РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 4 февруари 2014 година
относно мярката за тарифите за електроенергия в Испания: потребители
SA.21817 (C 3/07) (ex. NN 66/06) прилагана от Испания
(нотифицирано под номер С(2014) 7741)
(само текстът на испански език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2014/456/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
след като прикани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочените по-горе разпоредби (1) и като взе предвид тези мнения,
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
С писмо от 27 април 2006 г. дружествата Centrica plc и Centrica Energía S.L.U. (заедно наричани по-нататък „Centrica“) подадоха жалба до Комисията относно системата на регулираните тарифи за електроенергия, прилагана в Испания през 2005 г.
(2)
С писмо от 27 юли 2006 г. Комисията поиска от испанските власти да предоставят информация относно горепосочената мярка. Комисията получи въпросната информация с писмо от 22 август 2006 г.
(3)
На 12 октомври 2006 г. делото беше заведено като помощ, за която не е постъпило уведомление (Дело NN 66/06).
(4)
С писмо от 9 ноември 2006 г. Комисията поиска от испанските власти да предоставят допълнителни разяснения относно горепосочената мярка. Испанските власти отговориха с писмо от 12 декември 2006 г.
(5)
С писмо от 24 януари 2007 г. Комисията уведоми испанските власти, че е взела решение да започне процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от Договора за функционирането на Европейския съюз, по отношение на мярката.
(6)
Решението на Комисията беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (2). Комисията прикани заинтересованите страни да представят мненията си по отношение на мярката.
(7)
Испанските власти представиха мненията си с писмо от 26 февруари 2007 г.
(8)
Комисията получи мнения от следните заинтересовани страни: правителството на автономна област Галисия (писмо от 23 март 2007 г.), Centrica (писма от 26 март 2007 г. и 3 юли 2007 г.), ACIE - Asociación de Comercializadores Independientes de Energía (писмо от 26 март 2007 г.), правителството на автономна област Астурия (писмо от 27 март 2007 г.), AEGE - Asociación de empresas con gran consumo de energía (писмо от 2 април 2007 г., допълнено на 21 ноември 2011 г.), Asturiana de Zinc - AZSA (писмо от 3 април 2007 г.), Ferroatlántica - производител на метали (писмо от 3 април 2007 г.), Alcoa (писмо от 3 април 2007 г.), UNESA - Asociación Española de la Industria Eléctrica (писмо от 25 април 2007 г.), ENEL Viesgo (писмо от 26 април 2007 г.), Iberdrola (писмо от 26 април 2007 г.), Unión Fenosa Distribución (писмо от 27 април 2007 г.), Hidrocantábrico Distribución Eléctrica (писмо от 27 април 2007 г.), Endesa Distribución Eléctrica (писмо от 27 април 2007 г.).
(9)
С писма от 15 май и 6 юли 2007 г. Комисията изпрати мненията на заинтересованите страни на испанските власти, за да могат те на свой ред да представят коментарите си, които бяха получени с писмо от 2 август 2007 г.
(10)
Centrica предостави допълнителна информация с писма от 1 юни 2007 г., 28 август 2007 г., 4 февруари 2008 г. и 1 март 2008 г.; AEGE направи същото с писмо от 21 ноември 2011 г., а Ferroatlantica с писмо от 5 декември 2011 г.
(11)
С писма от 30 юли 2009 г., 19 март 2010 г., 6 октомври 2011 г., 12 април 2012 г., 31 август 2012 г., 4 февруари 2013 г. и 17 юли 2013 г. Комисията поиска допълнителни разяснения относно въпросната мярка от испанските власти. Те отговориха с писма съответно от 5 октомври 2009 г., 26 април 2010 г., 7 декември 2011 г., 12 юни 2012 г., 18 октомври 2012 г., 11 февруари 2013 г. и 4 октомври 2013 г.
(12)
На 19 април 2013 г. досието се раздели на две части: настоящото дело SA.21817 (C3/07 ех NN 66/06) относно помощите за крайните потребители на електроенергия и дело SA. 36559 (C3a/07 ех NN 66/06) относно помощите за електроразпределителните дружества. Настоящото решение се отнася само до евентуалните помощи за крайните потребители на електроенергия, включени в обхвата на процедурата, т.е. без битовите потребители и малките предприятия.
2. ПОДРОБНО ОПИСАНИЕ НА МЯРКАТА
ИСПАНСКАТА ЕЛЕКТРОЕНЕРГИЙНА СИСТЕМА ПРЕЗ 2005 Г.
(13)
В контекста на законодателната рамка, установена със Закон 54/1997 от 27 ноември 1997 г. за електроенергийния сектор (наричан по-нататък „ЗЕС“), приложим през 2005 г., доставката на електроенергия на крайни потребители по регулирани тарифи беше считана за регулирана дейност. Съгласно закона тази задача е била възложена на електроразпределителните дружества.
(14)
През 2005 г. всички крайни потребители на електроенергия на испанския пазар можеха да изберат да сключат договори за доставка с независими доставчици или да получават електроенергия по регулираните тарифи, определени от държавата. На регулирания пазар всички изявили желание крайни потребители имаха право да получават електроенергия от местното електроразпределително дружество по пакетна регулирана тарифа (всеобхватна цена), съобразена с техния профил и обем на потребление. На свободния пазар потребителите заплащаха такса за достъп до мрежата, която също беше регулирана, след което трябваше да поемат и разходите за доставката на електроенергия. След като реформата в електроенергийния сектор приключи през 2009 г., разпределителните дружества вече не доставят електроенергия по пакетни регулирани тарифи.
(15)
Пакетните регулирани тарифи и регулираните такси за достъп до мрежата се определяха предварително за цялата година, обикновено преди края на година N - 1, но можеха да бъдат коригирани през годината (3). Въпреки това годишното увеличение на тарифите беше ограничено от максимална горна граница (4). По принцип тарифите и таксите се определяха на базата на прогнози така, че да се гарантира, че регулираните приходи, произтичащи от прилагането им, са достатъчни, за да покрият всички регулирани разходи на електроенергийната система. Тези регулирани разходи на системата през 2005 г. включваха разходите за доставка на електроенергия по пакетни тарифи, разходите за закупуване на енергия, произведена при специални условия (възобновяеми източници, когенерация и т.н.), разходите за пренос и разпределение, мерките за управление на търсенето, допълнителните разходи за производство на електроенергия на испанските острови, помощите за въгледобивния сектор, дефицитите през предходните години и пр. Не съществуваха правила за отнасяне на всички или част от определена категория приходи към всички или част от определена категория разходи. В резултат на това приходите, например от таксата за достъп до мрежата, не бяха предназначени изцяло или частично за финансирането например на субсидии в подкрепа на електроенергията от възобновяеми източници или на производството на електроенергия на територията на испанските острови.
(16)
През 2005 г. имаше не по-малко от 25 регулирани тарифи за крайните потребители в зависимост от равнището, профила или предназначението на потреблението и захранващото напрежение. Същевременно за крайните потребители на свободния пазар се прилагаха девет други регулирани такси за достъп до мрежата, също основани на захранващото напрежение и на други характеристики.
(17)
На 30 декември 2004 г. испанските власти установиха тарифите за електроенергия, приложими през 2005 г. (5), за следните категории потребители:
ПАКЕТНИ ТАРИФИ
Ниско напрежение
1.0.
Мощност до 770 kW
2.0.
Обща за мощност, непревишаваща 15 кW
3.0.
Обща
4.0.
Обща за дългосрочно потребление
B.0
Улично осветление
R.0
Селскостопанско напояване
Високо напрежение
Общи тарифи
Краткосрочно потребление
1.1.
Обща за напрежение, не по-голямо от 36 kV
1.2.
Обща за напрежение, по-голямо от 36 kV, но непревишаващо 72,5 kV
1.3.
Обща за напрежение, по-голямо от 72,5 kV, но непревишаващо 145 kV
1.4.
Обща за напрежение, по-голямо от 145 kV
Средносрочно потребление
2.1.
Непревишаващо 36 kV
2.2.
По-голямо от 36 kV, но непревишаващо 72,5 kV
2.3.
По-голямо от 72,5 kV, но непревишаващо 145 kV
2.4.
По-голямо от 145 kV
Дългосрочно потребление
3.1.
Непревишаващо 36 kV
3.2.
По-голямо от 36 kV, но непревишаващо 72,5 kV
3.3.
По-голямо от 72,5 kV, но непревишаващо 145 kV
3.4.
По-голямо от 145 kV
Тарифи за тягова електроенергия
T.1
Непревишаващо 36 kV
T.2
По-голямо от 36 kV, но непревишаващо 72,5 kV
T.3
По-голямо от 72,5 kV и 145 kV
Тарифи за селскостопанско напояване
R.1
Непревишаващо 36 kV
R.2
По-голямо от 36 kV, но непревишаващо 72,5 kV
R.3
По-голямо от 72,5 kV, но непревишаващо 145 kV
Ж. Тарифа за големи потребители (G4)
Тарифи за продажби на електроразпределителните дружества
D.1
Непревишаващо 36 kV
D.2
По-голямо от 36 kV, но непревишаващо 72,5 kV
D.3
По-голямо от 72,5 kV, но непревишаващо 145 kV
D.4
По-голямо от 145 kV
ТАРИФИ ЗА ДОСТЪП
Ниско напрежение
2,0 A
Обикновена тарифа за достъп за ниско напрежение
2,0 NA
Обикновени тарифи за достъп за ниско напрежение с дневен и нощен режим
3,0 A
Обща тарифа за достъп за ниско напрежение
Високо напрежение
3.1.A
Тарифа за достъп за напрежение, непревишаващо 36 kV (мощност, не по-голяма от 450 kW)
6.1
Тарифа за достъп за напрежение, непревишаващо 36 kV (мощност над 450 kW)
6.2
Тарифа за достъп за напрежение, по-голямо от 36 kV, но непревишаващо 72,5 kV (мощност над 450 kW)
6.3
Тарифа за достъп за напрежение, по-голямо от 72,5, но непревишаващо 145 kV (мощност над 450 kW)
6.4
Тарифа за достъп за напрежение, по-голямо от 145 kV (мощност над 450 kW)
6.5
Тарифа за достъп при международен обмен
(18)
Пакетните регулирани тарифи можеха да бъдат разделени на компонент, предназначен за покриване на разходите за пренос, разпределение и разходите на системата от общ характер (такса за достъп до мрежата) и на компонент, който отразява разходите за закупуване на електроенергия на пазара на едро (енергиен компонент). Освен това за пакетните тарифи за услугите по управление на търсенето се прилагаше система на отстъпки (например приемливи прекъсвания в захранването, извършени с предварително предизвестие, или потребление, концентрирано в ненатоварените часове). От 2005 г. насам Испания е направила промени в системата на регулираните тарифи. Последната промяна е от 2013 г., когато Испания прие нова законодателна рамка за електроенергийния сектор (Закон 24/13), която включва, наред с други мерки, регулаторна реформа на цените на пазара на дребно. Испания обяви, че този нов закон и правилата за прилагането му ще бъдат разработени през 2014 г. Следват някои базови пакетни тарифи за най-ниското ниво на горепосочените категории (т.е. за напрежение, непревишаващо 145 kV), приложими от 1 януари 2005 г.:
Таблица 1
Основна сума на пакетните регулирани тарифи за 2005 г.
A/Компонент мощност
Б/Енергиен компонент
Пакетна тарифа за компонента мощност-енергия
EUR/kW на месец
EUR/kWh
EUR/MWh
Ниско напрежение
1.0
Мощност 770 W
0,277110
0,062287
62,67
3.0
Обща
1,430269
0,083728
85,71
4.0
Обща за дългосрочно потребление
2,284634
0,076513
79,69
Високо напрежение
1.4
Краткосрочно потребление, обща за напрежение 145 kV
1,759358
0,058412
60,86
2.4
Средносрочно потребление, обща за напрежение 145 kV
3,632629
0,053224
58,27
3.4
Дългосрочно потребление, обща за напрежение 145 kV
9,511921
0,042908
56,12
Ж.
Големи потребители G4
10,208070
0,011265
25,44
Източник: приложение I към Кралски указ 2392/2004, изчисления на Комисията.
(19)
Националната комисия по енергетиката (Comisión Nacional de la Energía, CNE) - испанският регулаторен орган - посочва, че средно за 2005 г. пакетните тарифи не отразяваха всички разходи за доставка, и по-специално разходите за закупуване на електроенергия на пазара на едро. По-специално, както е показано в графиката по-долу, само през пет месеца от 2005 г., а именно януари-февруари и април-юни, цените, заложени в средните пакетни регулирани тарифи, са били по-ниски от средните цени на пазара на едро на електроенергия. За разлика от това, между октомври 2006 г. и декември 2007 г. се случи обратното - по време на тези 14 месеца средните цени на едро спаднаха значително под цените на енергията, заложени в средните пакетни регулирани тарифи, с доста по-голяма разлика от наблюдаваната през седемте месеца на 2005 г., през които цените на едро са били по-високи от заложените в пакетните тарифи цени.
Графика 1
Среднопретеглена цена на едро и цена на електроенергията, заложена в пакетната тарифа
Източник: CNE - Доклад относно развитието на конкуренцията на пазарите на газ и електроенергия. Период 2005-2007 г., стр. 84.
ТАРИФНИЯТ ДЕФИЦИТ ПРЕЗ 2005 Г.
(20)
Сметките на електроенергийната система, основани на приходите и на действителните регулирани разходи, се уравняват веднъж годишно. През 2005 г. нивото, на което бяха установени регулираните тарифи и таксите за достъп до мрежата, не доведе до генериране на достатъчно приходи, за да бъдат възстановени всички вписани впоследствие регулирани разходи на системата за цялата година. Окончателната процедурата по уравняване за 2005 г., извършена от CNE в края на годината, даде дефицит от 3 811 милиона евро. Това не е първият път, в който процедурата по уравняване регистрира дефицит, но този от 2005 г. достигна безпрецедентна стойност. През 2000, 2001 и 2002 г. е бил регистриран по-малък дефицит.
(21)
Правителството подцени най-вече реалните разходи за закупуване на електроенергия. Всъщност, макар че консумацията на електроенергия от крайните потребители на регулирания пазар и свободния пазар през 2005 г. протече приблизително според предвижданията от декември 2004 г., редица непредвидени повишения на цените през годината доведоха до цени на едро от 62,4 EUR/MWh през 2005 г., които през 2004 г. бяха 35,61 EUR/MWh, така че средната цена на едро през 2005 г. достигна до 59,47 EUR/MWh. Сред причините за това увеличение бяха изключително сухата година (което доведе до намаляване на производството на електроенергия от водноелектрически централи с 55 %), повишаването на цените на нефта, въздействието върху пазарната цена на квотите за емисии на CO2, получени безплатно по схемата на ЕС за търговия с емисии на парникови газове, и нарастване на търсенето на енергия, надвишаващо ръста на БВП.
(22)
Друг важен фактор, който допринесе за увеличаването на общите разходи на системата, беше високото ниво на помощите за производство на енергия от възобновяеми източници. По-специално производителите на енергия от възобновяеми източници можеха да изберат да участват пряко в енергийния пазар на едро или в „общ резерв“. През 2005 г. тази възможност беше особено привлекателна, така че в „общия резерв“ участва по-голям от очаквания брой производители на енергия от възобновяеми източници, което доведе до по-високи разходи за системата. Освен това преките помощи за енергийните разходи за електроенергията, произведена при специални условия (от възобновяеми източници, когенерация), които бяха вписани като регулиран разход в сметките, за 2005 г. възлизаха на 2 701 милиона евро. За сравнение разходите за пренос и разпределение на системата през 2005 г. възлизаха на 4 410 милиона евро.
Механизъм, приет за предварително финансиране на дефицита
(23)
Образуването на дефицита не мина незабелязано. Още през март 2005 г., когато стана ясно, че се трупа тарифен дефицит, испанските власти разпоредиха по силата на член 24 от Кралски указ-закон 5/2005 (6) необходимите за покриване на разликата между разходите и приходите за електроенергийната система средства да бъдат предоставени от петте големи „електрически компании с право на вземания“, които имаха право да получат компенсация за невъзвръщаемите разходи (7) при следните проценти:
-
Iberdrola, S.A.: 35,01 %;
-
Unión Eléctrica Fenosa, S.A.: 12,84 %;
-
Hidroeléctrica del Cantábrico; S.A: 6,08 %;
-
Endesa, S.A.: 44,16 %;
-
Elcogas, S.A.: 1,91 %
(24)
В Указ-закон № 5/2005 предвижда, че бъдещият дефицит може да бъде записан на петте посочени по-горе дружества като отрицателно салдо по съществуваща депозитна сметка, която CNE използва за покриване на невъзвръщаемите разходи на тези дружества. Това означаваше, че на практика доставчиците трябва да осигурят средства в аванс. Отрицателното салдо по сметката за невъзвръщаемите разходи би породило права на вземания, които оправомощават доставчиците да събират приходи от потребителите на електроенергия в бъдеще. Доставчиците можеха да секюритизират тези права и да ги предлагат на пазара. Вземанията, приписани на тези доставчици, носеха минимален лихвен процент (тримесечен EURIBOR, изчислен въз основа на средната стойност на ставките на EURIBOR за месец ноември на предходната година, без спред).
Механизъм, приет за възстановяване на дефицита чрез крайните потребители
(25)
През юни 2006 г. испанските власти взеха решение относно условията за възстановяване на дефицита от 2005 г. чрез потребителите на електроенергия посредством регулираните тарифи. С Кралски указ 809/2006 (8) испанските власти постановиха, че потребителите ще започнат да плащат дефицита през 2007 г. (или по-точно вземанията, предоставени на доставчиците) и ще го изплащат 14 1/2 години посредством специална надбавка, прилагана както към пакетните тарифи, така и към тарифите за достъп. Надбавката, изчислена като годишна сума, необходима за линейното възстановяване на текущата нетна стойност на дефицита за 2005 г. за период от 14 1/2 години, беше фиксирана на 1,378 % от пакетната тарифа и на 3,975 % от тарифата за достъп за 2006 г. Приложимият лихвен процент беше тримесеченият EURIBOR.
(26)
Тази надбавка беше представена като „такса със специална цел“. Испанските власти разпоредиха приходите от вноската за финансиране на дефицита за 2005 г. да се събират в депозитна сметка, управлявана от CNE. След това CNE е щяла да прехвърли средствата към титулярите на вземанията, т.е. произвеждащите електроенергия дружества, които са финансирали дефицита, или към субектите, които впоследствие са закупили вземанията, според дела на дефицита, финансиран от всеки от тях.
Въздействие на тарифния дефицит върху испанския пазар
(27)
През 2005 г. свободният пазар задоволи 37,49 % от търсенето на електроенергия в Испания. Това количество съответства на сравнително малък брой потребители, тъй като само 8,5 % от потребителите закупиха енергия на свободния пазар, докато 91,5 % все още се придържаха към регулираните тарифи (по-малко в сравнение с 97 % през 2004 г.). Потребителите на високо напрежение (предимно промишлени предприятия) бяха основната група, присъстваща на свободния пазар, като 38,9 % от тях избраха този пазар и закупените от тях количества представляваха 29 % от общото потребление на електроенергия в континентална Испания през 2005 г. По-голямата част от битовите потребители и потребителите на ниско напрежение, които от 2003 г. насам можеха да изберат свободния пазар (9), се придържаха към регулираните тарифи; въпреки това през 2005 г. голяма част от тях се насочи и към свободния пазар. Към 31 декември 2005 г. на свободния пазар имаше над два милиона потребители (1,3 милиона през 2004 г.).
(28)
Въпреки това относителното предимство на цените, предлагано от регулираните тарифи през 2005 г., трябва да се разглежда паралелно с връщането на потребителите на регулирания пазар, макар и с известно закъснение. Както е показано в таблица 2 по-долу, броят на потребителите, обслужвани на свободния пазар, нарастваше през цялата 2005 г., но през 2006 г. намаля, достигайки процент (8,15 %), регистриран още през първата половина на 2005 г. Също така, наблюдаваната през декември 2004 г. тенденция на намаляване на количеството доставена на крайните потребители енергия в рамките на свободния пазар се запази през първото тримесечие на 2005 г. и въпреки че претърпя значително забавяне между юни и септември 2005 г., продължи през декември 2004 г. и през цялата 2006 г.
Таблица 2
Дял на центровете за доставка на електроенергия на свободния пазар (като процент от целия пазар) за периода 2004-2006 г.
Електроенергия
2004 г.
2005 г.
2006 г.
март
юни
септември
декември
март
юни
септември
декември
март
юни
септември
декември
Като % от центровете за доставка
1,53
2,82
4,21
5,73
7,42
9,42
10,37
10,66
10,20
9,28
8,86
8,15
Като % от енергията
29,30
33,60
36,19
33,57
33,15
35,34
41,39
37,41
29,38
27,10
25,74
24,87
Източник: Доклад на CNE „Информационна бележка относно доставките на електроенергия и природен газ на либерализираните пазари, актуализирана към 31 декември 2006 г.“
(29)
Въпреки че въздействието на загубите, понесени от доставчиците, започнаха да се усещат към средата на 2005 г., когато цените на едро започнаха да нарастват драстично, договорите за доставка не можеха да бъдат прекратени незабавно. Поради това доставчиците на свободния пазар, особено онези, които нямаха капацитет за производство и трябваше да купуват електроенергия на пазара на едро, бяха принудени да предлагат оферти в условията на свободен пазар, които са равностойни на регулираната тарифа, независимо от възможността да претърпят загуби, или да налагат по-високи цени, които да отразяват действителните разходи за получаване на електроенергията, като по този начин губят пазарен дял.
