úřad pro boj proti podvodům šetření v souladu s nařízením (ES) č. 1073/1999.
2. Pokud jde o činnosti Unie financované na základě tohoto rozhodnutí, rozumí se „nesrovnalostí“ ve smyslu čl. 1 odst. 2 nařízení (ES, Euratom) č. 2988/95 jakékoli porušení ustanovení práva Unie nebo jakékoli porušení smluvní povinnosti vyplývající z jednání nebo opomenutí hospodářského subjektu, v důsledku kterého je nebo by mohl být poškozen souhrnný rozpočet Unie formou neoprávněného výdaje.
3. Komise sníží, pozastaví či získá zpět částku finanční podpory udělenou na jakékoli opatření, pokud zjistí nesrovnalosti, zejména nesoulad s ustanoveními tohoto rozhodnutí, samostatného rozhodnutí či smlouvy o přidělení dané finanční podpory, nebo pokud vyjde najevo, že opatření bylo bez vyžádání souhlasu Komise podstatně změněno tak, že je v rozporu s povahou nebo s prováděcími podmínkami daného opatření.
4. Pokud nebyly dodrženy určité lhůty nebo pouze část přidělené finanční pomoci odpovídá pokroku dosaženému při provádění daného opatření, požádá Komise příjemce této pomoci, aby do určité doby předložil vysvětlení. Neposkytne-li příjemce uspokojivou odpověď, může Komise zrušit zbývající část finanční pomoci a požadovat vrácení již vyplacených částek.
5. Veškeré neoprávněně vyplacené částky se vracejí Komisi. Ke všem včas nevráceným částkám se za podmínek stanovených finančním nařízením přičítá úrok.
Článek 8
Monitorování a hodnocení
Do 31. prosince 2014 předloží Komise Evropskému parlamentu, Radě, Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru a Výboru regionů zprávu o provádění, výsledcích a celkovém hodnocení iniciativ stanovených v tomto rozhodnutí. Tato zpráva bude základem pro budoucí politiky, opatření a akce Unie v této oblasti. Na základě zkušeností z Evropského roku občanů bude zpráva rovněž obsahovat podněty a osvědčené postupy, jak zlepšovat poskytování informací občanům o jejich právech i po skončení Evropského roku občanů.
Článek 9
Vstup v platnost
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 10
Určení
Toto rozhodnutí je určeno členským státům.
Ve Štrasburku dne 21. listopadu 2012.
ΑΠΌΦΑΣΗ αριθ. 1093/2012/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 21ης Νοεμβρίου 2012
για το Ευρωπαϊκό έτος των πολιτών (2013)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 21 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Ένωση εδράζεται στις απαράγραπτες και οικουμενικές αξίες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της ισότητας και αλληλεγγύης και βασίζεται στις αρχές της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Οι αρχές αυτές είναι θεμελιώδεις για τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο κοινωνιών στις οποίες επικρατούν η πολυφωνία, η απουσία διακρίσεων, η ανεκτικότητα, η δικαιοσύνη, η αλληλεγγύη και η ισότητα ανδρών και γυναικών. Κάθε πολίτης της Ένωσης κατέχει και θα πρέπει να απολαμβάνει τα δικαιώματα που προβλέπονται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(2)
Η συνθήκη του Μάαστριχτ του 1993 εισήγαγε το θεσμό της «ιθαγένειας της Ένωσης»: Η συνθήκη του Άμστερνταμ του 1999 και η συνθήκη της Λισαβόνας του 2009 ενίσχυσαν περαιτέρω τα δικαιώματα που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης. Το έτος 2013 συμπίπτει με την εικοστή επέτειο της καθιέρωσης της ιθαγένειας της Ένωσης. Το σημείο 12 του άρθρου 1 και το σημείο 34 του άρθρου 2 της Συνθήκης της Λισαβόνας (νυν άρθρο 9 ΣΕΕ και άρθρο 20 ΣΛΕΕ) ορίζουν ότι κάθε πρόσωπο που έχει την υπηκοότητα κράτους μέλους είναι πολίτης της Ένωσης, ότι η ιθαγένεια της Ένωσης είναι πρόσθετη και δεν υποκαθιστά την εθνική ιθαγένεια των οικείων κρατών μελών και ότι οι πολίτες της Ένωσης έχουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στις συνθήκες. Το σημείο 35 του άρθρου 2 της Συνθήκης της Λισαβόνας (νυν άρθρο 21 ΣΛΕΕ) κατοχυρώνει το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στο έδαφος των κρατών μελών.
(3)
Το πρόγραμμα της Στοκχόλμης - Μια ανοικτή και ασφαλής Ευρώπη που εξυπηρετεί και προστατεύει τους πολίτες (3) τοποθετεί τον πολίτη στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών πολιτικών στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης. Εστιάζει τις δράσεις τους στην «οικοδόμηση της Ευρώπης των πολιτών», περιλαμβανομένης της προώθησης των δικαιωμάτων των πολιτών και ιδίως του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας καθώς και των δικαιωμάτων που επιτρέπουν στους πολίτες της Ένωσης να συμμετέχουν ενεργά στο δημοκρατικό βίο της Ένωσης.
