BESLUIT (GBVB) 2015/203 VAN DE RAAD
van 9 februari 2015
ter ondersteuning van het voorstel van de Unie voor een internationale gedragscode voor ruimteactiviteiten als bijdrage aan transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name artikel 28,
Gezien het voorstel van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid,
Overwegende hetgeen volgt:
(1)
Er worden steeds meer ruimteactiviteiten ondernomen en deze zijn van cruciaal belang. De ruimte is een bron van rijkdommen voor alle staten in de wereld. Staten die nu nog geen ruimteactiviteiten ontplooien, zouden dat in de toekomst mogelijk wèl kunnen doen. De Unie is daarom van oordeel dat een betere beveiliging van ruimteactiviteiten een belangrijk doel is dat de ontwikkeling en de veiligheid van de staten ten goede zal komen. Deze doelstelling past in het ruimtevaartbeleid van de Unie.
(2)
De Europese Raad heeft op 12 december 2003 de Europese veiligheidsstrategie vastgesteld, waarin de mondiale uitdagingen en dreigingen worden beschreven en waarin wordt gepleit voor een op regels gebaseerde internationale orde met als basis een doeltreffend multilateralisme en goed functionerende internationale instellingen.
(3)
De Europese veiligheidsstrategie erkent het Handvest van de Verenigde Naties als het basiskader waarbinnen de internationale betrekkingen gestalte moeten krijgen, en zorgt voor de versterking van de Verenigde Naties (VN), en de uitrusting ervan teneinde het mogelijk te maken dat opdrachten worden vervuld en doeltreffend wordt opgetreden. De Unie streeft ernaar dat op alle terreinen van de internationale betrekkingen een hechte samenwerking tot stand komt, om onder meer de vrede te handhaven, conflicten te voorkomen en de internationale veiligheid te versterken, conform de doelstellingen en beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties.
(4)
De Unie wil transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen ontwikkelen en toepassen als middel om de ruimte veiliger te maken. De Unie is zich voorts in het bijzonder bewust van het feit dat ruimtepuin, ongeacht de herkomst ervan, een gevaar vormt voor huidige en toekomstige activiteiten.
(5)
De Unie kwam op 18 september 2007, als reactie op Resolutie 61/75 van de Algemene Vergadering van de VN van 6 december 2006, met een voorstel voor een internationale gedragscode voor ruimteactiviteiten („de gedragscode”) en startte overlegrondes om tot een eerste ontwerp te komen.
(6)
In zijn conclusies van 8 en 9 december 2008 heeft de Raad van de Europese Unie zijn steun uitgesproken voor het eerste ontwerp van een internationale gedragscode die de staten op vrijwillige basis zouden toepassen en die transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bevatte, als basis voor overleg met belangrijke derde staten die activiteiten in de ruimte ontplooien of belangen hebben in de ruimte, om ervoor te zorgen dat er een tekst komt die voor een zo groot mogelijk aantal staten aanvaardbaar is.
(7)
Op 27 september 2010, heeft de Raad van de Europese Unie de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (HV) gemachtigd om het overleg voort te zetten en uit te breiden op basis van een herziene ontwerptekst van de gedragscode opgesteld door de Unie naar aanleiding van het overleg met geïnteresseerde staten.
(8)
Het voorstel van de Unie voor een ontwerp van gedragscode is op 5 juni 2012 in Wenen formeel aan de internationale gemeenschap voorgelegd. Vervolgens is een proces van open overleg over de ontwerptekst gestart, met het doel het proces transparanter en inclusiever te maken. Er zijn drie overlegrondes gehouden, de laatste twee over herziene versies van de gedragscode: op 16 en 17 mei 2013 in Kiev, op 20 tot en met 22 november 2013 in Bangkok, en tot slot op 27 en 28 mei 2014 in Luxemburg. Bij elk van deze bijeenkomsten waren deelnemers uit meer dan 60 staten aanwezig, en voor de hele cyclus deelnemers uit meer dan 80 staten.