3. РЕШЕНИЕ ЗА ЗАПОЧВАНЕ НА ПРОЦЕДУРА ПО ЧЛЕН 108, ПАРАГРАФ 2 ОТ ДФЕС
(30)
Решението на Комисията за започване на официално разследване съдържаше сравнение на регулираните тарифи, заплащани от различни категории крайни потребители, и предполагаемите цени, които те биха платили на свободния пазар при липса на въпросните тарифи. Прогнозните пазарни цени бяха изчислени въз основа на цената на електроенергията на пазара на едро, разходите за достъп до мрежата и среден марж на пазарна реализация в размер на 10 EUR/MWh, представен от Centrica.
Таблица 3
Сравнение на цените по категории потребители
Категория потребители
Регулирана тарифа
(EUR/MWh)
Прогнозна пазарна цена (само цена на едро плюс такса за достъп)
(EUR/MWh)
Прогнозна пазарна цена (плюс марж на пазарна реализация в размер на 10 EUR)
1.
Големи промишлени потребители, свързани към мрежата за високо напрежение (тарифа G4)
23,9
61,17
71,17
2.
Големи промишлени потребители, на които може да се прекрати доставката
27,0
73,87-76,47
83,87-76,47
3.
Потребители, свързани към мрежата за високо напрежение
76,2
81,57
91,57
4.
Битови потребители
101,2
107,75
117,75
5.
Малки промишлени потребители или дружества за предоставяне на услуги, свързани към мрежата за ниско напрежение
103,9
101,07
111,07
Източник: Centrica.
(31)
Тази таблица показва значително предимство за първите две категории, които включват големи промишлени потребители. За другите категории крайни потребители сравнението не е толкова убедително, но все пак се наблюдава малко предимство.
(32)
В решението се посочва, че това предимство е било предоставено избирателно, тъй като изкуствено занижените цени на регулираната тарифа благоприятстват дружествата, използващи електричество, а не например газ, като източник на енергия. Налице е също избирателност de facto и de jure поради факта, че този ущърб е бил несъразмерно по-голям за големите промишлени крайни потребители, които в някои случаи са се ползвали от общи цени за компонента енергия, на стойност по-малко от половината от предполагаемите цени на свободния пазар.
(33)
В решението за започване на процедурата се посочва, че чрез насърчаване на крайните потребители да се върнат на регулирания пазар системата би могла също да облагодетелства електроразпределителните дружества, които явно са се ползвали с гарантирана печалба за своите регулирани дейности.
(34)
Наред с това в решението беше отбелязано, че системата предвижда прехвърляне на държавни ресурси, тъй като включеният в цената налог, използван за изплащане на дефицита, съставлява парафискална такса, постъпленията от която преминават през CNE - испанския регулаторен орган (публичен орган) - преди да бъдат насочени към крайните бенефициери. В решението се стига до заключението, че в светлината на съдебната практика на Съда по този въпрос тези средства следва да се разглеждат като държавни ресурси.
(35)
Като се има предвид, че крайните потребители извършват дейност на пазари, които по принцип са отворени за конкуренция и търговия в рамките на Съюза, в решението за започване на процедурата Комисията заключи, че са изпълнени всички критерии по член 107, параграф 1, и че мярката представлява държавна помощ в полза на крайните потребители.
(36)
В решението за започване на процедурата беше отбелязано, че нито една от дерогациите по член 107 от ДФЕС не изглежда приложима, и съответно беше разгледан въпросът дали доставката на електроенергия по регулирани тарифи може да се счита за услуга от общ икономически интерес (УОИИ) и като такава да се ползва от дерогацията, предвидена в член 106, параграф 2 от ДФЕС. В решението се посочва, че свободата на преценка на държавите членки при определянето на задължения за обществено обслужване в сектора на електроенергията е ограничена от Директива 2003/54/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 26 юни 2003 г. относно общите правила за вътрешния пазар на електроенергия и отменяща Директива 96/92/ЕО (10) (наричана по-долу „Директива за електроенергията“). Тази директива изисква държавите членки да установят задължение за всеобщо обслужване (включваща по-специално правото на получаване на електроенергия на разумни цени) само за битовите потребители и малките предприятия (11). В решението се стига до заключението, че в светлината на директивата за електроенергията доставката на електроенергия по регулирани тарифи за средни и големи предприятия не би могла да се счита по естество за УОИИ.
(37)
Ето защо Комисията изрази сериозни съмнения, че елементите на помощта, включени в регулираните тарифи, приложими за предприятията, различни от малките предприятия, могат да се считат за съвместими с вътрешния пазар.
(38)
В решението за започване на процедурата също беше отбелязано, че е възможно електроразпределителните дружества да са получили държавна помощ. Тази част от случая е предмет на друго решение (дело C 3a/07).
4. МНЕНИЯ НА ЗАИНТЕРЕСОВАНИТЕ СТРАНИ
(39)
На поканата на Комисията за представяне на мнения по решението за започване на задълбочено разследване отговориха множество големи промишлени потребители, електроразпределителни дружества, независими доставчици и правителства на автономни области в Испания. Тук са обобщени само мненията, свързани с твърдения за наличието на държавна помощ в полза на крайните потребители на електроенергия.
МНЕНИЯ НА НЕЗАВИСИМИ ДОСТАВЧИЦИ
(40)
Бяха получени мненията на Centrica и ACIE - Асоциацията на независимите търговци на енергия. Техните аргументи и заключения са сходни в голяма степен.
Мнения на Centrica и ACIE
(41)
Основният аспект в мнението на Centrica е предполагаемото предимство, предоставено на електроразпределителните дружества. Въпреки това представените от това дружество данни и аргументи сочат също и наличието на държавна помощ за крайните потребители на електроенергия.
(42)
Според Centrica съвместното съществуване на свободния пазар и регулирания пазар, и по-специално възможността крайните потребители да преминават свободно от единия на другия, означава, че регулираните тарифи са действали като референтната цена или de factoкато ограничение на цените на свободния пазар. Доставчиците не са могли да определят цени, по-високи от включените в регулираната тарифа - в противен случай не биха привличали нови клиенти и биха загубили съществуващите.
(43)
По принцип на свободния пазар цената, която крайните потребители заплащат, се образува от два компонента: такса за достъп до мрежата и „компонент доставка“, който е формиран от пазарните механизми и засяга доставчика на дребно. При снабдяването на дребно рентабилността зависи от това дали „компонентът доставка“, който заплащат клиентите, покрива разходите на доставчика (т.е. разходите за закупуване на енергия на пазара на едро или разходите за собствено производство на електроенергия в случай на вертикално интегрирани предприятия) и един „марж на пазарна реализация“, който включва други разходи по снабдяването (разходи за пускане на пазара, информационни системи, изготвяне на сметки и пр.), както и възнаграждение върху инвестирания капитал. Поради тази причина един доставчик на свободния пазар би могъл да функционира рентабилно в определен пазарен сегмент само ако има „положителен марж на пазарна реализация“, т.е. разлика между общите разходи на доставчика за предоставянето на услугата и регулираната тарифа.
(44)
Centrica доказа наличието на неблагоприятно конкурентно положение на доставчиците на свободния пазар чрез изчисления, от които стана ясно, че през 2005 г. не е имало маржове на пазарна реализация за никоя категория потребители (12) (или че маржовете от началото на годината по-късно не са били налични). Това означава, че регулираните тарифи са били твърде ниски, за да може независимите доставчици да се конкурират рентабилно. Според Centrica не е било възможно да има конкуренция за определени категории крайни потребители (по-специално потребителите на големи количества енергия по тарифа G4 и други големи промишлени потребители), дори преди появата на тарифен дефицит, тъй като пакетните тарифи никога не биха дали възможност за това. Неблагоприятното конкурентно положение, посочено от Centrica, е възникнало най-вече за категорията потребители, състояща се от дружества за предоставяне на услуги и малки предприятия, свързани към мрежата за ниско напрежение, и за сегмента на битовите потребители.
(45)
В решението на Комисията за започване на процедурата се използват данните, предоставени от Centrica, и по-специално сравнението между регулираните тарифи и прогнозите за пазарните цени (вж. съображение 30 и таблица 3).
(46)
Според Centrica системата е нарушила Директивата за електроенергията не само поради дискриминационния характер на дефицитния режим (който компенсира загубите на електроразпределителните дружества, но не и тези на доставчиците), но и защото потребителите са били лишени от правото на прозрачни цени и тарифи (13). Тъй като част от цената, която трябваше да се плати за електроенергията през 2005 г., беше отложена за бъдещи години, окончателните цени бяха непрозрачни за потребителите.
(47)
Освен това Centrica твърдеше, че механизмът за изплащане на дефицита не е балансиран по две основни причини: на първо място дефицитът ще бъде възстановен преди всичко от крайните потребители на ниско напрежение, при все че потребителите, които са допринесли в най-голяма степен за създаването му, са именно големите крайни потребители на високо напрежение. На второ място, от крайните потребители на свободния пазар се изисква да изплащат дефицит, за чието образуване нямат никакъв принос.
(48)
Centrica подкрепи предварителното становище на Комисията, според което при испанския дефицитен режим е налично прехвърляне на държавни ресурси. Centrica добави също, че решението на испанското правителство да позволи на произвеждащите електроенергия дружества да секюритизират вземанията си предполага използването на такива ресурси.
(49)
Асоциацията на независимите търговци на енергия (ACIE) е изчислила, че прогнозната цена за закупуване на енергия, взета за основа на регулирани тарифи през 2005 г., е била с 68 % по-ниска от реалната цена, платена от доставчиците за закупуване на енергия на пазара на едро. ACIE изтъкна сериозните последствия за независимите доставчици в резултат на тарифния дефицит от 2005 г. Според асоциацията, доставчиците на свободния пазар са поддържали покупни цени, подобни на тези на електроразпределителните дружества. Нещо повече, те са били принудени да се съобразят с нивото на установената от правителството пакетна тарифа за всяка категория клиенти, в противен случай не биха били в състояние да привличат нови клиенти, нито да запазят съществуващите. По-специално ACIE посочва, че в началото на 2005 г. неговите членове са сключили договори, основани на прогнозите на правителството за цените на едро, и по-късно е трябвало да се съобразяват с тях, макар да не е било рентабилно. В резултат на това независимите доставчици са претърпели загуби. Centrica оценява понесените през 2005 г. загуби на 10 милиона евро. Според ACIE редица доставчици, включително Saltea Comercial, Electranorte, CYD Energía и RWE, са били принудени да напуснат пазара.
МНЕНИЯ НА ПОТРЕБИТЕЛИТЕ С ГОЛЯМО ЕНЕРГОПОТРЕБЛЕНИЕ
(50)
Потребителите на големи количества енергия се включиха в процедурата чрез своята асоциация AEGE (асоциация на предприятия с високо енергопотребление). Някои от тях (Asturiana de Zinc, Ferroatlántica и Alcoa) се включиха и индивидуално. Дружество Alcoa е производител на алуминий, разполагащ с три производствени обекта в Испания - в San Ciprián, La Coruña и Avilés, и през 2005 г. се е ползвало от пакетната тарифа G4 (предназначена за потребители с голямо енергопотребление с възможност за прекъсваемо снабдяване). Дружество Ferroаtlántica е производител на алуминиеви сплави и желязо, което се е ползвало от тарифа по безсрочен договор 3.4. Дружество Asturiana de Zinc е производител на цинк, което се е ползвало от тарифа G4 в завода си в San Juan de Nieva.
(51)
В бележките си потребителите с голямо енергопотребление поставиха под въпрос заключението на Комисията, че промишлените тарифи (G4 и други тарифи по безсрочни договори) представляват държавна помощ, тъй като считат, че тези тарифи не предоставят икономическо предимство, не включват държавни ресурси и не влияят върху конкуренцията и търговията между държавите членки.
Липса на икономически предимства
(52)
Според потребителите с голямо енергопотребление референтната стойност, използвана в решението за започване на процедурата с цел да се прецени дали е налично предимство, не е правилна. Комисията сравни промишлените тарифи със средната цена на пазара на едро (цената на „общия резерв“), която счете за представителна за сумата, която тези предприятия биха платили на пазара при обичайни условия. Тъй като промишлените тарифи се оказаха по-ниски от цената на „общия резерв“, в решението за започване на процедурата се стигна до заключението, че тарифите са предоставили икономическо предимство на техните бенефициери.
(53)
Потребителите с голямо енергопотребление твърдят, че „общият резерв“ е спот пазар, където електроенергията се определя на всеки час за следващия ден. Според потребителите с голямо енергопотребление, „общият резерв“ има някои недостатъци, които се отразяват неблагоприятно на неговата ефективност и конкурентоспособност, поради това, че цените му не дават достоверна представа за маргиналните разходи за производството и съответно не отразяват положението на съвършена конкуренция. Големите крайни потребители, които консумират мащабни количества електроенергия и отчитат постоянно потребление, не придобиват електроенергията в „общ резерв“, а сключват по-скоро двустранни договори с доставчиците на електроенергия. Това бе потвърдено и в доклада от 2005 г. на OMEL, според който само седем от потребителите, отговарящи на изискванията и представляващи 5 % от търгуваната електроенергия, са придобили електроенергия пряко в „общия резерв“.
(54)
При всички случаи, дори ако се предположи, че регистрираните в „общия резерв“ цени могат да бъдат считани за валидна референтна стойност, не би било правилно да се използва (както направи Комисията) средната цена на едро през 2005 г., тъй като тя отразява търсенето на електроенергия от страна на доставчици, които предоставят услуга на широка гама от крайни потребители, сред които битови потребители и малки предприятия. Според AEGE, Ferroatlántica и Asturiana de Zinc подходяща референтна стойност би била минималната цена, регистрирана в „общия резерв“ през 2005, т.е. 18,36 EUR/MWh, тъй като тази цена би отразила най-конкурентните пазарни условия за „общия резерв“ (поради това, че производителите предлагат електроенергията на цена, съответстваща на маргиналните им разходи). Положението на големите промишлени потребители не може да се сравнява с това на другите крайни потребители, и по-специално на битовите потребители. Поради това средната цена на „общия резерв“ не би представлявала подходяща референтна стойност. Според Alcoa Комисията следва по-скоро да сравни оспорваните тарифи с цените по двустранните договори, сключени от големите крайни потребители.
(55)
Alcoa представи пример за двустранно договорена пазарна цена и посочи, че трите му завода за алуминий винаги са се ползвали от тарифата G4. Alcoa обаче притежава друг завод за диалуминиев триоксид (Alúmina Española), за който сключи двустранен договор с доставчик в края на 2004 г. Договорът е сключен за срок от две години, с възможност за подновяване за още една година. Трите завода за алуминий имат същия профил на постоянно потребление като заводите за диалуминиев триоксид. При все това, последните консумират много по-малки количества електроенергия (0,35 TWh в сравнение с 1,3 TWh в заводите в Aviles и La Coruña, и 3,4 TWh в завода в San Ciprián). Средната цена, договорена съгласно този договор, е 34,45 EUR/MWh (включително разходите за ядрения мораториум, разходите за достъп до мрежата и други допълнителни разходи). Тази цена беше получена чрез търг, като разликите между офертите на доставчиците са били под пет евро.
(56)
Според Alcoa разликата между тази двустранно договорена цена (34,45 EUR/MWh) и тарифата G4 (23,90 EUR/MWh) може да се обясни с обективни фактори. По-специално, потребителите на тарифата G4 са били подложени на регулаторни ограничения, които не се прилагат за двустранните договори, като например задължението да се използва цялото количество електроенергия, договорено по тарифа G4 (с налагане на санкции при неспазване), задължението за наличие на оборудване за контрол на напрежението и плащане в рамките на двадесет дни (като се има предвид, че двустранните договори съдържат по-благоприятни условия за плащане).
(57)
Поради това Alcoa стига до заключение, че хипотетичната пазарна цена, приложима за трите му завода за алуминий, би била много по-ниска от 34,45 EUR/MWh поради по-голямото потребление на тези заводи. От друга страна, ако се отчете и средният марж на пазарна реализация в размер на 10 EUR/MWh, нетната цена за доставка на завода за диалуминиев триоксид ще бъде 24,25 EUR/MWh - стойност много близка до пакетната тарифа G4.
(58)
Ferroatlántica отбеляза, че в решението за започване на процедурата използваната от дружеството през 2005 г. регулирана тарифа 3.4 се тълкува неправилно, като погрешно включва отстъпки по основната тарифа и я сравнява с такса за достъп, десет пъти по-висока от приложимата в неговия случай (както и в случая на по-големите потребители). Ferroatlántica представи също доказателства, че макар и през 2004 г. средната месечна пазарна цена за бъдещи споразумения за доставка на електроенергия през 2005 г. да е била 31,68 EUR/MWh, през декември 2004 г. тази цена е била 31,05 EUR/MWh. Оттук следва, че едно предприятие би получило доставка на електроенергия през 2005 г. на тази цена в момента на установяването на регулирани тарифи. След добавянето на „допълнителни услуги“ (3,92 EUR/MWh) и на съответната такса за достъп (1,70 EUR/MWh), един промишлен потребител би получил пазарна цена от 36,67 EUR/MWh, което е по-малко от сумата от 56,11 EUR/MWh по тарифа 3.4, приложима за потребителите с голямо енергопотребление.
(59)
В действителност други отстъпки от тази тарифа обезпечават капацитета за предоставяне на услуги по управление на търсенето и приемането ѝ в полза на системата. Във връзка с това Ferroаtlántica добавя, че отстъпката от тарифата отразява различни предоставени услуги, а именно времевото разграничение (с нощно потребление и потребление в почивните дни), непрекъсваемостта (приемането на доставка по искане на оператора на мрежата), сезонността (с концентрация на доставките през месеците на слабо търсене) и управлението на реактивната енергия. Именно тези отстъпки, които са били променливи и са се определяли с наредба от 1995 г. насам, а не нивото на регулираната тарифа, обясняват и според Ferroatlántica оправдават по-ниската средна цена за електроенергията, заплащана през 2005 г.
(60)
Потребителите с голямо енергопотребление поставят под съмнение твърдението в решението за започване на процедурата, че предимството не е било съразмерно на употребените количества и като цяло е било по-голямо за големите потребители. Във връзка с това въпросните потребители заявяват например, че самата CNE е потвърдила, че нивото на тарифата G4 би следвало да е било дори още по-ниско. Потребителите с голямо енергопотребление отбелязват, че големите потребители по тарифи G4 или 3.4 са консумирали хиляди пъти повече електроенергия от средните потребители на високо напрежение, а са плащали само три пъти по-малко от тях.
(61)
Също така би било уместно големите потребители да получат по-голяма единична отстъпка от цената. С оглед на това, според потребителите с голямо енергопотребление, изводът, че промишлените тарифи водят до предимство, е доста спорен. Те припомнят, че във всички случаи Комисията е тази, която следва да представи убедителни доказателства за наличието на въпросното предимство.
(62)
Също така, Alcoa посочи, че цената, която е плащало в Испания, е била почти същата като среднопретеглената цена, заплащана от заводите за алуминий в Съюза, и е била дори по-висока от среднопретеглената цена, плащана в ЕИП.
Липса на участие на държавни ресурси
(63)
Потребителите с голямо енергопотребление твърдят, че именно те са изплащали пряко по промишлените тарифи на електроразпределителните дружества, без средствата да остават под контрола на държавата и следователно, в съответствие със съдебната практика по делото PreussenElektra, въпросният режим не е включвал държавни ресурси.
(64)
Потребителите с голямо енергопотребление посочват, че между установяването на тарифите в края на 2004 г. и приемането на механизма за възстановяване на дефицита чрез потребителите, което се случи едва през юни 2006 г., е изтекъл определен период от време. В решението за започване на процедурата Комисията твърди, че са използвани държавни ресурси поради въвеждането на налог върху сметките на потребителите на енергия, окачествена като парафискална такса. Потребителите с голямо енергопотребление твърдят, че ако това предположение бъде прието, мярка, която не е представлявала помощ през 2005 г., би се трансформирала в помощ (последваща) през 2006 г., което би било в противоречие с основните принципи на правото на Съюза, като правната сигурност и оправданите правни очаквания. Тези потребители посочват, че дали дадена мярка има естество на помощ зависи единствено от обстоятелства, които са съществували към датата на приемането ѝ, и не може да зависи от бъдещите развития, особено когато те не могат да бъдат логично предвидени. Цитат от генералния адвокат Jacobs по дело Van Calster (14): „положението трябва да се преценява към датата на първоначалното установяване на таксите и да не може да се променя със задна дата“.
(65)
Потребителите с голямо енергопотребление твърдят, че регулираните тарифи от 2005 г. не представляват държавна помощ за тази година. Тези предприятия посочват, че при тези обстоятелства анализът на механизма за финансиране е без значение, тъй като въпросният механизъм не е бил въведен до 2006 г. Проучването на метода на финансиране би било от значение само ако мярката е била държавна помощ от самото начало. Тъй като тарифите не са включвали помощи, според мнението на потребителите с голямо енергопотребление Комисията не може да се позове на налога, за да достигне до противоположния извод.
(66)
Потребителите с голямо енергопотребление твърдят, че в случая с парафискалните такси начинът на финансиране на дадена мярка при всички случаи е от значение за оценяване на държавната помощ, само когато таксата е „задължително свързана по предназначение с помощта“, т.е. когато е налице пряка и непосредствена връзка между мярката и нейното финансиране (15). Потребителите с голямо енергопотребление отричат съществуването на такава връзка, тъй като налогът е предназначен да покрие дефицит, произтичащ от преустановяването на регулираните дейности, засягащи не само доставката на електроенергия по регулирани тарифи, но също и други разходи на системата. Поради това налогът не е била наложен специално за покриване на загубите, произтичащи от доставката по регулирани тарифи. На второ място, не е имало пряка или непряка връзка между нивото на тарифите и наложения налог, тъй като тарифата, определена през 2004 г., е била безусловна (не е била предмет на допълнителни корекции през следващите години).
