ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 20ής Σεπτεμβρίου 2011
σχετικα με την Κρατικη ενισχυση SA.29338 (C 264/09 (πρώην N 264/09)) της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας υπέρ της HSH Nordbank AG
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 6483]
(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/477/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα κράτη μέλη και τους λοιπούς ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερθέντα άρθρα (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 30 Απριλίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε στην Επιτροπή τη λήψη κρατικών μέτρων υπέρ της HSH Nordbank AG (στο εξής «HSH AG») με τη μορφή εγγύησης, η οποία περιλαμβάνει μια δόση δευτερεύουσας ζημίας ύψους 10 δισεκατ. ευρώ (στο εξής «θωράκιση έναντι κινδύνου») και μια εισφορά κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ (στο εξής «ανακεφαλαιοποίηση»). Τα μέτρα αυτά λήφθηκαν έμμεσα από τους δημόσιους μετόχους της HSH, και συγκεκριμένα τα ομοσπονδιακά κρατίδια Freie- und Hansestaat Hamburg και Schleswig-Holstein (στο εξής «Αμβούργο» ή «Schleswig-Holstein» ή από κοινού «δημόσιοι μέτοχοι»).
(2)
Με την απόφαση της 29ης Μαΐου 2009 όσον αφορά την υπόθεση αριθ. 264/09 (2) (στο εξής «απόφαση»), η Επιτροπή ενέκρινε την ανακεφαλαιοποίηση και τη θωράκιση έναντι κινδύνου για χρονικό διάστημα έξι μηνών ως μέτρα διάσωσης υπέρ της HSH AG που συμβιβάζονται με την κοινή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΣΛΕΕ») (3) Στην απόφαση, η Επιτροπή ζήτησε από τη Γερμανία να υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης μέσα σε τρεις μήνες.
(3)
Την 1η Σεπτεμβρίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε στην Επιτροπή σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(4)
Στις 22 Οκτωβρίου 2009, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (στο εξής «απόφαση κίνησης της διαδικασίας») όσον αφορά τη θωράκιση έναντι κινδύνου και την εκτίμηση της HSH AG σε σχέση με την ανακεφαλαιοποίηση (4).
(5)
Στις 21 Νοεμβρίου 2009, η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (5), και οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους μέσα σε δύο εβδομάδες από την ημερομηνία δημοσίευσης.
(6)
Στις 30 Νοεμβρίου και στις 11 Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τις ενώσεις ταμιευτηρίων Sparkassen- und Giroverbands für Schleswig-Holstein και Schleswig-Holsteinischen Sparkassen-Vermögensverwaltungs- und Beteiligungs GmbH & Co. KG (στο εξής μεμονωμένα «SGVSH» ή «SVB» ή από κοινού «ενώσεις ταμιευτηρίων»).
(7)
Στις 3 Δεκεμβρίου 2009, οι επενδυτές με σύμβουλο την εταιρεία J. C. Flowers & Co. LLC (στο εξής «Flowers»), ζήτησαν παράταση για την υποβολή παρατηρήσεων. Η Επιτροπή ενέκρινε τη σχετική αίτηση στις 7 Δεκεμβρίου. Στις 17 Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις της Flowers.
(8)
Την 1η Δεκεμβρίου 2009, η Γερμανία ζήτησε παράταση για την υποβολή παρατηρήσεων. Η Επιτροπή ενέκρινε τη σχετική αίτηση στις 7 Δεκεμβρίου. Στις 7 Δεκεμβρίου 2009, η HSH AG ζήτησε επίσης παράταση για την υποβολή παρατηρήσεων. Η Επιτροπή ενέκρινε τη σχετική αίτηση στις 17 Δεκεμβρίου. Στις 17 Δεκεμβρίου 2009, η Γερμανία, από κοινού με τα κρατίδια και την HSH AG, διαβίβασε τις παρατηρήσεις της όσον αφορά την κίνηση της διαδικασίας.
(9)
Στις 2 Δεκεμβρίου 2009, πραγματοποιήθηκε συνάντηση, στην οποία συμμετείχαν η Flowers, οι ενώσεις ταμιευτηρίων, η Γερμανία και η Επιτροπή.
