UITVOERINGSVERORDENING (EU) Nr. 716/2014 VAN DE COMMISSIE
van 27 juni 2014
betreffende de vaststelling van het gemeenschappelijk proefproject ter ondersteuning van de tenuitvoerlegging van het Europese masterplan voor luchtverkeersbeheer
(Voor de EER relevante tekst)
DE EUROPESE COMMISSIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
Gezien Verordening (EG) nr. 550/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 10 maart 2004 betreffende de verlening van luchtvaartnavigatiediensten in het gemeenschappelĳk Europees luchtruim („de luchtvaartnavigatiedienstenverordening”) (1), en met name artikel 15 bis, lid 3,
Overwegende hetgeen volgt:
(1)
Het SESAR-project (Single European Sky Air Traffic Management Research) beoogt de modernisering van het luchtverkeersbeheer (Air Traffic Management, ATM) in Europa en vormt de technologische pijler van het gemeenschappelijk Europees luchtruim. Het doel van SESAR is ervoor te zorgen dat de Unie tegen 2030 kan beschikken over een hoogperformante infrastructuur voor luchtverkeersbeheer die de veilige en milieuvriendelijke exploitatie en ontwikkeling van het luchtvervoer mogelijk maakt.
(2)
Uitvoeringsverordening (EU) nr. 409/2013 van de Commissie (2) bevat de eisen met betrekking tot de inhoud, opzet, vaststelling, tenuitvoerlegging en monitoring van de gemeenschappelijke projecten. In deze verordening is bepaald dat gemeenschappelijke projecten ten uitvoer moeten worden gelegd op basis van het uitrolprogramma, via tenuitvoerleggingsprojecten die worden gecoördineerd door de uitrolbeheerder.
(3)
Overeenkomstig Uitvoeringsverordening (EU) nr. 409/2013 is het doel van een gemeenschappelijk project te zorgen zorgen voor de tijdige, gecoördineerde en gesynchroniseerde uitrol van ATM-functies die klaar zijn voor tenuitvoerlegging en bijdragen tot de totstandbrenging van de essentiële operationele wijzigingen die in het ATM-masterplan zijn vermeld. Alleen ATM-functies die gesynchroniseerd moeten worden uitgerold en een aanzienlijke bijdrage leveren aan EU-wijde prestatiedoelstellingen moeten worden opgenomen in een gemeenschappelijk project.
(4)
Op verzoek van de Commissie heeft de gemeenschappelijke onderneming SESAR een voorontwerp opgesteld voor het eerste gemeenschappelijk project, dat het „gemeenschappelijk proefproject” wordt genoemd.
(5)
Dit voorontwerp werd geanalyseerd en beoordeeld door de Commissie, met de hulp van het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart, het Europees Defensieagentschap, de netwerkbeheerder, het prestatiebeoordelingsorgaan, Eurocontrol, de Europese normalisatie-instellingen en de Europese Organisatie voor Burgerluchtvaartapparatuur (Eurocae).
(6)
Vervolgens heeft de Commissie een onafhankelijke algemene kostenbatenanalyse uitgevoerd en passend overleg gepleegd met de lidstaten en relevante belanghebbenden.
(7)
Op basis daarvan heeft de Commissie een voorstel opgesteld voor het gemeenschappelijk proefproject. Overeenkomstig Uitvoeringsverordening (EU) nr. 409/2013 is het voorstel op 25 april 2014 bekrachtigd door de netwerkbeheerder en op 30 april 2014 door de SESAR-groep „gebruikers van het civiele luchtruim”, de verleners van luchtvaartnavigatiediensten, de luchthavenexploitanten en de Europese nationale meteorologische diensten.
(8)
In het gemeenschappelijk proefproject worden zes ATM-functies geïdentificeerd, namelijk eerdere planning van aankomende vluchten (Extended Arrival Management) en op prestaties gebaseerde navigatie (Performance Based Navigation) in naderingsverkeersleidingsgebieden met hoge densiteit (High Density Terminal Manoeuvring Areas), luchthavenintegratie en -doorstroming (Airport Integration and Throughput), flexibel luchtruimbeheer en vrije routes (Flexible Airspace Management and Free Route), op samenwerking gebaseerd beheer van het netwerk (Network Collaborative Management), initieel informatiebeheer voor het volledige systeem (Initial System Wide Information Management) en initiële uitwisseling van informatie over trajecten (Initial Trajectory Information Sharing). De uitrol van deze zes ATM-functies moet verplicht worden gesteld.