(67)
Потребителите с голямо енергопотребление също твърдят, че налогът не е представлявал парафискална такса или данък, тъй като не е бил фискална мярка съгласно испанското право. Фискалните мерки се използват за финансиране на публични разходи, докато в този случай налогът е имал за цел да се възстанови дефицитът, генериран от частните оператори (електроразпределителни дружества), извършващи регулирани дейности в рамките на електроенергийната система. В съответствие с испанската конституция нова данъчна мярка може да бъде въведена само със закон (а не чрез кралски указ). От друга страна държавата никога не е собственик, нито може да разполага с приходите от налога, тъй като тези средства се прехвърлят към депозитна сметка, управлявана от CNE, и държавата не може да ги присвои. Процесът на ликвидация е напълно автоматичен и CNE няма право на преценка, автономия и контрол върху предназначението или размера на средствата, които трябва да се изплатят на различните участници.
(68)
Според потребителите с голямо енергопотребление Комисията отчита този факт в своето решение за невъзвръщаемите разходи на Испания (16), в което посочва, че „транзитното преминаване на средства през CNE има преди всичко счетоводен характер“, и не стига до извод, че мярката включва държавни ресурси.
(69)
Тези потребители твърдят, че положението е същото като при „невъзвръщаемите разходи“, тъй като и в двата случая правителството въведе налог за компенсиране на постоянните разходи на системата. Изглежда същият начин на разсъждение е бил приложен и в случая, засягащ Обединеното кралство (17).
Липса на въздействие върху конкуренцията и търговията
(70)
Asturiana de Zinc и Alcoa твърдят, че поради особеностите на пазарите на алуминий и цинк, никоя мярка по отношение на цената на електроенергията, използвана за производството на тези метали, не засяга търговията в Съюза, тъй като металите са базови продукти и цените им се определят в световен мащаб на Лондонската борса за метали. При тези обстоятелства разликите в местните разходи за производство не водят до разлики в световните цени.
(71)
Двете дружества твърдят, че при нарастващия недостиг на производство на алуминий и цинк в Съюза търсенето се задоволява във все по-голяма степен чрез износ от трети държави.
(72)
Ако производството на алуминий и цинк в Испания се преустанови, нито един нов участник на пазара от Съюза няма да запълни тази ниша, тъй като заводите (за алуминий) в Съюза работят на пълен капацитет и нито един нов или вече установен производител не би имал стимул да увеличи капацитета си, тъй като перспективите за използването на енергия на достъпни цени в дългосрочен план са несигурни. Следователно недостигът ще бъде преодолян изключително чрез внос.
(73)
Alcoa също е на мнение, че тарифите не застрашават интересите на останалите европейски производители, тъй като те предлагат електроенергия на цена, идентична на средната цена, плащана от други производители на алуминий в ЕС-25.
Дори ако промишлените тарифи по безсрочни договори представляваха помощ, то тя щеше да е „вече съществуваща помощ“
(74)
Потребителите с голямо енергопотребление твърдят, че оспорваните тарифи са съществували преди присъединяването на Испания към ЕС.
(75)
Въпреки че наименованието „тарифа G4“ беше въведено официално с министерското постановление от 6 март 1986 г., на практика тя съществува от преди 1 януари 1986 г. - датата на присъединяване на Испания към Съюза - тъй като съответства на предишната „тарифа I, промишлена, дългосрочно потребление“, установена с министерското постановление от 14 октомври 1983 г., т.е. преди присъединяването на Испания. Всички крайни потребители на електроенергия, ползващи се от промишлена тарифа I, преминаха автоматично към тарифа G4, която представлява същата тарифа, но с друго наименование.
(76)
Другите тарифи по безсрочни договори също бяха изрично предвидени в министерското постановление от 1983 г.
(77)
От друга страна, според потребителите с голямо енергопотребление мярката би представлявала съществуваща помощ съгласно член 15 от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета от 22 март 1999 г. за установяване на подробни правила за прилагането на член 108 от Договора за функционирането на Европейския съюз (18) поради изтичането на давностен срок от десет години.
Оправданите правни очаквания биха попречили на възстановяването на помощите
(78)
Потребителите с голямо енергопотребление твърдят, че дори и да се предположи, че тарифите не могат да се считат за съществуваща помощ, принципът на оправданите правни очаквания би попречил на нейното възстановяване. През цялата 2005 г. тарифите представляваха преки плащания между частни оператори. Потребителите не биха могли да предвидят, че тарифите, определени през декември 2004 г., ще бъдат преобразувани в помощ по силата на правителствена мярка, приета през юни 2006 г.. Никой икономически оператор, колкото и разумен да е той, не е в състояние да предвиди тази промяна в правното си положение. Поради тази причина потребителите са имали оправдани правни очаквания, че тарифите им не включват държавна помощ.
КОМЕНТАРИ НА ПРАВИТЕЛСТВОТО НА АВТОНОМНА ОБЛАСТ ГАЛИСИЯ И АВТОНОМНА ОБЛАСТ АСТУРИЯ
(79)
По отношение на евентуалните помощи за потребителите с голямо енергопотребление правителството на автономна област Галисия твърди, че Комисията погрешно е използвала цената на „общия резерв“ като заместител на пазарната цена, тъй като тези потребители често сключват дългосрочни договори при много по-благоприятни условия.
(80)
Като се има предвид, че либерализацията на испанския пазар все още не е приключила, и по-специално липсата на двустранни договори между производителите и големите потребители, правителството на автономна област Галисия счита за целесъобразно като референтна стойност да се използват действителните разходи на производителите за доставката на електроенергия на тези клиенти. Друг начин за получаването на референта цена би бил тя да се образува въз основа на техническата библиография (Wilson, 1993 (19) и Castro-Rodríguez (20), 1999), като са вземат надлежно предвид цената на най-ефикасната за задоволяване на специфичните нужди на потребителите с високо енергопотребление технология, както и средната цена на електроенергията през различните часове на деня. Разликата между получената по този начин референтна цена и регулираната тарифа в сила през 2005 г. ще бъде много по-малка. Правителството на автономна област Галисия счита също, че при всички случаи всички испански потребители, включително тези с голямо енергопотребление, в даден момент ще дадат своя дял за възстановяването на дефицита, натрупан в резултат на прилаганите през 2005 г. ниски тарифи.
(81)
Освен това, според правителството на автономна област Галисия селективността на тарифната система през 2005 г. не е била законово обезпечена, тъй като държавата не е имала намерение да предостави предимство на крайните потребители, а просто е допуснала грешки при прогнозите си за пазарните тенденции и цени, въз основа на които е определила тарифите си през 2004 г. Правителството на автономна област Галисия също така оспорва заключението, че системата е оказала въздействие върху търговията в рамките на Съюза.
(82)
Забележките на автономна област Астурия са подобни на представените от правителството на Испания, към които правят препратка.
МНЕНИЕ И КОМЕНТАРИ НА ИСПАНИЯ
(83)
Испания твърди, че системата на регулираните тарифи през 2005 г. не е включвала помощи нито за крайните потребители, нито за електроразпределителните дружества.
Не съществува никаква причинно-следствена връзка между държавните мерки и дефицита и той не може да се припише на държавата
(84)
Испания счита, че дефицитът не може да бъде приписан на държавата, тъй като е бил причинен от непредвидими външни обстоятелства, а не от съзнателното намерение на държавата за субсидиране на определени дейности.
(85)
Испания твърди, че законодателството на Съюза в сила през 2005 г. не е възпрепятствало доставката на електроенергия по определени от държавата регулирани тарифи. Следователно регулаторната намеса на държавата е била юридически обоснована като израз на националния суверенитет. Един такъв суверенен прерогатив е определянето на тарифи така, че предполагаемите разходи да отговарят на предполагаемото търсене.
(86)
Испания заявява, че дефицитът за 2005 г. е бил причинен от несъответствие между прогнозите на правителството за цените на едро на електроенергията и реалните цени, регистрирани в „общия резерв“. Цените през 2005 г. са били твърде високи, за да бъдат предизвикани от непредвидими причини, представляващи непреодолима сила.
(87)
Тъй като събитието, довело до предполагаемата помощ, е било нарастване на цените на едро над прогнозите, предполагаемото предимство не би могло да се припише на правен инструмент. Дори да се допусне, че такова предимство е съществувало (quod non), то би било породено от обстоятелства, които не са свързани с намеренията на държавата. Съществуването на непреодолима сила, според Испания, прекъсва причинно-следствената връзка между административното решение за определяне на тарифите и конкурентното предимство, което би довело до държавна помощ. Дори да се предположи (quod non), че е изпълнено обективното условие за наличие на причинно-следствена връзка, не би било налично субективното условие за преднамереност (отговорност) от страна на държавата.
Липса на участие на държавни ресурси
(88)
Испания посочва, че тарифите не включват публични средства. На първо място в това отношение Испания твърди, че налогът не е „такса“ по смисъла на съдебната практика на Съда на Европейския съюз в сферата на парафискалните такси, тъй като не е събиран от държавата и няма характер на такса. Според Испания налогът е неразделна част от тарифата и има същото естество. Следователно тарифата представлява частна цена.
(89)
На второ място, средствата не се събират от държавата, нито са насочени към фонд, посочен от последната. Тарифите се налагат от електроразпределителните дружества, а не от държавата, и следователно са частни цени, които гарантират справедливо възнаграждение на участниците (предвидено в ЗЕС). Не са нито данъци, нито публични цени. Държавата не предоставя никакво плащане, по-скоро е системата, която би осигурила заплащане по силата на пазарните механизми за нерегулираните дейности и на установени от държавата тарифи за достъп за регулираните дейности. Тъй като в подобна система не съществува тежест за държавата, в нея не участват държавни ресурси (съгласно делото Sloman Neptune (21). Освен това тези средства не се вливат в държавната хазна, не са споменати в бюджетните закони, Сметната палата не им прави проверка и не могат да бъдат възстановени от длъжниците с административни средства. За дълговете към електроенергийната система не се прилага лихвеният процент, приложим за дълговете към държавата.
(90)
Испания отново заявява, че тези средства се управляват от испанския регулаторен орган CNE в качеството му на обикновен счетоводен посредник. Според Испания, в решението си за невъзвръщаемите разходи от 2011 г. (S.A. NN 49/99) Комисията вече е определила, че „транзитното преминаване на средства през CNE има преди всичко счетоводен характер. Финансовите средства, прехвърлени по сметката на името на CNE, никога не са били собственост на този орган и незабавно се изплащат на бенефициерите в съответствие с предварително определен размер, който CNE не може да променя по никакъв начин“. Въз основа на тази констатация Комисията стигна до заключението, че „не е в състояние да определи дали приходите от таксата, установена в рамките на режима на невъзвръщаеми разходи, представляват държавни ресурси“.
Липса на предимства
(91)
Испания не споделя мнението на Комисията, че тарифите са предоставили икономическо предимство на крайните потребители (или на електроразпределителните дружества).
(92)
Що се отнася до крайните потребители, като припомня, че дефицитът е произтекъл от непреодолима сила, Испания твърди, че това не е облагодетелствало големите потребители, тъй като е дало отражение плюс лихви върху тарифите през следващите години. Следователно предполагаемото икономическо предимство, произтичащо от по-ниска цена на електроенергията, е само привидно, тъй като потребителите са върнали заедно с лихвите разликата спрямо цените на свободния пазар.
Доставката по регулирани тарифи представлява услуга от общ икономически интерес
(93)
Испания твърди, че през 2005 г. наличието на регулирани тарифи не е било в противоречие със законодателството на Съюза, тъй като крайният срок за либерализация на пазара за всички потребители, включително битовите потребители, е бил 1 юли 2007 г.
(94)
По-специално, според испанските власти доставката на електрическа енергия е услуга от общ интерес и държавата трябва да се намеси, за да се избегнат злоупотреби с господстващо положение, произтичащо от наличието на една-единствена мрежа (естествен монопол).
(95)
Параметрите за определяне на тарифите са били установени по обективен и прозрачен начин. Сложната регулаторна рамка, при която се определят тарифите, и процедурата по ликвидация показват, според испанските органи, че тарифната система се основава на задълбочен анализ на разходите и приходите на системата, както и на анализ на търсенето на електроенергия.
Ангажимент на Испания
(96)
Както е посочено в съображения 25 и 26, генерираният през 2005 г. дефицит е изплатен чрез годишни вноски с лихвен процент, равен на EURIBOR без спред. Без това да засяга коментарите ѝ, Испания пое ангажимент да увеличи със задна дата лихвения процент за потребителски дружества, свързани към мрежа с напрежение над 1 kV. Това увеличение ще бъде пропорционално на вноската за дефицита от 2005 г. на потребителските дружествата, които са предмет на процедурата в ход и които са получавали доставка по пакетни тарифи. То ще се равнява на спред от 65 б.т. над референтния EURIBOR, като по този начин се привежда в съответствие с процента, прилаган за дефицита през следващите години.
(97)
Съответната сума ще бъде изплатена от потребителските дружества по следния начин: по отношение на годишните плащания по тази част от дефицита от 2005 г., която вече е изплатена, ще се приложи увеличение единствено на таксата за достъп; по отношение на сумите, които все още не са изплатени, за всяка следваща годишна вноска ще се прилага директно по-висок лихвен процент, отново под формата на увеличение на тарифите за достъп.
5. ОЦЕНКА НА МЯРКАТА
НАЛИЧИЕ НА ДЪРЖАВНА ПОМОЩ ПО СМИСЪЛА НА ЧЛЕН 107, ПАРАГРАФ 1 ОТ ДФЕС
(98)
Една мярка представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС, ако са изпълнени следните условия: а) мярката предоставя икономическо предимство на бенефициера, б) предоставя се от държавата или чрез публични ресурси, в) е селективна, г) засяга търговията в рамките на Съюза и може да наруши конкуренцията в рамките на Съюза. Тъй като всички тези условия трябва да бъдат изпълнени, Комисията ще ограничи оценката си до наличието на икономическо предимство за бенефициерите.
Наличие на икономическо предимство
(99)
Дружествата се считат за облагодетелствани по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС, ако им бъде предоставено икономическо предимство, което не биха могли да получат под друга форма в пазарни условия. В настоящия случай разследването трябва да оцени, като се вземе предвид и изплащането на дефицита на електроенергийната система през 2005 г., дали е имало положителна разлика между установените през 2005 г. регулирани тарифи и пазарните цени, на които потенциалните бенефициери би трябвало да са закупили електроенергията и предоставените им услуги в рамките на тарифния режим. Всяко предимство по отношение на пазарните условия следва да се разглежда във връзка с действителните пазарни цени. Тези аспекти, а именно съществуването на положителни разлики или липсата на такива, между цените на електроенергията от „общия резерв“, пазарните цени и регулираните тарифи, и изплащането на дефицита, са последователно разгледани по-долу.
Сравнение със средните цени на електроенергията от „общия резерв“
(100)
Средните цени на електроенергията от „общия резерв“ са индикатор за общото ниво на пазарните цени на едро. Тази референтна средна цена е била 59,47 EUR/MWh през цялата 2005 г. Както е описано и онагледено в съображение 19 (графика 1), за седем непоследователни месеца през 2005 г. средните цени на едро са били по-високи от цените на електроенергията по регулираните пакетни тарифи, прилагани към всички крайни потребители. Следователно средната тарифа, определена с Наредба № 2392/2004, изглежда е дала положителна разлика в полза на всички крайни потребители, които са избрали регулираните тарифи, поне за повечето месеци на 2005 г.
(101)
Въпреки това за месечни периоди, по-кратки от една година, такава разлика не е била налична - например за петте месеца между януари и май 2005 г., поради което и не е било налице предимство за цялата система на регулираните тарифи. Освен това, ако се направи съпоставка на периоди, надвишаващи една година, например до 30 декември 2007 г., евентуалното предимство, акумулирано от юни 2005 г., изобщо не е било налице поради спада в средните цени на „общия резерв“, които намаляха драстично, достигайки до 37 EUR/MWh през март 2007 г., докато заложените в регулираните тарифи цени през същия период бяха около 68 EUR/MWh. Всъщност от октомври 2006 г. цените на електроенергията по регулираните тарифи са били много по-високи от цените на едро за доставка (вж. графика 1). Съответно, икономическите ползи и предимства за потребителите, получаващи доставка по регулирани тарифи, налични, когато цените на „общия резерв“ са по-високи от цените на електроенергията по регулираните тарифи, може и да се неутрализират, когато цените на „общия резерв“ са по-ниски от цените на електроенергията, заложени в регулираните тарифи.
(102)
От това следва, че както за по-кратки от една година месечни периоди през 2005 г., така и за двугодишни периоди, обхващащи част от 2005 г., цените на електроенергията по приложимите през 2005 г. регулирани тарифи не изглежда да са предоставили предимство на групата от потребители, получавали доставка по регулирани тарифи, в сравнение с цените на електроенергия на едро от „общия резерв“ При все това е факт, че приходите от таксите за достъп и регулираните тарифи, заплащани от цялата електроенергийна система, не са били достатъчни, за да се покрият разходите на регулираната система през 2005 г. Следователно е необходимо да се разгледа дали се въвежда подходящ механизъм, гарантиращ изплащането на дефицита.
Изплащане на дефицита на електроенергийната система през 2005 г.
(103)
Както е обяснено в съображения 15, 20 и 22, отчетите на електроенергийната система през 2005 г. включват всички регулирани разходи и приходи на системата, без определени приходи да се разпределят за специфични разходи. Например, разходите за пренос и разпределение (4 410 млн. евро) или разходите за помощи за когенерация и за възобновяеми източници на електроенергия (2 701 млн. евро) нито бяха разделени съответно между регулираните приходи от пакетните тарифи на регулирания пазар и/или приходите от регулираните такси за достъп на свободния пазар, нито бяха финансирани при разграничение между тези два вида приходи. Всъщност всички потребители на системата извличат полза и би могло да се очаква да допринесат за покриването на разходите за помощи за ефективни начини на когенерация и за възобновяеми източници на електроенергия, или за услугите по преноса и разпределението. В тази система на некумулативни разходи за всяка тарифа, е невъзможно разходите да се разпределят обективно със задна дата на потребителите на свободния пазар и на потребителите на регулираните тарифи, а в рамките на втората категория - и на 25-те тарифни нива, приложими през 2005 г. От това следва, че е уместно да се анализират потенциалните предимства или липсата на такива в резултат на дефицита за 2005 г. за електроенергийната система като цяло.
(104)
Във връзка с това в Испания е създаден механизъм за възстановяване в пълен размер на дефицита от 2005 г., който е съвместим с универсалността на отчетите на приложимата по това време система. Проблемът с дефицита на регулирани приходи на електроенергийната система за покриване на разходите на системата беше решен чрез вливане на средства, събрани чрез „такса със специална цел“, предвидена в Кралски указ 809/2006. Възстановяването започна от средата на 2006 г. чрез прилагане на налог от 1,378 % върху пакетните регулирани тарифи и 3,975 % върху таксите за достъп и след това на налози, необходими за възстановяването на сумата от 3,8 милиарда евро, плюс лихвите, за период от 14,5 години, който приключва през 2020 г. (вж. съображения 25 и 26).
(105)
От това следва, че с увеличението, необходимо за последващото изравняване на отчетите на системата от 2005 г., приходите от специалната вноска, предназначени за финансирането на дефицита от 2005 г., позволяват да бъдат изплатени сметките за електроенергия на потребителите на системата, макар и със значително закъснение.
(106)
При тези обстоятелства, единствената спорна характеристика на избрания през 2006 г. метод за изплащане на дефицита на електроенергийната система през 2005 г. и за изравняване на отчетите би била ниският лихвен процент, приложим първоначално за годишните плащания за възстановяване на дефицита, а именно референтният EURIBOR без спред. Както е посочено по-подробно в съображения 96 и 97, Испания се е ангажирала да увеличи лихвените проценти, приложими за потребителските дружества - предмет на настоящата процедура. Испания поема ангажимент да приложи спред от 65 б.т. над референтния лихвен процент.
(107)
Въвеждането на това изменение на първоначално прилаганата за възстановяване на дефицита от 2005 г. мярка, което изключва битовите потребители и малките предприятия, абонирани на по-високи регулирани тарифи в сравнение с механизма за корекции, изключва всякакво хипотетично предимство за предприятията в резултат на разсрочването на плащанията от 2006 г. насам. Освен това прилагането на налог към стойността на тарифата води до пряко пропорционална зависимост за всяко дружество между абсолютната стойност на възстановената сума и потреблението му на електроенергия. Колкото повече електроенергия се консумира, толкова по-голям е налогът.
Сравнение с цените на пазара на електроенергия
(108)
На второ място, както изтъкват някои заинтересовани страни, цените на електроенергията, регистрирани в „общия резерв“, не представляват адекватна база за сравнение на цените на електроенергията, плащани от големите потребители в контекста на регулирани тарифи, и пазарните цени. Всъщност с оглед на данните от доклада от 2005 г. на оператора на електроенергийния пазар OMEL, само седем крайни потребители са представлявали 5 % от идващата директно от „общия резерв“ електроенергия, в сравнение със стотици промишлени потребители и големи дружества. Промишлените потребители и други големи потребители, по-специално тези с голямо енергопотребление, за които енергията представлява значителна част от производствените разходи (обикновено 30-40 % за производството на алуминий), искат и получават предвидими условия за цените и доставките. Тези условия фигурират в договори със срокове над един ден. Цените, котирани на час при овърнайт пазар, като при „общия резерв“ на електроенергия, илюстрират средните пазарни цени за доставчиците, обслужващи разнороден набор от клиенти, включително битовите потребители. При все това те не са подходяща база за определяне на цените, които трябва да плащат потребителите с голямо енергопотребление на свободния пазар по договори със срокове над един ден. Противно на становището, изразено в решението за започване на процедурата, разследването показа, че по-ниските от средните цени за „общия резерв“ регулирани тарифи не водят непременно до предимство при пазарните условията за промишлените потребители, тъй като цените на „общия резерв“ не са пазарните цени за по-голямата част от тези потребители, с което се разсейват съмненията в това отношение.
