ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 8. května 2012
o státní podpoře SA.22668 (C 8/08 (ex NN 4/08)) poskytnuté Španělskem společnosti Ciudad de la Luz SA
(oznámeno pod číslem C(2012) 3025)
(Pouze španělské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2013/126/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a),
poté, co byly zúčastněné strany vyzvány, aby předložily své připomínky v souladu s uvedenými ustanoveními (1), a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Dne 22. února 2007 přijala Komise stížnost ve věci státní podpory od stěžovatele A (2) týkající se údajné podpory poskytnuté autonomní oblastí Valencie pro komplex filmových studií Ciudad de la Luz. Dne 15. března 2007 stěžovatel A potvrdil, že jeho stížnost může být zaslána španělským orgánům.
(2)
Dne 10. dubna 2007 zaslala Komise stížnost v plném znění španělským orgánům a požádala o informace k údajné podpoře. Žádné předchozí oznámení o podpůrném opatření pro kinematografii ve Valencii za účelem jeho schválení podle pravidel pro státní podporu Komise neobdržela.
(3)
Španělské orgány požádaly dne 18. dubna 2007 o prodloužení lhůty (poskytnuté dne 24. dubna) a poté odpověděly na žádost Komise o poskytnutí informací dne 15. června 2007.
(4)
Dne 30. dubna 2007 stěžovatel A poskytl odkazy na články uveřejněné v časopise Variety, v kterých se údajně vysvětlovala podpora, jež byla nabízena za natáčení filmů v autonomní oblasti Valencie, a potvrzovalo se, že Ciudad de la Luz se snažila přilákat filmové produkce s vysokým rozpočtem (3).
(5)
Dne 13. července 2007 požádala Komise španělské orgány o doplňující informace. Ty si vyžádaly dne 18. července 2007 prodloužení lhůty, které jim bylo poskytnuto dne 19. července, a poté odpověděly Komisi na její žádost o informace dne 8. října 2007.
(6)
Dne 15. července 2007 obdržela Komise stížnost od stěžovatele B (4). Poté, co od něho dostala souhlas, zaslala Komise dne 2. srpna 2007 jeho stížnost španělským orgánům.
(7)
Dopisem ze dne 13. února 2008 informovala Komise španělské orgány, že se rozhodla zahájit ve věci podpory řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie. Španělské orgány odpověděly dne 28. dubna 2008.
(8)
Rozhodnutí Komise zahájit řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (5). Komise vyzvala zúčastněné třetí strany, aby k podpoře předložily svoje připomínky.
(9)
Komise obdržela připomínky zúčastněných stran a zaslala je do Španělska dne 3. října 2008. Připomínky od španělské strany obdržela dne 21. listopadu a 29. prosince 2008.
(10)
Na základě schůzky konané dne 11. února 2009 mezi Komisí a španělskými orgány poskytlo Španělsko dne 30. března 2009 doplňující informace.
(11)
Dne 26. srpna 2009 zaslala Komise Španělsku novou žádost o informace, na kterou španělské orgány odpověděly dne 20. října 2009, a následně poskytly doplňující informace dne 1. února 2010.
(12)
Dne 24. května 2011 odeslala Komise novou žádost o informace, ve které informovala Španělsko o stanovení nezávislého ekonomického poradce, společnosti Ecorys. Španělsko odpovědělo dne 7. června 2011. Komise odpověděla Španělsku dne 22. července 2011.
(13)
Dne 1. srpna 2011 zaslala Komise španělským orgánům svoji poslední žádost o informace, včetně zprávy společnosti Ecorys. Španělsko předložilo své připomínky ke zprávě společnosti Ecorys dne 3. října 2011. Dne 11. dubna 2012 Španělsko poskytlo o veřejné investici pro Ciudad de la Luz SAU nové údaje.
II. PODROBNÝ POPIS
(14)
Ciudad de la Luz se nachází v blízkosti Alicante (autonomní oblast Valencie) a je velkým komplexem filmových studií. Vláda autonomní oblasti Valencie přijala rozhodnutí investovat do projektu Ciudad de la Luz dne 24. října 2000.
(15)
Ciudad de la Luz SA byla založena 2. listopadu 2000. Jejím cílem je vyvíjet aktivity za účelem propagace, organizace a správy komplexu ciudad de la Luz, včetně výstavby, správy a provozování audiovizuálních a kinematografických zařízení, jakož i dalších aktivit spojených se zábavou a ubytováním.
(16)
Celkem 75 % počátečního základního kapitálu Ciudad de la Luz ve výši 600 000 EUR bylo vloženo společností Parque Temático de Alicante SAU, která se později přeměnila ve společnost Sociedad Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU (SPTCV). SPTCV je podnik ve veřejném vlastnictví, který realizuje investiční činnost valencijské autonomní vlády. Zbývajících 25 % bylo ve vlastnictví soukromé společnosti Producciones Aguamarga SL, která měla za úkol realizovat zbývající stavební zakázky, vést propagaci Ciudad de la Luz a řídit studia.
(17)
V listopadu 2001 byl základní kapitál navýšen na 9 milionů EUR. SPTVC získala všechny nové akcie a její obchodní podíl se navýšil na 98,4 %. SPTVC znovu navýšila svůj podíl v únoru 2003 a v květnu 2004 prostřednictvím obdobných akvizicí nového základního kapitálu. V červenci 2004 prodala společnost Producciones Aguamarga svůj obchodní podíl ve výši 0,2 % v Ciudad de la Luz SA (6) společnosti SPTVC (za 139 059 EUR). Od toho okamžiku byla vláda autonomní oblasti Valencie prostřednictvím SPTVC vlastníkem 100 % základního kapitálu společnosti Ciudad de la Luz SAU. Od té chvíle je Ciudad de la Luz SAU podnikem ve veřejném vlastnictví, jehož stoprocentním vlastníkem je SPTVC a jenž podléhá veřejnému právu v oblasti uzavírání smluv a finančního dohledu. Nicméně společnost Producciones Aguamarga pokračovala nadále v řízení Ciudad de la Luz.
(18)
Komplex filmových studií otevřel své brány pro natáčení v srpnu 2005. Stavební práce na tomto zařízení, jež má poskytovat služby největším filmovým produkcím, byly zahájeny v roce 2002 a realizovaly se ve třech fázích:
-
fáze 1 (dokončena): šest filmových ateliérů s klimatizací o celkové ploše 11 000 m2, pomocné budovy pro produkci, 15 050 m2 dílen a skladů a dva pozemky pro natáčení v exteriérech (back lots) o celkové rozloze 14 hektarů,
-
fáze 2 (dokončena po zahájení formálního vyšetřovacího řízení): restaurační zařízení, administrativní budova, laboratoř pro postprodukci a třetí zóna pro natáčení exteriérů o velikosti 5 hektarů s vodní nádrží pro filmové natáčení,
-
fáze 2B (nezahájena): velká hluboká vodní nádrž s přírodním horizontem,
-
fáze 3 (nezahájena): filmový ateliér o velikosti 5 000 m2 (který má být největší na světě), další zóna pro natáčení exteriérů a čtyři televizní studia.
(19)
Komplex zahrnuje také vysokou školu zaměřenou na audiovizuální tvorbu (film, TV, rozhlas, Internet). Škola poskytuje vzdělání na magisterské úrovni, které zahrnuje všechny stránky výroby (uměleckou, technický marketing, komunikace). V původních plánech z roku 2000 se počítalo s dalšími doplňkovými investicemi do obchodních center, hotelů a sportovního areálu v blízkosti komplexu, které by mohly přispívat ke kladným peněžním tokům komplexu, avšak k dnešnímu dni se nerealizovaly. V roce 2004 sice valencijská autonomní vláda poskytla potřebné pozemky a v roce 2005 proběhla výběrová řízení na provozování uvedených činností formou koncesí, přijaté nabídky však nebyly dostatečně atraktivní, a proto dodatečné investice nebyly uskutečněny.
(20)
Díky určitým aspektům špičkového zařízení se filmový komplex Ciudad de la Luz dostal do privilegované pozice vůči omezenému počtu velkých filmových studií, která mu konkurují v oblasti kapacity pro filmy s velkým rozpočtem. V původních plánech Ciudad de la Luz se počítalo například s filmovým ateliérem o velikosti 5 000 m2, který by byl největší na světě (7). Komise konstatuje, že velké filmové ateliéry jsou zajímavé pouze pro velké kinematografické produkce.
(21)
Až donedávna bylo filmové studio řízeno společností Aguamarga Gestión de Estudios SL, která působila pro filmové studio jako manažer za úplatu na základě víceleté manažerské smlouvy uzavřené s akcionářem.
(22)
Před zahájením stavebních prací v letech 1999-2000 někteří nezávislí konzultanti analyzovali životaschopnost, dopad a strategické plány rozvoje Ciudad de la Luz ve čtyřech studiích, které byly poskytnuty španělskými orgány v rámci formálního vyšetřovacího řízení.
(23)
Tyto studie prověřovaly perspektivy, pokud jde o růst počtu kinematografických produkcí (8), porovnávaly alternativní umístění pro výstavbu filmových studií v rámci valencijské autonomní oblasti (9) a předkládaly předběžnou analýzu (10) a podnikatelský plán (11) pro komplex filmových studií. Španělské orgány poskytly tyto studie až poté, co Komise přijala v souvislosti s tímto projektem rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení ve věci státní podpory. Údaje, které jsou uvedeny v rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 22. února 2008, vycházely ze studie (vypracované společností Consultia), která, jak španělské orgány ujistily Komisi, byla vypracována v roce 2002. Nicméně po přijetí rozhodnutí o zahájení řízení Španělsko informovalo Komisi, že tato studie byla vypracována v roce 2004.
(24)
Závěry týkající se podnikatelského plánu z roku 2000 vypracované společností Arthur Andersen (12) byly pozitivní, včetně perspektiv rentability ve střednědobém a dlouhodobém horizontu. U projektu filmového studia byly doloženy kladné peněžní toky na období pěti let (2002-2006) po dokončení výstavby studií, konferenčního sálu a školy filmové a televizní techniky.
(25)
Stavební náklady se v těchto etapách odhadovaly na 16,9 miliardy peset (101,7 milionu EUR). Nebyly zahrnuty náklady na pozemky a podnikatelský plán uváděl, že se náklady mohou měnit o +/-30 %. Náklady na další etapy až po dokončení projektu nebyly vyčísleny.
(26)
Na základě uvedeného podnikatelského plánu v letech 2000 až 2004 společnost SPTCV uskutečnila nebo přislíbila investice do Ciudad de la Luz formou navýšení základního kapitálu a akvizice pozemků, které celkově činily 104 259 759 EUR. Viz podrobné informace o této věci v 53. bodě odůvodnění.
(27)
Vzhledem k tomu, že stavební práce trvaly o dva roky déle, než se plánovalo, a že investiční kalendář byl změněn, aby mohlo dojít k významnému navýšení, pověřila Ciudad de la Luz/SPTCV v roce 2004 společnost Consultia (13), aby vypracovala novou studii a podnikatelský plán. Consultia ve své studii také dospěla k pozitivním závěrům, co se týče rentability projektu, protože podnikatelský plán pro období 2004-2014 počítal s kladnou návratností investice vložené společností SPTCV do roku 2014 i na delší období.
(28)
V červenci 2004 získala společnost SPTCV za 139 059 EUR balík akcií Ciudad de la Luz SA, který byl ve vlastnictví společnosti Producciones Aguamarga SL. Na rozdíl od SPTCV společnost Producciones Aguamarga SL po své počáteční investici 150 000 EUR v listopadu 2000 neuskutečnila do Ciudad de la Luz SA žádnou další investici. Z toho důvodu se podíl Producciones Aguamarga SL v Ciudad de la Luz SA snížil a v okamžiku, kdy jej získala SPTVC, se rovnal 0,2 %. Po této akvizici přešla celá společnost do veřejného vlastnictví a její název se změnil na Ciudad de la Luz SAU.
(29)
Na základě pozměněného kalendáře prací a podnikatelského plánu poskytla SPTCV jako jediný akcionář dva účastnické úvěry ve výši 95 milionů EUR v roce 2005 a 20 milionů EUR v roce 2007. V účetnictví Ciudad de la Luz SAU k 31. prosinci 2010 poskytnutém španělskými orgány v dubnu 2012 se vykazuje, že SPTVC investovala v letech 2008 až 2010 celkem 45 829 840 EUR ve formě cenných papírů přeměnitelných na akcie. V tomto účetnictví se také uvádí, že SPTVC měla v roce 2009 a 2010 pohledávky za nesplacené úroky z účastnických úvěrů za roky 2005 a 2009 v celkové výši 7 222 160 EUR. Účetnictví kromě toho k 31. prosinci 2010 vykazovalo kumulované nesplacené úroky ve výši 1 814 187 EUR za investici cenných papírů přeměnitelných na akcie. Z tohoto důvodu investice z veřejných prostředků ze strany SPTVC do Ciudad de la Luz, včetně úroků z poskytnutých úvěrů, činily ke konci roku 2010 celkem 274 125 946 EUR.
(30)
V podnikatelském plánu z roku 2000 si Ciudad de la Luz kladla za cíl stát se druhým největším komplexem filmových studií v Evropě (po Pinewoodu) a přilákat španělské produkce (film, TV a reklama) a kromě toho si stanovila za cíl získat šestnáct zahraničních produkcí (EU a USA) za rok. Upravený podnikatelský plán z roku 2004 stanovil jako strategický cíl pro Ciudad de la Luz získat jako hlavní klienty velké filmové a televizní produkce.
(31)
Podnikatelský plán z roku 2004 předpokládal, že hlavní mezinárodní konkurenti Ciudad de la Luz jsou velká studia ležící mimo USA, především taková, která mají obdobné parametry, a to konkrétně Pinewood-Shepperton (Spojené království), Cinecittà (Itálie), Barrandov (česká republika), Babelsberg (Německo), Cinécité Montreal & Lions Gate (Kanada) a Warner Roadshow & Fox (Austrálie).
(32)
V počátečním podnikatelském plánu z roku 2000 se předpokládané sazby za služby studia (například pronájem zóny pro natáčení, dílna) přidržovaly rozpětí sazeb, které uplatňovala srovnatelná studia v Unii (jako Shepperton a Elstree ve Spojeném království a Babelsberg v Německu). Upravený podnikatelský plán z roku 2004 také předpokládá model strategických cen s odvoláním na sazby uplatňované věhlasnými mezinárodními studii: přibližně o 15-20 % levnější než studia předních zavedených společností (USA a Pinewood ve Spojeném království), ale o 50-100 % dražší než studia v EU (Barrandov v České republice a Babelsberg v Německu).
(33)
V praxi se národních a mezinárodních cílů podnikatelské strategie Ciudad de la Luz nedosáhlo. Z 33 dlouhometrážních filmů natáčených v těchto studiích v letech 2005 až 2009 bylo 28 španělské produkce a pouze pět bylo realizováno v koprodukci s jinými státy EU (Řecko, Francie). Kromě těchto příležitostných úspěchů poskytnutých evropskými koprodukcemi, jako byly „Asterix a olympijské hry“ a nedávná koprodukce Španělska a USA, byly ve skutečnosti filmy natáčené v Ciudad de la Luz od jejího otevření v srpnu 2005 většinou národní produkce.
(34)
Kromě perspektiv uvedených v podnikatelském plánu z roku 2004, kde se uvádí rok 2010 jako první účetní období, ve kterém bude mít Ciudad de la Luz kladné provozní výsledky, i když skromné, byl obchodní provoz k tomuto datu deficitní. Ciudad de la Luz vykazovala na konci roku 2010 akumulované ztráty ve výši 84 milionů EUR oproti akumulovaným ziskům ve výši 12 milionů EUR, které pro stejné datum předpokládal podnikatelský plán z roku 2004. Ve srovnání s výše zmíněnými studii nedokázala Ciudad de la Luz přilákat plánovaný počet nešpanělských produkcí a i pro španělskou poptávku jsou výsledky pod očekávanou úrovní. Provozní ztráty se také nacházejí nad plánovanou úrovní.
(35)
Šetření Komise bylo zahájeno v roce 2007 na základě stížnosti podané stěžovatelem A a další stížnosti podané později stěžovatelem B, přičemž oba jsou významnými aktéry ve filmovém odvětví různých členských států. Stížnosti uváděly existenci nelegální státní podpory při veřejném financování Ciudad de la Luz a především poukazovaly na systém pobídek pro produkce určitých filmů, který společnost Ciudad de la Luz vytvořila.
(36)
Jak bylo uvedeno výše, když Komise zahájila v únoru 2008 formální vyšetřovací řízení, jediný podklad o investičním rozhodnutí, který poskytly španělské orgány, byl podnikatelský plán vypracovaný společností Consultia, údajně realizovaný v roce 2002. Po předběžném vyhodnocení dospěla Komise k vážným pochybnostem, zda by soukromý investor v tržní ekonomice investoval za stejných podmínek a ve stejné míře jako valencijská autonomní vláda.
(37)
Pokud jde o možnou slučitelnost podpory, neměla Komise k dispozici informace, aby si ověřila, zda byly v autonomní oblasti Valencie v daném období (2000-2004) splněny podmínky pokynů k regionální podpoře. Komise měla také pochybnosti o tom, zda bylo možné aplikovat kulturní výjimku obsaženou v čl. 107 odst. 3 písm. d) Smlouvy, protože Ciudad de la Luz nepodporovala ani kulturu, ani zachování kulturního dědictví, mohla poskytovat služby pro všechny druhy audiovizuální činnosti včetně reklam a soutěžila s ostatními studii za účelem přilákání obchodních produkcí.
(38)
Komise také poukázala na existenci možné státní podpory v systému pobídek pro natáčení v Ciudad de la Luz a jako příjemce označila různé filmové producenty. Jelikož pobídky určené produkci určitých dlouhometrážních filmů byly zaměřeny na podporu specifických aktivit v určité lokalitě a opíraly se o neznámá kritéria, zdá se, že nebyla splněna pravidla stanovená ve sdělení Komise o filmu.
III. VYJÁDŘENÍ ZÚČASTNĚNÝCH TŘETÍCH STRAN
(39)
Komise obdržela připomínky celkem od deseti zúčastněných třetích stran. Čtyři z nich podnikají v oblasti provozování filmových studií v členských státech mimo Španělsko: stěžovatel A, stěžovatel B, Barrandov Studio a Mediterranean Film Studios Limited; pět z nich podniká ve španělském filmovém odvětví: Federación de asociaciones de productores audiovisuales españoles (FAPAE, Federace asociací španělských producentů audiovizuálních děl), Associació de directors de cinema valencians (Asociace valencijských filmových režisérů), Empreses audiovisuals valencianes federades (EAVf, Federace valencijských audiovizuálních společností), Productors audiovisuals valencians (Asociace valencijských audiovizuálních producentů) a Sociedad Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana (SPTCV SAU, Společnost pro tematické projekty autonomní oblasti Valencie), a jednou třetí osobou je státní orgán pro financování a politiku v kinematografii - Britská filmová rada (UK Film Council).
(40)
V dokumentu důvěrného charakteru ze dne 25. června 2008 vyjadřuje stěžovatel B svoje znepokojení ohledně podpory, díky které Ciudad de la Luz začala fungovat a funguje v současnosti. Uvádí, že opatření přijatá Komisí v souvislosti se zahájením řízení jsou zásadní pro jeho společnost a sektor.
(41)
V dokumentu důvěrného charakteru ze dne 30. června 2008 vyjmenovává stěžovatel A svoje připomínky za účelem hloubkového přešetření čtyř otázek: a) nákladů na financování studií; b) přístupu k financování začínajícího podniku; c) konečné hodnoty převodu a d) ostatních pobídek poskytovaných společností Ciudad de la Luz. Dle jeho názoru „by se soukromý investor domníval, že dokonce i zavedené a rentabilní podnikání v oblasti filmových studií je přinejmenším středně riziková investice (…) To se zakládá na skutečnosti, že ačkoliv studio počítá s podporou ve formě aktiv (…), je pravděpodobné, že provozní pákový efekt bude vysoký, což ztěžuje odhad zisku. Také jiné faktory, jako je cyklický charakter odvětví filmové produkce, dodávají odhadům nejistotu“.
