BESLUIT 2013/768/GBVB VAN DE RAAD
van 16 december 2013
betreffende EU-activiteiten ter ondersteuning van de uitvoering van het Wapenhandelsverdrag, in het kader van de Europese veiligheidsstrategie
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name op artikel 26, lid 2, en artikel 31, lid 1,
Gezien het voorstel van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid,
Overwegende hetgeen volgt:
(1)
De Algemene Vergadering van de VN (AVVN) heeft op 6 december 2006 Resolutie 61/89 met als titel „Op weg naar een Wapenhandelsverdrag: vaststelling van gemeenschappelijke internationale normen voor de invoer, uitvoer en overdracht van conventionele wapens” aangenomen, en daarmee het VN-proces voor een Wapenhandelsverdrag ingezet (het WHV-proces). Op 2 december 2009 heeft de AVVN Resolutie 64/48 met als titel „Het Wapenhandelsverdrag” aangenomen, waarbij zij besloten heeft in 2012 een conferentie van de VN over het Wapenhandelsverdrag bijeen te roepen om een juridisch bindend instrument op te stellen over zo hoog mogelijke gemeenschappelijke internationale normen voor overdrachten van conventionele wapens.
(2)
De in juli 2012 bijeengeroepen VN-conferentie over het Wapenhandelsverdrag is er niet in geslaagd binnen het toegemeten tijdpad overeenstemming over een definitieve tekst te bereiken en daarom is de slotconferentie van de VN voor het Wapenhandelsverdrag in maart 2013 bijeengeroepen, mede op grond van Resolutie 67/234 A die op 24 december 2012 door de AVVN is aangenomen. De conferentie kwam met een evenwichtige en op een brede basis steunende Verdragstekst waarover echter geen consensus kon worden bereikt omdat drie lidstaten van de VN zich ertegen verzetten. De zaak is vervolgens doorgeschoven naar de AVVN die op 2 april 2013 met overweldigende meerderheid het Wapenhandelsverdrag heeft aangenomen door vóór Resolutie A/RES/67/234 B te stemmen. Het Verdrag is vervolgens op 3 juni 2013 opengesteld voor ondertekening en zal bij de 50ste ratificatie in werking treden. Alle lidstaten van de Unie hebben het Verdrag ondertekend.
(3)
In zijn conclusies van 11 december 2006, 10 december 2007, 12 juli 2010 en 25 juni 2012 heeft de Raad telkens uiting gegeven aan zijn sterke gehechtheid aan een nieuw, juridisch bindend internationaal instrument dat zo hoog mogelijke gemeenschappelijke internationale normen voor de regulering van de legale handel in conventionele wapens vaststelt en dat relevant moet zijn voor alle staten en derhalve een universele waarde zou kunnen hebben.
(4)
Ter bevordering van het inclusieve en relevante karakter van het WHV-proces heeft de Raad Besluit 2009/42/GBVB (1), en Besluit 2010/336/GBVB (2) vastgesteld, die beide onder meer de organisatie van een reeks regionale seminars over de hele wereld ondersteunen. De VN-conferentie van juli 2012 heeft niets opgeleverd en dus zijn de voortgezette activiteiten van de Unie ter ondersteuning van het Wapenhandelsverdrag aangevuld met Besluit 2013/43/GBVB van de Raad (3).
(5)
Huidige prioriteit is het ondersteunen van een spoedige inwerkingtreding en volledige uitvoering van het Verdrag. De Unie heeft zich reeds in een vroeg stadium ingezet voor steun aan het WHV-proces en kan dat engagement nu voortzetten door significant bij te dragen aan die doelstelling,in het bijzonder, door gebruik te maken van haar uitgebreide ervaring op het gebied van het financieren van bijstand en voorlichting inzake uitvoercontrole. Vergunningen voor wapens en tweeledig gebruik blijven binnen de Unie een nationale verantwoordelijkheid en daarom is men voor de deskundigheid inzake uitvoercontrole die wordt gebruikt ter ondersteuning van door de Unie gefinancierde bijstands- en voorlichtingsprogramma's in grote mate afhankelijk van de lidstaten. Daarom is het voor het welslagen van de bijstand en voorlichting inzake uitvoercontrole van de Unie van cruciaal belang dat de lidstaten deskundigen aanwijzen die de programma's van de Unie zullen ondersteunen.
(6)
Op het gebied van controle op de wapenuitvoer zijn de bijstands- en voorlichtingsactiviteiten van de Unie uitgevoerd in het kader van Gemeenschappelijk Optreden 2008/230/GBVB (4) van de Raad en de Besluiten 2009/1012/GBVB (5) en 2012/711/GBVB (6) van de Raad. De ondernomen activiteiten waren gericht op een aantal derde landen in de directe nabijheid van de Unie, met de bedoeling hun systemen voor controle op wapenuitvoer te versterken en meer verantwoordelijkheid en transparantie te verwezenlijken.