(4)
Στο ψήφισμά του της 15 Δεκεμβρίου 2010 σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2009) - θεσμικές πτυχές μετά τη συνθήκη της Λισσαβόνας (4), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να ανακηρύξει το 2013 σε ευρωπαϊκό έτος των πολιτών ώστε να προωθηθεί ο διάλογος σχετικά με την ιθαγένεια της Ένωσης, περιλαμβανομένης της ορολογίας, του περιεχομένου και του πεδίου εφαρμογής της, και να ενημερωθούν οι ευρωπαίοι πολίτες για τα δικαιώματά τους, και ειδικότερα για τα νέα δικαιώματα που απορρέουν από την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισσαβόνας, καθώς και για τα υφιστάμενα μέσα για την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών.
(5)
Το 2013 θα πρέπει να ανακηρυχθεί ως το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών. Ένα ευρωπαϊκό έτος των πολιτών θα προσφέρει μία κατάλληλη από άποψη χρόνου δυνατότητα για την ευαισθητοποίηση του ευρύτερου κοινού σχετικά με τα δικαιώματα και τις ευθύνες που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης. Το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών θα πρέπει να αποσκοπεί επίσης να ενισχύσει την ευαισθητοποίηση των πολιτών για τα δικαιώματά τους που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης όταν αυτοί ασκούν το δικαίωμά τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα σε ένα άλλο κράτος μέλος, για παράδειγμα ως σπουδαστές, εργαζόμενοι, αναζητούντες εργασία, εθελοντές, καταναλωτές, επιχειρηματίες, νέοι ή συνταξιούχοι. Στο πλαίσιο αυτό η ευαισθητοποίηση θα πρέπει να αναπτυχθεί σε γεωγραφικό, δημογραφικό και κοινωνικό επίπεδο και επίσης να εστιαστεί στην άρση των υπολειπόμενων εμποδίων στην άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης. Γενικώς, θα πρέπει να μεταδοθεί το μήνυμα ότι οι πολίτες της Ένωσης καθεαυτοί οφείλουν να διαδραματίσουν ένα καθοριστικής σημασίας ρόλο στην ενίσχυση των εν λόγω δικαιωμάτων μέσω της συμμετοχής τους στην κοινωνία των πολιτών και στο δημοκρατικό βίο.
(6)
Για να είναι σε θέση οι πολίτες της Ένωσης να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με την άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, δεν επαρκεί η ενίσχυση της ευαισθητοποίησης σχετικά με το δικαίωμα αυτό. Είναι σημαντικό για τους πολίτες της Ένωσης να είναι επίσης κατάλληλα ενημερωμένοι για άλλα δικαιώματα που τους παρέχονται βάσει του δικαίου της Ένωσης σε διασυνοριακές καταστάσεις. Οι πληροφορίες αυτές θα τους επέτρεπαν επίσης να απολαύσουν πλήρως τα άλλα αυτά δικαιώματα, εάν αποφασίσουν να κάνουν χρήση του δικαιώματός τους ελεύθερης κυκλοφορίας.
(7)
Από την εισαγωγή του το 1958 στη συνθήκη της Ρώμης ως μια από τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες, το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής απέδειξε την αξία του ως ένας από τους πυλώνες δημιουργίας της εσωτερικής αγοράς προς όφελος των οικονομιών των κρατών μελών και των μεμονωμένων πολιτών της Ένωσης.
(8)
Το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών εκτιμάται ιδιαίτερα από τους πολίτες της Ένωσης ως βασικό ατομικό δικαίωμα που απορρέει από την ιθαγένεια της Ένωσης. Ως τέτοιο δικαίωμα, αποδεικνύει και προωθεί μια καλύτερη κατανόηση της αξίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, καθώς και τη συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση της Ένωσης.
(9)
Παρά το γεγονός ότι το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εδραιώνεται στο πρωτογενές δίκαιο της Ένωσης και αναπτύσσεται ουσιαστικά στο παράγωγο δίκαιο της Ένωσης, υφίσταται ακόμη ένα χάσμα μεταξύ των εφαρμοστέων νομικών διατάξεων και της πραγματικότητας που αντιμετωπίζουν οι πολίτες κατά την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών στην πράξη. Εκτός από την αβεβαιότητα που ενδεχομένως αισθάνονται όσον αφορά τα πλεονεκτήματα της κινητικότητας, οι πολίτες της Ένωσης αντιμετωπίζουν πάρα πολλά πρακτικά εμπόδια όσον αφορά τη ζωή και εργασία τους σε ένα άλλο κράτος μέλος.