(42)
Podle stěžovatele A by mohly být pro zavedený podnik s filmovými studii adekvátní vážené průměrné náklady na kapitál (WACC) okolo 15 %, i když „výnos očekávaný soukromými investory (stěžovatel A) je vyšší“. Soukromý investor by se domníval, že začínající podnik s filmovými studii představuje „investici se středním až vyšším rizikem, a proto by očekával podstatně větší výnos (i kdyby se počítalo s jistým zdržením v jeho návratnosti). Bereme-li na zřetel, že schopnost nových podniků získat úvěry od tradičních zdrojů je obvykle omezená (pokud existuje), WACC pro tento typ podniků se zvyšují, všeobecně jak z důvodu větší požadované návratnosti kapitálu, tak i z důvodu nedostatku levnějších úvěrů“.
(43)
Pokud jde o konečnou hodnotu převodu Ciudad de la Luz uvedenou v rozhodnutí o zahájení řízení, stěžovatel A ji považuje za nereálnou. Rovněž namítá, že soukromý investor by obecně nepovažoval za obvyklé to, že se jako adekvátní substituční hodnota pro ocenění použije více než dvanácti- až patnáctinásobek příjmů před zaplacením úroků a daní.
(44)
Konečně pokud jde o pobídky poskytnuté s cílem přilákat produkce, stěžovatel A namítl, že se zdá, jako by byly produkčním společnostem dotovány náklady na přivezení kvalifikovaného technického a podpůrného personálu, jenž údajně v autonomní oblasti Valencie chybí. Stěžovatel A se domnívá, že pobídky mají silný negativní dopad na hospodářskou soutěž, protože bez pobídek by bylo složitější, aby studia přilákala filmové produkce.
(45)
Společnost Barrandov Studio ve svém prvním dopisu ze dne 25. června 2008 zdůraznila, že údajná podpora narušuje relevantní trh a škodí ostatním konkurentům, a vzhledem ke složitosti případu požádala o další lhůtu, aby mohla zformulovat nové připomínky, které Komise obdržela dne 15. září 2008. Barrandov Studio souhlasí s důvody, které uvedl stěžovatel A, a zdůrazňuje, že velikost a počet filmových ateliérů naznačuje, že Ciudad de la Luz chce přilákat natáčení severoamerických filmů s velkým rozpočtem, a nikoliv filmů španělských. Zohlední-li se nízký počet odborníků a filmové infrastruktury v Alicante ve srovnání s Madridem nebo Barcelonou, výběr umístění je nelogický. Z hlediska strategie by jakýkoliv podnik, který investuje do odvětví filmových studií, rozdělil svoje klienty v zásadě na domácí, kteří budou zdrojem stabilních příjmů, a na zákazníky zahraniční, kteří budou realizovat velké produkce. Ciudad de la Luz přijala opačnou strategii, tj. poskytuje studiové služby za velmi nízké ceny, aniž by brala ohled na náklady na založení studií. Vzhledem k nejistotě, která je dána obtížností odhadnout v tomto odvětví příjmy na dobu delší než 3 až 5 let, by navíc soukromý investor vyžadoval, aby návratnost byla mnohem rychlejší. Názor Barrandova se opírá o podnikatelský plán důvěrného charakteru týkající se jeho nedávné investice do nových studií, která se uskutečnila na základě předpokladu, že společnost bude vytvářet čistý zisk od druhého roku provozu a že amortizační období bude kratší než 8 let. Taktéž se Barrandov nedomnívá, že by existovalo nějaké racionální vysvětlení výše zisků (341 milionů EUR), které předpokládají španělské orgány pro rok 2014.
(46)
Společnost Mediterranean Film Studios Limited uvádí v dopisu z 27. června 2008 své připomínky ohledně zóny vodních nádrží, které Ciudad de la Luz propagovala. Podle Ciudad de la Luz jsou tyto vodní hladiny v Evropě výjimečné a jsou srovnatelné pouze s nádržemi ve studiích Fox v mexickém státě Baja California. Vzhledem k malému využití svých zařízení během roku společnost Mediterranean namítá, že podle jejího názoru a názoru převažujícího v odvětví již přinejmenším ve Středozemí, pokud ne v Evropě, dostatečná kapacita pro natáčení na vodních plochách existuje.
(47)
Federace asociací španělských producentů audiovizuálních děl (FAPAE) se ve svém vyjádření ze dne 30. června 2008 domnívá, že Ciudad de la Luz vnesla na trh velkých produkčních zařízení více konkurence a že stěžovatelé neusilují o nic jiného, než o udržení své pozice na trhu a o zabránění vstupu konkurentům, kteří nabízejí důvěryhodné služby za rozumné alternativní ceny oproti studiím stěžovatelů, která ovládají evropský trh. FAPAE také tvrdí, že studia jako Barrandov, Cinecittà, Babelsberg nebo Mafilms upevnila svoji pozici na trhu a svoji pověst díky podpoře z veřejných prostředků přijaté v různých formách včetně účasti veřejného sektoru na základním kapitálu. Obecně vzato FAPAE zdůrazňuje, že udržení kulturní rozmanitosti je důvodem pro silné veřejné zasahování do odvětví. Ciudad de la Luz údajně přináší španělským producentům sofistikované služby poslední generace, které by jinak museli pořizovat v zahraničí za vyšší ceny. Aby FAPAE vyvrátila argument, že Ciudad de la Luz usiluje o přilákání velkých produkcí, tvrdí, že Ciudad de la Luz přináší velký užitek španělským nízkorozpočtovým produkcím a zaměřuje se na národní a lokální kulturu, přičemž tím přispívá k dosažení kulturních cílů stanovených v bývalém čl. 87 odst. 3 písm. d) (nyní čl. 107 odst. 3 písm. d)). Připomínky Federace valencijských audiovizuálních společností (EAVf) z 21. května 2008 a připomínky Asociace valencijských audiovizuálních producentů z 16. května 2008 se ve valné většině, někdy doslovně, shodují s vyjádřením FAPAE.
(48)
Asociace valencijských filmových režisérů ve svém vyjádření ze dne 5. června 2008 zdůrazňuje, že nadvláda kinematografického průmyslu USA zatlačuje do pozadí evropské produkce prostřednictvím řady údajně protiprávních praktik. Podle jejího názoru je třeba přijmout nápravná opatření, aby evropská kulturní tvorba mohla soutěžit za rovných podmínek. Podle této asociace je veřejný zásah do Ciudad de la Luz v této věci zásadní, přináší užitek pro evropskou, španělskou a valencijskou produkci a má za cíl bránit kulturní identitu.
(49)
Vyjádření společnosti Sociedad Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU (100% vlastník společnosti Ciudad de la Luz SAU, současně ve vlastnictví autonomní oblasti Valencie) ze dne 23. června 2008 odráží v zásadě stejné podpůrné argumenty a opírá se o důkazy uváděné španělskými orgány. Níže se rozebírají některé aspekty, kterým se v jejím vyjádření věnuje zvláštní pozornost. Zaprvé skutečnost, že v roce 2000 soukromý investor financoval částečně projekt v jeho počáteční fázi a opíral se přitom o dostupné studie, dokládá, že investice provedená veřejnými orgány odpovídala logice soukromého investora. Jak studie z roku 2000, tak i studie z roku 2004 se bez výhrad shodovaly v tom, že projekt je rentabilní. Za druhé pobídky nabízené určitým filmům jsou pro odvážný podnikatelský projekt z obchodního pohledu odůvodněné a poskytují se formou „sponzorských smluv“ výměnou za propagační činnosti, které přinášejí návratnost v podobě zvýšení prestiže studií a současně znamenají reklamní náklady pro příjemce. Studie zaměřená na tento aspekt odhaduje, že ekonomická návratnost sponzorských smluv pro Ciudad de la Luz dosahuje […] (14) milionů EUR.
(50)
Britská filmová rada ve svém dopisu ze dne 25. června 2008 prohlašuje, že je třeba odpovědět na otázky položené v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení.
IV. VYJÁDŘENÍ ŠPANĚLSKÝCH ORGÁNŮ
(51)
Po zahájení formálního vyšetřovacího řízení španělské orgány vyjevily, že počáteční investiční rozhodnutí vycházelo z podnikatelského plánu vypracovaného v roce 2000, a nikoliv z toho, který poskytly předtím. Zmíněný podnikatelský plán byl součástí studie provedené v roce 2004, a ne v roce 2002, jak španělské orgány dříve uvedly Komisi.
(52)
Než byla vypracována studie v roce 2004, investovalo se do projektu již více než 90 milionů EUR. Podle španělských orgánů byla tudíž přijata dvě investiční rozhodnutí: jedno v roce 2000 pro první fázi projektu a druhé v roce 2004 pro předpokládané navýšení kapitálu.
(53)
Investiční kalendář v Ciudad de la Luz po poslední aktualizaci předložené španělskými orgány v dubnu 2012 byl následující:
Datum
Popis
Veřejná investice
(v EUR)
24.10.2000
Autonomní oblast Valencie rozhodla o vzniku Ciudad de la Luz
-
2.11.2000
Založena Ciudad de la Luz SA (ze 75 % ve vlastnictví Parque Temático de Alicante SAU a z 25 % ve vlastnictví Producciones Aguamarga SL)
450 000
[75 % ze 600 000]
21.11.2001
Parque Temático de Alicante SAU investuje samostatně do navýšení kapitálu v Ciudad de la Luz částku 9 milionů EUR SA (a navyšuje svůj obchodní podíl na 98,4 %)
9 000 000
6.2.2003
Společnost Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU (15) investuje samostatně do navýšení kapitálu v Ciudad de la Luz SA 30 milionů EUR (a navyšuje svůj obchodní podíl na 99,6 %)
30 000 000
4.5.2004
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU investuje samostatně do navýšení kapitálu v Ciudad de la Luz SA 54 870 660 EUR (a navyšuje svůj obchodní podíl na 99,8 %)
54 870 660
23.7.2004
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU získává v Ciudad de la Luz SA za 139 059 EUR obchodní podíl ve výši 0,2 % od Producciones Aguamarga SL (smluvně za 150 000 EUR) (a navyšuje svůj obchodní podíl na 100 % v Ciudad de la Luz SA)
139 059
9.3.2005
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU postupuje společnosti Ciudad de la Luz SA pozemky, na kterých se postavila studia, a její kapitál se tak navýšil o 9 800 040 EUR (přesto, že pozemky byly v účetnictví firmy Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU naceněny na 1 030 856 EUR). Před tímto datem již projekt obdržel povolení od valencijské autonomní vlády pro výstavbu studií na tomto stavebním pozemku.
9 800 040
Léto 2005
Ciudad de la Luz SA zahajuje svoji činnost jako filmové studio.
-
28.4.2005
Účastnické úvěry ve výši 95 milionů EUR
95 000 000
26.12.2007
Účastnické úvěry ve výši 20 milionů EUR
20 000 000
30.6.2008
Úvěr přeměnitelný na akcie vydaný s opcí na konverzi na akcie před 31. prosincem 2008
10 000 000
2.1.2009
Úvěr přeměnitelný na akcie vydaný s opcí na konverzi na akcie před 30. červnem 2009.
10 000 000
17.3.2009
Úvěr přeměnitelný na akcie autorizovaný až do výše 30 milionů EUR s opcí na konverzi na akcie před 30. prosincem 2009.
25 829 840
31.12.2010
Nesplacené úroky z účastnických úvěrů v letech 2009 a 2010
7 222 160
31.12.2010
Nesplacené úroky z nepřeměněných úvěrů v letech 2009 a 2010
1 814 187
Celkem
274 125 946
(54)
Ve svých odpovědích se španělské orgány v zásadě snažily prokázat, že investice nepředstavuje státní podporu, protože soukromý investor by byl býval investoval do projektu stejným způsobem a za stejných podmínek (při uplatnění principu soukromého investora v tržním hospodářství). Na podporu těchto argumentů poskytly orgány zprávy vypracované ekonomickou poradenskou společností LECG.
(55)
I kdyby se Komise domnívala, že alespoň část investice představuje státní podporu, španělské orgány argumentují tím, že všechny filmy točené v Ciudad de la Luz splňují kulturní kritéria pro pobídky, jež pro výrobu filmů nabízí autonomní oblast Valencie a jež byly schváleny Komisí v dubnu 2008, v prosinci 2008 a v červenci 2009 (16). Podle názoru španělských orgánů je možné uplatnit kulturní výjimku obsaženou v čl. 107 odst. 3 písm. d) Smlouvy o fungování EU na podpory investic do filmové produkce v předcházející i navazující fázi.
(56)
Španělské orgány také uvádějí, že veškerou podporu obsaženou ve veřejném financování Ciudad de la Luz a v pobídkách nabízených pro výrobu filmů je třeba posuzovat v kontextu rušivých účinků vnitrostátních režimů podpory filmové produkce, které Komise schválila v jiných členských státech a které lákají velké filmové produkce ke konkurentům Ciudad de la Luz (17).
(57)
Španělské orgány také tvrdí, že v té době platné pokyny k vnitrostátní regionální podpoře (1998) by umožňovaly podporu pro investiční projekt do výše 36 %. Rovněž by byly splněny dodatečné podmínky zapracované později do víceodvětového rámce z roku 2002 pro velké investiční projekty s tržním podílem nižším než 25 % a s navýšením kapacity na trhu o 5 %.
(58)
Španělské orgány poskytly druhou zprávu od LECG Inc, která kritizovala analýzu podnikatelského plánu z roku 2004 provedenou útvary Komise. Společnost LECG Inc tuto analýzu zpochybňovala a předkládala alternativní hodnoty pro údaje a rizikové faktory. Nabídla také zpětné ocenění pozemků, na kterých byl komplex Ciudad de la Luz postaven.
(59)
Druhá ekonomická analýza provedená útvary Komise prověřovala podnikatelský plán z roku 2000 a zpětné ocenění pozemků poskytnutých Španělskem. Kromě toho jedna nezávislá poradenská společnost provedla na žádost Komise ekonomické vyhodnocení principu soukromého investora v tržní ekonomice. Tato nezávislá zpráva byla zaslána španělským orgánům dne 30. září 2011.
(60)
Tak jak se španělské orgány vyjádřily již dříve ve svém dopise k rozhodnutí o zahájení řízení, i nyní zopakovaly svůj názor, že perspektivy návratnosti Ciudad de la Luz se musí srovnávat s perspektivami jejích hlavních konkurentů z EU v odvětví filmových studií (například Babelsberg, Pinewood), a nikoliv, jak činí Ecorys (18), s perspektivami diverzifikovaných audiovizuálních konglomerací Spojených států (Time Warner, Disney) (19). Španělské orgány tvrdí, že toto srovnávací hodnocení se mělo zakládat na veřejně přístupných informacích (například Bloomberg) existujících ve chvíli, kdy bylo přijato rozhodnutí o investici (tj. 2000 a 2004, nikoliv 2008). A nakonec také namítly, že závěry studie, kterou vypracovala společnost Ecorys, znehodnocuje řada nedorozumění a technických nedostatků (20). Španělské orgány uvedly, že jestliže se tyto nedostatky napraví a provede se adekvátní srovnávací hodnocení s konkurenty, perspektiva návratnosti investičního rozhodnutí založená na tehdy dostupných údajích bude z hlediska testu soukromého investora v tržním hospodářství vyhovující.
V. HODNOCENÍ PODPORY
(61)
V souladu s čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem“. Z toho vyplývá, že aby se určité opatření mohlo považovat za státní podporu, musí být splněny následující kumulativní podmínky: 1) opatření musí být poskytnuto ze státních prostředků; 2) musí propůjčovat podnikům hospodářskou výhodu; 3) výhoda musí být selektivní a narušovat nebo hrozit narušením hospodářské soutěže; 4) opatření musí ovlivňovat obchod v rámci Unie.
(62)
Jak bylo uvedeno výše, španělské orgány namítly, že opatření nepředstavuje státní podporu, protože splňuje princip soukromého investora v tržním hospodářství. Tento test analyzuje, zda by soukromý investor investoval do projektu stejným způsobem a za stejných podmínek jako veřejný investor ve chvíli, kdy bylo přijato rozhodnutí uskutečnit veřejnou investici. V této věci je důležité, že na začátku projektu (21) stál soukromý investor a že španělské orgány nechaly vypracovat několik studií, které došly k závěru, že projekt vygeneruje kladné peněžní toky (viz 22. bod odůvodnění).
(63)
Jak bylo uvedeno v 17. bodě odůvodnění, v případě Ciudad de la Luz měl na začátku v projektu 25% podíl (150 000 EUR z počátečního základního kapitálu 600 000 EUR) soukromý investor (společnost pro správu). Nicméně tento soukromý investor odešel dříve, než investoval dodatečné prostředky (byl pohlcen SPTcv v roce 2004). Žádný další soukromý investor později do projektu neinvestoval.
(64)
Skutečnost, že jediný ochotný soukromý investor se v okamžiku, kdy měla být provedena hlavní část investice, finančně angažoval pouze nepříliš významnou částkou, je možné považovat za důkaz prima facie dokládající, že soukromý investor by projekt těchto parametrů za daných podmínek a v dané chvíli neuskutečnil. Kromě toho byla situace tohoto soukromého investora velmi konkrétní (a tudíž to nebyla situace soukromého investora ve smyslu judikatury), protože nesl také zodpovědnost za zahájení projektu, dohled nad stavebními pracemi a správou a propagací studií výměnou za správcovské honoráře. To samostatně vzato znamená, že jeho počáteční investice mohla být motivována zcela odlišnými důvody než pouhou návratností.
(65)
Jelikož neexistoval soukromý investor, regionální orgán opřel svoje investiční rozhodnutí o výsledky studií poradenských společností. Nicméně pouhá existence těchto studií nestačí k tomu, aby se obstálo v testu soukromého investora v tržním hospodářství. Před uskutečněním tak velkých investic do Ciudad de la Luz by bylo bývalo logické, aby soukromý investor svědomitě analyzoval podnikatelský plán a předpoklady, na kterých se studie zakládaly. Jakýkoliv soukromý investor by musel dojít ke svým vlastním závěrům ohledně toho, zda jsou specifické předpoklady použité k odůvodnění podnikatelského plánu v tomto konkrétním případě adekvátní. Také se očekává, že soukromý investor porovná předpokládanou návratnost projektu Ciudad de la Luz s rentabilitou jiných alternativních projektů. Tato analýza nebyla v danou chvíli provedena. Na základě kladných peněžních toků uvedených ve studiích by kromě toho ani takové srovnání nebylo možné provést.
(66)
Když se zkoumá státní podpora, judikatura vyžaduje, aby Komise provedla svoje vlastní hodnocení skutečností (22). Proto je třeba vyhodnotit platnost zpráv vypracovaných ve chvíli operace.
(67)
S ohledem na zprávy poskytnuté španělskými orgány od rozhodnutí o zahájení řízení se konstatuje, že byla v souvislosti s projektem přijata dvě investiční rozhodnutí. První bylo přijato v roce 2000 na základě podnikatelského plánu vypracovaného tentýž rok společností Arthur Andersen (zahrnovalo investice v období 2002-2006). V roce 2004 byla s cílem znovu posoudit, zda je vhodné uskutečnit další investice do projektu, zadána další studie, a to společnosti Consultia (studie analyzovala skutečné investice za období 2002-2004 a investice plánované na období 2004-2014). Z toho důvodu se musí hodnotit princip soukromého investora v tržním hospodářství u obou investičních rozhodnutí.
(68)
Komise hodnotila, zda by hypotetický soukromý investor investoval do projektu, jehož cílem bylo založit Ciudad de la Luz. Podle principu soukromého investora je uskutečněná investice považována za státní podporu, jestliže kompenzace, kterou stát očekává, je nižší než ta, kterou by si za okolností tohoto specifického projektu nárokoval soukromý investor.
