BESLUIT VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK
van 16 september 2010
inzake echtheids- en geschiktheidscontroles en het opnieuw in omloop brengen van eurobankbiljetten
(ECB/2010/14)
(2010/597/EU)
DE RAAD VAN BESTUUR VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, inzonderheid artikel 128, lid 1,
Gezien de Statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de Europese Centrale Bank (hierna de „ESCB-statuten”), inzonderheid artikel 16,
Overwegende:
(1)
Artikel 128, lid 1, van het Verdrag en artikel 16 van de ESCB-statuten bepalen dat de Europese Centrale Bank (ECB) het alleenrecht heeft machtiging te geven tot de uitgifte van eurobankbiljetten binnen de Unie. Dit recht omvat de bevoegheid tot het nemen van maatregelen ter bescherming van de integriteit van eurobankbiljetten als betaalmiddel.
(2)
Ter bescherming van de integriteit van eurobankbiljetten en om een goede detectie van valse eurobankbiljetten mogelijk te maken, moeten eurobankbiljetten in omloop in goede conditie worden gehouden om te verzekeren dat ze gemakkelijk en betrouwbaar kunnen worden gecontroleerd op echtheid; eurobankbiljetten dienen daarom op geschiktheid te worden gecontroleerd. Voorts moeten vermoedelijk valse eurobankbiljetten snel worden ontdekt en aan de bevoegde nationale autoriteiten worden overhandigd.
(3)
Artikel 6 van Verordening (EG) nr. 1338/2001 van de Raad van 28 juni 2001 tot vaststelling van maatregelen die noodzakelĳk zĳn voor de bescherming van de euro tegen valsemunterĳ (1) verplichtte kredietinstellingen en andere relevante instellingen aanvankelijk om alle door hen ontvangen eurobankbiljetten waarvan zij weten of redelijkerwijze kunnen vermoeden dat ze vals zijn, uit omloop te nemen.
(4)
Teneinde geharmoniseerde standaards vast te stellen betreffende het opnieuw in omloop brengen van eurobankbiljetten, heeft de ECB in 2005 het kader voor het opnieuw in omloop brengen van bankbiljetten gepubliceerd dat gemeenschappelijke regels en procedures vastlegt inzake echtheids- en geschiktheidscontroles van eurobankbiljetten (2), met inbegrip van operationele standaards voor bankbiljettensorteermachines. De ECB heeft vervolgens gemeenschappelijke procedures vastgesteld voor het testen van bankbiljettensorteermachines door NCB’s.
(5)
Verordening (EG) nr. 1338/2001 is zodanig gewijzigd (3) dat de kring van geadresseerden is verruimd en dat ze nu verplicht zijn te verzekeren dat eurobankbiljetten die ze hebben ontvangen en voornemens zijn weer in omloop te brengen, op echtheid worden gecontroleerd en dat valse eurobankbiljetten worden ontdekt. In dit verband bepaalt Verordening (EG) nr. 1338/2001 dat voor eurobankbiljetten deze controle overeenkomstig de door de ECB bepaalde procedures wordt uitgevoerd. Het is derhalve geëigend deze procedures in een rechtshandeling vast te leggen.
(6)
Zonder afbreuk te doen aan de bevoegdheid van de lidstaten om sancties vast te stellen tegen de in artikel 6, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1338/2001 bedoelde instellingen die hun daarin vastgelegde verplichtingen niet nakomen, moet het Eurosysteem in staat zijn geëigende maatregelen te nemen om te verzekeren dat de door de ECB vastgestelde procedures worden nagekomen en dat de in dit besluit vastgestelde regels en procedures niet worden omzeild met het daaruit voortvloeiende risico dat valse en niet-geschikte bankbiljetten niet worden ontdekt of weer in omloop worden gebracht,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
Reikwijdte
Dit besluit legt gemeenschappelijke regels en procedures vast inzake echtheids- en geschiktheidscontroles en het opnieuw in omloop brengen van eurobankbiljetten op grond van artikel 6, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1338/2001.
Artikel 2
Definities
In dit besluit wordt bedoeld met:
1.
„NCB”: de nationale centrale bank van een lidstaat die de euro als munt hanteert;
2.
„Cash handlers” means the institutions and economic agents referred to in Article 6(1) of Regulation (EC) No 1338/2001;
3.
„opnieuw in omloop brengen”: de door geldverwerkers verrichte handeling waarbij eurobankbiljetten die zij hebben ontvangen, hetzij als betaling van het publiek of als een deposito op een bankrekening, of van een andere geldverwerker, direct of indirect, opnieuw in omloop worden gebracht;
4.