(10)
Στην έκθεση του 2010 [της 27ης Οκτωβρίου 2010] για την ιθαγένεια της ΕΕ με τίτλο «Άρση των εμποδίων στα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ», η Επιτροπή εξέτασε τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι πολίτες στην καθημερινή τους ζωή κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους ως πολιτών της ένωσης, ιδίως σε διασυνοριακές καταστάσεις και περιέγραψε 25 συγκεκριμένες δράσεις για την άρση των εμποδίων αυτών. Ένα από τα εντοπισθέντα εμπόδια στο πλαίσιο αυτό ήταν η έλλειψη ενημέρωσης. Η Επιτροπή στην έκθεσή της κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πολίτες της Ένωσης δεν ασκούν τα δικαιώματά τους διότι δεν τα γνωρίζουν και ανήγγειλε την πρόθεσή της να ενισχύσει τη διάδοση πληροφοριών στους πολίτες της Ένωσης σχετικά με τα δικαιώματά τους και ιδίως σχετικά με το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας.
(11)
Η ΣΕΕ και η ΣΛΕΕ παρέχουν σε κάθε πολίτη της Ένωσης το δικαίωμα να κυκλοφορεί και να διαμένει ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές του κράτους μέλους της διαμονής του, υπό τους ίδιους όρους με τους υπηκόους του εν λόγω κράτους, το δικαίωμα να τυγχάνει προστασίας από τις διπλωματικές ή προξενικές αρχές κάθε κράτους μέλους σε τρίτη χώρα στην οποία το κράτος μέλος του οποίου είναι υπήκοος δεν εκπροσωπείται υπό τους ίδιους όρους με τους υπηκόους του κράτους μέλους αυτού, το δικαίωμα να υποβάλλει αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το δικαίωμα να προσφεύγει στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή και το δικαίωμα να απευθύνεται στα θεσμικά όργανα της Ένωσης καθώς και άλλα δικαιώματα σε διάφορους τομείς όπως η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών, η προστασία των καταναλωτών και η δημόσια υγεία, η ισότητα ευκαιριών και η ισότιμη μεταχείριση, η πρόσβαση στην απασχόληση και στην κοινωνική προστασία.
(12)
Η Συνθήκη της Λισαβόνας εισήγαγε νέα δικαιώματα και ιδίως την πρωτοβουλία πολιτών, η οποία προβλέπεται στο οικείο σημείο 12 του άρθρου 1 και στο σημείο 37 του άρθρου 2 (άρθρο 11 ΣΕΕ και άρθρο 24 ΣΛΕΕ), με την οποία επιτρέπεται σε τουλάχιστο ένα εκατομμύριο πολίτες, από ένα σημαντικό αριθμό κρατών μελών, να ζητήσουν από την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση σε οποιονδήποτε από τους τομείς δραστηριότητας της Ένωσης, προωθώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στην πολιτική ζωή της Ένωσης και καθιστώντας δυνατή την άμεση συμμετοχή τους στη διαμόρφωση του δικαίου της Ένωσης (5).
(13)
Από το 1979, όταν πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες άμεσες εκλογές, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο λειτούργησε ως φορέας άμεσης επαφής μεταξύ πολιτών και Ένωσης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα μέλη του διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη διάδοση των δικαιωμάτων και των πλεονεκτημάτων της ιθαγένειας της Ένωσης, στην ανάδειξη των προβληματισμών των πολιτών της Ένωσης κατά το σχεδιασμό των πολιτικών και στην προώθηση της ενεργού συμμετοχής των πολιτών της Ένωσης. Η ενημέρωση για τα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης, την ισότητα των φύλων, τη συμμετοχή των γυναικών και των ανδρών στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης, περιλαμβανομένων των εκλογικών τους δικαιωμάτων, ως εκλογέων και ως υποψηφίων, στο κράτος μέλος της διαμονής τους και για το εύρος των εξουσιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη νομοθετική διαδικασία είναι επίσης σημαντική ενόψει των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2014. Οι επιπτώσεις δράσεων ευαισθητοποίησης θα έχουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, με στενή συνεργασία και αξιοποίηση συνεργειών με συναφείς δράσεις που εφαρμόζονται από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, ιδίως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και ιδρύματα και τα κράτη μέλη, με την προοπτική των εκλογών αυτών.
(14)
Επιπλέον, οι πολίτες της Ένωσης που αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο να κάνουν χρήση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής, θα πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με τα δικαιώματα που θα αποκτήσουν ή θα διατηρήσουν στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, περιλαμβανομένων των δικαιωμάτων σχετικά με τη διασυνοριακή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, μέσω των κανόνων της Ένωσης για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. Οι κανόνες αυτοί εξασφαλίζουν ότι δεν θα απολέσουν δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης εάν επιλέξουν να αλλάξουν τόπο διαμονής μέσα στην Ένωση. Επιπλέον θα πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με την αναγνώριση των εκπαιδευτικών, επιστημονικών και επαγγελματικών τους προσόντων και σχετικά με τις κοινωνικές και πολιτικές τους ικανότητες που αποτελούν τμήμα του ευρωπαϊκού πλαισίου των «βασικών ικανοτήτων της δια βίου μάθησης» (6) και που θα τους επιτρέψουν να συμμετέχουν πλήρως στην πολιτική ζωή και θα τους προσφέρουν τη δυνατότητα να ασκήσουν τα δικαιώματά τους βάσει του δικαίου της Ένωσης.