(109)
Освен това изборът в полза на свободния пазар не е бил необратим в Испания през 2005 г. Потребителите са могли непрекъснато да избират сред най-изгодните оферти на регулирания пазар и свободния пазар, което е довело до определено сближаване на цените. Възможността за смяна на опциите за доставка непременно създава предпоставка за намаляване на цените на пазара на дребно по време на най-големите увеличения на цените на едро, като регистрираните в Испания от април 2005 г., докато - когато тази ситуация се обърне, се наблюдава обратният стимул - увеличаване на цените на свободния пазар с цел привеждането им в съответствие с най-високите нива на регулираната тарифа.
(110)
Както бе потвърдено от Асоциацията на независимите доставчици (съображения 42-49), през 2005 г. доставчиците на свободния пазар е трябвало да изпълнят договорите си или да ги прекратят едностранно, ако е възможно, или да предоговарят и да коригират в посока увеличаване цените си, като по този начин поемат риска клиентите да изберат регулирания пазар. Загубите, които доставчиците на свободния пазар твърдят, че са понесли, показват, че цените на свободния пазар през 2005 г., по-специално тези по договорите за една година, които са били изпълнени, са се задържали близко до нивата на съответните регулираните тарифи и поради това тарифите на практика не са осигурили икономическо предимство спрямо реалните цени на свободния пазар.
(111)
Това предполага, че двама хипотетични промишлени потребители, които се конкурират помежду си, би трябвало да имат, при сходни останали фактори, почти едни и същи разходи за електроенергия, ако единият е работил по договор за доставка на електроенергия със срок от една година (от януари до декември 2005 г.) по цените на свободния пазар, а другият е извършвал доставка по регулираните тарифи в рамките на същия период. Всъщност единственото въздействие, оказано от нивото на регулираните тарифи върху цените на свободния пазар през 2005 г., се е изразявало в предоставянето на потребителите на свободния пазар на косвена полза, състояща се в ограничаване на увеличението на цените, дори да се приеме, че такова увеличение е било договорно възможно в хода на годината или за по-дълъг срок (обхващащ цялата 2005 г.). На практика реалната или потенциалната конкуренция между промишлените потребители, които са се снабдявали с електроенергия съответно на свободния или на регулирания пазар, не би могла да бъде нарушена от регулираните тарифи.
(112)
Трето, в своето решение за започване на процедурата Комисията изтъкна по-специално ниските нива на регулираната тарифа (23,9 EUR/MWh и 27,0 EUR/MWh), които бяха прилагани през 2005 г. съответно за големите промишлени потребители (тарифа G4) и големите промишлени потребители на безсрочни договори (напр. тарифа 3.4), както е показано в таблица 3 от съображение 30. Както посочват някои трети страни, нивата на регулираните тарифи, които са предмет на оспорване в решението за започване на процедурата, не представляват тарифи, а средни цени след отстъпките. Без отстъпките нивата на базовата тарифа, определени в Указ 2392/2004, които са показани в таблица 1, са били съответно 56,12 EUR/MWh (тарифа 3.4) и 25,44 EUR/MWh (тарифа G4).
(113)
Във връзка с това в рамките на официалното разследване са представени доказателства, че регулираните тарифи, приложими към промишлените потребители, посочени в решението за започване на процедурата, са били на нивото на пазарните цени, приложими за целия период между януари и декември 2005 г., както следва:
(114)
На първо място, бяха предоставени доказателства, че са били налице двустранно договорени пазарни цени на стойност 34,45 EUR/MWh, приложими към потребители с голямо енергопотребление на свободния пазар през 2005 г. (съображения 55-57). Предвид включения в нея марж на пазарна реализация, по-малък от средния марж от десет евро, посочен в решението за започване на официална процедура по разследване, тази пазарна цена сочи цена за доставка около 25,44 EUR/MWh по най-ниската регулирана тарифа (G4) (23,9 EUR/MWh последваща средна цена). Като се вземат предвид обективните разлики, свързани с доставките по регулираната тарифа, напр. 9,7 пъти по-високите обеми на доставките, инвестициите в оборудване за контрол и сроковете за плащане, фактът, че регулираната тарифа е била по-ниска, не изглежда да е предоставил неправомерно икономическо предимство на бенефициерите.
(115)
На второ място, наличните доказателства показват, че през декември 2004 г. са могли да бъдат сключени едногодишни договори за доставка на основно натоварване, основани на пазарни цени от 31,05 EUR/MWh, за периода януари-декември 2005 г. Регистрирана е крайна пазарна цена (с допълнителни услуги и такса за достъп) от 36,67 EUR/MWh, което е по-малко от съответната основна тарифа (тарифа 3.4) за промишлени потребители на безсрочни договори със силна модулация на натоварването (вж. съображения 16, 18 и 58).
(116)
Допълнителните отстъпки при регулираните тарифи за управление на търсенето (например модулация на натоварването, непрекъсваемост) позволяват да се постигнат най-ниски средни цени на регулирания пазар за потребителите, които предоставят такива услуги (22). Тези отстъпки, които не са специално разгледани в решението за започване на процедурата, са били предназначени за заплащането на ориентирани към търсенето полезни услуги за мрежата, изискващи корекции, инвестиции или ограничения в рамките на търговски или промишлени процеси. Модулацията на натоварването изисква промишлените или търговските процеси с голямо енергопотребление да се извършват в ненатоварените периоди, а не в пиковите часове, като по този начин се намалява потреблението и напрежението в електрическа мрежа. Аналогично, услугите по непрекъсваемост, предоставяни на мрежата, са икономически полезни, тъй като изискват съгласието на даден промишлен потребител операторът на системата да може прекъсва доставката на електроенергия с кратко предизвестие (от няколко секунди до два часа) и за дълъг период (от един до дванадесет часа), какъвто беше случаят със съответните регулирани тарифи в Испания.
(117)
Ползите от тези услуги, а именно гарантиране на непрекъснатост на доставката на електроенергия, са признати в законодателството на Общността. Директива 2005/89/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 18 януари 2006 г. относно мерки за гарантиране сигурност на доставките на електрическа енергия и инфраструктурните инвестиции (23) изисква от държавите членки да вземат предвид техниките за управление на търсенето и да предприемат мерки за намаляване на пречките, които препятстват сключването на безсрочни договори, с цел да се поддържа баланса между търсенето и предлагането. Тези услуги допълват и може дори да заменят други регулаторни средства, използвани от оператора на мрежата за осигуряване на съответствие между предлагането и търсенето на електроенергия в мрежата, като по този начин се избягват смущения и прекъсвания на електроенергията, които от социална и икономическа гледна точка са скъпоструващи и могат да доведат до налагане на санкции или задължения.
(118)
Конкретно в случая с Испания липсата на голям капацитет за междусистемно свързване с други държави членки и значителното навлизане на периодични доставки от възобновяеми енергийни източници през 2005 г. правят тези услуги особено ценни. Мащабът на тяхната икономическа стойност и евентуалните разходи, които е възможно да се избегнат в рамките на електроенергийната система, могат да бъдат илюстрирани чрез направените от испанския оператор на мрежата Red Eléctrica de España разходи за покупката на услуги по балансиране. През 2005 г. Red Eléctrica de España плащаше средно по 65 EUR/MWh за услуги по вторично регулиране за увеличаване на енергията (добавяне на допълнителна енергия в рамките на срок между 15 секунди и 15 минути за балансиране на мрежата); за третично регулиране на увеличаването (добавяне на допълнителна енергия в рамките на срок между 15 минути и 2 часа за попълване на енергийните резерви след вторичното регулиране), като средната цена през 2005 г. е била 78 EUR/MWh, с увеличения до 600 EUR/MWh (24). За улесняване на търсенето и пренасочването му от пиковите часове (модулация на натоварването) или с цел предлагане на капацитет за намаляване на търсенето в критични ситуации (услуги по непрекъсваемост), отстъпките за съответните регулирани тарифи (напр. около 32 EUR/MWh за тарифа 3.4) изглеждат икономически обосновани.
(119)
При липса на такива отстъпки за мерки за управление на търсенето, регулираните тарифи за потребителите, свързани към мрежата за високо напрежение (тарифи 1.4 и 2.4), биха били на много по-високо ниво (между 58 и 61 EUR/MWh) за базовата тарифа и 76,2 EUR/MWh за действителната средна цена. При сравнение с пазарните цени от 31,05 EUR/MWh за периода от януари до декември 2005 г., не може да се счита, че пазарните цени са били по-високи от регулираните тарифи, приложими за по-голямата част от промишлените и търговските потребители с голямо потребление.
(120)
Това означава, че макар цените на електроенергията, регистрирани в „общия резерв“, да не са подходяща база за сравнение на цените за електроенергия, заплащани от големите промишлени и търговски потребители, реалните пазарни цени за доставката на електроенергия на крайни потребители по регулираните тарифи през 2005 г. са били съобразени със съответните нива на регулираните тарифи.
6. ЗАКЛЮЧЕНИЯ ОТНОСНО МЯРКАТА
(121)
С оглед на горните съображения, Комисията смята за установено, на първо място, че предприятията, на които е била доставяна електроенергия по пакетни регулирани тарифи, не са извлекли ползи от нивото на тези тарифи и на второ място, предвид поетия от Испания ангажимент за изменение на мярката, закъснението на тези дружества в плащането на част от сметките им за електроенергия за 2005 г. ще доведе до натрупване на съответен лихвен процент.
(122)
Следователно тази мярка не води до икономическо предимство в полза на потребителските дружествата. Тъй като критериите по член 107, параграф 1 от ДФЕС са кумулативни, не е необходимо да се разглежда дали са изпълнени другите критерии.
(123)
Следователно Комисията стига до заключението, че с оглед на схемата, приета от Испания за събиране на дълга от крайните потребители към електроенергийната система, системата на регулирани тарифи, прилагана през 2005 г., не е довела до държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС. Това заключение се отнася за ситуацията и периода от време, обхванати от жалбата, без да се засяга евентуалната оценка от страна на Комисията на мерките, предприети от Испания след 2005 г.,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Системата на регулирани тарифи, приложена от Кралство Испания през 2005 г., не представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора за функционирането на Европейския съюз.
Член 2
Адресат на настоящото решение е Кралство Испания.
Съставено в Брюксел на 4 февруари 2014 година.
KOMISSION PÄÄTÖS,
annettu 4 päivänä helmikuuta 2014,
sähkötariffeista Espanjassa: sähkönkäyttäjät,
valtiontuki SA.21817 (C 3/07) (ex NN 66/06), jonka Espanja on pannut täytäntöön
(tiedoksiannettu numerolla C(2013) 7741)
(Ainoastaan espanjankielinen teksti on todistusvoimainen)
(ETA:n kannalta merkityksellinen teksti)
(2014/456/EU)
EUROOPAN KOMISSIO, joka
ottaa huomioon Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen ja erityisesti sen 108 artiklan 2 kohdan ensimmäisen alakohdan,
ottaa huomioon sopimuksen Euroopan talousalueesta ja erityisesti sen 62 artiklan 1 kohdan a alakohdan,
on kehottanut asianomaisia osapuolia esittämään huomautuksensa edellä mainittujen määräysten mukaisesti (1) ja on ottanut nämä huomautukset huomioon,
sekä katsoo seuraavaa:
1. MENETTELY
(1)
Céntrica plc ja Céntrica Energía S.L.U., jäljempänä molemmat yhteisesti ’Céntrica’, kantelivat komissiolle 27 päivänä huhtikuuta 2006 päivätyllä kirjeellä Espanjassa vuonna 2005 täytäntöön pannusta säänneltyjen sähkötariffien järjestelmästä.
(2)
Komissio pyysi 27 päivänä heinäkuuta 2006 päivätyllä kirjeellä Espanjan viranomaisilta tietoja kyseisestä toimenpiteestä. Komissio sai tiedot 22 päivänä elokuuta 2006 päivätyllä kirjeellä.
(3)
Tapaus kirjattiin 12 päivänä lokakuuta 2006 ilmoittamatta jätetyksi tueksi (asia NN 66/06).
(4)
Komissio pyysi Espanjan viranomaisilta lisäselvitystä toimenpiteestä 9 päivänä marraskuuta 2006 päivätyllä kirjeellä. Espanjan viranomaiset vastasivat 12 päivänä joulukuuta 2006 päivätyllä kirjeellä.
(5)
Komissio ilmoitti Espanjan viranomaisille 24 päivänä tammikuuta 2007 päivätyllä kirjeellä päättäneensä aloittaa toimenpiteen osalta Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen (jäljempänä ’SEUT-sopimus’) 108 artiklan 2 kohdassa tarkoitetun menettelyn.
(6)
Komission päätös julkaistiin Euroopan unionin virallisessa lehdessä (2). Komissio kehotti asianomaisia osapuolia esittämään huomautuksensa toimenpiteestä.
(7)
Espanjan viranomaiset toimittivat huomautuksensa 26 päivänä helmikuuta 2007 päivätyllä kirjeellä.
(8)
Komissio sai huomautuksia seuraavilta asianomaisilta osapuolilta: Galician aluehallitus (Xunta de Galicia) (23 päivänä maaliskuuta 2007 päivätty kirje), Céntrica (26 päivänä maaliskuuta 2007 ja 3 päivänä heinäkuuta 2007 päivätyt kirjeet), riippumattomien energiantoimittajien yhdistys ACIE (26 päivänä maaliskuuta 2007 päivätty kirje), Asturiasin aluehallitus (27 päivänä maaliskuuta 2007 päivätty kirje), energiaa paljon kuluttavien käyttäjien yhdistys AEGE (2 päivänä huhtikuuta 2007 päivätty kirje), Asturiana de Zinc - AZSA (3 päivänä huhtikuuta 2007 päivätty kirje), metallintuottaja Ferroatlántica (3 päivänä huhtikuuta 2007 päivätty kirje), Alcoa (3 päivänä huhtikuuta 2007 päivätty kirje), Espanjan sähköteollisuuden yhdistys UNESA (25 päivänä huhtikuuta 2007 päivätty kirje), ENEL Viesgo (26 päivänä huhtikuuta 2007 päivätty kirje), Iberdrola (26 päivänä huhtikuuta 2007 päivätty kirje), Union Fenosa Distribución (27 päivänä huhtikuuta 2007 päivätty kirje), Hidrocantábrico Distribución Eléctrica (27 päivänä huhtikuuta 2007 päivätty kirje) ja Endesa Distribución Eléctrica (27 päivänä huhtikuuta 2007 päivätty kirje).
(9)
Komissio välitti asianomaisten osapuolten huomautukset Espanjan viranomaisille 15 päivänä toukokuuta 2007 ja 6 päivänä heinäkuuta 2007 päivätyillä kirjeillä, ja antoi Espanjan viranomaisille mahdollisuuden esittää niistä huomautuksensa: huomautukset saapuivat 2 päivänä elokuuta 2007 päivätyllä kirjeellä.
(10)
Céntrica toimitti lisätietoja 1 päivänä kesäkuuta 2007, 28 päivänä elokuuta 2007, 4 päivänä helmikuuta 2008 ja 1 päivänä maaliskuuta 2008 päivätyillä kirjeillä; AEGE 21 päivänä marraskuuta 2011 päivätyllä kirjeellä ja Ferroatlántica 5 päivänä joulukuuta 2011 päivätyllä kirjeellä.
(11)
Komissio pyysi 30 päivänä heinäkuuta 2009, 19 päivänä maaliskuuta 2010, 6 päivänä lokakuuta 2011, 12 päivänä huhtikuuta 2012, 31 päivänä elokuuta 2012, 4 päivänä helmikuuta 2013 ja 17 päivänä heinäkuuta 2013 päivätyillä kirjeillä Espanjan viranomaisia antamaan lisäselvityksiä toimenpiteestä. Viranomaiset vastasivat 5 päivänä lokakuuta 2009, 26 päivänä huhtikuuta 2010, 7 päivänä joulukuuta 2011, 12 päivänä kesäkuuta 2012, 18 päivänä lokakuuta 2012, 11 päivänä helmikuuta 2013 ja 4 päivänä lokakuuta 2013 päivätyillä kirjeillä.
(12)
Aineisto jaettiin 19 päivänä huhtikuuta 2013 kahteen osaan: nyt käsiteltävään asiaan SA.21817 (C3/07, ex NN 66/06), joka koskee tukea sähkön loppukäyttäjille, ja asiaan SA.36559 (C3a/07, ex NN 66/06), joka koskee tukea sähkönjakelijoille. Tässä päätöksessä käsitellään ainoastaan tämän menettelyn soveltamisalaan kuuluville sähkön loppukäyttäjille eli muille kuin kotitalouksille ja pienille yrityksille mahdollisesti myönnettyä tukea.
2. YKSITYISKOHTAINEN KUVAUS TOIMENPITEESTÄ
ESPANJAN SÄHKÖJÄRJESTELMÄ VUONNA 2005
(13)
Sähköalasta 27 päivänä marraskuuta 1997 annetussa laissa 54/1997 (Ley del sector eléctrico, jäljempänä ’LSE’), jota sovellettiin vuonna 2005, sähköntoimitus säänneltyyn hintaan loppukäyttäjille katsottiin säännellyksi toiminnaksi. Kyseinen tehtävä annettiin laissa sähkönjakelijoille.
(14)
Vuonna 2005 kaikki sähkön loppukäyttäjät Espanjan markkinoilla pystyivät valitsemaan, neuvottelevatko ne sähkösopimukset riippumattomien sähköntoimittajien kanssa vai hankkivatko ne sähkönsä valtion määrittämään säänneltyyn hintaan. Säännellyillä markkinoilla jokaisella loppukäyttäjällä oli pyynnöstä oikeus saada sähkönsä paikallisen jakelijan toimittamana säännellyn kokonaistariffin mukaiseen (kaiken kattavaan) hintaan, joka perustui loppukäyttäjän kulutusprofiiliin ja käytetyn sähkön määrään. Vapailla markkinoilla asiakkaat maksoivat niin ikään säännellyn verkkomaksun, minkä lisäksi niiden piti maksaa energiantoimituksen kustannukset. Kun sähköalan uudistus saatiin päätökseen vuonna 2009, jakelijat lakkasivat toimittamasta sähköä säännellyn kokonaistariffin mukaiseen hintaan.
(15)
Säännellyistä kokonaistariffeista ja säännellyistä verkkomaksuista päätettiin etukäteen koko vuodeksi, yleensä ennen edellisen vuoden päättymistä, mutta niihin voitiin tehdä muutoksia vuoden aikana (3). Vuoden aikana tehtäville tariffinkorotuksille oli kuitenkin asetettu yläraja (4). Lähtökohtaisesti tariffit ja maksut määritettiin ennusteiden perusteella sen varmistamiseksi, että niiden soveltamisesta saatavat säännellyt tulot riittäisivät kattamaan sähköjärjestelmän säännellyt kokonaiskustannukset. Järjestelmän säänneltyihin kustannuksiin sisältyivät vuonna 2005 muun muassa kokonaistariffeihin perustuvan energiantoimituksen kustannukset, erityisistä tukijärjestelmistä (esimerkiksi uusiutuva energia ja yhteistuotanto) ostetun energian kustannukset, siirto- ja jakelukustannukset, kysynnänhallintaan liittyvät toimenpiteet, sähköntuotannon lisäkustannukset Espanjan saarilla, hiilituki ja aiempien vuosien alijäämät. Sääntöjä tiettyjen tulojen tai niiden osan ohjaamiseksi tiettyjen kustannusten tai niiden osan kattamiseen ei ollut. Näin ollen esimerkiksi verkkomaksuista saatavia tuloja ei varattu kokonaan eikä osittain esimerkiksi uusiutuvista energialähteistä saatavan sähkön tai Espanjan saarilla tuotetun sähkön tukemiseen.
(16)
Vuonna 2005 loppukäyttäjille oli tarjolla peräti 25 erilaista kulutustason, kulutusprofiilin, vastaanottavan käyttäjän ja liittymän jännitteen mukaan määräytyvää säänneltyä tariffia. Samalla loppukäyttäjiltä perittiin vapailla markkinoilla yhdeksää erilaista säänneltyä verkkomaksua, ja myös nämä perustuivat jännitteeseen ja muihin ominaisuuksiin.
