ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 6ης Ιουλίου 2010
σχετικά με το μέτρο C 48/07 (πρώην NN 60/07) που έθεσε σε εφαρμογή η Πολωνία υπέρ των εταιρειών WRJ και WRJ-Serwis
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 4476]
(Το κείμενο στην πολωνική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2010/612/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
το σχετικό με την αναδιάρθρωση της πολωνικής χαλυβουργίας πρωτόκολλο αριθ. 8 της συνθήκης προσχώρησης (1),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (2) σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις, και λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Η Επιτροπή έλαβε γνώση παρατυπιών που διαπιστώθηκαν στον πολωνικό τομέα χαλυβδοσωλήνων κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης της αναδιάρθρωσης της πολωνικής χαλυβουργίας. Μετά από την προσχώρηση της Πολωνίας στην ΕΕ, διενεργήθηκαν αυτεπάγγελτοι έλεγχοι στις εταιρείες Walcownia Rur Jedność Sp. z.o.o. (εφεξής «WRJ») και WRJ-Serwis Sp. z.o.o. (εφεξής «WRJ-Serwis»). Η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες από τις πολωνικές αρχές με επιστολές που τους απέστειλε στις 6 Απριλίου 2005, στις 4 Αυγούστου 2005, στις 3 Νοεμβρίου 2005, στις 4 Μαΐου 2006, στις 17 Νοεμβρίου 2006 και στις 11 Ιουλίου 2007. Οι πολωνικές αρχές απάντησαν με επιστολές που έστειλαν στις 7 Ιουνίου 2005, στις 29 Σεπτεμβρίου 2005, στις 2 Δεκεμβρίου 2005, στις 18 Μαΐου 2006, στις 31 Μαΐου 2006, στις 10 Ιανουαρίου 2007 και στις 3 Αυγούστου 2007.
(2)
Με επιστολή που της απηύθυνε στις 23 Οκτωβρίου 2007, η Επιτροπή κοινοποίησε στην Πολωνία την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΣΛΕΕ») (3) σχετικά με σειρά μέτρων που χορηγήθηκαν στις εταιρείες WRJ και WRJ-Serwis.
(3)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 24ης Νοεμβρίου 2007 (4). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τα υπό εξέταση μέτρα ενίσχυσης.
(4)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από ένα ενδιαφερόμενο μέρος και τις διαβίβασε στην Πολωνία, στην οποία δόθηκε η δυνατότητα να απαντήσει. Οι παρατηρήσεις της Πολωνίας παρελήφθησαν με επιστολή της 16ης Φεβρουαρίου 2009. Η απάντηση της Πολωνίας στην κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας υποβλήθηκε με επιστολές της 21ης Ιανουαρίου και της 1ης Φεβρουαρίου 2008.
(5)
Η Επιτροπή ζήτησε περισσότερες πληροφορίες στις 16 Φεβρουαρίου 2009, τις οποίες η Πολωνία υπέβαλε με επιστολή της 4ης Ιουνίου 2009.
2. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ
2.1. Οι δικαιούχοι
2.1.1. Η WRJ
(6)
Η WRJ έχει έδρα το Κατοβίτσε και απασχολεί 12 εργαζομένους για διοικητικούς σκοπούς. Το 40,736 % των μετοχών της WRJ κατέχει η Towarzystwo Finansowe Silesia Sp. z o.o. (εφεξής «TFS»), εταιρεία η οποία ανήκει κατά 99,6 % στο πολωνικό δημόσιο. Περαιτέρω 7,235 % των μετοχών κατέχει η Walcownia Rur Silesia SA (εφεξής «Walcownia Rur Silesia»), η οποία είναι κατά 100 % θυγατρική της TFS.
(7)
Οι υπόλοιποι μέτοχοι είναι:
-
η PIW Enpol Sp. z o.o. (με το 19,009 % των μετοχών),
-
η Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA (με το 8,3 % των μετοχών),
-
η Kulczyk Privatstiftung (με το 4,533 % των μετοχών),
-
η Huta Jedność (με το 0,817 % των μετοχών),
-
ορισμένοι άλλοι μειοψηφούντες μέτοχοι, καθένας εκ των οποίων διαθέτει από το 0,004 % έως το 3,4 % των μετοχών.
(8)
Η WRJ ιδρύθηκε το 1995 με σκοπό την κατασκευή ενός νέου ελασματουργείου για την παραγωγή σωλήνων χωρίς ραφή (χωρίς συγκόλληση) με παραγωγικό δυναμικό 160 000 τόνων ετησίως (εφεξής «το έργο της WRJ»).
(9)
Αρχικά, μια άλλη επιχείρηση με την επωνυμία «Huta Jedność» είχε αρχίσει το 1978 την κατασκευή ελασματουργείου με δυναμικό 400 000 τόνων για την παραγωγή σωλήνων χωρίς ραφή, όμως το έργο σταμάτησε το 1980 λόγω διακοπής της χορήγησης δημόσιων πόρων. Αφού αποπειράθηκε επανειλημμένα να αρχίσει και πάλι την υλοποίηση του έργου αυτού, η Huta Jedność κατέθεσε αίτηση πτώχευσης, συμπεριλαμβανομένης εκκαθάρισης των στοιχείων του ενεργητικού της, όμως το δικαστήριο απέρριψε το αίτημά της. Η Huta Jedność τελεί επί του παρόντος υπό εκκαθάριση, και οι δραστηριότητές της περιλαμβάνουν, αφενός, την εκμίσθωση σε άλλες εταιρείες των στοιχείων του ενεργητικού της που συνδέονται με την παραγωγή και, αφετέρου, την παροχή υπηρεσιών.
(10)
Το έργο της WRJ περιλάμβανε στοιχεία υποδομών, καθώς και τμήμα των μηχανημάτων και του εξοπλισμού που είχε συγκεντρώσει στο παρελθόν η Huta Jedność για τις ανάγκες του αρχικού έργου, και επρόκειτο να υλοποιηθεί σε γήπεδο που ανήκε προηγουμένως στην Huta Jedność. Νέοι επενδυτές κλήθηκαν να συμμετάσχουν στο έργο της WRJ, το οποίο άρχισε να υλοποιείται το 1997. Η υλοποίηση του έργου διακόπηκε το 2001 και έκτοτε οι επενδυτές έχουν αποσυρθεί από αυτό. Παρόλο που φαίνεται ότι το 86 % του έργου έχει υλοποιηθεί, η WRJ δεν άρχισε να ασκεί ουδεμία παραγωγική δραστηριότητα.
(11)
Στις 4 Σεπτεμβρίου 2007, η Walcownia Rur Silesia, η οποία αποτελεί θυγατρική της TFS (που διαθέτει και το 100 % των μετοχών της Walcownia Rur Silesia) και ιδρύθηκε στο πλαίσιο σχεδίων για την ενοποίηση του πολωνικού τομέα χαλυβδοσωλήνων (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 15 έως 17 κατωτέρω), υπέβαλε αίτηση να κηρυχθεί σε πτώχευση η WRJ, συμπεριλαμβανομένης εκκαθάρισης των στοιχείων του ενεργητικού της. Στις 23 Ιανουαρίου 2008, το πρωτοδικείο του Κατοβίτσε κήρυξε την WRJ σε πτώχευση και διέταξε την εκκαθάριση των στοιχείων του ενεργητικού της διορίζοντας σύνδικο πτώχευσης προς τον σκοπό αυτό. Φαίνεται ότι έως τώρα δεν εκποιήθηκε κανένα από τα στοιχεία ενεργητικού της WRJ στο πλαίσιο της πτωχευτικής διαδικασίας.
2.1.2. Η WRJ-Serwis
(12)
Η WRJ-Serwis δημιουργήθηκε το 2001 μέσω της μετατροπής της Zakład Usług Energomechanicznych «Jedność» SA, η οποία είχε ιδρυθεί το 1999. Μέτοχοί της είναι η TFS (με το 54,66 % των μετοχών), η PIW ENPOL Sp. z o.o. (με το 36,77 %), η Commplex Sp. z o.o. (με το 8,29 %) και η Huta Jedność (με το 0,28 %).
(13)
Αρχικός σκοπός της WRJ-Serwis ήταν να υλοποιήσει μέρος του έργου της WRJ και να εξασφαλίσει στην WRJ καλύτερες δυνατότητες εξεύρεσης πιστώσεων. Ωστόσο, η WRJ-Serwis δεν έθεσε σε εφαρμογή καμία επενδυτική δραστηριότητα αλλά, αφότου η Huta Jedność σταμάτησε την παραγωγή της στο ελασματουργείο στις αρχές του 2004, παράγει χαλυβδοσωλήνες χωρίς ραφή ψυχρής διέλασης από τον Μάιο του 2004. Η δραστηριότητα αυτή πραγματοποιείται με τη χρήση στοιχείων ενεργητικού που μισθώθηκαν αρχικά από την Huta Jedność. Τα εν λόγω στοιχεία ενεργητικού μεταβιβάστηκαν εν συνεχεία στην τράπεζα ING Bank Śląski SA και τελικά στην Walcownia Rur Silesia. Επιπλέον, η WRJ-Serwis προέβη στην εξαγορά των 9/10 της μόνιμης επικαρπίας του γηπέδου στο οποίο υλοποιείται το έργο της WRJ, καθώς και των 9/10 της κυριότητας των κτιρίων που έχουν ανεγερθεί στο εν λόγω γήπεδο.
(14)
Η εταιρεία WRJ-Serwis διέκοψε τη λειτουργία της τον Απρίλιο του 2008, οπότε η Walcownia Rur Silesia ανέλαβε την παραγωγή χαλυβδοσωλήνων στο ελασματουργείο της.
2.1.3. Ενοποίηση της WRJ και της WRJ-Serwis και απόπειρες ιδιωτικοποίησής τους
(15)
Το 2004, η TFS άρχισε να αναζητά στρατηγικό επενδυτή για την WRJ και την WRJ-Serwis. Το 2005, προκηρύχθηκε πρόσκληση υποβολής προσφορών και υπήρξαν δύο προσφέροντες. Τελικά υπεγράφη σύμβαση-πλαίσιο με έναν από τους προσφέροντες για την απόκτηση των στοιχείων ενεργητικού της WRJ και της WRJ-Serwis, τα οποία ήταν ελεύθερα εμπράγματων βαρών. Ωστόσο, η σύμβαση αυτή καταγγέλθηκε τον Οκτώβριο του 2006 λόγω αθέτησης των όρων της. Τον Δεκέμβριο του 2006, η TFS προκήρυξε νέα πρόσκληση υποβολής προσφορών, όμως δεν έλαβε καμία δεσμευτική προσφορά.
(16)
Κατόπιν νέας πρόσκλησης υποβολής προσφορών το 2007, η TFS αποφάσισε να ενοποιήσει την WRJ και την WRJ-Serwis, ώστε να καταστήσει ευκολότερη την ιδιωτικοποίησή τους. Προς τον σκοπό αυτό, η TFS συνέστησε δύο νέες εταιρείες, την FEREX Sp. z o.o. (εφεξής «FEREX») και την Walcownia Rur Silesia. Η TFS κατέχει το 100 % των μετοχών αυτών των δύο εταιρειών. Μέσω της Walcownia Rur Silesia και της FEREX, η TFS, αφενός, απέκτησε τα στοιχεία ενεργητικού που ήταν αναγκαία για την υλοποίηση του έργου της WRJ και, αφετέρου, ανέλαβε τις οφειλές της WRJ και της WRJ-Serwis:
α)
η Walcownia Rur Silesia κατέστη πιστωτής της WRJ αποκτώντας από τραπεζική κοινοπραξία και από την εταιρεία Stalexport οφειλές της WRJ αξίας 168 940 469 PLN και 95 595 057 PLN αντιστοίχως. Επιπλέον, η Walcownia Rur Silesia εξαγόρασε τον εξοπλισμό του ελασματουργείου από τραπεζική κοινοπραξία υπό την ηγεσία της ING Bank Śląski·
β)
η FEREX κατέστη επίσης πιστωτής της WRJ αποκτώντας από τράπεζες οφειλές της WRJ συνολικής αξίας 142 941 270,43 PLN καλυπτόμενες από ενυπόθηκη εγγύηση επί γηπέδου που ανήκε στην WRJ και στην WRJ-Serwis.