(9)
Naar verwachting zal de functie „eerdere planning van aankomende vluchten en op prestaties gebaseerde navigatie in naderingsverkeersleidingsgebieden met hoge densiteit” voor preciezere naderingstrajecten zorgen en de planning van het verkeer in een vroeg stadium vergemakkelijken, zodat het brandstofverbruik daalt en het effect op het milieu in dalings-/aankomstfasen afneemt. Deze functie omvat een deel van de essentiële operationele wijziging van stap 1 voor het essentiële kenmerk „verkeerssynchronisatie”, zoals gedefinieerd in het Europese ATM Masterplan.
(10)
Verwacht wordt dat de functie „luchthavenintegratie en -doorstroming (Airport Integration and Throughput)” de veiligheid en doorstroming op start- en landingsbanen zal verbeteren, waardoor minder brandstof wordt verbruikt, de vertragingen worden beperkt en de capaciteit van de luchthaven toeneemt. Deze functie omvat een deel van de essentiële operationele wijziging van stap 1 voor het essentiële kenmerk „luchthavenintegratie en -doorstroming (Airport Integration and Throughput)”, zoals gedefinieerd in het Europese ATM Masterplan.
(11)
Verwacht wordt dat de functie „flexibel luchtruimbeheer en vrije routes (Flexible Airspace Management and Free Route)” het mogelijk maakt het luchtruim efficiënter te benutten, waardoor minder brandstof wordt verbruikt en de vertragingen worden beperkt. Deze functie omvat een deel van de essentiële operationele wijziging van stap 1 voor het essentiële kenmerk „de stap zetten van luchtruimbeheer naar het beheer van 4D-trajecten (Moving from Airspace to 4D Trajectory Management)”, zoals gedefinieerd in het Europese ATM Masterplan.
(12)
Verwacht wordt dat de functie „op samenwerking gebaseerd beheer van het netwerk (Network Collaborative Management)” zal zorgen voor een betere kwaliteit en stiptheid van de netwerkinformatie die door alle ATM-belanghebbenden wordt uitgewisseld, met betere luchtvaartnavigatiediensten, productiviteitswinsten en besparingen door een beperking van de vertragingen tot gevolg. Deze functie omvat een deel van de essentiële operationele wijziging van stap 1 voor het essentiële kenmerk „op samenwerking gebaseerd beheer van het netwerk en dynamisch capaciteitsevenwicht (Network Collaborative Management & Dynamic Capacity Balancing)”, zoals gedefinieerd in het Europese ATM Masterplan.
(13)
Verwacht wordt dat de functie „initieel informatiebeheer voor het volledige systeem (Initial System Wide Information Management)”, die bestaat uit een reeks diensten die worden geleverd en waarvan gebruik wordt gemaakt door SWIM-systemen (System Wide Information Management) via een netwerk dat op een internetprotocol is gebaseerd, aanzienlijke voordelen zullen opleveren op het gebied van de productiviteit van de luchtvaartnavigatiediensten. Deze functie omvat een deel van de essentiële operationele wijziging van stap 1 voor het essentiële kenmerk „SWIM”, zoals gedefinieerd in het Europese ATM Masterplan.
(14)
Verwacht wordt dat de functie „initiële uitwisseling van informatie over trajecten (Initial Trajectory Information Sharing)”, met verbeterde prestaties inzake verwerking van vluchtgegevens, zal zorgen voor een betere voorspelbaarheid van vliegtuigtrajecten; dit komt ten goede aan de luchtruimgebruikers, de netwerkbeheerder en de verleners van luchtvaartnavigatiediensten en leidt tot minder tactische interventies en verbeterde conflictoplossing. Dit zal naar verwachting een positief effect hebben op de productiviteit van de luchtvaartnavigatiediensten, het brandstofverbruik en de veranderlijkheid van vertragingen. Deze functie omvat een deel van de essentiële operationele wijziging van stap 1 voor het essentiële kenmerk „de stap zetten van luchtruimbeheer naar het beheer van 4D-trajecten (Moving from Airspace to 4D Trajectory Management)”, zoals gedefinieerd in het Europese ATM-masterplan, en steunt indirect andere belangrijke kenmerken die aan bod komen in andere ATM-functies via het gebruik van gedeelde informatie over trajecten.