(17)
Espanjan viranomaiset asettivat 30 päivänä joulukuuta 2004 vuonna 2005 sovellettavat sähkötariffit (5) seuraavien käyttäjäluokkien mukaisesti:
KOKONAISTARIFFIT
Pienjännite
1.0
teho enintään 770 kW
2.0
yleissähkö, teho enintään 15 kW
3.0
yleissähkö
4.0
yleissähkö, pitkäaikaiskäyttö
B.0
julkinen valaistus
R.0
maatalouden kastelu
Suurjännite
Yleiset tariffit
Lyhytaikainen käyttö
1.1
yleissähkö, enintään 36 kV
1.2
yleissähkö, 36-72,5 kV
1.3
yleissähkö, 72,5-145 kV
1.4
yleissähkö, yli 145 kV
Keskipitkä käyttö
2.1
enintään 36 kV
2.2
36-72,5 kV
2.3
72,5-145 kV
2.4
yli 145 kV
Pitkäaikaiskäyttö
3.1
enintään 36 kV
3.2
36-72,5 kV
3.3
72,5-145 kV
3.4
yli 145 kV
Sähköraiteiden tariffit (Tarifas de tracción)
T.1
enintään 36 kV
T.2
36-72,5 kV
T.3
72,5 kV-145 kV
Maatalouden kastelu
R.1
enintään 36 kV
R.2
36-72,5 kV
R.3
72,5-145 kV
G. Suurkäyttäjien tariffi (G4)
Jakelijoille myytävän sähkön tariffit
D.1
enintään 36 kV
D.2
36-72,5 kV
D.3
72,5-145 kV
D.4
yli 145 kV
VERKKOTARIFFIT
Pienjännite
2.0 A
tavallinen pienjänniteliittymän verkkotariffi
2.0 NA
yksinkertainen pienjänniteliittymän verkkotariffi päivä- ja yöhinnat eriteltyinä
3.0 A
yleinen pienjänniteliittymän verkkotariffi
Suurjännite
3.1.A
verkkotariffi, kun jännite enintään 36 kV (teho enintään 450 kW)
6.1
verkkotariffi, kun jännite enintään 36 kV (teho yli 450 kW)
6.2
verkkotariffi, kun jännite 36 kV-72,5 kV (teho yli 450 kW)
6.3
verkkotariffi, kun jännite 72 kV-145 kV (teho yli 450 kW)
6.4
verkkotariffi, kun jännite yli 145 kV (teho yli 450 kW)
6.5
verkkotariffi kansainvälistä vaihtoa varten
(18)
Säännellyt kokonaistariffit voitiin jakaa siirron, jakelun ja yleiset järjestelmäkustannukset kattavaan osaan (verkkomaksu) sekä sähkön hankinnasta tukkumarkkinoilla aiheutuvat kustannukset kattavaan osaan (energiaosa). Lisäksi kysynnänhallinnan palveluihin sovellettiin kokonaistariffien alennusjärjestelmää (esimerkiksi hyväksytyt ennalta ilmoitetut sähköntoimituksen keskeytykset tai hiljaisempiin aikoihin keskittyvä kulutus). Espanja on tehnyt vuodesta 2005 lähtien muutoksia säänneltyjen tariffien järjestelmään. Viimeisin muutos tehtiin vuonna 2013, kun Espanja hyväksyi sähköalan uuden lainsäädäntökehyksen (laki 24/13), johon sisältyi muiden toimenpiteiden ohella sähkön vähittäismarkkinahintojen sääntelyn uudistus. Espanja ilmoitti, että tätä uutta lakia alettaisiin soveltaa ja sen täytäntöönpanosäännökset laadittaisiin vuonna 2014. Jäljempänä olevassa taulukossa on muutamia edellä mainittujen luokkien (enintään 145 kV) alimpaan tariffitasoon kuuluvia kokonaistariffien perusmäärät, jotka tulivat voimaan 1 päivänä tammikuuta 2005:
Taulukko 1
Säänneltyjen kokonaistariffien perusmäärät vuonna 2005
A/teho-osa
B/energiaosa
Kokonaistariffi (A+B)
euroa/kW kuukaudessa
euroa/kWh
euroa/MWh
Pienjännite
1.0
teho 770 W
0,277110
0,062287
62,67
3.0
yleissähkö
1,430269
0,083728
85,71
4.0
yleissähkö, pitkäaikaiskäyttö
2,284634
0,076513
79,69
Suurjännite
1.4
lyhytaikainen käyttö, yleissähkö 145 kV
1,759358
0,058412
60,86
2.4
keskipitkä käyttö, yleissähkö 145 kV
3,632629
0,053224
58,27
3.4
pitkäaikaiskäyttö, yleissähkö 145 kV
9,511921
0,042908
56,12
G.
Suurkäyttäjät G4
10,208070
0,011265
25,44
Lähde: Kuninkaan asetuksen 2392/2004 liite I, komission laskelmat.
(19)
Espanjan sääntelyviranomainen, Espanjan kansallinen energiakomissio (Comisión Nacional de Energía, jäljempänä ’CNE’), on todennut, että keskimääräiset kokonaistariffit eivät vastanneet vuonna 2005 kaikkia toimituskustannuksia, etenkään energian hankinnasta tukkumarkkinoilta aiheutuneita kustannuksia. Kuten jäljempänä olevasta kaaviosta käy ilmi, vain viitenä kuukautena tammikuusta helmikuuhun 2005 ja huhtikuusta kesäkuuhun 2005 keskimääräisiin säänneltyihin kokonaistariffeihin sisältyvät hinnat jäivät sähkön tukkumarkkinoiden keskihintojen alle. Sen sijaan lokakuusta 2006 joulukuuhun 2007 tilanne oli päinvastainen: näiden 14 kuukauden aikana keskimääräiset tukkuhinnat laskivat jyrkästi keskimääräisiin säänneltyihin kokonaistariffeihin sisältyvien energianhintojen alle, ja tämä erotus oli selvästi suurempi kuin se erotus, joka havaittiin vuonna 2005 niiden seitsemän kuukauden aikana, joina tukkuhinnat olivat kokonaistariffeihin sisältyviä hintoja korkeampia.
Kaavio 1
Painotettu keskimääräinen tukkuhinta kokonaistariffiin sisältyvään energianhintaan verrattuna
Lähde: CNE - Kertomus kaasu- ja sähkömarkkinoiden kilpailun kehittymisestä. Kaudet 2005-2007, s. 84.
VUODEN 2005 TARIFFIALIJÄÄMÄ
(20)
Sähköjärjestelmän tilit selvitettiin todellisten säänneltyjen tulojen ja kustannusten perusteella kerran vuodessa. Vuonna 2005 säännellyt tariffit ja verkkomaksut oli asetettu tasolle, joka ei tuottanut riittävästi tuloja, niin että järjestelmässä olisi pystytty kattamaan kaikki koko vuodelta jälkikäteen todennetut kustannukset. CNE:n vuoden lopussa toteuttamassa vuotta 2005 koskevassa lopullisessa selvitysmenettelyssä todettiin 3 811 miljoonan euron alijäämä. Ei ollut ensimmäinen kerta, kun selvitysmenettelyssä todettiin alijäämä, mutta vuoden 2005 alijäämä oli ennennäkemättömän suuri. Pienempiä alijäämiä oli todettu vuosina 2000, 2001 ja 2002.
(21)
Hallitus oli aliarvioinut erityisesti sähkön hankinnasta aiheutuvat todelliset kustannukset. Loppukäyttäjien sähkönkulutus kehittyi vuonna 2005 sekä säännellyillä että vapailla markkinoilla suurin piirtein niin kuin joulukuussa 2004 oli ennustettu, mutta tukkuhinnat kallistuivat vuoden 2005 aikana ennennäkemättömällä tavalla 62,4 euroon/MWh, kun ne olivat olleet 35,61 euroa/MWh vuonna 2004, minkä johdosta keskimääräinen tukkuhinta vuonna 2005 oli 59,47 euroa/MWh. Hintojen kallistumisen syynä olivat muun muassa poikkeuksellisen kuiva vuosi (minkä vuoksi vesivoiman tuotanto väheni 55 prosenttia); öljyn hinnan nousu; Euroopan unionin päästökauppajärjestelmässä maksutta saatujen hiilidioksidipäästöoikeuksien markkinahinnan vaikutukset sekä bruttokansantuotteen kasvua suurempi energiankysynnän kasvu.
(22)
Toinen merkittävä tekijä, joka edesauttoi järjestelmän yleisten kustannusten kasvua, oli uusiutuvan energian tuotantoon myönnetty mittava tuki. Uusiutuvan energian tuottajat pystyivät etenkin valitsemaan suoran osallistumisen sähkön tukkumarkkinoille eli ”pooliin”. Vuonna 2005 tämä vaihtoehto oli erityisen houkutteleva, ja sen tuloksena odotettua useampi uusiutuvan energian tuottaja osallistui pooliin, mikä lisäsi järjestelmän kustannuksia. Lisäksi suora tuki erityisjärjestelmällä (uusiutuva energia, yhteistuotanto) tuotetun sähkön energiakustannuksiin, jotka näkyivät tileillä säänneltyinä kustannuksina, oli 2 701 miljoonaa euroa vuonna 2005. Asian havainnollistamiseksi voidaan mainita, että järjestelmän siirto- ja jakelukustannukset olivat 4 410 miljoonaa euroa vuonna 2005.
Alijäämän ennakkorahoitusmekanismi
(23)
Alijäämässä tapahtuvat muutokset pantiin merkille. Jo maaliskuussa 2005, kun kävi selväksi, että tariffialijäämä oli syntymässä, Espanjan viranomaiset määräsivät kuninkaan asetuksen 5/2005 (6) 24 §:n nojalla, että Espanjan viisi suurinta sähkölaitosta, joilla oli oikeus saada korvausta hukkakustannuksista (7), antaisivat sähköjärjestelmän kustannusten ja tulojen välisen erotuksen kattamiseen tarvittavat varat seuraavien prosenttiosuuksien mukaisesti:
-
Iberdrola, S.A: 35,01 prosenttia
-
Unión Eléctrica Fenosa, S.A: 12,84 prosenttia
-
Hidroeléctrica del Cantábrico; S.A: 6,08 prosenttia
-
Endesa, S.A: 44,16 prosenttia
-
Elcogas, S.A: 1,91 prosenttia.
(24)
Kuninkaan asetuksen 5/2005 mukaan tulevan alijäämän katsottaisiin johtuvan edellä mainituista viidestä yrityksestä ja se kirjattaisiin negatiiviseksi saldoksi CNE:n käyttämälle olemassa olevalle talletustilille, jolta hukkakustannukset korvattiin näille yrityksille. Käytännössä tämä tarkoitti sitä, että laitoksia vaadittiin antamaan varat ennakkoon. Hukkakustannusten tilin negatiivinen saldo synnytti maksunperintäoikeuksia, joiden nojalla laitokset saivat kerätä jatkossa tuloja sähkönkäyttäjiltä. Laitoksilla oli mahdollisuus arvopaperistaa kyseiset oikeudet ja myydä ne markkinoilla. Näille laitoksille annetut maksunperintäoikeudet tuottivat vähimmäiskorkoa (kolmen kuukauden euribor, joka laskettiin edellisen vuoden marraskuussa voimassa olleiden euribor-korkojen keskiarvon perusteella ilman korotuksia).
Mekanismi alijäämän perimiseksi takaisin loppukäyttäjiltä
(25)
Espanjan viranomaiset tekivät kesäkuussa 2006 päätöksen järjestelyistä vuoden 2005 alijäämän perimiseksi takaisin sähkönkäyttäjiltä säänneltyjen hintojen avulla. Espanjan viranomaiset säätivät kuninkaan asetuksella 809/2006 (8), että kuluttajat maksaisivat vuoden 2005 alijäämän (tai tarkemmin sanottuna laitoksille annetut maksunperintäoikeudet) takaisin neljäntoista ja puolen vuoden kuluessa kokonaistariffiin ja verkkotariffiin sisältyvän erityisen lisämaksun kautta. Lisämaksu laskettiin vuosittaisena määränä, joka tarvittiin kattamaan lineaarisesti vuoden 2005 alijäämän nettonykyarvo 14,5 vuoden aikana, ja vuotta 2006 varten sen osuudeksi määritettiin 1,378 prosenttia kokonaistariffista ja 3,975 prosenttia verkkotariffista. Korkona oli kolmen kuukauden euribor.
(26)
Lisämaksu katsottiin ”erityiseen käyttötarkoitukseen varatuksi maksuksi” (cuota con destino espécifico). Espanjan viranomaiset määräsivät, että vuoden 2005 alijäämän rahoittamiseksi perittävästä maksusta saatavat tulot kasvaisivat korkoa CNE:n hallinnoimalla talletustilillä. CNE siirtäisi varat sitten maksunperintäoikeuksien haltijoille eli alijäämän rahoittaneille sähköntuottajille tai maksunperintäoikeudet näiltä sittemmin itselleen ostaneille laitoksille kunkin alijäämästä rahoittaman osuuden mukaisesti.
Tariffialijäämän vaikutukset Espanjan markkinoihin
(27)
Vuonna 2005 Espanjan sähkönkysynnästä 37,49 prosenttia hankittiin vapailta markkinoilta. Tämä määrä vastaa suhteellisen pientä määrää käyttäjiä: vain 8,5 prosenttia käyttäjistä osti sähkönsä vapailta markkinoilta ja 91,5 prosenttia pysytteli säännellyissä tariffeissa (97 prosenttia vuonna 2004). Suurjänniteasiakkaat (ennen kaikkea teollisuusasiakkaat) olivat suurin ryhmä vapailla markkinoilla: 38,9 prosenttia niistä oli käyttänyt valintaoikeuttaan, ja niiden ostaman sähkön osuus oli 29 prosenttia Manner-Espanjan kaikesta sähkönkulutuksesta vuonna 2005. Valtaosa kotitalouksista ja pienjänniteasiakkaista, joilla oli ollut mahdollisuus valita vapaat markkinat vuodesta 2003 lähtien (9), olivat edelleen säänneltyjen tariffien järjestelmässä, mutta vuonna 2005 huomattava osa myös näistä asiakkaista siirtyi ostamaan sähkönsä vapailta markkinoilta. Vapailla markkinoilla oli yli 2 miljoonaa kuluttajaa 31 päivänä joulukuuta 2005 (1,3 miljoonaa käyttäjää vuonna 2004).
(28)
Säännellyistä hinnoista vuonna 2005 saatua keskimääräistä hintaetua olisi kuitenkin tarkasteltava rinnakkain sen seikan kanssa, että käyttäjät palasivat säännellyille markkinoille, joskin vasta jonkin ajan jälkeen. Kuten jäljempänä olevassa taulukossa 2 esitetään, vapailta markkinoilta sähkönsä ostaneiden käyttäjien määrä kasvoi vuonna 2005, mutta väheni vuonna 2006, jolloin prosenttiosuus (8,15 prosenttia) oli sama kuin vuoden 2005 ensimmäisellä puoliskolla. Myös joulukuussa 2004 havaittu loppukäyttäjille vapailla markkinoilla toimitetun energian määrän lasku jatkui vuoden 2005 ensimmäisellä neljänneksellä. Vaikka lasku pysähtyi selvästi kesäkuun ja syyskuun välisenä aikana vuonna 2005, se jatkui joulukuussa 2005 sekä koko vuoden 2006.
Taulukko 2
Toimituspaikkojen ja energian osuus vapailla markkinoilla (prosenttiosuutena kokonaismarkkinoista) 2004-2006
Sähkö
2004
2005
2006
Maaliskuu
Kesäkuu
Syyskuu
Joulukuu
Maaliskuu
Kesäkuu
Syyskuu
Joulukuu
Maaliskuu
Kesäkuu
Syyskuu
Joulukuu
Prosenttiosuus toimituspaikoista
1,53
2,82
4,21
5,73
7,42
9,42
10,37
10,66
10,20
9,28
8,86
8,15
Prosenttiosuus energiasta
29,30
33,60
36,19
33,57
33,15
35,34
41,39
37,41
29,38
27,10
25,74
24,87
Lähde: CNE:n kertomus ”Nota Informativa sobre los suministros de electricidad y gas natural en los mercados liberalizados, actualización 31 de diciembre de 2006”.
(29)
Vaikka sähköntoimittajille aiheutuneiden tappioiden vaikutus alkoi tuntua vuoden 2005 puolivälissä, kun tukkuhinnat alkoivat kallistua huomattavasti, sähkösopimuksia ei voitu päättää välittömästi. Tämän seurauksena vapailla markkinoilla toimivien sähköntoimittajien ja etenkin niiden, joilla ei ollut omaa tuotantokapasiteettia vaan joiden oli ostettava sähkönsä tukkumarkkinoilta, oli pakko tehdä tarjouksensa vapailla markkinoilla sovellettavin ehdoin tappioiden aiheutumisen mahdollisuudesta huolimatta siten, että tarjoukset vastasivat säänneltyä tariffia, tai veloittaa todellisia hankintakustannuksia vastaava kalliimpi hinta, jolloin ne olisivat menettäneet markkinaosuuttaan.
3. PÄÄTÖS SEUT-SOPIMUKSEN 108 ARTIKLAN 2 KOHDAN MUKAISEN MENETTELYN ALOITTAMISESTA
(30)
Muodollisen tutkintamenettelyn aloittamisesta tehdyssä komission päätöksessä verrattiin eri loppukäyttäjien maksamia säänneltyjä tariffeja niihin hintoihin, jotka loppukäyttäjien olisi pitänyt arvion mukaan maksaa vapailla markkinoilla tariffien puuttuessa. Céntrican toimittamien tietojen mukaan markkinahintalaskelmat perustuivat sähkön tukkumarkkinahintaan, verkkomaksuihin ja keskimääräiseen hintamarginaaliin, joksi arvioitiin 10 euroa/MWh.
Taulukko 3
Hintavertailu käyttäjäryhmittäin
Käyttäjäryhmä
Säännelty tariffi
(euroa/MWh)
Arvioitu markkinahinta (vain tukkuhinta sekä verkkotariffi)
(euroa/MWh)
Arvioitu markkinahinta (+ 10 euron hintamarginaali)
1.
Suurjänniteverkkoon liitetyt teollisuuden suurkäyttäjät (tariffi G4)
23,9
61,17
71,17
2.
Teollisuuden suurkäyttäjät, joiden toimitus keskeytettävissä
27,0
73,87-76,47
83,87-86,47
3.
Suurjänniteverkkoon liitetyt käyttäjät
76,2
81,57
91,57
4.
Kotitaloudet
101,2
107,75
117,75
5.
Pienjänniteverkkoon liitetyt teollisuuden pienkäyttäjät tai palveluyhtiöt
103,9
101,07
111,07
Lähde: Céntrica.
(31)
Taulukosta käy ilmi, että kahdelle ensimmäiselle ryhmälle (teollisuuden suurkäyttäjät) on aiheutunut merkittävää etua. Muiden loppukäyttäjien ryhmien vertailussa ei paljastu yhtä merkittävää eroa, mutta pieni etu voidaan silti havaita.
(32)
Päätöksessä todettiin, että tämä etu oli myönnetty valikoivasti, koska keinotekoisen alhaiset säännellyt hinnat suosivat niitä yrityksiä, jotka käyttivät energialähteenä sähköä esimerkiksi kaasun sijaan. Lisäksi havaittiin tosiasiallinen ja oikeudellinen valikoivuus siten, että etu oli suhteettoman paljon suurempi teollisuuden suurten loppukäyttäjien kohdalla, sillä nämä hyötyivät joissakin tapauksissa kaiken kattavista hinnoista, joka olivat alle puolet vapailla markkinoilla sovellettuihin arvioituihin hintoihin sisältyvästä energiaosasta.
(33)
Menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä tuotiin esille, että kannustamalla loppukäyttäjiä vaihtamaan takaisin säännellyille markkinoille järjestelmä on saattanut hyödyttää myös jakelijoita, jotka vaikuttavat saaneen taatun voittomarginaalin säännellystä toiminnastaan.
(34)
Päätöksessä todettiin myös, että järjestelmään liittyi valtion varojen siirtoa, sillä alijäämän takaisin maksamiseksi peritty hintalisä oli veroluonteinen maksu, josta saatavat tulot siirrettiin Espanjan sääntelyviranomaisen CNE:n (julkinen laitos) kautta ennen lopullisille edunsaajille ohjaamista. Päätöksessä todettiin, että asiaan liittyvän unionin tuomioistuimen oikeuskäytännön perusteella nämä varat olisi katsottava valtion varoiksi.
(35)
Kun otetaan huomioon, että loppukäyttäjät toimivat markkinoilla, jotka ovat yleisesti avoinna unionin sisäiselle kilpailulle ja kaupalle, menettelyn aloittamista koskevassa komission päätöksessä todettiin, että kaikki SEUT-sopimuksen 107 artiklan 1 kohdan mukaiset perusteet täyttyivät ja toimenpiteen katsotaan olevan loppukäyttäjien hyväksi annettua valtiontukea.
(36)
Menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä huomautettiin, ettei yhtäkään SEUT-sopimuksen 107 artiklassa määrätyistä poikkeuksista voitu nähtävästi soveltaa. Sen jälkeen siinä arvioitiin, voitaisiinko säänneltyyn hintaan tapahtuva sähköntoimitus katsoa yleistä taloudellista etua koskevaksi palveluksi, jolloin siihen voitaisiin soveltaa SEUT-sopimuksen 106 artiklan 2 kohdan poikkeusta. Päätöksessä todettiin, että julkisen palvelun velvoitteen asettamiseen liittyvää jäsenvaltioiden harkintavaltaa rajoitetaan sähköalalla sähkön sisämarkkinoita koskevista yhteisistä säännöistä ja direktiivin 96/92/EY kumoamisesta 26 päivänä kesäkuuta 2003 annetulla Euroopan parlamentin ja neuvoston direktiivillä 2003/54/EY (10) (jäljempänä ’sähködirektiivi’). Direktiivin mukaan jäsenvaltioiden on säädettävä yleispalveluvelvoitteesta (mukaan lukien etenkin oikeus kohtuuhintaiseen sähköntoimitukseen) vain kotitalousasiakkaiden ja pienten yritysten kohdalla (11). Päätöksessä todettiin, että sähködirektiivin perusteella sähkön toimitusta säänneltyyn hintaan keskisuurille tai suurille yrityksille ei voitu katsoa yleistä taloudellista etua koskevaksi palveluksi käsitteen suppeassa merkityksessä.
(37)
Komissio ilmaisi näin ollen epäilevänsä vakavasti, voidaanko muihin yrityksiin kuin pieniin yrityksiin sovellettaviin säänneltyihin tariffeihin sisältyvän tuen katsoa soveltuvan sisämarkkinoille.
(38)
Menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä todettiin vielä, että myös sähkönjakelijat olivat saattaneet saada valtiontukea. Asian tästä osasta on tehty erillinen päätös (asia C 3a/07).