(10)
Στις 21 Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή διαβίβασε στη Γερμανία τις υποβληθείσες παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων στη μη εμπιστευτική μορφή τους, και κάλεσε τις γερμανικές αρχές να διαβιβάσουν, μέσα σε ένα μήνα, τις σχετικές παρατηρήσεις τους.
(11)
Στις 18 Ιανουαρίου 2010, η Γερμανία διαβίβασε τις παρατηρήσεις των δημόσιων ιδιοκτητών σε σχέση με τις παρατηρήσεις της Flowers και των ενώσεων ταμιευτηρίων.
(12)
Όσον αφορά τη θωράκιση έναντι κινδύνου και ιδίως την εκτίμηση του χαρτοφυλακίου των περιουσιακών στοιχείων, τον κίνδυνο των οποίων κάλυπτε η θωράκιση έναντι κινδύνου (στο εξής «προστατευόμενο χαρτοφυλάκιο»), στο χρονικό διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 2009 μέχρι τον Φεβρουάριο του 2010 πραγματοποιήθηκαν πολλαπλές συναντήσεις, τηλεδιασκέψεις και άλλες ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ της Γερμανίας και της Επιτροπής. Η Γερμανία διαβίβασε, μεταξύ άλλων, στις 6, 20, 21, 22, 23 και 29 Οκτωβρίου, στις 11, 12, 16 και 27 Νοεμβρίου, στις 17 Δεκεμβρίου 2009, στις 26 και στις 27 Ιανουαρίου και στις 19 Φεβρουαρίου 2010 πρόσθετες πληροφορίες.
(13)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης, η θωράκιση έναντι κινδύνου και η ανακεφαλαιοποίηση καθώς και η εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου εξετάστηκαν από τη Γερμανία και τις υπηρεσίες της Επιτροπής στο χρονικό διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι τον Ιούνιο του 2011 στο πλαίσιο συναντήσεων, τηλεδιασκέψεων και άλλων ανταλλαγών πληροφοριών, ιδίως - αλλά όχι αποκλειστικά - στις 5, 21 και 27 Οκτωβρίου, στις 4, 12, 13, 18, 27 και 30 Νοεμβρίου, στις 7, 9, 14 και 15 Δεκεμβρίου 2009, στις 14. και 19 Ιανουαρίου, στις 21 Απριλίου, στις 5, 12, 20, 26, 28 και 31 Λάιου, στις 15 Ιουνίου, στις 13, 16, 22 και 23 Ιουλίου, στις 30 Σεπτεμβρίου, στις 22 Νοεμβρίου, στις 9 και στις 22 Δεκεμβρίου 2010, στις 23. και στις 28 Φεβρουαρίου, στις 18 Αρτίου, στη 1 και στις 8 Απριλίου, στις 25 Λάιου και στις 7, 16 και στις 29 Ιουνίου 2011. Η τελική έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης υποβλήθηκε στις 11 Ιουλίου 2011.
(14)
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2011, η Γερμανία διαβίβασε τον κατάλογο δεσμεύσεων, ο οποίος περιλαμβάνεται στο παράρτημα I της παρούσας απόφασης.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ
(15)
Ο όμιλος HSH (στο εξής «HSH») είναι η πέμπτη μεγαλύτερη Landesbank (τράπεζα ομοσπονδιακού κρατιδίου) με έδρα το Αμβούργο και το Κίελο. Πρόκειται για ανώνυμη εταιρεία, η οποία συστήθηκε στις 2 Ιουνίου 2003 στο πλαίσιο της συγχώνευσης της Hamburgische Landesbank με την Landesbank Schleswig-Holstein. Τον Οκτώβριο του 2006, η Flowers (6) εξαγόρασε από την WestLB το 24,1 % των μετοχών της HSH (26,6 % των δικαιωμάτων ψήφου) εν αναμονή της εισαγωγής της HSH στο χρηματιστήριο το 2008.
(16)
Στις 31 Δεκεμβρίου 2008, η HSH είχε σύνολο ισολογισμού ύψους 208 δισεκατ. ευρώ και σταθμισμένα περιουσιακά στοιχεία (στο εξής «ΣΠΣ») αξίας 112 δισεκατ. ευρώ.