(17)
Τον Αύγουστο του 2008, οι πολωνικές αρχές προσπάθησαν εκ νέου να εκποιήσουν την WRJ, την WRJ-Serwis, την FEREX και την Walcownia Rur Silesia. Η TFS και η Walcownia Rur Silesia κάλεσαν τα ενδιαφερόμενα μέρη να συμμετάσχουν σε διαπραγματεύσεις για την από κοινού εξαγορά των στοιχείων ενεργητικού της Walcownia Rur Silesia, του μετοχικού κεφαλαίου της FEREX, των οφειλών της FEREX προς την TFS, καθώς και των μεριδίων της TFS στο κεφάλαιο της WRJ-Serwis. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2009 χωρίς να καταλήξει στην πώληση ουδενός από τα προσφερόμενα στοιχεία ενεργητικού.
2.2. Τα υπό εξέταση μέτρα
(18)
Η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην WRJ συνίσταται σε επενδύσεις κεφαλαίου από την TFS (2.2.1), σε εγγυήσεις που παρασχέθηκαν από την TFS (2.2.2) και σε εγγυήσεις του δημοσίου (2.2.3). Η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην WRJ-Serwis συνίσταται σε επενδύσεις κεφαλαίου από την TFS (2.2.4).
2.2.1. Επενδύσεις κεφαλαίου στην WRJ από την TFS
(19)
Η πρώτη επένδυση κεφαλαίου της TFS στην WRJ πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιουνίου 2002, όταν οι μέτοχοι της WRJ αποφάσισαν να προβούν σε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου. Η TFS έλαβε μετοχές ονομαστικής αξίας 15 εκατ. PLN με αντίτιμο οφειλές της Huta Andrzej και της Huta Katowice προς την TFS ύψους 15 εκατ. PLN. Η αύξηση κεφαλαίου καταχωρήθηκε και άρχισε να ισχύει στις 22 Νοεμβρίου 2002.
(20)
Η δεύτερη αύξηση του εταιρικού κεφαλαίου πραγματοποιήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 2003, όταν οι μέτοχοι της WRJ αποφάσισαν να προβούν σε νέα αύξηση του εταιρικού κεφαλαίου της επιχείρησης. Η TFS έλαβε μετοχές ονομαστικής αξίας 40 εκατ. PLN με αντάλλαγμα οφειλές της WRJ προς την TFS (μετοχοποίηση χρεών). Η ονομαστική αξία των μετοχών ανερχόταν σε 40 εκατ. PLN, και είχαν μεταβιβασθεί στην εταιρεία TFS ενωρίτερα, τον Δεκέμβριο του 2002, από την ING Bank Śląski SA. Η αύξηση του κεφαλαίου καταχωρήθηκε και τέθηκε σε ισχύ στις 25 Αυγούστου 2003.
2.2.2. Παροχή εγγυήσεων στην WRJ από την TFS
(21)
Το 2001, η TFS χορήγησε εγγύηση η οποία κάλυπτε έως 5 εκατ. PLN από δάνειο ύψους 20 εκατ. PLN. Το δάνειο είχε χορηγηθεί στην WRJ το 1999 από το Περιφερειακό Ταμείο Προστασίας Περιβάλλοντος και Διαχείρισης Υδάτων (WFOŚiGW).
(22)
Το 2001, η TFS χορήγησε εγγύηση η οποία κάλυπτε έως 50 εκατ. PLN από δάνειο ύψους 115 εκατ. PLN. Το δάνειο είχε χορηγηθεί στην WRJ το 1996 από το Εθνικό Ταμείο Προστασίας Περιβάλλοντος και Διαχείρισης Υδάτων (ΝFOŚiGW).
2.2.3. Σύσταση εγγυήσεως στην WRJ από το πολωνικό δημόσιο
(23)
Στις 14 Οκτωβρίου 1997, το πολωνικό δημόσιο προέβη στη σύσταση εγγύησης η οποία κάλυπτε το 45 % του κεφαλαίου και των τόκων δύο δανείων συνολικού ύψους 262,5 εκατ. PLN. Τα εν λόγω δάνεια συνίσταντο σε μία πίστωση σε συνάλλαγμα και μία πίστωση σε PLN και είχαν χορηγηθεί από κοινοπραξία τραπεζών το 1997.
(24)
Στις 2 Ιανουαρίου 2003, το υπουργικό συμβούλιο, υπογράφοντας τα σχετικά έγγραφα, αύξησε την κρατική εγγύηση στο 55 %. Η αύξηση αυτή δεν έχει τεθεί σε εφαρμογή.
2.2.4. Επενδύσεις κεφαλαίου στην WRJ-Serwis από την TFS
(25)
Η TFS πραγματοποίησε κεφαλαιακές παρεμβάσεις στην WRJ-Serwis τον Δεκέμβριο του 2003 με στόχο να αποκτήσει ελέγχουσα συμμετοχή στο έργο της WRJ. Με απόφαση που έλαβαν τον Δεκέμβριο του 2003, οι μέτοχοι της WRJ-Serwis ενέκριναν την απόκτηση μετοχών από την TFS. Οι μετοχές αυτές είχαν ονομαστική αξία 7 910 000 PLN. Η TFS προέβη στην αγορά των μετοχών κυρίως έναντι οφειλών της Huta Jedność προς την TFS. Οι οφειλές αυτές μεταβιβάστηκαν στην WRJ-Serwis. Η TFS πλήρωσε επίσης τοις μετρητοίς (890 000 PLN) και σε είδος (ρινίσματα σιδήρου της Huta Jedność για περαιτέρω επεξεργασία, με αξία μεταβίβασης 450 000 PLN). Η συμφωνία αγοράς των μετοχών υπεγράφη στις 8 Ιουνίου 2004. Η αύξηση του εταιρικού κεφαλαίου καταχωρήθηκε μόλις στις 17 Αυγούστου 2007.
(26)
Συγχρόνως με την TFS, μετοχές στο αυξημένο εταιρικό κεφάλαιο αγόρασε ένας από τους έως τότε μετόχους, η PIW Enpol Sp. z o.o., καθώς και ένας νέος μέτοχος, η Commplex Sp. z o.o. (και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για ιδιωτικές εταιρείες). Οι εταιρείες αυτές απέκτησαν τις μετοχές εκχωρώντας οφειλές της Huta Jedność προς την WRJ-Serwis.
3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
(27)
Όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 3, στις 23 Οκτωβρίου 2007 η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας (εφεξής «η απόφαση κίνησης της διαδικασίας»). Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε καταρχάς την άποψη ότι είναι το αρμόδιο όργανο για να λάβει απόφαση σχετικά με την υπόθεση και ότι τα υπό εξέταση μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση μη συμβατή με την εσωτερική αγορά.
3.1. Εφαρμοστέο δίκαιο και αρμοδιότητα της Επιτροπής
(28)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε την άποψη ότι τα άρθρα 107 και 108 της ΣΛΕΕ (πρώην άρθρα 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ) δεν αφορούσαν, εξ ορισμού, μια ενίσχυση χορηγηθείσα πριν από την προσχώρηση, η οποία δεν τυγχάνει πλέον εφαρμογής μετά την προσχώρηση. Ωστόσο, οι διατάξεις του πρωτοκόλλου αριθ. 8 της συνθήκης προσχώρησης για την «Αναδιάρθρωση της πολωνικής χαλυβουργίας» (εφεξής «πρωτόκολλο αριθ. 8») μπορούσαν να θεωρηθούν ως lex specialis εν σχέσει προς τα άρθρα 107 και 108 της ΣΛΕΕ, τα οποία επέκτειναν το πεδίο εφαρμογής των ελέγχων των κρατικών ενισχύσεων δυνάμει της ΣΛΕΕ, ώστε να καλύπτεται κάθε ενίσχυση που χορηγήθηκε για την αναδιάρθρωση της πολωνικής χαλυβουργίας από το 1997 έως το 2006. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα ήταν καταρχήν το αρμόδιο όργανο για την αξιολόγηση της υπό εξέταση ενίσχυσης.
(29)
Όσον αφορά το ερώτημα εάν οι παραγωγοί σωλήνων, όπως οι εταιρείες WRJ και WRJ-Serwis, αποτελούν τμήμα της «χαλυβουργίας» για τους σκοπούς του πρωτοκόλλου αριθ. 8, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τα ακόλουθα: το πρωτόκολλο αριθ. 8 βασιζόταν στο εθνικό πρόγραμμα αναδιάρθρωσης («Πρόγραμμα αναδιάρθρωσης και ανάπτυξης της πολωνικής χαλυβουργίας», εφεξής «ΕΠΑ»). Το πεδίο εφαρμογής του ΕΠΑ και του πρωτοκόλλου αριθ. 8 δεν περιοριζόταν μόνο στο πεδίο εφαρμογής του παραρτήματος I της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (εφεξής «συνθήκη ΕΚΑΧ»), αλλά κάλυπτε και ορισμένους τομείς της χαλυβουργίας όπως οι σωλήνες χωρίς ραφή (χωρίς συγκόλληση) και οι μεγάλοι συγκολλημένοι σωλήνες.
(30)
Σύμφωνα με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας, πρώτον, η εν λόγω ερμηνεία ήταν σύμφωνη με τον ορισμό της χαλυβουργίας που προβλέπουν οι κανόνες της EE περί κρατικών ενισχύσεων, ήταν δηλαδή σύμφωνη με τον ορισμό που περιλαμβάνεται στο παράρτημα B του πολυτομεακού πλαισίου (5). Δεύτερον, η ερμηνεία αυτή απέρρεε από το ΕΠΑ, οι μισοί από τους δικαιούχους του οποίου ήταν παραγωγοί σωλήνων. Πράγματι, η Huta Jedność, η προκάτοχος της WRJ και της WRJ-Serwis, συμμετείχε στη διαδικασία του προγράμματος αναδιάρθρωσης, και μάλιστα στο σχέδιο του ΕΠΑ επανειλημμένως γίνεται ρητή αναφορά σε αυτήν, όμως τελικώς δεν αναγνωρίστηκε ως δυνητικός δικαιούχος διότι την εποχή εκείνη, λόγω της πτώχευσης που κήρυξε το 2002, υπήρχαν σχέδια για την εκκαθάρισή της.
(31)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έκρινε ότι η απαγόρευση της χορήγησης ενίσχυσης που δεν καλύπτεται από το ΕΠΑ και το πρωτόκολλο αριθ. 8 ίσχυε για την Huta Jedność, την WRJ και την WRJ-Serwis.
3.2. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(32)
Όσον αφορά τις επενδύσεις που πραγματοποίησε στην WRJ η TFS και τη σύσταση εγγύησης από την TFS υπέρ της WRJ, η Επιτροπή εξέφρασε σοβαρές αμφιβολίες κατά πόσον αυτές θα πληρούσαν τις απαιτήσεις της αρχής του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς. Η WRJ αντιμετώπιζε δυσκολίες κατά τη χρονική στιγμή της θέσπισης των μέτρων και δεν θα ήταν σε θέση να αντλήσει κεφάλαια από τις κεφαλαιαγορές. Η Επιτροπή αμφέβαλλε επίσης κατά πόσον η επένδυση θα είχε ικανοποιητική απόδοση. Έκρινε επίσης ότι θα ήταν δύσκολο να δικαιολογηθούν οι επενδύσεις εκ του γεγονότος ότι η TFS είχε την πρόθεση να ιδιωτικοποιήσει την WRJ στο μέλλον.
(33)
Όσον αφορά την εγγύηση που χορηγήθηκε από το πολωνικό δημόσιο στην WRJ, η Επιτροπή παρατήρησε ότι δεν ήταν σαφές εάν η WRJ ήταν προβληματική επιχείρηση κατά τη χρονική στιγμή της χορήγησης της ενίσχυσης, δηλαδή το 1997. Αφετέρου δε, όσον αφορά την αύξηση της εγγύησης το 2003, η WRJ θα μπορούσε να θεωρηθεί προβληματική και, ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες κατά πόσον αυτή η αύξηση της εγγύησης ήταν σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς.
(34)
Όσον αφορά τις επενδύσεις που πραγματοποίησε στην WRJ Serwis η TFS, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες κατά πόσον αυτές θα πληρούσαν τις απαιτήσεις της αρχής του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς. Η Επιτροπή παρατήρησε ότι το 2003 η επιχείρηση ήταν προβληματική και θεώρησε, ως εκ τούτου, ότι ήταν αμφίβολο εάν θα μπορούσε να αναμένεται ικανοποιητική απόδοση από τις επενδύσεις.