„bankbiljettensorteermachine”: een door cliënten of personeelsleden bediende machine zoals gedefinieerd in bijlage I;
5.
„soort bankbiljettensorteermachine”: een bankbiljettensorteermachine die kan worden onderscheiden van andere bankbiljettensorteermachines zoals beschreven in bijlage I;
6.
„gemeenschappelijke testprocedures”: de door de ECB gespecificeerde testprocedures die NCB’s moeten toepassen om soorten bankbiljettensorteermachines te testen;
7.
„Getrainde personeelsleden”: werknemers van geldverwerkers die: a) kennis dragen van de verschillende openbare beveiligingskenmerken van eurobankbiljetten, zoals gespecificeerd en gepubliceerd door het Eurosysteem, en de bekwaamheid bezitten deze te controleren; en b) kennis dragen van de in bijlage IIIb opgesomde sorteercriteria en de bekwaamheid bezitten eurobankbiljetten dienovereenkomstig te controleren.
8.
„valse eurobankbiljetten”: valse bankbiljetten zoals gedefinieerd in artikel 2, onder a), van Verordening (EG) nr. 1338/2001;
9.
„geldautomaat”: een door de cliënt bediende machine die middels een bankpas of anderszins, eurobankbiljetten distribueert aan het publiek en een bankrekening debiteert, zoals een automated teller machine (ATM) die bankbiljetten distribueert. Self-checkout terminals (SCoTs) waarmee het publiek kan betalen voor goederen en diensten, hetzij met een bankpas, contanten of andere betaalinstrumenten, waarmee contanten kunnen worden opgenomen, worden ook als geldautomaten beschouwd;
10.
„bevoegde nationale autoriteiten”: autoriteiten zoals gedefinieerd in artikel 2, onder b), van Verordening (EG) nr. 1338/2001;
11.
„niet-geschikte eurobankbiljetten”: eurobankbiljetten waarvan wordt vastgesteld dat ze niet opnieuw in omloop gebracht kunnen worden na de in artikel 6 bedoelde geschiktheidscontrole;
12.
„kredietinstelling”: een kredietinstelling zoals gedefinieerd artikel 4, lid 1, onder a), van Richtlijn 2006/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen (4).
Artikel 3
Algemene beginselen
1. Aan de verplichting van geldverwerkers om eurobankbiljetten op echtheid en geschiktheid te controleren wordt overeenkomstig de in dit besluit vastgelegde procedures uitvoering gegeven.
2. Indien twee of meer geldverwerkers betrokken zijn bij het opnieuw in omloop brengen van dezelfde eurobankbiljetten, wordt de voor echtheids- en geschiktheidscontroles van deze eurobankbiljetten verantwoordelijke geldverwerker overeenkomstig de nationale regels aangewezen, dan wel bij gebreke van dergelijke regels, zoals de betrokken geldverwerkers contractueel zijn overeengekomen.
3. Echtheids- en geschiktheidscontroles worden uitgevoerd hetzij middels bankbiljettensorteermachines die door de nationale centrale bank zijn getest en goedgekeurd, hetzij manueel door daartoe opgeleide personeelsleden.
4. Eurobankbiljetten mogen slechts via door cliënten bediende machines of geldautomaten opnieuw in omloop worden gebracht, indien zij zijn gecontroleerd op echtheid en geschiktheid middels een type bankbiljettensorteermachine dat door een NCB is getest en goedgekeurd, en echt en geschikt zijn bevonden. Zulks geldt evenwel niet voor eurobankbiljetten die direct aan een geldverwerker zijn geleverd door een NCB of een andere geldverwerker die de eurobankbiljetten op die manier reeds op echtheid en geschiktheid heeft gecontroleerd.
5. Geldverwerkers mogen door personeelsleden voor echtheids- en geschiktheidscontroles bediende machines en door cliënten bediende machines slechts in bedrijf nemen, indien een NCB deze heeft getest en goedgekeurd en overeenkomstig artikel 9, lid 2, worden vermeld op de ECB-website. De bediening van na controle goedgekeurde machines geschiedt met geüpdate standaard fabrieksafstellingen, tenzij de NCB en de geldverwerker strengere afstellingen overeenkwamen.
6. Eurobankbiljetten mogen slechts over de balie opnieuw in omloop gebracht worden, indien daartoe opgeleide personeelsleden deze op echtheid en geschiktheid gecontroleerd en goedgekeurd, en echt en geschikt bevonden hebben, gebruik makend van een type bankbiljettensorteermachine dat een NCB niet heeft gecontroleerd en goedgekeurd.