(17)
Μετά την εφαρμογή των μέτρων που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή στην απόφαση διάσωσης της 29ης Μαΐου 2009, το καθεστώς ιδιοκτησίας της HSH διαμορφώθηκε ως εξής: Αμβούργο 10,89 %· Schleswig-Holstein 10,42 %· HSH Finanzfonds AöR, οργανισμός δημοσίου δικαίου που συστήθηκε και ελέγχεται ισομερώς από το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein, 64,18 %· SGVSH 4,73 %· SVB 0,58 % και Flowers 9,19 % (7).
(18)
Η HSH αποτελεί εμπορική τράπεζα με πυρήνα δραστηριοτήτων τη Βόρεια Γερμανία. Οι σημαντικότεροι τομείς δραστηριοτήτων της είναι η ιδιωτική τραπεζική (private banking), και η εμπορική τραπεζική (merchant banking). Οι δραστηριότητές της στον τομέα της εμπορικής τραπεζικής επικεντρώνονται στους τομείς της ναυτιλίας, των εταιρικών πελατών, των μεταφορών, των ακινήτων και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η HSH είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο πάροχος χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στον ναυτιλιακό τομέα και διαθέτει επίσης σημαντικό μερίδιο της αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στον τομέα των εναέριων μεταφορών (τμήμα του τομέα των μεταφορών). Τον Δεκέμβριο του 2008, η HSH εκπροσωπείτο σε 21 σημαντικά χρηματοοικονομικά κέντρα στην Ευρώπη, την Ασία και την Αμερική.
(19)
Η HSH συγκαταλέγεται μεταξύ των δημόσιων γερμανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, που μέχρι τις 18 Ιουλίου του 2005 απολάμβαναν των απεριόριστων κρατικών εγγυήσεων Anstaltslast και Gewährträgerhaftung (8).
(20)
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, πραγματοποιήθηκαν μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων και κεφαλαίου ύψους 523 εκατ. ευρώ, που παρείχαν πλεονέκτημα στους προκατόχους της HSH, την Hamburgische Landesbank και την Landesbank Schleswig-Holstein. Στις 20 Οκτωβρίου 2004, η Επιτροπή αποφάσισε ότι οι εν λόγω μεταβιβάσεις συνιστούσαν κρατικές ενισχύσεις ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, και ως εκ τούτου έπρεπε να ανακτηθούν (9). Η HSH έπρεπε να επιστρέψει στους δημόσιους ιδιοκτήτες της συνολικό ποσό ύψους 756 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των τόκων. Η HSH επέστρεψε το ποσό αυτό σε δύο δόσεις, στις 31 Δεκεμβρίου 2004 και στις 3 Ιανουαρίου 2005.
(21)
Για να αντισταθμίσουν αυτή την εκροή κεφαλαίων, οι μέτοχοι, στις 20 Ιουλίου 2005, αύξησαν το κεφάλαιο της HSH κατά 556 εκατ. ευρώ (10). Αυτή η αύξηση κεφαλαίου προέκυψε από την κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών της εταιρείας σε συνδυασμό με τις λεγόμενες μερικές πληρωμές. Λόγω του μηχανισμού αυτού, η μετοχική διάρθρωση άλλαξε ελάχιστα. Στις 6 Σεπτεμβρίου 2005, η Επιτροπή αποφάσισε ότι η αύξηση κεφαλαίων ήταν σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς και ως εκ τούτου δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση (11).
(22)
Στα μέσα του Ιουλίου 2008, οι μέτοχοι της HSH αποφάσισαν να αυξήσουν το ίδιο κεφάλαιο της HSH, για να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξή της. Τα κεφαλαιακά αυτά μέτρα ανήλθαν σε 2 δισεκατ. ευρώ περίπου. Από το ποσό αυτό, περίπου το 1,26 δισεκατ. ευρώ ήταν νέο κεφάλαιο.
(23)
To πρώτο μέρος αυτών των εταιρικών πράξεων συνίστατο στη μετατροπή όλων των αφανών εισφορών κεφαλαίου συνολικού ύψους 685 εκατ. ευρώ (12) και των προνομιούχων μετοχών ύψους 57 εκατ. ευρώ, που ανήκουν στους δημόσιους ιδιοκτήτες, σε κοινές μετοχές. Κατά τη μετατροπή, η Flowers υπέγραψε έκδοση συμμετοχικών τίτλων για να αποφευχθεί η μείωση του μετοχικού μεριδίου της (13). Ως αποτέλεσμα, η HSH έλαβε άλλα 300 εκατ. ευρώ.