3.3. Συμβατότητα της κρατικής ενίσχυσης
(35)
Η Επιτροπή δεν μπόρεσε να εντοπίσει λόγους για τους οποίους η ενδεχόμενη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί συμβατή, δεδομένου ότι κατά την περίοδο 1997-2006 απαγορεύονταν οι επενδύσεις ή οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης στον τομέα της χαλυβουργίας δυνάμει του πρωτοκόλλου αριθ. 8 και επομένως δυνάμει των κανόνων της EE περί κρατικών ενισχύσεων.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(36)
Η Πολωνία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας με επιστολές της 21ης Ιανουαρίου και της 1ης Φεβρουαρίου 2008. Εν περιλήψει, η Πολωνία δεν συμφωνούσε με την ερμηνεία του πρωτοκόλλου αριθ. 8 από την Επιτροπή και επανέλαβε την άποψή της ότι τα υπό εξέταση μέτρα δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.
4.1. Εφαρμοστέο δίκαιο και αρμοδιότητα της Επιτροπής
(37)
Η Πολωνία θεωρεί ότι δεν πρέπει να δοθεί γενικευτική ερμηνεία στο πρωτόκολλο αριθ. 8, το οποίο αποτελεί εξαίρεση από την αρχή της μη παρέμβασης όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν πριν από την προσχώρηση.
(38)
Πρώτον, υπογραμμίζει το γεγονός ότι οι παραγωγοί σωλήνων και τα προϊόντα τους δεν περιλαμβάνονταν στο παράρτημα I του πρωτοκόλλου αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας περί συνδέσεως μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των κρατών μελών τους, αφενός, και της Δημοκρατίας της Πολωνίας, αφετέρου (6) (εφεξής «πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας») και επομένως δεν ενέπιπταν στο πεδίο εφαρμογής του.
(39)
Δεύτερον, η απαγόρευση χορήγησης κρατικής ενίσχυσης στους παραγωγούς σωλήνων στα κράτη μέλη επιβλήθηκε στις 24 Ιουλίου 2002, όταν τέθηκε σε εφαρμογή το παράρτημα B του πολυτομεακού πλαισίου, το οποίο ορίζει το περιεχόμενο του όρου «χαλυβουργία». Βάσει αυτού του ορισμού, ο τομέας των σωλήνων χωρίς ραφή και των μεγάλων συγκολλημένων σωλήνων αποτελούσε μέρος του τομέα της «χαλυβουργίας». Ως εκ τούτου, το ΕΠΑ που ενέκρινε η Επιτροπή το 2003 και το πρωτόκολλο αριθ. 8 περιλάμβαναν επίσης τους παραγωγούς σωλήνων. Στο παρελθόν, όταν ίσχυε η συνθήκη ΕΚΑΧ, ο τομέας των σωλήνων είχε εξαιρεθεί.
(40)
Η Πολωνία καταλήγει ότι το πρωτόκολλο αριθ. 8 πρέπει να ερμηνευθεί κατά τρόπο που να υποδηλώνει ότι πριν από τις 24 Ιουλίου 2002 οι ενισχύσεις που χορηγούνταν στους παραγωγούς σωλήνων δεν υπέκειντο στον έλεγχο της Επιτροπής, όπως ακριβώς και όλες οι άλλες παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν πριν τεθεί σε ισχύ η συνθήκη προσχώρησης. Μετά από εκείνη την ημερομηνία, οι παραγωγοί σωλήνων υπόκεινται στους εν λόγω περιορισμούς.
(41)
Όσον αφορά τους δικαιούχους, η Πολωνία σημειώνει ότι η εταιρεία WRJ-Serwis μπορεί να χαρακτηριστεί παραγωγός προϊόντων χάλυβα μόνον από το 2004 και εντεύθεν, όταν άρχισε να δραστηριοποιείται χρησιμοποιώντας τις εγκαταστάσεις του ελασματουργείου, και ότι πριν από το 2004, οι κρατικές παρεμβάσεις δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι συνιστούσαν κρατικές ενισχύσεις υπέρ του τομέα της χαλυβουργίας.
(42)
Τέλος, η Πολωνία υπογραμμίζει ότι το έργο της WRJ δεν αποτελεί συνέχεια του προηγούμενου έργου της Huta Jedność.
4.2. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(43)
Επιπλέον, η Πολωνία υποστηρίζει ότι η εταιρεία TFS, μολονότι τελεί υπό τον έλεγχο του πολωνικού δημοσίου, λειτουργεί σύμφωνα με τις αρχές της οικονομίας της αγοράς με στόχο το κέρδος. Οι ενέργειες στις οποίες προέβη έναντι των εταιρειών WRJ και WRJ-Serwis δεν αποτελούσαν απόρροια κάποιου συγκεκριμένου ελέγχου ή εποπτείας του δημοσίου. Ως εκ τούτου, το πολωνικό δημόσιο δεν ασκούσε κατ’ ανάγκη έλεγχο κατά την έννοια της απόφασης στην υπόθεση Stardust Marine (7).
(44)
Όσον αφορά τις αυξήσεις κεφαλαίου στην WRJ και τις εγγυήσεις που παρασχέθηκαν από την TFS, η Πολωνία θεωρεί ότι η TFS δεν συνεισέφερε σημαντικούς χρηματοδοτικούς πόρους στο έργο της WRJ. Πράγματι, από οικονομικής απόψεως, η ανταλλαγή των οφειλών με μετοχές της WRJ ήταν περισσότερο σκόπιμη από ό,τι η άμεση είσπραξη των εν λόγω οφειλών. Επιπλέον, όταν η TFS πραγματοποίησε την επένδυσή της στην WRJ, η TFS είχε στην κατοχή της επιχειρηματικά σχέδια τα οποία αποδείκνυαν ότι το έργο της WRJ ήταν κερδοφόρο. Τέλος, η κοινοπραξία τραπεζών ήταν επίσης πρόθυμη τον καιρό εκείνο να εξασφαλίσει περαιτέρω χρηματοδότηση στην WRJ. Ως εκ τούτου, η TFS ενήργησε ως επενδυτής σε οικονομία αγοράς.
(45)
Η Πολωνία θεωρεί ότι η αύξηση του ποσού της κρατικής εγγύησης προς την WRJ πληρούσε το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς, δεδομένου ότι εξασφαλίστηκε έναντι πρόσθετης ασφαλείας και η WRJ κατέβαλε στο πολωνικό δημόσιο τέλη εγγύησης τα οποία αντιστοιχούσαν στον συντελεστή που ίσχυε στην αγορά. Επιπλέον, η εγγύηση χορηγήθηκε υπό τον όρο ότι θα ανανεωνόταν η χρηματοδότηση του έργου της WRJ από τις τράπεζες, πράγμα που δεν συνέβη. Ως εκ τούτου, η αύξηση της εγγύησης δεν εφαρμόστηκε ποτέ, και η Πολωνία θεωρεί ότι η WRJ δεν απεκόμισε όφελος.
(46)
Η αύξηση του κεφαλαίου στην WRJ-Serwis θεωρείται σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς. Πρώτον, εκτός από την TFS, απέκτησαν μετοχές και ιδιώτες μέτοχοι. Δεύτερον, η WRJ-Serwis δεν αντιμετώπιζε χρηματοοικονομικές δυσχέρειες, και η TFS έλαβε τη σχετική απόφαση με γνώμονα τα κέρδη που θα απέφερε στο μέλλον η WRJ-Serwis. Επιπλέον, η TFS κατόρθωσε να αναλάβει τον έλεγχο της WRJ-Serwis και των ακινήτων στα οποία είχε κατασκευαστεί το έργο της WRJ.
(47)
Όσον αφορά την ενοποίηση της WRJ και της WRJ-Serwis, η Πολωνία υποστηρίζει ότι αποτελούσε τον μόνο τρόπο για να αναληφθεί και να ολοκληρωθεί ταχέως από ιδιώτη επενδυτή το έργο της WRJ εξασφαλίζοντας συγχρόνως την ανάκτηση του μεγαλύτερου δυνατού μέρους του κεφαλαίου που είχε επενδύσει έως τότε το δημόσιο.
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(48)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από ένα ενδιαφερόμενο τρίτο μέρος, το οποίο ήταν κατηγορηματικά αντίθετο στις επιδοτήσεις που χορηγήθηκαν από την Πολωνία. Το ενδιαφερόμενο μέρος υπενθυμίζει ότι οι σωλήνες δεν υπήρξαν ποτέ προϊόν που κάλυπτε η συνθήκη ΕΚΑΧ και ότι ο κλάδος παραγωγής σωλήνων έπρεπε να αναλάβει ο ίδιος τις δαπάνες για την αναδιάρθρωσή του, χωρίς κρατική ενίσχυση. Η αποδοχή ενίσχυσης στη συγκεκριμένη υπόθεση θα απέβαινε εις βάρος του ευρωπαϊκού κλάδου παραγωγής σωλήνων. Το ενδιαφερόμενο μέρος βεβαιώνει επίσης ότι η αποδοχή της ενίσχυσης μπορεί να υπονομεύσει τις προσπάθειες που καταβάλλει για να αποδείξει ότι ορισμένες από τις χώρες-εισαγωγείς σωλήνων εισάγουν το προϊόν στην EE με τιμές ντάμπινγκ ή με επιδοτούμενες τιμές. Τέλος, το ενδιαφερόμενο μέρος υποστηρίζει ότι ο ευρωπαϊκός κλάδος παραγωγής σωλήνων χωρίς ραφή βρισκόταν σε ιδιαίτερη οικονομική κατάσταση καθώς διέθετε πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα και είχε ανάγκη να εξαγάγει μεγάλες ποσότητες, ενώ το 2007 αυξήθηκε ο όγκος των εισαγωγών από την Κίνα.
6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΥ ΜΕΡΟΥΣ
(49)
Τα σχόλια του ενδιαφερόμενου μέρους διαβιβάσθηκαν στην Πολωνία, η οποία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στις 16 Φεβρουαρίου 2009. Η Πολωνία υποστηρίζει ότι χρειάζονται διαφανείς κανόνες περί του θεμιτού ανταγωνισμού στην αγορά σωλήνων.
(50)
Η Πολωνία συμφωνεί με το τρίτο μέρος ότι οι σωλήνες δεν υπήρξαν ποτέ προϊόν που κάλυπτε η συνθήκη ΕΚΑΧ και επαναλαμβάνει ότι ο τομέας της «χαλυβουργίας» δεν περιλαμβάνει τους παραγωγούς σωλήνων παρά μόνον αφότου τέθηκε σε ισχύ το πολυτομεακό πλαίσιο, στις 24 Ιουλίου 2002. Ως εκ τούτου, η απαγόρευση χορήγησης κρατικής ενίσχυσης στον κλάδο παραγωγής σωλήνων ισχύει μόνον από τις 24 Ιουλίου 2002, όταν τέθηκε σε ισχύ ο «διευρυμένος» ορισμός του τομέα της χαλυβουργίας.
(51)
Τέλος, η Πολωνία επαναλαμβάνει ότι η WRJ δεν άρχισε ποτέ να ασκεί παραγωγικές δραστηριότητες, ενώ η WRJ-Serwis σταμάτησε την παραγωγή της το 2008. Η Πολωνία υπογραμμίζει ότι δεν χορήγησε ποτέ κρατική ενίσχυση υπέρ της WRJ.
7. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
7.1. Εφαρμοστέο δίκαιο και αρμοδιότητα της Επιτροπής
(52)
Τα υπό εξέταση μέτρα χορηγήθηκαν πριν από την προσχώρηση της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (δηλαδή πριν από την 1η Μαΐου 2004). Κατ’ αρχήν, τα άρθρα 107 και 108 της ΣΛΕΕ δεν εφαρμόζονται επί των χορηγηθεισών πριν από την προσχώρηση ενισχύσεων που δεν τυγχάνουν, πλέον, εφαρμογής μετά την προσχώρηση (8). Κατά παρέκκλιση από τον εν λόγω γενικό κανόνα, και επομένως κατ’ εξαίρεση, η Επιτροπή είναι αρμόδια να εξετάσει κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε από την Πολωνία στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης τον τομέα της χαλυβουργίας της πριν από την προσχώρηση βάσει του πρωτοκόλλου αριθ. 8 της συνθήκης προσχώρησης.