(69)
Pokud chtějí investoři financovat určitý projekt, musejí investovat určitý kapitál. Tento kapitál s sebou nese náklady: náklady na kapitál. Obecně existují dva nejobvyklejší kapitálové zdroje: základní kapitál a finanční úvěry. Celkové náklady na kapitál odpovídají váženému průměru nákladů na kapitál (WACC), který bere v úvahu poměr základního kapitálu a finančních úvěrů. Náklady na finanční úvěry a náklady na základní kapitál představují předpokládané náklady, a nikoliv náklady skutečné. V případě Ciudad de la Luz podnikatelský plán předpokládal, že projekt bude zcela financován ze základního kapitálu, takže celkové náklady na kapitál jsou základním kapitálem.
(70)
Investor soukromého kapitálu by byl ochoten investovat do Ciudad de la Luz, pokud by očekávaná interní míra návratnosti (23) byla vyšší nebo se rovnala implicitním nákladům (náklady obětované příležitosti) na základní kapitál (24) (tj. návratnost, které by se mohlo dosáhnout v podobném projektu).
(71)
Pro výpočet nákladů na základní kapitál hodnotila Komise model oceňování kapitálových aktiv (CAPM). Náklady na základní kapitál odrážejí implicitní náklady investice pro akcionáře firem nebo projektů se stejnými (nebo podobnými) podnikatelskými a finančními riziky, jako jsou ta, která jsou zkoumána v našem případě. Podle CAPM se náklady na základní kapitál Ke musejí vypočítávat podle následujícího vzorce:
kde Rf je bezriziková sazba, je tržní riziková prémie a ß, „beta“, je míra systematického rizika (nediverzifikovatelného) přiřazeného k akciím Ciudad de la Luz, která odráží jak podnikatelské, tak i finanční riziko.
(72)
Pokud jde o bezrizikovou sazbu Rf , tržní praxe (25) doporučuje, aby se vzala sazba státních dlouhodobých obligací (obvykle na 10 let) země, o kterou se jedná (protože jsou považovány za investice s menším rizikem). Ve Španělsku činila v roce 2004 (26) průměrná roční návratnost státních obligací na 10 let 4,1 %. Co se týče tržní rizikové prémie, je třeba vzít v úvahu historickou tržní rizikovou prémii v průběhu přiměřeně dlouhého období. Je obvyklé vzít v úvahu rozdíl mezi historickou návratností diverzifikovaného burzovního ukazatele dané země a bezrizikovou sazbou. Podle Fernándeze (2004) (27) se historická tržní riziková prémie španělských státních obligací (během období 1991-2003) pohybovala mezi 6,8 % a 9,3 %. Komise zaujala při výpočtu tržní rizikové prémie konzervativní postoj a vycházela ze spodní úrovně tohoto rozpětí 6,8 %. V jedné pozdější, novější studii stejný autor (28) podpořil platnost této hodnoty, když vymezil požadovanou rizikovou prémii pro období 2000-2004 rozpětím mezi 6-7 %.
(73)
Pro výpočet koeficientu „beta“ vyšla Komise z veřejně dostupných informací týkajících se firem, které byly španělskými orgány považovány za přímé konkurenty Ciudad de la Luz, konkrétně Carrère Group (29) a Babelsberg. Tato čísla byla poskytnuta finančními analytiky, kteří uskutečnili hloubkovou analýzu obou firem. Průměr obou koeficientů beta upravený tak, aby odpovídal finančnímu rizikovému profilu Ciudad de la Luz, je přibližná hodnota 1,5. Toto je velmi konzervativní odhad, protože investice do Ciudad de la Luz s sebou nese s největší pravděpodobností vyšší idiosynkratické riziko, než jak tomu je u dvou zmiňovaných, už zavedených filmových studií. Ciudad de la Luz je novou investicí v regionu, ve kterém nesídlí filmové producentské společnosti ani španělské, ani mezinárodní. Jinými slovy, hodnota beta Ciudad de la Luz je pravděpodobně vyšší, než u jejích konkurentů.
(74)
Po uplatnění předchozího vzorce (viz 71. bod odůvodnění) došla Komise k závěru, že předpokládané náklady na základní kapitál měly být přibližně 14,9 %.
(75)
Jak je uvedeno v příloze 1, španělské orgány navrhují pro účely srovnání aplikovat model CAPM, který by ukázal, že investor „by vyžadoval“ rizikovou prémii - a ne návratnost - 3,75 % v roce 2000 a 2,07 % v roce 2004. Tento výpočet se zakládá na koeficientu beta ß = 0,395. Koeficient beta rovnající se hodnotě 1 by představoval portfolio všech akcií, tj. „průměr“ akcie. Koeficient beta, jehož hodnota by byla výrazně nižší než 1, by proto znamenal investici se zvlášť nízkým rizikem. Španělské orgány neodůvodnily své tvrzení, ani ho neopřely o žádný solidní a ověřitelný údaj.
(76)
Jak bylo uvedeno výše (viz 70. bod odůvodnění), soukromý investor by investoval do projektu pouze tehdy, pokud by měl interní míru návratnosti vyšší než implicitní náklady na kapitál. Komise konstatuje, že v podnikatelském plánu z roku 2000 se podrobně hodnotily pouze počáteční fáze projektu. Analýza Komise (viz příloha 2), jež vycházela z podnikatelského plánu z roku 2000 a z nominální hodnoty peněžních toků, které jsou v něm uvedeny, vykázala negativní čistou současnou hodnotu. V takovém případě by soukromý investor do projektu neinvestoval.
(77)
Při hodnocení interní míry návratnosti se Komise opět drží velmi konzervativního postoje, aniž by zpochybňovala premisy a předpoklady podnikatelského plánu a především peněžní toky vypočítané pro projekt. Nicméně je na místě uvést, že peněžní toky uváděné v podnikatelském plánu z roku 2004 se zdají být nepatřičně optimistické, zvláště když se vezmou v úvahu ztráty, které firma utrpěla v období 2002-2004 (30). Z informací, které má Komise k dispozici, lze konstatovat, že peněžní toky předpokládané v podnikatelském plánu z roku 2004 představovaly maximální očekávání (31). Peněžní toky určují očekávanou návratnost. Ani očekávanou návratnost v Ciudad de la Luz Komise nezpochybňuje. Odhaduje nicméně výši nákladů na kapitál, což by měl udělat každý soukromý racionálně uvažující investor.
(78)
Podle podnikatelského plánu z roku 2004 navrženého společností Ciudad de la Luz je interní míra návratnosti tohoto projektu 5,74 % (viz příloha 1). Jestliže implicitní náklady na kapitál jsou minimálně 14 % (vypočteno podle výše uvedeného vzorce, viz 73. bod odůvodnění), pak by soukromý investor tuto investici do Ciudad de la Luz nerealizoval, protože její interní míra návratnosti je nižší než implicitní náklady na kapitál.
(79)
Dále pak Komise vypočetla čistou současnou hodnotu (NPV) investice do Ciudad de la Luz s cílem vyčíslit, jakou hodnotu by měl projekt pro soukromého investora. Cílem každého investičního rozhodnutí je najít reálná aktiva s hodnotou vyšší než vlastní náklady na ně; jinak řečeno, investice, které by měly očekávanou návratnost vyšší než implicitní náklady na kapitál. Pokud tomu tak není, jako například v případě Ciudad de la Luz, hodnota projektu je negativní, a v důsledku toho není investice pro racionálně uvažujícího soukromého investora životaschopná. NPV jakéhokoliv projektu vyčíslí hodnotu investice ve chvíli, kdy se přijímá rozhodnutí, a vypočte se tak, že se odečtou peněžní toky předpokládané v podnikatelském plánu pomocí diskontního faktoru, což jsou náklady na kapitál. Intuitivně lze říci, že čím větší jsou náklady na kapitál, tím menší bude NPV.
(80)
Pokud se pro Ciudad de la Luz počítá s implicitními náklady na kapitál ve výši 14 % a s peněžními toky uvedenými v podnikatelském plánu z roku 2004, který vypracovala Consultia (jejich nominální hodnota byla převzata Komisí, jak je vysvětleno v 76. bodě odůvodnění), činí NPV investice přibližně -130 milionů EUR (viz příloha). V důsledku toho není tato investice pro soukromého investora zajímavá.
(81)
Komise také ověřila věrohodnost, která ukazuje, že výsledek se opírá o solidní údaje. Nad přiměřenou prahovou hodnotou je výsledek málo citlivý na hodnotu implicitních nákladů na kapitál, kterou vypočítala Komise. Jinak řečeno, výsledek není dotčen významnými změnami v parametrech kalibrovaných Komisí při výpočtu nákladů na kapitál. Níže uvedený graf zachycuje přibližné hodnoty NPV ve vztahu k různým hodnotám nákladů na kapitál (WACC) mezi 5 a 20 %. Graf ukazuje, že NPV se stává negativní v případě, kdy WACC je mezi 5 a 6 %. To znamená, že pokud náklady na kapitál jsou vyšší než 6 %, soukromý investor by takový projekt nerealizoval. Kromě toho u hodnot WACC vyšších než 10 % není hodnota NPV téměř dotčena. Komise odhadla WACC okolo 14 %, tj. v rozpětí, ze kterého se může s vysokou věrohodností dovodit, že projekt není rentabilní.
(82)
Na hodnocení Komise odpověděly španělské orgány na základě zprávy poradenské společnosti (32) tak, že analýza Komise je chybná. Za prvé, i když bylo akceptováno, že analýza CAPM jako taková je adekvátní, zpráva poradenské společnosti zpochybňovala hodnoty používané Komisí v různých parametrech. Především měly být použity nižší hodnoty pro tržní rizikovou prémii a pro koeficienty beta. Za druhé, Komise neměla použít pro stanovení referenční hodnoty pouze podnikatelský plán společnosti Consultia IT, ale také podnikatelský plán z roku 2000 společnosti Arthur Andersen. Za třetí, Komise nepoužila vhodné finanční ukazatele pro ohodnocení očekávané rentability v Ciudad de la Luz. A konečně Komise nebrala zřetel na předvídatelné příjmy z hotelů a kancelářských prostor.
(83)
Komise tyto argumenty vyvrátila. Pokud jde o tržní rizikovou prémii, v příloze II jsou podrobněji vysvětleny důvody, pro které hodnoty obsažené v rozmezí navrženém Španělskem nelze považovat za adekvátní. Především lze konstatovat, že hodnoty navržené pro prémii jsou odhady pro rok 2009 a neodpovídají hodnotám platným v roce 2000 a 2004. Je jasné, že pro odhad CAPM musí být použity hodnoty odpovídající datu, kdy bylo přijato obchodní rozhodnutí. I sám autor citovaný španělskými orgány poskytuje odhady pro dané relevantní období, které se shodují s odhady Komise. V příloze II se také vysvětluje, proč je chybný požadavek španělských orgánů používat nižší koeficienty „beta“. Komise používá hodnoty pocházející z veřejně známých studií, které vypočítávaly koeficienty beta pro konkurenční společnosti podobné komplexu Ciudad de la Luz. Finanční odborníci odmítají používat historické hodnoty beta, jak navrhují španělské orgány.
(84)
Na základě výzvy španělských orgánů, aby byl použit podnikatelský plán z roku 2000, se v příloze II předkládá výpočet vycházející z tohoto plánu. Jak je patrné, z důvodu vyšší rizikové prémie a vyšší bezrizikové sazbě by při tomto předpokladu byla hodnota WACC ještě vyšší než v roce 2004. I tento výpočet vede k negativní NPV. A konečně, pokud jde o možné příjmy, které by plynuly z hotelových a kancelářských projektů, tvrzení španělských orgánů se opírala o nové důkazní materiály, konkrétně o šest později vypracovaných oceňovacích posudků. Uvedené materiály nebyly součástí informací, ke kterým by měl soukromý investor v rozhodujícím okamžiku přístup. I když zpráva společnosti Arthur Andersen zmiňuje možnost výstavby hotelového komplexu, zpráva neobsahuje žádnou informaci ohledně jeho možné rentability a nebyl vypracován žádný podnikatelský plán, který by zvažoval developerskou činnost. V příloze II se nicméně podrobně posuzují později vypracované posudky týkající se developerské činnosti. Ty vykazují závažné problémy. Za referenční ceny pro kancelářské prostory Ciudad de la Luz jsou například vzaty ceny nejprestižnějších obchodních tříd v centru Alicante. Vzhledem k tomu, že komplex Ciudad de la Luz leží mimo Alicante a blízko průmyslového areálu, jsou tyto referenční ceny značně přehnané. Navíc se aplikují referenční ceny pro čtyř- a pěti hvězdičkové hotely. Nic nenasvědčuje tomu, že by mimo Alicante existovala dostatečná poptávka po hotelích této kategorie a kromě toho umístěných v blízko dálnice a průmyslového areálu.
(85)
Kromě svého vlastního interního posouzení si Komise vyžádala také nezávislou studii, která by odpověděla na otázku, zda by soukromý investor provedl investici uvedených parametrů do Ciudad de la Luz za stejných podmínek (33). Zpráva společnosti Ecorys analyzuje několik hypotéz, které odhadují, že náklady na kapitál se pohybují mezi 12,5 % a 21,4 % pro investice v roce 2000 a mezi 10,9 % a 15,9 % pro dodatečnou investici v roce 2004. Výsledek studie Komise se tak nachází v rámci rozpětí vypočítaného společností Ecorys. Interní míra návratnosti vypočítaná na základě podnikatelského plánu se naopak nachází hluboko pod minimálními náklady na kapitál odhadnutými společností Ecorys.
(86)
Společnost Ecorys proto dospěla k celkovému závěru, že je podle všeho nepravděpodobné, že by investice realizované v letech 2000 a 2004 odpovídaly chování obezřetného soukromého investora v tržní ekonomice. Co se týče plánu investic z roku 2000, Ecorys odhaduje, že v rekonstruovaném podnikatelském scénáři vychází negativní NPV ve výši 9,3 miliardy peset. Investování na burzovním trhu by rozvážnému soukromému investorovi přineslo mnohem zajímavější výsledek. Pokud jde o investici v roce 2004, společnost Ecorys došla k závěru, že „nejpravděpodobnější je, že rozvážný tržní investor by se rozhodl nedokončit celý projekt CDL a rozhodoval by se mezi tím, zda provozovat šest ateliérů, do kterých již bylo investováno, nebo opustit projekt a přijmout ztráty“. (34) A konečně se Ecorys domnívá, že soukromý věřitel by projektu neposkytl účastnický ani jakýkoliv jiný úvěr, protože peněžní toky projektu nedostačovaly k tomu, aby bylo možné hradit poplatky spojené s úvěrem.
(87)
Z toho plyne závěr, že jak investice realizované v Ciudad de la Luz mezi lety 2000 a 2004, tak i ty, které byly realizovány později, neodpovídají principu investora v tržním hospodářství, a představují tak výhodu pro společnost Ciudad de la Luz SAU. Vzhledem k tomu, že investice neobstojí ve zkoušce investora v tržním hospodářství, lze konstatovat, že podobný investor by v roce 2000 neinvestoval a neudělal by to ani později na základě podnikatelského plánu z roku 2004.
(88)
S ohledem na výše uvedené se Komise domnívá, že za ekonomickou výhodu lze považovat celkovou hodnotu investice. Úvěry poskytnuté Ciudad de la Luz ze strany SPTCV byly úvěry podřízenými, což znamená, že byly vedeny ve výsledovce podobně jako vlastní kapitál. Jak již Komise uvedla v rozhodnutí o zahájení řízení, vypočítaný úrok z úvěrů měl část fixní a variabilní. Úroková sazba ve fixní části byla velmi nízká, a v podmínkách tržního hospodářství by tak byla pro soukromého věřitele nepřijatelná. Tato fixní část úvěru za nápadně nízký úrok mohla být v zásadě kompenzována perspektivou adekvátní odměny z účastnického úvěru díky variabilní části vázané na rentabilitu projektu, ale tomu tak u projektu zde zkoumaného nemohlo být (viz předchozí motivace týkající se principu soukromého investora v tržním hospodářství). V odhadu zisků a výkazech, které poskytly španělské orgány Komisi pro období 2002-2014, kromě toho nebyly zohledněny žádné finanční náklady. A konečně se teoreticky počítalo s tím, že úroky budou vráceny v dubnu 2015, tj. po dokončení (a možná prodání) projektu, jež se předpokládá v roce 2014; s tím by soukromý věřitel nemohl souhlasit. V odpovědi z 20. dubna 2009 na rozhodnutí o zahájení řízení se španělské orgány vyjádřily, že úvěry by měly být považovány z ekonomického pohledu za kapitálové injekce, protože věřitel a akcionář jsou jedna a tatáž společnost (to jest SPTCV). Vzhledem k tomu, že žádný z úvěrů vyplacených v roce 2005, 2007, 2008 a 2009 nebyl splacen (ani částečně), a vzhledem k tomu, že příjemce za ně nezaplatil úroky, tyto úvěry je de facto třeba považovat za kapitálovou investici. Podle informace poskytnuté španělskými orgány v dubnu 2012 se na konci roku 2010 (35) jednalo o částku v celkové výši 265 089 599 EUR.
(89)
Podpora je také selektivní, protože zisky z ní vyplývající propůjčují výhodu pouze firmám, které podnikají v daném sektoru, a ve skutečnosti navíc pouze některým z nich.
(90)
Komise poukazuje na to, že valencijská autonomní vláda financovala investici prostřednictvím společnosti SPTCV, která je v jejím stoprocentním vlastnictví, a že studie, které vedly k veřejné investici do Ciudad de la Luz, byly vypracovány pro valencijskou autonomní vládu. Proto mohou být tyto příděly považovány za státní prostředky.
(91)
Jestliže státní podpory posilují pozici nějakého podniku vůči jiným konkurentům, je třeba mít za to, že tyto konkurenční podniky jsou takovými podporami ovlivněny. Poskytnutá podpora posiluje pozici Ciudad de la Luz vůči konkurentům, protože umožňuje, aby vstoupila na trh filmových studií. Mezi firmami, které mají z takového opatření prospěch, a těmi, které ho nemají, je narušena hospodářská soutěž. I kdybychom předpokládali, že v jiných členských státech, kde jsou jiná filmová studia, existují podpory pro filmové produkce, nelze to považovat za argument proti tvrzení, že státní podpora narušuje hospodářskou soutěž. Určité opatření se nemůže vyhnout označení „státní podpora“ jen proto, že jiné členské státy mohly zavést svoje vlastní opatření vedoucí k narušení hospodářské soutěže. V okamžiku, kdy se zkoumá podmínka týkající se narušení hospodářské soutěže, nepřísluší operovat „kompenzací“ tohoto typu.
(92)
Závěrem se Komise domnívá, že má předmětné opatření vliv na obchod mezi členskými státy. Filmová studia nabízejí svoje zařízení na mezinárodní úrovni. Filmoví producenti běžně sjednávají ceny a podmínky s řadou filmových studií nacházejících se v různých členských státech. Komise schválila ve Španělsku a v jiných členských státech režimy podpory, které nabízejí podporu produkce audiovizuálních děl, a proto v zemích nepřímo podporují používání technických zařízení včetně filmových studií. Nicméně čtvrté kritérium sdělení o filmu z roku 2001 vylučuje podporu na zvláštní produkční činnosti včetně podpory na využití filmových studií.
(93)
Vzhledem k výše uvedenému se Komise domnívá, že projekt poskytuje společnosti Ciudad de la Luz selektivní hospodářskou výhodu. Projekt je financován z veřejných zdrojů, narušuje hospodářskou soutěž a má vliv na obchod mezi členskými státy. Proto se Komise domnívá, že oznámené opatření představuje státní podporu ve smyslu ustanovení čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
(94)
Komise musí v prvé řadě zajistit, aby podpora nebyla v rozporu s ustanoveními Smlouvy o fungování Evropské unie v jiných oblastech, než jsou státní podpory. Posouzením Komise nejsou v předmětném případě dotčeny žádné další závěry ohledně slučitelnosti s právními předpisy EU o veřejných zakázkách. Podpora neobsahuje žádný další prvek, který by mohl představovat problémy co do zásady celkové zákonnosti podpory.
(95)
Jak bylo uvedeno v rozhodnutí o zahájení řízení, španělské orgány jako podpůrný argument pro případ, že by se Komise domnívala, že zmíněná opatření představují státní podporu, uvedly, že taková opatření by byla slučitelná s čl. 107 odst. 3 jakožto regionální podpora a podpora určená na pomoc kultuře.