(15)
Οι πολίτες της Ένωσης θα πρέπει επίσης να ενημερώνονται καλύτερα για τα δικαιώματά τους ως επιβάτες που ταξιδεύουν με οποιοδήποτε μεταφορικό μέσο σε ολόκληρη την Ένωση, καθώς και για τα δικαιώματα του καταναλωτή σε διασυνοριακό επίπεδο. Εάν οι πολίτες της Ένωσης έχουν εμπιστοσύνη ότι προστατεύονται αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους ως καταναλωτών, θα μπορέσουν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής αγοράς αγαθών και υπηρεσιών, η οποία θα αναπτύξει κατ' αυτόν τον τρόπο αποτελεσματικότερα το πλήρες δυναμικό της προς όφελος των πολιτών. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι πολίτες θα ενημερώνονται καλύτερα σχετικά με τους κανόνες για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων και την επιτήρηση της αγοράς, κατά τρόπο ώστε να είναι ενήμεροι για τους τρόπους προστασίας της υγείας και των δικαιωμάτων τους σε ολόκληρη την Ένωση, ιδίως σε περίπτωση απειλών ή κινδύνων που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν ως άτομα. Εξάλλου, είναι σημαντικό να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης σχετικά με τα δικαιώματά τους στη διασυνοριακή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στα συνοδευτικά μέτρα, όπως η ηλεκτρονική υγεία και η τηλεϊατρική, κατά τρόπο ώστε να είναι σε θέση να επωφελούνται πλήρως από ασφαλή και άρτια ποιότητα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, σε όλα τα κράτη μέλη.
(16)
Η απόφαση αυτή αποσκοπεί να συμβάλει στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», στο βαθμό που η διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων και η ενίσχυση της κινητικότητας των εργαζομένων αποτελούν σημαντικό μέσο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της δημογραφικής αλλαγής στην αγορά εργασίας και για την ενίσχυση της απασχολησιμότητας των πολιτών και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Μακροπρόθεσμα η απόφαση αποσκοπεί να υποστηρίξει την έρευνα και την καινοτομία στην Ένωση στο πλαίσιο των σημερινών συνθηκών με τα ανησυχητικά υψηλά ποσοστά ανεργίας σε ορισμένα κράτη μέλη.
(17)
Οι εκστρατείες ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης που οργανώνονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες συγκεκριμένων ομάδων και ευάλωτων πολιτών. Η ενημέρωση θα πρέπει να είναι δωρεάν και να παρέχεται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Ένωσης. Θα πρέπει να προσφέρεται σε απλή γλώσσα και σε συνεργασία με τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές, τα μέσα ενημέρωσης, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς. Όλοι οι ποικίλοι αυτοί φορείς θα μπορούσαν να εξετάσουν πρωτοβουλίες όπως διαγωνισμούς έκθεσης, και την ανάπτυξη σχεδίων και οδηγών δράσης, επιγραμμικά φόρα και εκστρατείες σε σχολεία και πανεπιστήμια.
(18)
Ο ενεργός ρόλος των πολιτών της Ένωσης και των ενώσεων που τους εκπροσωπούν είναι κομβικής σημασίας για τη λειτουργία της Ένωσης. Τα άρθρα 10 και 11 ΣΕΕ υπογραμμίζουν τη σημασία της συμμετοχικής δημοκρατίας σε όλες της τις πτυχές και το ρόλο που διαδραματίζουν οι πολίτες και οι αντιπροσωπευτικές τους ενώσεις όσον αφορά τη γνωστοποίηση και την ανταλλαγή των απόψεών τους σε όλους τους τομείς δράσης της Ένωσης. Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης θα πρέπει να προωθούν την ενεργό δημοκρατική συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων μέσω ενός ανοικτού, διαφανούς και τακτικού διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών προκειμένου να διασφαλίζεται η συνεκτικότητα και η διαφάνεια των δράσεων της Ένωσης. Η ενεργός συμμετοχή των πολιτών της Ένωσης θα πρέπει επίσης να διευκολύνεται με την πρόσβαση σε έγγραφα και πληροφορίες, τη χρηστή διακυβέρνηση και διοίκηση.