(15)
Om volledig profijt te kunnen trekken van het gemeenschappelijk proefproject wordt van bepaalde belanghebbenden uit derde landen verwacht dat zij delen van het gemeenschappelijk proefproject ten uitvoer leggen. Hun betrokkenheid moet worden gewaarborgd door de uitrolbeheerder overeenkomstig Uitvoeringsverordening (EU) nr. 409/2013. De betrokkenheid van derde landen of hun operationele belanghebbenden laat de externe bevoegdheid van de lidstaten met betrekking tot luchtvaartnavigatiediensten en ATM-functies onverlet.
(16)
Om bijstand te verlenen aan de operationele belanghebbenden die betrokken zijn bij de uitrol van de ATM-functies dient de Commissie niet-bindend referentiemateriaal te publiceren, zoals: ondersteunend materiaal voor de normaliserings- en industrialiseringsfase, dat moet worden opgesteld door de Gemeenschappelijke Onderneming SESAR, een stappenplan voor de behoeften inzake normalisering en regelgeving en een algemene kostenbatenanalyse ter ondersteuning van het gemeenschappelijk proefproject. Voor zover van toepassing moet ondersteunend materiaal worden ontwikkeld overeenkomstig de procedures die vereist zijn uit hoofde van Verordening (EU) nr. 552/2004 van het Europees Parlement en de Raad (3); de nationale toezichthoudende instanties dienen daarbij te worden betrokken, overeenkomstig die verordening.
(17)
De uitvoering van het gemeenschappelijk proefproject moet worden gemonitord door zoveel mogelijk gebruik te maken van bestaande monitoringmechanismen en bestaande overlegstructuren om alle operationele belanghebbenden bij de uitvoering te betrekken.
(18)
Er moeten passende mechanismen worden opgezet voor de evaluatie van deze verordening, waarbij de uitrolbeheerder moet worden betrokken. Deze moet de in artikel 9 van Uitvoeringsverordening (EU) nr. 409/2013 vermelde entiteiten, namelijk de nationale toezichthoudende instanties, de militaire sector, de Gemeenschappelijke Onderneming SESAR, de netwerkbeheerder en de maakindustrie, coördineren en met hen samenwerken. Deze mechanismen moeten de Commissie in staat stellen deze verordening zo nodig te wijzigen. De uitrolbeheerder moet rekening houden met de gevolgen voor de nationale en collectieve defensiecapaciteit, overeenkomstig artikel 9, lid 7, onder c), van Uitvoeringsverordening (EU) nr. 409/2013. Overeenkomstig de algemene verklaring van de lidstaten over militaire kwesties in verband met het gemeenschappelijk Europees luchtruim (4) blijft samenwerking met de militaire sector een prioriteit in het gemeenschappelijk proefproject. Volgens deze verklaring moeten de lidstaten met name de civiel-militaire samenwerking verbeteren en, als en voor zover dit door alle betrokken lidstaten nodig wordt geacht, de samenwerking tussen hun legers bevorderen met betrekking tot alle kwesties die verband houden met luchtverkeersbeheer.
(19)
Overeenkomstig artikel 1, lid 2, van Verordening (EG) nr. 549/2004 van het Europees Parlement en de Raad (5) laat de toepassing van deze verordening de soevereiniteit van de lidstaten over hun luchtruim en de eisen van de lidstaten met betrekking tot openbare orde, openbare veiligheid en defensie onverlet. Deze verordening heeft geen betrekking op militaire operaties en opleidingen.
(20)
De in deze verordening vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het Comité voor het gemeenschappelijk luchtruim,
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Artikel 1
Onderwerp en toepassingsgebied
1. Bij deze verordening wordt het eerste gemeenschappelijke project opgezet, hierna „het gemeenschappelijk proefproject” genoemd. In het gemeenschappelijk proefproject wordt een eerste reeks ATM-functies geïdentificeerd die op tijdige, gecoördineerde en gesynchroniseerde wijze ten uitvoer moeten worden gelegd, zodat de essentiële operationele wijzigingen die voortvloeien uit het Europese ATM-masterplan tot stand kunnen worden gebracht.