(96)
Regionální podpora pro výstavbu Ciudad de la Luz může být odůvodněna tím, že se investice provádí v podporované oblasti. Španělské orgány uvedly, že pravidla pro regionální podporu platná ve chvíli, kdy bylo přijato první rozhodnutí o investici pro období 2000-2006, umožňovala intenzitu podpory ve výši 36 %.
(97)
Vzhledem k tomu, že se jedná o neoznámenou podporu, platí pokyny k státní regionální podpoře pro období 2000-2006 (36). V bodě 4.2 těchto pokynů se uvádí: „aby se zajistilo, že produktivní investice bude realizovatelná a racionální, musí příjemce vložit minimální finanční příspěvek ve výši 25 %.“ V poznámce pod čarou č. 20 v uvedených pokynech se uvádí, že tento minimální příspěvek ve výši 25 % nesmí zahrnovat žádnou podporu. I když na začátku existoval soukromý investor, který vlastnil 25 % z počátečního základního kapitálu 600 000 EUR, tento soukromý investor vykonával za honorář funkci správce projektu a neuskutečnil do něho žádnou další investici, která by poměrně odpovídala většinovému podílu veřejné investice do projektu. Počáteční investici tudíž nelze brát odděleně od veřejné investice, protože se nejedná o nezávislou investici. Kromě toho soukromého investora v červenci 2004 absorbovala SPTCV, takže jeho podíl klesl na 0,2 %.
(98)
Španělské orgány namítly, že investice 25 % od samotné SPTCV je možné považovat za příspěvek od příjemce. Komise se domnívá, že tento přístup, podle kterého je 25 % investice kryto subjektem ve veřejném vlastnictví, který se nechová jako soukromý investor (viz výše část V, bod „Hospodářská výhoda“), přičemž zbývajících 75 % investice také pochází ze státních prostředků, nezaručuje, že produktivní investice profitující z podpory bude realizovatelná a racionální.
(99)
Protože investice do Ciudad de la Luz byla v plném rozsahu financována z veřejných prostředků SPTCV, není tato podmínka splněna.
(100)
V určitých situacích Komise povolila v souladu s čl. 107 odst. 3 písm. c) podpory audiovizuálního odvětví, přičemž brala v úvahu kulturní cíle podle článku 167 SFEU. Kulturní výjimku lze použít společně s ostatními právními základy pro slučitelnost, jako je podpora určitých hospodářských činností podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU (37). Ačkoliv to španělské orgány nenavrhly, s ohledem na vyjádření zúčastněných třetích stran se níže řeší otázka zmíněného právního základu.
(101)
Posouzení podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU se provádí ve třech fázích pomocí přezkumu, při kterém se zvažují výhody a nevýhody předmětného opatření.
(102)
Při přezkumu hodnotí Komise následující aspekty:
a)
Je cílem podpory dosáhnout řádně definovaného cíle společného zájmu (tj. usiluje podpora o vyřešení selhání trhu nebo o dosažení jiného cíle)?
b)
Je podpora dobře navržena tak, aby dosáhla cíle společného zájmu? Konkrétně:
i)
Představuje podpora vhodný nástroj, tj. neexistují jiné vhodnější nástroje?
ii)
Je v ní přítomen stimulační efekt, tj. mění podpora chování firem?
iii)
Je podpora přiměřená, tj. bylo by možné dosáhnout stejné změny chování menší podporou?
c)
Jsou dopady na obchod a narušení hospodářské soutěže malé, takže celková bilance je kladná?
(103)
Domníváme se, že dochází k „selhání trhu“, pokud výsledek trhu nevede k největšímu možnému sociálnímu blahobytu. Nedostatečný výsledek trhu může nastat v případě tzv. veřejných a veřejně prospěšných statků (38). Tyto statky vyvolávají pozitivní externality, jestliže sociální přínos je větší než přínos soukromý. V důsledku toho se nabízené množství dostane pod optimální úroveň, což současně ospravedlňuje veřejný zásah (a možné veřejné dotace).
(104)
Obchodní trh v EU je vysoce konkurenční a pohybuje se v něm řada velkých filmových studií. Kromě toho musí evropská studia čelit v oblasti velkých filmových produkcí velké konkurenci ze strany mimounijních studií. Proto na první pohled neexistují podložené důkazy o selhání trhu na základě nedostatečné nabídky a vysokých vstupních nákladů. V reakci na rozhodnutí o zahájení řízení španělští filmaři namítají, že před postavením komplexu Ciudad de la Luz neměl španělský trh podobné služby na dostatečně vysoké úrovni k dispozici. Valencijští filmaři konkrétně poukázali na to, že přístup k filmovým studiím v jejich blízkosti jim umožní snížit náklady na produkci (nižší náklady na dopravu, blízkost dalších služeb potřebných pro výrobu filmů apod.).
(105)
Nicméně skutečnost, že pro španělské filmové producenty je Ciudad de la Luz přínosem, nestačí, aby se prokázala existence „selhání trhu“, tak jak je definováno výše. Za prvé, domnívat se, že Ciudad de la Luz odstraňuje selhání trhu z hlediska místní produkce filmů ve Španělsku by bylo v protikladu s cílem, který uvedly španělské orgány. Ve zprávě společnosti Consultia z roku 2004 se konstatuje, že místní studia jsou pouze „nepřímí“ konkurenti, zatímco cílem Ciudad de la Luz by bylo získat velké filmové produkce.
(106)
Za druhé, aby se zjistilo selhání trhu ve vztahu ke španělským producentům, muselo by se vyhodnotit, zda sociální přínos vytvořený studii jako Ciudad de la Luz je vyšší než jeho náklad. To by kromě jiného vyžadovalo zvážit, zda současná zařízení nejsou dostatečná, tj. zda by španělští filmaři nemohli využívat studia, která již ve Španělsku existují (jako Video Planning, Cartuja Producciones a Loasur Audiovisual v Andalusii, Media Park v Katalánsku, Platós Valencia ve Valencii a Estudios Barajas, Estudios El Álamo, Los Ángeles a Flash Estudio v Madridu), nebo studia v jiných členských státech. I když španělští filmoví producenti uvedli, že Ciudad de la Luz by měla některé příznivé dopady na náklady (bez vyčíslení), netvrdili, že by místní studia těchto parametrů měla zásadní význam pro místní filmovou produkci.
(107)
Vzhledem k tomu, že není přesně definováno selhání trhu, které by opatření mělo řešit, nelze se ani domnívat, že by daná podpora byla vhodná a úměrná k jeho nápravě. Jestliže bylo cílem filmového studia podpořit místní produkci, pak by kromě jiného bylo třeba porovnat provedenou investici s jinými opatřeními, která by mohla být z pohledu filmových producentů srovnatelně účinná. Španělské orgány takové srovnání neposkytly.
(108)
Přezkum vyžaduje také vyhodnocení negativních dopadů ve smyslu narušení hospodářské soutěže a obchodu. Protože jejich produkce skončila výrazně pod hranicí počátečních očekávání a přilákala především místní filmové produkce, lze se domnívat, že vliv studia Ciudad de la Luz na hospodářskou soutěž mohl být doposud malý. Nicméně počet filmových produkcí uskutečněných v Ciudad de la Luz není dobrým ukazatelem možného dopadu na hospodářskou soutěž. Vstup Ciudad de la Luz na evropský trh filmových studií rozšířil celkovou kapacitu trhu. Základní ekonomické pravidlo stanoví, že toto navýšení nabídky přinese celkové snížení cen nezávisle na počtu produkcí, které bude Ciudad de la Luz schopna přilákat. Vzhledem k tomu, že by to postihlo ceny na globálním trhu, nebylo by možné takové snížení cen vypozorovat srovnáním cenových tarifů stanovených Ciudad de la Luz se sazbami jejích konkurentů. Také je možné, že výstavba Ciudad de la Luz povzbudí jiné členské státy k podobným investicím. Vzhledem k jejím moderním zařízením se může rovněž stát, že se postavení Ciudad de la Luz v budoucnosti změní.
(109)
Vzhledem k výše uvedenému nelze opatření považovat za slučitelné s čl. 107 odst. 3 písm. c), protože jeho cílem není odstranit selhání trhu a opatření může mít negativní vliv na hospodářskou soutěž a obchod.
(110)
Španělské orgány nepředložily argumenty, které by změnily názor komise vyjádřený v rozhodnutí o zahájení řízení, tj. že „se domnívá, že nic nenasvědčuje tomu, že je možné uplatnit výjimku [kulturní] na státní podporu pro účely pokrytí stavebních nákladů a nákladů na fungování nového a velkého komplexu filmových studií“. Že by se studia mohla považovat za „kulturní infrastrukturu“, protože jsou úzce specializována a jejich využití je určeno pro audiovizuální odvětví (pro natáčení filmů, televizní produkce a reklamu), považovala Komise v rozhodnutí o zahájení řízení za samozřejmost.
(111)
Aby byla na financování nezahrnuté do sdělení o filmu uplatněna kulturní výjimka podle čl. 107 odst. 3 písm. d) SFEU, musela by být podpora nejen nutná, přiměřená a vhodná (jak se uvádí v předchozím posouzení s ohledem na čl. 107 odst. 3 písm. c)), ale také určená k dosažení kulturního cíle. Komise dospěla k závěru, že tato kritéria s odhledem na ustanovení čl. 107 odst. 3 písm. c) splněna nejsou a totéž platí v případě ustanovení čl. 107 odst. 3 písm. d).
(112)
V prosinci 2008 dala Komise s přihlédnutím ke sdělení o filmu souhlas s pobídkami pro kinematografii poskytovanými autonomní oblastí Valencie (39). Žádné pobídky, které autonomní oblast Valencie poskytla pro natáčení filmů v Ciudad de la Luz před vydáním tohoto souhlasu, nemohou být považovány za slučitelné, pokud podmínkou pro udělení podpory bylo natáčet v Ciudad de la Luz (porušení čtvrtého kritéria sdělení o filmu, které vylučuje podpory pro určité činnosti spojené s výrobou filmů).
(113)
V rámci tohoto rozhodnutí není třeba podrobněji zkoumat, zda byly filmovým producentům nějaké podpory poskytnuty.
VI. ZÁVĚR
(114)
Komise dospěla k závěru, že Španělsko udělilo společnosti Ciudad de la Luz SA státní podporu, a porušilo tak ustanovení čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie. Investici, kterou provedla autonomní oblast Valencie v Ciudad de la Luz, by soukromý investor za stejných podmínek neuskutečnil. Komise se proto domnívá, že veškerá veřejná investice do projektu představuje protiprávní podporu.
(115)
Celková částka podpory do prosince 2010 tak sestává ze všech přímých veřejných investic do Ciudad de la Luz SA v souhrnné výši 265 089 599 EUR a z veškerých pobídek udělených filmovým producentům pod podmínkou, že natáčení bude probíhat v Ciudad de la Luz.
(116)
Pokud Komise dospěje k závěru, že je podpora neslučitelná s vnitřním trhem, má Komise v souladu se SFEU a s ustálenou judikaturou Soudního dvora Evropské unie pravomoc vyžadovat od předmětného státu, aby tuto podporu zrušil nebo změnil (40). Soudní dvůr opakovaně uvedl, že povinnost, aby stát zrušil nebo změnil podporu považovanou Komisí za neslučitelnou s vnitřním trhem, usiluje o obnovu předchozí situace (41). V tomto směru Soudní dvůr rozhodl, že cíle bude dosaženo, jakmile příjemce podpory vrátí poskytnutou částku považovanou za protiprávní podporu a zřekne se tak výhody, které se těšil oproti svým konkurentům, a jakmile se obnoví situace panující před vyplacením podpory (42).
(117)
V souladu s uvedenou judikaturou článek 14 nařízení Rady (ES) 659/1999 (43) stanoví, že „je-li v případech protiprávní podpory přijato záporné rozhodnutí, Komise rozhodne, že dotyčný členský stát učiní všechna nezbytná opatření, aby příjemce podporu navrátil“.
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Základní kapitál ve výši 94 459 719 EUR sestávající z počátečního vkladu a následných navýšení, pozemky v hodnotě 9 800 040 EUR, účastnické úvěry ve výši 115 miliónů EUR a úvěry přeměnitelné na akcie v celkové výši 45 829 840 EUR vydané od roku 2008, poskytnuté protiprávně Španělskem společnosti Ciudad de la Luz SA před 31. prosincem 2010, jakož i veškeré pobídky poskytnuté filmovým producentům za podmínky, že budou natáčet v Ciudad de la Luz, za porušení čl. 108 odst. 3 Smlouvy, představují státní podporu neslučitelnou s vnitřním trhem.
Článek 2
1. Španělsko musí od příjemce získat zpět neslučitelnou podporu, která je uvedena v článku 1.
2. Částky, které mají být vráceny, jsou úročeny od data, kdy byly poskytnuty příjemci, až do dne jejich splacení.
3. Úroky se vypočítají ze složeného základu v souladu s ustanovením kapitoly V nařízení Rady (ES) č. 794/2004 (44).
4. Ode dne přijetí tohoto rozhodnutí zruší Španělsko všechny dosud neproplacené platby v rámci podpory uvedené v článku 1.
Článek 3
1. Vrácení podpory uvedené v článku 1 musí být provedeno s okamžitou účinností.
2. Španělsko zaručí, aby toto rozhodnutí bylo vykonáno ve lhůtě čtyř měsíců ode dne jeho oznámení.
Článek 4
1. Ve lhůtě dvou měsíců od dne oznámení tohoto rozhodnutí poskytne Španělsko následující informace:
a)
celkovou částku (hlavní pohledávka a úroky), která má být vrácena od každého příjemce;
b)
podrobný popis již přijatých a předpokládaných opatření ke splnění tohoto rozhodnutí;
c)
dokumenty, kterými doloží, že příjemci bylo nařízeno vrácení podpory.
2. Španělsko bude Komisi průběžně informovat o postupu vnitrostátních opatření přijatých za účelem vykonání tohoto rozhodnutí až do konečného vrácení podpory uvedené v článku 1. Na žádost Komise předloží okamžitě informace o opatřeních přijatých a plánovaných za účelem vykonání tohoto rozhodnutí. Také poskytne podrobné informace o výši podpory a úrocích, které již příjemce vrátil.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Španělskému království.
V Bruselu dne 8. května 2012.
KOMISIJOS SPRENDIMAS
2012 m. gegužės 8 d.
dėl valstybės pagalbos SA.22668 (C 8/08 (ex NN 4/08))
(pranešta dokumentu Nr. C(2012) 3025)
(Tekstas autentiškas tik ispanų kalba)
(Tekstas svarbus EEE)
(2013/126/ES)
EUROPOS KOMISIJA,
atsižvelgdama į Sutartį dėl Europos Sąjungos veikimo, ypač į jos 108 straipsnio 2 dalies pirmą pastraipą,
atsižvelgdama į Europos ekonominės erdvės susitarimą, ypač į jo 62 straipsnio 1 dalies a punktą,
pakvietusi suinteresuotąsias šalis pateikti savo pastabas pagal minėtas nuostatas (1) ir atsižvelgdama į jų pastabas,
kadangi:
I. PROCEDŪRA
(1)
2007 m. vasario 22 d. Komisija iš skundo pateikėjo A (2) gavo skundą dėl valstybės pagalbos, t. y. dėl paramos, kurią Valensijos regionas tariamai suteikė Ciudad de la Luz kino studijoms. 2007 m. kovo 15 d. skundo pateikėjas A patvirtino, kad jo skundas gali būti persiųstas Ispanijos institucijoms.
(2)
2007 m. balandžio 10 d. Komisija persiuntė Ispanijos institucijoms visą skundą ir paprašė suteikti informaciją apie tariamą pagalbą. Komisijai anksčiau nebuvo pranešta apie jokias paramos Valensijos kino pramonės sektoriui priemones, kurioms būtų prašoma patvirtinti valstybės pagalbą.
(3)
2007 m. balandžio 18 d. paprašiusios pratęsti terminą (terminas pratęstas balandžio 24 d.), 2007 m. birželio 15 d. Ispanijos institucijos pateikė atsakymą į Komisijos prašymą suteikti informaciją.
(4)
2007 m. balandžio 30 d. skundo pateikėjas A pateikė nuorodas į leidinyje Variety paskelbtus straipsnius, kuriuose tariamai skelbiamos filmų gamybos subsidijos, siūlomos už filmavimą Valensijoje, ir patvirtinama, kad Ciudad de la Luz pritraukia didelio biudžeto filmų gamybos projektus (3).
(5)
2007 m. liepos 13 d. Komisija paprašė Ispanijos institucijų pateikti papildomą informaciją. 2007 m. liepos 18 d. paprašiusios pratęsti terminą (terminas pratęstas liepos 19 d.), 2007 m. spalio 8 d. Ispanijos institucijos pateikė atsakymą į Komisijos prašymą suteikti informaciją.
(6)
2007 m. liepos 15 d. Komisija gavo skundo pateikėjo B (4) skundą. Gavusi skundo pateikėjo sutikimą, 2007 m. rugpjūčio 2 d. Komisija persiuntė jo skundą Ispanijos institucijoms.
(7)
2008 m. vasario 13 d. raštu Komisija pranešė Ispanijos institucijoms nusprendusi dėl šios pagalbos pradėti Sutarties dėl Europos Sąjungos veikimo 108 straipsnio 2 dalyje nustatytą procedūrą. 2008 m. balandžio 28 d. Ispanija pateikė atsakymą į šį raštą.
(8)
Komisijos sprendimas pradėti procedūrą paskelbtas Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje (5). Komisija pakvietė suinteresuotąsias šalis pateikti savo pastabas dėl šios pagalbos.
(9)
Komisija gavo suinteresuotųjų šalių pastabas ir 2008 m. spalio 3 d. persiuntė jas Ispanijai. Ispanijos institucijų pastabos gautos 2008 m. lapkričio 21 d. ir gruodžio 29 d.
(10)
Po 2009 m. vasario 11 d. Komisijos ir Ispanijos institucijų surengto susitikimo 2009 m. kovo 30 d. Ispanija pateikė papildomą informaciją.
(11)
2009 m. rugpjūčio 26 d. Komisija nusiuntė Ispanijai dar vieną prašymą suteikti informaciją, į kurį Ispanijos institucijos atsakė 2009 m. spalio 20 d., o papildomą informaciją pateikė 2010 m. vasario 1 d.
(12)
2011 m. gegužės 24 d. Komisija nusiuntė Ispanijai dar vieną prašymą suteikti informaciją ir pranešė Ispanijai apie nepriklausomo ekonominio konsultanto (Ecorys) skyrimą. 2011 m. birželio 7 d. Ispanija pateikė atsakymą. Komisija Ispanijai atsakymą pateikė 2011 m. liepos 22 d.
(13)
2011 m. rugpjūčio 1 d. Komisija nusiuntė Ispanijai savo galutinį prašymą suteikti informaciją, prie kurio pridėjo Ecorys ataskaitą. 2011 m. spalio 3 d. Ispanija pateikė savo pastabas dėl Ecorys ataskaitos. 2012 m. balandžio 11 d. Ispanija pateikė papildomus duomenis apie viešąsias investicijas į Ciudad de la Luz SAU.
II. IŠSAMUS APRAŠYMAS
(14)
Ciudad de la Luz yra didelis kino studijos kompleksas, įsikūręs prie pat Alikantės (Valensija). Valensijos regiono Vyriausybė (isp. Generalitat Valenciana) savo pirminį sprendimą investuoti į Ciudad de la Luz projektą priėmė 2000 m. spalio 24 d.
(15)
Ciudad de la Luz SA įsteigta 2000 m. lapkričio 2 d. Jos tikslas buvo vykdyti būtiną Ciudad de la Luz centro rėmimo, jo organizavimo ir valdymo veiklą, įskaitant garso ir vaizdo bei kinematografijos įrenginių statybą, valdymą ir eksploatavimą, taip pat kitą susijusią pramogų ir apgyvendinimo veiklą.