(19)
Η εκπαιδευτική πολιτική διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ενημέρωση των πολιτών, ιδίως των νέων, όσον αφορά το θεσμό της ιθαγένειας της Ένωσης και τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτήν. Μπορεί επίσης να συμβάλλει στην προώθηση της πολυγλωσσίας, της κινητικότητας των σπουδαστών, των καθηγητών, των προσώπων που τυγχάνουν επαγγελματικής επιμόρφωσης και των εκπαιδευτών τους καθώς και στην ενίσχυση των κοινωνικών και πολιτικών ικανοτήτων σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο «βασικές ικανότητες της διά βίου μάθησης», οι οποίες θα τους επιτρέψουν να συμμετάσχουν πλήρως στον πολιτικό βίο και θα τους δώσουν τη δυνατότητα να ασκήσουν αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο του δικαίου της Ένωσης. Θα πρέπει να μπορούν να αναληφθούν συγκεκριμένες δράσεις, να παρασχεθεί ενημέρωση σχετικά με δυνατότητες εθελοντισμού, σπουδών στο εξωτερικό, πραγματοποίησης πρακτικής άσκησης σε άλλο κράτος μέλος ή συμμετοχής σε εκπαιδευτικά προγράμματα ανταλλαγών στην Ένωση.
(20)
Το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών θα συνοδεύεται από την έκθεση της Επιτροπής του 2013 για την ιθαγένεια της ΕΕ, η οποία θα εκθέτει λεπτομερώς την πρόοδο που σημειώθηκε μετά την έκθεσή της του 2010 για την ιθαγένεια της ΕΕ και θα προτείνει περαιτέρω δράσεις για την άρση των υπόλοιπων φραγμών που εμποδίζουν τους πολίτες της Ένωσης να ασκούν τα δικαιώματά τους. Με βάση την έκθεση αυτή το Συμβούλιο δύναται να θεσπίσει ρυθμίσεις για την ενίσχυση ή τη συμπλήρωση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης.
(21)
Οι πολίτες της Ένωσης θα πρέπει επίσης να γνωρίζουν την πολύγλωσση πύλη «Your Europe», η οποία αποτελεί ένα σημείο ενημέρωσης μιας στάσης σχετικά με τα δικαιώματα των πολιτών και των επιχειρήσεων στην Ένωση.
(22)
Τα κέντρα ενημέρωσης «Europe Direct» που αποτελούν ένα τοπικό μέσο διασύνδεσης μεταξύ Ένωσης και των πολιτών της θα πρέπει να συνεργάζονται στενά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο των εκστρατειών ευαισθητοποίησης, με την προώθηση του τοπικού και περιφερειακού διαλόγου σχετικά με την Ένωση, τη διαβίβαση και διάδοση ενημερωτικού υλικού στο κοινό και την παροχή της δυνατότητας ανάδρασης με τα θεσμικά όργανα της Ένωσης.
(23)
Όλες οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται για τους σκοπούς και στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών θα πρέπει να επιδιώκουν την ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των πολιτών της Ένωσης, των θεσμικών οργάνων της Ένωσης και των κρατών μελών. Αυτό προϋποθέτει ενημέρωση του προσωπικού των δημόσιων αρχών για τα δικαιώματα των πολιτών σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο.
(24)
Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει από την ίδρυσή του το 1949 διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στον εκπαιδευτικό και πολιτιστικό τομέα με την προώθηση και ίδρυση ευρωπαϊκών πολιτιστικών δικτύων καθώς και μέσω του πολιτιστικού διαλόγου και της προώθησης της γλωσσικής ποικιλομορφίας. Η Ένωση θα πρέπει συνεπώς να αναπτύξει συνέργειες με το Συμβούλιο της Ευρώπης στο πεδίο αυτό σε συνάρτηση με το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών.
(25)
Την βασική ευθύνη για την ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με τα δικαιώματά τους ως πολιτών της Ένωσης έχουν τα κράτη μέλη. Αυτή περιλαμβάνει την παροχή πληροφοριών για την Ένωση και στοχευμένη υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις δραστηριότητες όλων των θεσμικών οργάνων της Ένωσης. Η δράση σε επίπεδο της Ένωσης συμπληρώνει τις εθνικές περιφερειακές ή τοπικές δράσεις, όπως υπογραμμίστηκε στην πολιτική δήλωση «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων» που υπογράφηκε στις 22 Οκτωβρίου 2008 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή (7). Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης και τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν τη συνεργασία με τα μέσα ενημέρωσης και να δεσμευθούν ότι θα τους παρέχουν υψηλής ποιότητας πληροφορίες για την Ένωση.
(26)
Προκειμένου να βελτιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα των δραστηριοτήτων που προβλέπονται για το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών, είναι σημαντικό να πραγματοποιηθεί μία δέσμη προπαρασκευαστικών δράσεων κατά τη διάρκεια του 2012, σύμφωνα με το άρθρο 49 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25 Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (8) (δημοσιονομικός κανονισμός).