7. Dit besluit is niet van toepassing op door NCB’s uitgevoerde echtheids- en geschiktheidscontroles van eurobankbiljetten.
Artikel 4
Classificatie en behandeling van eurobankbiljetten middels bankbiljettensorteermachines
1. Classificatie en behandeling van eurobankbiljetten, die zijn gecontroleerd middels door cliënten bediende machines, geschiedt overeenkomstig bijlage IIa.
2. Classificatie en behandeling van eurobankbiljetten, die zijn gecontroleerd middels door personeelsleden bediende machines, geschiedt overeenkomstig bijlage IIb.
Artikel 5
Detectie van valse eurobankbiljetten
Overeenkomstig de nationale regels en in ieder geval binnen twintig werkdagen, overhandigen geldverwerkers de bevoegde nationale autoriteiten onverwijld eurobankbiljetten die niet-echt bevonden zijn na classificatie overeenkomstig bijlage IIa of IIb, dan wel na manuele echtheidscontrole door een daartoe opgeleid personeelslid.
Artikel 6
Detectie van niet-geschikte eurobankbiljetten
1. Geschiktheidscontroles voldoen aan de in de bijlagen IIIa en IIIb vastgelegde minimumnormen.
2. Indien gerechtvaardigd, bijvoorbeeld ingeval van verslechterde kwaliteit van de eurobankbiljetten in omloop in haar lidstaat kan een NCB strengere normen vastleggen voor een of meer denominaties van eurobankbiljetten na de ECB daarvan in kennis te hebben gesteld.
3. Niet-geschikte eurobankbiljetten worden overeenkomstig nationale regelingen aan een NCB overhandigd.
Artikel 7
Uitzonderingen
1. NCB’s kunnen verafgelegen filialen van kredietinstellingen met een laag aantal cashtransacties toestaan dat daartoe opgeleide personeelsleden manuele geschiktheidscontroles uitvoeren op middels geldautomaten of door cliënten bediende machines opnieuw in omloop te brengen eurobankbiljetten, mits echtheidscontrole geschiedt middels een door de NCB getest en goedgekeurd type bankbiljettensorteermachine. Ter verkrijging van deze toestemming tonen kredietinstellingen de NCB van hun lidstaat aan dat het betrokken filiaal veraf gelegen is en een laag aantal cashtransacties uitvoert. Elke NCB verzekert dat het aldus manueel gecontroleerde volume eurobankbiljetten niet meer bedraagt dan 5 % van het totale volume eurobankbiljetten dat jaarlijks via geldautomaten of door cliënten bediende machines gedistribueerd wordt. NCB’s passen de 5 %-drempel toe op iedere individuele kredietinstelling of nationaal op alle kredietinstellingen samen.
2. Daartoe opgeleide personeelsleden van geldverwerkers mogen tijdelijk manuele echtheids- en geschiktheidscontroles uitvoeren op middels geldautomaten of door cliënten bediende machines opnieuw in omloop te brengen eurobankbiljetten, indien een uitzonderlijke gebeurtenis de bevoorrading in een lidstaat met eurobankbiljetten aanzienlijk belemmert en de betrokken NCB eveneens vindt dat het een uitzonderlijke gebeurtenis betreft.
Artikel 8
Verplichtingen van het Eurosysteem
1. Voorafgaande aan de uitgifte van een nieuwe serie bankbiljetten, en daarna, verstrekt het Eurosysteem de door het Eurosysteem omschreven informatie inzake eurobankbiljetten en de machinaal leesbare beveiligingskenmerken ervan aan de fabrikanten, opdat zij bankbiljettensorteermachines kunnen bouwen die de gemeenschappelijke testprocedures kunnen doorstaan en zich kunnen aanpassen aan de nieuwe vereisten.
2. De door het Eurosysteem omschreven informatie inzake eurobankbiljetten en hun openbare beveiligingskenmerken verstrekt het Eurosysteem aan geldverwerkers voor de uitgifte van een nieuwe serie eurobankbiljetten, en daarna, opdat hun personeelsleden de vereiste opleiding kunnen volgen.
3. Het Eurosysteem ondersteunt geldverwerkers die hun personeelsleden opleiden om te verzekeren dat deze eurobankbiljetten op echtheid en geschiktheid kunnen controleren.