(16)
75 % pradinio Ciudad de la Luz SA600 000 EUR dydžio akcinio kapitalo priklausė Parque Temático de Alicante SAU, kuri vėliau tapo Sociedad Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU (SPTCV). SPTCV yra valstybės sektoriaus subjektas, vykdantis investicinę veiklą Valensijos regiono Vyriausybės vardu. Likę 25 % priklausė Producciones Aguamarga SL - privačiai įmonei, kuri buvo atsakinga už likusius statybos darbus, Ciudad de la Luz reklamavimą ir studijų valdymą.
(17)
2001 m. lapkričio mėn. akcinis kapitalas buvo padidintas iki 9 mln. EUR; visas papildomas akcijas įsigijo SPTCV, padidinusi turimą akcijų paketą iki 98,4 %. 2003 m. vasario mėn. ir 2004 m. gegužės mėn. SPTCV, panašiai įsigijusi naują akcinį kapitalą, dar padidino turimą akcijų paketą. 2004 m. liepos mėn. Producciones Aguamarga pardavė turėtus 0,2 % Ciudad de la Luz SA akcinio kapitalo (6) SPTCV (už 139 059 EUR). Nuo tada Valensijos regiono Vyriausybė per SPTCV valdo 100 % Ciudad de la Luz SAU akcinio kapitalo. Nuo to laiko Ciudad de la Luz SAU yra valstybinė įmonė, kuri visa priklauso SPTCV, ir dėl konkursų ir finansų priežiūros jai taikoma viešoji teisė. Tačiau Producciones Aguamarga ir toliau valdė Ciudad de la Luz.
(18)
Filmuoti kino studijos komplekse pradėta nuo 2005 m. rugpjūčio mėn. Didžiausiems kino produkcijos projektams vykdyti suprojektuoto komplekso statyba pradėta 2002 m. ir padalyta į tris etapus:
-
1 etapas (užbaigtas): 6 garso įrašymo paviljonai su oro kondicionavimu, kurių bendras plotas sudaro 11 000 m2, pagalbiniai gamybos pastatai, 15 050 m2 ploto dirbtuvės (sandėliai) ir 2 lauko filmavimo aikštelės (filmavimo aikštelės po atviru dangumi), kurių bendras plotas - 14 hektarų,
-
2 etapas (užbaigtas pradėjus oficialų tyrimą): viešojo maitinimo patalpos ir įranga, administracinis pastatas, postprodukcijos laboratorija ir trečia 5 hektarų ploto lauko filmavimo aikštelė (filmavimo aikštelė po atviru dangumi) su filmavimo vandenyje rezervuaru,
-
2B etapas (darbai nepradėti): didelis gilus vandens rezervuaras su matomuoju horizontu,
-
3 etapas (darbai nepradėti): 5 000 m2 garso įrašymo paviljonas (kuris turėjo būti didžiausias pasaulyje), dar viena filmavimo aikštelė po atviru dangumi ir 4 televizijos studijos.
(19)
Studijos komplekse taip pat įsikūręs universiteto audiovizualinės produkcijos (kino, televizijos, radijo, interneto) fakultetas, kuriame siūlomos magistrantūros programos, apimančios visus gamybos aspektus (meno, techninės rinkodaros, komunikacijos). Į 2000 m. parengtus pradinius planus taip pat buvo įtrauktos kitos papildomos investicijos į gretimus prekybos centrus, viešbučius ir sporto kompleksą, iš kurių projektui turėjo būti gauta teigiamų pinigų įplaukų, bet kurie iki šiol nebuvo pastatyti. Nors 2004 m. Generalitat skyrė reikalingą žemę ir 2005 m. buvo paskelbti kvietimai dalyvauti konkurse dėl šios veiklos valdymo koncesijos pagrindu, pasiūlymai nebuvo pakankamai patrauklūs ir papildomos investicijos nebuvo atliktos.
(20)
Dėl tam tikrų naujausių Ciudad de la Luz įrenginių aspektų studija didelio biudžeto filmų gamybos pajėgumo požiūriu gerokai pranašesnė už keletą konkuruojančių didelių Europos kino studijų. Pavyzdžiui, 5 000 m2 garso įrašymo paviljonas, numatytas pirminiuose Ciudad de la Luz planuose, būtų buvęs didžiausias pasaulyje (7). Komisija pažymi, kad dideli garso įrašymo paviljonai svarbūs tik dideliems kino produkcijos projektams.
(21)
Dar visai neseniai studiją valdė Aguamarga Gestión de Estudios SL, kuri mainais už atlygį, pagrįstą su akcininku sudaryta daugiamete valdymo sutartimi, tarpininkavo kino studijai.
(22)
Prieš pradedant statybos darbus 1999-2000 m. trečiųjų šalių konsultantai, atlikę keturis tyrimus, informaciją apie kuriuos Ispanija pateikė vykstant oficialaus tyrimo procedūrai, išnagrinėjo galimybes plėtoti Ciudad de la Luz, plėtojimo mastą ir strategines komplekso plėtojimo gaires.
(23)
Šiuose tyrimuose nagrinėtos perspektyvos daugėti kino produkcijos projektų (8), palygintos kitos Valensijos regiono vietovės, kuriose būtų galima statyti kino studijas (9), ir pateikta preliminari kino studijos komplekso analizė (10) bei verslo planas (11). Prieš Komisijai priimant sprendimą pradėti oficialų valstybės pagalbos tyrimą dėl šio projekto Ispanijos institucijos šios informacijos nebuvo pateikusios. 2008 m. vasario 22 d. sprendime pradėti procedūrą teikiami duomenys paimti iš tyrimo (kurį atliko Consultia), kuris, kaip Ispanijos institucijos pranešė Komisijai, buvo atliktas 2002 m. Tačiau priėmus sprendimą pradėti procedūrą Ispanija Komisijai vėliau pranešė, kad šis tyrimas buvo atliktas 2004 m.
(24)
Arthur Andersen parengto 2000 m. verslo plano išvados (12) buvo teigiamos, įskaitant išvadas dėl komplekso pelningumo perspektyvų vidutinės trukmės ir ilguoju laikotarpiu. Teigiami kino studijos projekto grynųjų pinigų srautai dokumentais buvo patvirtinti penkeriems metams (2002-2006 m.) po studijos pastatų, konferencijų salės bei Kino ir televizijos fakulteto statybos užbaigimo.
(25)
Apytikriais skaičiavimais, šių etapų statybos kaina buvo 16,9 mlrd. pesetų (101,7 mln. EUR). Žemės sklypų kaina nebuvo įskaičiuota ir verslo plane nurodyta, kad apskaičiuotos sąnaudos nuo tikrųjų sąnaudų gali skirtis +/- 30 %. Paskesni etapai projektui užbaigti nebuvo įkainoti.
(26)
Remdamasi šiuo verslo planu, 2000-2004 m. SPTCV, dalyvaudama akcinio kapitalo didinimo procedūrose ir skirdama žemės sklypus, atliko arba skyrė Ciudad de la Luz investicijas, kurių bendra suma sudarė 104 259 759 EUR. Išsamesnės informacijos žr. 53 konstatuojamojoje dalyje.
(27)
Statyba truko dvejus metus ilgiau negu tikėtasi, investiciniai planai buvo pakeisti ir investicijas planuota gerokai padidinti, todėl 2004 m. Ciudad de la Luz/SPTCV užsakė Consultia atlikti naują tyrimą ir parengti naują verslo planą (13). Consultia tyrime dėl projekto pelningumo taip pat padaryta teigiama išvada ir 2004-2014 m. verslo plane nurodyta, kad SPTCV investicijų grąža iki 2014 m. ir ilgesniu laikotarpiu bus teigiama.
(28)
2004 m. liepos mėn. SPTCV už 139 059 EUR išpirko Ciudad de la Luz SA dalį, kurią valdė Producciones Aguamarga SL. Kitaip nei SPTCV, Producciones Aguamarga SL po savo pradinės 150 000 EUR investicijos, kuri buvo atlikta 2000 m. lapkričio mėn., jokių papildomų investicijų į Ciudad de la Luz SA neatliko. Taigi Ciudad de la Luz SA dalis, kurią valdė Producciones Aguamarga SL, iki to laiko, kai ją įsigijo SPTCV, sumažėjo iki 0,2 %. Po šio sandorio įmonė tapo visiškai valdoma valstybės, todėl tapo Ciudad de la Luz SAU.
(29)
Remdamasi pakeistu darbų tvarkaraščiu ir verslo planu, SPTCV, kaip vienintelė akcininkė, suteikė dvi dalyvavimo paskolas: 95 mln. EUR 2005 m. ir 20 mln. EUR 2007 m. Iš 2010 m. gruodžio 31 d.Ciudad de la Luz SAU sąskaitų, kurias Ispanijos institucijos pateikė 2012 m. balandžio mėn., matyti, kad toliau SPTCV 2008-2010 m. investavo iš viso 45 829 840 EUR į konvertuojamąsias obligacijas. Iš šių sąskaitų taip pat matyti, kad SPTCV už 2009 ir 2010 m. mokėtinos 2005 ir 2007 m. dalyvavimo paskolų palūkanos sudarė iš viso 7 222 160 EUR. Be to, iki 2010 m. gruodžio 31 d. susikaupė 1 814 187 EUR nesumokėtų konvertuojamųjų obligacijų palūkanų suma. Taigi SPTCV viešųjų lėšų investicijos į Ciudad de la Luz, įskaitant už suteiktas paskolas mokėtinas palūkanas, iki 2010 m. pabaigos sudarė iš viso 274 125 946 EUR.
(30)
Pagal 2000 m. verslo planą Ciudad de la Luz siekė tapti studijos kompleksu, kuris turėtų antrą didžiausią pajėgumą Europoje (po Pinewood), ir pritraukti Ispanijos projektus (kino, televizijos ir reklamos); papildomai buvo nustatytas tikslas pritraukti šešiolika užsienio (ES ir JAV) filmų gamybos projektų per metus. 2004 m. atnaujintame verslo plane laikytasi nuomonės, kad vienas iš strateginių Ciudad de la Luz tikslų turėtų būti didelių jos pagrindinių klientų filmų ir televizijos laidų projektų įgyvendinimas.
(31)
2004 m. verslo plane pagrindiniais tarptautiniais Ciudad de la Luz konkurentais laikytos didelės ne JAV įsikūrusios studijos, visų pirma tos, kurios turi panašumų į Ciudad de la Luz, būtent Pinewood-Shepperton (Jungtinė Karalystė), Cinecitta (Italija), Barrandov (Čekija), Babelsberg (Vokietija), Cinecite Montreal & Lions Gate (Kanada) ir Warner Roadshow & Fox (Australija).
(32)
Pradiniame 2000 m. verslo plane numatyti planuojami studijos paslaugų (pvz., filmavimo aikštelės po atviru dangumi nuomos, dirbtuvių) tarifai atitiko panašių ES studijų (t. y. Jungtinės Karalystės Shepperton ir Elstree, Vokietijos Babelsberg) taikytų tarifų intervalą. 2004 m. atnaujintame verslo plane taip pat pateikiamas strateginis kainodaros modelis, kuriame remiamasi tarptautiniu mastu pripažintų studijų taikomais tarifais, maždaug 15-20 % mažesniais nei pripažintų lyderių (JAV ir Jungtinės Karalystės Pinewood), bet 50-100 % didesniais nei ES studijų (Čekijos Barrandov ir Vokietijos Babelsberg).
(33)
Praktikoje nacionaliniai ir tarptautiniai Ciudad de la Luz verslo strategijos tikslai nebuvo įgyvendinti. Iš 33 Ciudad de la Luz 2005-2009 m. sukurtų filmų 28 buvo Ispanijos filmų gamybos projektai ir tik 5 - bendros ES filmų gamybos projektai (dalyvaujant Graikijai, Prancūzijai). Išskyrus atsitiktinius įsimintinus įvykius, kai buvo įgyvendinti dideli bendros Europos filmų gamybos projektai, kaip antai Asteriksas olimpinėse žaidynėse, o neseniai - bendros JAV ir Ispanijos filmų gamybos projektas, praktikoje filmai, sukurti Ciudad de la Luz nuo jos atidarymo 2005 m. rugpjūčio mėn., daugiausia buvo nacionaliniai Ispanijos filmų projektai.
(34)
Nors 2004 m. verslo plane pateiktose perspektyvose buvo nustatyta, kad pirmieji (kuklūs) teigiami metinės veiklos rezultatai bus pasiekti 2010 m., komercinė Ciudad de la Luz veikla iki šiol yra nuostolinga. Iki 2010 m. pabaigos Ciudad de la Luz susikaupė 84 mln. EUR nuostolių, nors 2004 m. verslo plane prognozuota, kad iki tos dienos bus gautas 12 mln. EUR bendras pelnas. Palyginti su minėtomis studijomis, Ciudad de la Luz iki šiol nepavyko pritraukti tiek ne Ispanijos gamybos projektų, kiek planuota, ir netgi kalbant apie Ispanijos projektus rezultatai yra prastesni negu tikėtasi. Veiklos nuostoliai taip pat yra didesni negu tikėtasi.
(35)
Pradėti tyrimą Komisiją paskatino 2007 m. gautas skundo pateikėjo A pateiktas skundas, taip pat vėliau gautas skundo pateikėjo B skundas; abu skundų pateikėjai yra svarbūs kino sektoriaus dalyviai įvairiose valstybėse narėse. Skunduose pareikšti įtarimai dėl neteisėtos valstybės pagalbos, susijusios su Ciudad de la Luz valstybiniu finansavimu ir visų pirma su Ciudad de la Luz nustatyta su filmais susijusių paskatų sistema.
(36)
Kaip minėta pirmiau, 2008 m. vasario mėn., kai Komisija pradėjo oficialią tyrimo procedūrą, vienintelis investicinio sprendimo pagrindas, kurį pateikė Ispanijos institucijos, buvo neva 2002 m. Consultia parengtas verslo planas. Atlikusi išankstinį vertinimą, Komisija smarkiai abejojo, ar rinkos investuotojas būtų investavęs tokiomis pat sąlygomis ir tokiu pat mastu kaip Valensijos regiono Vyriausybė.
(37)
Dėl galimo pagalbos derėjimo Komisija neturėjo jokios informacijos, kuri leistų jai patikrinti, ar buvo tenkintos Valensijos regionui tuo metu (2000-2004 m.) taikytų regioninės pagalbos gairių sąlygos. Komisija taip pat abejojo, ar galėtų būti taikoma Sutarties 107 straipsnio 3 dalies d punkte nustatyta su kultūra susijusi išimtis, nes Ciudad de la Luz nerėmė kultūros ar paveldo saugojimo, galėjo būti naudojama visų rūšių audiovizualiniams kūriniams, įskaitant reklamą, kurti ir konkuravo su kitais operatoriais, kad pritrauktų komercinius gamybos projektus.
(38)
Komisija taip pat atkreipė dėmesį į galimą valstybės pagalbą, susijusią su paskatų filmuoti Ciudad de la Luz komplekse sistema, ir nustatė atitinkamus filmų gamintojus, kurie gavo naudos iš šios sistemos. Su filmais susijusios paskatos buvo skirtos konkrečiai veiklai konkrečioje vietoje remiantis nežinomais kriterijais, taigi atrodo, kad jos neatitiko Komisijos kinematografijos komunikate nustatytų taisyklių.
III. SUINTERESUOTŲJŲ ŠALIŲ PASTABOS
(39)
Komisija gavo iš viso dešimties suinteresuotųjų šalių pastabas. Keturios iš jų veikia kino studijų verslo srityje kitose nei Ispanija valstybėse narėse (skundo pateikėjas A, skundo pateikėjas B, Barrandov Studio ir Mediterranean Film Studios Limited), penkios veikia Ispanijos kino sektoriuje (Federación de Asociaciones de Productores Audiovisuales Españoles (FAPAE), Associacio de Directors de Cinema Valencians, Empreses Audiovisuals Valencianes Federades (EAVf), Association Productors Audiovisuals Valencians ir Sociedad Proyectos Tematicos de la Comunidad Valenciana (SPTCV SAU), o viena yra nacionalinė kino finansavimo ir politikos institucija (Jungtinės Karalystės kino taryba).
(40)
Savo 2008 m. birželio 25 d. pateiktame konfidencialiame dokumente skundo pateikėjas B reiškia susirūpinimą dėl pagalbos, kuria pasinaudojant buvo sukurta ir šiuo metu veikia Ciudad de la Luz. Jis tvirtina, kad priemonės, kurių ėmėsi Komisija pradėdama procedūrą, yra itin svarbios jo įmonei ir visam sektoriui.
(41)
Savo 2008 m. birželio 30 d. pateiktame konfidencialiame dokumente skundo pateikėjas A savo pastabas dėl išsamaus tyrimo apriboja keturiais klausimais: i) studijų finansavimo išlaidų; ii) požiūrio į veiklą pradedančios įmonės finansavimą; iii) galutinės perleidimo vertės nustatymo ir iv) kitų paskatų, kurias teikia Ciudad de la Luz. Jo nuomone, „privatus investuotojas net ir įsitvirtinusios ir pelną gaunančios studijos verslą laikytų bent vidutinės rizikos investicija … . Tai pagrįsta tuo, kad nors studijos verslas paremtas turtu … , jos veiklos svertas greičiausiai bus didelis, todėl sunku prognozuoti pelną. Papildomą neapibrėžtumą lemia tokie veiksniai kaip kino produkcijos sektoriaus cikliškumas“.
(42)
Skundo pateikėjo A nuomone, maždaug 15 % vidutinė svertinė kapitalo kaina galėtų būti tinkama įsitvirtinusios studijos verslui, nors „grąža, kurios tikėjosi [skundo pateikėjo A] privataus kapitalo investuotojai, buvo didesnė nei ši“. Veiklą pradedančią studiją privatus investuotojas vertintų kaip „vidutinės rizikos ir (arba) labai rizikingą įmonę, todėl iš šios investicijos tikėtųsi gerokai didesnės grąžos (nors tam tikras laiko tarpas pelningumui užtikrinti būtų priimtinas). Atsižvelgiant į tai, kad naujai įsteigtų įmonių galimybės skolintis iš įprastų šaltinių paprastai būna ribotos (jei jų iš viso yra), naujai steigiamos įmonės vidutinę svertinę kapitalo kainą paprastai didina ir didesnė reikalaujama nuosavo kapitalo grąža, ir pigesnio skolintojo kapitalo stoka“.
(43)
Dėl sprendime pradėti procedūrą nurodytos galutinės Ciudad de la Luz perleidimo vertės skundo pateikėjas A mano, kad ji neatitinka tikrovės. Jis taip pat tvirtina, kad privatus investuotojas paprastai manytų, jog yra neįprasta, kad iš daugiau kaip 12-15 padaugintas pelnas prieš palūkanas ir mokesčius būtų tinkamas vertinimo matas.
(44)
Galiausiai dėl paskatų, teikiamų gamybos projektams pritraukti, skundo pateikėjas A tvirtino, kad jomis, atrodo, veiksmingai subsidijuotos kino produkcijos įmonių kvalifikuotų techninių ir pagalbinių darbuotojų, kurių Valensijos regione tariamai trūksta, atvežimo sąnaudos. Skundo pateikėjas A mano, kad šios paskatos daro didelį nepageidaujamą poveikį konkurencijai, nes studijoms be tokių paskatų būtų buvę gerokai sunkiau pritraukti kino produkcijos projektus.