(27)
Είναι σκόπιμο να λαμβάνονται ενδεδειγμένα μέτρα για την πρόληψη παρατυπιών και περιπτώσεων απάτης, καθώς και να κινούνται οι αναγκαίες διαδικασίες για την ανάκτηση απολεσθέντων κεφαλαίων, ή άλλων που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως ή που δεν χρησιμοποιήθηκαν σωστά σύμφωνα με τους κανονισμούς (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1995 σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (9) και (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 της 11ης Νοεμβρίου 1996 σχετικά με τους ελέγχους και εξακριβώσεις που διεξάγει επιτοπίως η Επιτροπή με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από απάτες και λοιπές παρατυπίες (10) και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 1999, σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) (11).
(28)
Μπορεί να δοθεί ενωσιακή χρηματοδότηση για δραστηριότητες εκτός από εκείνες που χρηματοδοτούνται βάσει του προϋπολογισμού του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, μέσω υπαρχόντων προγραμμάτων της Ένωσης ή των διαρθρωτικών ταμείων, ιδίως το πρόγραμμα «Ευρώπη των πολιτών» 2007-2013 και το ειδικό πρόγραμμα «Θεμελιώδη δικαιώματα και ιθαγένεια» 2007-2013 ως μέρος του γενικού προγράμματος «θεμελιώδη δικαιώματα και δικαιοσύνη», του προγράμματος «διά βίου μάθηση», περιλαμβανομένων του προγράμματος Erasmus, της πρωτοβουλίας «Νεολαία σε κίνηση» και του προγράμματος «MEDIA».
(29)
Προς όφελος των μελλοντικών ευρωπαϊκών ετών θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μία λεπτομερής αποτίμηση των μέτρων που ελήφθησαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών. Η σχετική έκθεση θα πρέπει να περιλαμβάνει ιδέες και βέλτιστες πρακτικές για μελλοντική δράση όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα απευθυνθεί κανείς αποτελεσματικότερα προς τους πολίτες και θα εξασφαλίσει τη συμμετοχή τους με βάση, ενδεχομένως, συγκριτικά ποσοτικά στοιχεία που θα προκύψουν από το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών.
(30)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, τουτέστιν η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης, ώστε να βοηθηθούν οι πολίτες να κάνουν πλήρη χρήση των δικαιωμάτων τους ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός του εδάφους των κρατών μελών και, στο πλαίσιο αυτό, η προώθηση επίσης της άσκησης από τους πολίτες της Ένωσης και των υπολοίπων δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη καθόσον απαιτούνται πολυμερείς εταιρικές σχέσεις, ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών, ευαισθητοποίηση σε επίπεδο Ένωσης και διάδοση βέλτιστων πρακτικών, και οι οποίοι συνεπώς, λόγω των απαιτήσεων του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να εγκρίνει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας που θεσπίζεται στο εν λόγω άρθρο, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα απαιτούμενα για την επίτευξη των στόχων αυτών,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Το έτος 2013 ανακηρύσσεται «Ευρωπαϊκό έτος των πολιτών».
Άρθρο 2
Στόχοι
1. Ο γενικός στόχος του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών είναι η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης, ώστε να βοηθηθούν οι πολίτες να κάνουν πλήρη χρήση των δικαιωμάτων τους ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός του εδάφους των κρατών μελών. Στο πλαίσιο αυτό, το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών θα προωθήσει επίσης την άσκηση από τους πολίτες της Ένωσης και των υπολοίπων δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης.
2. Με βάση την παράγραφο 1, οι ειδικοί στόχοι του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών είναι:
α)
Η ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης ως προς τα δικαιώματά τους ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός της Ένωσης και στο πλαίσιο αυτό ως προς όλα τα άλλα κατοχυρωμένα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης χωρίς διακρίσεις, περιλαμβανομένου του δικαιώματος συμμετοχής στις τοπικές και ευρωπαϊκές εκλογές στο κράτος μέλος της διαμονής τους·
β)
η ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης, περιλαμβανομένων των νέων, για το πώς μπορούν να έχουν απτά οφέλη από τα δικαιώματα και τις πολιτικές της Ένωσης, καθώς και από υφιστάμενα προγράμματα για την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών·
γ)
η ενθάρρυνση συζήτησης σχετικά με τον αντίκτυπο και τις δυνατότητες του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής, ως αναπόσπαστης πτυχής της ιθαγένειας της Ένωσης, με στόχο την προώθηση και την ενίσχυση της ενεργού πολιτικής και δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών της Ένωσης, ιδίως σε πολιτικά βήματα για τις πολιτικές της Ένωσης και τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενισχύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την κοινωνική συνοχή, την πολιτιστική ποικιλομορφία, την αλληλεγγύη, την ισότητα ανδρών και γυναικών, τον αμοιβαίο σεβασμό και ένα αίσθημα μιας κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών, με βάση τις θεμελιώδεις αξίες της Ένωσης που είναι κατοχυρωμένες στη ΣΕΕ και στη ΣΛΕΕ καθώς και στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 3
