BESLUIT VAN DE COMMISSIE
van 4 augustus 2010
betreffende de door Polen toegekende steunmaatregel C 40/08 (ex N 163/08) ten gunste van PZL Hydral SA
(Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 5406)
(Slechts de tekst in de Poolse taal is authentiek)
(Voor de EER relevante tekst)
(2010/690/EU)
DE EUROPESE COMMISSIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,
Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),
Gezien het besluit C(2008) 4753 definitief (1) van de Commissie om de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie in te leiden en gezien het besluit C(2008) 6371 definitief (2) om de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie ten aanzien van steunmaatregel C 40/08 (ex N 163/08) uit te breiden,
Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken,
Overwegende hetgeen volgt:
I. PROCEDURE
(1)
Bij schrijven van 27 maart 2008 hebben de Poolse autoriteiten de Commissie in kennis gesteld van een herstructureringsplan ten behoeve van PZL Hydral SA (hierna „PZL Hydral” genoemd). Bij schrijven van 6 mei 2008 heeft de Commissie om aanvullende informatie verzocht. Bij schrijven van 4 juni 2008 hebben de Poolse autoriteiten een verzoek ingediend om de antwoordtermijn te verlengen tot 27 juni 2008, hetgeen bij schrijven van 10 juni 2008 door de Commissie is ingewilligd. Vervolgens hebben de Poolse autoriteiten bij schrijven van 7 juli 2008 aanvullende informatie verstrekt over het herstructureringsplan.
(2)
Op 10 september 2008 is de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, ingeleid (de formele onderzoekprocedure). Bij besluit van 12 november 2008 is de formele onderzoekprocedure vervolgens uitgebreid.
(3)
Polen heeft op 14 oktober en 22 december 2008 zijn opmerkingen ingediend, op 7 april 2009 gevolgd door aanvullende informatie. De Commissie heeft geen opmerkingen van belanghebbenden ontvangen.
(4)
Op 27 april en 14 oktober 2009 en op 12 februari 2010 hebben er bijeenkomsten met de Poolse autoriteiten plaatsgevonden. Op 18 december 2009 heeft de Commissie om aanvullende informatie verzocht. Er hebben diverse e-mailuitwisselingen tussen de Commissie en de Poolse autoriteiten plaatsgevonden. De Poolse autoriteiten hebben in dit kader op de volgende data per e-mail aanvullende informatie verstrekt: 20 oktober 2009, 23 november 2009, 15 december 2009, 13 januari 2010, 16 januari 2010, 9 februari 2010, 10 februari 2010, 26 februari 2010, 1 maart 2010, 3 maart 2010, 4 maart 2010, 19 maart 2010, 5 mei 2010, 12 mei 2010, 20 mei 2010, 28 mei 2010, 3 juni 2010, 4 juni 2010, 7 juni 2010, 8 juni 2010, 9 juni 2010, 17 juni 2010, 23 juni 2010, 24 juni 2010, 28 juni 2010, 7 juli 2010, 8 juli 2010, 9 juli 2010, 12 juli 2010 en 13 juli 2010.
II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUN
II.1. De begunstigden: PZL Hydral en PZL Wrocław
(5)
PZL Hydral is in 1946 als een staatsbedrijf opgericht en is uitgegroeid tot een grote onderneming die tot 2008 gespecialiseerd was in de productie van civiele en militaire industriële hydraulische systemen en in het ontwerpen, produceren en onderhouden van brandstoftoevoersystemen voor alle soorten vliegtuigmotoren, hydraulische controlesystemen voor vliegtuigen en hydraulische aandrijvingssystemen voor helikopters. Sinds 2008 fungeert PZL Hydral als moederbedrijf van een concern en voert het zelf geen industriële activiteiten meer uit.
(6)
In 2003 heeft Agencja Rozwoju Przemysłu SA (het staatsagentschap voor industriële ontwikkeling - hierna „ARP” genoemd) 80,94 % van de aandelen-PZL Hydral (1 284 686 aandelen) verkregen van het Poolse ministerie van Financiën. Daarna heeft dat ministerie nog meer aandelen-PZL Hydral aan ARP overgedragen, namelijk 499 103 aandelen in 2006 (waardoor het belang van ARP opliep tot 87,39 %), 64 374 aandelen in 2007 (waardoor het belang van ARP opliep tot 90,54 %,) en 38 399 aandelen op 12 januari 2010 (waardoor het belang van ARP opliep tot 92,42 %). Alle transacties zijn uitgevoerd voor een symbolische prijs van 1 PLN. Sinds 12 januari 2010 houdt ARP 18 886 562 aandelen met een nominale waarde van 18 865 620 PLN. De resterende aandelen (7,58 %), met een nominale waarde van 1 547 210 PLN, worden op dit moment door de werknemers gehouden.
(7)
In 2007 had PZL Hydral zeggenschap over de navolgende dochterondernemingen: Zakład Odlewniczy „Hydral” sp. z o.o., met als voornaamste activiteit het gieten, verwerken en behandelen van staalelementen; Zakład Cieplowniczy Term „Hydral” sp. z o.o., een bedrijf dat warmte-energie produceert en verkoopt; Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe Zakład Produkcji Hydrauliki „Hydral” sp. z o.o., een onderneming die kleppen en hydraulische verdelers produceert, metaaluitrusting verwerkt en reparatiediensten verricht voor hydraulische machines en uitrusting, en PZL Wrocław sp. z o.o. (hierna „PZL Wrocław” genoemd). Daarnaast heeft PZL Hydral zeggenschap over twee andere bedrijven die zich thans in liquidatie bevinden. Eind 2006 had het concern in totaal 795 werknemers in dienst.
(8)
PZL Wrocław is in 2004 opgericht als een volledige dochteronderneming van PZL Hydral om als werkmaatschappij de operationele tak van PZL Hydral over te nemen, waardoor laatstgenoemd bedrijf als holdingmaatschappij zou gaan fungeren en tevens het herstructureringsproces van het PZL Hydral-concern zou gaan beheren.
(9)
Een gedeelte van de activa van PZL Wrocław is van PZL Hydral overgenomen, als inbreng in natura in het kapitaal van PZL Wrocław of door verkoop tegen boekwaarde per 2004 in de boeken van PZL Hydral, een en ander zoals weergegeven in tabel 1.
Tabel 1
Overdracht van activa via een inbreng in natura of verkoop (in PLN)
Datum overdracht
Soort activa
Methode van overdracht (verkoop/inbreng in natura)
Boekwaarde van de activa
30.12.2004
vaste activa - roerende zaken
inbreng in natura
3 917 321,0
30.12.2004
immateriële activa
inbreng in natura
801 332,0
30.12.2004
onderhanden werk
inbreng in natura
1 251 352,0
30.12.2004
Materiaal
inbreng in natura
251 719,0
30.11.2006
vaste activa - roerende zaken
inbreng in natura
138 516,44
30.11.2006
Materiaal
inbreng in natura
679 915,73
30.11.2006
vaste activa - roerende zaken
inbreng in natura
1 186 803,54
30.11.2006
immateriële activa
inbreng in natura
290 268,95
20.6.2007
vaste activa - roerende zaken
verkoop
1 250 000,0
30.12.2007
vaste activa - roerende zaken
inbreng in natura
1 293 600,0
21-23.12.2008
onderhanden werk
verkoop
5 230 644,91
27.3.2008
Materiaal
verkoop
2 985 631,15
10.3.2009
Materiaal
verkoop
304 294,33
(10)
Ook de materiële vaste activa die PZL Wrocław van PZL Hydral heeft verkregen, zijn als inbreng in natura in het kapitaal van PZL Wrocław of verkoop overgedragen, een en ander zoals weergegeven in tabel 2. In beide gevallen is de waarde van de transacties gebaseerd op een taxatie van een onafhankelijke deskundige. Op het moment van de overdracht van die vaste activa waren deze reeds bezwaard met hypotheekrechten ten gunste van de navolgende publiekrechtelijke schuldeisers: de sociale verzekeringsbank ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych - ZUS), het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië en de gemeente Wrocław. Het ging daarbij om een bedrag van 142,558 miljoen PLN.
Tabel 2
Overdracht van onroerende zaken (in PLN)
Datum overdracht
Soort activa
Methode van overdracht (verkoop/inbreng in natura)
Boekwaarde van de activa
30.12.2007
vaste activa - onroerende zaken
inbreng in natura
8 337 000,0
30.12.2007
vaste activa - onroerende zaken
verkoop
10 309 508,56
(11)
Op 31 december 2007 heeft PZL Hydral middelen voor een nominaal bedrag van 918 000 PLN aan PZL Wrocław overgedragen via een inbreng in het kapitaal van PZL Wroclaw.
(12)
De overige activa die tussen 17 januari 2006 en 27 april 2010 door PZL Hydral aan PZL Wrocław zijn overgedragen, zijn tegen boekwaarde verkocht. Het betrof talloze overdrachten van vorderingen uit onderhanden werk die niet bezwaard waren met pand- of hypotheekrechten.
(13)
De totale waarde van de activa die tussen 2004 en 2010 door PZL Hydral aan PZL Wrocław zijn overgedragen, bedroeg 44 708 791,02 PLN.
(14)
In 2008 zijn 559 werknemers van PZL Hydral overgegaan naar PZL Wrocław, gevolgd door nog eens 37 werknemers in 2009.
(15)
PZL Wrocław produceert componenten voor vliegtuigen die door de Poolse strijdkrachten worden gebruikt (tot eind 2007 werd die productie uitgevoerd door PZL Hydral) en verleent diensten op het gebied van onderhoud en reparatie van uitrusting van het Poolse leger. Militaire producten zijn gebonden aan een certificering die specifiek is voor elk producttype. De producten dienen derhalve in overeenstemming te zijn met de technische eisen die de Poolse strijdkrachten stellen. In elke fase wordt er aparte documentatie verstrekt en op de betreffende producten wordt (evenals op de hieraan gerelateerde onderhoudsdiensten) toezicht uitgeoefend door een gedetacheerde militaire vertegenwoordiger.
(16)
De productie bij PZL Wrocław vindt op dit moment plaats op basis van de vergunning met nummer B-007/2007, die op 17 januari 2007 door de minister van Binnenlandse Zaken en Bestuur is verleend voor het uitvoeren van bedrijfsactiviteiten op het gebied van:
-
de productie en verhandeling van apparaten voor het afschieten van alarm-, signalerings- en gaspatronen, als gedefinieerd in paragraaf 8 (soorten wapens en munitie) van bijlage 1 bij het kabinetsbesluit van 3 december 2001 betreffende de soorten wapens en munitie, tevens houdende een overzicht van producten en technologieën voor het leger en de politie waarvoor een vergunning vereist is voor de productie en verhandeling (3);
-
de productie en verhandeling van producten voor het leger of de politie als gedefinieerd onder titel „WT V” en van componenten en onderdelen van producten als gedefinieerd onder de titels „WT II”, „WT III” en „WT XIV” (de paragrafen 1-4 en 7-10) van bijlage 2 bij bovengenoemd kabinetsbesluit (overzicht van producten en technologieën voor het leger en de politie waarvoor een vergunning vereist is voor de productie en verhandeling);
-
de productie en verhandeling van apparatuur voor de vervaardiging van producten voor het leger en de politie en voor de verhandeling van technologie voor de vervaardiging van producten die voor dat doel bestemd zijn als gedefinieerd onder titel „WT XIII” van bijlage 2 bij bovengenoemd kabinetsbesluit (overzicht van producten en technologieën voor het leger en de politie waarvoor een vergunning vereist is voor de productie en verhandeling).
(17)
PZL Wrocław beschikt over de volgende certificaten:
-
een conformiteitsverklaring met ISO 9001:2000 uitgegeven door Veritas Certification;
-
een conformiteitsverklaring met AS9100-B uitgegeven door Veritas Certification;
-
een certificaat op grond waarvan de productie is toegestaan van luchtvaartbenodigdheden die voldoen aan de vereisten van de luchtvaartverordeningen PART 21: uitgegeven door het Poolse Bureau voor de burgerluchtvaart (Urząd Lotnictwa Cywilnego);
-
een certificaat voor het uitvoeren van technisch onderhoud aan producten in overeenstemming met de vereisten van de luchtvaartverordeningen PART 145: uitgegeven door het Poolse Bureau voor de burgerluchtvaart;
-
een NADCAP-certificaat uitgegeven door het Performance Review Institute voor het uitvoeren van een aantal specifieke processen, namelijk warmtebehandeling (HT), non-destructieve tests (NDT), chemische processen (CHP) en elektro-erosie (EDM).
(18)
De Poolse autoriteiten hebben de Commissie meegedeeld dat de productielijn van PZL Hydral (thans van PZL Wrocław) een belangrijk onderdeel vormt van het economische herstelplan van de Poolse regering van 1995 voor de periode 1996-2000 en dat van 2000 voor de periode 2001-2006.
(19)
Daarnaast wordt er in een aantal uitvoeringsmaatregelen en overheidsrichtsnoeren voor het economische herstelplan expliciet melding gemaakt van PZL Hydral dan wel haar bedrijfsactiviteiten, zoals in:
-
de richtsnoeren van de minister/de directeur van het Centraal Planbureau (Centralny Urząd Planowania) van 30 januari 1995 voor het economische herstelplan voor de periode 1996-2000;
-
de richtsnoeren van het ministerie van Economische Zaken van juli 2000 voor het centrale economische ontwikkelingsplan voor de periode 2001-2006;
-
de organisatie van de werkzaamheden die door ondernemingen worden uitgevoerd in het kader van de Wet op de Nationale Defensie van 23 augustus 2001 (4);
-
het kabinetsbesluit van 24 juni 2003 inzake faciliteiten die van bijzonder belang zijn voor de veiligheid en de defensie van de staat en meer in het bijzonder voor de bescherming daarvan (5);
-
het kabinetsbesluit van 20 augustus 2004 met een overzicht van bedrijven met een bijzonder belang op economisch of defensiegebied (6);
-
het kabinetsbesluit van 9 november 2007 met een overzicht van bedrijven met een bijzonder belang op economisch of defensiegebied (7).
(20)
Bedrijven die in dergelijke overzichten zijn opgenomen, zijn verplicht om uitgebreide jaarverslagen te overleggen over hun productiecapaciteit op defensiegebied (hoeveelheden, profiel, waarden) zodat het ministerie kan waarborgen dat de benodigde militaire taken uitgevoerd kunnen worden.
(21)
De Poolse autoriteiten hebben de Commissie meegedeeld dat de relevante vergunningen en certificaten (zie de overwegingen 16 en 17) de garantie bieden dat er goederen en diensten van een specifieke kwaliteit aan speciale klanten geleverd kunnen worden (bedrijven met een bijzonder belang voor de defensie van Polen, het ministerie van Defensie enz.). PZL Wrocław (in het verleden PZL Hydral) levert niet alleen componenten voor hydraulische systemen, brandstoftoevoersystemen en controlesystemen, ook de reparaties die de onderneming uitvoert aan geïnstalleerde deelassemblages, zijn van cruciaal belang voor het functioneren van de luchtvaartuigen van de Poolse strijdkrachten (de W-3, de Mi-2, de M28 Bryza en de PZL 130 Orlik). De Poolse autoriteiten hebben bovendien benadrukt dat de W-3 en de Mi-2 de belangrijkste helikopters zijn die door het Poolse leger worden gebruikt.
(22)
De goederen die door PZL Hydral voor gebruik door de strijdkrachten worden geproduceerd, zijn voorzien van de corresponderende NAVO-code, in overeenstemming met de standaardisatieovereenkomst van de NAVO. Het bedrijf zelf heeft eveneens een NAVO-code.
(23)
Zoals reeds nader toegelicht in overweging 9 e.v., heeft PZL Hydral vanaf december 2004 activa overgedragen aan PZL Wrocław. Slechts de activa die op 30 december 2007 zijn overgedragen (onroerende zaken) zijn met hypotheekrechten bezwaard ten gunste van publiekrechtelijke schuldeisers.
(24)
De Poolse autoriteiten hebben bevestigd dat PZL Wrocław vanaf het begin van haar bedrijfsactiviteiten alle financiële verplichtingen ten opzichte van publiekrechtelijke schuldeisers tijdig heeft voldaan, inclusief de socialezekerheidsbijdragen en belastingafdrachten voor haar personeel.
II.2. Financiële problemen van PZL Hydral
(25)
De problemen van PZL Hydral bij het terugbetalen van schulden aan zowel particuliere als publiekrechtelijke schuldeisers zijn in 1998 begonnen.
(26)
Eind 1998 bedroegen de schulden die PZL Hydral had aan particuliere banken en leveranciers 90,4 miljoen PLN. Verreweg de grootste schuldeisers waren twee banken: […] (8) en […].
(27)
Eind 1998 had PZL Hydral een schuld van 54 miljoen PLN bij bank […] Dat bedrag was in november 2006, toen er een vaststellingsovereenkomst is ondertekend, opgelopen tot 86,4 miljoen PLN. De vordering is uiteindelijk in 2007 definitief voldaan. Eind 1998 had PZL Hydral daarnaast een schuld van 23 miljoen PLN bij bank […]. Dat bedrag was in oktober 2003 opgelopen tot 55,6 miljoen PLN. Deze vordering is uiteindelijk in 2004 voldaan.
Tabel 3
Totaal verplichtingen PZL Hydral ten opzichte van bank […] (x 1000 PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
Hoofdsom
44 447
48 424
51 605
49 628
37 416
39 041
38 741
38 291
35 377
Rente
9 583
17 683
26 194
34 449
29 157
38 184
40 920
43 776
51 018
Totaal
54 030
66 107
77 798
84 077
66 573
77 225
79 721
82 067
86 395
Tabel 4
Totaal verplichtingen PZL Hydral ten opzichte van bank […] (x 1000 PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
Hoofdsom
18 571
21 986
21 959
21 127
20 741
19 825
4 000
0
0
Rente
4 572
5 983
10 842
16 759
23 975
35 773
0
0
0
Totaal
23 143
27 969
32 801
37 886
44 716
55 598
4 000
0
0
(28)
Deze particuliere banken hadden een zakelijk zekerheidsrecht eerste in rang bedongen (zie de uitgebreide beschrijving in de overwegingen 32 en 34) en hadden hun vorderingen eenvoudig kunnen afdwingen op basis van zgn. bancaire executoriale titel. Op grond van de Wet op het Bankwezen van 1997 (9) kunnen banken bancaire executoriale titels (bankowy tytuł egzekucyjny) afgeven op basis van hun bescheiden of andere documenten verband houdende met banktransacties. Een bancaire executoriale titel kan als basis dienen voor een schuldincasso nadat een rechter een uitvoerbaarheidsverklaring heeft afgegeven. Dit is een veel snellere manier dan de mogelijkheden die andere schuldeisers ter beschikking staan. Zij moeten namelijk voorafgaand aan de tenuitvoerlegging van de invordering eerst een verzoek bij een rechtbank indienen om een inhoudelijke beschikking te verkrijgen. Desondanks hebben de particuliere schuldeisers geen incassomaatregelen ten uitvoer gelegd, met andere woorden, zij hebben niet alleen geen verzoek ingediend om een faillissementsprocedure tegen PZL Hydral in te stellen, maar hebben ook geen andere actie ondernomen om de terugbetaling van hun vorderingen op de activa van die onderneming te verhalen.