(9)
Aan het einde van het open overleg van 27 en 28 mei 2014 in Luxemburg, concludeerde de voorzitter dat het proces van drie rondes open overleg, dat in 2013-2014 werd georganiseerd door de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO), en waar het Instituut voor Ontwapeningsonderzoek van de Verenigde Naties (United Nations Institute for Disarmament Research - UNIDIR) bij werd betrokken, waardevol was geweest omdat de deelnemende staten er een beter begrip van elkaars standpunten en bedenkingen door hebben gekregen. Veel deelnemers in Luxemburg waren er sterk voorstander van om over te gaan van de overlegfase naar de onderhandelingsfase. Daarbij zou de tijdens het open overleg opgestelde ontwerptekst van de gedragscode, waaraan veel staten hebben bijgedragen en die nog verder kan worden gewijzigd, als basis voor toekomstige multilaterale onderhandelingen moeten dienen. Een aantal deelnemers aan het proces van open overleg had gewezen op de noodzaak van een of andere vorm van ondersteuning door de VN. Na het open overleg in Luxemburg nam de Unie het initiatief voor een nieuwe ontwerptekst van de gedragscode en gaf zij te kennen te willen nadenken en overleg te willen plegen over de wijze waarop zij de toekomstige multilaterale onderhandelingen, alsmede het onderschrijven en toepassen van de toekomstige gedragscode verder kan ondersteunen.
(10)
Besluit 2012/281/GBVB van de Raad (1), uitgevoerd door UNIDIR, heeft een grote rol gespeeld bij de ondersteuning van dit proces. Het heeft gezorgd voor de verspreiding van informatie, de uitwisseling van standpunten en de opbouw van de capaciteiten van de belanghebbenden over de gedragscode, en heeft geleid tot een groter bewustzijn en begrip van die gedragscode. De belangrijkste activiteiten in dat besluit van de Raad waren de regionale studiebijeenkomsten (Kuala Lumpur, december 2012; Addis Abeba, maart 2013; Mexico-Stad, juni 2013; Astana, oktober 2013) en de hierboven vermelde multilaterale bijeenkomsten in Wenen (juni 2012), Kiev (mei 2013), Bangkok (november 2013) en Luxemburg (mei 2014), die hebben gediend als platform voor een internationale presentatie en bespreking van de gedragscode, en die de inzet van de Unie voor een transparant en inclusief proces hebben laten zien.
(11)
In zijn studie over transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen in de ruimte van 12 juli 2013, heeft de groep van regeringsdeskundigen, die is opgericht door de secretaris-generaal van de VN uit hoofde van Resolutie 65/68 van de Algemene Vergadering van de VN, nota genomen van de presentatie van de gedragscode door de Unie en van het open overleg in Kiev. In de conclusies en aanbevelingen van haar studie steunt de groep van regeringsdeskundigen de inspanningen om tot politieke afspraken te komen, zoals een multilaterale gedragscode ter bevordering van verantwoordelijk optreden in, en een vreedzaam gebruik van, de kosmische ruimte.
(12)
Op 5 december 2013 heeft de Algemene Vergadering van de VN bij consensus Resolutie A/RES/68/50 inzake transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten aangenomen. De Algemene Vergadering van de VN heeft zich daarbij ingenomen getoond met het rapport van de secretaris-generaal van de VN dat de studie van de groep van regeringsdeskundigen bevat, en nota genomen van de presentatie door de Unie van het ontwerp van een gedragscode. In die Resolutie worden de VN-lidstaten verder aangemoedigd de door de groep van regeringsdeskundigen voorgestelde transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen te evalueren en uit te voeren, en wordt de secretaris-generaal verzocht het rapport toe te zenden aan de betrokken entiteiten en organisaties van de VN opdat zij kunnen bijdragen aan een doeltreffende uitvoering van de conclusies en aanbevelingen in het rapport. De betrokken VN-entiteiten en -organisaties worden verder aangemoedigd tot coördinatie van kwesties in verband met de aanbevelingen in het rapport.
(13)
Gezien de dynamiek die is opgebouwd in het door de Unie geleide proces van open overleg over het ontwerp van een gedragscode, en gezien de wens van de internationale partners dat de Unie het voortouw blijft nemen voor de definitieve vaststelling van de gedragscode en de middelen voor de uitvoering ter beschikking stelt zodra de gedragscode wordt vastgesteld, moet de steun voor het proces, dat succesvol van start is gegaan in het kader van Besluit 2012/281/GBVB van de Raad, worden voortgezet op basis van een nieuw besluit van de Raad.
(14)
Het nieuwe besluit van de Raad dient de verdere werkzaamheden tot versterking van het bewustzijn inzake transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten, waaronder het voorstel voor, de onderhandelingen over en de formele vaststelling van een internationale gedragscode, verder te ondersteunen, terwijl bijstand voor de tenuitvoerlegging van de gedragscode en het bijbehorende contactpunt in een toekomstig besluit van de Raad kan worden geregeld.