(24)
Ως δεύτερο μέρος αυτών των εταιρικών πράξεων, οι ιδιοκτήτες προέβησαν σε νέα αφανή εισφορά κεφαλαίου με τη μορφή μετατρέψιμου τίτλου συνολικού ύψους 962 εκατ. ευρώ. Η συμμετοχή των δημόσιων και ιδιωτών μετόχων στην αφανή εισφορά κεφαλαίου ήταν ανάλογη των μεριδίων τους (δημόσιοι μέτοχοι 660 εκατ. ευρώ, ιδιώτες μέτοχοι 240 εκατ. ευρώ). Πρόσθετο ποσό 62 εκατ. ευρώ μεταβιβάστηκε στους ιδιώτες μετόχους. Στις 31 Δεκεμβρίου 2010, οι αφανείς εισφορές αυτές μετατράπηκαν σε κοινές μετοχές.
(25)
Η Γερμανία ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με τις εταιρικές πράξεις που περιγράφονται στις παραγράφους 22 έως 24. Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι επενδύσεις των δημόσιων επενδυτών είναι σύμφωνες με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς, διότι ιδιώτης επενδυτής συμμετείχε στην ίδια πράξη σε σημαντικό βαθμό και με τους ίδιους όρους όπως και οι δημόσιοι μέτοχοι. Την 1η Αυγούστου 2008, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Γερμανία ότι δεν θα δώσει συνέχεια στο θέμα.
(26)
Κατά την περίοδο 1999-2009, η HSH σημείωσε σωρευτικές ζημίες ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ και κατέβαλε στους δημόσιους επενδυτές της σωρευτικά μερίσματα ύψους 354 εκατ. ευρώ. Κατά την ίδια περίοδο, οι δημόσιοι ιδιοκτήτες προέβησαν σε νέα εισφορά κεφαλαίου στην HSH ύψους [4-5] (14) δισεκατ. ευρώ και ανέλαβαν την εγγύηση υποχρεώσεων μέχρι ύψους 166 δισεκατ. ευρώ.
Πίνακας 1
Δημοσιονομικές επιδόσεις της HSH για τους δημόσιους ιδιοκτήτες κατά την περίοδο 1999-200 (15)
Οικονομικό έτος
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Κέρδη και ζημίες (εκατ. ευρώ) (16)
111
110
204
239
261
127
400
460
270
-3 195
- 838
Σωρευτικά κέρδη και ζημίες (εκατ. ευρώ)
111
221
425
664
925
1 052
1 452
1 912
2 182
-1 013
-1 851
Πληρωμές μερισμάτων σε δημόσιους ιδιοκτήτες (εκατ. ευρώ)
36
44
72
96
105
0
0
Σωρευτικές πληρωμές μερισμάτων σε δημόσιους ιδιοκτήτες (εκατ. ευρώ)
36
80
153
248
354
354
354
Νέα εισφορά κεφαλαίου από ιδιοκτήτες (εκατ. ευρώ) βάσει των τοπικών GAAP
[300-600]
0
0
[700 - 1 400]
3 000
Σωρευτικές εισφορές κεφαλαίου από δημόσιους ιδιοκτήτες (εκατ. ευρώ)
[300-600]
[300-600]
[300-600]
[1 000 - 2 000]
[4 000 - 5 000]
Θωράκιση έναντι κινδύνου - εγγύηση (δισεκατ. ευρώ)
10
Εγγυημένες υποχρεώσεις (δισεκατ. ευρώ), εκ των οποίων
162
166
152
144
161
88
78
75
73
Εγγύηση Gewährträgerhaftung (δισεκατ. ευρώ)
162
166
152
144
161
88
78
65
56
Εγγυήσεις SoFFin (δισεκατ. ευρώ)
0
0
0
0
0
0
0
10
17
(27)
Παλαιότερα, η πιστοληπτική ικανότητα της HSH αξιολογείτο πάντα ως ΑΑ και από τους τρεις κύριους οργανισμούς αξιολόγησης (17). Αυτή η αξιολόγηση αντικατόπτριζε την παροχή απεριόριστων κρατικών εγγυήσεων από τους δημόσιους ιδιοκτήτες της HSH. Η παραδοχή ότι οι δημόσιοι ιδιοκτήτες θα εξακολουθήσουν να παρέχουν στήριξη, συνεχίζει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αξιολόγηση της HSH, την οποία η Fitch αναβάθμισε (18) κατά 7 βαθμίδες. Η Moody’s, λαμβάνοντας υπόψη τους παράγοντες στήριξης, κατέληξε σε αναβάθμιση συνολικά 7 βαθμίδων, από τις οποίες μία αποδίδεται στην παροχή στήριξης (περιφερειακή στήριξη) από τους δημόσιους ιδιοκτήτες.