2. Deze verordening is van toepassing op het Europese netwerk voor luchtverkeersbeheer (European Air Traffic Management Network, EATMN) en op de systemen voor luchtvaartnavigatiediensten die worden genoemd in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 552/2004. Zij is van toepassing op de belanghebbenden die in de bijlage bij deze verordening worden vermeld.
Artikel 2
Definities
Met het oog op de toepassing van deze verordening gelden de definities die zijn vastgesteld in artikel 2 van Verordening (EG) nr. 549/2004 en in artikel 2 van Uitvoeringsverordening (EU) nr. 409/2013.
Voorts wordt verstaan onder:
1. „luchthaven - op samenwerking gebaseerde besluitvorming (Airport - Collaborative Decision Making, A-CDM)”: een proces waarbij beslissingen in verband met luchtverkeersstromen en capaciteitsbeheer (Air Traffic Flow and Capacity Management, ATFCM) op luchthavens worden gebaseerd op interactie tussen operationele belanghebbenden en andere actoren die betrokken zij bij ATFCM, en die tot doel hebben vertragingen te beperken, de voorspelbaarheid van gebeurtenissen te verbeteren en de benutting van hulpbronnen te optimaliseren;
2. „operationeel luchthavenplan (Airport Operations Plan, AOP)”: één gemeenschappelijk en op samenwerking gebaseerd voortschrijdend plan dat beschikbaar is voor alle belanghebbenden van de luchthaven, op basis waarvan een gemeenschappelijk situationeel bewustzijn kan worden verschaft en besluiten van belanghebbenden met betrekking tot de optimalisering van processen kunnen worden genomen;
3. „operationeel netwerkplan (Network Operations Plan, NOP)”: het plan, inclusief de ondersteunende instrumenten, dat door de netwerkbeheerder in overleg met de operationele belanghebbenden is opgesteld om de operationele activiteiten op korte en middellange termijn te organiseren overeenkomstig de richtsnoeren van het strategisch netwerkplan. Voor het gedeelte van het operationeel netwerkplan dat specifiek betrekking heeft op het ontwerp van het Europese routenetwerk, omvat dit het plan voor de verbetering van het Europese routenetwerk;
4. „een ATM-functie gebruiken”: de ATM-functie in kwestie wordt in gebruik genomen en volledig gebruikt in de dagelijkse activiteiten;
5. „streefdatum voor de uitrol”: de datum waarop de uitrol van de ATM-functie in kwestie voltooid moet zijn en de functie volledig operationeel moet worden gebruikt.
Artikel 3
ATM-functies en de uitrol ervan
1. Het gemeenschappelijk proefproject omvat de volgende ATM-functies:
a)
eerdere planning van aankomende vluchten en op prestaties gebaseerde navigatie in naderingsverkeersleidingsgebieden met hoge densiteit (Extended Arrival Management and Performance Based Navigation in the High Density Terminal Manoeuvring Areas);
b)
luchthavenintegratie en -doorstroming (Airport Integration and Throughput);
c)
flexibel luchtruimbeheer en vrije routes (Flexible Airspace Management and Free Route);
d)
op samenwerking gebaseerd beheer van het netwerk (Network Collaborative Management);
e)
initieel informatiebeheer voor het volledige systeem (Initial System Wide Information Management);
f)
initiële uitwisseling van informatie over trajecten (Initial Trajectory Information Sharing).
Deze ATM-functies worden beschreven in de bijlage.
2. De in de bijlage vermelde operationele belanghebbenden en de netwerkbeheerder rollen de in lid 1 bedoelde ATM-functies uit en passen de bijbehorende operationele procedures toe die het mogelijk maken deze functies naadloos te gebruiken overeenkomstig de bijlage en Uitvoeringsverordening (EU) nr. 409/2013. De militaire operationele belanghebbenden rollen die ATM-functies alleen uit voor zover dit nodig is om te voldoen aan punt 4 van deel A van bijlage II bij Verordening (EG) nr. 552/2004.