7.1.1. Το πρωτόκολλο αριθ. 8 ως lex specialis
(53)
Το πρωτόκολλο αριθ. 8 περιλαμβάνει διατάξεις που επιτρέπουν στην Πολωνία να ολοκληρώσει την αναδιάρθρωση του τομέα της χαλυβουργίας της που άρχισε πριν από την προσχώρησή της. Η αναδιάρθρωση του τομέα της χαλυβουργίας πριν από την προσχώρηση πραγματοποιήθηκε βάσει του πρωτοκόλλου αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας, όπως παρατάθηκε με απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης ΕΕ-Πολωνίας (εφεξής «η απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης») (9).
(54)
Το πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας παρείχε στην Πολωνία πενταετή «περίοδο χάριτος», από το 1992 έως το τέλος του 1996, κατά τη διάρκεια της οποίας είχε το δικαίωμα να κάνει χρήση κρατικών ενισχύσεων για την αναδιάρθρωση του πολωνικού τομέα της χαλυβουργίας ΕΚΑΧ.
(55)
Η εν λόγω περίοδος χάριτος παρατάθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης για ακόμα οκτώ έτη, από την 1η Ιανουαρίου 1997, ή έως την προσχώρηση της Πολωνίας στην EE. Κατά την περίοδο αυτή, όσον αφορά τα προϊόντα χάλυβα η Πολωνία μπορούσε να χορηγεί, κατ’ εξαίρεση, κρατικές ενισχύσεις για τις ανάγκες της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό τους όρους που προβλέπονται στο πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας (όπως παρατάθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης), καθώς και βάσει του ΕΠΑ το οποίο η Πολωνία υπέβαλε στην Επιτροπή τον Απρίλιο του 2003. Τον Ιούλιο του 2003, αφού η Επιτροπή αξιολόγησε το ΕΠΑ, τα κράτη μέλη ενέκριναν το αίτημα της Πολωνίας (10).
(56)
Το πρωτόκολλο αριθ. 8 εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να παρακολουθεί, μετά από την προσχώρηση της Πολωνίας, τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγεί η χώρα αυτή στον τομέα της χαλυβουργίας βάσει του πρωτοκόλλου αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας (όπως παρατάθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης) και βάσει του ΕΠΑ. Επιπλέον, το πρωτόκολλο αριθ. 8 προβλέπει ότι η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να διαχειρίζεται την ανάκτηση των ενισχύσεων που χορηγούνται κατά παράβαση του πρωτοκόλλου αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας και του ΕΠΑ. Ως εκ τούτου, το πρωτόκολλο αριθ. 8 αποτελεί lex specialis που επιτρέπει, σε εξαιρετικές περιπτώσεις και κατά παρέκκλιση από το γενικό καθεστώς, την αναδρομική παρακολούθηση και εξέταση των κρατικών ενισχύσεων που χορήγησε η Πολωνία στην πολωνική βιομηχανία χάλυβα πριν από την προσχώρηση. Η θέση αυτή επιβεβαιώθηκε από το Δικαστήριο, το οποίο έκρινε ότι το πρωτόκολλο αριθ. 8 αποτελεί lex specialis εν σχέση προς τα άρθρα 107 και 108 της ΣΛΕΕ και επεκτείνει την εξέταση κρατικών ενισχύσεων που διενεργεί η Επιτροπή δυνάμει της ΣΛΕΕ στις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για την αναδιάρθρωση της πολωνικής βιομηχανίας χάλυβα κατά την περίοδο 1997-2003 (11).
7.1.2. Πεδίο της αρμοδιότητας διενέργειας αναδρομικών ελέγχων από την Επιτροπή δυνάμει του πρωτοκόλλου αριθ. 8
(57)
Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει εάν η κατ’ εξαίρεση αρμοδιότητα αναδρομικού ελέγχου που αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 53 έως 56 ανωτέρω, καλύπτει επίσης τα μέτρα που χορήγησε η Πολωνία υπέρ των παραγωγών σωλήνων πριν από την προσχώρηση. Προς τον σκοπό αυτό, οι νομικές βάσεις που εφαρμόζονται σε αυτή την υπόθεση, δηλαδή το πρωτόκολλο αριθ. 8 σε συνδυασμό με το πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας και με την απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης, πρέπει να υποβληθούν σε ερμηνεία ώστε να διευκρινισθεί εάν οι διατάξεις τους καλύπτουν επίσης και τα μέτρα που χορήγησε η Πολωνία υπέρ των παραγωγών σωλήνων πριν από την προσχώρηση.
(58)
Σύμφωνα με κοινώς αποδεκτή αρχή του δικαίου, οι διατάξεις μιας lex specialis που παρέχουν παρέκκλιση από τις γενικές διατάξεις πρέπει να ερμηνεύονται υπό στενή έννοια (strictu sensu). Η αυστηρή ερμηνεία των προαναφερόμενων νομικών βάσεων (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 59 έως 65 κατωτέρω) οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η κατ’ εξαίρεση αρμοδιότητα αναδρομικού ελέγχου της Επιτροπής περιορίζεται στα μέτρα που χορηγήθηκαν πριν από την προσχώρηση υπέρ των παραγωγών προϊόντων που καλύπτονται από τη συνθήκη ΕΚΑΧ, και δεν περιλαμβάνει, ως εκ τούτου, τα μέτρα υπέρ των παραγωγών σωλήνων.
7.1.3. Ερμηνεία των νομικών βάσεων
(59)
Τα σημεία 12 και 18 του πρωτοκόλλου αριθ. 8 προσδιορίζουν τις αρμοδιότητες παρακολούθησης και αναδρομικού ελέγχου της Επιτροπής όσον αφορά τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν πριν από την προσχώρηση υπέρ του τομέα της πολωνικής χαλυβουργίας. Το σημείο 12 εξουσιοδοτεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να παρακολουθούν την εφαρμογή του ΕΠΑ πριν και μετά από την προσχώρηση, έως το 2006. Το σημείο 18 εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να διατάσσει την ανάκτηση κρατικών ενισχύσεων που χορηγήθηκαν κατά παράβαση των όρων που προβλέπει το πρωτόκολλο αριθ. 8.
(60)
Το σημείο 1 του πρωτοκόλλου αριθ. 8 προβλέπει ότι οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγεί η Πολωνία για την αναδιάρθρωση «συγκεκριμένων τομέων της πολωνικής χαλυβουργίας» θεωρούνται συμβατές προς την εσωτερική αγορά, εφόσον «η περίοδος που προβλέπεται στο άρθρο 8 παράγραφος 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας για τα προϊόντα που καλύπτονται από τη συνθήκη ΕΚΑΧ […] παραταθεί έως την ημερομηνία προσχώρησης», τηρηθούν οι όροι που τίθενται στο ΕΠΑ, τηρηθούν οι προϋποθέσεις του πρωτοκόλλου αριθ. 8 και «δεν καταβληθεί καμία κρατική ενίσχυση για την αναδιάρθρωση της πολωνικής χαλυβουργίας μετά την ημερομηνία προσχώρησης».
(61)
Το σημείο 2 του πρωτοκόλλου αριθ. 8 προβλέπει ότι η αναδιάρθρωση του τομέα της πολωνικής χαλυβουργίας, όπως περιγράφεται στα ατομικά επιχειρηματικά προγράμματα των εταιρειών που απαριθμούνται στο παράρτημα 1, θα ολοκληρωθεί το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2006. Το σημείο 3 του πρωτοκόλλου αριθ. 8 αναφέρει ότι μόνον οι επιχειρήσεις που απαριθμούνται στο παράρτημα 1 του πρωτοκόλλου είναι επιλέξιμες για κρατική ενίσχυση στο πλαίσιο του προγράμματος αναδιάρθρωσης της πολωνικής χαλυβουργίας.
(62)
Το σημείο 1 του πρωτοκόλλου αριθ. 8 κάνει ρητή παραπομπή στο άρθρο 8 παράγραφος 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας, όπως παρατάθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης. Το πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας εφαρμοζόταν μόνο για τα «προϊόντα χάλυβα που καλύπτονται από τη συνθήκη ΕΚΑΧ» (άρθρο 8 παράγραφος 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 2) και μάλιστα απαριθμεί τα εν λόγω προϊόντα χάλυβα σε ένα παράρτημα. Στο εν λόγω παράρτημα επαναλαμβάνεται ο κατάλογος των προϊόντων που καλύπτονται από τη συνθήκη ΕΚΑΧ όπως περιλαμβάνεται στο παράρτημα I της συνθήκης ΕΚΑΧ, όπου στον ορισμό των «προϊόντων χάλυβα που καλύπτονται από τη συνθήκη ΕΚΑΧ» περιλαμβάνονται ρητώς οι σωλήνες [«οι χαλυβδοσωλήνες (με ή χωρίς ραφή) […] οι ολκομετρημένες ράβδοι και τα χυτεύματα σιδήρου· (οι σωλήνες κάθε είδους και τα εξαρτήματα σωληνώσεων, και άλλα χυτεύματα σιδήρου)»].
(63)
Η συνθήκη ΕΚΑΧ έληξε στις 23 Ιουλίου 2002. Από εκείνη την ημερομηνία και εξής, οι κρατικές ενισχύσεις στη χαλυβουργία υπάγονται στο γενικό νομικό πλαίσιο της ΕΚ. Επ’ ευκαιρία αυτής της αλλαγής, αποφασίστηκε να διευρυνθεί ο ορισμός του ευρωπαϊκού τομέα χαλυβουργίας ώστε να περιλαμβάνει και τους παραγωγούς σωλήνων. Ο νέος αυτός ορισμός περιλήφθηκε στο άρθρο 27 και στο παράρτημα B του πολυτομεακού πλαισίου, όπου ο τομέας της χαλυβουργίας της EE αναφέρεται ότι περιλαμβάνει και «σωλήνες χωρίς συγκόλληση, είδη με καθορισμένη μορφή κοίλα, χωρίς συγκόλληση», καθώς και «συγκολλημένους σωλήνες κάθε είδους, από σίδηρο ή χάλυβα». Αυτός ο διευρυμένος ορισμός του τομέα της χαλυβουργίας περιλήφθηκε εν συνεχεία στο παράρτημα I των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα 2007-2013 (12), και στο σημείο 29 του άρθρου 2 του γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία (13).
(64)
Ωστόσο, ούτε το πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας ούτε η απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης τροποποιήθηκαν ειδικά ώστε να περιλάβουν τον διευρυμένο ορισμό του τομέα της λειτουργίας της EE ο οποίος περιλαμβάνει τους παραγωγούς σωλήνων. Το πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας είχε λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 1996. Με την απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης, παρετάθη η ισχύς του πρωτοκόλλου αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας, αρχής γενομένης από την 1η Ιανουαρίου 1997, ή μέχρι την ημερομηνία προσχώρησης της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ανάλογα με το τι θα επέλθει νωρίτερα. Το άρθρο 1 της απόφασης του Συμβουλίου Σύνδεσης αναφέρεται εν γένει στα «προϊόντα χάλυβα», αλλά το πεδίο εφαρμογής του συνδέεται επίσης ρητώς με το άρθρο 8 παράγραφος 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας, το οποίο αφορά αποκλειστικά τα προϊόντα χάλυβα που καλύπτονται από τη συνθήκη ΕΚΑΧ. Ιδιαίτερα, η επέκταση του πρωτοκόλλου αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας πραγματοποιήθηκε υπό τον όρο ότι η Πολωνία θα υπέβαλλε στην Επιτροπή ένα ΕΠΑ και επιχειρηματικά σχέδια για τους δικαιούχους του ΕΠΑ. Αμφότερα έπρεπε να «πληρούν τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 8 παράγραφος 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 2 και έχουν αξιολογηθεί και εγκριθεί από την αρμόδια εθνική αρχή της για τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων (την υπηρεσία ανταγωνισμού και προστασίας των καταναλωτών)» (άρθρο 2 της απόφασης του Συμβουλίου Σύνδεσης).
(65)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σημείο 18 του πρωτοκόλλου αριθ. 8, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα των σημείων 1 έως 3 του πρωτοκόλλου αριθ. 8 σε συνδυασμό με το πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας και με την απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης, δεν παρέχει στην Επιτροπή την αρμοδιότητα να ελέγχει τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στους πολωνούς παραγωγούς σωλήνων πριν από την προσχώρηση.