(29)
Toen PZL Hydral in de periode 1998-2006 problemen kreeg met het terugbetalen van de leningen, hadden de banken op grond van het Burgerlijk Wetboek de mogelijkheid om wettelijke rente te berekenen tegen een tarief zoals dat door de regering was vastgesteld (zie tabel 7). In plaats van die wettelijke rente structureel te berekenen werd echter slechts periodiek rente berekend tegen de tarieven zoals weergegeven in tabel 5 en tabel 6.
Tabel 5
Door bank […] berekende rentetarieven (leningen in USD op basis van LIBOR)
Jaar
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
%
8,53
8,71
9,87
8,50
8,50
8,50
8,50
8,50
8,50
8,50
Tabel 6
Door […] berekende rentetarieven (leningen in USD op basis van LIBOR)
Jaar
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
%
7,78
7,96
9,12
6,08
4,45
3,62
4,37
6,26
7,63
7,37
Tabel 7
Wettelijke rentetarieven
Jaar
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
%
34
23
23
30
18
13
12
13
11,5
11,5
(30)
De Poolse autoriteiten stellen dat de banken van mening waren dat zij wellicht een hoger rendement zouden krijgen door een bijdrage te leveren aan het herstructureringsproces van PZL Hydral. De banken hebben de onderhandelingen met de eerste onderneming die interesse toonde in het overnemen van PZL Wrocław, te weten […], dan ook op de voet gevolgd (zie overweging 57 e.v.). De banken hebben de bedrijfseconomische situatie van PZL Hydral regelmatig gecontroleerd op basis van financiële verslagen, locatiebezoeken en marktanalyses.
(31)
Bank […] heeft de schulden uiteindelijk geschikt middels een vaststellingsovereenkomst die in april 2003 is gesloten. De bank heeft 51,6 miljoen PLN afgeschreven en is akkoord gegaan met de terugbetaling van slechts 4 miljoen PLN (7 %). De afschrijvingen als gevolg van de vaststellingsovereenkomst zijn in de boekhouding van PZL Hydral opgenomen over het boekjaar 2004.
(32)
Bank […] is akkoord gegaan met een vereffening op basis van een eigen economische beoordeling ondanks het feit dat zij over een aantal eerste rechten van hypotheek beschikte. De bank heeft haar lening met name gedekt door een zakelijk zekerheidsrecht van 13,7 miljoen PLN op onroerende zaken, en door een cessie aan haar van alle licentie- en exploitatierechten uit hoofde van de licentieovereenkomst met […] inzake de productie van apparatuur voor airconditioning ten bedrage van 1,2 miljoen USD (circa 3 968 000 PLN) (10). Daarnaast werden uit hoofde van de licentieovereenkomst machines en apparatuur die geleverd waren door […] ten bedrage van 2,4 miljoen USD (circa 7 938 000 PLN), aan de bank overgedragen en is de opbrengst van de verkoop van airconditioners voor een bedrag van minimaal 8 miljoen USD per jaar (circa 26,5 miljoen PLN) aan de bank gecedeerd (11).
(33)
In november 2006 is bank […] bij wege van een vaststellingsovereenkomst akkoord gegaan met een afschrijving van 86,4 miljoen PLN, waarbij genoegen werd genomen met de terugbetaling van slechts 11,5 miljoen PLN. Dat betekent dat uiteindelijk slechts 13 % van de schuldverplichtingen door PZL Hydral is terugbetaald. Het resterende bedrag (74,9 miljoen PLN) is afgeschreven.
(34)
Bank […] is akkoord gegaan met dit lage bedrag ondanks het feit dat zij een zakelijk zekerheidsrecht eerste in rang had bedongen op de belangrijkste onroerende zaken (die essentieel waren voor het grootste gedeelte van de productie en waarin tevens de administratieve organisatie was gehuisvest). Deze zakelijke zekerheid bestond in hoofdzaak uit een eerste recht van hypotheek op twee onroerende zaken voor een totaalbedrag van 19,75 miljoen PLN, een zakelijk zekerheidsrecht eerste in rang op een technologische productielijn voor compressors voor een bedrag van 20 miljoen PLN, een cessie eerste in rang van vorderingen uit hoofde van verkoopovereenkomsten voor compressors met een waarde van 20 miljoen PLN, een eerste openbaar pandrecht op machines en uitrusting met een totale waarde van 2,8 miljoen PLN en een aantal overdrachtsovereenkomsten voor roerende zaken ter waarde van respectievelijk 2,65 miljoen PLN, 2,4 miljoen PLN, 0,56 miljoen PLN en 1,1 miljoen PLN. Door de aard van de zakelijke zekerheidsrechten zouden alle potentiële kopers daarnaast in staat zijn om de productie na de verkrijging voort te zetten. Bovendien bestond hierdoor ook de mogelijkheid om de machines als geheel of in gedeelten te verplaatsen zonder dat zij ontmanteld hoefden te worden (mocht een potentiële koper van plan zijn om die machines te verplaatsen).
(35)
Na de overeenkomsten met de banken werden de zakelijke zekerheidsrechten op de materiële activa opgeheven. Als gevolg hiervan verbeterde de positie van de publiekrechtelijke schuldeisers, d.w.z. zij kregen een hogere rang qua hypotheekrecht (12).
(36)
In 1998 bedroeg de schuld van de onderneming op basis van publiekrechtelijke vorderingen (d.w.z. vorderingen van de sociale verzekeringsbank ZUS, het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië, het Psie Pole-belastingkantoor in Wrocław, de provincie Neder-Silezië (Województwo dolnośląskie), de gemeente Wrocław en het staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten (Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - PRFON)) in totaal 29 miljoen PLN. Daarnaast had het ministerie van Financiën civielrechtelijke vorderingen ter hoogte van 9,4 miljoen PLN. De evolutie van de schulden aan de afzonderlijke publiekrechtelijke schuldeisers is weergegeven in de tabellen 8, 9, 10, 11, 12, 13 en 14.
Tabel 8
Schulden van PZL Hydral aan de sociale verzekeringsbank ZUS (x 1000 PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Hoofdsom
20 028
27 477
35 107
42 963
47 695
55 935
62 395
69 296
74 187
74 903
Rente
9 219
20 000
32 651
46 100
60 810
68 421
76 653
84 040
88 835
102 223
Totaal
29 247
47 477
67 758
89 063
108 505
124 356
139 048
153 336
163 022
177 126
Tabel 9
Schulden van PZL Hydral aan het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië (x 1000 PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Hoofdsom
1 700
2 700
3 656
4 750
6 198
10 928
12 471
18 655
20 769
38 946
Rente
750
1 100
1 500
1 950
2 900
3 200
3 800
5 347
8 450
10 553
Totaal
2 450
3 800
5 156
6 700
9 098
14 128
16 271
24 002
29 219
49 499
Tabel 10
Schulden van PZL Hydral aan het belastingkantoor van Wrocław-Psie Pole (x 1000 PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Hoofdsom
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Rente (13)
0
0
0
0
0
0
532
532
532
532
Totaal
0
0
0
0
0
0
532
532
532
532
Tabel 11
Schulden van PZL Hydral aan de gemeente Wrocław (x 1000 PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Hoofdsom
1 682
3 058
4 510
5 972
7 556
9 404
11 299
13 180
14 465
16 389
Rente
1 800
2 200
3 500
5 500
7 100
7 950
8 500
9 065
9 951
10 698
Totaal
3 482
5 258
8 010
11 472
14 656
17 354
19 799
22 245
24 416
27 087
Tabel 12
Schulden van PZL Hydral aan de provincie Neder-Silezië (x 1000 PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Hoofdsom
0
15
37
57
76
90
90
90
567
935
Rente
0
2
8
14
21
29
35
40
75
136
Totaal
0
17
45
71
97
119
125
130
642
1 071
Tabel 13
Schulden van PZL Hydral aan het staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten (x 1000 PLN)
31.12. 1998
31.12. 1999
31.12. 2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Hoofdsom
2 446
2 937
3 457
3 394
4 313
4 771
4 927
5 510
5 577
5 639
Rente
3 550
3 900
4 100
4 308
4 807
5 080
5 518
6 040
6 898
7 245
Totaal
5 996
6 837
7 557
7 702
9 120
9 851
10 445
11 550
12 476
12 884
Tabel 14
Schulden van PZL Hydral aan het ministerie van Financiën (x 1000 PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Hoofdsom
8 018,8
14 395,5
64 717,1
64 717,1
19 687,7
19 646,5
19 422,5
18 773,1
18 260,3
18 260,3
Rente
1 372,9
2 639,2
9 627,6
28 741,3
0
0
0
0
193,7
1 117,1
Totaal
9 391,7
17 034,7
74 344,7
93 458,4
19 687,7
19 646,5
19 422,5
18 773,1
18 454,0
19 377,4
(37)
De heffingsrente die de publiekrechtelijke schuldeisers hebben toegepast op de betreffende belastingachterstanden, is weergegeven in tabel 15. Het is van belang daarbij op te merken dat in de tabellen 6 tot en met 14 ook rekening gehouden is met deelaflossingen en dat de omvang van de schuld telkens per het einde van elk jaar is weergegeven. Dat betekent dat de verschuldigde rente in een bepaald jaar niet rechtstreeks gekoppeld is aan de hoofdsom, aangezien deze kan fluctueren.
Tabel 15
Rente op achterstallige belastingbetalingen (heffingsrente) (14)
Jaar
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
%
50
35
44
40
23
15
15
14
11
12
14
11
10
(38)
Naast het in rekening brengen van de relevante heffingsrente hebben de sociale verzekeringsbank ZUS, het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië, het belastingkantoor van Wrocław-Psie Pole, de gemeente Wrocław en de provincie Neder-Silezië hun vorderingen op PZL Hydral ook zekergesteld middels hypotheken op onroerende zaken. In de tabellen 16, 17, 18, 19 en 20 zijn de wijzigingen weergegeven in de hypotheken die op de activa van PZL Hydral rusten ten gunste van de betreffende publiekrechtelijke schuldeisers.
Tabel 16
Zakelijke zekerheidsrechten ten gunste van de sociale verzekeringsbank ZUS op de activa van PZL Hydral
Jaar
Bedrag
Opmerkingen
1
1998
21 996 411,92 PLN
totaal hypotheekbedrag
2
1999
21 996 411,92 PLN
totaal hypotheekbedrag
3
2000
21 996 411,92 PLN
totaal hypotheekbedrag
4
2001
28 660 990,95 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 6 664 579,03 PLN gevestigd
5
2002
29 602 956,07 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 941 965,12 PLN gevestigd
6
2003
37 315 430,58 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 7 712 474,51 PLN gevestigd
7
2004
68 984 278,13 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 31 668 847,55 PLN gevestigd
8
2005
82 625 551,83 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 1 364 127,70 PLN gevestigd
9
2006
91 511 663,94 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 8 886 112,11 PLN gevestigd
10
2007
96 153 021,00 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 4 641 357,06 PLN gevestigd
Tabel 17
Zakelijke zekerheidsrechten ten gunste van het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië op de activa van PZL Hydral
Jaar
Bedrag
Opmerkingen
1
1998
-
-
2
1999
-
-
3
2000
-
-
4
2001
-
-
5
2002
-
-
6
2003
-
-
7
2004
-
-
8
2005
5 692 649,25 PLN
totaal hypotheekbedrag
9
2006
5 692 649,25 PLN
totaal hypotheekbedrag
10
2007
5 692 649,25 PLN
totaal hypotheekbedrag
Tabel 18
Zakelijke zekerheidsrechten ten gunste van het belastingkantoor van Wrocław-Psie Pole op de activa van PZL Hydral
Jaar
Bedrag
Opmerkingen
1
1998
-
-
2
1999
-
-
3
2000
112 759,61 PLN
totaal hypotheekbedrag
4
2001
212 138,61 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 99 379 PLN gevestigd
5
2002
212 138,61 PLN
totaal hypotheekbedrag
6
2003
212 138,61 PLN
totaal hypotheekbedrag
7
2004
212 138,61 PLN
totaal hypotheekbedrag
8
2005
212 138,61 PLN
totaal hypotheekbedrag
9
2006
212 138,61 PLN
totaal hypotheekbedrag
10
2007
212 138,61 PLN
totaal hypotheekbedrag
Tabel 19
Zakelijke zekerheidsrechten ten gunste van de gemeente Wrocław op de activa van PZL Hydral
Jaar
Bedrag
Opmerkingen
1
1998
710 074,30 PLN
totaal hypotheekbedrag
2
1999
710 074,30 PLN
totaal hypotheekbedrag
3
2000
710 074,30 PLN
totaal hypotheekbedrag
4
2001
945 962,80 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 235 888,50 PLN gevestigd
5
2002
2 119 622,40 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 1 173 659,60 PLN gevestigd
6
2003
2 119 622,40 PLN
totaal hypotheekbedrag
7
2004
11 217 294,85 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 9 097 672,45 PLN gevestigd
8
2005
11 217 294,85 PLN
totaal hypotheekbedrag
9
2006
12 589 452,85 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 3 538 324,00 PLN gevestigd
10
2007
15 379 758,25 PLN
totaal hypotheekbedrag
er is een aanvullende hypotheek van 2 790 305,40 PLN gevestigd
Tabel 20
Zakelijke zekerheidsrechten ten gunste van de provincie Neder-Silezië op de activa van PZL Hydral
Jaar
Bedrag
Opmerkingen
1
1998
-
-
2
1999
-
-
3
2000
-
-
4
2001
-
-
5
2002
634 594,10 PLN
Totaal hypotheekbedrag
6
2003
634 594,10 PLN
Totaal hypotheekbedrag
7
2004
634 594,10 PLN
Totaal hypotheekbedrag
8
2005
634 594,10 PLN
Totaal hypotheekbedrag
9
2006
634 594,10 PLN
totaal hypotheekbedrag
10
2007
634 594,10 PLN
totaal hypotheekbedrag
(39)
De Poolse autoriteiten hebben er daarnaast op gewezen dat de publiekrechtelijke schuldeisers ook rekening hebben gehouden met de aanzienlijke stijging van de waarde van industriële onroerende zaken in Wrocław tussen 2003 tot 2008. De vastgoedprijzen zijn in totaal met 100 % gestegen en de waarde van de onroerende zaken van PZL Hydral is zelfs met 300 % toegenomen. Dat betekent dat de publiekrechtelijke schuldeisers met hypotheken op de activa van PZL Hydral geprofiteerd hebben van een de facto toename van de waarde van hun zakelijke zekerheidsrechten.
(40)
De Poolse autoriteiten hebben de Commissie tevens meegedeeld dat het staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten en het ministerie van Financiën geen zakelijke zekerheidsrechten (hypotheken) op activa van PZL Hydral bedongen hebben. Het ministerie van Financiën heeft een deel van zijn vorderingen echter wel geschikt door op 20 mei 2002 een overeenkomst met PZL Hydral te sluiten op grond waarvan laatstgenoemde uiterlijk eind 2002 een aanzienlijk deel van de nog uitstaande schulden afgelost diende te hebben (zie tabel 14).
(41)
Volgens de Poolse autoriteiten hebben de publiekrechtelijke schuldeisers - in tegenstelling tot de particuliere schuldeisers - wél invorderingsmaatregelen genomen door gerechtsdeurwaarders in te schakelen. Tussen 1998 en 2007 hebben die publiekrechtelijke schuldeisers voor de navolgende bedragen tenuitvoerleggingsbevelen laten uitvaardigen: de sociale verzekeringsbank ZUS voor 119,95 miljoen PLN, het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië voor 43,8 miljoen PLN en het staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten voor 2,1 miljoen PLN. Het bedrag dat uiteindelijk echter daadwerkelijk is teruggevorderd, was lager dan de vorderingen die in de tenuitvoerleggingsbevelen waren opgenomen. De Poolse autoriteiten hebben benadrukt dat alternatieve mogelijkheden zoals het in beslag nemen van activa door de rechtbank niet als redelijk noch als economisch zinvol werden aangemerkt. De andere publiekrechtelijke schuldeisers hebben geen invorderingsmaatregelen genomen, maar hebben wel het privatiserings- en herstructureringsproces gevolgd omdat zij van mening waren dat dit tot een hoger rendement zou leiden dan het opeisen van hun vorderingen.
Tabel 21
Overzicht van de invorderingsmaatregelen die publiekrechtelijke schuldeisers t.o.v. van PZL Hydral hebben genomen (1997-2009)
Jaar
Terugbetaalde schulden aan overheidsinstanties
1
1998
206 349,90 PLN
2
1999
0,00 PLN
3
2000
674 100,75 PLN
4
2001
4 922 525,14 PLN
5
2002
3 209 042,05 PLN
6
2003
223 928,70 PLN
7
2004
1 960 765,69 PLN
8
2005
3 641 223,35 PLN
9
2006
4 472 476,92 PLN
10
2007
9 455 133,89 PLN
11
2008
54 590 790,45 PLN
12
2009
4 500 000 PLN
Totaal
87 846 336,84 PLN
(42)
Tussen 1998 en 2009 is er voor een bedrag van 87,846 miljoen PLN (26 %) aan schulden aan overheidsinstanties terugbetaald.
(43)
Sinds 2003 is er sprake van een aanzienlijke toename van het door PZL Hydral terugbetaalde bedrag aan schulden aan overheidsinstanties.
II.3. PZL Hydral als een onderneming in moeilijkheden
(44)
In tabel 22 zijn de financiële gegevens van PZL Hydral weergegeven voor de periode 1998-2009.
Tabel 22
Geselecteerde gegevens uit de financiële verslagen van PZL Hydral (x 1000 PLN)
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Netto-omzet
44 088
46 403
45 691
37 933
35 500
37 111
34 651
47 560
48 618
55 741
32 757
11 870
Winst (verlies) over de omzet
(10 839)
(1 546)
2 004
(8 772)
(10 005)
(9 420)
(6 857)
972
49
3 641
(6 454)
(165 020)
Nettowinst (verlies) (15)
(13 661)
(13 354)
217
18,473
49,346
(177 982)
(48 151)
(14 927)
(1 076)
61 578
23 902
46
Totaal activa
203 936
212 834
228 344
250 115
192 013
113 255
86 966
92 011
76 986
111 051
35 661
30 617
(Negatief) eigen vermogen
9 707
3 078
268
18 440
15 074
(166 664)
(214 815)
(229 743)
(250 500)
(188 922)
(165 020)
(164 974)
Langlopende verplichtingen en reserves
194 231
209 756
228 075
231 675
176 939
279 920
301 781
321 753
327 486
299 973
200 681
195 592
(45)
Van 1998 tot en met 2002 had PZL Hydral een positief eigen vermogen. Vanaf 2003 is dat eigen vermogen echter negatief, en tot 2007 is er sprake geweest van systematische nettoverliezen. Van 2007 tot en met 2009 waren de activiteiten van PZL Hydral winstgevend. De waarde van de activa van PZL Hydral is afgenomen van 203,936 miljoen PLN in 1998 tot 76,986 miljoen PLN in 2006. De langlopende verplichtingen zijn tussen 1998 en 2001 en tussen 2003 en 2006 gestaag toegenomen (tot uiteindelijk 327,486 miljoen PLN in 2006).