(28)
Η αξιολόγηση stand-alone-rating (στην περίπτωση της Moody’s «αξιολόγηση οικονομικής ευρωστίας (BFSR)») (19) C αντανακλούσε την άποψη των οργανισμών πιστοληπτικής αξιολόγησης„ ότι η HSH διαθέτει επαρκή οικονομική ευρωστία με ένα περιορισμένο αλλά καλό επιχειρηματικό μοντέλο. Σύμφωνα με τη μέθοδο BFSR της Moody’s, οι τράπεζες που έχουν αξιολογηθεί ως C χαρακτηρίζονται είτε από αποδεκτά βασικά οικονομικά μεγέθη στο πλαίσιο ενός προβλέψιμου και σταθερού περιβάλλοντος είτε από καλά βασικά οικονομικά μεγέθη στο πλαίσιο ενός λιγότερο προβλέψιμου και σταθερού περιβάλλοντος.
(29)
Τον Ιούλιο του 2004, η Fitch άρχισε να διαβαθμίζει τις μη εγγυημένες υποχρεώσεις της HSH στην κατηγορία Α, ενώ η αξιολόγηση stand-alone-rating παρέμεινε στην κατηγορία C. Τον Ιούλιο του 2005, η Moody’s και η S&P αξιολόγησαν τις μη εγγυημένες υποχρεώσεις. Μέχρι την έναρξη της κρίσης το 2008, οι αξιολογήσεις της HSH παρέμειναν σταθερές.
(30)
Από τον Οκτώβριο του 2008, παρατηρούνται δύο τάσεις στις αξιολογήσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της HSH. Η πρώτη τάση ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2008, όταν η Fitch και η Moody’s υποβίβασαν σταδιακά τις αξιολογήσεις stand-alone-ratings της HSH στη χαμηλότερη κατηγορία D και την υψηλότερη Ε (η E είναι η χαμηλότερη δυνατή κατηγορία της αξιολόγησης BFSR της Moody’s) (20). Ως λόγους για τον υποβιβασμό, οι οργανισμοί ανέφεραν α) τον αυξημένο κίνδυνο από την κυκλική βάση των στοιχείων ενεργητικού, και ιδίως των περιουσιακών στοιχείων στον ναυτιλιακό τομέα β) την περιορισμένη πρόσβαση της HSH σε κεφάλαιο, μολονότι η HSH ανέπτυσσε πιστωτικές δραστηριότητες μεγάλης έντασης κεφαλαίου και γ) την ασθενή και χαμηλή αποδοτικότητα της HSH σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από την κρίση, λόγω της μείωσης της απόδοσης των περιουσιακών στοιχείων, σχετικά υψηλότερων αποθεματικών για κινδύνους στον τομέα των χρηματοδοτήσεων με βάση τα στοιχεία ενεργητικού (asset-based finance), και του σαφώς υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης σε σχέση με την κατάσταση πριν από την κρίση. Επιπλέον, οι οργανισμοί εξέφρασαν ουσιαστικές ανησυχίες σχετικά με επιχειρησιακό προφίλ της HSH. Δεδομένου ότι η HSH δεν έχει ουσιαστική πρόσβαση σε πελάτες λιανικής, θα εξακολουθήσει να εξαρτάται από τις χρηματαγορές και τις κεφαλαιαγορές, όπου, ωστόσο, θα δυσκολεύεται να εξασφαλίσει επαρκή χρηματοδότηση. Η τήρηση αυστηρότερων κανονιστικών προδιαγραφών για κεφαλαιοποίηση, αποθέματα ρευστότητας και χρηματοδοτικές ισορροπίες θα συνιστούσε ιδιαίτερη πρόκληση για μια τράπεζα χονδρικής, όπως η HSH.