(45)
Savo 2008 m. birželio 25 d. pateiktame pradiniame dokumente Barrandov Studio pabrėžė, kad tariama pagalba iškraipo atitinkamą rinką bei kenkia kitiems konkurentams, ir, atsižvelgusi į šios bylos sudėtingumą, paprašė papildomo laiko papildomoms pastaboms pateikti. Tas pastabas Komisija gavo 2008 m. rugsėjo 15 d.Barrandov Studio sutinka su skundo pagrindais, kuriuos išdėstė skundo pateikėjas A, ir pabrėžia, kad garso įrašymo studijų dydis ir skaičius rodo, jog Ciudad de la Luz daugiausia dėmesio skiriama didelio biudžeto JAV, o ne Ispanijos filmams. Nedidelė kino specialistų ir infrastruktūros pasiūla Alikantėje, palyginti su Madridu ar Barselona, nerodo, kad vietos pasirinkimas būtų logiškas. Kalbant apie strategiją, investuotojas, investuojantis į studijos veiklą, savo klientūrą padalytų į vietos klientus, kurie užtikrina stabilias pajamas, ir užsienio klientus, kurie dėmesį sutelkia į didelius užsienio filmų gamybos projektus. Ciudad de la Luz renkasi priešingą strategiją, pagrįstą studijos paslaugų teikimu ypač nedidelėmis kainomis, o dėl to yra nepaisoma įsisteigimo sąnaudų. Be to, atsižvelgiant į neapibrėžtumą, kurį lemia sunkumai šiame sektoriuje prognozuojant pajamas po 3-5 metų laikotarpio, privatus investuotojas būtų pareikalavęs gerokai spartesnės grąžos. Barrandov nuomone, šį tvirtinimą remia konfidencialus verslo planas, kuriame parodomos naujausios jos investicijos į naujas studijas, kurios buvo atliktos remiantis prielaida, kad grynasis pelnas bus gaunamas nuo antrųjų veiklos metų, o investicijos atsipirks per mažiau nei 8 metus. Barrandov taip pat neįžvelgia jokio racionalaus paaiškinimo dėl pelno sumos (341 mln. EUR), kurios Ispanijos institucijos tikisi iki 2014 m.
(46)
Savo 2008 m. birželio 27 d. pateiktame dokumente Mediterranean Film Studios Limited savo pastabose kalba tik apie vandens rezervuarus, apie kuriuos paskelbė Ciudad de la Luz. Studija tvirtina, kad jos pačios vandens rezervuarai Europoje neturi lygių ir juos būtų galima palyginti tik su Fox rezervuarais Žemutinėje Kalifornijoje (Meksika). Atsižvelgdama į nedidelį metinį savo rezervuarų užimtumą, studija tvirtina, kad, jos ir bendra sektoriaus nuomone, Viduržemio jūros regione ar Europoje turimas filmavimo vandenyje rezervuarų pajėgumas jau yra pakankamas.
(47)
Savo 2008 m. birželio 30 d. pateiktose pastabose Federacion de Asociaciones de Productores Audiovisuales Espanoles (FAPAE) teigia mananti, kad Ciudad de la Luz padidino konkurenciją didelių gamybos centrų rinkoje ir kad skundų pateikėjai paprasčiausiai nori išsaugoti savo padėtį rinkoje ir neįsileisti į rinką konkurentų, kurie siūlo patikimas jų Europos rinkoje dominuojančių studijų paslaugoms alternatyvias paslaugas ir protingas kainas. FAPAE taip pat tvirtina, kad studijos, tokios kaip Barrandov, Cinecittà, Babelsberg ar Mafilms, savo padėtį rinkoje ir reputaciją susikūrė remdamosi įvairių formų valstybės parama, įskaitant valstybės dalyvavimą akciniame kapitale. Bendresniu mastu FAPAE pabrėžia, kad tikslas palaikyti kultūrų įvairovę pateisina ryžtingą viešąją intervenciją šiame sektoriuje. Visų pirma Ciudad de la Luz Ispanijos gamybos sektoriui tariamai teikia modernias ir pažangias paslaugas, kurias priešingu atveju būtų reikėję brangiau pirkti užsienyje. Dėl tvirtinimo, kad Ciudad de la Luz taikosi į ypač didelius gamybos projektus, FAPAE tvirtina, kad Ciudad de la Luz yra labai naudinga įgyvendinant nedidelio biudžeto Ispanijos filmų gamybos projektus ir sutelkia dėmesį į nacionalinę ar vietos kultūrą, taigi prisideda prie kultūros srities tikslų, nustatytų buvusiame 87 straipsnio 3 dalies d punkte (dabar 107 straipsnio 3 dalies d punkte). 2008 m. gegužės 21 d.Empreses Audiovisuals Valencianes Federades (EAVf) pastabos ir 2008 m. gegužės 16 d.Association of Productors Audiovisuals Valencians pastabos daugiausia atkartoja, kartais pažodžiui, FAPAE pastabas.
(48)
Savo 2008 m. birželio 5 d. pastabose Associaciò de Directors de Cinema Valencians pabrėžia, kad dėl JAV kino sektoriaus dominavimo, kuris užtikrinamas naudojantis įvairia tariamai su piktnaudžiavimu susijusia praktika, Europos kūriniai yra sumenkinami. Asociacijos nuomone, būtina imtis taisomųjų priemonių, kad Europos kultūros kūriniai galėtų konkuruoti vienodomis sąlygomis. Ši asociacija tvirtina, kad viešoji intervencija į Ciudad de la Luz tuo atžvilgiu yra visiškai veiksminga, nes ja siekiama naudos Europos, Ispanijos ir Valensijos filmų gamybai ir norima apsaugoti jų kultūrines tapatybes.
(49)
Sociedad Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU (100 % Ciudad de la Luz SAU akcijų savininkė, kurią pačią valdo Comunidad Valenciana) 2008 m. birželio 23 d. datuotose pastabose iš esmės atkartojami tie patys papildomi argumentai ir remiamasi Ispanijos pateiktais įrodymais. Šiose pastabose ypač pabrėžti šie keli aspektai. Pirma, tai, kad, 2000 m. pradėjus įgyvendinti projektą, remdamasis turimais tyrimais jį iš dalies finansavo privatus investuotojas, rodo, kad valdžios institucijoms atliekant šias investicijas vadovautasi privataus investuotojo logika. Abiejuose tyrimuose - ir 2000, ir 2004 m. - be jokių išlygų padaryta išvada, kad projektas yra pelningas. Antra, konkretiems filmams skirtos paskatos yra komerciškai pagrįstos plėtojant naują veiklą ir suteiktos kaip „paramos sutartis“ mainais už reklamavimo veiklą, kuri bus naudinga studijų reputacijai, nors reklamos sąnaudos teks šių paskatų gavėjams. Šiuo klausimu atliktame tyrime apytikriai apskaičiuota, kad Ciudad de la Luz paramos sutarčių ekonominė grąža sudaro […] (14) mln. EUR.
(50)
Savo 2008 m. birželio 25 d. rašte Jungtinės Karalystės kino taryba tvirtina, kad sprendime, kuriuo pradedama oficiali tyrimo procedūra, yra pagrindas kelti bylą.
IV. ISPANIJOS PASTABOS
(51)
Pradėjus oficialų tyrimą, Ispanijos institucijos atskleidė, kad pradinis investicinis sprendimas buvo pagrįstas 2000 m. parengtu verslo planu, o ne tuo planu, kurį jos pateikė anksčiau. Šis verslo planas buvo parengtas per tyrimą, kuris buvo atliktas 2004, o ne 2002 m., kaip kad Ispanijos institucijos anksčiau pranešė Komisijai.
(52)
Iki atliekant 2004 m. tyrimą į šį projektą jau buvo investuota daugiau kaip 90 mln. EUR. Taigi Ispanijos institucijos tvirtina, kad buvo priimti du investiciniai sprendimai: vienas 2000 m. dėl pirmojo projekto etapo, o kitas - 2004 m. dėl planuoto projekto išplėtimo.
(53)
Investicijų į Ciudad de la Luz tvarkaraštis, Ispanijos institucijų paskutinį kartą atnaujintas 2012 m. balandžio mėn., yra toks:
Data
Aprašymas
Viešoji investicija
(EUR)
2000 m. spalio 24 d.
Valensijos regionas nusprendžia pastatyti Ciudad de la Luz
-
2000 m. lapkričio 2 d.
Įsteigiama Ciudad de la Luz SA (75 % valdo Parque Temático de Alicante SAU, o 25 % - Producciones Aguamarga SL)
450 000
[75 % 600 000 sumos]
2001 m. lapkričio 21 d.
Parque Temático de Alicante SAU vienašališkai investuoja mainais už Ciudad de la Luz SA kapitalo padidinimą 9 mln. EUR (padidindama savo dalį iki 98,4 %)
9 000 000
2003 m. vasario 6 d.
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU (15) vienašališkai investuoja į Ciudad de la Luz SA kapitalo didinimą 30 mln. EUR (padidindama savo dalį iki 99,6 %)
30 000 000
2004 m. gegužės 4 d.
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU vienašališkai investuoja į Ciudad de la Luz SA kapitalo didinimą 54 870 660 EUR (padidindama savo dalį iki 99,8 %)
54 870 660
2004 m. liepos 23 d.
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU už 139 059 EUR perka 0,2 % (150 000 EUR nominaliosios vertės) Ciudad de la Luz SA akcijų paketą, kurį valdė Producciones Aguamarga SL (padidindama valdomą Ciudad de la Luz SA dalį iki 100 %)
139 059
2005 m. kovo 9 d.
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU perleido Ciudad de la Luz SA žemę, ant kurios buvo pastatytos studijos, ir taip padidino savo nuosavą kapitalą 9 800 040 EUR (nors ši žemė Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU sąskaitose buvo įvertinta 1 030 856 EUR). Prieš šią dieną projektui jau buvo suteiktas Valensijos Vyriausybės leidimas statyti šioje vietoje studijas
9 800 040
2005 m. vasara
Ciudad de la Luz SA pradeda savo, kaip kino studijos, veiklą
-
2005 m. balandžio 28 d.
95 mln. EUR dalyvavimo paskola
95 000 000
2007 m. gruodžio 26 d.
20 mln. EUR dalyvavimo paskola
20 000 000
2008 m. birželio 30 d.
Konvertuojamosios obligacijos, išleistos numatant galimybę iki 2008 m. gruodžio 31 d. paskolą konvertuoti į akcijas
10 000 000
2009 m. sausio 2 d.
Konvertuojamosios obligacijos, išleistos numatant galimybę iki 2009 m. birželio 30 d. paskolą konvertuoti į akcijas
10 000 000
2009 m. kovo 17 d.
Konvertuojamosios obligacijos, kurių leista išplatinti už ne daugiau kaip 30 mln. EUR, numatant galimybę iki 2009 m. gruodžio 30 d. paskolą konvertuoti į akcijas
25 829 840
2010 m. gruodžio 31 d.
2009 ir 2010 m. nesumokėtos dalyvavimo paskolų palūkanos
7 222 160
2010 m. gruodžio 31 d.
2009 ir 2010 m. nesumokėtos nekonvertuotų paskolų palūkanos
1 814 187
Iš viso
274 125 946
(54)
Ispanijos institucijos savo atsakymuose dėmesį sutelkė į pastangas įrodyti, kad šios investicijos nėra valstybės pagalba, nes rinkos investuotojas į šį projektą būtų investavęs tokiomis pat sąlygomis (taikant rinkos ekonomikos investuotojo principą). Tam paremti institucijos pateikė ekonominių konsultacijų įmonės LECG parengtas ataskaitas.
(55)
Net jei Komisija manytų, kad bent dalis šių investicijų yra susijusi su valstybės pagalba, Ispanija tvirtino, kad visi Ciudad de la Luz sukurti filmai atitiko Valensijos filmų paskatų, kurias Komisija patvirtino 2008 m. balandžio, gruodžio mėn. ir 2009 m. liepos mėn. (16), su kultūra susijusius kriterijus. Ispanijos teigimu, SESV 107 straipsnio 3 dalies d punkte nustatyta su kultūra susijusi išimtis gali būti taikoma investicinei pagalbai iki filmų gamybos ir po jos.
(56)
Ispanija taip pat pažymi, kad bet kokia pagalba, susijusi su Ciudad de la Luz valstybiniu finansavimu ir su filmams siūlomomis paskatomis, turėtų būti vertinama atsižvelgiant į iškreipiantį nacionalinių paramos kinui schemų, kurias Komisija patvirtino kitose valstybėse narėse ir dėl kurių didelius kino produkcijos projektus pritraukia Ciudad de la Luz konkurentai, poveikį (17).
(57)
Ispanija taip pat tvirtina, kad pagal tuo metu (1998 m.) taikytas regioninės pagalbos gaires investicijų projektui būtų buvę leidžiama suteikti 36 % intensyvumo pagalbą. Vėliau 2002 m. daugiasektorėje programoje dėl didelių investicijų projektų nustatytos sąlygos, kad pagalbos gavėjo rinkos dalis būtų mažesnė nei 25 %, o pajėgumo padidėjimas rinkoje būtų mažesnis nei 5 %, taip pat būtų patenkintos.
(58)
Ispanija pateikė antrąją LECG ataskaitą, kurioje sukritikuota Komisijos tarnybų atlikta 2004 m. verslo plano analizė. LECG sukritikavo Komisijos tarnybų analizę ir pateikė alternatyvias duomenų ir rizikos veiksnių vertes, taip pat žemės, ant kurios buvo pastatyta Ciudad de la Luz, atgaline data atliktus įvertinimus.
(59)
Antroje Komisijos tarnybų atliktoje ekonominėje analizėje buvo išnagrinėtas 2000 m. verslo planas ir Ispanijos pateikti žemės įvertinimai atgaline data. Be to, nepriklausoma konsultacijų įmonė Komisijos prašymu atliko nepriklausomą ekonominį rinkos ekonomikos investuotojo principo kriterijaus vertinimą. Nepriklausoma ataskaita Ispanijos institucijoms buvo nusiųsta 2011 m. rugsėjo 30 d.
(60)
Kaip ir pastabose dėl sprendimo pradėti procedūrą, Ispanijos institucijos pakartotinai išreiškė savo nuomonę, kad Ciudad de la Luz pelningumo perspektyvos neturėtų būti lyginamos su jos pagrindiniais ES konkurentais kino studijų versle (pvz., Babelsberg, Pinewood) ar, kaip daro Ecorys (18), su diversifikuotais JAV garso ir vaizdo įrašų konglomeratais (Time Warner, Disney) (19). Ispanijos institucijos tvirtina, kad ši lyginamoji analizė turėtų būti grindžiama informacija (pvz., Bloomberg), kuri buvo viešai prieinama nuo to laiko, kai buvo priimtas jų investicinis sprendimas (t. y. 2000 ir 2004, o ne 2008 m.). Galiausiai jos taip pat tvirtina, kad Ecorys tyrimo (20) išvados dėl keleto nesusipratimų ar techninių trūkumų yra nepagrįstos. Ispanijos institucijos tvirtino, kad, jas ištaisius ir atlikus tinkamą konkurentų lyginamąją analizę, investicinio sprendimo pelningumo perspektyvos, pagrįstos tuo metu turėtais įrodymais, būtų atitikusios REIP kriterijaus reikalavimus.
V. Pagalbos vertinimas
(61)
Pagal SESV 107 straipsnio 1 dalį „valstybės narės arba iš jos valstybinių išteklių bet kokia forma suteikta pagalba, kuri, palaikydama tam tikras įmones arba tam tikrų prekių gamybą, iškraipo konkurenciją arba gali ją iškraipyti, yra nesuderinama su vidaus rinka, kai ji daro įtaką valstybių narių tarpusavio prekybai“. Tai reiškia, kad priemonė laikoma valstybės pagalba, jei ji atitinka visas šias sąlygas: 1) priemonė turi būti teikiama iš valstybinių išteklių; 2) ja įmonėms turi būti suteikiamas ekonominis pranašumas; 3) pranašumas turi būti atrankinis ir turi iškraipyti konkurenciją arba galėti ją iškraipyti; 4) priemonė turi daryti neigiamą poveikį valstybių narių tarpusavio prekybai.
(62)
Kaip pažymėta pirmiau, Ispanijos institucijos įrodinėjo, kad ši priemonė nėra valstybės pagalba, nes atitinka rinkos ekonomikos investuotojo principo (REIP) kriterijų. Taikant šį kriterijų nagrinėjama, ar tuo metu, kai buvo priimtas sprendimas atlikti viešąsias investicijas, rinkos investuotojas būtų į projektą investavęs tokiomis pat sąlygomis kaip ir viešasis investuotojas. Šiuo atžvilgiu svarbu tai, kad iš pradžių į šį projektą investavo privatus investuotojas (21) ir kad Ispanijos institucijos užsakė atlikti kelis tyrimus, kuriuose padaryta išvada, jog įgyvendinus projektą bus užtikrinti teigiami grynųjų pinigų srautai (žr. 22 konstatuojamąją dalį).
(63)
Kaip pažymėta 17 konstatuojamojoje dalyje, Ciudad de la Luz atveju iš pradžių privatus investuotojas (valdymo įmonė) valdė 25 % projekto (t. y. 150 000 EUR iš pradinio 600 000 EUR akcinio kapitalo). Tačiau šis privatus investuotojas pasitraukė prieš skirdamas kokių nors papildomų lėšų (jo dalį 2004 m. išpirko SPTCV). Vėliau į šį projektą neinvestavo joks kitas privatus investuotojas.
(64)
Tai, kad vienintelis buvęs privatus investuotojas skyrė tik nedidelę sumą ir pasitraukė tuo metu, kai turėjo būti skirta didžioji investicijų dalis, gali būti laikoma prima facie įrodymu, jog privatus investuotojas tuometinėmis sąlygomis nebūtų įgyvendinęs tokio projekto. Be to, šio privataus investuotojo padėtis buvo labai specifiška (taigi neatitiko rinkos investuotojo, vertinamo teismo praktikoje), nes jis taip pat buvo atsakingas už projekto inicijavimą, statybos darbų priežiūrą ir studijų valdymą bei reklamavimą mainais už valdymo mokestį. Tai reiškia, kad pradinė jo investicija, vertinama atskirai, galėtų būti pagrįsta dėl kitų priežasčių nei vien jos pelningumas.
(65)
Nesant jokio privataus akcininko, regiono valdžios institucija savo investicinį sprendimą pagrindė konsultantų tyrimų rezultatais. Tačiau vien to, kad tokie tyrimai yra, nepakanka REIP kriterijui atitikti. Galima numanyti, kad prieš skirdamas tiek lėšų, kiek buvo investuota į Ciudad de la Luz, privatus investuotojas kruopščiai išnagrinės verslo planą ir prielaidas, kuriomis tokie tyrimai pagrįsti. Privačiam investuotojui reikės pačiam nuspręsti, ar konkrečios prielaidos, panaudotos verslo planui pagrįsti, šiuo konkrečiu atveju yra tinkamos. Be to, reikia manyti, kad privatus investuotojas tikėtiną Ciudad de la Luz projekto grąžą palygins su tikėtina alternatyvių projektų grąža. Tokia analizė tuo metu nebuvo atlikta. Be to, atlikti tokį palyginimą remiantis šiuose tyrimuose pateiktais apytikriai apskaičiuotais teigiamais grynųjų pinigų srautais net nebuvo įmanoma.
(66)
Kai atliekamas valstybės pagalbos tyrimas, pagal jurisprudenciją reikalaujama, kad Komisija pati įvertintų faktus (22). Todėl būtina įvertinti, ar įgyvendinant sandorį parengtos ataskaitos yra pagrįstos.
(67)
Atsižvelgiant į ataskaitas, kurias Ispanijos institucijos pateikė nuo sprendimo pradėti procedūrą priėmimo dienos, atrodo, kad dėl šio projekto buvo padaryti du investiciniai sprendimai. Pirmasis iš jų priimtas 2000 m. remiantis 2000 m. Arthur Andersen parengtu verslo planu (kuris apima 2002-2006 m. laikotarpio investicijas). 2004 m., galbūt norint įvertinti, ar tiktų toliau investuoti į šį projektą, užsakyta parengti Consultia ataskaitą (kuri apėmė faktines 2002-2004 m. laikotarpio investicijas ir prognozuojamas 2004-2014 m. investicijas). Taigi reikėtų įvertinti abiejų investicinių sprendimų atitiktį REIP.
(68)
Komisija įvertino, ar hipotetinis privatus investuotojas būtų investavęs į projektą, kurį įgyvendinant buvo įsteigta įmonė Ciudad de la Luz. Pagal rinkos ekonomikos investuotojo principą atlikta investicija laikoma valstybės pagalba, jeigu numatomas atlygis, kurį gaus valstybė, yra mažesnis nei suma, kurios įgyvendinant tą konkretų projektą būtų pareikalavęs privatus investuotojas.