(15)
Het Bureau van de Verenigde Naties voor ontwapeningszaken (United Nations Office for Disarmament Affairs - UNODA) en UNIDIR dienen door de Raad te worden belast met de technische uitvoering van dit besluit. Terwijl UNODA nu al een centrale rol speelt bij de uitvoering van de aanbevelingen in het rapport van 2013 van de groep van regeringsdeskundigen inzake transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten, zal UNIDIR kunnen voortbouwen op de ervaringen die zijn opgedaan bij regionale outreachactiviteiten uit hoofde van Besluit 2012/281/GBVB,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
Ter ondersteuning van haar voorstel voor een internationale gedragscode voor ruimteactiviteiten („de gedragscode”) als bijdrage aan de totstandbrenging van transparantie- en vertrouwenwekkende maatregelen bij ruimteactiviteiten, in overeenstemming met Resolutie A/RES/68/50 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, streeft de Unie de volgende doelstelling na:
-
op basis van de in het kader van Besluit 2012/281/GBVB opgedane ervaringen leiding blijven geven aan het multilaterale proces inzake het voorstel voor een internationale gedragscode voor ruimteactiviteiten, waarbij op inclusieve en transparante wijze alle belangstellende staten worden betrokken, teneinde een zo breed mogelijke consensus over de ontwerpgedragscode te vormen zodat deze door de internationale gemeenschap kan worden vastgesteld.
Artikel 2
1. De door de Unie te steunen projecten hebben betrekking op de volgende specifieke activiteiten:
a)
blijven werken aan het verbeteren van de bekendheid met, de kennis van en het inzicht in het voorstel voor een internationale gedragscode en het proces dat door de Unie wordt geleid;
b)
een kader blijven bieden voor het multilaterale proces inzake het voorstel voor een internationale gedragscode voor ruimteactiviteiten, een proces dat de internationale gemeenschap in staat stelt te blijven streven naar een zo breed mogelijke consensus voor het vaststellen van de gedragscode, en daartoe steun te verlenen voor multilaterale bijeenkomsten voor onderhandelingen over de ontwerpgedragscode en voor de formele vaststelling ervan.
2. De projecten en specifieke activiteiten worden in de bijlage nader beschreven.
Artikel 3
1. De hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (HV) is belast met de uitvoering van dit besluit.
2. Zoals in de bijlage vermeld, is de technische uitvoering van de in artikel 2 bedoelde projecten in handen van het Bureau van de Verenigde Naties voor ontwapeningszaken (UNODA) en het Instituut voor Ontwapeningsonderzoek van de Verenigde Naties (UNIDIR). UNODA en UNIDIR voeren deze taken uit onder de verantwoordelijkheid van de HV. De HV treft hiertoe de nodige regelingen met UNODA en UNIDIR.
Artikel 4
1. Het financieel referentiebedrag voor de uitvoering van de in artikel 1 bedoelde maatregelen bedraagt 1 274 398,85 EUR. De totale geraamde begroting van het hele project bedraagt 1 475 955,15 EUR, welk bedrag wordt medegefinancierd door UNODA en UNIDIR.
2. De in lid 1 vermelde uitgaven worden beheerd volgens de procedures en regels van de Unie die van toepassing zijn op de algemene begroting van de Unie.
3. De Commissie houdt toezicht op de correcte besteding van de in lid 1 bedoelde bijdrage van de Unie. Hiertoe sluit zij financieringsovereenkomsten met UNODA en UNIDIR. In die overeenkomsten wordt bepaald dat UNODA en UNIDIR ervoor moeten zorgen dat de bijdrage van de Unie zichtbaar is in verhouding tot de omvang ervan.
4. De Commissie streeft ernaar de in lid 3 bedoelde financieringsovereenkomsten zo spoedig mogelijk na de inwerkingtreding van dit besluit te sluiten. Zij stelt de Raad en de HV in kennis van eventuele moeilijkheden in het proces en van de datum van sluiting van de financieringsovereenkomst binnen twee weken na de datum van ondertekening.
Artikel 5
1. De HV brengt aan de Raad verslag uit over de uitvoering van dit besluit, op basis van periodieke rapporten van UNODA en UNIDIR. Deze rapporten vormen de basis voor de evaluatie door de Raad.
2. De Commissie verstrekt informatie over de financiële aspecten van de uitvoering van de in artikel 2 bedoelde projecten.
Artikel 6
1. Dit besluit treedt in werking op de dag waarop het wordt vastgesteld.
2. Het verstrijkt 24 maanden na de sluiting van de in artikel 4, lid 3, bedoelde financieringsovereenkomsten of zes maanden na de datum waarop het is vastgesteld indien binnen die termijn geen financieringsovereenkomst is gesloten.
Gedaan te Brussel, 9 februari 2015.