(46)
Zoals hierboven reeds nader is toegelicht, bestonden de inkomsten van PZL Hydral vanaf 2008 voornamelijk uit de verkoop van diensten en voorraden die in voorgaande jaren waren geproduceerd. Daarnaast hebben ook haar dochterondernemingen in beperkte mate inkomsten gegenereerd.
II.4. PZL Wrocław als een onderneming in moeilijkheden
(47)
Wat de financiële situatie van PZL Wrocław betreft, kan worden opgemerkt dat de onderneming noch in 2007 en 2008 noch in 2009 meer dan 50 % van haar kapitaal heeft verloren en ook niet voldeed aan de vereiste criteria voor een collectieve insolventieprocedure op grond van het Poolse recht. De omzet van PZL Wrocław bedroeg 5,3 miljoen PLN in 2006,23 miljoen PLN in 2007 en 60 miljoen PLN in 2008. In 2006 was er sprake van een nettoverlies van 1 miljoen PLN, terwijl er in 2007 een nettowinst van 0,04 miljoen PLN werd geboekt. In 2008 is die nettowinst aanzienlijk gestegen tot 8,7 miljoen PLN.
(48)
Uit de financiële verslagen van PZL Wrocław blijkt dat de waarde van haar vaste activa toegenomen is van 4,8 miljoen PLN in 2006 tot achtereenvolgens 25,7 miljoen PLN in 2007,27 miljoen PLN in 2008 en 29 miljoen PLN in 2009. Op grond van de Poolse Begrotingswet worden financiële middelen voor militaire aankopen op jaarbasis toegewezen door het ministerie van Defensie. In 2008 heeft PZL Wrocław met dat ministerie contracten gesloten en militaire goederen geleverd (bijv. hydraulische systemen en pneumatische componenten voor brandstoftoevoersystemen) voor een bedrag van […]. Daarnaast heeft PZL onderhoudsdiensten ten behoeve van het ministerie van Defensie verleend voor een bedrag van […], waardoor het totale bedrag aan goederen en diensten in 2008 […] bedroeg.
(49)
De Poolse autoriteiten stellen eveneens dat de markt waarop PZL Wrocław actief was (te weten de luchtvaart- en defensiemarkt), tot medio 2008 geen tekenen van stagnatie vertoonde.
(50)
In 2009 ondervond PZL Wrocław echter financiële problemen die veroorzaakt werden door een drastische daling van de orders van het ministerie van Defensie als gevolg van de economische crisis. In 2009 was de waarde van de bestelde en verkochte militaire goederen (bijv. hydraulische systemen en pneumatische componenten voor brandstoftoevoersystemen) gedaald tot […] en die van de onderhoudsdiensten tot […]. Daardoor nam het aandeel van de verkochte militaire goederen ten opzichte van 2008 met […] % af en heeft PZL Wrocław in 2009 een nettoverlies geleden van 8,3 miljoen PLN, terwijl de omzet daalde van 60 miljoen PLN in 2008 tot 41 miljoen PLN in 2009.
(51)
De passiva van de onderneming stegen van 31 miljoen PLN in 2008 tot 35 miljoen PLN in 2009. In 2006 bedroegen die passiva 7 miljoen PLN en 18,4 miljoen PLN in 2007.
(52)
De Poolse autoriteiten hebben de Commissie meegedeeld dat PZL Wrocław volgens het Poolse recht (16) nog niet aan de criteria voor een faillissementsprocedure voldeed. Indien het huidige herstructureringsproces voor het Hydral-concern op basis van de uitgangspunten in het herstructureringsplan voor de schulden aan de overheid, enerzijds, en de raamovereenkomst met de investeerder, anderzijds, niet succesvol is, zal PZL Wrocław alsnog een faillissementsaanvraag moeten indienen.
II.5. Het herstructureringsplan en het privatiseringsproces
(53)
Het herstructureringsplan voor PZL Hydral en PZL Wrocław (hierna „het plan” genoemd) moet worden beoordeeld tegen de achtergrond van de inspanningen van Polen om de levensvatbare bedrijfsonderdelen te privatiseren, met name op luchtvaart- en defensiegebied.
(54)
In 1998 heeft een particuliere adviesgroep, Business Management Finance SA, een strategie opgesteld voor de herstructurering van PZL Hydral. Naast een diagnose van de actuele financiële situatie van PZL Hydral bevatte die strategie ook een analyse van de kosten en van de herstructureringsmaatregelen. Uit de strategie blijkt dat het verdedigbaar is om een aantal activa van PZL Hydral te isoleren en aan een particuliere investeerder te verkopen met het oog op de schuldsanering van PZL Hydral.
(55)
De aandeelhouders van PZL Hydral en van PZL Wrocław (na de oprichting ervan in 2004) zijn regelmatig bijeengekomen om de privatisering van het concern of onderdelen ervan (PZL Wrocław) te bespreken en de voorwaarden vast te stellen waaraan een overname door eventueel geïnteresseerde partijen zou moeten voldoen.
(56)
Vervolgens zijn de Poolse autoriteiten onderhandelingen met potentiële investeerders begonnen. Die onderhandelingen werden nauwlettend gevolgd door de particuliere schuldeisers (uitsluitend bij de eerste privatiseringspoging met […]) en de publiekrechtelijke schuldeisers. Er zijn onderhandelingen gevoerd met de volgende ondernemingen: […] (2002-2006), […] (2007-2008), […] (2008) en, vanaf 2009, met de huidige investeerder […] (hierna „[…]” of „de investeerder” genoemd).
(57)
In het kader van een industriële samenwerking zijn in 2002 met […], een internationale producent van luchtvaartcomponenten met een jaaromzet in 2009 van […], besprekingen begonnen over de verkoop van PZL Hydral. Op 25 november 2002 hebben […] en PZL Hydral een geheimhoudingsovereenkomst gesloten. Op 22 april 2003 heeft […] een letter of intent aan PZL Hydral gestuurd en aangegeven geïnteresseerd te zijn in een potentiële verkrijging van de aandelen-PZL Hydral en derhalve een due diligence-onderzoek uit te willen voeren. Dat onderzoek is in mei 2003 uitgevoerd. In april 2005 heeft […] de due diligence verruimd met het oog op de eventuele overname van PZL Wrocław, de onderneming die in 2004 is opgericht. In juni 2005 is de documentatie overhandigd aan […]. In de tweede helft van 2005 en de eerste helft van 2006 zijn er talloze bijeenkomsten georganiseerd met vertegenwoordigers van […]. Sinds november 2006 heeft […] echter geen verdere actie ondernomen om de transactie af te ronden.
(58)
Volgens de Poolse autoriteiten heeft […] zich uit de onderhandelingen teruggetrokken omdat er geen oplossing gevonden kon worden voor de schulden van de onderneming.
(59)
Tijdens de onderhandelingen werden de particuliere en publiekrechtelijke schuldeisers periodiek van de vooruitgang op de hoogte gehouden, soms zelfs op wekelijkse basis.
(60)
De Poolse autoriteiten hebben vervolgens een nieuwe privatiseringsstrategie ontwikkeld teneinde PZL Wrocław om te vormen tot een levensvatbaar bedrijf en vervolgens te verkopen. Daarna zou PZL Hydral geliquideerd worden met de opbrengst van de verkoop van PZL Wrocław en van haar andere dochterondernemingen en activa. Tot deze strategie is besloten door ARP, PZL Hydral en de publiekrechtelijke schuldeisers van PZL Hydral. De betreffende strategie is in het vierde kwartaal 2007 formeel neergelegd in het herstructureringsplan 2007-2010 (hierna „het plan” genoemd).
(61)
Volgens het plan zouden de schulden aan de publiekrechtelijke schuldeisers op de navolgende manier terugbetaald worden uit de opbrengst van de verkoop van de activa van PZL Hydral: Zakład Ciepłowniczy „Term-Hydral” sp. z o.o. voor 1 miljoen PLN en Zakład Produkcji Hydrauliki „Hydral” sp. z o.o. voor 3 miljoen PLN. De verkoop van PZL Wrocław zou naar verwachting 65,9 miljoen PLN opleveren (inclusief de gietinstallatie). De verkoop van de overige financiële activa zou 0,5 miljoen PLN moeten opbrengen. De waarde van de onroerende zaak met de naam BBCenter werd geraamd op 47,5 miljoen PLN, die van het wagenpark op 2 miljoen PLN en die van een krachtcentrale (GSZ) op 0,9 miljoen PLN. Het plan was derhalve gebaseerd op de aanname dat de verkoop van de activa tot een totale opbrengst van minimaal 120,8 miljoen PLN zou leiden.
(62)
In het plan was ook in een kapitaalinjectie voorzien van 36 miljoen PLN ter waarborging van de terugbetaling van 156,8 miljoen PLN aan de publiekrechtelijke schuldeisers. Tevens werd in de mogelijkheid voorzien van een aanvullende kapitaalinjectie door ARP van 77,4 miljoen PLN om de nog uitstaande schulden over de periode 1996-1998 aan de sociale verzekeringsbank ZUS terug te betalen.
(63)
Vervolgens heeft PZL Wrocław in januari 2007 de benodigde militaire certificaten en vergunningen verkregen om in wapens te mogen handelen (zie overweging 16). In de loop van 2007 heeft PZL Wrocław aanvullende activa, machines, uitrusting en knowhow verworven. Deze verwerving is gefinancierd met een lening van 12,5 miljoen PLN die ARP op 24 mei 2007 aan PZL Wrocław heeft verstrekt (hierna „de lening van 2007” genoemd) en via een inbreng in natura in het kapitaal van PZL Wrocław door de moedermaatschappij, PZL Hydral, in de vorm van een activaoverdracht in december 2007.
(64)
De Poolse autoriteiten hebben ook benadrukt dat de lening van 2007 is verstrekt met de bedoeling dat ARP een belang in PZL Wrocław zou verkrijgen van circa […] % (op basis van een debt-for-equity-swap) en dat ARP in een later stadium aan de verkoop van zijn aandelen-PZL Wrocław een adequaat rendement op het geïnvesteerde kapitaal zou overhouden. PZL Hydral zou haar aandelen daarentegen gebruiken om schulden aan publiekrechtelijke schuldeisers af te lossen.
(65)
De lening van 2007 is verstrekt tegen een variabele 3-maands WIBOR plus 200 basispunten (hetgeen toentertijd overeenkwam met 6,45 %). De lening zou aanvankelijk eind 2007 aflopen, met dien verstande dat de looptijd verlengd zou worden tot het moment dat de debt-for-equity-swap had plaatsgevonden voorafgaand aan de verkoop van PZL Wrocław. De lening was gedekt door de volgende zakelijke zekerheidsrechten:
-
een openbaar pandrecht (17) op de vaste activa van PZL Wrocław (machines) van 5,5 miljoen PLN, dat in het pandrechtregister werd ingeschreven;
-
een gewoon pandrecht (18) op 66 850 aandelen, hetgeen ten tijde van de transactie in mei overeenkwam met 100 % van de aandelen en eind 2007 met […] % van de aandelen.
(66)
De Poolse autoriteiten hebben de Commissie meegedeeld dat de waarde van PZL Wrocław op verzoek van ARP in maart 2007 beoordeeld is door consultants van Realizacja Inwestycji Techniczno-Ekonomicznych (handelend als onafhankelijke deskundige). Er zijn daarbij drie waarderingsmethoden gebruikt: een opbrengstmethode gebaseerd op de discounted net profit (methode 1), een opbrengstmethode gebaseerd op de discounted net profit plus afschrijvingen (methode 2), en een discounted cash flow-methode (methode 3) (19), inclusief een sensitiviteitsanalyse (uitgaande van een gematigd, een optimistisch en een pessimistisch scenario).
(67)
Op basis van deze methoden is de waarde van PZL Wrocław als volgt geraamd:
Methode 1:
a)
in een gematigd scenario wordt de waarde geraamd op […];
b)
in een optimistisch scenario wordt de waarde geraamd op […];
c)
in een pessimistisch scenario wordt de waarde geraamd op […].
Methode 2:
a)
in een gematigd scenario wordt de waarde geraamd op […];
b)
in een optimistisch scenario wordt de waarde geraamd op […];
c)
in een pessimistisch scenario wordt de waarde geraamd op […].
Methode 3:
a)
in een gematigd scenario wordt de waarde geraamd op […];
b)
in een optimistisch scenario wordt de waarde geraamd op […];
c)
in een pessimistisch scenario wordt de waarde geraamd op […].
(68)
Voor de waardering van PZL Wrocław is gebruikgemaakt van de volgende drie elementen:
-
de financiële prognoses van de onderneming, inclusief cashflow, nettowinst en afschrijvingen voor de periode 2007-2011 gecombineerd met een sensitiviteitsanalyse (gematigd, optimistisch en pessimistisch scenario); zie onderstaande tabel 23;
-
een disconteringsvoet op basis van de gewogen gemiddelde kapitaalkostenvoet (WACC) gelijk aan 10,25 %, en
-
de aanname dat de cashflow na 2007-2011 constant zal blijven.
Tabel 23
De verschillende scenario's zoals toegepast in het onderzoek van 2007 (x 1000 PLN)
Jaar
2007
2008
2009
2010
2011
Gematigd scenario
Cashflow
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Nettowinst
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Afschrijvingen
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Nettowinst + afschrijvingen
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Optimistisch scenario
Cashflow
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Nettowinst
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Afschrijvingen
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Nettowinst + afschrijvingen
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Pessimistisch scenario
Cashflow
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Nettowinst
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Afschrijvingen
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Nettowinst + afschrijvingen
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(69)
De disconteringsvoet is in alle drie de methoden gebaseerd op een gewogen gemiddelde kapitaalkostenvoet (Weighted average cost of capital - WACC) van 10,25 % (20). De financiële prognose van de onderneming, inclusief de cashflow, nettowinst en afschrijvingen voor de periode 2007-2011 gecombineerd met een sensitiviteitsanalyse (een gematigd, optimistisch en pessimistisch scenario voor 2007-2011), is gebaseerd op gegevens die door PZL Wrocław zijn verstrekt. Volgens het onderzoek zijn deze gegevens voor een groot gedeelte gebaseerd op te verwachten orders van het ministerie van Defensie.
(70)
Bij het vaststellen van de waarde van de aandelen van de onderneming zijn de Poolse autoriteiten op basis van bovenstaande beoordeling uitgegaan van het pessimistische scenario (dat tot de laagste opbrengst leidt). Dientengevolge hebben zij aangenomen dat de zakelijke zekerheid in de vorm van een gewoon pandrecht op de aandelen-PZL Wrocław een marktwaarde had van minimaal 20,3 miljoen PLN (21). De Poolse autoriteiten waren dan ook van mening dat, gezien de waarde van de aandelen in combinatie met het pandrecht op de machines (dat toentertijd een waarde vertegenwoordigde van 5,5 miljoen PLN), de totale waarde van de zakelijke zekerheid op dat moment hoger was dan het bedrag dat er aan leningen terugbetaald moest worden.
(71)
Op basis van het deskundigenonderzoek stelde ARP zich in 2007 daarnaast op het standpunt dat het redelijk was om voor eind 2007 uit te gaan van een waarde van PZL Wrocław van […] en om het gematigde scenario derhalve als uitgangspunt te gaan hanteren. ARP was bovendien van mening dat zijn investering een adequaat rendement zou opleveren. Het directe rendement dat ARP zou kunnen realiseren, bedroeg minimaal 48,5 miljoen PLN indien de debt-for-equity-swap vóór de verkoop uitgevoerd zou worden en ARP dus […] % van de aandelen zou houden (dit is een geschat percentage dat als werkhypothese door ARP is gebruikt).
(72)
De Poolse autoriteiten stellen dan ook dat ARP met betrekking tot de lening van 2007 in het kader van de verkoop van PZL Wrocław als een investeerder heeft gehandeld. De Poolse autoriteiten hebben er tevens op gewezen dat de lening van 2007 dus niet aan PZL Hydral is verstrekt zoals in het besluit tot inleiding van de formele onderzoekprocedure wordt vermeld.
(73)
Op basis van de nieuwe privatiseringsstrategie en het herstructureringsplan 2007-2010 is […] (een […] toonaangevende internationale leverancier van systemen en diensten aan de luchtvaart-, ruimtevaart- en defensiesector met een omzet in 2009 van […]) in het eerste kwartaal van 2007 onderhandelingen begonnen met het oog op de overname van PZL Wrocław. In dat kader is er in juli/augustus 2007 en in februari 2008 een due diligence-onderzoek naar PZL Wrocław uitgevoerd. De onderhandelingen waren overigens een uitvloeisel van een bestaande industriële samenwerking.
(74)
Op 31 januari 2008 heeft […] een bod uitgebracht op de aandelen-PZL Wrocław. Dat bod is op 14 februari 2008 voor de eerste keer verhoogd. Op 17-18 maart 2008 hebben vertegenwoordigers van […] een bijeenkomst met ARP georganiseerd. Vervolgens heeft […] op 2 april 2008 voor de tweede keer het bod op de aandelen verhoogd. De prijs die op 2 april 2008 voor de aandelen werd geboden, was […] (hetgeen een weerspiegeling was van de waarde van PZL Wrocław per 31 december 2007) waarbij er verder ook sprake was van veranderingen in de waarde van de vlottende activa op basis van een specifieke berekeningsformule. De Poolse autoriteiten hebben de Commissie meegedeeld dat de toepassing van de formule om de winstgroei tot uiting te laten komen, zou leiden tot een prijsverhoging van […].
(75)
Het aanbod was ook in overeenstemming met de waardering die een onafhankelijke deskundige in opdracht van ARP had vastgesteld. In het kader van de betreffende waardering, uitgevoerd door Doradztwo Ekonomiczne Dariusz Zarzecki, is geconcludeerd dat de waarde van PZL Wrocław in maart 2008 […] bedroeg. De waarderingsgrondslag die hiervoor gebruikt is, was de NVW-methode (een methode die uitgaat van de nettovermogenswaarde - Netto Asset Value). Bij deze methode wordt een activagerichte benadering voor de waardering gebruikt waarbij rekening wordt gehouden met de waarde van de activa en met de credit- en debetposten zowel op als buiten de balans. Tegelijkertijd is ook de waarde van PZL Hydral vastgesteld op basis van de DCF-methode (de discounted cash flow-methode), waarbij niet alleen rekening is gehouden met toekomstige inkomsten uit materiële activa, maar ook met inkomsten uit de immateriële activa die eigendom zijn van PZL Wrocław. In het kader van het onderzoek is geen sensitiviteitsanalyse uitgevoerd (er worden dus geen verschillende scenario's beschreven).