4. Waar nodig informeert het Eurosysteem geldverwerkers over mogelijke vervalsingen en door hen te treffen maatregelen, waaronder een tijdelijk verbod op het opnieuw in omloop brengen van de betrokken bankbiljettendenominatie(s).
5. Waar nodig informeert het Eurosysteem producenten van bankbiljettensorteermachines over mogelijke vervalsingen.
Artikel 9
Gemeenschappelijke testprocedures van het Eurosysteem voor bankbiljettensorteermachines
1. NCB’s testen typen bankbiljettensorteermachines overeenkomstig de gemeenschappelijke testprocedures.
2. Alle geteste en goedgekeurde typen bankbiljettensorteermachines worden op de website van de ECB gepubliceerd, zolang de testresultaten volgens lid 3 geldig zijn. Een type bankbiljettensorteermachine dat in deze periode niet alle aan het Eurosysteem bekende valse eurobankbiljetten kan opsporen, wordt overeenkomstig de door de ECB vastgestelde procedure van de lijst geschrapt.
3. De testresultaten van een getest en goedgekeurd type bankbiljettensorteermachine gelden in het hele eurogebied voor één jaar vanaf het eind van de maand van bekendmaking ervan op de ECB-website, mits de machine in deze periode alle aan het Eurosysteem bekende valse eurobankbiljetten kan opsporen.
4. Het Eurosysteem is niet aansprakelijk, indien een getest en goedgekeurd type bankbiljettensorteermachine eurobankbiljetten niet conform de bijlagen IIa of IIb kan indelen en behandelen.
Artikel 10
Controle en bijsturing door het Eurosysteem
1. Behoudens nationaal recht, mogen NCB’s i) inspecties ter plekke uitvoeren, waaronder onaangekondigde, in de gebouwen van de geldverwerker om hun bankbiljettensorteermachines te controleren, met name in hoeverre de machines op echtheid en geschiktheid kunnen controleren en vermoedelijk valse eurobankbiljetten kunnen opsporen en eurobankbiljetten die ten aanzien van de rekeninghouder niet duidelijk echt zijn bevonden; en ii) procedures verifiëren inzake bediening en controle van bankbiljettensorteermachines, de behandeling van gecontroleerde eurobankbiljetten en manuele echtheids- en fitnesscontroles.
2. Behoudens nationaal recht, mogen NCB’s monsters nemen van verwerkte eurobankbiljetten om deze in hun eigen gebouwen te controleren.
3. Indien een NCB tijdens een inspectie ter plekke schending van bepalingen van dit besluit ontdekt, vereist het van de geldverwerker bijsturing binnen een bepaalde tijdspanne. De bijsturing vereisende NCB kan namens de ECB de geldverwerker het opnieuw in omloop brengen van de betrokken bankbiljettendenominatie(s) verbieden tot de niet-naleving is bijgestuurd. Niet-naleving vanwege een gebrek van het type bankbiljettensorteermachine kan leiden tot schrapping van de in artikel 9, lid 2, genoemde lijst.
4. Door een geldverwerker geweigerde inspectiesamenwerking met een NCB wordt beschouwd als niet-naleving.
Artikel 11
Rapportageverplichtingen
Opdat de ECB en de NCB’s naleving door geldverwerkers van dit besluit kunnen controleren en om geldomloopontwikkelingen te volgen, worden NCB’s i) schriftelijk ingelicht, waaronder elektronisch, door geldverwerkers voordat een type bankbiljettensorteermachine in bedrijf wordt genomen; en ii) door geldverwerkers voorzien van de in bijlage IV opgesomde informatie.
Artikel 12
Kosten
1. Het Eurosysteem betaalt de geldverwerkers de ter voldoening aan dit besluit door hen gemaakte kosten niet terug.
2. Het Eurosysteem vergoedt geen additionele door de geldverwerkers gemaakte uitgiftekosten van eurobankbiljetten met veranderde of nieuwe beveiligingskenmerken.
Artikel 13
Slotbepalingen
1. Dit besluit treedt in werking op de dag na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Het is vanaf 1 januari 2011 van toepassing. Elke NCB kan geldverwerkers van hun lidstaten een overgangsperiode bieden voor de rapportage van statistische gegevens overeenkomstig bijlage IV. Bijlage IV is ten laatste met ingang van 1 januari 2012 van toepassing.
2. Vanaf de aannemingsdatum van de euro beschikken geldverwerkers van lidstaten die de euro op of na 1 januari 2011 aannemen voor de toepassing van dit besluit over een overgangsperiode van één jaar.
Gedaan te Frankfurt am Main, 16 september 2010.