(7)
De Unie verstrekt ook al heel lang bijstand bij controle op de uitvoer van goederen krachtens Verordening (EG) nr. 1717/2006 (7), waarbij een stabiliteitsinstrument werd opgericht dat bijstand biedt voor de ontwikkeling van het juridisch kader en de institutionele capaciteit voor de instelling en handhaving van adequate uitvoercontroles op goederen voor tweeërlei gebruik, met inbegrip van maatregelen op het gebied van regionale samenwerking. Op 28 april 2004 heeft de Veiligheidsraad van de VN Resolutie 1540 (2004) (UNSCR 1540 (2004)) aangenomen, waarin een mandaat wordt gegeven voor doeltreffende controle op de overdracht van aan massavernietigingswapens gerelateerde goederen. De Unie heeft steun verleend aan de uitvoering van UNSCR 1540 (2004), met name door Gemeenschappelijk Optreden 2006/419/GBVB van de Raad (8), Gemeenschappelijk Optreden 2008/368/GBVB van de Raad (9) en Besluit 2013/391/GBVB van de Raad (10) en, inzake het aspect uitvoercontrole van UNSCR 1540 (2004), door de programma's voor bijstand bij controle op de uitvoer van goederen voor tweeërlei gebruik.
(8)
Naast de specifieke bijstand bij controle op wapenuitvoer, draagt controle die wordt ontwikkeld voor de uitvoering van UNSCR 1540 (2004) en in het kader van de programma's van de Unie voor bijstand bij de controle op de uitvoer van goederen voor tweeërlei gebruik, als zodanig bij aan het algemene vermogen om het Wapenhandelsverdrag daadwerkelijk uit te voeren aangezien in veel gevallen de wetten, bestuurlijke procedures en instanties voor de controle op de uitvoer van goederen voor tweeërlei gebruik dezelfde zijn als voor de controle op de uitvoer van conventionele wapens. Bijstand op het gebied van goederen voor tweeërlei gebruik houdt dus in dat de vermogens om controle uit te oefenen op wapenuitvoer worden ondersteund. Derhalve is het van cruciaal belang dat er wordt gezorgd voor nauwe coördinatie tussen activiteiten voor de controle op goederen voor tweeërlei gebruik en activiteiten ter ondersteuning van de uitvoering van het Wapenhandelsverdrag.
(9)
Tegen deze achtergrond van wenselijke coördinatie van bijstand bij uitvoercontrole op andere relevante gebieden wordt met de door dit beluit gesteunde activiteiten beoogd de vermogens om controle uit te oefenen op de overdracht van wapens in een aantal begunstigde landen te versterken met als doel de daadwerkelijke en capabele uitvoering van het Wapenhandelsverdrag te steunen. Het effect van het Verdrag zal afhankelijk zijn van hoe universeel het is en van de mate waarin ertoe wordt toegetreden, en daarom dienen activiteiten inzake het geven van voorlichting over en het onder de aandacht brengen van het Verdrag ook gesteund te worden met de bedoeling meer steun voor het Verdrag te krijgen van relevante belanghebbenden en andere derde landen, en om meer belangstelling te wekken voor de uitvoering ervan.
(10)
Het Duitse Bundesamt für Wirtschaft und Ausfuhrkontrolle (bureau voor economie en uitvoercontrole, „BAFA”) is door de Raad belast met de technische uitvoering van Besluit 2009/1012/GBVB en Besluit 2012/711/GBVB. Het heeft alle in Besluit 2009/1012/GBVB van de Raad vermelde activiteiten met succes afgerond. BAFA is tevens het orgaan voor de uitvoering voor projecten inzake de controle op de uitvoer van goederen voor tweeërlei gebruik uit hoofde van het stabiliteitsinstrument. Tegen deze achtergrond is BAFA als de instantie voor de uitvoering van activiteiten van de Unie ter ondersteuning van de uitvoering van het Wapenhandelsverdrag in derde landen, een goede keuze omdat het bewezen heeft te beschikken over de ervaring, kwalificaties en vereiste deskundigheid over het gehele bereik van de activiteiten van de Unie voor controle op de uitvoer van zowel goederen voor tweeërlei gebruik als van wapens. Met de keuze van BAFA wordt het mogelijk synergieën aan te wijzen tussen activiteiten voor uitvoercontrole inzake enerzijds goederen voor tweeërlei gebruik en anderzijds wapens, zodat bijstand in verband met het Wapenhandelsverdrag op passende wijze een aanvulling biedt op bijstand die reeds wordt geboden in het kader van de bestaande programma's voor bijstand bij controle op de uitvoer van goederen voor tweeërlei gebruik en van wapens,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
1. Ter ondersteuning van de spoedige inwerkingtreding en uitvoering van het Wapenhandelsverdrag (het „WHV”), onderneemt de Unie activiteiten met de volgende doelstellingen:
-
steun verlenen aan een aantal staten, op hun verzoek, om hun systemen voor de controle op wapenoverdrachten te versterken, zodat zij het WHV kunnen uitvoeren;
-
op nationaal en regionaal niveau de kennis over en de inbreng in het WHV door de relevante nationale en regionale autoriteiten en belanghebbenden van maatschappelijke organisaties verbeteren zodat zij meer betrokken raken bij de uitvoering van het WHV.