(76)
De prognoses voor de cashflow vanaf 2008 zijn bij de DCF-methode gebaseerd op het financiële plan 2007-2013 van PZL Wrocław. In dat plan is ervan uitgegaan dat de inflatie gelijk zal zijn aan het geraamde percentage dat de Poolse Centrale Bank in februari 2008 voor de betreffende periode heeft gepubliceerd. De kapitaalkosten zijn begroot op 16,65 %. Dit percentage is opgebouwd uit de risicovrije rente (4,70 %), de marktrisicopremie (7,17 %), de sectorrisicopremie (1,78 %) en de marktomvangpremie (3 %). Op deze grondslag was het ook mogelijk om rekening te houden met de omvang van PZL Wrocław ten opzichte van concurrenten als […] of […]. In het onderzoek is ervan uitgegaan dat de cashflow na 2014 met 3 % per jaar zal toenemen (op basis van een inflatie van 2 %).
Tabel 24
Prognoses van de toekomstige cashflow van PZL Wrocław (x 1000 PLN)
Jaar
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Kosten eigen vermogen ( %)
16,65
16,65
16,65
16,65
16,65
16,65
Prognoses toekomstige cashflow
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Prognoses toekomstige discounted cash flow
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(77)
De aangepaste NVW-methode is een manier om een onderneming in „going concern” te waarderen door de waarde van alle activa en passiva aan te passen aan de waarde in het economisch verkeer (22). De aanpassing van de schulden met een boekwaarde van 18,35 miljoen PLN tot een nettovermogenswaarde van […] heeft plaatsgevonden op basis van de geplande debt-for-equity-swap in 2007. Bij de laatste aanpassing is ook rekening gehouden met de activa die niet in de balans zijn opgenomen.
Tabel 25
PZL Wrocław - aangepaste NVW-methode (x 1000 PLN) (23)
Boekwaarde
Nettovermogenswaarde
Vaste activa
25 710
[…]
Vlottende activa
9 945
[…]
Schulden
18 350
[…]
Activa buiten de balans
0
[…]
Totaal
17 305
[…]
(78)
De aangepaste nettovermogenswaarde van de vaste activa bedraagt […], terwijl hun boekwaarde 25,710 miljoen PLN is. In wezen vindt die aanpassing plaats door de waarde in het economisch verkeer van alle activa te berekenen op basis van het onderzoek dat op 29 maart 2007 is afgerond en aan de Commissie is overgelegd door de onafhankelijke deskundige Realizacja Inwestycji Techniczno-ekonomicznych. In wezen wordt in dat onderzoek de waarde van onroerende zaken zoals gebouwen en grond vastgesteld. De waarde van de gebouwen is vastgesteld op basis van de volgende formule:
V = Cn(1-Lu/100) × R
waarbij „Cn” de kosten zijn voor de constructie van een nieuw gebouw; „Lu” de gebruiksintensiteit van het gebouw weergeeft en „R” de coëfficiënt is die de prijsverschillen tussen de verschillende regio's weerspiegelt. De waarde van de grond wordt bepaald op basis van een vergelijkende benadering waarin ervan wordt uitgegaan dat de grondprijs gelijk is aan het bedrag dat de verkoop van een soortgelijk perceel heeft opgebracht (teneinde ook inflatieschommelingen in aanmerking te kunnen nemen).
(79)
De aanpassing van de schulden met een boekwaarde van 18,35 miljoen PLN tot een nettovermogenswaarde van […] heeft plaatsgevonden op basis van de geplande debt-for-equity-swap in 2007.
(80)
Bij die laatste aanpassing is ook rekening gehouden met de activa die niet in de balans zijn opgenomen. De items die niet in de balans zijn opgenomen, maar die volgens de auteurs van het onderzoek wel in de waardering opgenomen dienen te worden, zijn de „HR-organisatie” en de „organisatie van het productieproces”. Hierbij is rekening gehouden met niet-kwantificeerbare aspecten in de beoordeling die gekoppeld zijn aan de waarde van het management van de onderneming.
(81)
Na het bod van […] hebben de Poolse autoriteiten in maart 2008 het plan bij de Commissie aangemeld als herstructureringssteun voor PZL Hydral, ervan uitgaande dat PZL Wrocław verkocht zou worden voor […]. Daarnaast hebben zij de lening van 2007 en een aanvullende lening van 4 miljoen PLN die aan PZL Wrocław verleend zou worden, opgenomen in het pakket van voorwaarden met het oog op het afronden van de onderhandelingen met […].
(82)
Die aanvullende lening (hierna „de lening van 2008” genoemd) is op 2 april 2008 verstrekt, de dag waarop ARP in kennis is gesteld van de tweede verhoging van het bod. ARP heeft deze lening verstrekt als overbruggingslening tot aan het moment dat de transactie met […] afgerond zou zijn. PZL Wrocław had die lening nodig om het toegenomen aantal orders van het ministerie van Defensie te kunnen verwerken.
(83)
De lening had een looptijd van vijf jaar tegen een variabele rente die gebaseerd was op het referentiepercentage van de Commissie voor Polen (6,42 % op het moment dat de lening werd verstrekt). De lening was op navolgende wijze gedekt:
-
een openbaar pandrecht op vaste activa van PZL Wrocław (vier machines en uitrustingscomponenten) van 2,8 miljoen PLN, dat ingeschreven is in het pandrechtregister;
-
een cessie van de vorderingen uit hoofde van een commerciële overeenkomst ter hoogte van 5,2 miljoen PLN.
(84)
De Poolse autoriteiten zijn dan ook van mening dat de waarde van de zakelijke zekerheden hoger is dan de waarde van de lening.
(85)
De lening is verstrekt teneinde PZL Wrocław in staat te stellen de noodzakelijke machines voor het productieproces aan te schaffen. ARP heeft die lening in een vroeg stadium van de onderhandelingen met […] verstrekt in de veronderstelling dat deze ofwel door PZL Wrocław uit eigen middelen ofwel door de investeerder zou worden terugbetaald.
(86)
Tegen die achtergrond stellen de Poolse autoriteiten dat ARP niet slechts op een wijze heeft gehandeld die vergelijkbaar is met die van een particuliere investeerder, maar zelfs in de hoedanigheid van de partij die verantwoordelijk is voor de verkoop van PZL Wrocław.
(87)
De Commissie is eveneens door de Poolse autoriteiten meegedeeld dat de activiteiten van PZL Wrocław in 2008 voor een deel zijn gefinancierd middels operationele leasing. In juni 2008 zijn er twee operationele lease-overeenkomsten, […] en […], gesloten met de particuliere onderneming […]. De nettowaarde van de lease op grond van deze overeenkomsten bedroeg 271 002 EUR respectievelijk 401 263,20 EUR (0,82 miljoen PLN inclusief BTW) (24). De kosten die voor PZL Wrocław uit deze overeenkomsten voortvloeiden, bedroegen 88 762,30 EUR, een bedrag dat overeenkomt met het verschil tussen de nettowaarde van de machines en de nettowaarde van de lease. Deze overeenkomsten zijn vergelijkbaar met een lening, alleen dient in dit geval het geleasede object als zekerheid. Na het verstrijken van de lease krijgt PZL Wrocław het recht om de machines te kopen voor een bedrag van 5 835 EUR. Voordat deze lease-overeenkomsten met PZL Wrocław werden gesloten, heeft […] een grondige analyse gemaakt van de financiële en economische situatie van de onderneming, met inbegrip van de aanwezige mogelijkheden om een toereikende cashflow te genereren om aan de aflossingsverplichtingen te kunnen voldoen.
(88)
De Poolse autoriteiten hebben in hun oorspronkelijke aanmelding ook naar de debt-for-equity-swap van 13,5 miljoen PLN (plus rente) verwezen zoals die in het plan was voorzien.
(89)
In maart en april 2008 zijn er onderhandelingen gevoerd over de voorwaarden voor de aandelenoverdracht. Op 14 april 2008 heeft […] haar bod echter ingetrokken. Volgens de Poolse autoriteiten is de reden hiervoor waarschijnlijk gelegen in de aanzienlijke veranderingen die zich op de wereldmarkt hadden voorgedaan als gevolg van de economische crisis.
(90)
Doordat […] zich uit de onderhandelingen had teruggetrokken, werd de verkoopprocedure hervat. De verkoop werd in de binnenlandse en internationale pers aangekondigd in de vorm van een uitnodiging om deel te nemen aan de onderhandelingen met het oog op de verkoop van alle aandelen-PZL Wrocław. Op 19 mei 2008 is die uitnodiging in Puls Biznesu (het grootste vaktijdschrift in Polen) en in Rzeczpospolita (het grootste landelijke dagblad) gepubliceerd. Op 20-26 mei 2008 is die uitnodiging ook gepubliceerd in Flight International, het internationale vaktijdschrift voor de luchtvaart. In november 2008 zijn de bijzonderheden over de verkoop gepubliceerd in Raport Wojsko Technika Obronność, een luchtvaartblad in het Pools, maar met een internationaal lezerspubliek. Naar aanleiding van deze publicaties is er echter geen bod op de aandelen-PZL Wrocław uitgebracht.
(91)
Daarom zijn er extra maatregelen genomen. Zo is bovengenoemde informatie door PZL Hydral rechtstreeks verstuurd naar en onder de aandacht gebracht van ondernemingen die mogelijk belangstelling zouden kunnen hebben voor de overname van PZL Wrocław. De Poolse autoriteiten hebben er daarnaast op gewezen dat de verkoop ook onder de aandacht is gebracht tijdens tentoonstellingen en evenementen in de betreffende sector, inclusief luchtvaartshows (25). Ook zijn er naar meer dan tachtig ondernemingen brieven verstuurd. De Poolse autoriteiten hebben er bovendien op gewezen dat er voortdurend informatie over de verkoop beschikbaar was op de website van PZL Hydral, een site met meer dan 500 000 bezoekers per jaar. Gezien de specifieke aard van de productie van PZL Wrocław (als leverancier van goederen en diensten voor de Poolse strijdkrachten is PZL Wrocław van bijzonder belang voor de nationale veiligheid) en de relatief hoge concentratie in de mondiale luchtvaartsector (waardoor er slechts een relatief klein aantal potentiële investeerders overbleef), hebben de Poolse autoriteiten gesteld dat alle potentiële investeerders de mogelijkheid hebben gehad om informatie te verkrijgen over de verkoop van PZL Wrocław en om deel te nemen aan het privatiseringsproces. Volgens de Poolse autoriteiten was de hele sector dan ook op de hoogte van de verkoop.
(92)
De aanmelding van de verkoop was uitsluitend een uitnodiging tot onderhandeling en bevatte geen verdere specificaties.
(93)
Als gevolg van deze hernieuwde inspanningen van de Poolse autoriteiten heeft ARP in de tweede helft van 2008 in eerste instantie een blijk van belangstelling ontvangen van […] gevolgd door een bod op de aandelen. In de tweede helft van 2008 heeft ARP nog een blijk van belangstelling ontvangen, deze keer van […].
(94)
Op 30 september 2008 heeft […] een voorlopig, vrijblijvend bod uitgebracht op alle aandelen-PZL Wrocław (hierna „het bod van 30 september 2008” genoemd) voor een bedrag van […]. […] is een beleggingsfonds dat in de private-equitymarkt investeert en waarvan de eigenaar (een natuurlijk persoon) ook de volledige zeggenschap heeft over […] (26). Het bod van 30 september 2008 had betrekking op een schuldenvrije onderneming met als voorwaarde dat de financiële resultaten voor 2009 (met name de nettowinst en de EBITDA) vergelijkbaar waren met die van 2008. Er diende meer in het bijzonder sprake te zijn van een EBITDA van minimaal […] en van een nettowinst in 2009 van ten minste […]; daarnaast was er een omzetgroei van 5 % vereist. Als gevolg van de financiële crisis zijn de inkomsten van PZL Wrocław echter met ongeveer 35 % gedaald en werd er niet voldaan aan de criteria zoals die in het bod waren opgenomen. Al na het eerste kwartaal van 2009 was PZL Hydral zich er volledig van bewust dat het financiële resultaat niet de minimumdrempel zou halen uit het bod van […]. Daarnaast kwam begin 2009 ook nog eens de bevestiging dat het ordervolume van het ministerie van Defensie inderdaad zou afnemen, hetgeen aanzienlijke gevolgen had voor het rendement van de onderneming in dat jaar. Daarna is er geen contact meer geweest met […].
(95)
Met […], een […] onderneming die wereldwijd tot de grootste leveranciers behoort van technologisch geavanceerde luchtvaartproducten (voor commerciële, regionale, militaire en bedrijfsvliegtuigen) en industriële producten en die in 2009 een omzet had van […], is in het eerste kwartaal van 2009 overleg begonnen met het oog op de aankoop van de aandelen-PZL Wrocław.
(96)
De betreffende onderneming heeft tussen 20 april en 12 mei 2009 een due diligence-onderzoek uitgevoerd en op basis van de resultaten van dat onderzoek is er op 20 augustus 2009 met ARP een Memorandum of Understanding ondertekend (met daarin een algemene beschrijving van de geplande transactie) betreffende de overdracht van de aandelen-PZL Wrocław voor een bedrag van […]. ARP verplichtte zich tot het vrijmaken van alle activa van PZL Wrocław van vorderingen van publiekrechtelijke schuldeisers van PZL Hydral. In het Memorandum of Understanding is ervan uitgegaan dat ARP zelf eerst alle aandelen-PZL Wrocław zou kopen om deze vervolgens aan de investeerder door te verkopen. De investeerder verplichte zich om na de overname een eigen, omvangrijk investeringsplan ter waarde van nog eens […] uit te voeren. Op 18 december 2009 hebben ARP, PZL Hydral en […] een raamovereenkomst getekend. Op 12 maart 2010 is bijlage 2 bij de overeenkomst ondertekend waarin de regels zijn opgenomen die van toepassing zijn op de debt-for-equity-swap en op de gedeeltelijke annulering en aflossing van de leningen van 2007 en 2008.
(97)
De Poolse autoriteiten hebben bevestigd dat er geen voorwaarden aan de verkoop zijn verbonden, met name niet met betrekking tot het behoud van het aantal banen. De Poolse autoriteiten hebben de Commissie daarnaast meegedeeld dat de investeerder de vrijheid had om naar eigen inzicht zaken te doen met het ministerie van Defensie.
(98)
Voor een uitgebreide beschrijving van de onderhandelingen met […] wordt verwezen naar punt VI.
II.6. Juridische beoordeling van het plan door de Poolse autoriteiten
(99)
De Poolse autoriteiten hebben aangegeven dat de totale kosten van de herstructurering 262,2 miljoen PLN zullen bedragen, verdeeld over de volgende kostenposten: herstructurering van schulden aan de overheid (234 miljoen PLN), andere financiële herstructureringen (11,5 miljoen PLN), investeringen (11 miljoen PLN), activaherstructurering (5,6 miljoen PLN) en werkgelegenheidsherstructurering (0,3 miljoen PLN).
(100)
Volgens de Poolse autoriteiten worden de totale kosten van de herstructurering van PZL Hydral gefinancierd met staatssteun ter hoogte van 130,5 miljoen PLN en door een eigen bijdrage van 132 miljoen PLN. Op grond van het plan worden de herstructureringskosten dus voor 50,3 % via die eigen bijdrage gefinancierd. De eigen bijdrage is opgebouwd uit de opbrengst van de verkoop van vaste activa en aandelen en uit financiële middelen die door de toekomstige investeerder in PZL Wrocław ter beschikking worden gesteld.
(101)
Wat de compenserende maatregelen betreft, wordt in het plan voorgesteld om een aantal productiemiddelen te verkopen (hetgeen deels al tussen 2004 en 2006 is gebeurd), waardoor de productiecapaciteit wordt verminderd. Volgens het plan zal de verkoop van machines en uitrusting leiden tot een vermindering van de capaciteit van de onderneming met in totaal 380 000 machine-uren, d.w.z. 42 %. Het grootste gedeelte van die vermindering (315 000 machine-uren) is inmiddels al gerealiseerd. De Poolse autoriteiten stellen dat een derde deel van die reductie niet zo zeer noodzakelijk was om de levensvatbaarheid te herstellen, maar bedoeld was om de productie op het gebied van de industriële hydraulische systemen in te krimpen. Omdat het een segment met een lage winstmarge betreft, had de onderneming besloten om haar activiteiten op dit vlak te beperken.
(102)
Daarnaast wordt in het plan aangegeven dat het afstoten van bepaalde (naar verluidt winstgevende) activiteiten én de verkoop van niet aan de productie gerelateerde activa ook als compenserende maatregelen aangemerkt dienen te worden in de zin van de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (27) (hierna „de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun” genoemd). Tot slot stellen de Poolse autoriteiten dat de privatisering van PZL Wrocław (die de concurrenten van de onderneming de mogelijkheid biedt om capaciteit, knowhow en een marktaandeel van PZL Hydral te verkrijgen) eveneens als een compenserende maatregel dient te worden beschouwd.
III. TWIJFELS DIE DE COMMISSIE KENBAAR HEEFT GEMAAKT BIJ HET INLEIDEN EN UITBREIDEN VAN DE FORMELE ONDERZOEKPROCEDURE
(103)
Het plan is aangemeld als een herstructureringsscenario in overeenstemming met de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun. De Commissie heeft haar voorlopige beoordeling dan ook gebaseerd op de informatie waarover zij in dat stadium de beschikking had. Op basis van die informatie heeft de Commissie de volgende twijfels geuit.
(104)
Met betrekking tot de vraag of de onderneming in aanmerking komt voor herstructureringssteun uit hoofde van de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun, vraagt de Commissie zich af of PZL Hydral in de afgelopen tien jaar niet al eerder herstructureringssteun heeft ontvangen.
(105)
De Commissie heeft zich in dat verband met name afgevraagd of het niet of het vertraagd invorderen van de uitstaande schulden aan de overheid niet als staatssteun aangemerkt dient te worden. De Commissie heeft er daarbij op gewezen dat de houding van een openbare instelling die bevoegd is voor het innen van de socialezekerheidsbijdragen en die toestaat dat die bijdragen met vertraging worden betaald, de begunstigde onderneming die in ernstige financiële moeilijkheden verkeert, een aanzienlijk commercieel voordeel verleent, door voor die onderneming de lasten te verminderen welke voortvloeien uit de normale toepassing van het socialezekerheidsstelsel (28). De Commissie onderkent weliswaar dat de publiekrechtelijke schuldeisers bepaalde invorderingsmaatregelen hebben genomen, maar betwijfelt of deze afdoende zijn geweest. In gevallen waarin die maatregelen met vertraging zijn genomen, vraagt de Commissie zich af in hoeverre die maatregelen effectief zijn geweest, met name gezien de zakelijke zekerheidsrechten waarover de publiekrechtelijke schuldeisers beschikten en die zij hadden kunnen inroepen. De Commissie betwijfelt dan ook of de handelwijze van de betreffende publiekrechtelijke schuldeisers in die fase vergelijkbaar was met de wijze waarop particuliere schuldeisers in een dergelijke situatie gehandeld zouden hebben.
(106)
De Commissie heeft eveneens haar twijfels geuit met betrekking tot andere maatregelen die door de Poolse autoriteiten als vrij van staatssteun zijn aangemeld.