Artikel 4
Referentiemateriaal en ondersteunend materiaal
De Commissie publiceert op haar website het volgende referentiemateriaal en ondersteunend materiaal voor de uitrol van de in artikel 3, lid 1, bedoelde ATM-functies:
a)
een indicatieve lijst van ondersteunend materiaal voor de normaliserings- en industrialiseringsfase dat moet worden verstrekt door de gemeenschappelijke onderneming SESAR, inclusief streefdata voor de levering daarvan;
b)
een indicatief stappenplan voor normaliserings- en regelgevingsbehoeften, inclusief verwijzingen naar de tenuitvoerleggingsregels en de communautaire specificaties die zijn opgesteld overeenkomstig de artikelen 3 en 4 van Verordening (EG) nr. 552/2004, en de bijbehorende streefdata voor de levering daarvan;
c)
de algemene kostenbatenanalyse op basis waarvan de operationele belanghebbenden het gemeenschappelijk proefproject hebben bekrachtigd.
Artikel 5
Monitoring
De monitoring door de Commissie, waarvan sprake in artikel 6 van Uitvoeringsverordening (EU) nr. 409/2013, vindt met name plaats via de volgende plannings- en rapporteringsinstrumenten:
a)
de mechanismen voor de planning en rapportering over de tenuitvoerlegging van het Europees ATM-masterplan;
b)
het strategisch netwerkplan en het operationeel netwerkplan;
c)
de prestatieplannen, met name via de informatie die vermeld is in punt c) van artikel 11, lid 3, artikel 11, lid 5, en punt 2 van bijlage II bij Uitvoeringsverordening (EU) nr. 390/2013 van de Commissie (6);
d)
de rapporteringstabellen inzake luchtvaartnavigatiekosten, met name de informatie die vermeld is in punt 3.8 van tabel 1 en punt 2, onder m), van bijlage III, en punten 2.1 tot en met 2.4 van tabel 3 van bijlage VII bij Uitvoeringsverordening (EU) nr. 391/2013 van de Commissie (7);
e)
de monitoring van de tenuitvoerlegging van de projecten die vermeld zijn in artikel 10 van Uitvoeringsverordening (EU) nr. 409/2013 door de uitrolbeheerder;
f)
de mechanismen voor de planning en rapportering over de tenuitvoerlegging van de functionele luchtruimblokken;
g)
de mechanismen voor de planning en rapportering over de tenuitvoerlegging met betrekking tot normalisering.
Artikel 6
Evaluatie
De Commissie zal deze verordening beoordelen in het licht van: de informatie en het advies dat is ontvangen van de uitrolbeheerder, overeenkomstig artikel 9, lid 2, onder e), en nadat de coördinatie en het overleg die vereist zijn uit hoofde van artikel 9 van Uitvoeringsverordening (EU) nr. 409/2013 hebben plaatsgevonden; de informatie die is verkregen via de in artikel 5 vermelde monitoring; en de technologische ontwikkelingen op het gebied van luchtverkeersbeheer, waarbij de resultaten worden gepresenteerd aan het Comité inzake het gemeenschappelijk luchtruim.
De evaluatie heeft met name betrekking op de volgende aspecten:
a)
de voortgang bij de uitrol van de in artikel 3, lid 1, vermelde ATM-functies;
b)
het gebruik van bestaande stimulansen voor de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk proefproject en mogelijke nieuwe stimulansen;
c)
de bijdrage van het gemeenschappelijk proefproject tot het behalen van de prestatiedoelstellingen en de tenuitvoerlegging van het flexibel luchtruimgebruik;
d)
de werkelijke kosten en baten van de uitrol van de in artikel 3, lid 1, vermelde ATM-functies, inclusief de identificatie van eventuele lokale of regionale negatieve gevolgen voor specifieke categorieën operationele belanghebbenden;
e)
de behoefte aan aanpassing van het gemeenschappelijk proefproject, met name het persoonlijke en geografische bereik ervan en de in de bijlage vermelde streefdata voor de uitrol;
f)
de vooruitgang bij het opstellen van het in artikel 4 vermelde referentiemateriaal en ondersteunend materiaal.
De Commissie stelt de eerste evaluatie uiterlijk 18 maanden na de goedkeuring van het uitrolprogramma op.
Artikel 7
Inwerkingtreding
Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.
Gedaan te Brussel, 27 juni 2014.