(69)
Projektui finansuoti investuotojai turi investuoti tam tikrą kapitalą. Toks kapitalas turi kainą - tai kapitalo sąnaudos. Paprastai yra du pagrindiniai kapitalo šaltiniai: nuosavas kapitalas ir (finansinis) skolintasis kapitalas. Bendros kapitalo sąnaudos - tai vidutinė svertinė kapitalo kaina (VSKK), apskaičiuota atsižvelgiant į nuosavo kapitalo dalį ir į skolintojo kapitalo dalį. Skolintojo kapitalo sąnaudos ir nuosavo kapitalo sąnaudos yra numatomos, o ne praeityje patirtos sąnaudos. Konkrečiu Ciudad de la Luz atveju verslo plane buvo numatyta, kad visas projektas bus finansuojamas nuosavu kapitalu. Taigi bendros kapitalo sąnaudos yra nuosavo kapitalo sąnaudos.
(70)
Privataus kapitalo investuotojas į Ciudad de la Luz būtų norėjęs investuoti tuo atveju, jeigu numatoma vidinė grąžos norma (23) būtų didesnė nei alternatyviosios nuosavo kapitalo sąnaudos (t. y. grąža, kurią jis būtų galėjęs gauti panašiame projekte) ar joms lygi (24).
(71)
Komisija pritaikė kapitalo įkainojimo modelį nuosavo kapitalo sąnaudoms nustatyti. Nuosavo kapitalo sąnaudos atspindi alternatyviąsias įmonių ar projektų, susijusių su tokia pat (ar panašia) veikla ir finansine rizika, kaip nagrinėjamas projektas, akcininkų investicijų sąnaudas. Pagal kapitalo įkainojimo modelį nuosavo kapitalo sąnaudos (Ke ) turėtų būti apskaičiuojamos pagal šią formulę:
čia Rf yra nerizikinga norma, ) yra rizikos priedas, o ß yra „beta“, su Ciudad de la Luz akcija susijusios sisteminės (nediversifikuojamos) rizikos matas, atspindintis ir veiklos, ir finansinę riziką.
(72)
Pagal rinkos praktiką (25) kaip nerizikingą normą Rf galima taikyti ilgalaikių (paprastai 10 metų trukmės) Vyriausybės obligacijų (jos laikomos mažiausiai rizikingomis investicijomis) normą veikimo šalyje. 2004 m. vidutinė metinė 10 metų trukmės Vyriausybės obligacijų grąža Ispanijoje sudarė 4,1 % (26). Nustatant rizikos priedą reikėtų remtis gana ilgą laiką praeityje taikytu rizikos priedu. Pagal bendrą rinkos praktiką imamas diversifikuoto akcijų indekso veikimo šalyje praeityje buvusios grąžos ir nerizikingos normos skirtumas. Kaip teigia P. Fernández (2004 m.) (27), praeityje (1991-2003 m. laikotarpiu) buvęs Vyriausybės obligacijų rizikos priedas Ispanijoje sudarė 6,8-9,3 %. Komisija, apskaičiuodama rizikos priedą, taikė konservatyvų požiūrį ir atsižvelgė į apatinę šio intervalo ribą, t. y. 6,8 %. Paskesnis ir naujesnis to paties autoriaus darbas (28), kuriame pateikiamas 2000-2004 m. laikotarpiu reikalautas nuosavo kapitalo rizikos priedas, sudaręs 6-7 %, dar kartą patvirtina, kad ši vertė yra pagrįsta.
(73)
Beta matui apskaičiuoti Komisija pasinaudojo viešai prieinama informacija apie įmones, kurias Ispanijos institucijos pavadino tiesioginėmis Ciudad de la Luz konkurentėmis, t. y. Carrere Group (29) ir Babelsberg. Šiuos rodiklius pateikė išsamią šių dviejų įmonių analizę atlikę finansų analitikai. Šių dviejų beta koeficientų, kurie buvo pakoreguoti, kad atitiktų Ciudad de la Luz finansinės rizikos profilį, vidurkis sudaro maždaug 1,5. Tai konservatyvus įvertis, nes investicijos į Ciudad de la Luz greičiausiai bus susijusios su didesne nefaktorine rizika nei investicijos į kitas dvi įsitvirtinusias studijas. Ciudad de la Luz yra plyno lauko investicija regione, kuriame nėra įsikūrusių nei Ispanijos, nei tarptautinių filmų gamintojų. Kitaip tariant, Ciudad de la Luz beta koeficientas greičiausiai yra didesnis nei jos konkurentų.
(74)
Taikydama minėtą formulę (žr. 71 konstatuojamąją dalį), Komisija apskaičiavo, kad tikėtinos nuosavo kapitalo sąnaudos turėtų sudaryti apytikriai 14,9 %.
(75)
O Ispanija, kaip aptariama I priede, tvirtino, kad taikant kapitalo įkainojimo modelį būtų matyti, jog privatus investuotojas „būtų reikalavęs“ 3,75 % rizikos priedo, o ne grąžos, 2000 m. ir 2,07 % - 2004 m. Šis apskaičiavimas pagrįstas beta koeficientu ß = 0,395. Beta koeficientas, lygus 1, parodo visų akcijų portfelio, taigi „vidutinės“ akcijos riziką. Taigi gerokai mažesnis nei 1 beta koeficientas reikštų, kad investicijos rizika yra ypač nedidelė. Ispanija tokios prielaidos nepagrindė ir neparėmė jos jokiais nepaneigiamais ir patikrinamais duomenimis.
(76)
Kaip nustatyta pirmiau (žr. 70 konstatuojamąją dalį), privatus investuotojas į projektą investuotų tik tuo atveju, jeigu vidinė grąžos norma būtų didesnė nei alternatyviosios kapitalo sąnaudos. Komisija pažymi, kad 2000 m. verslo plane išsamiai įvertinti tik pradiniai projekto etapai. Komisijai atliekant analizę (žr. II priedą), pagrįstą 2000 m. verslo planu ir nominaliąja verslo plane pateikiamų grynųjų pinigų srautų verte, nustatyta neigiama grynoji esamoji vertė. Vertinant šiuo pagrindu, privatus investuotojas į šį projektą nebūtų investavęs.
(77)
Nustatydama vidinę grąžos normą, Komisija vėlgi taiko konservatyvų požiūrį ir nekelia abejonių dėl verslo plane pateikiamų prielaidų, visų pirma dėl siūlomam projektui prognozuojamų grynųjų pinigų srautų. Tačiau reikėtų pažymėti, kad 2004 m. verslo plane prognozuojami grynųjų pinigų srautai atrodo pernelyg optimistiški, ypač atsižvelgiant į nuostolius, kuriuos įmonė patyrė 2002-2004 m. laikotarpiu (30). Taigi, atsižvelgiant į Komisijos turimą informaciją, galima manyti, kad 2004 m. verslo plane pateikti laukiami grynųjų pinigų srautai atitinka viršutinę tų srautų ribą (31). Laukiamą įmonės grąžą nulemia grynųjų pinigų srautai. Be to, Komisija laukiamą Ciudad de la Luz grąžą vertina nominaliąja verte. Tačiau ji atitinkamai pritaiko kapitalo pritraukimo sąnaudas. Tai būtų reikėję padaryti bet kuriam racionaliam privačiam investuotojui.
(78)
Remiantis Ciudad de la Luz pasiūlytu 2004 m. verslo planu, šio projekto vidinė grąžos norma yra 5,74 % (žr. I priedą). Privatus investuotojas į Ciudad de la Luz, kurio alternatyviosios kapitalo sąnaudos sudarytų mažiausiai 14 % (kaip apskaičiuota pirmiau, žr. 73 konstatuojamąją dalį), šios investicijos nebūtų atlikęs, nes jos vidinė grąžos norma yra mažesnė nei alternatyviosios kapitalo sąnaudos.
(79)
Be to, Komisija apskaičiavo investicijų į Ciudad de la Luz grynąją esamąją vertę, kad parodytų, kiek šis projektas apsimokėtų privačiam investuotojui. Bet kokio investicinio sprendimo tikslas yra rasti materialųjį turtą, kuris būtų vertas daugiau nei kainuoja, kitaip tariant, investicijas, kurių laukiama grąža yra didesnė nei alternatyviosios kapitalo sąnaudos. Jei taip nėra, kaip kad Ciudad de la Luz atveju, projekto vertė yra neigiama, taigi joks racionalus privatus investuotojas nelaikys tokios investicijos perspektyvia. Bet kokio projekto grynoji esamoji vertė kiekybiškai parodo, kiek investicija yra verta priimant sprendimą ją atlikti, ir ji apskaičiuojama diskontuojant verslo plane prognozuojamus grynųjų pinigų srautus taikant diskonto normą, kuri šiuo atveju yra kapitalo sąnaudos. Savaime suvokiama, kad kuo didesnės yra kapitalo sąnaudos, tuo mažesnė grynoji esamoji vertė.
(80)
Ciudad de la Luz atveju remiantis 14 % alternatyviosiomis kapitalo sąnaudomis ir Consultia parengtame 2004 m. verslo plane pateiktais grynųjų pinigų srautais (kuriuos Komisija taiko nominaliąja verte, kaip paaiškinta 76 konstatuojamojoje dalyje), šios investicijos grynoji esamoji vertė sudaro maždaug minus 130 mln. EUR (žr. priedą). Taigi ši investicijų galimybė privačiam investuotojui nėra apsimokanti.
(81)
Komisija taip pat atliko patikimumo tikrinimą, kuris parodė, kad rezultatas labai patikimas. Kaip rodo Komisijos skaičiavimai, viršijus deramą ribą, rezultatas, keičiantis alternatyviųjų kapitalo sąnaudų vertei, beveik nesikeičia. Kitaip tariant, dėl didelių parametrų, kuriuos Komisija pritaikė apskaičiuodama kapitalo sąnaudas, pokyčių rezultatas nesikeičia. Toliau pateikiamoje diagramoje parodomos apytikrės grynosios esamosios vertės reikšmės įvairių kapitalo sąnaudų (VSKK) verčių nuo 5 iki 20 % atžvilgiu. Šioje diagramoje parodoma, kad grynoji esamoji vertė tampa neigiama, kai VSKK vertė yra intervale tarp 5 ir 6 %. Taigi, jeigu kapitalo sąnaudos yra didesnės nei 6 %, privatus investuotojas projekto nesiimtų. Be to, kai VSKK vertės didesnės nei 10 %, grynosios esamosios vertės reikšmė beveik nesikeičia. Komisija apytikriai apskaičiavo, kad VSKK sudaro maždaug 14 %, taigi ji patenka į tą intervalą, kuriam esant galima labai drąsiai daryti išvadą, kad šis projektas nėra pelningas.
(82)
Dėl Komisijos vertinimo Ispanijos institucijos, remdamosi konsultantų parengta ataskaita (32), įrodinėjo, kad Komisijos vertinime yra trūkumų. Pirma, nors manyta, kad taikyti kapitalo įkainojimo modelio analizę yra tinkama, konsultantų parengtoje ataskaitoje reiškiamos abejonės dėl Komisijos naudotų parametrų verčių. Visų pirma nuosavo kapitalo rizikos priedas ir beta koeficientai turėję būti mažesni. Antra, tinkamam kriterijui nustatyti Komisija turėjusi naudoti ne tik Consultia IT parengtą verslo planą, bet ir Arthur Andersen parengtą 2000 m. verslo planą. Trečia, Komisija nenaudojo tinkamų finansinių koeficientų laukiamam Ciudad de la Luz projekto pelningumui apytikriai apskaičiuoti. Galiausiai Komisija neatsižvelgė į laukiamas pajamas iš viešbučių ir biuro patalpų plėtojimo.
(83)
Komisija šiuos argumentus atmetė. Dėl nuosavo kapitalo rizikos priedo II priede šiek tiek išsamiau paaiškinama, kodėl Ispanijos pasiūlyto intervalo vertės negali būti tinkamos. Svarbiausia tai, kad pasiūlytos priedo vertės buvo 2009 m. įverčiai, o ne vertės, vyravusios 2000 ir 2004 m. Parametrai, kurie turi būti naudojami skaičiavimams pagal kapitalo įkainojimo modelį, aiškiai turėtų būti galioję tuo metu, kai buvo priimtas verslo sprendimas. Iš esmės pats Ispanijos institucijų cituojamas autorius pateikia atitinkamo laikotarpio įverčius, kurie atitinka Komisijos vertinimą. II priede taip pat paaiškinama, kodėl Ispanijos institucijų prašymas, kad beta vertės būtų mažesnės, yra klaidingas. Komisijos naudojamos vertės paimtos iš viešai prieinamų tyrimų, kuriuose apskaičiuoti artimų Ciudad de la Luz konkurentų beta koeficientai. Finansų ekspertai atmeta Ispanijos institucijų pasiūlymą naudoti ankstesnių laikotarpių beta koeficientus.
(84)
Atsižvelgus į Ispanijos institucijų prašymą turėti omenyje 2000 m. verslo planą, tokie apskaičiavimai pateikiami II priede. Kaip matyti, dėl didesnio rizikos priedo ir didesnės nerizikingos normos VSKK tuo atveju būtų dar didesnė nei 2004 m. Atliekant šį skaičiavimą taip pat gaunama neigiama grynoji esamoji vertė. Galiausiai Ispanijos institucijų padaryti pareiškimai dėl galimų pajamų iš viešbučių ir biuro patalpų buvo pagrįsti naujais įrodymais, būtent šešiomis vėliau parengtomis žemės vertinimo ataskaitomis. Informacijoje, kuri galimam investuotojui tuo metu buvo prieinama, šių įrodymų nebuvo. Nors Andersen parengtoje ataskaitoje minima galimybė pastatyti viešbučių kompleksą, joje nepateikiama informacijos apie tikėtiną pelningumą ir nepateikta jokio su žemės vystymu susijusio verslo plano. Vis dėlto pasiūlytos žemės vystymo ex post ataskaitos II priede yra išnagrinėtos. Jose yra nemažų trūkumų. Pavyzdžiui, pasiūlytos orientacinės biuro patalpų Ciudad de la Luz komplekse kainos atitinka kainas prestižiškiausiuose Alikantės verslo rajonuose. Atsižvelgiant į tai, kad Ciudad de la Luz kompleksas įsikūręs už Alikantės miesto ribų ir šalia pramoninio komplekso, šios orientacinės kainos yra labai išpūstos. Panašiai orientacinės viešbučių paslaugų kainos pagrįstos 4 ar 5 žvaigždučių viešbučių kainomis. Kad tokie už Alikantės ribų (ir šalia greitkelio bei pramoninio komplekso) esantys viešbučiai bus pakankamai paklausūs, nenurodyta.
(85)
Be nuosavo vidaus vertinimo, Komisija taip pat užsakė atlikti nepriklausomą tyrimą, ar privatus investuotojas būtų tokiomis pat sąlygomis atlikęs tokią investiciją į Ciudad de la Luz (33). Ecorys ataskaitoje nagrinėjami įvairūs scenarijai, pagal kuriuos apytikriai apskaičiuota, kad investuojant 2000 m. nuosavo kapitalo sąnaudos sudarys nuo 12,5 iki 21,4 %, o toliau investuojant 2004 m. - nuo 10,9 iki 15,9 %. Taigi Komisijos tyrimo rezultatas atitinka Ecorys apskaičiuotą intervalą. Ir, priešingai, vidinė grąžos norma, apskaičiuota remiantis verslo planu, yra gerokai mažesnė nei Ecorys apytikriai apskaičiuotos mažiausios nuosavo kapitalo sąnaudos.
(86)
Taigi Ecorys daro bendrą išvadą, jog neatrodo, kad 2000 ir 2004 m. atliktos investicijos atitiko apdairaus privataus investuotojo elgesį rinkos ekonomikos sąlygomis. Dėl 2000 m. investicinio plano Ecorys daro išvadą, kad remiantis atkurtais ekonominiais argumentais apskaičiuota grynoji esamoji vertė yra neigiama ir sudaro 9,3 mlrd. PTA. Investuoti akcijų rinkoje apdairiam rinkos investuotojui būtų buvę gerokai įdomiau. Dėl 2004 m. investicijos Ecorys daro išvadą, kad „apdairus rinkos investuotojas greičiausiai nebūtų nusprendęs įgyvendinti visą CDL projektą, bet galėjo nuspręsti eksploatuoti 6 garso įrašymo paviljonus, į kuriuos jau buvo investuota, arba uždaryti projektą ir prisiimti nuostolį“ (34). Galiausiai Ecorys mano, kad privatus skolintojas nebūtų suteikęs šiam projektui dalyvavimo ar kokios nors kitos paskolos, nes projekto grynųjų pinigų srautas buvo nepakankamas skolos aptarnavimo mokėjimams vykdyti.
(87)
Todėl daroma išvada, kad rinkos ekonomikos investuotojo principo neatitinka nei 2000-2004 m. atliktos investicijos į Ciudad de la Luz, nei paskiau atliktos investicijos, todėl jomis įmonei Ciudad de la Luz SAU suteikiamas pranašumas. REIP kriterijus nėra tenkinamas, todėl rinkos ekonomikos investuotojas 2000 m. nebūtų investavęs ir nebūtų toliau investavęs į šį projektą pagal 2004 m. verslo planą.
(88)
Taigi Komisija mano, kad ekonominis pranašumas atitinka visą investicijų vertę. Paskolos, kurias Ciudad de la Luz suteikė SPTCV, buvo subordinuotosios, o tai reiškia, kad į balansą jos buvo įtrauktos kaip kažkas panašaus į nuosavą kapitalą. Kaip Komisija jau pažymėjo sprendime pradėti procedūrą, skaičiuojamas paskolų palūkanas sudarė fiksuotoji ir viena kintamoji dalis. Fiksuotosios dalies norma buvo labai nedidelė ir rinkos ekonomikos skolintojui nebūtų priimtina. Neįprastai nedidelę fiksuotąją paskolos palūkanų dalį iš esmės galėtų kompensuoti perspektyva tinkamą atlygį už dalyvavimo paskolą gauti iš kintamosios dalies, susietos su projekto pelningumu, tačiau nagrinėjamo projekto atveju tai negalėtų būti įmanoma (žr. pirmiau išdėstytus argumentus dėl rinkos ekonomikos investuotojo principo). Be to, į Ispanijos institucijų Komisijai pateiktą 2002-2014 m. laikotarpio prognozuojamą pelno (nuostolio) ataskaitą nebuvo įtraukta jokių finansinių sąnaudų. Galiausiai paskolos teoriškai turėjo būti grąžintos 2015 m. balandžio mėn., t. y. po 2014 m. planuotos projekto užbaigimo (ir galbūt jo pardavimo) datos, o rinkos ekonomikos skolintojas su tuo nebūtų sutikęs. 2009 m. balandžio 20 d. atsakyme į sprendimą pradėti procedūrą Ispanijos institucijos paaiškino, kad šios paskolos ekonominiu požiūriu turėtų būti laikomos kapitalo injekcija, nes skolintojas ir akcininkas yra tas pats asmuo (t. y. SPTCV). Iš tiesų, nė viena iš 2005, 2007, 2008 ir 2009 m. suteiktų paskolų nebuvo (bent iš dalies) grąžinta ir gavėjas už šias paskolas nesumokėjo jokių palūkanų, todėl jos de facto turi būti laikomos akcinio kapitalo dalimi. Remiantis 2012 m. balandžio mėn. Ispanijos institucijų pateikta informacija, iki 2010 m. pabaigos tai sudarė iš viso 265 089 599 EUR (35).
(89)
Pagalba taip pat yra atrankinė, nes nauda, kurią užtikrina parama, pranašumas suteikiamas tik šiame sektoriuje veikiančioms įmonėms ir iš tiesų tik kai kurioms iš jų.
(90)
Komisija pažymi, kad Generalitat Valenciana investicijas finansavo per savo visiškai valdomą investicijų padalinį SPTCV ir kad tyrimai, kuriais remiantis buvo atliktos viešosios investicijos į Ciudad de la Luz, buvo atlikti Generalitat Valenciana užsakymu. Taigi šios lėšos gali būti laikomos valstybės ištekliais.