4. ASIANOMAISTEN OSAPUOLTEN HUOMAUTUKSET
(39)
Komissio kehotti asianomaisia osapuolia esittämään huomautuksia perusteellisen tutkinnan aloittamista koskevasta päätöksestä, minkä johdosta saatiin lukuisia huomautuksia suurilta teollisuusasiakkailta, sähkönjakelijoilta, riippumattomilta sähköntoimittajilta ja Espanjan itsehallintoalueiden hallituksilta. Tässä esitellään lyhyesti ainoastaan sähkön loppukäyttäjien väitetysti saaman valtiontuen kannalta merkitykselliset huomautukset.
RIIPPUMATTOMIEN SÄHKÖNTOIMITTAJIEN HUOMAUTUKSET
(40)
Huomautuksia saatiin Céntricalta ja riippumattomien energiantoimittajien yhdistykseltä ACIE:lta. Niiden väitteet ja päätelmät ovat suurelta osin yhteneviä.
Céntrican ja ACIE:n huomautukset
(41)
Céntrican huomautusten pääpaino on sähkönjakelijoille väitetysti myönnetyssä tuessa. Yhtiön esittämät luvut ja väitteet viittaavat kuitenkin myös sähkön loppukäyttäjille myönnetyn valtiontuen olemassaoloon.
(42)
Céntrican mukaan vapaiden ja säänneltyjen markkinoiden rinnakkaisuus ja erityisesti loppukäyttäjien mahdollisuus vaihtaa vapaasti näiden kahden välillä merkitsivät sitä, että säännellyt tariffit toimivat viitehintana tai tosiasiallisena enimmäishintana vapaiden markkinoiden hinnoille. Sähköntoimittajat eivät voineet veloittaa säänneltyä tariffia korkeampaa hintaa, tai ne eivät olisi saaneet uusia asiakkaita ja olisivat menettäneet vanhat asiakkaansa.
(43)
Tavallisesti sähkön loppukäyttäjien vapailla markkinoilla maksama hinta koostuu kahdesta osasta: verkkomaksusta ja toimitusosasta, joka muodostuu markkinamekanismien tuloksena ja menee vähittäistoimittajalle. Sähkön vähittäistoimituksen kannattavuus riippuu siitä, kattaako asiakkaiden maksama toimitusosa toimittajan kustannukset (eli energian ostamisesta tukkumarkkinoilta aiheutuvat kustannukset tai omasta tuotannosta aiheutuvat kustannukset, jos kyseessä on vertikaalisesti integroitunut yritys), sekä hintamarginaalista, johon sisältyvät muut toimituskustannukset (esimerkiksi markkinointikustannukset, tietotekniset järjestelmät ja laskutus) sekä korvaus sijoitetusta pääomasta. Näin ollen vapailla markkinoilla toimivan sähköntoimittajan toiminta oli kannattavaa tietyllä markkinasegmentillä vain, jos hintamarginaali oli positiivinen eli jos säännellyn tariffin ja palvelujen tarjoamisesta asiakkaille aiheutuvien yleisten kustannusten välinen erotus oli positiivinen.
(44)
Céntrica perusteli vapailla markkinoilla toimivien sähköntoimittajien epäedullista kilpailuasemaa laskelmilla, joista kävi ilmi, ettei hintamarginaalia ollut lainkaan vuonna 2005 missään käyttäjäryhmässä (12) (tai jos jonkin suuruinen marginaali olikin ollut vuoden alussa, se oli supistunut olemattomiin vuoden aikana). Tämä merkitsi sitä, että säännellyt tariffit oli asetettu liian mataliksi, jotta riippumattomat sähköntoimittajat olisivat voineet kilpailla kannattavalla tavalla. Céntrican mukaan kilpailu ei ollut mahdollista tietyissä käyttäjäryhmissä (erityisesti paljon energiaa kuluttavat käyttäjät, joihin sovellettiin tariffia G4, ja muut teollisuuden suurkäyttäjät) edes ennen tariffialijäämän ilmaantumista, sillä kokonaistariffeihin ei jäänyt missään vaiheessa kilpailemisen varaa. Céntrican väittämä epäedullinen kilpailuasema koski ennen kaikkea palveluyritysten ja pienjänniteverkkoon liittyneiden teollisuuden pienasiakkaiden käyttäjäryhmää sekä kotitalouksien segmenttiä.
(45)
Céntrican toimittamat numerotiedot, etenkin säänneltyjen tariffien ja arvioitujen markkinahintojen välinen vertailu, otetaan huomioon menettelyn aloittamista koskevassa komission päätöksessä (ks. johdanto-osan 30 kappale ja taulukko 3).
(46)
Céntrican näkemyksen mukaan järjestelmä oli vastoin sähködirektiiviä, koska alijäämään liittyvät järjestelyt (joissa tappiot korvattiin sähkönjakelijoille muttei sähköntoimittajille) olivat luonteeltaan syrjiviä ja koska käyttäjiltä vietiin oikeus läpinäkyviin hintoihin ja tariffeihin (13). Koska osa vuonna 2005 maksettavaksi tulleesta sähkön hinnasta lykättiin tuleville vuosille, lopullisesti veloitettavat hinnat eivät olleet käyttäjille selviä.
(47)
Lisäksi Céntrica väitti, ettei alijäämän takaisinmaksumekanismi ollut tasapainoinen lähinnä kahdesta syystä: ensinnäkin alijäämän maksaisivat valtaosin takaisin pienjänniteverkkoon liittyneet loppukäyttäjät, vaikka alijäämän syntymistä eniten edesauttaneet käyttäjät olivat suurjänniteverkkoon kuuluvia suuria loppukäyttäjiä. Toiseksi vapailta markkinoilta sähkönsä ostavia loppukäyttäjiä vaadittiin maksamaan alijäämästä, johon niillä ei ollut osaa eikä arpaa.
(48)
Céntrica tuki komissio alustavaa näkemystä, jonka mukaan alijäämää koskeviin Espanjan järjestelyihin liittyi valtion varojen siirtoa. Céntrica esitti myös, että valtion varoja liittyi Espanjan hallituksen päätökseen antaa sähköntuottajille mahdollisuus arvopaperistaa maksunperintäoikeutensa.
(49)
Riippumattomien energiantoimittajien yhdistys ACIE arvioi, että säänneltyjen tariffien perustaksi vuonna 2005 otetut energian hankintakustannukset olivat 68 prosenttia pienemmät kuin ne todelliset kustannukset, joita sähköntoimittajille aiheutui energian ostamisesta tukkumarkkinoilta. ACIE korosti niitä vakavia seurauksia, joita vuoden 2005 tariffialijäämällä oli riippumattomille sähköntoimittajille. ACIE:n mukaan vapailla markkinoilla toimivat sähköntoimittajat joutuivat maksamaan samat hankintakustannukset kuin jakelijatkin. Lisäksi niiden oli tosiasiallisesti pakko noudattaa hallituksen asettaman kokonaistariffin tasoa jokaisessa asiakasryhmässä, sillä muutoin ne eivät olisi pystyneet houkuttelemaan uusia asiakkaita tai säilyttämään vanhoja. ACIE tuo erityisesti esille, että vuoden 2005 alussa sen jäsenet tekivät sopimuksia, jotka perustuivat tukkuhintoja koskeviin hallituksen ennusteisiin, ja että niiden oli myöhemmin noudatettava näitä sopimuksia, vaikka sopimukset osoittautuivat kannattamattomiksi. Tämän seurauksena riippumattomille sähköntoimittajille aiheutui tappioita. Céntrica arvioi kärsineensä 10 miljoonan euron tappiot vuonna 2005. ACIE:n mukaan useiden sähköntoimittajien, mukaan lukien Saltea Comercial, Electranorte, CYD Energía ja RWE, oli pakko lähteä markkinoilta.
PALJON ENERGIAA KULUTTAVIEN KÄYTTÄJIEN HUOMAUTUKSET
(50)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät osallistuivat menettelyyn oman yhdistyksensä AEGE:n (Asociación de Empresas con Gran Consumo de Energía) kautta. Osa niistä (Asturiana de Zinc, Ferroatlántica ja Alcoa) osallistui myös erikseen. Alumiinintuottaja Alcoalla on Espanjassa kolme tuotantolaitosta, jotka sijaitsevat San Cipriánissa, La Coruñassa ja Avilésissa ja jotka hyötyivät vuonna 2005 kokonaistariffista G4 (paljon energiaa kuluttaville käyttäjille varattu tariffi, johon liittyi mahdollisuus keskeyttää sähköntoimitus). Ferroatlántica on alumiinin ja rautaseosten tuottaja, joka hyötyi keskeytettävissä olevasta tariffista 3.4. Asturiana de Zinc on sinkintuottaja, joka hyötyi tariffista G4 San Juan de Nievassa sijaitsevan tuotantolaitoksensa osalta.
(51)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät kiistävät huomautuksissaan komission päätelmän, jonka mukaan teollisuusasiakkaita koskevat tariffit (G4 ja muut keskeytettävissä olevat tariffit) on katsottava valtiontueksi, ja väittävät, ettei tariffeista aiheudu taloudellista etua, tariffeihin ei liity valtion varoja eivätkä tariffit vaikuta jäsenvaltioiden väliseen kilpailuun ja kauppaan.
Ei taloudellista etua
(52)
Paljon energiaa kuluttavien käyttäjien mielestä menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä edun olemassaolon määrittämistä varten käytetty vertailuarvo ei ollut oikea. Komissio vertaili teollisuusasiakkaita koskevia tariffeja tukkumarkkinoiden keskihintaan (poolihinta), jonka katsottiin vastaavan niitä kustannuksia, jotka nämä yhtiöt olisivat joutuneet maksamaan markkinoilla tavanomaisissa olosuhteissa. Koska teollisuusasiakkaita koskevat tariffit havaittiin poolihintaa matalammiksi, menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä todettiin, että tariffeista aiheutui taloudellista etua edunsaajille.
(53)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät väittivät, että pooli vastaa spot-markkinoita, joilla sähköä kaupataan joka tunti seuraavaksi päiväksi. Paljon energiaa kuluttavien käyttäjien mukaan poolissa on tiettyjä puutteita, jotka vaikuttavat sen tehokkuuteen ja kilpailukykyyn. Näin ollen poolihinnat eivät vastaa täysin sähköntuotannon rajakustannuksia eivätkä siis täydellistä kilpailutilannetta. Suuret loppukäyttäjät, jotka kuluttavat paljon sähköä ja joiden kulutusprofiilit ovat tasaisia, eivät osta sähköä poolista vaan tekevät yleensä kahdenvälisiä sopimuksia sähköntoimittajien kanssa. Tämä vahvistetaan OMEL:n vuonna 2005 laatimassa raportissa, jonka mukaan vain seitsemän vaatimukset täyttävää käyttäjää, jotka edustivat viittä prosenttia kaupatusta sähköstä, hankki sähkönsä suoraan poolista.
(54)
Joka tapauksessa vaikka oletettaisiin, että poolissa merkittyjä hintoja voitaisiin pitää pätevänä vertailuarvona, ei olisi oikein käyttää keskimääräistä tukkuhintaa vuonna 2005, kuten komissio teki, sillä tämä keskimääräinen hinta vastasi erilaisille loppukäyttäjille, myös kotitalouksille ja pienille yrityksille, palveluja tarjonneiden sähköntoimittajien sähkönkysyntää. AEGE:n, Ferroatlántican ja Asturiana de Zincin mukaan sopiva vertailuarvo olisi poolissa vuonna 2005 kirjattu alin hinta eli 18,60 euroa/MWh, sillä tämä hinta vastaa mahdollisimman kilpailukykyisiä markkinaolosuhteita poolissa (jossa sähköntuottajat tarjoavat sähköä niiden rajakustannuksia vastaavaan hintaan). Teollisuuden suurkäyttäjien tilanne ei ole verrattavissa muiden loppukäyttäjien, etenkään kotitalouksien, tilanteeseen. Näin ollen keskimääräinen poolihinta ei ole sopiva vertailuarvo. Alcoan mukaan komission pitäisi sen sijaan verrata kiistanalaisia tariffeja suurten loppukäyttäjien tekemissä kahdenvälisissä sopimuksissa sovittuihin hintoihin.
(55)
Alcoa esitti yhden esimerkin kahdenvälisesti sovitusta markkinahinnasta ja ilmoitti, että sen kolme alumiinitehdasta olivat aina hyötyneet tariffista G4. Alcoa omistaa kuitenkin myös alumiinioksiditehtaan (Alúmina Española), jonka osalta sähköntoimittajan kanssa tehtiin kahdenvälinen sopimus vuoden 2004 lopussa. Sopimus oli kaksivuotinen, ja sitä voitiin jatkaa yhdellä vuodella. Kolmella alumiinitehtaalla on sama tasainen kulutusprofiili kuin alumiinioksiditehtailla. Viimeksi mainitut kuluttavat kuitenkin paljon vähemmän sähköä (0,35 TWh verrattuna 1,3 TWh:iin Avilésin ja La Coruñan tehtailla ja 3,4 TWh:iin San Cipriánin tehtaalla). Sopimuksessa sovittu keskimääräinen hinta oli 34,45 euroa/MWh (joka sisälsi ydinvoimasta luopumisen kustannukset, verkkoon liittymisen kustannukset ja muut sivukustannukset). Hinta oli määritetty kilpailukykyisen tarjouksen perusteella ja sähköntoimittajien tarjousten välillä oli eroa alle 5 euroa.
(56)
Alcoan mukaan tämän kahdenvälisesti sovitun hinnan (34,45 euroa/MWh) ja tariffin G4 (23,90 euroa/MWh) välinen ero voidaan selittää objektiivisilla tekijöillä. Erityisesti tariffin G4 käyttäjiä koskevat lainsäädännön rajoitukset, joita ei sovelleta kahdenvälisissä sopimuksissa ja jollaisia ovat esimerkiksi velvollisuus käyttää kaikki tariffilla G4 toimitettavaksi sovittu sähkö (sanktioiden uhalla), omia jännitteensäätölaitteita koskeva vaatimus ja 20 päivän maksuehtoa koskeva vaatimus (kahdenvälisissä sopimuksissa maksuehdot ovat paremmat).
(57)
Alcoa toteaa näin ollen, että sen kolmeen alumiinitehtaaseen sovellettava hypoteettinen markkinahinta olisi selvästi alle 34,45 euroa/MWh, koska kyseisten tehtaiden kulutuksen taso on korkeampi. Lisäksi jos huomioon otetaan keskimääräinen hintamarginaali, 10 euroa/MWh, alumiinioksiditehtaan sähköntoimituksesta aiheutuvat nettokustannukset olisivat 24,25 euroa/MWh, mikä on hyvin lähellä kokonaistariffia G4.
(58)
Ferroatlántica toi esille, että menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä tulkittiin väärin vuonna 2005 käytettyä säänneltyä tariffia 3.4, sillä siihen sisällytettiin virheellisesti perustariffista tehtäviä vähennyksiä ja sitä verrattiin verkkomaksuun, joka oli kymmenkertainen varsinaisesti sovellettavaan (suurkäyttäjien) verkkomaksuun nähden. Ferroatlántica toimitti lisäksi näyttöä siitä, että vaikka vuonna 2004 kuukausittainen keskimääräinen markkinahinta vuonna 2005 tapahtuvaa sähköntoimitusta koskeville ennakkosopimuksille oli 31,68 euroa/MWh, kyseinen hinta oli 31,05 euroa/MWh joulukuussa 2004. Tämän perusteella yhtiö olisi saanut perussähköntoimituksensa vuonna 2005 kyseiseen hintaan samaan aikaan, kun asetettiin säännellyt tariffit. Lisäpalveluiden (3,92 euroa/MWh) ja asiaankuuluvan verkkotariffin (1,70 euroa/MWh) lisäämisen jälkeen teollisuuskäyttäjän markkinahinnaksi olisi tullut 36,67 euroa/MWh, joka on vähemmän kuin paljon energiaa kuluttaviin käyttäjiin sovellettava tariffi 3.4, jonka suuruus oli 56,11 euroa/MWh.
(59)
Itse asiassa muilla kyseiseen tariffiin tehtävillä vähennyksillä korvattiin kysynnänhallinnan palveluihin tarvittava kapasiteetti ja näiden palveluiden hyväksyminen järjestelmän hyväksi. Tässä yhteydessä Ferroatlántica lisää, että tariffista tehty alennus vastasi erilaisia tarjottuja palveluja, kuten tuntikohtaista erittelyä (kulutus öiseen aikaan ja viikonloppuisin), keskeytettävyyttä (sähköntoimituksen hyväksyminen verkko-operaattorin pyynnöstä), kausittaisuutta (toimituksen keskittäminen matalan kysynnän kuukausille) ja loisenergian hallintaa. Vain nämä alennukset olivat muuttuvia ja niistä on säädetty asetuksella vuodesta 1995 lähtien, ei siis säännellyllä tariffilla, mikä selittää ja Ferroatlántican mielestä myös perustelee vuonna 2005 maksetun sähkön alhaisemman keskihinnan.
(60)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät kiistävät menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä esitetyn toteamuksen, jonka mukaan hyöty ei ollut verrannollista kulutettuihin määriin ja pyrki kasvamaan suurkäyttäjien kohdalla. Energiaa paljon kuluttavat käyttäjät väittävät esimerkiksi, että CNE on vahvistanut, että tariffin G4 olisi pitänyt olla matalampi. Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät huomauttavat, että tariffia G4 tai tariffia 3.4 soveltavat suurkäyttäjät kuluttivat tuhansia kertoja enemmän sähköä kuin korkeajänniteasiakkaat keskimäärin, mutta maksoivat kolme kertaa näitä vähemmän.
(61)
Lisäksi on tavallista, että suurkäyttäjät saavat suuremman yksikköalennuksen hinnasta. Tällä perusteella paljon energiaa kuluttavat käyttäjät väittävät, että päätelmä, jonka mukaan teollisuusasiakkaita koskeviin tariffeihin liittyi etua, on kyseenalainen. Niiden mukaan on joka tapauksessa komission tehtävä esittää vakuuttavaa näyttöä tällaisen edun olemassaolosta.
(62)
Alcoa ilmoitti myös, että sen Espanjassa maksama hinta oli lähes identtinen alumiinitehtaiden Euroopan unionin alueella maksamaan painotettuun keskihintaan verrattuna ja jopa korkeampi kuin ETA-alueella maksettu painotettu keskihinta.
Ei valtion varoja
(63)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät väittivät maksaneensa teollisuusasiakkaita koskevat tariffit suoraan jakelijoille ilman, että varat olisivat siirtyneet valtion haltuun, joten asiassa PreussenElektra annetun tuomion mukaisesti tällaiseen järjestelyyn ei liittynyt valtion varoja.
(64)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät totesivat, että vuoden 2004 lopussa tapahtuneen tariffien asettamisen ja vasta kesäkuussa 2006 tapahtuneen, alijäämän takaisin perimiseen käyttäjiltä tarkoitetun mekanismin käyttöönoton välillä oli aikaviive. Menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä komissio väitti, että asiaan liittyi valtion varoja, koska käyttäjien sähkölaskuissa otettiin käyttöön veroluonteiseksi maksuksi katsottava lisämaksu. Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät esittivät, että jos tämä väite hyväksytään, tulee toimenpiteestä, joka ei ollut tukea vuonna 2005, tukea (jälkikäteen) vuonna 2006. Tämä olisi vastoin Euroopan unionin oikeuden perusperiaatteita, esimerkiksi oikeusvarmuuden ja luottamuksensuojan periaatteita. Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät toivat esille, että toimenpiteen katsominen tueksi riippuu ainoastaan toimenpiteen toteuttamishetkellä vallinneista olosuhteista, ei tulevista tapahtumista, etenkään jos ne eivät ole kohtuullisesti ennustettavissa. Ne lainaavat julkisasiamies Jacobsin ratkaisuehdotusta asiassa Van Calster (14): ”Tilannetta on arvioitava sen ajankohdan perusteella, jona maksuista alun perin määrättiin, eikä tilannetta voida muuttaa taannehtivasti.”
(65)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät väittävät, etteivät vuoden 2005 säännellyt tariffit olleet valtiontukea vuonna 2005. Yhtiöt tuovat esille, että näissä olosuhteissa rahoitusmekanismin analysointi ei ole olennaista, sillä mekanismi otettiin käyttöön vasta vuonna 2006. Rahoitustavan arviointi olisi olennaista vain, jos toimenpide olisi alusta lähtien valtiontukea. Koska tariffeihin ei sisältynyt tukea, paljon energiaa kuluttavat käyttäjät olivat sitä mieltä, ettei komissio voi tehdä lisämaksun perusteella vastakkaista päätelmää.
(66)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät esittävät lisäksi, että veroluonteisten maksujen kohdalla toimenpiteen rahoitustapa on joka tapauksessa olennainen valtiontukea koskevan arvioinnin kannalta ainoastaan silloin, kun maksun ja veron välillä on veron käyttöä koskeva ”velvoittava yhteys” eli kun toimenpiteen ja sen rahoituksen välillä on suora ja välitön yhteys (15). Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät kiistävät tällaisen yhteyden olemassaolon, sillä lisämaksu oli suunniteltu kattamaan alijäämä, joka ilmeni säänneltyyn toimintaan liittyvän selvitysmenettelyn aikana ja joka koski paitsi säänneltyyn hintaan tapahtuvaa energiantoimitusta, myös muita järjestelmän kustannuksia. Lisämaksua ei siis ollut varattu erityisesti kattamaan säänneltyyn hintaan tapahtuvasta energiantoimituksesta aiheutuvia tappioita. Tariffien ja sovelletun lisämaksun välillä ei myöskään ollut suoraa eikä välillistä yhteyttä, sillä vuonna 2004 määritetty tariffi oli ehdoton (sitä ei voitu muuttaa myöhempinä vuosina).