Σχετικές πρωτοβουλίες
1. Τα μέτρα που λαμβάνονται για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στο άρθρο 2 περιλαμβάνουν τις ακόλουθες πρωτοβουλίες σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο:
α)
πραγματοποίηση εκστρατειών ενημέρωσης, κάλυψης από τα μέσα ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης που στοχεύουν στο ευρύ κοινό και σε συγκεκριμένες ομάδες·
β)
ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειρίας και ορθών πρακτικών μεταξύ ενωσιακών, εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών και άλλων δημόσιων οργανισμών και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών·
γ)
διοργάνωση συνεδρίων, ακροάσεων - και μέσω Διαδικτύου - και άλλων εκδηλώσεων για την προώθηση του διαλόγου, την ευαισθητοποίηση όσον αφορά τη σημασία και τα οφέλη που απορρέουν από το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής και γενικότερα από το θεσμό της ιθαγένειας της Ένωσης και τα εξ αυτής απορρέοντα δικαιώματα·
δ)
χρήση των υπαρχόντων πολυγλωσσικών συμμετοχικών μέσων για την ενθάρρυνση της ενεργού συμμετοχής των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των πολιτών στο ευρωπαϊκό έτος των πολιτών, περιλαμβανομένων και τέτοιων μέσων άμεσης δημοκρατίας όπως η πρωτοβουλία πολιτών και οι δημόσιες διαβουλεύσεις·
ε)
ενίσχυση του ρόλου και της προβολής των υπαρχόντων μέσω ενημέρωσης των πολιτών, περιλαμβανομένων των μέσων της σύγχρονης τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών, όπως τα πολύγλωσσα ενημερωτικά κέντρα Europe Direct και η δικτυακή πύλη Your Europe ως βασικών στοιχείων ενός «ενιαίου» συστήματος ενημέρωσης για τα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης·
στ)
ενίσχυση του ρόλου και της προβολής των μέσων επίλυσης προβλημάτων, όπως το SOLVIT, ώστε να επιτραπεί στους πολίτες της Ένωσης να ασκούν καλύτερα και να υπερασπίζονται τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο του δικαίου της Ένωσης·
ζ)
παροχή πληροφοριών στους πολίτες της Ένωσης σχετικά με την Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, ώστε να τους επιτραπεί να ασκούν καλύτερα και να υπερασπίζονται τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο του δικαίου της Ένωσης· και
η)
εκπόνηση της έκθεσης για την ιθαγένεια της ΕΕ η οποία θα βασίζεται σε ενδελεχή διάλογο και ενεργό συνεισφορά των πολιτών και των ενδιαφερομένων μερών και η οποία θα εντοπίζει περαιτέρω εμπόδια που παρακωλύουν τους πολίτες της Ένωσης να ασκούν πλήρως τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης και θα προωθεί κατάλληλες στρατηγικές για την άρση των εμποδίων αυτών.
2. Οι πρωτοβουλίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 περιγράφονται λεπτομερώς στο παράρτημα.
3. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη μπορούν να προσδιορίσουν άλλες δραστηριότητες που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στους στόχους του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών που προβλέπονται στο άρθρο 2 και να επιτρέψουν τη χρησιμοποίηση της ονομασίας του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών για την προώθηση των δραστηριοτήτων αυτών, στο μέτρο που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων αυτών.
4. Σε συνάρτηση με τις πρωτοβουλίες που οργανώνονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, θα υπάρξει μέριμνα για τον προσδιορισμό των εμποδίων στην εκ μέρους των πολιτών της Ένωσης άσκηση των δικαιωμάτων τους και για την προώθηση κατάλληλων μέτρων και στρατηγικών για την άρση των εμποδίων αυτών καθώς και για την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης και της καταπολέμησης των διακρίσεων. Συνεπώς, θα αναζητηθούν συνέργειες μεταξύ των πρωτοβουλιών αυτών και των υπαρχόντων μέσων και προγραμμάτων στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, των δικαιωμάτων των πολιτών, των εργασιακών και κοινωνικών υποθέσεων, της εκπαίδευσης και του πολιτισμού.
Άρθρο 4
Συντονισμός και εφαρμογή σε επίπεδο Ένωσης
1. Η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, καθώς και με τοπικές και περιφερειακές αρχές και με φορείς και ενώσεις που αντιπροσωπεύουν τοπικά και περιφερειακά συμφέροντα.
2. Η Επιτροπή συγκαλεί συνεδριάσεις με εκπροσώπους των ευρωπαϊκών οργανώσεων ή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ή φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ιθαγένειας και υπερασπίζονται τα δικαιώματα των πολιτών, ή προάγουν την εκπαίδευση και τον πολιτισμό και με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη για να βοηθήσουν την Επιτροπή κατά την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών σε επίπεδο Ένωσης.