(107)
De Commissie betwijfelde of de gedeeltelijke aflossing en gedeeltelijke afschrijving van schulden aan de overheid die door de Poolse autoriteiten als vrij van staatssteun zijn aangemeld, in overeenstemming zijn met het beginsel van de particuliere schuldeiser.
(108)
De Commissie betwijfelde eveneens of het plan, gezien de punten 31 e.v. van de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun, verenigbaar is met de interne markt.
(109)
De Commissie betwijfelde daarnaast of de voorgestelde eigen bijdrage wel reëel en actueel was, met name of het plan wel in overeenstemming was met de punten 43, 44 en 45 van de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun. De Commissie betwijfelde voorts of de geplande opbrengst van de verkoop van PZL Wrocław, zelfs als er een koper gevonden zou worden, beschouwd zou kunnen worden als een eigen bijdrage aan de herstructurering. Zoals hierboven al is aangegeven, is PZL Wrocław eind 2004 opgericht. Volgens het plan hadden de overdracht van de productiemiddelen en het privatiseringsproces al in 2007 in gang moeten worden ingeleid. De eerste biedingen van potentiële investeerders zouden in het vierde kwartaal van 2007 gedaan moeten zijn waarna er, na de onderhandelingen, in de eerste helft van 2008 een voorlopige verkoopovereenkomst gesloten zou moeten worden. Op het moment dat het besluit om de procedure in te leiden werd goedgekeurd, had de Commissie echter nog geen informatie ontvangen dat er van de zijde van potentiële investeerders belangstelling bestond voor de overname van PZL Wrocław.
(110)
De Commissie heeft ook haar twijfel geuit over de levensvatbaarheid op langere termijn die op grond van de punten 34 tot en met 37 van de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun is vereist. De Commissie heeft geconstateerd dat de geplande herstructurering op een financiële herstructurering was gericht, d.w.z. dat circa 90 % van alle herstructureringskosten gereserveerd waren voor het aflossen van de achterstallige schulden aan de overheid. Dat betekent dat de resterende herstructureringsmaatregelen nogal beperkt van omvang waren. Zoals eerder al is toegelicht, heeft de Commissie daarnaast opgemerkt dat zij, op het moment van goedkeuring van het besluit om de procedure in te leiden, nog geen informatie ontvangen had over een eventuele belangstelling van potentiële investeerders. Bovendien had Polen aangegeven dat er na de privatisering van de onderneming wellicht nog meer herstructureringsmaatregelen noodzakelijk waren, waardoor de bezwaren over de levensvatbaarheid alleen maar toenamen.
(111)
De Commissie heeft ook opgemerkt dat zij behoefte had aan een nadere toelichting omtrent de verenigbaarheid van de voorgestelde compenserende maatregelen met de punten 38-42 van de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun. De Poolse autoriteiten stellen in de aanmelding dat minimaal een derde deel van de capaciteitsreductie bedoeld was om de capaciteit in het weinig rendabele segment van de industriële hydraulische systemen te verminderen. Op basis van de beschikbare informatie betwijfelde de Commissie of de door de onderneming uitgevoerde dan wel geplande beperking van de productiecapaciteit wel toereikend was. De Commissie heeft daarnaast opgemerkt dat in ieder geval een aantal van de voorgestelde maatregelen noodzakelijk leken te zijn om de levensvatbaarheid op langere termijn te realiseren. De Commissie heeft er in dat verband met name op gewezen dat de verkoop van sommige productiemiddelen in het verleden er specifiek op gericht was om die levensvatbaarheid te herstellen. Ook de geplande verkoop van onroerende zaken zou veeleer als een financieringsbron fungeren dan als compensatie voor de verstoring van de mededinging.
IV. OPMERKINGEN VAN POLEN OVER HET INLEIDEN VAN DE FORMELE ONDERZOEKPROCEDURE
(112)
De Poolse autoriteiten hebben naar aanleiding van het inleidingsbesluit opmerkingen ingediend betreffende het toepassen van het criterium van de particuliere schuldeiser in het aangemelde scenario, mede in samenhang met de kapitaalinjecties.
(113)
De Poolse autoriteiten stellen dat de voorgestelde afschrijvingen in overeenstemming zijn met het criterium van de particuliere schuldeiser gezien het feit dat de opbrengst voor de publiekrechtelijke schuldeisers groter is indien PZL Hydral verkocht zou worden dan wanneer de onderneming failliet zou gaan. De Poolse autoriteiten hebben ook opgemerkt dat dit standpunt gebaseerd was op een economische en financiële analyse en dat de betreffende publiekrechtelijke schuldeisers dit standpunt deelden.
(114)
De Poolse autoriteiten stellen eveneens dat de twee kapitaalinjecties die door ARP in PZL Hydral zouden worden gedaan en die volgens de aanmelding gereserveerd waren voor het aflossen van schulden aan publiekrechtelijke schuldeisers, niet in de weg stonden van het voldoen aan het criterium van de particuliere schuldeiser.
(115)
Daarnaast hebben de Poolse autoriteiten gesteld dat de marktwaarde van PZL Wrocław nauw gekoppeld was aan de beschikbaarheid van de luchtvaartcertificaten en wapenhandelvergunningen en aan de aanwezigheid van werknemers met unieke ervaring en beroepskwalificaties. Bij een faillissement zou het onmogelijk zijn om de organisatie weer zodanig te herstellen dat dit voor de toezichthouders in de luchtvaart acceptabel zou zijn geweest.
(116)
De Poolse autoriteiten hebben de eigen bijdrage op 130 miljoen PLN gewaardeerd, hetgeen overeenkomt met 50 % van de herstructureringskosten, zelfs indien het niet-invorderen van de schulden aan de overheid als staatssteun zou worden aangemerkt. Bovendien hebben de Poolse autoriteiten opgemerkt dat de verkoop van de activa al begonnen was zodat de vervreemding van alle activa volgens het plan in het kader van de herstructurering afgerond zou worden.
(117)
Met betrekking tot de levensvatbaarheid van het plan op langere termijn hebben de Poolse autoriteiten bevestigd dat de doelstellingen van de herstructurering op correcte wijze werden gerealiseerd. Met name het proces om de productie te concentreren in het oostelijke gedeelte van het bedrijfsterrein van PZL Hydral had geleid tot een vermindering van de vaste kosten, tot operationele verbeteringen in de productie en tot extra inkomsten door de verhuur van de vrijgekomen ruimte. Bovendien waren de productie en verkoop (inclusief 570 werknemers) naar PZL Wrocław verplaatst, een bedrijf dat op dat moment economisch levensvatbaar was (gegevens over de eerste tien maanden van 2008). Eind 2008 werd de nettowinst van PZL Wrocław op circa 6 miljoen PLN geschat op basis van een omzet van 50 miljoen PLN. De Poolse autoriteiten hebben hieraan toegevoegd dat er in het vierde kwartaal van 2007 overeenstemming is bereikt over het scenario voor de particuliere schuldeisers en dat zowel PZL Hydral als PZL Wrocław daardoor tijdig aan de lopende verplichtingen ten opzichte van de publiekrechtelijke schuldeisers hadden kunnen voldoen.
V. OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN
(118)
De Commissie heeft geen opmerkingen van belanghebbenden ontvangen.
VI. GEBEURTENISSEN NA DE INLEIDING VAN DE FORMELE ONDERZOEKPROCEDURE - HET HERZIENE PLAN
(119)
De Poolse autoriteiten zijn van mening dat de prijs die door […] voor de aandelen-PZL Wrocław is geboden, overeenkomt met de marktwaarde van de onderneming. Volgens de Poolse autoriteiten vormt de geboden prijs een goede weerspiegeling van de financiële situatie van de onderneming, die echter in 2009 is verslechterd door de financiële crisis en door de terugloop van de orders van de Poolse strijdkrachten.
(120)
De Poolse autoriteiten hebben ook aangegeven dat de prijs een weerspiegeling is van de macro-economische omstandigheden. Zo is de beursindex van Warschau (WIG) met 36 % gedaald. Tussen april 2008 (op het moment dat […] zich uit de onderhandelingen terugtrok) en juni 2009 is de beursnotering van ondernemingen in de luchtvaartsector met een soortgelijk profiel als PZL Wrocław drastisch gedaald. De aandelenkoers van […], waartoe ook […] behoort, daalde met […] %, de koers van […] met […] % en de koers van […] met […] %.
(121)
[…] heeft een due diligence-onderzoek uitgevoerd (zie overweging 96). In het bewuste onderzoek zijn de cijfers betreffende […] van 32 ondernemingen in de luchtvaartsector vergeleken. Vervolgens zijn de gemiddelde coëfficiënten berekend om vast te stellen op welke wijze deze […]. Die coëfficiënten zijn vervolgens toegepast op […]. Het resultaat hiervan was […].
(122)
Uit besprekingen met ARP over het onderzoek van de investeerder blijkt dat […] in dit stadium echter sterk afhankelijk is van één klant, namelijk de Poolse strijdkrachten, die naar verwachting verantwoordelijk zullen zijn voor […] % van de geplande omzet in 2010-2013 op grond van het moderniseringsprogramma, waarvan het resultaat nog onzeker is. Indien de financiële situatie van PZL Wrocław in 2010 niet verbetert, is het mogelijk dat er een faillissementsprocedure wordt ingeleid.
(123)
Op basis van die analyse stelde de investeerder dat het bod van […] voor de aandelen-PZL Wrocław in feite betekende dat hij een premie op die aandelen betaalde.
(124)
Zodra de biedprijs van de investeerder bekend was, is ARP begonnen met de onderhandelingen met de publiekrechtelijke schuldeisers met als uitgangspunt om de opbrengst van de verkoop van de activa van PZL Hydral, doch zonder aanvullende kapitaalinjecties, te gebruiken voor de gedeeltelijke aflossing en gedeeltelijke afschrijvingen van hun vorderingen zoals voorzien in het plan.
(125)
Met het oog daarop heeft ARP op 15 januari 2010 aan Ernst&Young opdracht gegeven voor een studie. Als onafhankelijke deskundige was het de taak van Ernst&Young om een vergelijking tussen de volgende twee scenario's te maken:
-
een faillissementsprocedure voor PZL Hydral, inclusief haar dochteronderneming PZL Wrocław;
-
een vereffening van de schulden op basis van de opbrengst van de verkoop van PZL Wrocław aan […] voor een bedrag van […] en van de opbrengst van de verkoop van de overige activa van PZL Hydral.
(126)
Ernst&Young heeft de situatie voor elke afzonderlijke publiekrechtelijke schuldeiser onderzocht: de sociale verzekeringsbank ZUS, het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië, het belastingkantoor van Wrocław-Psie Pole, de gemeente Wrocław, het staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten, de provincie Neder-Silezië en het ministerie van Financiën. De analyse heeft geen betrekking op ARP aangezien deze instantie geen schuldeiser van PZL Hydral was, maar slechts aandeelhouder.
(127)
De studie van Ernst&Young is op 24 februari 2010 afgerond. Deze was gebaseerd op een voorzichtige benadering: uitsluitend de bedragen die naar verwachting onder elk scenario direct teruggevorderd konden worden, zijn nader gekwantificeerd. Dit betekent dat er in de analyse geen rekening is gehouden met alternatieve kosten (29), winstprognoses voor de lange termijn en inflatie.
(128)
Het faillissementscenario dat tot een liquidatie zou leiden, is geanalyseerd op basis van de aanname dat de liquidatie redelijk efficiënt zou verlopen. Als uitgangspunt voor de gebruikte methodologie wordt in de analyse verwezen naar de toepassing van het criterium van een reguliere particuliere schuldeiser zoals dat in de jurisprudentie naar voren komt (arrest-Spanje/Commissie en arrest-Hamsa/Commissie). In die jurisprudentie wordt het handelen van een publieke instelling geanalyseerd die betaling tracht te verkrijgen van bedragen die verschuldigd zijn door een schuldenaar in financiële moeilijkheden (30). Het onderzoeksrapport is gebaseerd op een analyse van elke afzonderlijke schuldeiser, waarbij met name rekening is gehouden met de zakelijke zekerheidsrechten van die schuldeiser op de activa van de schuldenaar en met de mate waarin vorderingen geïnd kunnen worden indien de schuldenaar failliet gaat (31).
(129)
Teneinde de waarde van de activa na het faillissement vast te kunnen stellen, is in de studie van Ernst&Young de veronderstelling gehanteerd dat de executiewaarde van de onroerende vaste activa 50 % bedroeg van de waarde in het economisch verkeer. Om die waarde te bepalen, hebben Ernst&Young gebruikgemaakt van de methoden als gedefinieerd in International Accounting Standard 16 met betrekking tot materiële vaste activa. Tevens is er gebruikgemaakt van de beschikbare beoordelingen door onafhankelijke deskundigen. De waardevermindering van 50 % is gerechtvaardigd vanwege de geringe opbrengst van faillissementsprocedures in Polen. De opbrengst van de verkoop van activa in dergelijke procedures bedraagt gemiddeld 26,86 % van hun waarde in het economisch verkeer.
(130)
In de studie van Ernst&Young wordt ook opgemerkt dat de opbrengst die publiekrechtelijke schuldeisers in een faillissementsscenario mogen verwachten, afhankelijk is van de rang van hun zakelijke zekerheidsrecht op de met een hypotheek bezwaarde activa. Met het oog daarop wordt in de studie van Ernst&Young een overzicht gegeven van de hypotheken die op elke activacomponent van PZL Hydral zijn gevestigd, van de waarde van de respectieve hypotheken en van de rangorde van de schuldeisers.
(131)
Op basis van de aannames zoals die in de twee voorgaande overwegingen zijn geschetst, schat Ernst&Young dat het totale bedrag dat na een faillissement verhaald kan worden op de met een hypotheek bezwaarde activa 52,4 miljoen PLN bedraagt; drie publiekrechtelijke schuldeisers (het staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten, de provincie Neder-Silezië en het ministerie van Financiën) zullen helemaal niets kunnen verhalen. De overige schuldeisers zullen de navolgende bedragen kunnen verhalen: de sociale verzekeringsbank ZUS een bedrag van 44,8 miljoen PLN, het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië een bedrag van 2,3 miljoen PLN, het belastingkantoor van Wrocław-Psie Pole een bedrag van 0,457 miljoen PLN en de gemeente Wrocław een bedrag van 4,9 miljoen PLN.
(132)
Het feitelijke bedrag van de opbrengst in het faillissementsscenario dient vervolgens gecorrigeerd te worden door hierbij het bedrag op te tellen dat de overige activa uit de failliete boedel van PZL Hydral zouden opleveren, te weten 13,5 miljoen PLN (32). In totaal zou de opbrengst van het faillissement derhalve 66 miljoen PLN bedragen (zie tabel 26).
(133)
Het scenario voor de verkoop van de activa waarvan in het plan sprake is, voorziet in de verkoop van alle activa van PZL Hydral voor een bedrag van 122 323 202,31 PLN: Zakład Produkcji Hydrauliki „Hydral” sp. z o.o. voor […], de onroerende zaken van het BBCenter voor […], het wagenpark voor […], Zakład Cieplowniczy „Term-Hydral” sp. z o.o. voor […], de krachtcentrale (GSZ) voor […], PZL Wrocław voor […], de gietinstallatie voor […], het minderheidsbelang voor […] en de betaling van vorderingen van PZL Hydral voor een bedrag van […].
Tabel 26
Vergelijking tussen de verkoop- en faillissementsscenario's uit het oogpunt van PZL Hydral in 2010 (in PLN) in de studie van Ernst&Young
Publiekrechtelijke schuldeiser
Totaal bedrag aan schulden (33)
Opbrengst in het faillissements-scenario
Opbrengst uit de verkoop van activa
Sociale verzekeringsbank ZUS
192 427 569,63
58 326 475,00
91 857 554,58
Belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië
59 579 407,58
2 294 047,11
18 250 999,45
Belastingkantoor van Wrocław-Psie Pole
532 432,60
456 768,68
456 800,00
Gemeente Wrocław
27 087 078,25
4 928 184,34
4 930 000,00
Staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten
12 884 457,46
-
5 007 169,46
Provincie Neder-Silezië
1 320 678,82
-
1 320 678,82
Ministerie van Financiën
24 050 232,71
-
500 000,00
Totaal
317 881 857,5
66 005 475,13
122 323 202,31
(134)
Uit tabel 26 blijkt dat op grond van de studie van Ernst&Young de sociale verzekeringsbank ZUS 47,7 % van haar vorderingen zou kunnen verhalen, het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië 30,6 %, het belastingkantoor van Wrocław-Psie Pole 85,8 % en de gemeente Wrocław 18,2 %. De provincie Neder-Silezië zou haar vorderingen volledig kunnen verhalen, het staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten 38,9 % en het ministerie van Financiën 2,1 %.
(135)
Op grond van het Poolse recht wordt er, zodra publiekrechtelijke schuldeisers met een vereffening van hun vorderingen via gedeeltelijke afschrijvingen instemmen, geen rente meer over deze vorderingen opgebouwd. Er wordt uitsluitend rente berekend wanneer de vereffening niet in praktijk gebracht kan worden, hetgeen in een faillissementsscenario het geval zou zijn. Dat betekent dat de schulden in tabel 26 voor alle publiekrechtelijke schuldeisers een component „rente met terugwerkende kracht” bevatten tot aan de datum van de overeenkomst in 2007. Uitzonderingen hierop zijn het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië (op een aantal belastingschulden aan deze instantie wordt nog steeds rente berekend) en de vorderingen van de provincie Neder-Silezië (waarop ook nog steeds rente wordt berekend) vanwege de bijzondere juridische aard van hun vorderingen.
(136)
Met betrekking tot de gemeente Wrocław, het staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten en het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië dient te worden opgemerkt dat in het herziene plan voorzien was in een gedeeltelijk uitstel van de aflossingen aan deze publiekrechtelijke schuldeisers en in de aflossing in tranches van een deel van deze schulden totdat de verkoop van de activa van PZL Hydral had plaatsgevonden, d.w.z. dat de schulden gedeeltelijk terugbetaald zouden worden. In de betreffende overeenkomst is meer in het bijzonder voorzien in:
-
een uitstel van de aflossing van een bedrag van 4,9 miljoen PLN dat aan de gemeente Wrocław was verschuldigd;
-
een uitstel van de aflossing van een bedrag van 5 miljoen PLN dat aan het staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten was verschuldigd;
-
het gebruik van 18,25 miljoen PLN om het bedrag terug te betalen dat was verschuldigd aan het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië; een deel van de aflossing wordt uitgesteld, een ander deel wordt in tranches voldaan (34) en nog een ander deel zal worden afgelost met rente die op de betalingsdatum berekend wordt.
(137)
Volgens de studie van Ernst&Young (zie tabel 26) zouden de schuldeisers op deze basis in totaal 122 miljoen PLN ontvangen indien PZL Wrocław en de overige activa van PZL Hydral verkocht zouden worden. Bij een faillissement dat tot de liquidatie van PZL Hydral zou leiden, ontvangen de schuldeisers slechts 66 miljoen PLN, waarbij drie schuldeisers (het ministerie van Financiën, de provincie Neder-Silezië en het staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten) helemaal niets zouden ontvangen.