(31)
Η δεύτερη τάση άρχισε τον Μάιο του 2009, όταν η S&P υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της HSH στο BBB +, και στη συνέχεια όταν τον Μάιο και τον Ιούλιο του 2010 η Moody’s και η Fitch υποβάθμισαν την HSH στο Α3/A-. Ως λόγο για την εν λόγω υποβάθμιση, οι οργανισμοί πιστοληπτικής αξιολόγησης, ανέφεραν ότι η περαιτέρω στήριξη από τους δημόσιους ιδιοκτήτες θα περιοριστεί λόγω α) των κοινοτικών κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων και β) των δημοσιονομικών περιορισμών τους. Τα μέχρι τώρα μέτρα στήριξης, λόγω της έκτασής τους επιβάρυναν σημαντικά τη χρηματοοικονομική ευρωστία των δημόσιων ιδιοκτητών, έτσι ώστε αυτοί να είναι λιγότερο διατεθειμένοι να παρέχουν πρόσθετη στήριξη. Ένα σημαντικό στοιχείο για να εκτιμηθεί κατά πόσο οι δημόσιοι ιδιοκτήτες θα ήταν διατεθειμένοι να λάβουν μέτρα στήριξης, ήταν ο μεγάλος αριθμός των χρεωστικών τίτλων που εκδόθηκαν βάσει της ρήτρας για τη διατήρηση κεκτημένων δικαιωμάτων (grandfathering) (21), η οποία παρέμεινε στον ισολογισμό της HSH.
(32)
Ήδη το 2007, η αξία του διαρθρωμένου χαρτοφυλακίου πιστώσεων (CIP) (22) της HSH, ύψους 30 δισεκατ. δολαρίων ΗΠΑ, μειώθηκε κατά 1,3 δισεκατ. ευρώ ως αποτέλεσμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Η επέκταση της κρίσης στην πραγματική οικονομία επηρέασε αρνητικά το παραδοσιακό χαρτοφυλάκιο πιστώσεων και την ποιότητα των απαιτήσεων της HSH από τις χρηματοδοτικές δραστηριότητές της στους τομείς της ναυσιπλοΐας, των μεταφορών, των ακινήτων και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η περαιτέρω αναθεώρηση προς τα κάτω της αξίας του CIP κατά 1,6 δισεκατ. ευρώ και η πρόβλεψη για κινδύνους ύψους 1,9 δισεκατ. ευρώ για τις πιστωτικές δραστηριότητες συνέβαλαν σημαντικά στο αρνητικό αποτέλεσμα των 3,2 δισεκατ. ευρώ κατά το 2008.
(33)
Η πτώχευση της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2008, αύξησε περαιτέρω τις δυσκολίες αναχρηματοδότησης της HSH, με αποτέλεσμα η HSH να ζητήσει από το Sonderfonds Finanzmarktstabilisierung (στο εξής SoFFin) εγγυήσεις ρευστότητας ύψους 30 δισεκατ. ευρώ.
(34)
Στις 29 Απριλίου 2009, η Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (η ομοσπονδιακή εποπτική αρχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της Γερμανίας, στο εξής BaFin), πληροφόρησε την HSH ότι, λόγω του κανονιστικού καθεστώτος της, θεωρεί ότι θα ήταν δύσκολο για την HSH να ανταποκριθεί στις ρυθμιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις. Η BaFin ανακοίνωσε ότι θα ζητούσε στάση πληρωμών σύμφωνα με την παράγραφο 47 του KWG, εάν οι ιδιοκτήτες της HSH δεν ενίσχυαν την κεφαλαιακή βάση της εταιρείας.
(35)
Στις 6 Μαΐου 2009, η S&P υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της HSH κατά δύο βαθμίδες από (A) σε (BBB+) με αρνητικές προοπτικές.
3. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(36)
Τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2009, τα κρατίδια Schleswig-Holstein και Hamburg έλαβαν δύο μέτρα ενίσχυσης υπέρ της HSH: ένα μέτρο ανακεφαλαιοποίησης ύψους 3 δισεκατ. ευρώ και ένα μέτρο εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας (στο εξής «θωράκιση έναντι κινδύνου») ύψους 10 δισεκατ. ευρώ. Επιπλέον, η HSH έλαβε τρίτη ενίσχυση από τη SoFFin με τη μορφή εγγυήσεων ρευστότητας, που τελικά ανήλθαν σε 17 δισεκατ. ευρώ (στο εξής «εγγυήσεις ρευστότητας»).
3.1. Η ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ
(37)
Η ανακεφαλαιοποίηση συνίστατο σε εισφορά ρευστού κεφαλαίου συνολικού ύψους 3 δισεκατ. ευρώ βασικού κεφαλαίου κατηγορίας 1 με αντάλλαγμα κοινές μετοχές με δικαίωμα ψήφου. Οι μετοχές εκδόθηκαν από την HSH AG και καλύπτονταν πλήρως από την HSH Finanzfonds AöR. Η HSH Finanzfonds AöR είναι οργανισμός δημοσίου δικαίου που ιδρύθηκε από κοινού από το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein, τα οποία έχουν ισομερώς την ιδιοκτησία και τον έλεγχο του.
(38)
Η HSH Finanzfonds AöR εισέφερε τα απαραίτητα μέσα για την ανακεφαλαιοποίηση εκδίδοντας ομόλογο στις κεφαλαιαγορές. Οι υποχρεώσεις του οργανισμού που απορρέουν από την έκδοση του ομολόγου είναι εξίσου εγγυημένες από το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein ως μερικούς οφειλέτες, και από εγγυήσεις έναντι των κατόχων των ομολογιών. Το ομόλογο που εκδόθηκε από την HSH Finanzfonds AöR χρησιμεύει αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση της κεφαλαιοποίησης της HSH. Η HSH Finanzfonds AöR λειτουργεί αποκλειστικά ως φορέας ειδικού σκοπού για το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein και δεν έχει κανέναν άλλο σκοπό εκτός από την ανακεφαλαιοποίηση και τη θωράκιση έναντι κινδύνου.
(39)
Η τιμή έκδοσης των νέων μετοχών βασίστηκε σε εκτίμηση της HSH από την PricewaterhouseCoopers (στο εξής «PwC»), η οποία καθόρισε εύρος διακύμανσης της αξίας της επιχείρησης από [ 2] δισεκατ. ευρώ μέχρι [ 3] δισεκατ. ευρώ ([ 19] ευρώ μέχρι [ 28]ευρώ ανά μετοχή). Με βάση την εκτίμηση, η μέση αξία της HSH ανέρχεται σε [2-3] δισεκατ. ευρώ ([19-28] ανά μετοχή. Η πραγματογνωμοσύνη πραγματοποιήθηκε πριν από την υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της HSH στις 6 Μαΐου 2009. Η επίπτωση της υποτίμησης της αξίας της HSH δεν λήφθηκε υπόψη για την εκτίμηση, αλλά στο πλαίσιο των διασκέψεων για τον καθορισμό της τιμής έκδοσης. Η εκτίμηση βασιζόταν στην παραδοχή ότι το 2013 η εταιρεία θα μπορούσε να επιστρέψει στην κατηγορία Α.
(40)
Το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein είχαν την πρόθεση να επιτύχουν ετήσια αμοιβή της τάξης του 10 % για το ποσό των 3 δισεκατ. ευρώ που εισέφεραν ως νέο κεφάλαιο (300 εκατ. ευρώ ετησίως). Δεδομένου ότι τα κέρδη που προέβλεπε το επιχειρηματικό σχέδιο της HSH για την περίοδο 2009-2012 δεν επαρκούσαν για την καταβολή μερίσματος 10 % για όλες τις κοινές μετοχές, η τιμή έκδοσης των κοινών μετοχών μειώθηκε κατά το 10 % των μερισμάτων που δεν καταβλήθηκαν για την περίοδο 2009-2012. Η παρούσα αξία του καταβαλλόμενου μερίσματος 10 % για την περίοδο 2009-2012 ανέρχεται σε [650-800] εκατ. ευρώ ([3-6] ανά μετοχή). Η τιμή των νέων μετοχών ορίσθηκε σε 19 ευρώ ανά μετοχή ([19-28] ευρώ μείον [3-6] ευρώ). Η HSH Finanzfonds AöR αγόρασε 157 894 737 νέες κοινές μετοχές.