7.1.4. Οι διατάξεις εφαρμογής της ευρωπαϊκής συμφωνίας ως μέσο ερμηνείας
(66)
Πέραν της νομικής ερμηνείας του πεδίου των σχετικών νομικών βάσεων (δηλαδή του πρωτοκόλλου αριθ. 8, του πρωτοκόλλου αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας και της απόφασης του Συμβουλίου Σύνδεσης - βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 59 έως 65 ανωτέρω), η Επιτροπή εξέτασε επίσης το ερώτημα εάν οι διατάξεις εφαρμογής των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων της ευρωπαϊκής συμφωνίας και του πρωτοκόλλου 2, όπως εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο Σύνδεσης ΕΚ-Πολωνίας το 2001 (εφεξής «οι διατάξεις εφαρμογής») (14), είναι ουσιαστικές για τον καθορισμό του πεδίου αρμοδιότητας της Επιτροπής όσον αφορά τη διενέργεια αναδρομικού ελέγχου των μέτρων που εφάρμοσε η Πολωνία υπέρ των παραγωγών σωλήνων πριν από την προσχώρηση.
(67)
Κατ’ αρχήν, οι διατάξεις εφαρμογής περιλαμβάνουν διαδικαστικούς κανόνες διαφορετικούς από τις ουσιαστικές διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων που περιλαμβάνονται στην ευρωπαϊκή συμφωνία και στο πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας. Υπογραμμίζεται, ωστόσο, ότι οι διατάξεις εφαρμογής περιλαμβάνουν επίσης συγκεκριμένες διατάξεις περί των κριτηρίων αξιολόγησης του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης με την ευρωπαϊκή συμφωνία και με το πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας αντιστοίχως.
(68)
Στην πρώτη πρόταση του άρθρου 2 παράγραφος 1 των διατάξεων εφαρμογής προβλέπονται τα ακόλουθα: «Η κατά το άρθρο 1 εκτίμηση της συμβατότητας μεμονωμένων ενισχύσεων και προγραμμάτων ενισχύσεων με την ευρωπαϊκή συμφωνία, πραγματοποιείται με βάση τα κριτήρια που συνεπάγεται η εφαρμογή των κανόνων του άρθρου 87 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, συμπεριλαμβανομένου του παρόντος και μελλοντικού παράγωγου δικαίου και των πλαισίων, οδηγιών και άλλων σχετικών κοινοτικών διοικητικών πράξεων, της νομολογίας του Πρωτοδικείου και του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και αποφάσεων του Συμβουλίου Σύνδεσης κατά το άρθρο 4 παράγραφος 3». Η πρόταση αυτή θεσπίζει τη γενική αρχή, σύμφωνα με την οποία τα ουσιαστικά κριτήρια αξιολόγησης της συμβατότητας της ενίσχυσης με την ευρωπαϊκή συμφωνία είναι «εξελικτικά», υπό την έννοια ότι λαμβάνουν υπόψη τις αλλαγές/εξελίξεις που πραγματοποιούνται με την πάροδο του χρόνου στη νομοθεσία της EE και στη νομολογία του Δικαστηρίου.
(69)
Στη δεύτερη πρόταση του άρθρου 2 παράγραφος 1 των διατάξεων εφαρμογής γίνεται ιδιαίτερη μνεία στα κριτήρια συμβατότητας δυνάμει του πρωτοκόλλου αριθ. 2: «Στην περίπτωση που οι ενισχύσεις και τα προγράμματα ενισχύσεων προορίζονται για προϊόντα που καλύπτονται από το πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας, η πρώτη πρόταση της παρούσας παραγράφου εφαρμόζεται πλήρως με την εξαίρεση ότι η εκτίμηση της συμβατότητας δεν θα γίνεται βάσει των κριτηρίων που προκύπτουν από την εφαρμογή των κανόνων του άρθρου 87 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας αλλά βάσει των κριτηρίων που προκύπτουν από την εφαρμογή των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα». Από τη διατύπωση αυτής της προτάσεως προκύπτει σαφώς ότι, αντίθετα από την περίπτωση των γενικών ενισχύσεων, στις οποίες αναφέρεται η πρώτη πρόταση του άρθρου 2 παράγραφος 1 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 68 ανωτέρω), για τους σκοπούς της ενίσχυσης που καλύπτεται από το πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας, η εξέλιξη των κριτηρίων συμβατότητας συνδέεται με τη συνθήκη ΕΚΑΧ. Δεν γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στην εξέλιξη των κριτηρίων συμβατότητας μετά τη λήξη της συνθήκης ΕΚΑΧ το 2002.
(70)
Το άρθρο 2 παράγραφοι 2 και 3 των διατάξεων εφαρμογής θεσπίζει τον μηχανισμό βάσει του οποίου η Πολωνία οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις αλλαγές των κριτηρίων συμβατότητας της EE. Συγκεκριμένα, η Πολωνία πρέπει να ενημερώνεται για οποιεσδήποτε μη δημοσιευθείσες αλλαγές στα κοινοτικά κριτήρια συμβατότητας, και «αν οι μεταβολές αυτές δεν αποτελέσουν αντικείμενο αντιρρήσεων από τη Δημοκρατία της Πολωνίας εντός τριών μηνών από την παραλαβή των σχετικών επίσημων πληροφοριών, καθιερώνονται πλέον ως κριτήρια συμβατότητας όπως προβλέπεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου. Αν όμως προβληθούν αντιρρήσεις από τη Δημοκρατία της Πολωνίας, όσον αφορά την προσέγγιση νομοθεσιών που προβλέπει η ευρωπαϊκή συμφωνία, διεξάγονται διαβουλεύσεις σύμφωνα με τα άρθρα 7 και 8 των παρουσών διατάξεων».
(71)
Ακόμα και εάν η Πολωνία δεν είχε προβάλει αντιρρήσεις εντός τριών μηνών για την τροποποίηση που πραγματοποιήθηκε στον κοινοτικό ορισμό του τομέα της χαλυβουργίας, ο οποίος το 2002 διευρύνθηκε ώστε να περιλαμβάνει και τους παραγωγούς σωλήνων, οι εν λόγω τροποποιήσεις της κοινοτικής νομοθεσίας δεν θα μπορούσαν να έχουν εφαρμογή για μέτρα τα οποία δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ευρωπαϊκής συμφωνίας, δηλαδή για τα μέτρα τα οποία δεν καλύπτονται από τη συνθήκη ΕΚΑΧ. Πέραν τούτου, το πρωτόκολλο αριθ. 8 αποτελεί lex specialis, και κατά συνέπεια, για τον καθορισμό του πεδίου εφαρμογής του, η Επιτροπή δεν μπορεί να στηριχθεί στη διεύρυνση του ορισμού του τομέα της χαλυβουργίας της EE που πραγματοποιήθηκε μετά την εκπνοή της συνθήκης ΕΚΑΧ. Συνάγεται επομένως το συμπέρασμα ότι πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ, αφενός, του «εξελικτικού» χαρακτήρα του δικαίου που εφαρμόζεται στις κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν υπέρ του πολωνικού τομέα χαλυβουργίας πριν από την προσχώρηση στην EE δυνάμει της ευρωπαϊκής συμφωνίας και, αφετέρου, της κατ’ ανάγκη στενής ερμηνείας του πεδίου αρμοδιότητας της Επιτροπής να διενεργεί αναδρομικό έλεγχο όπως προκύπτει από το πρωτόκολλο αριθ. 8, το πρωτόκολλο αριθ. 2 της ευρωπαϊκής συμφωνίας και την απόφαση του Συμβουλίου Σύνδεσης.
8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(72)
Επί τη βάσει των προαναφερομένων, η Επιτροπή πρέπει να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν έχει αρμοδιότητα να προβεί στην εξέταση των μέτρων που χορηγήθηκαν υπέρ των πολωνών παραγωγών σωλήνων πριν από την προσχώρηση, ιδίως δε κατά την περίοδο 1997-2003, βάσει του πρωτοκόλλου αριθ. 8. Η παρούσα διαδικασία περατώνεται δεδομένης της έλλειψης αρμοδιότητας της Επιτροπής να αξιολογήσει τα μέτρα που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η επίσημη διαδικασία έρευνας που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, η οποία κινήθηκε με επιστολή που απευθύνθηκε στην Πολωνία στις 23 Οκτωβρίου 2007, περατώνεται λόγω του γεγονότος ότι η Επιτροπή δεν έχει αρμοδιότητα, κατά την έννοια των διατάξεων του πρωτοκόλλου αριθ. 8 της συνθήκης προσχώρησης της Πολωνίας, να εξετάσει τα μέτρα που χορηγήθηκαν από την Πολωνία τα έτη 2001, 2002 και 2003 υπέρ των επιχειρήσεων WRJ και WRJ-Serwis.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Πολωνίας.
Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 2010.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 6. července 2010
o opatření C 48/2007 (ex NN 60/07) provedeném Polskem ve prospěch podniků WRJ a WRJ-Serwis
(oznámeno pod číslem K(2010) 4476)
(Pouze polské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2010/612/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
s ohledem na protokol č. 8 k smlouvě o restrukturalizaci polského ocelářského průmyslu (1),
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s uvedenými články (2) a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Komise byla upozorněna na nesrovnalosti na trhu s ocelovými trubkami v Polsku, které byly zjištěny během kontroly restrukturalizace polského ocelářského průmyslu. Po přistoupení Polska do EU byly z moci úřední provedeny kontroly týkající se podpory podniku Walcownia Rur Jedność Sp. z o.o. (dále jen „podnik WRJ“) a podniku WRJ-Serwis Sp. z o.o. (dále jen „podnik WRJ-Serwis“). Prostřednictvím dopisů ze dne 6. dubna 2005, 4. srpna 2005, 3. listopadu 2005, 4. května 2006, 17. listopadu 2006 a 11. července 2007 požádala Komise polské orgány o informace. Polské orgány odpověděly dopisy ze dne 7. června 2005, 29. září 2005, 2. prosince 2005, 18. května 2006, 31. května 2006, 10. ledna 2007 a 3. srpna 2007.
(2)
Dopisem ze dne 23. října 2007 informovala Komise Polsko o svém rozhodnutí zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie („SFEU“) (3) ohledně několika opatření poskytnutých podnikům WRJ a WRJ-Serwis.
(3)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno dne 24. listopadu 2007 v Úředním věstníku Evropské unie (4). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby jí k dotčeným opatřením podaly případné připomínky.
(4)
Komise obdržela připomínky od jedné zúčastněné strany. Postoupila je Polsku, aby na ně mohlo reagovat. Připomínky Polska obdržela Komise dopisem ze dne 16. února 2009. K zahájení formálního vyšetřovacího řízení se Polsko vyjádřilo dopisy ze dne 21. ledna 2008 a ze dne 1. února 2008.
(5)
Dne 16. února 2009 si Komise vyžádala další informace, které jí Polsko poskytlo dopisem ze dne 4. června 2009.
2. PODROBNÝ POPIS OPATŘENÍ
2.1 Příjemci
2.1.1 Podnik WRJ
(6)
Podnik WRJ sídlí v Katovicích a pro správní účely zaměstnává 12 osob. 40,736 % podílu v podniku vlastní podnik Towarzystwo Finansowe Silesia Sp. z o.o. (dále jen „TFS“), který je z 99,6 % ve vlastnictví státu. Dalších 7,235 % akcií vlastní podnik Walcownia Rur Silesia S.A. (dále jen „Walcownia Rur Silesia“), dceřiná společnost ve stoprocentním vlastnictví podniku TFS.
(7)
Dalšími akcionáři jsou:
-
PIW Enpol Sp. z o.o. (19,009 % obchodních podílů),
-
Polskie Górnictwo Naftowe a Gazownictwo S.A. (8,3 % akcií),
-
Kulczyk Privatstiftung (4,533 % akcií),
-
Huta Jedność (0,817 % akcií),
-
a řada dalších menšinových akcionářů, kteří vlastní akcie v řádu od 0,004 % do 3,4 %.
(8)
Podnik WRJ byl založen v roce 1995 s cílem vystavět novou válcovnu bezešvých ocelových trubek s výrobní kapacitou 160 tisíc tun ročně (dále jen „projekt WRJ“).
(9)
Výstavbu válcovny bezešvých ocelových trubek s výrobní kapacitou 400 tisíc tun zahájil v roce 1978 původně podnik Huta Jedność. Výstavba byla přerušena v roce 1980 v souvislosti s pozastavením státních dotací. Po několika pokusech o obnovení projektu podal podnik Huta Jedność návrh na vyhlášení konkurzu včetně likvidace majetku, tento návrh zamítl soud. V současnosti je podnik Huta Jedność společností v likvidaci, která jiným subjektům pronajímá svůj výrobní majetek a poskytuje zásobovací služby.