(138)
In het verkoopscenario zouden de publiekrechtelijke schuldeisers in totaal 195 miljoen PLN aan schulden aan de overheid moeten afschrijven. Desondanks is elke publiekrechtelijke schuldeiser in het verkoopscenario beter af dan in het faillissementsscenario. In totaal zouden de publiekrechtelijke schuldeisers 38,5 % van het bedrag kunnen verhalen waarop zij nog aanspraak konden maken.
(139)
De Poolse autoriteiten hebben de Commissie meegedeeld dat de publiekrechtelijke schuldeisers op basis van de bevindingen van de studie van Ernst&Young akkoord zijn gegaan met een gedeeltelijke aflossing van hun vorderingen in 2010.
(140)
In het kader van de besprekingen met […] heeft ARP ingestemd met een gedeeltelijke conversie en een gedeeltelijke aflossing van de verstrekte leningen alsmede met een gedeeltelijke kwijtschelding van de rente. Uit hoofde van bijlage 2 bij de raamovereenkomst zou ARP een deel van de hoofdsom van de leningen van 2007 en 2008, te weten een bedrag van in totaal […], converteren in aandelen-PZL Wrocław en in liquide middelen. Daarnaast zou rente over de lening van 2007 worden kwijtgescholden voor een bedrag van […]. Na deze conversie zou het aandelenkapitaal middels een daartoe strekkend verzoek aan de bevoegde rechter worden verlaagd.
(141)
De Poolse autoriteiten hebben erop gewezen dat er pas in 2009 sprake was van een verslechtering van de financiële situatie van PZL Wrocław als gevolg van de economische malaise. Die malaise was niet te voorzien en heeft uiteindelijk tot een daling van de orders van de Poolse strijdkrachten geleid van bijna […] %. Derhalve verslechterden de positie van ARP als schuldeiser en de vooruitzichten op volledig verhaal van zijn vorderingen aanzienlijk.
(142)
De bepalingen die in bijlage 2 bij de raamovereenkomst zijn opgenomen, zijn in hoge mate gebaseerd op de resultaten in het supplement bij de studie van Ernst&Young. Dit supplement is eveneens op 24 februari 2010 gepresenteerd en hierin worden twee scenario's geanalyseerd: een mogelijk faillissement dat tot de liquidatie van PZL Wrocław leidt, en de verkoop van die onderneming aan de investeerder. In het supplement wordt meer in het bijzonder aandacht besteed aan een vergelijking van de bedragen die ARP op basis van zijn zekerheidsrechten in de beide scenario's zou kunnen verhalen.
(143)
In het supplement hebben Ernst&Young erop gewezen dat de activa van PZL Wrocław bezwaard waren met pand- en hypotheekrechten. Op 31 december 2009 bedroeg de boekwaarde van alle activa van PZL Wrocław 52,5 miljoen PLN, waarvan 21,3 miljoen PLN met een pand- of hypotheekrecht was bezwaard en 31,2 miljoen PLN niet.
(144)
De niet-bezwaarde activa vertegenwoordigen weliswaar […] % van de waarde van alle activa van PZL Wrocław, maar indien de verkoop van PZL Wrocław niet zou kunnen plaatsvinden, zouden de belastingautoriteiten met het oog op het innen van hun vorderingen op grond van de artikelen 112 en 118 van het Belastingwetboek (35) een beschikking kunnen geven waarin PZL Wrocław aansprakelijk wordt gesteld voor de schulden van PZL Hydral in 2006 en 2007. Dit wordt bevestigd door een brief van het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië van 23 november 2007 waarin verklaard wordt dat er op grond van artikel 122 van het Belastingwetboek invorderingsmaatregelen genomen zullen worden indien de herstructurering mislukt.
(145)
Aangezien PZL Wrocław alle productiemiddelen van PZL Hydral (die zij tussen 2004 en 2007 heeft verkregen) in eigendom houdt, zou een dergelijke beschikking ook gevolgen hebben voor een aantal schulden die PZL Hydral aan de overheid heeft. Het bedrag van de betrokken vorderingen komt overeen met de publiekrechtelijke schulden die PZL Hydral in 2006-2007 heeft gemaakt. De betreffende waarde is minimaal 64,4 miljoen PLN (36). Volgens het supplement bij de studie van Ernst&Young is het bedrag van die vorderingen hoger dan de waarde van de niet-bezwaarde activa. Tegelijkertijd moet de boekwaarde van deze activa afgezet worden tegen hun marktwaarde aangezien het uitstaande vorderingen, liquide middelen en andere monetaire activa betreft.
(146)
Indien PZL Wrocław failliet zou gaan, zouden alleen de activa waarop een hypotheekrecht of een openbaar pandrecht is gevestigd, hoger in rang zijn dan de vorderingen van de belastingautoriteiten. De vorderingen van de particuliere schuldeisers van PZL Wrocław zonder zakelijke zekerheidsrechten zouden niet uit de activa van PZL Wrocław voldaan kunnen worden. Gezien het feit dat niet alle vorderingen van schuldeisers uit de failliete boedel voldaan zouden kunnen worden, zou de waarde van de aandelen-PZL Wrocław bij een faillissement gelijk zijn aan nul. Tegelijkertijd zou ook de waarde van de gewone pandrechten nihil zijn omdat slechts de vorderingen van houders van openbare pandrechten en van hypotheekrechten voldaan zouden kunnen worden.
(147)
Tegen die achtergrond wordt in het supplement bij de studie van Ernst&Young de waarde geanalyseerd van het openbare pandrecht van ARP op de activa van PZL Wrocław. De waarde van de zakelijke zekerheid in de vorm van openbare pandrechten op machines wordt bepaald aan de hand van de veronderstelling dat de waarde van de verpande activa bij een faillissement 50 % van de nettoboekwaarde bedraagt. De waarde in het economisch verkeer was immers niet bekend en de waarde van de roerende vaste activa is aan veranderingen onderhevig door het afschrijvingspercentage dat wordt toegepast. Ernst&Young heeft zich op het standpunt gesteld dat de betreffende waarde bij een gedwongen verkoop representatief was gezien de mogelijkheid om de getaxeerde activa voor bepaalde doeleinden of als onderdeel van bepaalde productieprocessen te gebruiken, gezien de mogelijkheid om die activa voor alternatieve doeleinden te gebruiken en gezien de aard van de overeenkomsten waarvoor die activa werden ingezet. In de studie van Ernst&Young wordt erop gewezen dat indien de te verkopen activa zeer specifiek zijn en gebruikt worden voor de productie ten behoeve van één specifieke koper, de liquidatiewaarde dan bijzonder gering kan zijn (zelfs tot maar 30 % van de nettoboekwaarde). Als voorbeeld wordt Autoglass Group SA aangehaald, een onderneming met een balanswaarde van 19,8 miljoen PLN, maar die in een faillissementsprocedure slechts voor 6 miljoen PLN is verkocht. Daarnaast bestaan de betreffende activa van PZL Wrocław waarop een openbaar pandrecht is gevestigd uit veel items met een geringe waarde. Meer in het bijzonder is de lening van 2007 gedekt door een lijst van 1 709 items die in de loop der jaren in waarde zijn verminderd en door circa 1 400 items met een waarde van minder dan 3 500 PLN; dat is de reden dat alle items in één keer zijn afgeschreven.
(148)
Net als in het oorspronkelijke rapport is er in het supplement bij de studie van Ernst&Young bij de beoordeling van het faillissementsscenario uit het oogpunt van de schuldeisers van PZL Wrocław geen rekening gehouden met de effecten van de inflatie (ondanks het wellicht tijdrovende karakter van een dergelijke faillissementsprocedure).
(149)
Volgens de studie van Ernst&Young kwam de nettoboekwaarde van de machines waarop een pandrecht was gevestigd, op 31 januari 2010 overeen met 2 106 392,71 PLN. Indien de 50 %-formule wordt toegepast op de nettoboekwaarde van de activa, wordt hun waarde in geval van een gedwongen verkoop (bij een faillissement) geraamd op 1 053 196,36 PLN.
(150)
In het supplement bij de studie van Ernst&Young wordt geconcludeerd dat ARP in het faillissementsscenario 1 053 196,36 PLN kan verhalen. In het verkoopscenario is dat bedrag [ 1 053 196,36 PLN] (als nader gespecificeerd in bijlage 2 bij de raamovereenkomst).
(151)
De Poolse autoriteiten hebben de Commissie meegedeeld dat de nettoboekwaarde van de activa waarop een openbaar pandrecht is gevestigd als zekerheid voor de lening van 2007, in de door de accountant gecontroleerde financiële verslagen over 2007 uitkwam op 5 480 861,37 PLN. In de gecontroleerde financiële verslagen over 2010 kwam die waarde op 31 januari uit op 818 967,55 PLN.
(152)
De Poolse autoriteiten hebben de Commissie daarnaast meegedeeld dat de nettoboekwaarde van de activa waarop een openbaar pandrecht is gevestigd als zekerheid voor de lening van 2008, in een verslag van een onafhankelijke deskundige van 1 februari 2008 uitkwam op 2 763 000 PLN. De boekwaarde van deze activa bedroeg op 1 februari 2008 volgens de door de accountant gecontroleerde financiële verslagen 1 883 098,97 PLN en 1 287 425,16 PLN op 31 januari 2010.
(153)
Bijgevolg hebben de Poolse autoriteiten afgezien van de twee kapitaalinjecties in PZL Hydral met het argument dat de gedeeltelijke afschrijvingen en de gedeeltelijke aflossingen van de schulden aan de overheid afgemeten aan het criterium van de particuliere schuldeiser, vrij waren van staatssteun. Zij hebben eveneens gesteld dat de handelwijze van de publiekrechtelijke schuldeisers in het verleden (1998-2007) ook voldeed aan het criterium van de particuliere schuldeiser. Daarnaast hebben zij aangegeven dat de verkoop van PZL Wrocław op een open, transparante en onvoorwaardelijke wijze heeft plaatsgevonden en dat de prijs die door de investeerder is geboden als een marktprijs kan worden aangemerkt. Bovendien stellen de Poolse autoriteiten dat zowel de lening van 2007 als die van 2008 op marktvoorwaarden is verstrekt. Zij hebben ook afgezien van de hierboven beschreven debt-for-equity-swap voor de lening van 2007, maar hebben in plaats daarvan voorafgaand aan de verkoop een gedeeltelijke conversie voorgesteld voor zowel de lening van 2007 als die van 2008 met het argument dat dit in overeenstemming was met het criterium van de particuliere schuldeiser.
VII. BEVOEGDHEID VAN DE COMMISSIE
(154)
Met de toepassing van bepaalde maatregelen, namelijk het niet-invorderen van schulden van PZL Hydral aan de overheid, is een aanvang genomen, dus vóór de toetreding van Polen tot de EU op 1 mei 2004.
(155)
Op grond van het Toetredingsverdrag dienen steunmaatregelen die in de nieuwe lidstaten vóór de toetreding ten uitvoer zijn gelegd en die na de toetreding nog steeds van toepassing zijn, en die staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU en niet als bestaande steun aangemerkt worden, beschouwd te worden als nieuwe steun met het oog op de toepassing van artikel 108, lid 3, VWEU.
(156)
In punt 3 van bijlage IV bij het Toetredingsverdrag is de procedure betreffende het interimmechanisme uiteengezet. Het gaat om een juridisch kader voor de beoordeling van steunregelingen en individuele steunmaatregelen die in een nieuwe lidstaat vóór de toetredingsdatum ten uitvoer zijn gelegd en na die datum nog steeds van toepassing zijn.
(157)
Steunmaatregelen die vóór de toetreding ten uitvoer zijn gebracht en die na de toetreding niet langer van toepassing zijn, kunnen niet door de Commissie onderzocht worden, noch op grond van het interimmechanisme noch op grond van de procedure van artikel 108, lid 2, VWEU. Aan de andere kant zullen maatregelen die pas na de toetreding ten uitvoer zijn gelegd door de Commissie als aangemelde steun of als onrechtmatige steun worden beoordeeld op grond van de procedure van artikel 108, lid 2, VWEU.
(158)
Een maatregel is na de toetreding van toepassing indien deze vóór de toetreding ten uitvoer is gelegd en het na die toetreding nog mogelijk is om op aanvullende steun aanspraak te maken dan wel aanspraak te maken op een verhoging van steun die reeds is verleend. Dat betekent dat het exacte economische risico dat de Staat loopt, noch op de datum waarop de steun verleend wordt, noch op de datum van toetreding, bekend is.
(159)
In het onderhavige geval constateert de Commissie dat het niet-invorderen van schulden aan de overheid in 1998 is begonnen en na de datum van toetreding is voortgezet. De Commissie is van mening dat het niet-invorderen van de schulden die reeds op 1 mei 2004 opeisbaar waren, vanaf die datum onder haar bevoegdheid valt.
(160)
Gezien het vorenstaande, dient het niet-invorderen van de opeisbare schulden aan de overheid per 1 mei 2004 aangemerkt te worden als een maatregel die na de toetreding nog van toepassing is en die dus op grond van artikel 108 VWEU onder de bevoegdheid van de Commissie valt.
VIII. BEOORDELING
(161)
Op grond van artikel 107, lid 1, VWEU bestaat staatssteun uit steunmaatregelen van de lidstaten of maatregelen die in welke vorm ook met staatsmiddelen zijn bekostigd die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.
(162)
De voorwaarden van artikel 107, lid 1, VWEU zijn cumulatief, hetgeen betekent dat een maatregel aan elk van deze voorwaarden moet voldoen om als staatssteun aangemerkt te worden.
(163)
In de navolgende gedeelten zal de Commissie voor PZL Hydral en PZL Wrocław afzonderlijk beoordelen of er sprake is geweest van staatssteun.
(164)
De Commissie heeft met betrekking tot PZL Hydral de volgende maatregelen onderscheiden:
-
de voorgenomen en ingetrokken kapitaalinjecties ten behoeve van PZL Hydral;
-
het invorderen van schulden van PZL Hydral aan de overheid (1998-2007);
-
de vereffening met de particuliere schuldeisers van PZL Hydral (2007-2010).
(165)
Met betrekking tot PZL Wrocław heeft de Commissie de volgende maatregelen onderscheiden:
-
de lening van 2007;
-
de lening van 2008;
-
de debt-for-equity-swap met betrekking tot zowel de lening van 2007 als die van 2008.
(166)
De Commissie merkt op dat de Poolse autoriteiten de classificatie van bovenstaande maatregelen als staatssteun hebben betwist. Zij stellen dat de maatregelen voldoen aan het criterium van de particuliere schuldeiser (in het geval van de maatregelen ten behoeve van PZL Hydral en debt-for-equity-swap ten behoeve van PZL Wrocław in 2010) en aan het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie (in het geval van de leningen van 2007 en 2008 ten gunste van PZL Wrocław).
VIII.1. De ingetrokken kapitaalinjecties ten behoeve van PZL Hydral
(167)
Op grond van artikel 8 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag (37) mag een lidstaat na de inleiding van een formele onderzoekprocedure de aanmelding ten gepaste tijde intrekken zolang de Commissie nog geen besluit heeft genomen over de vraag of de aangemelde maatregelen als staatssteun moeten worden aangemerkt. In dergelijke gevallen beëindigt de Commissie de procedure omdat deze zonder voorwerp is geraakt.
(168)
De Poolse autoriteiten hebben de twee aangemelde kapitaalinjecties ingetrokken (113 miljoen PLN). Dat betekent dat het onderzoek van de Commissie naar deze maatregelen zonder voorwerp is geraakt.
VIII.2. Niet-invorderen van schulden van PZL Hydral aan de overheid (1998-2007)
(169)
Van staatssteun aan PZL Hydral kan sprake zijn geweest doordat publiekrechtelijke schuldeisers hun vorderingen op de onderneming steeds maar niet hebben ingevorderd.
(170)
De Commissie wijst erop dat artikel 107, lid 1, VWEU ziet op maatregelen die, in verschillende vormen, de lasten verlichten die normaliter op het budget van een onderneming drukken en die weliswaar niet als subsidies stricto sensu zijn aan te merken, maar toch van dezelfde aard zijn en identieke gevolgen teweegbrengen. Zo is het vaste rechtspraak dat de houding van een openbare instelling die bevoegd is voor het innen van de socialezekerheidsbijdragen en die toestaat dat die bijdragen met vertraging worden betaald, een daardoor begunstigde onderneming die in ernstige financiële moeilijkheden verkeert, een aanzienlijk commercieel voordeel verleent, door voor die onderneming de lasten te verminderen welke voortvloeien uit de normale toepassing van het socialezekerheidsstelsel, welk voordeel niet volledig kan worden tenietgedaan door de van die onderneming geëiste rente en vertragingstoeslagen (38). Deze redenering is mutatis mutandis ook van toepassing op andere vergoedingen, kosten en belastingen die door overheidsinstanties worden geïnd.
(171)
In het onderhavige geval hadden de verantwoordelijke overheidsinstanties hun vorderingen op PZL Hydral over de periode 1998-2007 nog niet volledig verhaald toen zij akkoord gingen met het plan (zie overweging 60 e.v.).
(172)
Teneinde vast te kunnen stellen of er door overheden staatssteun is verleend in de vorm van het niet-invorderen van schulden aan de overheid, dient te worden nagegaan of de betreffende onderneming kennelijk geen vergelijkbare faciliteiten zou hebben gekregen van een particuliere schuldeiser die zich ten aanzien van de onderneming in dezelfde situatie bevindt als het met de inning van de bijdragen belaste orgaan (39).
(173)
De Commissie merkt op dat de toenmalige eigenaar, eerst het Poolse ministerie van Financiën en later ARP, met het oog op de levensvatbaarheid van PZL Hydral op langere termijn een privatiseringsstrategie had ontwikkeld op basis van een onderzoek dat in 1998 door particuliere investeerders was uitgevoerd. Vervolgens is een zoektocht naar investeerders begonnen (zie overweging 54). De particuliere en publiekrechtelijke schuldeisers steunden deze aanpak en waren nauw hierbij betrokken.
(174)
In 2002 zijn de Poolse autoriteiten, nog steeds ondersteund door de particuliere en publiekrechtelijke schuldeisers, onderhandelingen begonnen met […]. De betreffende schuldeisers zijn periodiek op de hoogte gehouden van de in die onderhandelingen geboekte vooruitgang (zie de overwegingen 30 en 56).
(175)
De Commissie merkt op dat zowel particuliere als publiekrechtelijke schuldeisers van mening waren dat de waarde van PZL Hydral in „going concern”, en met name van haar luchtvaart- en defensieactiviteiten, aanzienlijk groter was dan de waarde van haar activa, vooral vanwege de militaire certificaten, de wapenhandelvergunningen en het menselijk kapitaal. Dat is de reden dat zij ervan hebben afgezien om een faillissementsprocedure tegen PZL Hydral in te leiden.