(91)
Kai valstybės pagalba sustiprina vienos įmonės padėtį, palyginti su kitomis konkuruojančiomis įmonėmis, šios turi būti laikomos nukentėjusiomis nuo tos pagalbos. Ši parama sustiprina Ciudad de la Luz padėtį, palyginti su kitomis konkuruojančiomis įmonėmis, nes leidžia jai įžengti į kino studijų rinką. Konkurencija tarp įmonių, kurios pelnosi iš šios priemonės, ir tų, kurios iš šios priemonės nesipelno, yra iškraipoma. NET ir darant prielaidą, kad kino produkcijai kitose valstybėse narėse, kuriose įsikūrusios kitos kino studijos, skiriamos subsidijos, tai nėra svarus argumentas konkurencijos iškraipymo faktui paneigti. Priemonė nėra nelaikoma valstybės pagalba vien dėl to, kad kitos valstybės narės taip pat gali būti nustačiusios savo rinką iškreipiančių priemonių. Vertinant sąlygą, susijusią su konkurencijos iškraipymu, nedaroma jokio tokio palyginimo.
(92)
Galiausiai Komisija mano, kad aptariama priemonė daro neigiamą poveikį valstybių narių tarpusavio prekybai. Kino studijos savo įrenginiais prekiauja tarptautiniu mastu. Filmų gamintojai reguliariai derasi dėl kainų ir sąlygų su daugeliu įvairiose valstybėse narėse esančių kino studijų. Komisija yra patvirtinusi pagalbos schemas Ispanijoje ir kitose valstybėse narėse, pagal kurias remiama audiovizualinių kūrinių gamyba, taigi ir netiesiogiai skatinama naudoti nacionalinius techninius įrenginius, įskaitant kino studijas. Tačiau 2001 m. kinematografijos komunikato ketvirtasis kriterijus neapima pagalbos priedų, skirtų konkrečiai gamybos veiklai, įskaitant kino studijų naudojimą.
(93)
Atsižvelgdama į tai, kas išdėstyta, Komisija laikosi nuomonės, kad šiuo projektu Ciudad de la Luz suteikiamas atrankinis ekonominis pranašumas. Projektas yra finansuojamas valstybės lėšomis, iškraipo konkurenciją ir daro poveikį valstybių narių tarpusavio prekybai. Todėl Komisija mano, kad priemonė, apie kurią pranešta, yra valstybės pagalba, kaip apibrėžta Sutarties dėl Europos Sąjungos veikimo 107 straipsnio 1 dalyje.
(94)
Visų pirma Komisija privalo įsitikinti, kad pagalba neprieštarauja SESV nuostatoms kitose nei valstybės pagalba srityse. Šiuo atveju Komisijos vertinimas neturi jokio poveikio jokiems faktams dėl derėjimo su ES viešųjų pirkimų teisės aktais, kurie gali būti nustatyti vėliau. Pagalba nėra susijusi su jokiais kitais elementais, dėl kurių galėtų kilti problemų dėl bendro pagalbos teisėtumo principo.
(95)
Kaip pažymėta sprendime pradėti procedūrą kaip papildomą argumentą tam atvejui, jei Komisija nuspręstų, jog nagrinėjamos priemonės yra valstybės pagalba, Ispanijos institucijos nurodė, kad tokios priemonės su 107 straipsnio 3 dalimi derėtų kaip regioninė pagalba ir kaip pagalba kultūrai propaguoti.
(96)
Regioninė pagalba Ciudad de la Luz statyti gali būti pagrįsta remiantis tuo, kad investicijos atliekamos remiamoje teritorijoje. Ispanijos institucijos teigė, kad 36 % pagalbos intensyvumas būtų leidžiamas pagal regioninės pagalbos taisykles, taikytas 2000-2006 m., kai buvo priimtas pradinis sprendimas investuoti.
(97)
Apie šią pagalbą nebuvo pranešta, todėl taikomos 2000-2006 m. regioninės pagalbos gairės (36). Šių gairių 4.2 punkte nustatyta: „Norint užtikrinti, kad produktyvi investicija būtų perspektyvi ir patikima, pagalbos gavėjo indėlis į jos finansavimą turi būti ne mažesnis kaip 25 %.“ Gairių 20 išnašoje paaiškinta, kad šiam mažiausiam 25 % įnašui neturi būti suteikiama jokia pagalba. Nors 25 % pradinio 600 000 EUR akcinio kapitalo skyrė privatus investuotojas, šis privatus investuotojas buvo projekto valdymo įmonė, valdžiusi projektą už mokestį, ir jis neatliko jokių tolesnių investicijų į projektą, kad jo investicijos būtų proporcingos viešosioms investicijoms, kurios sudarė didžiąją investicijų į šį projektą dalį. Taigi ši pirmoji investicija negali būti vertinama atskirai nuo viešosios investicijos, nes tai nėra savarankiška investicija. Be to, 2004 m. liepos mėn. privataus investuotojo dalį, kuri iki to laiko sumažėjo iki 0,2 %, išpirko SPTCV.
(98)
Ispanijos institucijos įrodinėjo, kad 25 % investicija, kurią skyrė SPTCV, galėtų būti laikoma pagalbos gavėjo įnašu. Komisija mano, kad toks požiūris, pagal kurį 25 % investicijos dengia valstybei priklausanti organizacija, nesielgianti kaip privatus investuotojas (žr. V skirsnio poskirsnį „Ekonominis pranašumas“), o likę 75 % investicijos taip pat teikiami iš valstybinių išteklių, negali užtikrinti produktyvios investicijos, kuriai suteikta pagalba, perspektyvumo ir patikimumo.
(99)
Visos investicijos į Ciudad de la Luz finansuotos valstybės lėšomis iš SPTCV, taigi ši sąlyga nėra įvykdyta.
(100)
Tam tikrais atvejais Komisija, atsižvelgdama į SESV 167 straipsnyje nustatytus kultūros srities tikslus, leido skirti garso ir vaizdo įrašų sektoriui pagalbą pagal 107 straipsnio 3 dalies c punktą. Su kultūra susijusi išimtis gali būti taikoma kartu su kitais teisiniais derėjimo pagrindais, kaip antai pagalba tam tikrų rūšių ekonominei veiklai pagal SESV 107 straipsnio 3 dalies c punktą (37). Nors Ispanijos institucijos to nepasiūlė, atsižvelgiant į kitų šalių pastabas, tas teisinis pagrindas nagrinėjamas toliau.
(101)
Vertinimas pagal SESV 107 straipsnio 3 dalies c punktą atliekamas taikant trijų etapų pusiausvyros tyrimą, pagal kurį palyginama aptariamos priemonės nauda ir neigiamas jos poveikis.
(102)
Atlikdama šį pusiausvyros tyrimą, Komisija vertina tokius klausimus:
a)
ar pagalbos priemone siekiama aiškiai apibrėžto bendros svarbos tikslo (t. y. ar siūloma pagalba siekiama išspręsti rinkos nepakankamumo problemą arba pasiekti kitą tikslą)?
b)
ar pagalba yra tinkamai suplanuota, kad būtų pasiektas bendros svarbos tikslas? Visų pirma:
i)
ar pagalbos priemonė yra tinkama priemonė, t. y. ar nėra kitų, geresnių, priemonių?
ii)
ar pagalba yra skatinamojo pobūdžio, t. y. ar dėl šios pagalbos keičiasi įmonių elgesys?
iii)
ar ši pagalbos priemonė proporcinga, t. y. ar toks pat elgesio pokytis atsirastų dėl mažesnės pagalbos?
c)
Ar konkurencijos iškraipymai ir poveikis prekybai tokie nedideli, kad bendra pusiausvyra būtų teigiama?
(103)
Teigiama, kad rinkos nepakankamumas yra tuo atveju, kai rinkos rezultatai neužtikrina didžiausios bendros socialinės gerovės. Rinkos rezultatai gali būti neveiksmingi vadinamųjų viešųjų arba rekomenduotinų gėrybių atveju (38). Tokios gėrybės užtikrina teigiamą išorinį poveikį, kai socialinė nauda yra didesnė nei nauda įmonei. Todėl teikiamas kiekis yra mažesnis už optimalųjį, o tai savo ruožtu gali pateisinti valstybės įsikišimą (ir galbūt valstybės subsidijų skyrimą).
(104)
ES yra itin konkurencinga komercinė rinka, kurioje veikia nemažai didelių kino studijų. Be to, dėl didelių kino produkcijos projektų Europos kino studijoms tenka smarkiai konkuruoti su ne ES studijomis. Taigi prima facie įrodymai nepatvirtina rinkos nepakankamumo, kurį lemia nepakankama pasiūla ir didelės su atėjimu į rinką susijusios išlaidos. Atsakyme į sprendimą pradėti procedūrą Ispanijos filmų kūrėjai tvirtina, kad prieš Ciudad de la Luz statybą Ispanijos rinkoje nebuvo panašios aukštos kokybės paslaugų. Visų pirma Valensijos filmų kūrėjai pažymėjo, kad galimybė naudotis vietos kino studijos paslaugomis leistų jiems sumažinti gamybos išlaidas (mažesnės transporto išlaidos, kitų paslaugų, kurios būtinos kino produkcijai gaminti, artumas ir t. t.).
(105)
Tačiau to, kad šalies filmų gamintojai turės iš Ciudad de la Luz naudos, nepakanka pirmiau apibrėžtam rinkos nepakankamumui nustatyti. Pirma, nuomonė, kad Ciudad de la Luz sprendžia rinkos nepakankamumo problemą vietos filmų gamybos Ispanijoje požiūriu, prieštarautų Ispanijos institucijų deklaruotam tikslui. 2004 m. Consultia ataskaitoje vietos studijos vertinamos tik kaip „netiesioginiai“ konkurentai, nes Ciudad de la Luz bus orientuota į didelius kino produkcijos projektus.
(106)
Antra, norint parodyti rinkos nepakankamumą Ispanijos filmų gamintojų požiūriu, reikėtų įvertinti, ar socialinė nauda, kurią suteikia tokia studija kaip Ciudad de la Luz, yra didesnė nei sąnaudos. Tam, be kita ko, reikėtų apsvarstyti, ar esamų įrenginių nepakanka, t. y. ar Ispanijos filmų gamintojai negalėtų pasinaudoti kino studijomis, esančiomis Ispanijoje (kaip antai Video Planning, Cartuja Producciones ir Loasur Audiovisual Andalūzijoje, MEDIA Park Katalonijoje, Platós Valencia Valensijoje ir Estudios Barajas, Estudios El Álamo, Estudios Los Ángeles ir Flash Estudio Madride) ar kitose valstybėse narėse. Nors Ispanijos filmų gamintojai atkreipė dėmesį į tam tikrus (kiekybiškai neįvertintus) sąnaudų pranašumus, kuriuos suteikia Ciudad de la Luz, jie neįrodinėjo, kad tokios vietos studijos būtų būtinos šalies kino produkcijai gaminti.
(107)
Be to, kadangi nėra aiškiai apibrėžto rinkos nepakankamumo, kurį šalintų ši priemonė, pagalba negali būti laikoma tinkama ir proporcinga tai rinkos nepakankamumo problemai spręsti. Jei kino studijos tikslas buvo remti vietos kino produkcijos gamybą, atliktas investicijas, be kita ko, būtų reikėję palyginti su kitomis priemonėmis, kuriomis būtų buvę galima užtikrinti panašų veiksmingumą filmų gamintojų požiūriu. Ispanijos institucijos tokio palyginimo nepateikė.
(108)
Atliekant pusiausvyros tyrimą taip pat reikia įvertinti neigiamą poveikį konkurencijos ir prekybos iškraipymo požiūriu. Atsižvelgiant į tai, kad Ciudad de la Luz studijų gamyba buvo gerokai mažesnė, nei iš pradžių tikėtasi, ir kad jos pritraukė daugiausia vietos kino produkcijos projektus, galima manyti, kad šių studijų iškreipiantis poveikis iki šiol galėjo būti ribotas. Tačiau Ciudad de la Luz pagamintų filmų skaičius nėra geras galimo jos iškreipiančio poveikio rodiklis. Ciudad de la Luz atėjus į Europos kino studijų rinką, bendras studijų pajėgumas padidėjo. Pagrindiniai ekonominiai argumentai leidžia manyti, kad taip padidėjus pasiūlai bendra kaina sumažės neatsižvelgiant į tai, kiek filmų gamybos projektų Ciudad de la Luz sugeba pritraukti. Kadangi bus padarytas poveikis bendrai rinkos kainai, tokio kainos sumažėjimo nebūtų galima pastebėti Ciudad de la Luz kainodarą lyginant su jos konkurentų kainodara. Be to, Ciudad de la Luz statyba gali paskatinti kitas valstybes nares atlikti panašias investicijas. Galiausiai Ciudad de la Luz padėtis rinkoje, atsižvelgiant į šiuolaikiškus jos įrenginius, ateityje gali pasikeisti.
(109)
Remiantis tuo, kas išdėstyta, ši priemonė negali būti laikoma derančia pagal 107 straipsnio 3 dalies c punktą, nes ja nėra sprendžiama sektoriaus rinkos nepakankamumo problema ir ji gali padaryti nepageidaujamą poveikį konkurencijai ir prekybai.
(110)
Ispanijos institucijos nepateikė jokių argumentų, kurie pakeistų Komisijos sprendime pradėti procedūrą išreikštą nuomonę, kad ji „mano nesant nė vieno elemento, rodančio, kad valstybės pagalba, kuri apima naujo didelio kino studijos komplekso statybos ir veiklos sąnaudas, galima taikyti [kultūrinę] išimtį“. Sprendime pradėti procedūrą į galimybę studijas vertinti kaip „kultūros infrastruktūrą“ nebuvo atsižvelgta, nes jos yra itin specializuotos ir naudojamos tik garso ir vaizdo įrašų sektoriuje (filmų, televizijos laidų ir reklamos gamybai).
(111)
Kad finansavimui, kurio kinematografijos komunikatas neapima, būtų galima taikyti SESV 107 straipsnio 3 dalies d punkte nustatytą su kultūra susijusią išimtį, reikėtų, kad pagalba ne tik būtų buvusi būtina, proporcinga ir pakankama (kaip ir pirmiau pateikto vertinimo dėl atitikties 107 straipsnio 3 dalies c punktui atveju), bet ja būtų buvę siekiama ir kultūrinio tikslo. Kadangi nustatyta, jog šie kriterijai pagal 107 straipsnio 3 dalies c punktą nėra tenkinami, tas pats taikoma ir 107 straipsnio 3 dalies d punkto požiūriu.
(112)
2008 m. gruodžio mėn. Komisija, remdamasi kinematografijos komunikatu (39), patvirtino Valensijos regiono siūlomas filmų gamybos paskatas. Iki tol bet kokios paskatos, kurias Valensijos regiono Vyriausybė suteikė dėl filmavimo Ciudad de la Luz, negali būti laikomos derančiomis visais tais atvejais, kai viena iš pagalbos sąlygų buvo susijusi su filmavimu Ciudad de la Luz (tai prieštarauja ketvirtajam kinematografijos komunikato kriterijui, kuris neapima pagalbos priedų konkrečiai filmų gamybos veiklai).
(113)
Galiausiai šiame sprendime nėra jokio poreikio toliau nagrinėti, ar pagalba buvo suteikta filmų gamintojams.
VI. IŠVADA
(114)
Komisija mano, kad Ispanija suteikė Ciudad de la Luz SA valstybės pagalbą, pažeisdama Sutarties dėl Europos Sąjungos veikimo 108 straipsnio 3 dalį. Privatus investuotojas Valensijos regiono atliktų investicijų į Ciudad de la Luz tokiomis pat sąlygomis nebūtų atlikęs. Todėl Komisija mano, kad visos viešosios investicijos į šį projektą yra neteisėta pagalba.
(115)
Taigi iki 2010 m. gruodžio mėn. suteiktos pagalbos sumą sudaro 265 089 599 EUR tiesioginių viešųjų investicijų į Ciudad de la Luz SA ir visų paskatų, kurios buvo suteiktos filmų gamintojams iškėlus sąlygą, kad būtų filmuojama Ciudad de la Luz, bendra suma.
(116)
Vadovaujantis Sutartimi dėl Europos Sąjungos veikimo ir nusistovėjusia Teisingumo Teismo praktika, Komisija yra kompetentinga nuspręsti, kad konkreti valstybė narė turi panaikinti pagalbą arba ją pakeisti (40), kai nustatoma, kad ji nedera su vidaus rinka. Teismas taip pat nuolat teigė, kad valstybės prievolė panaikinti pagalbą, kurią Komisija laiko nesuderinama su vidaus rinka, arba ją pakeisti skirta anksčiau buvusiai padėčiai atkurti (41). Šiuo atžvilgiu Teismas yra nustatęs, kad šis tikslas yra pasiektas, jei gavėjas grąžina neteisėtą pagalbą ir taip praranda savo konkurentų atžvilgiu rinkoje turėtą pranašumą ir yra atkuriama iki pagalbos suteikimo buvusi padėtis (42).
(117)
Pagal tą Teismo praktiką Tarybos reglamento (EB) Nr. 659/1999 (43) 14 straipsnyje nustatyta, kad „jeigu esant neteisėtai pagalbai priimami neigiami sprendimai, Komisija nusprendžia, kad suinteresuotoji valstybė narė turi imtis visų priemonių, kurios būtinos, kad pagalba būtų išieškota iš gavėjo“,
PRIĖMĖ ŠĮ SPRENDIMĄ:
1 straipsnis
Pradinis akcinis kapitalas ir paskesni akcinio kapitalo padidinimai, kurių bendra vertė yra 94 459 719 EUR, Ciudad de la Luz skirti žemės sklypai, kurių vertė yra 9 800 040 EUR, dalyvavimo paskolos, kurios sudaro 115 mln. EUR, nuo 2008 m. išleistos konvertuojamosios obligacijos, kurių bendra vertė iki 2010 m. gruodžio 31 d. sudaro 45 829 840 EUR, ir visos filmų gamintojams su filmavimo Ciudad de la Luz komplekse sąlyga suteiktos paskatos, kurias Ispanija, pažeisdama Sutarties 108 straipsnio 3 dalį, neteisėtai suteikė Ciudad de la Luz SA, yra su vidaus rinka nesuderinama valstybės pagalba.
2 straipsnis
1. Ispanija iš pagalbos gavėjo susigrąžina 1 straipsnyje nurodytą suteiktą nesuderinamą pagalbą.
2. Nuo susigrąžintinų sumų nuo tos dienos, kai pagalbos gavėjas jomis pradėjo disponuoti, iki jų faktinio susigrąžinimo dienos skaičiuojamos palūkanos.
3. Palūkanų norma taikoma pagrindinei sumai ir sukauptoms palūkanoms pagal Tarybos reglamento (EB) Nr. 794/2004 (44) V skyrių.
4. Ispanija nuo šio sprendimo priėmimo dienos nutraukia visų dar neišmokėtų 1 straipsnyje nurodytos pagalbos sumų mokėjimą.
3 straipsnis
1. 1 straipsnyje nurodyta pagalba nedelsiant ir veiksmingai susigrąžinama.
2. Ispanija užtikrina, kad šis sprendimas būtų įgyvendintas per keturis mėnesius nuo pranešimo apie šį sprendimą dienos.
4 straipsnis
1. Per du mėnesius nuo pranešimo apie šį sprendimą dienos Ispanija pateikia šią informaciją:
a)
bendrą sumą (pagrindinę sumą ir palūkanas), kuri turi būti susigrąžinta iš pagalbos gavėjo;
b)
išsamų priemonių, kurių jau imtasi ir kurių planuojama imtis siekiant laikytis šio sprendimo, aprašymą;
c)
dokumentus, kuriais įrodoma, kad pagalbos gavėjui nurodyta grąžinti pagalbą.
2. Ispanija informuoja Komisiją apie pažangą, padarytą ėmusis nacionalinių priemonių šiam sprendimui įgyvendinti iki visiško 1 straipsnyje nurodytos pagalbos susigrąžinimo. Komisijos prašymu Ispanija nedelsdama pateikia informaciją apie priemones, kurių jau imtasi ir kurių planuojama imtis siekiant laikytis šio sprendimo. Ji taip pat pateikia išsamią informaciją apie iš pagalbos gavėjo jau susigrąžintas pagalbos sumas ir palūkanas.
5 straipsnis
Šis sprendimas skirtas Ispanijos Karalystei.
Priimta Briuselyje 2012 m. gegužės 8 d.