(10)
Projekt WRJ představoval části infrastruktury i část strojů a vybavení, které pro účely původního projektu shromáždil podnik Huta Jedność, a měl být realizován na pozemku, který předtím vlastnil podnik Huta Jedność. K účasti na projektu, který byl zahájen v roce 1997, byli přizváni noví investoři. Realizace projektu byla přerušena v roce 2001 a od té doby se z něj investoři stáhli. Zdá se, že přestože bylo vykonáno 86 % prací, podnik WRJ nikdy nezahájil výrobu.
(11)
Dne 4. září 2007 podal podnik Walcownia Rur Silesia, dceřiná společnost ve stoprocentním vlastnictví podniku TFS, která byla založena s cílem konsolidovat polské odvětví výroby ocelových trubek (viz níže uvedený 15. až 17. bod odůvodnění), insolvenční návrh vztahující se na podnik WRJ včetně likvidace majetkové podstaty. Dne 23. ledna 2008 prohlásil okresní soud v Katovicích úpadek podniku WRJ, nařídil likvidaci majetkové podstaty a jmenoval správce konkurzní podstaty. Zdá se, že v rámci insolvenčního řízení dosud nebyl prodán žádný majetek podniku.
2.1.2 Podnik WRJ-Serwis
(12)
Podnik WRJ-Serwis byl založen v roce 2001 prostřednictvím přeměny podniku Zakład Usług Energomechanicznych „Jedność“ S.A. založeného v roce 1999. Jeho akcionáři jsou podniky TFS (54,66 % akcií), PIW ENPOL Sp. z o.o. (36,77 % akcií), Commplex Sp. z o.o. (8,29 % akcií) a Huta Jedność (0,28 % akcií).
(13)
Původním účelem podniku WRJ-Serwis byla realizace části projektu WRJ a také lepší podmínky pro přijetí úvěru. Avšak podnik WRJ-Serwis investovat nezačal, naopak, poté co podnik Huta Jedność ukončil na začátku roku 2004 výrobu v tažírně, vyrábí od května roku 2004 ocelové bezešvé trubky tažené za studena. Při této činnosti využívá podnik majetek, který si původně pronajal od podniku Huta Jedność. Zmíněný majetek poté převzal podnik ING Bank Śląski S.A. a nakonec podnik Walcownia Rur Silesia. Kromě toho získal podnik WRJ-Serwis 9/10 práv na trvalé užívání pozemku, na kterém je projekt WRJ umístěn, a také 9/10 vlastnického práva k budovám postaveným na tomto pozemku.
(14)
Poté co podnik Walcownia Rur Silesia převzal výrobu ocelových trubek v tažírně, ukončil podnik WRJ-Serwis v dubnu 2008 provoz.
2.1.3 Konsolidace podniků WRJ a WRJ-Serwis a pokusy o jejich privatizaci
(15)
V roce 2004 začal podnik TFS hledat pro podniky WRJ a WRJ-Serwis strategického investora. V roce 2005 byly zúčastněné strany vyzvány k předložení nabídek, dvě z nich tak učinily. Nakonec byla s jedním z předkladatelů nabídky uzavřena rámcová dohoda o nabytí majetku podniků WRJ a WRJ-Serwis nezatíženého břemenem, která však byla v říjnu roku 2006 vypovězena z důvodu nesplnění podmínek dohody. V prosinci 2006 zahájil podnik TFS nové nabídkové řízení, žádná závazná nabídka však nebyla předložena.
(16)
Po dalším nabídkovém řízení vypsaném v roce 2007 se podnik TFS rozhodl podniky WRJ a WRJ-Serwis konsolidovat, a usnadnit tak jejich privatizaci. Za tímto účelem vytvořila dva nové podniky, a to podnik FEREX Sp. z o.o. (dále jen „FEREX“) a podnik Walcownia Rur Silesia. Podnik TES vlastní 100 % akcií obou podniků. Prostřednictvím podniku Walcownia Rur Silesia a podniku FEREX získal podnik TFS potřebný majetek k realizaci projektu WRJ a rovněž převzal dluhy podniků WRJ a WRJ-Serwis:
a)
Podnik Walcownia Rur Silesia se stal věřitelem podniku WRJ tím, že od bankovního konsorcia získal jeho pohledávky ve výši 168 940 469 PLN, resp. od podniku Staleexport jeho pohledávky ve výši 95 595 057 PLN. Kromě toho zakoupil podnik Walcownia Rur Silesia od bankovního konsorcia, v jehož čele stojí banka ING Bank Śląski, movitý majetek tažírny.
b)
Také podnik FEREX se stal věřitelem podniku WRJ tím, že od bank získal jeho pohledávky ve výši 142 941 270,43 PLN zajištěné hypotékou na pozemek patřící podnikům WRJ i WRJ-Serwis.
(17)
V srpnu 2008 se polské orgány znovu pokusily prodat podniky WRJ, WRJ-Serwis, FEREX a Walcownia Rur Silesia. Podniky TFS a Walcownia Rur Silesia vyzvaly zúčastněné strany k účasti na jednání za účelem společné koupě majetku podniku Walcownia Rur Silesia, základního kapitálu podniku FEREX, pohledávek podniku TFS vůči podniku FEREX a podílů podniku TFS v kapitálu podniku WRJ-Serwis. Toto řízení skončilo 15. ledna 2009 a nevedlo ke koupi žádného nabízeného majetku.
2.2 Posuzovaná opatření
(18)
Podporu udělenou podniku WRJ představují kapitálové investice ze strany podniku TFS (2.2.1), záruky poskytnuté podnikem TFS (2.2.2) a jistoty poskytnuté ze státní pokladny (2.2.3). Finanční pomoc udělenou podniku WRJ-Serwis představují kapitálové investice podniku TFS (2.2.4).
2.2.1 Kapitálové investice podniku TFS do podniku WRJ
(19)
K první kapitálové investici podniku TFS do podniku WRJ došlo dne 26. června 2002, kdy se akcionáři podniku WRJ rozhodli navýšit základní kapitál podniku. Výměnou za pohledávky obdržel podnik TFS akcie v nominální hodnotě 15 milionů PLN. Dotčené pohledávky ve výši 15 milionů PLN dlužily podniku TFS podniky Huta Andrzej a Huta Katowice. Navýšení kapitálu bylo zaregistrováno a současně nabylo účinnosti dne 22. listopadu 2002.
(20)
Podruhé byl základní kapitál navýšen dne 17. ledna 2003, kdy se ho akcionáři podniku WRJ rozhodli opětovně navýšit. Výměnou za pohledávky, které podniku TFS dlužil podnik WRJ získal podnik TFS akcie v nominální hodnotě 40 milionů PLN (přeměna dluhu na kmenové akcie). Pohledávky v nominální hodnotě 40 milionů PLN převzal podnik TFS od podniku ING Bank Śląski S.A. dříve, v prosinci 2002. Navýšení kapitálu bylo zaregistrováno a současně nabylo účinnosti dne 25. srpna 2003.
2.2.2 Záruky poskytnuté podnikem TFS ve prospěch podniku WRJ
(21)
V roce 2001 poskytl podnik TFS záruky, které do částky 5 milionů PLN pokrývaly půjčku ve výši 20 milionů PLN. Tuto půjčku poskytl podniku WRJ v roce 1999 Vojvodský fond na ochranu životního prostředí a vodního hospodářství (Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej).
(22)
V roce 2001 poskytl podnik TFS také záruky, které do částky 50 milionů PLN pokrývaly půjčku ve výši 115 milionů PLN. Tuto půjčku poskytl podniku WRJ v roce 1996 Státní fond na ochranu životního prostředí a vodního hospodářství (Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej).
2.2.3 Státní záruky poskytnuté ve prospěch podniku WRJ
(23)
Dne 14. října 1997 byly poskytnuty státní záruky, které pokrývaly 45 % celkové částky a úroky ze dvou půjček v celkové výši 262,5 milionů PLN. Tyto půjčky tvořily úvěr v cizí měně i úvěr ve zlotých a v roce 1997 je poskytlo bankovní konsorcium.
(24)
Podpisem příslušných dokumentů navýšila vláda dne 2. ledna 2003 státní záruky až do 55 %. K navýšení záruk nedošlo.
2.2.4 Kapitálové investice podniku TFS do podniku WRJ-Serwis
(25)
V prosinci 2003 uskutečnil podnik TFS kapitálovou investici do podniku WRJ-Serwis s cílem získat zde většinový podíl, který by mu umožnil převzít kontrolu nad projektem WRJ. Rozhodnutím z prosince 2003 souhlasili akcionáři podniku WRJ-Serwis s tím, že podnik TFS akcie získá. Akcie měly nominální hodnotu 7 910 000 PLN. Podnik TFS získal akcie především výměnou za pohledávky, které měl u podniku Huta Jedność. Tyto pohledávky byly přeneseny na podnik WRJ-Serwis. Výměnou za akcie zaplatil podnik v hotovosti 890 000 PLN a přispěl formou věcného plnění (kovové piliny z podniku Huta Jedność určené k dalšímu zpracování v převodní hodnotě 450 000 PLN). Dohoda o získání akcií byla podepsána dne 8. června 2004. Navýšení kapitálu bylo zaregistrováno až dne 17. srpna 2007.
(26)
Současně s podnikem TFS získal akcie v navýšeném základním kapitálu jeden z dosavadních akcionářů, podnik PIW Enpol Sp. z o.o., a nový akcionář podnik Commplex Sp. z o.o. (v obou případech se jedná o soukromé společnosti). Podniky získaly akcie tím, že převedly pohledávky podniku Huta Jedność na podnik WRJ-Serwis.
3. DŮVODY K ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(27)
Jak uvádí bod odůvodnění č. 3, dne 23. října 2007 přijala Komise rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“). V rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila Komise předběžně názor, že je orgánem, kterému přísluší o věci rozhodnout, a že dotčené opatření představuje státní podporu, která je neslučitelná s vnitřním trhem.
3.1 Použitelné právní předpisy a pravomoc Komise
(28)
V rozhodnutí o zahájení řízení došla Komise k závěru, že se články 107 a 108 SFEU (tehdy články 87 a 88 Smlouvy o ES) obvykle nevztahují na podporu, která byla poskytnuta ještě před přistoupením a která se po přistoupení již neuplatňuje. Avšak ustanovení protokolu č. 8 o restrukturalizaci polského ocelářského průmyslu (dále jen „protokol č. 8“) smlouvy o přistoupení lze považovat za lex specialis podle článků 107 a 108 SFEU, kterou se kontrola státní podpory podle SFEU rozšiřuje na veškerou podporu poskytnutou na restrukturalizaci polského ocelářského průmyslu v letech 1997 až 2006. V souladu s tím by Komise v zásadě byla k posouzení takové podpory oprávněna.
(29)
Pokud jde o otázku, zda jsou výrobci trubek, jako jsou podniky WRJ a WRJ-Serwis, součástí „ocelářského průmyslu“ pro účely protokolu č. 8, vzala Komise v úvahu následující: protokol č. 8 vycházel z vnitrostátního programu restrukturalizace (program „Restrukturalizace a rozvoj ocelářského průmyslu v Polsku“, dále jen „VPR“). Oblast působnosti VPR a protokolu č. 8 nebyla omezena na oblast působnosti přílohy 1 Smlouvy o založení Evropského společenství uhlí a oceli (dále jen „Smlouva o ESUO“), ale vztahovala se rovněž na některá odvětví ocelářského průmyslu, jako jsou odvětví výroby bezešvých trubek a velkých svařovaných trubek.
(30)
Podle rozhodnutí o zahájení řízení byl zmíněný výklad v souladu s: za prvé s definicí odvětví ocelářského průmyslu v rámci pravidel EU o státní podpoře, konkrétně definicí v příloze B o víceodvětvovém rámci (5). za druhé vycházel z VPR, jehož příjemci byli z poloviny výrobci trubek. Podnik Huta Jedność, předchůdce podniků WRJ a WRJ-Serwis, se skutečně účastnil zmíněného programu restrukturalizace a několikrát byl v návrhu VPR také přímo zmíněn. Protože se v té době v důsledku konkurzu v roce 2002 očekávala jeho likvidace, nebyl nakonec za možného příjemce uznán.
(31)
V důsledku toho došla Komise k závěru, že zákaz poskytnutí podpory, na kterou se nevztahuje ani VPR, ani protokol č. 8, platí pro podnik Huta Jedność i podniky WRJ a WRJ-Serwis.