(176)
De Commissie merkt in dit verband met name op dat de belangrijkste particuliere investeerders, te weten bank […] en bank […], afgezien hebben van een gedwongen invordering van hun schulden ondanks het feit dat zij over een zakelijk zekerheidsrecht eerste in rang beschikten (zie de overwegingen 32 en 34) dat direct uitwinbaar was op basis van een bancaire executoriale titel die procedureel gezien relatief eenvoudig in te zetten was (zie overweging 28).
(177)
De publiekrechtelijke schuldeisers hebben dan weer wel invorderingsmaatregelen via deurwaarders genomen. Eind 2007 hadden zij op die manier een totaalbedrag van 28,76 miljoen PLN geïnd (zie overweging 41).
(178)
De Commissie concludeert dan ook dat PZL Hydral er tussen 1998 en 2007 in is geslaagd om vergelijkbare faciliteiten van twee particuliere investeerders te verkrijgen, te weten bank […] en bank […], die niet slechts in dezelfde positie, maar zelfs in een betere positie ten opzichte van de onderneming verkeerden dan de publiekrechtelijke schuldeisers.
(179)
De Commissie concludeert daarnaast dat het besluit van zowel de particuliere als de publiekrechtelijke schuldeisers om af te zien van het inleiden van een faillissementsprocedure tegen PZL Hydral gerechtvaardigd was door de goede vooruitzichten om de levensvatbaarheid van de luchtvaart- en defensieactiviteiten te herstellen na terugbetaling van de achterstallige schulden, een en ander zoals aangegeven in de strategie die in 1998 is ontwikkeld (zie overweging 54).
(180)
Dat betekent dat het niet-invorderen van de aan de publiekrechtelijke schuldeisers verschuldigde bedragen in de periode 1998-2007 PZL Hydral geen voordeel heeft opgeleverd, aangezien die publieke instanties op dezelfde manier gehandeld hebben als een particuliere schuldeiser gedaan zou hebben, hetgeen betekent dat er geen sprake is van staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.
VIII.3. Terugbetaling van de schulden van PZL Hydral aan de overheid (2007-2010)
(181)
Na het mislukken van de privatiseringsonderhandelingen met […] hebben de belangrijkste particuliere investeerders in PZL Hydral, te weten bank […] en bank […], hun vorderingen op PZL Hydral geschikt.
(182)
De vorderingen van de particuliere investeerders zijn in april 2003 (bank […]) en november 2006 (bank […]) voldaan. Ondanks de goede kwaliteit van de onderliggende zakelijke zekerheden heeft bank […] ten aanzien van de vordering van 51,6 miljoen PLN op PZL Hydral genoegen genomen met een bedrag van 4 miljoen PLN. Bank […] is akkoord gegaan met een betaling van 11,5 miljoen PLN op een totaalbedrag aan schulden van PZL Hydral van 86,4 miljoen PLN (zie de overwegingen 31 en 33).
(183)
De publiekrechtelijke schuldeisers hebben in 2007 een vaststellingsovereenkomst aangaande de schulden met ARP en PZL Hydral gesloten die in november 2007 in het plan is opgenomen. Die overeenkomst bevatte vier essentiële elementen:
-
PZL Hydral zou alle nieuwe belastingen, heffingen en bijdragen tijdig voldoen;
-
PZL Hydral zou een deel van de uitstaande schulden in termijnen aflossen; de betaling van het resterende gedeelte zou worden uitgesteld totdat PZL Hydral haar dochterondernemingen en activa verkocht had;
-
PZL Hydral zou alle dochterondernemingen en activa verkopen en de opbrengst gebruiken om haar uitstaande schulden te voldoen;
-
de luchtvaart- en defensieactiviteiten van PZL Hydral zouden naar haar dochteronderneming PZL Wrocław overgeheveld worden, die vervolgens geprivatiseerd zou worden waarna met de opbrengst schulden aan particuliere en publiekrechtelijke schuldeisers zouden worden afgelost. Hierdoor zou PZL Hydral niet meer zijn dan een lege huls en kon die onderneming geliquideerd worden.
(184)
Op basis van de geraamde opbrengst van de verkopen in de periode 2007-2010 is in het plan voorzien dat de publiekrechtelijke schuldeisers een bedrag van 120,8 miljoen PLN (zie overweging 61) zouden kunnen innen. Achteraf gezien bleek dit een goede schatting te zijn geweest, aangezien in 2010 is vastgesteld dat er 122,3 miljoen PLN is geïnd (zie overweging 133).
(185)
De Commissie merkt op dat in het plan ook in twee kapitaalinjecties ten behoeve van PZL Hydral was voorzien teneinde het voor het aflossen van schulden uit het verleden beschikbare bedrag te verhogen. Om die kapitaalinjecties in het plan te kunnen opnemen, was de voorafgaande goedkeuring van de Commissie vereist. Op het moment dat er overeenstemming bereikt werd over het plan, waren de publiekrechtelijke schuldeisers er dan ook van op de hoogte dat het niet zeker was of die kapitaalinjecties zoals opgenomen in het plan, ook daadwerkelijk zouden plaatsvinden.
(186)
De Commissie merkt daarnaast op dat er in het plan geen definitief besluit is opgenomen over de wijze waarop de opbrengsten over de verschillende publiekrechtelijke schuldeisers verdeeld zouden worden. Dat besluit zou pas op basis van de concrete opbrengsten worden genomen nadat de verkoop van de dochterondernemingen en activa was afgerond, waarbij rekening zou worden gehouden met de zakelijke zekerheidsrechten van de verschillende publiekrechtelijke schuldeisers op die activa.
(187)
Met betrekking tot de beoordeling van de handelwijze van de publiekrechtelijke schuldeisers tussen 2007 en 2010 is de Commissie van mening dat er twee verschillende beslissingen van de publiekrechtelijke schuldeisers dienen te worden onderzocht: in de eerste plaats de beslissing in 2007 om met het plan akkoord te gaan en in de tweede plaats de beslissing in 2010 om akkoord te gaan met de definitieve vereffening zoals nader aangegeven in tabel 26 van het onderhavige besluit.
(188)
Op grond van rechtspraak van het Europees Hof van Justitie dient de Commissie in dergelijke situaties het criterium van de particuliere schuldeiser toe te passen, d.w.z. dat zij moet vaststellen of de vermindering van een aantal schulden die een onderneming in moeilijkheden aan een publieke instantie verschuldigd is, staatssteun vormt. Daartoe dient zij een vergelijking te maken tussen de handelwijze van die instantie en een particuliere schuldeiser die tracht zijn vordering op een schuldenaar in financiële moeilijkheden te innen (40).
(189)
Volgens vaste rechtspraak is het echter ook zo dat, wanneer een onderneming waarvan de financiële situatie aanzienlijk is verslechterd, haar schuldeisers een akkoord of een reeks akkoorden voorstelt tot sanering van haar schulden, om haar situatie te verbeteren en haar faillissement te voorkomen, elke schuldeiser wel een keuze moet maken tussen het bedrag dat hem in het kader van het voorgestelde akkoord wordt geboden, en het bedrag dat hij na de eventuele liquidatie van de onderneming meent te kunnen verhalen. Zijn keuze wordt beïnvloed door een reeks van factoren, zoals de omstandigheid of hij een hypothecaire, preferente of gewone schuldeiser is, de aard en de omvang van zijn eventuele zekerheden, zijn beoordeling van de kansen op herstel van de onderneming, en de opbrengst die de liquidatie van de onderneming hem zou opleveren. Mocht bijvoorbeeld blijken dat in het geval van de liquidatie van een onderneming de verkoopwaarde van haar activa het slechts mogelijk maakt de hypothecaire en preferente schuldvorderingen terug te betalen, dan zouden de gewone vorderingen waardeloos zijn. In een dergelijke situatie zou een gewone schuldeiser, die bereid is van de terugbetaling van een aanzienlijk deel van zijn vordering af te zien, niet echt een toegeving doen (41).
(190)
De Commissie merkt op dat er voor de publiekrechtelijke schuldeisers bij de vereffening andere voorwaarden zijn gehanteerd dan voor de twee particuliere banken.
(191)
In de eerste plaats hebben die particuliere banken voor een onmiddellijke uitbetaling gekozen, terwijl de publiekrechtelijke schuldeisers ermee akkoord zijn gegaan om de resultaten van verkoop van de activa en dochterondernemingen van PZL Hydral af te wachten.
(192)
In de tweede plaats is het verwachte inningspercentage van de publiekrechtelijke schuldeisers veel hoger dan dat van de particuliere banken: bank […] heeft uiteindelijk 7 % kunnen innen en bank […] 13 %, terwijl de publiekrechtelijke schuldeisers op basis van een verkoopopbrengst van 122,3 miljoen PLN naar verwachting 38,5 % van de uitstaande schulden zouden kunnen innen.
(193)
De Commissie dient nu, op basis van de uitgangspunten zoals hierboven toegelicht in de overwegingen 188 en 189, te beoordelen of het besluit van de publiekrechtelijke schuldeisers om in 2007 akkoord te gaan met het plan (dat een ander karakter had dan de schikking die met de particuliere schuldeisers is getroffen), ook door een particuliere schuldeiser in een soortgelijke situatie zou zijn genomen.
(194)
In de eerste plaats merkt de Commissie op dat de publiekrechtelijke schuldeisers slechts over beperkte zekerheden beschikten en, als er al zekerheden waren bedongen, waren die lager in rang dan die van de particuliere banken (zie de tabellen 16 tot en met 20 hierboven). De publiekrechtelijke schuldeisers bevonden zich dus in een slechtere onderhandelingspositie. Daar tegenover staat dat de kwaliteit van de zekerheden van die publiekrechtelijke schuldeisers na de vereffening met de particuliere schuldeisers automatisch toenam, waardoor zij over een extra waarborg beschikten dat zij een acceptabel bedrag op de activa zouden kunnen verhalen, zelfs indien het plan niet de verwachte uitwerking zou hebben.
(195)
In de tweede plaats merkt de Commissie op dat de publiekrechtelijke schuldeisers op basis van de uitgangspunten die aan het plan ten grondslag lagen, een aanzienlijk hoger inningspercentage mochten verwachten dan de particuliere schuldeisers (die immers voor een snelle vereffening hadden gekozen).
(196)
In de derde plaats merkt de Commissie op dat PZL Hydral en PZL Wrocław zich er ten overstaan van de particuliere schuldeisers toe hadden verplicht om alle nieuwe schulden tijdig af te lossen.
(197)
In de vierde plaats constateert de Commissie dat PZL Hydral met betrekking tot de uitstaande schulden akkoord was gegaan met een aflossingsregeling op basis waarvan de schuld gedeeltelijk in termijnen zou worden terugbetaald. Het nog resterende gedeelte zou worden afgelost nadat bekend was welk bedrag de verkoop van de activa en dochterondernemingen had opgebracht. Deze regeling vormde een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de aflossingen die in de jaren voorafgaand aan het plan waren overeengekomen: zo heeft PZL Hydral in 2008 (het eerste jaar van het plan) 54,6 miljoen PLN terugbetaald, in vergelijking met slechts 9,5 miljoen PLN in 2007 (zie tabel 21).
(198)
De Commissie concludeert dan ook dat de publiekrechtelijke schuldeisers op basis van deze garanties en de toezeggingen van PZL Hydral op een wijze gehandeld hebben die overeenkomt met de handelwijze van een particuliere schuldeiser in een vergelijkbare situatie.
(199)
De Commissie constateert daarnaast dat als gevolg van het mislukken van de onderhandelingen met […] en met […] (zie overweging 94) de feitelijke verwezenlijking van het plan meer tijd heeft gekost dan oorspronkelijk was voorzien. De Commissie is van mening dat dit risico inherent was aan de goedkeuring die de publiekrechtelijke schuldeisers aan het plan hebben gegeven.
(200)
Het resultaat van de definitieve vereffening tussen PZL Hydral en haar publiekrechtelijke schuldeisers is weergegeven in tabel 26. Nadat de verkoopprijs van PZL Wrocław vastgesteld was op basis van het bod van […], zijn de publiekrechtelijke schuldeisers in overeenstemming met het criterium van de particuliere schuldeiser akkoord gegaan met een vereffening uit de opbrengst van de verkoop van de activa van PZL Hydral (zonder kapitaalinjecties) waarbij rekening is gehouden met de waarde van hun vorderingen en de kwaliteit van de betreffende zekerheden (zie overweging 96).
(201)
In een situatie van een verkoop zonder kapitaalinjecties dient de Commissie derhalve vast te stellen of elke afzonderlijke publiekrechtelijke schuldeiser beter af is dan bij een faillissement het geval zou zijn, en of een verkoop aan […] derhalve het beste scenario is uit het oogpunt van die publiekrechtelijke schuldeisers.
(202)
Alle publiekrechtelijke schuldeisers innen uiteindelijk meer dan de particuliere schuldeisers (zie overweging 134), met uitzondering van het ministerie van Financiën. Dat ministerie had echter geen enkel zekerheidsrecht en kan dan ook niet vergeleken worden met particuliere schuldeisers met een zakelijk zekerheidsrecht, eerste in rang (zie de overwegingen 32 en 34).
(203)
Daarnaast dient te worden opgemerkt dat de studie van Ernst&Young dat in opdracht van ARP was uitgevoerd, een vergelijking bevatte van de bedragen waarop elke afzonderlijke publiekrechtelijke schuldeiser kon rekenen bij een faillissement en bij een verkoop (die uiteindelijk in 2010 plaatsvond) (zie overweging 137). In het onderzoek werd geconcludeerd dat elke schuldeiser het meeste baat had bij een verkoopscenario.
(204)
De Commissie heeft de studie van Ernst&Young zorgvuldig onderzocht om na te gaan of de uitkomsten ervan de toets der kritiek kunnen doorstaan en of hieruit inderdaad blijkt dat elke publiekrechtelijke schuldeiser, door akkoord te gaan met de vereffening, als een particuliere schuldeiser in een vergelijkbare situatie handelde. Bij die beoordeling is de rechtspraak zoals die hierboven in de overwegingen 188 en 189 is aangehaald, in aanmerking genomen.
(205)
In de eerste plaats merkt de Commissie op dat in de studie van Ernst&Young is gebruikgemaakt van een methodologie op basis van de desbetreffende rechtspraak van de EU-rechten om het criterium van de particuliere schuldeiser te beoordelen. Daarbij is rekening gehouden met de status van elke publiekrechtelijke schuldeiser, de betreffende zekerheidsrechten en de rang ervan, en het bedrag dat bij een eventuele liquidatie verhaald zou kunnen worden.
(206)
Uit tabel 26 van het onderhavige besluit blijkt dat elke publiekrechtelijke schuldeiser (de sociale verzekeringsbank ZUS, het belastingkantoor van de provincie Neder-Silezië, het belastingkantoor van Wrocław-Psie Pole, de gemeente Wrocław, het staatsfonds voor de herintegratie van gehandicapten, de provincie Neder-Silezië en het ministerie van Financiën) op basis van deze evaluatie (rekening houdend met de respectieve zekerheidsrechten van de publiekrechtelijke schuldeisers en de bijbehorende rang) meer baat had bij een verkoop van alle activa van PZL Hydral, d.w.z. dat elke publiekrechtelijke schuldeiser een groter percentage van de uitstaande schulden kon verhalen dan in een faillissementsscenario dat uiteindelijk tot een liquidatie zou leiden (zie overweging 134).
(207)
De Commissie heeft vervolgens onderzocht hoe plausibel het faillissementsscenario is dat door Ernst&Young werd ontwikkeld. Uitgangspunt van de beoordeling was dat de waarde van PZL Hydral nihil was, aangezien de passiva van de onderneming veel groter waren dan de waarde van haar activa en dochterondernemingen. Dientengevolge zou elke schuldeiser in een faillissementsscenario slechts het gedeelte van de uitstaande schulden kunnen terugvorderen dat door een zekerheid was gedekt, althans in zoverre de rang van die zekerheid de betreffende schuldeiser de mogelijkheid gaf om aanspraak te kunnen maken op de liquidatiewaarde van de zekergestelde activa.
(208)
In de tabellen 16 tot en met 20 zijn de zakelijke zekerheden van elke publiekrechtelijke schuldeiser weergegeven. In overweging 131 is daarnaast toegelicht in welke mate elke publiekrechtelijke schuldeiser verhaal kan halen op basis van die zekerheden (rekening houdend met de bijbehorende rang) indien PZL Hydral failliet zou worden verklaard. Met het oog op het vaststellen van de waarde van de onroerende zaken bij een gedwongen verkoop heeft Ernst&Young de actuele waarde van de activa van de onderneming in het economisch verkeer als uitgangspunt genomen, een en ander in overeenstemming met overweging 30 en met International Accounting Standard (IAS) 16 met betrekking tot materiële vaste activa (42). In dat verband merkt de Commissie op dat het gebruik van de IAS in de EU verplicht is en dus een goed uitgangspunt vormt voor het beoordelen van de liquidatiewaarde. De Commissie acht het standpunt redelijk om de executiewaarde van de betreffende activa bij een gedwongen verkoop tot 50 % terug te brengen omdat die activa afzonderlijk werden verkocht, omdat het niet mogelijk was om vast te houden aan het „going concern”-beginsel als gevolg van de afgenomen vraag naar industriële producten vanwege de economische crisis en omdat die waarde van 50 % hoger lag dan de gemiddelde opbrengst uit de verkoop van activa bij faillissementen in Polen (namelijk 28,86 % van de waarde in het economisch verkeer).
(209)
De Commissie concludeert dan ook dat elke publiekrechtelijke schuldeiser meer baat heeft bij het scenario van een verkoop aan […] dan bij een faillissementsscenario.
(210)
Tot slot dient nog te worden vastgesteld of het bod van […] het beste bod is uit het oogpunt van de publiekrechtelijke schuldeisers. De Commissie merkt in dat verband op dat, toen in de eerste helft van 2009 duidelijk werd dat er niet aan de voorwaarden kon worden voldaan als opgenomen in het bod van […], […] de enige gegadigde was om de aandelen-PZL Wrocław over te nemen. Ondanks de gepubliceerde oproep aan potentiële kopers om hun belangstelling voor de verwerving van die aandelen kenbaar te maken, en een actieve zoektocht naar potentiële investeerders vanaf mei 2008 (zie overweging 90 e.v.), hebben zich geen andere investeerders gemeld. Dit betekent dat er voor de publiekrechtelijke schuldeisers geen concrete reden was om aan te nemen dat andere investeerders in de toekomst een hogere prijs zouden bieden.
(211)
Tegen die achtergrond is de Commissie van mening dat de publiekrechtelijke schuldeisers, door in 2010 akkoord te gaan met de vereffeningsstructuur zoals weergegeven in tabel 26, gehandeld hebben als een particuliere schuldeiser die zijn vorderingen op een schuldenaar in financiële moeilijkheden tracht te verhalen. Dit betekent dat de publiekrechtelijke schuldeisers geen voordeel aan PZL Hydral hebben verleend. De vereffening van de uitstaande betalingen in de vorm van een gedeeltelijke afschrijving van schulden aan de overheid als toegelicht in de studie van Ernst&Young, vormt derhalve geen staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.