2. Ter verwezenlijking van de in lid 1 genoemde doelstellingen voert de Unie de volgende projectactiviteiten uit:
a)
begunstigde landen helpen bij het opstellen, actualiseren en uitvoeren, al naar gelang, van wettelijke en administratieve maatregelen voor het opzetten en ontwikkelen van een efficiënt systeem voor controle op de uitvoer van wapens, overeenkomstig de in het WHV gestelde eisen;
b)
versterking van de deskundigheid en capaciteiten van de ambtenaren van de begunstigde landen die belast zijn met het afgeven van vergunningen en met handhaving, met name door middel van het uitwisselen van beste praktijken, het geven van opleiding en het bieden van toegang tot relevante informatiebronnen, om ervoor te zorgen dat de controles op wapenoverdrachten op adequate wijze worden uitgevoerd en gehandhaafd;
c)
transparantie in de internationale wapenhandel bevorderen door voort te bouwen op de vereisten die het WHV qua transparantie stelt;
d)
de begunstigde landen ertoe bewegen zich duurzaam bij het WHV aan te sluiten door een rol te geven aan relevante nationale en regionale belanghebbenden, zoals daar zijn nationale parlementen, bevoegde regionale organisaties en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, die er voor de lange termijn belang bij hebben erop toe te zien dat het WHV daadwerkelijk wordt uitgevoerd;
e)
een bredere belangstelling opwekken voor het WHV door in gesprek te treden met landen die nog geen stap richting het WHV hebben gezet, met als doel de universalisering van het Verdrag te steunen.
In de bijlage staat een nadere omschrijving van deze projectactiviteiten.
Artikel 2
1. De hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (de „hoge vertegenwoordiger”) is belast met de uitvoering van dit besluit.
2. De technische uitvoering van de in artikel 1, lid 2, bedoelde projectactiviteiten is in handen van het Duitse Bundesamt für Wirtschaft und Ausfuhrkontrolle (bureau voor economie en uitvoercontrole - BAFA).
3. BAFA voert zijn taak uit onder de verantwoordelijkheid van de hoge vertegenwoordiger. Daartoe treft de hoge vertegenwoordiger de nodige regelingen met BAFA.
Artikel 3
1. Het financiële referentiebedrag voor de uitvoering van de in artikel 1, lid 2, bedoelde projectactiviteiten bedraagt 5 200 000 EUR. De totale geraamde begroting van het gehele project is 6 445 000 EUR. Het deel van die geraamde begroting dat niet wordt gedekt door het referentiebedrag, komt uit medefinanciering door de regering van de Bondsrepubliek Duitsland.
2. Uitgaven die uit het in lid 1 genoemde referentiebedrag worden gefinancierd, worden beheerd overeenkomstig de procedures en voorschriften die van toepassing zijn op de algemene begroting van de Unie.
3. De Commissie houdt toezicht op het correcte beheer van de in lid 1 bedoelde uitgaven. Hiertoe sluit zij een subsidieovereenkomst met BAFA. Daarin wordt bepaald dat BAFA ervoor moet zorgen dat de bijdrage van de Unie zichtbaar is in een mate die overeenstemt met de omvang ervan.
4. De Commissie stelt alles in het werk om de in lid 3 bedoelde subsidieovereenkomst zo spoedig mogelijk na de inwerkingtreding van dit besluit te sluiten. Zij stelt de Raad in kennis van eventuele moeilijkheden in dat proces en van de datum van sluiting van de subsidieovereenkomst.
Artikel 4
1. De hoge vertegenwoordiger brengt aan de Raad verslag uit over de uitvoering van dit besluit, op basis van de geregelde verslagen die worden opgesteld door BAFA. Deze rapporten vormen de grondslag voor de evaluatie door de Raad.
2. De Commissie geeft informatie over de financiële aspecten van de uitvoering van de in artikel 1, lid 2, bedoelde projectactiviteiten.
Artikel 5
Dit besluit treedt in werking op de dag waarop het wordt vastgesteld.
Het verstrijkt 36 maanden na de datum van sluiting van de in artikel 3, lid 3, bedoelde subsidieovereenkomst. Het zal evenwel verstrijken op 17 juni 2014 als er voor die datum geen subsidieovereenkomst is gesloten.
Gedaan te Brussel, 16 december 2013.