3.2 Existence státní podpory
(32)
Pokud jde o investice podniku TFS do podniku WRJ a jistoty, které podnik TFS poskytl, vyjádřila Komise silné pochybnosti o tom, zda by splnily požadavky na zásadu investora v tržním hospodářství. V době přijetí opatření se podnik WRJ potýkal s těžkostmi, a sám by nebyl schopen shromáždit na kapitálovém trhu finanční prostředky. Kromě toho vyjádřila Komise pochybnosti o tom, zda by došlo k dostatečné návratnosti investic. Podle názoru Komise by také bylo stěží možné odůvodnit investice skutečností, že podnik TFS hodlal v budoucnu zprivatizovat podnik WRJ.
(33)
Pokud jde o státní záruky pro podnik WRJ, upozornila Komise na to, že není jasné, zda v době jejich poskytnutí, tj. v roce 1997, byl podnik WRJ v obtížné situaci. Na druhou stranu, pokud jde o navýšení záruk v roce 2003, bylo možné se domnívat, že podnik WRJ byl v obtížích. V té souvislosti vyjádřila Komise pochybnosti o tom, zda bylo navýšení záruk v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství.
(34)
Pokud jde o investice podniku TFS do podniku WRJ-Serwis, vyjádřila Komise pochybnosti o tom, zda by splnily požadavky zásady investora v tržním hospodářství. Komise upozornila na skutečnost, že byl podnik v roce 2003 nacházel v obtížích, a je proto nejisté, zda by návratnost investic byla přiměřená.
3.3 Slučitelnost státní podpory s vnitřním trhem
(35)
Komise nezjistila žádné důvody, na jejichž základě by bylo možné považovat případnou státní podporu za slučitelnou s vnitřním trhem, neboť investice do ocelářského průmyslu i restrukturalizační podpora v letech 1997-2006 byly podle protokolu č. 8 zakázány - v souladu s pravidly EU pro státní podporu.
4. PŘIPOMÍNKY POLSKA K ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(36)
Dopisy ze dne 21. ledna 2008 a 1. února 2008 předložilo Polsko své připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení. V dopisech vyjádřilo Polsko svůj nesouhlas s tím, jak Komise vyložila protokol č. 8, a trvalo na tom, že dotčená opatření nepředstavovala státní podporu.
4.1 Použitelné právní předpisy a pravomoc Komise
(37)
Polsko se domnívá, že protokol č. 8 představuje výjimku od pravidla nevměšování se týkající se poskytování státní podpory před přistoupením, a není tedy možné ho vykládat zobecňujícím způsobem.
(38)
Zaprvé zdůrazňuje, že se příloha 1 protokolu 2 Evropské dohody zakládající přidružení mezi Evropskými společenstvími a jejich členskými státy na jedné straně a Polskou republikou na straně druhé (6) (dále jen „protokol 2 Evropské dohody“) nevztahovala ani na výrobce trubek, ani na jejich výrobky, a že tedy nespadaly do oblasti její působnosti.
(39)
Zadruhé zdůrazňuje, že zákaz poskytování státní podpory výrobcům trubek byl v členských státech zaveden dne 24. července 2002, kdy vstoupila v platnost příloha B k víceodvětvovému rámci, která vymezuje oblast působnosti termínu „ocelářského průmyslu“. V souladu s touto definicí bylo odvětví trhu s bezešvými trubkami a velkými svařovanými trubkami součástí „ocelářského průmyslu“. V souladu s tím se VPR, který v roce 2003 schválila Komise, a protokol č. 8 vztahovaly také na výrobce trubek. Dříve, kdy platila Smlouva o ESUO, nebylo odvětví trhu s ocelovými trubkami zohledněno.
(40)
Polsko je toho názoru, že protokol č. 8 má být vykládán v tom smyslu, že před 24. červencem 2002 nepodléhalo poskytnutí podpory výrobcům trubek kontrole Komise. To se týká rovněž veškerých intervencí, které byly uskutečněny předtím, než v platnost vstoupila smlouva o přistoupení. Od té doby se na výrobce trubek zmíněná omezení vztahovala.
(41)
Pokud jde o příjemce podpory, lze podnik WRJ-Serwis označit za výrobce oceli až od roku 2004, kdy začal využívat vybavení tažírny. Do té doby nemohly být státní intervence považovány za státní podporu ve prospěch ocelářského průmyslu.
(42)
Kromě toho Polsko upozorňuje na skutečnost, že projekt WRJ není pokračovatelem dřívějšího projektu Huta Jedność.
4.2 Existence státní podpory
(43)
Polsko navíc tvrdí, že třebaže je podnik TFS kontrolovaný státem, funguje v souladu s tržními principy s cílem přinést zisk. Opatření, které Polsko učinilo ve prospěch podniků WRJ a WRJ-Serwis, nebylo výsledkem žádné zvláštní kontroly či dozoru ze strany státu. V této souvislosti nebylo nutné, aby stát provedl kontrolu ve smyslu rozsudku ve věci Stardust Marine (7).
(44)
Pokud jde o navýšení kapitálu podniku WRJ a záruk poskytnutých podnikem TFS, Polsko se domnívá, že podnik TFS do projektu WRJ neinvestoval žádné významné částky. Výměna pohledávek za podíly v podniku WRJ byla tedy z ekonomického hlediska rozumnější než jejich vymáhání. Mimo to v době, kdy podnik TFS investoval do podniku WRJ, vlastnil obchodní plány, které dokládaly rentabilitu projektu WRJ. Také bankovní konsorcium bylo ochotné poskytnout podniku WRJ další finanční prostředky. Podnik TFS tedy postupoval jako investor jednající podle zásad tržního hospodářství.
(45)
Polsko se domnívá, že navýšení státních záruk ve prospěch podniku WRJ bylo slučitelné se zásadou investora v tržním hospodářství, neboť bylo zajištěno hodnotnou zástavou a podnik WRJ za navýšení záruk zaplatil do státní pokladny částku odpovídající tržní sazbě. Podmínkou poskytnutí záruk navíc bylo, že banky opět začnou financovat projekt WRJ, k čemuž nedošlo. V důsledku toho nebyly záruky nikdy navýšeny a Polsko má za to, že podnik WRJ z nich neměl žádný prospěch.
(46)
Kapitálovou investici v podniku WRJ-Serwis považuje Polsko za slučitelnou se zásadou investora v tržním hospodářství. Zaprvé, s výjimkou podniku TFS získali akcie soukromí akcionáři. Zadruhé, nebyl podnik WRJ-Serwis nebyl podnik ve finančních obtížích a podnik TFS učinil rozhodnutí v očekávání zisku, který mu měl podnik WRJ-Serwis v budoucnu přinést. Mimo to byl podnik TFS schopen převzít kontrolu nad podnikem WRJ-Serwis, tak i nad nemovitostmi, na kterých byl projekt WRJ stavěn.
(47)
Pokud jde o konsolidaci podniků WRJ a WRJ-Serwis, je Polsko pevně přesvědčeno o tom, že to byl jediný způsob, jak umožnit rychlé převzetí a ukončení projektu WRJ ze strany soukromého investora a zároveň zajistit maximální návratnost kapitálu, který do té doby investoval stát.
5. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(48)
Komise obdržela připomínky od jedné třetí zúčastněné strany, která se důrazně postavila proti dotacím poskytnutým Polskem. Dotčená strana připomíná, že na výrobu trubek se Smlouva o ESUO nikdy nevztahovala a že průmysl s trubkami měl provést restrukturalizaci na vlastní náklady, bez státní podpory. Schválení podpory v tomto případě by ohrozilo evropský průmysl s trubkami. Zúčastněná strana rovněž tvrdí, že schválení podpory by mohlo ohrozit její snahy prokázat, že některé země dovážející trubky je dováží do EU za dumpingové a dotované ceny. A konečně zúčastněná strana tvrdí, že se evropský průmysl s bezešvými ocelovými trubkami tehdy nacházel ve zvláštní hospodářské situaci, neboť v Evropě existovala nadbytečná kapacita a potřeba trubky ve velkém množství vyvážet za situace, kdy v roce 2007 vzrostl jejich dovoz z Číny.
6. PŘIPOMÍNKY POLSKA K POSTŘEHŮM ZÚČASTNĚNÉ STRANY
(49)
Polsko obdrželo připomínky zúčastněné strany a dne 16. února 2009 na ně odpovědělo. Polsko podporuje názor, že na trhu s trubkami je potřeba transparentní zásady pro spravedlivou hospodářskou soutěž.
(50)
Polsko souhlasí s míněním třetí strany, že se na výrobu trubek Smlouva o ESUO nikdy nevztahovala, a znovu opakuje, že se výrobci trubek stali součástí „odvětví ocelářského průmyslu“ až poté, co dne 24. července 2002 vstoupil v platnost víceodvětvový rámec. V souladu s tím platí zákaz státní podpory ve prospěch odvětví výroby trubek až ode dne 24. července 2002, kdy vstoupila v platnost „rozšířená“ definice odvětví ocelářského průmyslu.
(51)
Mimo to Polsko opakuje, že podnik WRJ nikdy nezačal vyrábět a podnik WRJ-Serwis ukončil výrobu v roce 2008. Polsko opět zdůrazňuje, že podniku WRJ nikdy neposkytlo státní dotace.
7. POSOUZENÍ OPATŘENÍ
7.1 Použitelné právní předpisy a pravomoc Komise
(52)
Dotčené opatření bylo poskytnuto před přistoupením Polska k Evropské unii, tj. před 1. květnem 2004. Články 107 a 108 SFEU se v podstatě nevztahují na podporu, která byla poskytnuta před přistoupením a která se po přistoupení neuplatňovala (8). Odchylně od tohoto obecného pravidla - a tedy výjimečně - je Komise na základě protokolu č. 8 smlouvy o přistoupení oprávněna k přezkoumání státní podpory poskytnuté Polskem před přistoupením k EU v souvislosti s restrukturalizací polského ocelářského průmyslu.
7.1.1 Protokol č. 8 jako lex specialis
(53)
Protokol č. 8 obsahuje ustanovení, které dovoluje Polsku dokončit restrukturalizaci ocelářského průmyslu zahájené ještě před přistoupením. Restrukturalizace polského ocelářského průmyslu byla zahájena před přistoupením na základě protokolu č. 2 Evropské dohody a pokračovala v souladu s rozhodnutím Rady přidružení EU-Polsko (dále jen „rozhodnutí Rady přidružení“) (9).
(54)
Protokol č. 2 Evropské dohody poskytl Polsku pětiletou dobu odkladu, od roku 1992 až do konce roku 1996, během kterého smělo Polsko pro účely restrukturalizace svého ocelářského průmyslu využít veřejnou pomoc.
(55)
Rozhodnutím Rady přidružení byla tato doba odkladu prodloužena na dalších osm let, počínaje 1. lednem 1997, nebo do přístupu Polska k EU. V tomto období mohlo Polsko - výjimečně -, pokud šlo o „výrobky z oceli“, poskytovat pro účely restrukturalizace státní podporu za podmínek uvedených v protokolu č. 2 Evropské dohody (jejich uplatňování bylo prodlouženo rozhodnutím Rady přidružení) a na základě VPR, který Polsko předložilo Komisi v dubnu 2003. Poté co Komise VPR posoudila, schválily polský návrh v červenci 2003 členské státy (10).
(56)
Protokol 8 umožňuje Komisi sledovat po přistoupení Polska k EU státní podporu, kterou Polsko poskytuje ocelářského průmyslu na základě protokolu 2 Evropské dohody (a dále v souladu s rozhodnutím Rady přidružení) a na základě VPR. Protokol 8 navíc opravňuje Komisi požadovat zpět podporu, která byla poskytnuta v rozporu s protokolem 2 Evropské dohody a VPR. V důsledku toho je protokol č. 8 lex specialis, který výjimečně a odchylně od obecného režimu umožňuje se zpětnou působností kontrolu a přezkoumání státní podpory poskytnuté polskému ocelářského průmyslu před přistoupením Polska k EU. To potvrdil soud, který shledal, že protokol č. 8 představuje lex specialis ve vztahu k článkům 87 ES a 88 ES, které rozšiřuje kontrolu státních podpor prováděnou Komisí na základě Smlouvy ES na podpory poskytnuté ve prospěch reorganizace polského ocelářského průmyslu v období od roku 1997 do roku 2003 (11).