(67)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät väittävät myös, ettei lisämaksu ollut veroluonteinen maksu, koska se ei ollut Espanjan lainsäädännön mukaisesti veron luonteinen. Verotustoimenpiteillä rahoitetaan julkisia menoja, kun taas tässä tapauksessa lisämaksun tarkoituksena oli kattaa alijäämä, jonka sähköjärjestelmässä säänneltyä toimintaa harjoittavat yksityiset toimijat (jakelijat) olivat aiheuttaneet. Espanjan perustuslain mukaan uudesta verotustoimenpiteestä voidaan säätää ainoastaan lailla (ei kuninkaan asetuksella). Lisämaksusta saatavat tulot eivät myöskään missään vaiheessa olleet valtion hallussa eikä se voinut käyttää niitä, vaan varat siirrettiin CNE:n hallinnoimalle talletustilille eikä valtio voinut varata niitä mihinkään tarkoitukseen. Selvitysmenettely oli täysin automaattinen eikä CNE:llä ollut harkintavaltaa, riippumatonta päätösvaltaa tai määräysvaltaa eri toimijoiden kesken selvitettävien varojen määränpään tai määrän suhteen.
(68)
Paljon energiaa kuluttavien käyttäjien mukaan komissio tunnusti tämän seikan Espanjan hukkakustannuksia koskevassa päätöksessään (16), jonka mukaan varat siirretään CNE:n kautta lähinnä tilinpitoon liittyvistä syistä eikä tämä anna aihetta todeta, että toimenpiteeseen liittyy valtion varoja.
(69)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät esittävät, että tämä tilanne vastaa hukkakustannuksia koskevaa tilannetta, sillä hallitus otti molemmissa tapauksissa käyttöön lisämaksun, jolla pyrittiin kattamaan järjestelmän pysyvät kustannukset. Sama linjaus on nähtävästi vahvistettu myös Yhdistyneeseen kuningaskuntaan liittyvässä asiassa (17).
Ei vaikutusta kilpailuun eikä kauppaan
(70)
Asturiana de Zinc ja Alcoa väittivät, että alumiini- ja sinkkimarkkinoiden erityispiirteiden vuoksi näiden metallien tuotannossa käytetyn sähkön hintaa koskevalla toimenpiteellä ei ole vaikutusta Euroopan unionissa käytävään kauppaan, koska metallit ovat hyödykkeitä ja niiden hinnat asetetaan maailmanlaajuisesti Lontoon metallipörssissä. Näissä olosuhteissa vaihtelut paikallisissa tuotantokustannuksissa eivät näy eroina maailmanhinnoissa.
(71)
Yhtiöt väittivät, että alumiinin ja sinkin tuotannon alijäämä kasvaa Euroopan unionissa koko ajan, ja samalla kysyntään vastataan yhä enemmän tuonnilla Euroopan unionin ulkopuolisista maista.
(72)
Jos alumiini- ja sinkkiteollisuus katoaisivat Espanjasta, markkinoille ei tulisi uusia Euroopan unionin toimijoita, sillä Euroopan unionin alueen (alumiini)tehtaat toimivat jo täydellä teholla, eikä uudella tulokkaalla tai vanhalla tuottajalla olisi kannustimia kapasiteetin lisäämiseen, sillä pitkän aikavälin näkymät ovat epävarmoja siltä osin, onko energiaa jatkossa saatavilla kohtuulliseen hintaan. Alijäämä voitaisiin näin ollen kattaa pelkästään tuonnilla.
(73)
Lisäksi Alcoa väittää, etteivät tariffit vaaranna muiden eurooppalaisten tuottajien etua, sillä ne tarjoavat sähköä hintaan, joka vastaa muiden alumiinin tuottajien 25:ssä Euroopan unionin jäsenvaltiossa maksamaa keskimääräistä hintaa.
Vaikka teollisuusasiakkaiden keskeytettävissä olevat tariffit olisivat tukea, kyseessä olisi voimassa oleva tuki
(74)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät väittävät, että kiistanalaiset tariffit olivat olemassa jo ennen Espanjan liittymistä Euroopan unioniin.
(75)
Vaikka nimitys ”tariffi G4” otettiin virallisesti käyttöön 6 päivänä maaliskuuta 1986 annetulla ministerin määräyksellä, tariffi oli tosiasiallisesti olemassa jo ennen 1 päivää tammikuuta 1986, jolloin Espanja liittyi Euroopan unioniin, sillä se vastaa entistä ”teollisuusasiakkaita koskevaa pitkäkestoista tariffia I”, joka otettiin käyttöön 14 päivänä lokakuuta 1983 annetulla ministerin määräyksellä eli ennen Espanjan liittymistä. Kaikki teollisuusasiakkaita koskevasta tariffista I hyötyneet sähkön loppukäyttäjät vaihdettiin automaattisesti tariffiin G4, joka oli tosiasiassa sama tariffi uudella nimellä.
(76)
Myös muista keskeytettävissä olevista tariffeista säädettiin nimenomaisesti vuonna 1983 annetussa ministerin määräyksessä.
(77)
Lisäksi paljon energiaa kuluttavien käyttäjien mukaan toimenpide on voimassa olevaa tukea Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen 108 artiklan soveltamista koskevista yksityiskohtaisista säännöistä 22 päivänä maaliskuuta 1999 annetun neuvoston asetuksen (EY) N:o 659/1999 (18) 15 artiklan perusteella, koska 10 vuoden vanhentumisaika on kulunut umpeen.
Luottamuksensuojan periaate estäisi takaisinperinnän
(78)
Paljon energiaa kuluttavat käyttäjät väittävät, että vaikka oletettaisiin, ettei tariffien voitaisi katsoa olevan voimassa olevaa tukea, luottamuksensuojan periaate estäisi tuen takaisinperinnän. Tariffit olivat yksityisten toimijoiden välisiä maksuja koko vuoden 2005 ajan. Käyttäjät eivät voineet ennustaa, että joulukuussa 2004 asetetuista tariffeista tulisi tukea hallituksen kesäkuussa 2006 hyväksymän toimenpiteen nojalla. Yksikään talouden toimija ei olisi osannut odottaa tällaista muutosta oikeudellisessa asemassaan, vaikka olisi toiminut kuinka varovaisesti. Käyttäjillä oli siis perusteltu syy olettaa, ettei tariffeihin liittynyt valtiontukea.
GALICIAN JA ASTURIASIN ALUEHALLITUSTEN HUOMAUTUKSET
(79)
Paljon energiaa kuluttaville käyttäjille mahdollisesti annetun tuen osalta Galician aluehallitus väittää komission käyttäneen virheellisesti poolihintaa markkinahinnan vastineena, sillä paljon energiaa kuluttavat käyttäjät tekevät yleensä pitkäaikaisia sopimuksia selvästi paremmin ehdoin.
(80)
Koska Espanjan markkinoiden vapauttamista ei ollut vielä saatu päätökseen ja erityisesti koska sähköntuottajien ja suurkäyttäjien välillä ei ollut kahdenvälisiä sopimuksia, Galician aluehallituksen mielestä olisi ollut järkevää käyttää vertailuarvona niitä todellisia kustannuksia, jotka tuottajat joutuivat maksamaan toimittaessaan sähköä kyseisille asiakkaille. Vaihtoehtoisesti vertailuhinta olisi voitu määrittää teknisestä kirjallisuudesta (Wilson (19), 1993, ja Castro-Rodriguez (20), 1999) ottamalla huomioon joko paljon energiaa kuluttavien käyttäjien erityistarpeet täyttävästä mahdollisimman tehokkaasta teknologiasta aiheutuvat kustannukset tai sähkön keskimääräiset kustannukset eri vuorokaudenaikoina. Ero näin määritetyn vertailuhinnan ja vuonna 2005 maksetun säännellyn tariffin välillä olisi paljon pienempi. Galician aluehallitus väittää lisäksi, että joka tapauksessa kaikki Espanjan sähkönkuluttajat, myös paljon energiaa kuluttavat käyttäjät, maksavat ajan kuluessa takaisin vuonna 2005 sovelletuista matalammista tariffeista aiheutuneen alijäämän.
(81)
Lisäksi Galician aluehallituksen mukaan vuonna 2005 käytössä ollut tariffijärjestelmä ei ollut oikeudellisesti valikoiva, sillä valtio ei pyrkinyt antamaan loppukäyttäjille etua, vaan teki ainoastaan virheitä ennustaessaan markkinoiden suuntauksia ja hintoja tariffien määrittämisen yhteydessä vuonna 2004. Galician aluehallitus kiistää myös sen päätelmän, että järjestelmällä oli vaikutusta Euroopan unionin sisäiseen kauppaan.
(82)
Asturiasin aluehallituksen esittämät huomautukset ovat samankaltaisia kuin Espanjan hallituksen esittämät huomautukset, joihin Asturiasin aluehallitus viittaa.
ESPANJAN HUOMAUTUKSET
(83)
Espanja väittää, ettei vuoden 2005 säänneltyjen tariffien järjestelmään liittynyt tukea loppukäyttäjille eikä jakelijoille.
Valtion toiminnan ja alijäämän välillä ei ollut syy-yhteyttä eikä alijäämä johtunut valtiosta
(84)
Espanja väittää, ettei alijäämä johtunut valtiosta, vaan se aiheutui ennalta-arvaamattomista ulkoisista olosuhteista eikä valtion tarkoituksellisesta aikomuksesta tukea tiettyä toimintaa.
(85)
Espanja väittää, ettei Euroopan unionin lainsäädäntö ollut vuonna 2005 esteenä valtion määrittämään säännellyn tariffin mukaiseen hintaan tapahtuvalle sähköntoimitukselle. Näin ollen valtion sääntelytoimi oli oikeudellisesti pätevä, sillä se oli kansallisen itsemääräämisoikeuden ilmaus. Yksi itsemääräämisoikeuteen kuuluvista valtaoikeuksista on tariffien määrittäminen niin, että odotetut kustannukset vastaavat odotettua kysyntää.
(86)
Espanja esittää, että vuoden 2005 alijäämä aiheutui siitä, etteivät sähkön tukkuhintaa koskevat hallituksen ennusteet vastanneet poolissa kirjattuja todellisia hintoja. Vuoden 2005 poikkeuksellisen korkeat hinnat johtuivat ennalta-arvaamattomista syistä, joista muodostui ylivoimainen este.
(87)
Koska väitetty tuki aiheutui siitä, että tukkuhinnat nousivat ennustetta korkeammiksi, väitetyn edun ei voitu katsoa johtuvan lainsäädännöstä. Vaikka oletettaisiin, että tällaista etua olisi aiheutunut (mikä ei pidä paikkaansa), se olisi aiheutunut olosuhteista, joilla ei ole yhteyttä valtion aikomuksiin. Espanjan mukaan tariffien tason asettamisesta tehdyn hallinnollisen päätöksen ja valtiontueksi katsottavan kilpailuedun välillä ei ole syy-yhteyttä ylivoimaisen esteen vuoksi. Vaikka oletettaisiin, että syy-yhteyttä koskeva objektiivinen edellytys täyttyy (toisin kuin tässä tapauksessa), valtion tarkoituksellista aikomusta koskeva subjektiivinen edellytys ei täyty.
Ei valtion varoja
(88)
Espanjan mukaan tariffeihin ei liittynyt julkisia varoja. Ensinnäkin Espanja väittää tältä osin, ettei lisämaksu ole veroluonteisiin maksuihin liittyvässä Euroopan unionin tuomioistuimen oikeuskäytännössä tarkoitettu maksu, koska sitä ei kerää valtio eikä se ole vero. Espanjan mukaan lisämaksu on olennainen osa tariffia ja luonteeltaan tariffin kaltainen. Tariffi on siis yksityisoikeudellinen hinta.
(89)
Toiseksi valtio ei kerää varoja eikä niitä makseta valtion osoittamaan rahastoon. Jakelijat keräävät tariffit, ei valtio, joten ne ovat yksityisoikeudellisia hintoja, joilla varmistetaan kohtuullinen korvaus toimijoille (LSE:ssä säädetyn mukaisesti). Ne eivät ole veroja eivätkä julkisoikeudellisia hintoja. Valtio ei korvaa mitään, koska korvaukset syntyvät järjestelmässä sääntelemättömään toimintaan vaikuttavien markkinavoimien ja säänneltyyn toimintaan liittyvien, valtion asettamien verkkotariffien vaikutuksesta. Tällaisesta järjestelmästä ei aiheudu lisäkustannuksia valtiolle, joten asiassa Neptune annetun tuomion (21) mukaisesti siihen ei liity valtiontukea. Varat eivät myöskään tulleet missään vaiheessa valtion haltuun, niitä ei mainittu talousarviolainsäädännössä, tilintarkastustuomioistuin ei tarkastanut niitä eikä niitä voitu periä takaisin velallisilta hallinnollisten takaisinperintämenettelyjen kautta. Sähköjärjestelmään liittyviin velkoihin ei sovelleta samaa korkoa, jota sovelletaan valtion omistamiin velkoihin.
(90)
Espanja toistaa, että varojen käsittelemisestä vastaa Espanjan sääntelyviranomainen, CNE, joka toimii pelkkänä tilittävänä välikätenä. Espanja tuo esille, että komissio oli jo todennut vuonna 2001 tehdyssä hukkakustannuksia Espanjassa koskevassa päätöksessään (SA NN 49/99), että varojen siirto CNE:n kautta oli luonteeltaan olennaisesti tilittävänä välikätenä toimimista. CNE:n nimissä olevalle tilille siirretyistä varoista ei tullut missään vaiheessa CNE:n omaisuutta, vaan ne maksettiin välittömästi edunsaajille sellaisen ennalta määritetyn määrän mukaisesti, jota CNE ei pystynyt millään tavalla muuttamaan. Tämän seikan perusteella komissio tuli siihen tulokseen, ettei se pystynyt määrittämään, olivatko hukkakustannuksiin liittyvän järjestelmän yhteydessä asetetusta maksusta saatavat tulot valtion varoja.
Ei etua
(91)
Espanja on eri mieltä komission näkemyksestä, jonka mukaan säännellyistä tariffeista aiheutui taloudellista etua loppukäyttäjille (tai jakelijoille).
(92)
Loppukäyttäjien osalta Espanja toistaa, että alijäämä syntyi ylivoimaisen esteen tuloksena, ja väittää, ettei alijäämä hyödyttänyt suurkäyttäjiä, koska se siirrettiin seuraavien vuosien tariffeihin korkoineen. Näin ollen matalammasta sähkönhinnasta väitetysti aiheutuva taloudellinen etu on ainoastaan näennäinen, sillä käyttäjät joutuvat maksamaan erotuksen vapaisiin markkinahintoihin takaisin korkoineen.
Sähköntoimitus säännellyn tariffin mukaiseen hintaan on yleistä taloudellista etua koskeva palvelu
(93)
Espanja väittää, että säänneltyjen tariffien olemassaolo vuonna 2005 ei ollut vastoin Euroopan unionin lainsäädäntöä, sillä markkinoiden avaamista kaikille käyttäjille, myös kotitalouksille, koskeva määräaika oli 1 päivänä heinäkuuta 2007.
(94)
Espanjan viranomaisten mukaan sähköntoimitus on yleishyödyllinen palvelu ja valtion on tultava väliin, jotta estetään yhden ainoan verkon olemassaolosta johtuva määräävän markkina-aseman väärinkäyttö (luonnollinen monopoli).
(95)
Tariffien asettamiseen liittyvät parametrit asetettiin objektiivisella ja läpinäkyvällä tavalla. Tariffien asettamisessa ja selvitysmenettelyssä sovellettava monimutkainen sääntelykehys osoittaa Espanjan mukaan, että tariffijärjestelmä perustui järjestelmän kustannusten ja tulojen perinpohjaiseen analysointiin sekä sähkön kysynnän analysointiin.
Espanjan sitoumus
(96)
Kuten johdanto-osan 25 ja 26 kappaleessa huomautetaan, vuonna 2005 syntynyt alijäämä maksetaan takaisin vuosittaisin erin, jotka kasvavat euribor-korkoon perustuvaa korkoa ilman marginaalia. Espanja sitoutui korottamaan taannehtivasti korkoa, jota veloitetaan niiltä yrityskäyttäjiltä, joiden liittymän jännite on yli 1 kV, sanotun rajoittamatta Espanjan huomautuksia. Korotus määritetään suhteessa niiden yrityskäyttäjien maksuosuuteen vuoden 2005 alijäämässä, jotka ovat nyt käsiteltävän menettelyn kohteena ja joille toimitettiin sähköä säännellyn kokonaistariffin mukaiseen hintaan. Euribor-korkoon sovelletaan 65 peruspisteen marginaalia, minkä ansiosta se vastaa suurin piirtein sitä korkoa, jota alijäämään sovelletaan tulevina vuosina.
(97)
Asianomainen määrä veloitetaan yrityskäyttäjiltä seuraavasti: vuoden 2005 alijäämän jo takaisinmaksettua osuutta koskeviin vuosieriin sovelletaan kertoluonteista verkkotariffin korotusta, ja takaisin maksettavana olevien määrien osalta jokaiseen vuotuiseen määrään sovelletaan suoraan korkeampaa korkoa niin ikään korkeampien verkkotariffien muodossa.
5. ARVIOINTI TOIMENPITEESTÄ
SEUT-SOPIMUKSEN 107 ARTIKLAN 1 KOHDASSA TARKOITETTU VALTIONTUKI
(98)
Toimenpide katsotaan SEUT-sopimuksen 107 artiklan 1 kohdassa tarkoitetuksi valtiontueksi, jos seuraavat edellytykset täyttyvät: a) toimenpiteestä aiheutuu taloudellista etua edunsaajalle, b) toimenpide on valtion myöntämää tai valtion varoista myönnettyä, c) toimenpide on valikoiva ja d) toimenpide vaikuttaa unionin sisäiseen kauppaan ja voi vääristää kilpailua. Koska kaikkien näiden edellytysten on täytyttävä, komissio rajoittaa arviointinsa koskemaan vain edunsaajille aiheutuvaa taloudellista etua.
Taloudellisen edun olemassaolo
(99)
Yrityksiä suositaan SEUT-sopimuksen 107 artiklan 1 kohdassa tarkoitetulla tavalla, jos niille aiheutuu sellaista taloudellista etua, jota ne eivät voisi markkinaolosuhteissa muutoin saada. Nyt käsiteltävässä asiassa tehtävällä arvioinnilla on selvitettävä, kun huomioon otetaan myös sähköjärjestelmässä vuonna 2005 syntyneen alijäämän takaisinmaksu, onko vuonna 2005 asetettujen säänneltyjen tariffien ja niiden markkinahintojen, joita mahdollisten edunsaajien olisi pitänyt maksaa säänneltyjen tariffien järjestelmästä ostamastaan sähköstä ja tarjotuista palveluista, välillä positiivinen erotus. Markkinaolosuhteisiin liittyvä etu on osoitettava todellisiin markkinahintoihin vertaamalla. Molempia seikkoja, eli positiivisen erotuksen mahdollista olemassaoloa sähkön poolihintojen, markkinahintojen ja säänneltyjen tariffien mukaisten hintojen välillä sekä alijäämän takaisinmaksua, tarkastellaan jäljempänä vuorollaan.
Vertaaminen sähköpoolin keskihintoihin
(100)
Sähköpoolin keskihinnat antavat viitteen tukkumarkkinoiden yleisestä hintatasosta. Vuonna 2005 keskimääräinen viitehinta oli 59,47 euroa/MWh koko vuoden ajan. Kuten johdanto-osan 19 kappaleessa (kaaviossa 1) esitetään havainnollisesti, keskimääräiset tukkuhinnat olivat seitsemän kuukauden aikana vuonna 2005 kaikkia loppukäyttäjiä koskeviin säänneltyihin kokonaistariffeihin sisältyviä sähkönhintoja korkeampia. Näin ollen asetuksella 2392/2004 asetettu keskimääräinen tariffitaso vaikuttaa johtaneen positiiviseen erotukseen kaikkien säännellyt tariffit valinneiden loppukäyttäjien hyväksi ainakin useimpien kuukausien aikana vuonna 2005.
(101)
Tätä erotusta ei kuitenkaan havaittu alle vuoden pituisilla muutaman kuukauden jaksoilla, kuten viiden kuukauden aikana tammi- ja toukokuussa 2005. Säännellylle tariffijärjestelmälle ei siis aiheutunut kokonaisuutena etua. Lisäksi jos keskenään verrataan yli vuoden pituisia jaksoja, esimerkiksi 30 päivään joulukuuta 2007 asti, kesäkuusta 2005 lähtien mahdollisesti kertynyt etu kumoutuu täysin poolin keskihintojen laskun vuoksi. Poolin keskihinnat laskivat jyrkästi 37 euroon/MWh maaliskuussa 2007, kun taas säänneltyihin kokonaistariffeihin sisältyvät hinnat olivat tuolloin noin 68 euroa/MWh. Lokakuusta 2006 lähtien kokonaistariffeihin sisältyvät sähkönhinnat olivat itse asiassa paljon tukkumarkkinoiden toimitushintoja korkeampia (ks. kaavio 1). Näin ollen hyöty ja taloudellinen etu, jota käyttäjille aiheutui sähkön ostamisesta säännellyn tariffin mukaiseen hintaan silloin, kun poolihinnat ovat korkeampia kuin säänneltyihin tariffeihin sisältyvät sähkön kustannukset, voivat kumoutua silloin, kun poolihinnat ovat sähkön kustannuksia matalampia.