3. Η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες για να αναζητήσει δυνατότητες συνέργειας μεταξύ διαφόρων θεματικών ευρωπαϊκών ετών, αποτιμώντας επιτεύγματα, παρακολουθώντας υφιστάμενα κενά και παρέχοντας στατιστικά στοιχεία, εφόσον απαιτείται, διασφαλίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την αποτελεσματική εφαρμογή των στόχων των ευρωπαϊκών ετών.
4. Η Επιτροπή εφαρμόζει την παρούσα απόφαση σε επίπεδο Ένωσης.
Άρθρο 5
Δημοσιονομικές διατάξεις
1. Για τα μέτρα ενωσιακού χαρακτήρα που προβλέπονται στο μέρος Α του παραρτήματος διεξάγεται δημόσιος διαγωνισμός ή χορηγούνται επιδοτήσεις χρηματοδοτούμενες από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης.
2. Τα μέτρα ενωσιακού χαρακτήρα που προβλέπονται στο μέρος Β του παραρτήματος μπορούν να επιδοτηθούν από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης.
Άρθρο 6
Διεθνής συνεργασία
Για την επίτευξη των στόχων του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών, η Επιτροπή μπορεί να συνεργαστεί με τις κατάλληλες διεθνείς οργανώσεις, και ιδίως με το Συμβούλιο της Ευρώπης.
Άρθρο 7
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
1. Κατά την υλοποίηση δράσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή εξασφαλίζει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων κατά της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας, με τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων και με την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, καθώς επίσης, σε περίπτωση που διαπιστωθούν παρατυπίες, με την επιβολή αποτελεσματικών, ανάλογων και αποτρεπτικών κυρώσεων. Η Επιτροπή δύναται να διενεργεί ελέγχους και επαληθεύσεις επιτόπου, βάσει της παρούσας απόφασης και σύμφωνα με τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96. Εφόσον χρειαστεί, διεξάγονται έρευνες από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1073/1999.
2. Για τις δράσεις της Ένωσης που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης, ως «παρατυπία» βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 νοείται κάθε παράβαση διάταξης του δικαίου της Ένωσης ή κάθε παράβαση συμβατικής υποχρέωσης που προκύπτει από πράξη ή παράλειψη ενός οικονομικού φορέα, η οποία έχει ως πραγματικό ή ενδεχόμενο αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο γενικός προϋπολογισμός της Ένωσης, με αδικαιολόγητη δαπάνη.
3. Η Επιτροπή μειώνει, αναστέλλει ή ανακτά το ποσό της χρηματοδοτικής συνδρομής που έχει χορηγηθεί για μία δράση, εάν διαπιστώσει παρατυπίες και ιδίως μη τήρηση των διατάξεων της παρούσας απόφασης ή της επιμέρους απόφασης ή της σύμβασης για τη χορήγηση της δεδομένης χρηματοδοτικής στήριξης, ή εάν αποκαλυφθεί ότι, χωρίς να έχει ζητηθεί προηγουμένως η έγκριση της Επιτροπής, η δράση έχει υποστεί σημαντική μεταβολή, ασυμβίβαστη με τη φύση ή τους όρους εκτέλεσης της.
4. Εάν δεν έχουν τηρηθεί οι προθεσμίες ή εάν η πρόοδος στην εκτέλεση της δράσης επιτρέπει να δικαιολογηθεί μέρος μόνον της χρηματοδοτικής στήριξης που χορηγήθηκε, η Επιτροπή ζητά από τον δικαιούχο να της υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός καθορισμένης προθεσμίας. Εάν ο δικαιούχος δεν δώσει ικανοποιητική απάντηση, η Επιτροπή μπορεί να ακυρώσει το υπόλοιπο της χρηματοδοτικής συνδρομής και να απαιτήσει την επιστροφή των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί.
5. Οποιοδήποτε αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό επιστρέφεται στην Επιτροπή. Τόκος προστίθεται σε οποιαδήποτε μη εγκαίρως επιστραφέντα ποσά υπό τους όρους που καθορίζονται στον δημοσιονομικό κανονισμό.
Άρθρο 8
Παρακολούθηση και αξιολόγηση
Έως στις 31 Δεκεμβρίου 2014, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την εφαρμογή, τα αποτελέσματα και τη γενική αξιολόγηση των δράσεων που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση. Η έκθεση αυτή θα αποτελέσει τη βάση των μελλοντικών πολιτικών, μέτρων και δράσεων της Ένωσης στον τομέα αυτό. Με βάση την κτηθείσα εμπειρία από το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών, η έκθεση αυτή θα προτείνει επίσης ιδέες και βέλτιστες πρακτικές σχετικά με τον αποτελεσματικότερο τρόπο ενημέρωσης των πολιτών για τα δικαιώματά τους, ακόμη και μετά τη λήξη του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών.
Άρθρο 9
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 10
Αποδέκτες
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 21 Νοεμβρίου 2012.