7.1.2 Oblast působnosti pravomoci Komise v souvislosti s kontrolou se zpětnou působností podle protokolu č. 8
(57)
V souvislosti s aktuálním řízením musí Komise posoudit, zda se oblast působnosti pravomoci týkající se kontroly se zpětnou působností, kterou zmiňuje 53. až 56. bod odůvodnění, vztahuje také na opatření, která Polsko poskytlo výrobcům trubek před přistoupením k EU. Za tím účelem musí být vyjasněny právní základy, které se v této věci uplatňují, tj. protokol č. 8 v souvislosti s protokolem č. 2 Evropské dohody a rozhodnutí Rady přidružení, aby bylo možné určit, zda se jejich ustanovení vztahují na opatření poskytnutá polským výrobcům trubek před přistoupením Polska k EU.
(58)
Obecnou právní zásadou při výkladu právní předpisů lex specialis, které představují výjimku od obecných právních předpisů, je, že se vykládají v úzkém slova smyslu. Z přísného výkladu výše zmíněných právních základů (viz níže uvedený 59. až 65. bod odůvodnění) vyplývá, že pravomoc Komise týkající se výjimečné kontroly se zpětnou působností je omezena na opatření poskytnutá výrobcům ESUO před přistoupením, to znamená, že se pravomoc nevztahuje na opatření poskytnutá výrobcům trubek.
7.1.3 Výklad právních základů
(59)
Body 12 a 18 protokolu č. 8 stanoví pravomoc Komise týkající se kontroly a kontroly se zpětnou působností v souvislosti s podporou poskytnutou polskému ocelářského průmyslu před přistoupením. Podle bodu 12 byly Komise i Rada až do roku 2006 oprávněny podrobně dohlížet na provádění VPR v období před přistoupením a po něm. Podle bodu 18 je Komise oprávněna požadovat při porušení podmínek stanovených v tomto protokolu vrácení jakékoli poskytnuté podpory.
(60)
Bod 1 protokolu č. 8 stanoví, že státní podpora, která byla Polskem poskytnuta za účelem restrukturalizace „vymezených částí polského ocelářského průmyslu“ se považuje za slučitelnou se společným trhem za těchto podmínek: „období stanovené v čl. 8 odst. 4 protokolu č. 2 o výrobcích ESUO k Evropské dohodě (…) bylo prodlouženo do dne přistoupení“; podmínky uvedené v VPR jsou zohledněny; podmínky uvedené v protokolu č. 8 jsou splněny a „žádná podpora nemá být polskému ocelářskému průmyslu vyplacena po přistoupení“.
(61)
Bod 2 protokolu č. 8 stanoví, že restrukturalizace polského ocelářského průmyslu, tak jak je popsána v jednotlivých obchodních plánech podniků uvedených v příloze 1, bude zakončena nejpozději do 31. prosince 2006. Bod 3 protokolu č. 8 stanoví, že pouze společnostem uvedeným v příloze 1 tohoto protokolu lze poskytovat státní podporu v rámci restrukturalizačního programu pro ocelářský průmysl.
(62)
Bod 1 protokolu č. 8 výslovně odkazuje na čl. 8 odst. 4 protokolu č. 2 o výrobcích ESUO k Evropské dohodě (platnost článku byla prodloužena rozhodnutím Rady přidružení). Protokol č. 2 Evropské dohody se vztahoval výhradně na „výrobky z oceli ESUO“ (čl. 8 odst. 4 protokolu č. 2) a seznam těchto výrobků z oceli obsahuje příloha. Obsahem přílohy je opět seznam „výrobků z oceli ESUO“, jak jsou stanoveny v příloze 1 Smlouvy o ESUO, přičemž trubky jsou přímo zmíněny („ocelové trubky (bezešvé či svařované) […] tažené ocelové pruty, broušené či leštěné, a odlitky (trubky, litinové trubky a další těžké odlitky)“).
(63)
Platnost smlouvy o ESUO uplynula dne 23. července 2002. Od tohoto dne spadá státní pomoc poskytovaná ocelářského průmyslu do působnosti obecných právních rámců ES. Při té příležitosti bylo rozhodnuto, že definice evropského odvětví ocelářského průmyslu se bude vztahovat i na výrobce trubek. Změněná definice byla kodifikována v článku 27 a příloze B víceodvětvového rámce, podle jehož definice zahrnuje odvětví ocelářského průmyslu také „bezešvé roury, trubky a duté profily“jakož i „svařované železné a ocelové roury a trubky“. (67) Tuto rozšířenou definici ocelářského průmyslu následně převzala i příloha 1 pokynů k vnitrostátní regionální podpoře na období 2007-2013 (12) a článek 2 bod 29 obecného nařízení o blokových výjimkách (13).
(64)
Avšak ani protokol č. 2 k Evropské dohodě, ani rozhodnutí Rady přidružení nebyly výslovně pozměněny za účelem včlenit do nich tuto rozšířenou definici odvětví ocelářského průmyslu, která se vztahuje i na výrobce trubek. Platnost protokolu č. 2 k Evropské dohodě uplynula dne 31. prosince 1996. Rozhodnutí Rady přidružení prodloužilo jeho platnost počínaje 1. lednem 1997 na dalších osm let či do okamžiku přistoupení Polska k EU (v závislosti na tom, co nastane dříve). Článek 1 rozhodnutí Rady přidružení se týká „výrobků z oceli“ obecně, avšak oblast působnosti jeho uplatňování je také výslovně spjata s čl. 8 odst. 4 protokolu č. 2 k Evropské dohodě, který se vztahuje pouze na výrobky z oceli ESUO. Prodloužení platnosti protokolu č. 2 k Evropské dohodě pak bylo zejména podmíněno tím, že Polsko předloží Komisi VPR a obchodní plány příjemců a obojí „bude splňovat požadavky čl. 8 odst. 4 protokolu č. 2 k Evropské dohodě a budou posouzeny a schváleny vnitrostátním orgánem pro dohled nad státními kontrolami (Úřad na ochranu hospodářské soutěže a spotřebitelů)“ (článek 2 rozhodnutí Rady přidružení).
(65)
Z výše uvedených důvodů došla Komise k závěru, že bod 18 protokolu č. 8, vykládaný s ohledem na body 1 až 3 protokolu č. 8 společně s protokolem č. 2 Evropské dohody a rozhodnutím Rady přidružení, neopravňuje Komisi ke kontrole podpory, která byla polským výrobcům trubek poskytnuta před přistoupením.
7.1.4 Prováděcí pravidla Evropské dohody jako nástroj pro výklad
(66)
Kromě toho, že Komise právně vyložila oblast působnosti příslušných právních základů (tj. protokolu č. 8, protokolu č. 2 Evropské dohody a rozhodnutí Rady přidružení - viz výše uvedený 59. až 65. bod odůvodnění), přezkoumala také otázku, zda prováděcí pravidla pro uplatňování ustanovení o státní podpoře obsažená v Evropské dohodě a protokolu č. 2, tak jak je přijala Rada přidružení EU-Polsko v roce 2001 (dále jen „prováděcí pravidla“) (14), jsou relevantní pro určení oblasti působnosti kompetence týkající se kontroly se zpětnou působností, pokud jde o opatření, která byla poskytnuta polským výrobcům trubek před přistoupením Polska k EU.
(67)
Obecnou zásadou je, že prováděcí předpisy obsahují jednací řád, který se nesmí zaměňovat s hmotnými pravidly v oblasti státní podpory obsaženými v Evropské dohodě a protokolu č. 2 k Evropské dohodě. Je však třeba poznamenat, že prováděcí pravidla také obsahují podrobná ustanovení o kritériích posouzení slučitelnosti podpory s Evropskou dohodou a s protokolem č. 2 k Evropské dohodě.
(68)
Ustanovení čl. 2 odst. 1 první věty prováděcích pravidel stanoví: že „posouzení slučitelnosti poskytnutí jednotlivé podpory a programů podpory s Evropskou dohodou podle článku 1 probíhá na základě kritérií, která vyplývají z uplatnění pravidel článku 87 Smlouvy o založení Evropského společenství včetně současných a budoucích sekundárních právních předpisů, rámců, pokynů a dalších příslušných administrativních aktů platných ve Společenství, jakož i judikatury Soudu prvního stupně a Soudního dvora Evropských společenství a všech rozhodnutí přijatých Radou přidružení podle čl. 4 odst. 3“. Citovaný právní předpis stanoví obecnou zásadu, že hmotná kritéria pro obecné posouzení slučitelnosti státní podpory s Evropskou dohodou jsou „evoluční“ povahy v tom smyslu, že zohledňují aktuální změny právních předpisů EU a judikatury.
(69)
Ustanovení čl. 2 odst. 1 druhé věty prováděcích pravidel odkazuje výslovně na kritéria slučitelnosti podle protokolu č. 2: „Pokud jsou poskytnutá podpora či programy podpory určeny pro výrobky, na které se vztahuje protokol č. 2 Evropské dohody, uplatňuje se první věta tohoto odstavce, za předpokladu, že posouzení nebylo učiněno na základě kritérií vyplývajících z uplatňování pravidel podle článku 87 Smlouvy o založení Evropského společenství, nýbrž na základě kritérií vyplývajících z uplatňování pravidel pro státní podpory podle Smlouvy o založení Evropského společenství uhlí a oceli“. Ze znění této věty zřetelně vyplývá, že na rozdíl od případu obecné podpory, na který se vztahuje čl. 2 odst. 1 první věta (viz výše uvedený 68. bod odůvodnění), se pro účely podpory, na kterou se vztahuje protokol č. 2 Evropské dohody, vyvíjí kritéria slučitelnosti podpory na základě Smlouvy o ESUO. Pokud jde o vývoj těchto kritérií po uplynutí platnosti Smlouvy o ESUO v roce 2002, nejsou uvedeny žádné zvláštní informace.
(70)
Ustanovení čl. 2 odst. 2 a 3 prováděcích pravidel stanoví mechanismus, jak má Polsko zohlednit změny kritérií slučitelnosti. Konkrétně má být Polsko informováno o všech změnách kritérií slučitelnosti Společenství, které nebyly zveřejněny, a „pokud Polská republika během tří měsíců po obdržení oficiální informace nevznese připomínky týkající se změn, stanou se tato kritéria kritérii slučitelnosti v souladu s odstavcem 1 tohoto článku. Pokud Polská republika takové připomínky vznese, pak se s ohledem na sbližování právních předpisů, jak ho stanoví Evropská dohoda, konají konzultace v souladu s články 7 a 8 těchto předpisů“.
(71)
I když Polsko během lhůty tří měsíců nevzneslo připomínky ke změně definice slučitelnosti na úrovni Společenství ohledně odvětví ocelářského průmyslu, která v roce 2002 zahrnula také výrobce trubek, v rámci právních předpisů Společenství nebylo možné takové změny uplatnit na opatření, na která se nevztahuje oblast působnosti Evropské dohody, tj. taková opatření, na která se nevztahuje Smlouva o ESUO. Mimo to je protokol č. 8 lex specialis, a Komise se proto po uplynutí platnosti Smlouvy o ESUO nemůže dovolávat rozšíření definice unijního odvětví ocelářského průmyslu za účelem určení jeho oblasti působnosti. Komise tedy musela dojít k závěru, že na jedné straně je nezbytné přesně rozlišovat mezi „evoluční“ povahou platného právního předpisu týkajícího se státní podpory poskytnuté před přistoupením ve prospěch ocelářského průmyslu v Polsku a nutně přísným výkladem oblasti působnosti Komise týkající se kontroly se zpětnou působností na straně druhé, jak vyplývá z protokolu č. 8, protokolu č. 2 Evropské dohody a z rozhodnutí Rady přidružení.
8. ZÁVĚR
(72)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem je Komise nucena dojít k závěru, že na základě protokolu č. 8 není oprávněna přezkoumat opatření, která byla ve prospěch polských výrobců trubek učiněna před přistoupením, a to zejména v letech 1997-2003. Toto řízení se s ohledem na skutečnost, že Komise není oprávněna posoudit opatření, která jsou předmětem tohoto řízení, zastavuje,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
S ohledem na skutečnost, že Komise není podle ustanovení protokolu č. 8 smlouvy o přistoupení Polska k EU oprávněna přezkoumat opatření učiněná Polskem v letech 2001, 2002 a 2003 ve prospěch podniků WRJ a WRJ-Serwis, se formální vyšetřovací řízení stanovené v čl. 108 odst. 2 SFEU, které bylo zahájeno dopisem adresovaným Polsku ze dne 23. října 2007, zastavuje.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Polské republice.
V Bruselu dne 6. července 2010.