(102)
Jos tilannetta tarkastellaan sekä alle vuoden pituisissa muutaman kuukauden jaksoissa vuonna 2005 että osittain vuodelle 2005 ulottuvissa kaksivuotisissa jaksoissa, ei vaikuta siltä, että vuonna 2005 sovellettaviin säänneltyihin tariffeihin sisältyvistä energianhinnoista olisi aiheutunut etua säänneltyyn hintaan sähkönsä ostaneiden käyttäjien ryhmälle sähköpoolin tukkuhintoihin verrattuna. Koko sähköjärjestelmän osalta maksetuista verkkomaksuista ja säännellyistä tariffeista saadut tulot eivät kuitenkaan riittäneet kattamaan järjestelmän säänneltyjä kustannuksia vuonna 2005. Näin ollen on selvitettävä, onko käytössä oleva mekanismi riittävä takaamaan alijäämän takaisinmaksun.
Sähköjärjestelmässä vuonna 2005 syntyneen alijäämän takaisinmaksu
(103)
Kuten edellä johdanto-osan 15 kappaleessa ja 20-22 kappaleessa kuvattiin, sähköjärjestelmän tilit käsittivät vuonna 2005 kaikki järjestelmän säännellyt kustannukset ja säännellyt tulot siten, ettei tiettyjä tuloja varattu tiettyihin kustannuksiin. Esimerkiksi siirto- ja jakelukustannuksia (4 410 miljoonaa euroa) tai yhteistuotannon ja uusiutuvan energian tukemisesta aiheutuneita kustannuksia (2 701 miljoonaa euroa) ei jaettu säännellyillä markkinoilla kokonaistariffeista saatujen säänneltyjen tulojen ja/tai vapailla markkinoilla säännellyistä verkkomaksuista saatujen tulojen välillä, eikä niitä rahoitettaessa tehty eroa näiden kahdentyyppisten tulojen välillä. Kaikki järjestelmän käyttäjät saavat nimittäin voittoa ja niiden voidaan odottaa pystyvän kattamaan yhteistuotannon ja uusiutuvan energian tehokkaiden muotojen tukemisesta tai siirto- ja jakelupalveluista aiheutuneet kustannukset. Järjestelmässä kunkin tariffin kustannukset eivät ole kumulatiivisia, joten jälkikäteen on mahdotonta esittää objektiivisesti, miten kustannukset ovat jakautuneet vapailta markkinoilta sähkönsä ostavien käyttäjien ja säänneltyjä tariffeja hyödyntävien käyttäjien välillä, ja lisäksi viimeksi mainitussa ryhmässä vielä vuonna 2005 sovellettavissa olleiden 25 erilaisen tariffivaihtoehdon välillä. Tästä seuraa, että sähköjärjestelmässä vuonna 2005 syntyneestä alijäämästä mahdollisesti aiheutunutta etua tai edun puuttumista on asianmukaista tarkastella koko järjestelmän kannalta.
(104)
Tässä yhteydessä Espanja on ottanut käyttöön mekanismin, jolla peritään koko vuoden 2005 alijäämä takaisin. Tämä on yhdenmukaista kyseisenä aikana sovelletun järjestelmän tilien yleisluonteisuuden vuoksi. Sähköjärjestelmän säänneltyjen tulojen riittämättömyys kattamaan järjestelmän kustannukset pyrittiin korjaamaan kuninkaan asetuksella 809/2006 säädetyn ”erityiseen käyttötarkoitukseen varatun maksun” avulla kerätyillä varoilla. Takaisinperintä aloitettiin vuoden 2006 puolivälistä soveltamalla 1,378 prosentin suuruista lisämaksua säänneltyihin kokonaistariffeihin ja 3,975 prosentin korotusta verkkomaksuihin, minkä jälkeen lisämaksuilla oli varmistettava, että 3,8 miljardia euroa korkoineen saataisiin perittyä takaisin 14,5 vuoden aikana vuoteen 2020 mennessä (katso edellä johdanto-osan 25 ja 26 kappale).
(105)
Näin ollen vuoden 2005 alijäämän rahoittamiseen varatusta erityisestä maksusta saatavilla tuloilla maksetaan järjestelmän käyttäjien sähkölaskut ja tarvittava korotus järjestelmän vuoden 2005 tilien tasapainottamiseksi jälkikäteen huomattavalla viipeellä.
(106)
Näissä olosuhteissa ainoa kyseenalainen seikka, joka liittyy sähköjärjestelmässä vuonna 2005 syntyneen alijäämän takaisinmaksua ja tilien tasapainottamista varten vuonna 2006 valittuun menetelmään, on vuotuisiin takaisinmaksueriin alun perin sovellettu matala korko, eli euribor-viitekorko ilman minkäänlaista marginaalia. Kuten johdanto-osan 96 ja 97 kappaleessa selitettiin tarkemmin, Espanja on luvannut korottaa tämän menettelyn kohteena oleviin yrityskäyttäjiin sovellettavaa korkoa. Espanja lupaa tehdä 65 peruspisteen korotuksen viitteenä olevaan korkoon.
(107)
Tällaisen muutoksen tekeminen toimenpiteeseen, jota sovellettiin alun perin vuoden 2005 alijäämän takaisinmaksuun, kun muutoksen ulkopuolelle jätetään korjausmekanismin mukaisia korkeimpia säänneltyjä tariffeja maksaneet kotitaloudet ja pienet yritykset, kumoaa kaiken sen hypoteettisen edun, jota yrityksille on voinut aiheutua maksujen lykkäämisestä vuodesta 2006. Lisäksi lisämaksun soveltaminen tariffiin tarkoittaa, että kerätty kokonaismäärä on jokaisen yhtiön kohdalla suoraan verrannollinen sen sähkönkulutukseen. Mitä enemmän sähköä kulutetaan, sitä korkeampi on lisämaksu.
Vertaaminen sähkön markkinahintoihin
(108)
Lisäksi, kuten jotkin asianomaiset osapuolet huomauttivat, sähköpoolissa kirjatut hinnat eivät ole asianmukaisia viitearvoja, kun suurkäyttäjien säänneltyjen tariffien mukaisesti maksamaa sähkönhintaa verrataan markkinahintoihin. Sähkömarkkinatoimija OMEL:n vuonna 2005 laatimassa kertomuksessa esitettyjen todisteiden perusteella vain seitsemän loppukäyttäjää, joiden osuus kysynnästä oli 5 prosenttia, hankki sähkön suoraan poolista, satoihin teollisuuskäyttäjiin ja suuriin yrityskäyttäjiin verrattuna. Teollisuuskäyttäjät ja muut suurkäyttäjät, erityisesti paljon energiaa kuluttavat käyttäjät, joilla energia muodostaa merkittävän osuuden tuotantokustannuksista (alumiinintuotannossa tyypillisesti 30-40 prosenttia) vaativat ja myös saavat ennustettavissa olevat hinta- ja toimitusehdot. Näistä ehdoista sovitaan sopimuksissa, jotka ovat voimassa pidempään kuin vain seuraavaan päivään. Sähköpoolin kaltaisilla vuorokausimarkkinoilla tunneittain noteeratut hinnat havainnollistavat sellaisten sähköntoimittajien keskimääräisiä markkinahintoja, joilla on erilaisia asiakkaita, myös kotitalousasiakkaita. Ne eivät kuitenkaan ole asianmukaisia vertailuarvoja määritettäessä hintoja, joita paljon energiaa kuluttavat käyttäjät joutuisivat maksamaan vapailla markkinoilla sellaisten sopimusten nojalla, jotka ovat voimassa pidempään kuin seuraavaan päivään. Menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä esitetyn kannan vastaisesti tutkinnassa on käynyt ilmi, ettei poolin keskihintojen alle jäävistä säännellyistä tariffeista aiheudu välttämättä markkinaolosuhteista poikkeavaa etua teollisuuskäyttäjille, sillä poolihinnat eivät ole markkinahintoja suurimmalle osalle tällaisista käyttäjistä. Tämä hälventää tältä osin esitetyt epäilykset.
(109)
Lisäksi Espanjassa mahdollisuus siirtyä vapaille markkinoille sisälsi mahdollisuuden palata takaisin vuonna 2005. Käyttäjät pystyivät milloin tahansa valitsemaan houkuttelevimmat tarjoukset säännellyiltä ja vapailta markkinoilta, mikä johti hintojen lähentymiseen jonkin verran. Mahdollisuus muuttaa toimitusvaihtoehtoja laskee väistämättä hintoja vähittäismarkkinoilla tilanteessa, jossa tukkuhinnat nousevat jyrkästi, kuten Espanjassa tapahtui huhtikuusta 2005 lähtien, kun taas päinvastaisessa tilanteessa ilmenee päinvastainen kannustin nostaa vapaiden markkinoiden hintoja ja tuoda niitä lähemmäs korkeinta säänneltyä tariffia.
(110)
Kuten riippumattomien energiantoimittajien yhdistys vahvisti (johdanto-osan 42-49 kappale), vuonna 2005 vapailla markkinoilla toimivien sähköntoimittajien oli noudatettava tekemiään sopimuksia tai irtisanottava ne yksipuolisesti, jos se oli mahdollista, tai muussa tapauksessa neuvoteltava hintansa uudelleen ja tarkistettava niitä ylöspäin ottaen samalla riskin, että niiden asiakkaat saattaisivat vaihtaa säännellyille markkinoille. Liiketoiminnan tappiot, joita vapailla markkinoilla toimivat sähköntoimittajat väittävät niille aiheutuneen, viittaavat siihen, että hinnat vapailla markkinoilla vuonna 2005, etenkin yksivuotisissa sopimuksissa (joita noudatettiin) sovitut hinnat, säilyivät lähellä asiaankuuluvien säänneltyjen tariffien tasoa, joten säännellyistä tariffeista ei aiheutunut tosiasiallisesti taloudellista etua vapailla markkinoilla sovellettaviin todellisiin hintoihin verrattuna.
(111)
Tämä merkitsee näin ollen sitä, että sähkönkustannukset olivat samat kahdella kuvitteellisella kilpailevalla teollisuuskäyttäjällä, joista toinen hankki sähkönsä vapailta markkinoilta yksivuotisella sähkösopimuksella, joka oli voimassa tammikuusta joulukuuhun 2005, ja toinen hankki sähkönsä säännellyn tariffin mukaiseen hintaan samalla aikavälillä, kun kaikki muut muuttujat olivat yhteneviä. Säänneltyjen tariffien tason ainoa vaikutus vapailla markkinoilla sovellettaviin hintoihin vuonna 2005 oli nimittäin vapailta markkinoilta sähkönsä hankkiville käyttäjille aiheutuva välillinen hyöty, joka johtui hintojen nousun rajoittamisesta, vaikka oletettaisiin, että hintojen nostaminen olisi ollut sopimusten kannalta mahdollista vuoden aikana tai pidemmällä aikavälillä koko vuodelta 2005. Todellinen tai mahdollinen kilpailu vapailta ja säännellyiltä markkinoilta sähkönsä hankkivien teollisuuskäyttäjien välillä ei voinut vääristää säänneltyjä tariffeja.
(112)
Komissio viittasi menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessään erityisesti säännellyn tariffin 23,90 euron/MWh ja 27,00 euron/MWh suuruisiin mataliin tasoihin, joita sovellettiin vuonna 2005 teollisuuden suurkäyttäjiin (tariffi G4) ja teollisuuden suurkäyttäjiin, joiden toimitus oli keskeytettävissä (esimerkiksi tariffi 3.4), kuten edellä johdanto-osan 30 kappaleessa olevassa taulukossa 3 on esitetty. Kuten tietyt kolmannet osapuolet ovat tuoneet esille, menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä kiistanalaisiksi katsotut säännellyn tariffin tasot eivät ole tariffeja vaan keskimääräisiä hintoja alennusten tekemisen jälkeen. Ilman alennuksia asetuksessa 2392/2004 määritetyt ja taulukossa 1 esitetyt perustariffien tasot olivat itse asiassa 56,12 euroa/MWh (tariffi 3.4) ja 25,44 euroa/MWh (tariffi G4).
(113)
Tältä osin muodollisessa tutkinnassa saatiin näyttöä siitä, että menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä mainitut teollisuuskäyttäjiin sovellettavat säännellyt tariffit olivat samaa tasoa niiden markkinahintojen kanssa, joita sovellettiin koko jaksolla tammikuusta joulukuuhun 2005, kuten jäljempänä esitetään.
(114)
Ensinnäkin näyttöä on esitetty siitä, että kahdenvälisesti oli sovittu 34,45 euron/MWh markkinahinnoista, jotka koskivat paljon energiaa kuluttavia käyttäjiä vapailla markkinoilla vuonna 2005 (johdanto-osan 55-57 kappale). Jos kyseiseen markkinahintaan sisältyvä hintamarginaali oli alempi kuin muodollisen tutkinnan aloittamista koskevassa päätöksessä lisätty keskimääräinen 10 euron marginaali, siihen sisältyvät toimituskustannukset olivat lähellä alhaisinta säänneltyä tariffia (G4), jonka arvo oli 25,44 euroa/MWh (keskimääräinen jälkikäteen laskettu hinta oli 23,90 euroa/MWh). Kun huomioon otetaan objektiiviset erot säänneltyyn hintaan tapahtuvassa toimituksessa - kuten 9,7 kertaa suuremmat toimitusmäärät, investointi säätölaitteisiin ja maksuehdot - se seikka, että säännelty tariffi oli alhaisempi, ei vaikuttaisi aiheuttaneen perusteetonta taloudellista etua edunsaajille.
(115)
Toiseksi saatavilla olevat tiedot osoittavat, että joulukuussa 2004 peruskuormatoimituksia koskevia yksivuotisia sopimuksia, jotka perustuivat 31,05 euron/MWh ennakkohintaan, voitiin tehdä sähkötoimituksesta tammikuun ja joulukuun 2005 välisenä aikana. Lopullinen markkinahinta (lisäpalveluineen ja verkkotariffeineen) oli 36,67 euroa/MWh eli asiaankuuluvaa perustariffia (tariffi 3.4) matalampi, ja sitä tarjottiin teollisuuskäyttäjille, joiden toimitus oli keskeytettävissä ja kuormitus vahvasti tasattavissa (ks. edellä johdanto-osan 16, 18 ja 58 kappale).
(116)
Kysynnänhallintaan (esimerkiksi kuormituksen tasaamiseen ja toimituksen keskeytettävyyteen) liittyvät säänneltyjen tariffien lisäalennukset antoivat mahdollisuuden matalampiin keskihintoihin säännellyillä markkinoilla tällaisia palveluja tarjoavien käyttäjien kohdalla (22). Nämä alennukset, joita ei käsitelty erikseen menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä, korvasivat arvokkaita kysyntäpuolen palveluja verkostolle, mikä edellytti mukautuksia, investointeja tai rajoituksia kaupallisiin tai teollisiin prosesseihin. Kuormituksen tasaaminen edellyttää, että paljon energiaa kuluttavia teollisia tai kaupallisia prosesseja toteutetaan mieluummin hiljaisia aikoina kuin niinä aikoina, jolloin sähkönkulutus oli huipussaan, jotta vähennetään kulutusta ja jännitettä sähköverkossa. Samalla tavoin verkostolle tarjotut keskeyttämispalvelut ovat taloudellisesti hyödyllisiä, sillä niiden ansiosta verkko-operaattori voi keskeyttää asianomaisten teollisuuskäyttäjien kohdalla toimituksen lyhyellä varoitusajalla (muutamasta sekunnista kahteen tuntiin) ja pitkäksi aikaa (yhdestä kahteentoista tuntia), kuten tapahtui asiaankuuluvien säänneltyjen tariffien kohdalla Espanjassa.
(117)
Näiden palveluiden hyödyt sähköntoimituksen jatkumisen turvaamisen kannalta tunnustetaan Euroopan unionin lainsäädännössä. Sähkön toimitusvarmuuden ja infrastruktuuri-investointien turvaamiseksi toteutettavista toimenpiteistä 18 päivänä tammikuuta 2006 annetun Euroopan parlamentin ja neuvoston direktiivin 2005/89/EY (23) mukaan jäsenvaltioiden on otettava huomioon kysynnänhallintatekniikat ja poistettava esteet sellaisten sopimusten käytöltä, jotka voidaan keskeyttää, tarjonnan ja kysynnän tasapainon ylläpitämiseksi. Nämä palvelut täydentävät ja voivat jopa korvata muita verkko-operaattorin käyttämiä sääntelykeinoja, joilla taataan, että sähkön kysyntä verkossa on sopusoinnussa tarjonnan kanssa, ja vältetään näin keskeytykset ja sähkökatkokset, jotka tulevat yhteiskunnan ja talouden kannalta kalliiksi ja saattavat johtaa sanktioihin tai korvauksiin.
(118)
Erityisesti Espanjan kohdalla merkittävän yhteenliityntäkapasiteetin puuttuminen suhteessa toisiin jäsenvaltioihin ja uusiutuvista energialähteistä peräisin olevan sähkön epäsäännöllisen toimituksen merkittävä yleistyminen vuonna 2005 tekevät näistä palveluista erityisen arvokkaita. Niiden taloudellisen arvon ja sähköjärjestelmässä niiden ansiosta vältettävissä olevien kustannusten suuruutta voidaan havainnollistaa ottamalla esimerkiksi kustannukset, jotka Espanjan siirtoverkko-operaattori Red Eléctrica de España joutui maksamaan ostaessaan tasapainon ylläpitämiseen liittyviä palveluja. Red Eléctrica de España maksoi vuonna 2005 keskimäärin 65 euroa/MWh energian lisäämiseen liittyvistä toissijaisista sääntelypalveluista (lisäenergiaa lisätään verkkoon 15 sekunnista 15 minuuttiin verkon tasapainottamiseksi). Energian lisäämiseen liittyvästä kolmannen asteen sääntelystä (lisäenergiaa lisätään verkkoon 15 minuutista 2 tuntiin toissijaiseen sääntelyyn tarvittavan energiavaraston palauttamiseksi) vuonna 2005 maksettu hinta oli keskimäärin 78 euroa/MWh ja enimmillään peräti 600 euroa/MWh (24). Kun kysyntää tasataan ja ohjataan kulutushuipuista muille jaksoille (kuormituksen tasaaminen) tai kun otetaan käyttöön kapasiteettia kysynnän vähentämiseksi kriittisissä tilanteissa (keskeytettävissä olevat palvelut), asiaankuuluviin säänneltyihin tariffeihin tehtävät alennukset (esimerkiksi noin 32 euroa/MWh tariffista 3.4) vaikuttavat taloudellisesti perustelluilta.
(119)
Jos tällaisia alennuksia ei tehtäisi kysynnänhallintaan liittyvien toimenpiteiden perusteella, suurjänniteverkkoon liitettyjen käyttäjien säännellyt tariffit (tariffit 1.4 ja 2.4) olisivat paljon korkeammalla tasolla ja vaihtelisivat perustariffin 58-61 euron/MWh tasosta 76,2 euron/MWh keskimääräiseen todelliseen hintaan. Kun tätä verrataan tammikuun ja joulukuun 2005 välisenä aikana tarjolla olleeseen 31,05 euron/MWh ennakkohintaan, ei voida katsoa, että markkinahinnat olisivat olleet korkeampia kuin säännellyt tariffit, joita sovellettiin valtaosaan paljon energiaa kuluttavista teollisuuden ja kaupan alan käyttäjistä.
(120)
Näin ollen vaikka sähköpoolissa kirjatut hinnat eivät ole asianmukainen viitearvo verrattavaksi teollisuuden ja kaupan alan suurkäyttäjien maksamaan sähkönhintaan, säänneltyyn hintaan sähkönsä ostaville loppukäyttäjille tapahtuvaan sähköntoimitukseen sovellettavat todelliset markkinahinnat olivat samaa tasoa säänneltyjen tariffien kanssa.
6. PÄÄTELMÄT TOIMENPITEESTÄ
(121)
Edellä esitetyn perusteella komissio katsoo, että on osoitettu, että ensinnäkään sähköä säännellyn kokonaistariffin mukaiseen hintaan ostaville yhtiöille ei aiheutunut hyötyä näiden tariffien tasosta ja toiseksi, kun pidetään mielessä Espanjan lupaus muuttaa toimenpidettä, kyseessä olevien yhtiöiden vuotta 2005 koskevien sähkölaskujen osan maksamisen viivästymisestä peritään nyt asianmukainen korko.
(122)
Tarkasteltavasta toimenpiteestä ei siis aiheudu taloudellista etua yrityskäyttäjille. Koska SEUT-sopimuksen 107 artiklan 1 kohdan perusteet ovat kumulatiivisia, muiden perusteiden täyttymistä ei ole tarpeen tutkia.
(123)
Komissio toteaa näin ollen, että kun huomioon otetaan järjestelyt, jotka Espanja on ottanut käyttöön sähköjärjestelmään kohdistuvien loppukäyttäjien velkojen takaisin perimiseksi, vuonna 2005 täytäntöön pantuun säänneltyjen tariffien järjestelmään ei liity SEUT-sopimuksen 107 artiklan 1 kohdassa tarkoitettua valtiontukea. Tämä päätelmä koskee kantelussa tarkoitettua tilannetta ja aikajaksoa, sanotun kuitenkaan rajoittamatta arviointeja, joita komissio mahdollisesti tekee Espanjan vuoden 2005 jälkeen toteuttamista toimenpiteistä,
ON HYVÄKSYNYT TÄMÄN PÄÄTÖKSEN:
1 artikla
Espanjan kuningaskunnan vuonna 2005 täytäntöön panema säänneltyjen tariffien järjestelmä ei ole Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen 107 artiklan 1 kohdassa tarkoitettua valtiontukea.
2 artikla
Tämä päätös on osoitettu Espanjan kuningaskunnalle.
Tehty Brysselissä 4 päivänä helmikuuta 2014.