VIII.4. Maatregelen met betrekking tot PZL Wrocław
(212)
De Commissie dient na te gaan of met de lening van 2007 een voordeel aan PZL Wrocław is verleend. Met het oog daarop dient de Commissie te bepalen of een particuliere investeerder de betreffende transactie ook op dezelfde voorwaarden zou zijn aangegaan en zo niet, welke andere voorwaarden dan acceptabel zouden zijn geweest (het beginsel van een investeerder in een markteconomie) (43).
(213)
De Commissie merkt op dat het voor de beantwoording van de vraag of een lening verstrekt door een overheidsinstantie die reeds aandeelhouder in de onderneming is, voldoet aan het beginsel van een investeerder in een markteconomie, noodzakelijk is om de betreffende investering te vergelijken met investeringen van een particuliere houdstermaatschappij of een particuliere groep ondernemingen die een structureel beleid voeren dat gebaseerd is op de vooruitzichten op langere termijn (44).
(214)
De Commissie stelt zich op het standpunt dat ARP geen externe schuldeiser is die investeert met het oog om winst te maken op basis van het rendement op zijn investeringen in de vorm van een rentepercentage, maar dat ARP een aandeelhouder is die meer dan 90 % van de aandelen-PZL Hydral houdt, welke onderneming op haar beurt alle aandelen-PZL Wrocław houdt. Derhalve dient te worden nagegaan of een particuliere investeerder onder dezelfde omstandigheden de lening van 2007 ook zou hebben verstrekt.
(215)
Met betrekking tot de lening van 2007 aan PZL Wrocław merkt de Commissie allereerst op dat PZL Wrocław toentertijd financieel levensvatbaar was en niet in financiële moeilijkheden verkeerde in de zin van de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun (zie de overwegingen 47 en 48). Het betrof daarentegen een nieuwe onderneming die reeds een aanzienlijk aantal orders in portefeuille had, voornamelijk in de vorm van overeenkomsten met het Poolse ministerie van Defensie, waarmee het moederbedrijf al langdurig zakelijke betrekkingen onderhield.
(216)
De Commissie merkt daarnaast op dat ARP het rendement op zijn investering wilde zekerstellen middels een debt-for-equity-swap van […] % en de daaropvolgende verkoop van het aandelenbezit in PZL Wrocław aan een particuliere investeerder (voor een geraamd bedrag van […]), een en ander als nader toegelicht in het plan.
(217)
ARP heeft daarbij toen ook de lopende onderhandelingen met […] in aanmerking genomen (zie overweging 74).
(218)
Teneinde te kunnen vaststellen of ARP in overeenstemming met het beginsel van een particuliere investeerder heeft gehandeld, is het dan ook noodzakelijk te bepalen wat de verkoopprijs was die ARP voor zijn aandelenbezit had kunnen ontvangen, wat het risiconiveau was en of het rendement op de investering als gevolg van die verkoop adequaat was ten opzichte van het risico dat ARP met het verstrekken van die lening aanging.
(219)
Vooraleer de lening te verstrekken, heeft ARP opdracht gegeven voor een onderzoek door een onafhankelijke deskundige om de waarde van PZL Wrocław te bepalen nadat de overheveling van alle activa van PZL Hydral was afgerond (zie overweging 66).
(220)
De Commissie heeft dit onderzoek kritisch bestudeerd en geconcludeerd dat een verwachte koopprijs van minimaal […] (zie overweging 71 e.v.) redelijk was. Door circa […] % van de aandelen te verkopen, zou ARP bij een geslaagde verkoop een aanzienlijk rendement van minimaal 48,5 miljoen PLN tegemoet kunnen zien.
(221)
De Commissie onderkent dat er altijd aan privatiseringen aanzienlijke risico's zijn verbonden. In het onderhavige geval was een eerste poging bijvoorbeeld al mislukt. Tegelijkertijd merkt de Commissie op dat de algemene vooruitzichten voor een Poolse luchtvaart- en defensieonderneming relatief stabiel waren gezien de lopende verplichtingen van Polen in het buitenland en de toezeggingen die Polen op defensiegebied aan de NAVO had gedaan. Omdat in deze sector speciale vergunningen nodig zijn, zijn daarnaast de toetredingsdrempels in het relevante marktsegment hoog, hetgeen partijen die reeds vaste voet op die markt hebben, aantrekkelijker maakt.
(222)
De Commissie merkt daarnaast op dat het verwachte rendement op de investering toereikend was om een relatief hoog risico te rechtvaardigen. Bovendien had ARP een zekerheid verkregen in de vorm van een openbaar pandrecht op machines voor een bedrag van 5,5 miljoen PLN en een gewoon pandrecht op […] % van de aandelen (zie overweging 65).
(223)
Tegen die achtergrond concludeert de Commissie dat de lening van 2007 verstrekt is in overeenstemming met het beginsel van de particuliere investeerder en derhalve geen staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.
(224)
De Commissie dient na te gaan of met de lening van 2008 een voordeel aan PZL Wrocław is verleend. Met het oog daarop zal de Commissie het beginsel van de particuliere investeerder toepassen zoals beschreven en nader toegelicht in de overwegingen 212 tot en met 214.
(225)
Wat de lening van 2008 aan PZL Wrocław betreft, merkt de Commissie allereerst op dat die lening is verstrekt op een moment dat de onderneming financieel levensvatbaar was en niet in financiële moeilijkheden verkeerde in de zin van de richtsnoeren reddings- en herstructureringssteun. Het betrof zelfs een nieuwe onderneming zonder schulden die reeds een aanzienlijk aantal orders in portefeuille had, voornamelijk in de vorm van overeenkomsten met het ministerie van Defensie voor een bedrag van […] (zie overweging 48). De Commissie stelt zich op het standpunt dat deze lening specifiek is verstrekt met het oog op het verwerken van het gestegen aantal orders van het ministerie van Defensie. Daarnaast heeft de onderneming in 2008 particuliere financiering aangetrokken in de vorm van een operationele lease (zie overweging 87).
(226)
De Commissie merkt op dat ARP de lening van 2008 verstrekt heeft kort vóór de verwachte afronding van de onderhandelingen met […] over de verkoop van PZL Wrocław (zie overweging 74). Doel was om een overbruggingskrediet te verstrekken voor de periode tot aan het afsluiten van de transactie aangezien PZL Wrocław haar capaciteit in snel tempo moest uitbreiden om te kunnen inspelen op het stijgende aantal orders van het ministerie van Defensie. De belangrijkste reden voor ARP om de lening te verstrekken was dan ook te waarborgen dat de onderneming profijt kon trekken van de commerciële mogelijkheden vóórdat de transactie met […] was afgerond enerzijds en dat die transactie zo soepel mogelijk kon worden afgerond.
(227)
De Commissie merkt op dat de lening beperkt is tot 4 miljoen PLN, het bedrag dat nodig was om de middelen te verwerven die nodig waren om aan de grotere vraag van het ministerie van Defensie te kunnen voldoen.
(228)
Daarnaast heeft de Commissie geconstateerd dat de lening gedekt was door een openbaar pandrecht op machines ter waarde van 2,8 miljoen PLN en door een gewoon pandrecht op vorderingen uit hoofde van commerciële overeenkomsten ter waarde van 5,2 miljoen PLN. Bovendien hanteerde ARP een rentetarief dat gelijk was aan het voor Polen geldende referentiepercentage zoals dat door de Commissie was gepubliceerd (zie overweging 83). Desalniettemin heeft ARP, alvorens de lening van 2008 definitief te verstrekken, de financiële situatie van PZL Wrocław onderzocht en geconstateerd dat de onderneming winstgevend was. Tegen die achtergrond mocht ARP verwachten dat PZL Wrocław voldoende cashflow zou genereren om de lening terug te betalen, zodat het rendement op de investering gewaarborgd was.
(229)
De Commissie constateert dat het een gangbare praktijk binnen het bedrijfsleven is dat een meerderheidsaandeelhouder die bezig is met de verkoop van een onderneming, een beperkt overbruggingskrediet verstrekt indien dat noodzakelijk is om profijt te trekken van commerciële mogelijkheden en om te waarborgen dat de verkoop soepel verloopt. De Commissie stelt zich op het standpunt dat de lening van 2008, waarvoor bovendien zekerheden waren gesteld en waarop het referentierentepercentage van toepassing was, door ARP in overeenstemming met die redenering is verstrekt.
(230)
Tegen die achtergrond concludeert de Commissie dat de lening van 2008 verstrekt is in overeenstemming met het beginsel van de particuliere investeerder en derhalve geen staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.
(231)
Door akkoord te gaan met een debt-for-equity-swap en door vervolgens de volledige opbrengst van de verkoop van die aandelen aan PZL Hydral over te dragen om dat bedrijf in staat te stellen zijn uitstaande schulden aan publiekrechtelijke schuldeisers te voldoen zoals voorzien in het plan, heeft ARP in de praktijk afstand gedaan van schuldvorderingen ter waarde van 17,2 miljoen PLN, zodat zij slechts [ 1 053 196,36 PLN] terugbetaald heeft gekregen.
(232)
Nagegaan dient te worden of er bij de debt-for-equity-swap sprake is van een voordeel van ARP aan PZL Wrocław. Met het oog daarop dient de Commissie na te gaan of ARP bij het uitvoeren van deze transactie voldaan heeft aan het criterium van de particuliere schuldeiser als nader gedefinieerd in de overwegingen 188 en 189.
(233)
De Commissie merkt allereerst op dat het bod van […] in 2009 ter waarde van […], […] lager was dan het bod van […] in 2008. De Commissie stelt zich op het standpunt dat dit verschil een weerspiegeling is van de verslechterde situatie waarin PZL Wrocław verkeerde. Die onderneming is tot 2008 winstgevend geweest en had tot dan toe goede vooruitzichten, maar in 2009 werden de eerste voortekenen van mogelijke problemen zichtbaar, voornamelijk als gevolg van een aanzienlijke afname van het aantal orders van het ministerie van Defensie.
(234)
De Commissie merkt eveneens op dat ARP niet de verwachting koesterde dat er een andere koper dan […] voor de aandelen gevonden zou kunnen worden die ARP als gevolg van de debt-for-equity-swap had verkregen (zie overweging 210). Met het oog op het welslagen van de transactie diende ARP ervoor te zorgen dat de vorderingen van de publiekrechtelijke schuldeisers voldaan werden in zoverre er sprake was van hypotheken op de activa van PZL Wrocław. Als dat niet zou lukken, zou ARP niet in staat zijn om de toezegging gestand te doen dat alle activa vrij van zekerheden zouden worden overgedragen.
(235)
Indien daarnaast de verkoop van PZL Wrocław niet zou doorgaan - en het welslagen van die verkoop was de voorwaarde waarop de sanering van de schulden aan de overheid in de vorm van gedeeltelijke aflossingen was gebaseerd - zouden de belastingdiensten alsnog de betaling van hun vorderingen afdwingen op grond van het Belastingwetboek (zie overweging 144). Gezien de financiële situatie van PZL Wrocław zou het mislukken van de verkooptransactie bovendien tot een faillissement van de onderneming leiden (zie overweging 52).
(236)
Derhalve is de Commissie tot de conclusie gekomen dat de liquidatie van PZL Wroclaw en PZL Hydral het enige alternatief voor een feitelijke afstand van vorderingen ter waarde van 17,2 miljoen PLN was.
(237)
In het supplement bij de studie van Ernst&Young zijn beide scenario's beoordeeld. De Commissie heeft de beoordeling van Ernst&Young grondig onderzocht om na te gaan of de betreffende bevindingen de toets der kritiek kunnen doorstaan en of hieruit blijkt dat ARP, door akkoord te gaan met de schikking, gehandeld heeft als een particuliere schuldeiser in een vergelijkbare situatie, een en ander uitgaande van de rechtspraak zoals die in de overwegingen 188 en 189 is aangehaald.
(238)
In de betrokken studie wordt geconcludeerd dat de gewone schuldeisers bij een faillissement niets kunnen verhalen omdat veel activa bezwaard zijn met pandrechten en hypotheken. Daarnaast zullen de belastingautoriteiten in een dergelijke situatie hun vorderingen op PZL Wrocław kunnen opeisen (zie de overwegingen 143 e.v.). De Commissie heeft deze informatie kunnen bevestigen op basis van een onderzoek van de financiële verslagen van PZL Wrocław en een analyse van de tenuitvoerlegging van de Poolse wetgeving met als conclusie dat de beoordeling van Ernst&Young gerechtvaardigd is.
(239)
Dientengevolge is de Commissie van mening dat de waarde van de gewone pandrechten op vorderingen die als zekerheid voor de lening van 2008 dienen, in een liquidatiescenario nihil is aangezien de waarde van de aandelen zelf nihil is.
(240)
Om te kunnen bepalen wat de opbrengst voor ARP in een liquidatiescenario zou zijn, dient dan ook een raming te worden gemaakt van de verwachte winst uit de verkoop van de met een openbaar pandrecht bezwaarde activa.
(241)
In het supplement bij de studie van Ernst&Young wordt opgemerkt dat de machines waarop ARP pandrechten heeft bedongen als zekerheid voor de lening van 2007, in dat jaar een boekwaarde hadden van 5,5 miljoen PLN, terwijl de machines waarop een pandrecht rustte in verband met de lening van 2008, in dat jaar een boekwaarde hadden van 2,8 miljoen PLN.
(242)
In het supplement bij de studie van Ernst&Young was de beoordeling van de liquidatiewaarde van de openbare pandrechten ten gunste van ARP gebaseerd op de boekwaarde van de activa zoals die per 31 januari 2010 waren opgenomen in de door een accountant gecontroleerde financiële verslagen van PZL Wrocław (zie de overwegingen 151 en 152), namelijk 2,1 miljoen PLN.
(243)
De Commissie is van mening dat de boekwaarde van de materiële vaste activa (die als zekerheid zijn verpand voor de leningen van zowel 2007 als 2008) in het door de accountant gecontroleerde financiële verslag een adequaat uitgangspunt vormt voor de beoordeling van de liquidatiewaarde van de betrokken activa. De Commissie merkt allereerst op dat het grote verschil tussen de boekwaarde en de nettovermogenswaarde dat geconstateerd is in het onderzoek van 2008 naar de situatie van PZL Wrocław, een gevolg was van een aanzienlijke stijging van de waarde van de onroerende zaken. Er is geen correctie toegepast voor de waarde van de machines. In de tweede plaats merkt de Commissie op dat, gezien de korte periode die verstreken is tussen het vestigen van het openbare pandrecht en de beoordeling, er geen andere indicaties zijn dat de boekwaarde geen adequate weerspiegeling zou vormen van de conservatieve raming van de waarde van de machines.
(244)
In het supplement bij de studie van Ernst&Young wordt gesteld dat deze activa in geval van een liquidatie met een reductie van 50 % gedwongen zullen worden verkocht en dat de verwachte opbrengst in een dergelijk geval 1 053 196,36 PLN bedraagt. De Commissie onderkent dat activa zoals machines die in de context van een liquidatie te koop worden aangeboden, meestal onder hun boekwaarde worden verkocht.
(245)
De Commissie is van mening dat een reductie van 50 % gerechtvaardigd is om de redenen die door Ernst&Young zijn aangevoerd en die hierboven in overweging 147 nader zijn toegelicht. De Commissie is meer in het bijzonder van mening dat de evaluatie van de hypothetische waarde van de activa bij een faillissement is uitgevoerd op basis van een methodologie die als adequaat kan worden aangemerkt om de realiseerbare waarde te bepalen van vorderingen op schuldenaren bij een dreigend faillissement. In dat verband is ook rekening gehouden met het specifieke soort machines dat verkocht diende te worden en met het feit dat de omzet grotendeels afhankelijk was van één specifieke klant (het ministerie van Defensie) die bezig was met het doorvoeren van bezuinigingen door de lagere belastingopbrengsten als gevolg van de crisis.
(246)
De Commissie concludeert dan ook dat de executiewaarde van de uitstaande leningen van ARP op basis van de beschikbare informatie op het moment dat het onderhavige besluit werd vastgesteld, 1 053 196,36 PLN bedroeg.
(247)
In het verkoopscenario was de waarde van de uitstaande leningen van ARP hoger, aangezien […] aangeboden heeft om ARP [ 1 053 196,36 PLN] te betalen.
(248)
De Commissie concludeert dat een particuliere schuldeiser in een vergelijkbare situatie als ARP ook afstand gedaan zou hebben van een vordering van 17,2 miljoen PLN omdat redelijkerwijs niet verwacht mocht worden dat er een hoger bedrag verhaald zou kunnen worden in het kader van een faillissementsprocedure. Tegen die achtergrond constateert de Commissie dat de handelwijze van ARP met betrekking tot de debt-for-equity-swap in 2010 in overeenstemming is met het beginsel van de particuliere investeerder en dus geen staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.
IX. CONCLUSIE
(249)
De Commissie merkt op dat het formele onderzoek naar de aangemelde kapitaalinjecties van 113 miljoen PLN die later weer door de Poolse autoriteiten zijn ingetrokken, zonder voorwerp is geraakt in de zin van artikel 8 van Verordening (EG) nr. 659/1999.
(250)
Met betrekking tot het niet opeisen van hun vorderingen door publiekrechtelijke schuldeisers en de uiteindelijke vereffening ervan, is de Commissie van mening dat de publiekrechtelijke schuldeisers hebben gehandeld in overeenstemming met het criterium van de particuliere schuldeiser. De handelwijze van die publiekrechtelijke schuldeisers vormt derhalve geen staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.
(251)
De Commissie is tot de bevinding gekomen dat de geplande gedeeltelijke debt-for-equity-swap door het Agencja Rozwoju Przemysłu SA in het kader van het plan, als gewijzigd, geen staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU, aangezien in dat verband voldaan is aan het criterium van de particuliere schuldeiser. De Commissie is daarnaast van mening dat de lening van 2007 en de lening van 2008 ten gunste van PZL Wrocław geen staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU, aangezien deze leningen eveneens voldoen aan het beginsel van de particuliere investeerder,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
De Commissie heeft besloten de formele onderzoekprocedure op grond van artikel 108, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie met betrekking tot de kapitaalinjecties van 113 miljoen PLN te beëindigen, aangezien Polen de betreffende aanmelding heeft ingetrokken en dit steunvoornemen niet wil doorzetten.
Artikel 2
1. Het in de periode 1998-2007 gedeeltelijk niet-afdwingen van de vorderingen van de Poolse overheidsinstanties op PZL Hydral en de vereffening van deze schulden tussen 2007 en 2010 vormen geen staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.
2. De leningen die ARP in 2007 (12,5 miljoen PLN) en in 2008 (4 miljoen PLN) aan PZL Wrocław heeft verstrekt, vormen geen staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.
3. De daaropvolgende gedeeltelijke kwijtschelding van deze leningen voor een bedrag van 17,2 miljoen PLN in de vorm van een debt-for-equity-swap vormt geen staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.
Artikel 3
Dit besluit is gericht tot de Republiek Polen.
Gedaan te Brussel, 4 augustus 2010.