(41)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων και η Flowers δεν συμμετείχαν στην ανακεφαλαιοποίηση, με αποτέλεσμα τα μερίδια των δύο ταμιευτηρίων και της Flowers να μειωθούν από 13,20 %, 1,62 % και 25,67 % σε 4,73 %, 0,58 % και 9,19 % αντίστοιχα, ενώ τα κοινά άμεσα και έμμεσα μερίδια του Αμβούργου και του Schleswig-Holstein (συμπεριλαμβανομένων των μεριδίων τους μέσω της HSH Finanzfonds AöR) αυξήθηκαν από 59,51 % σε 85,49 %.
3.2. Η ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΕΝΑΝΤΙ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
(42)
Η θωράκιση έναντι κινδύνου τέθηκε σε εφαρμογή ταυτόχρονα με την πράξη ανακεφαλαιοποίησης τον Ιούνιο του 2009. Και αυτή χορηγήθηκε άμεσα από την HSH Finanzfonds AöR. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων και η Flowers δεν συμμετείχαν σε αυτό το μέτρο. Η θωράκιση έναντι κινδύνου αποτελείται από εγγύηση δευτερεύουσας ζημίας ύψους 10 δισεκατ. ευρώ, που προστατεύει την HSH από ζημίες οι οποίες από συγκεκριμένη ημερομηνία του Μαρτίου του 2009 απορρέουν από χαρτοφυλάκιο συνολικού ύψους περίπου 172 δισεκατ. ευρώ (ύψος απαίτησης 187 δισεκατ. ευρώ σε περίπτωση αθέτησης). Η δόση πρωτεύουσας ζημίας ύψους 3,2 δισεκατ. ευρώ καλύπτεται από την ίδια την HSH. Η δόση δευτερεύουσας ζημίας ύψους μέχρι 10 δισεκατ. ευρώ επιβαρύνει την HSH Finanzfonds AöR. Ζημίες άνω των 13,2 δισεκατ. ευρώ (από κοινού συνυπολογιζόμενες δόσεις πρωτεύουσας και δευτερεύουσας ζημίας) καλύπτονται από την HSH. Η αξία μεταβίβασης του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου είναι περίπου [168] δισεκατ. ευρώ (συνολική αξία στοιχείων ενεργητικού περίπου [172] δισεκατ. ευρώ μείον 3,2 δισεκατ. ευρώ).
(43)
Βασικά, η HSH μπορεί να ακυρώσει το ποσό της εγγύησης σε οποιαδήποτε στιγμή, αλλά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 η ακύρωση περιορίζεται συνολικά σε [2 - 5] δισεκατ. ευρώ και σε [1 - 4] δισεκατ. ευρώ ετησίως. Στις 9 Μαρτίου 2011, η HSH ακύρωσε την εγγύηση σε ύψος 1 δισεκατ. ευρώ. Στις 18 Ιουνίου και στις 6 Σεπτεμβρίου 2011, η HSH ακύρωσε άλλο 1 δισεκατ. ευρώ από την εγγύηση, με αποτέλεσμα να μειωθεί η εναπομένουσα εγγύηση σε 7 δισεκατ. ευρώ. Η BaFin ενημερώθηκε σχετικά με τις ακυρώσεις. Η BaFin δήλωσε ότι δεν θα προέβαλε αντιρρήσεις σχετικά.
(44)
Τα υποτιμημένα στοιχεία του ενεργητικού, όπως τίτλοι προερχόμενοι από τιτλοποίηση (asset-backed-securities - «ABS»), αντιπροσωπεύουν περίπου το [3-6] % χαρτοφυλακίου που καλύπτεται από τη θωράκιση έναντι κινδύνου ύψους [περίπου 172] δισεκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος των προστατευόμενων περιουσιακών στοιχείων είναι πιστώσεις πελατών, που αποτελούν τον πυρήνα των δραστηριοτήτων της HSH. Το προστατευόμενο χαρτοφυλάκιο εκφράζεται σε διάφορα νομίσματα, μεταξύ άλλων, ευρώ, USD και GBP.
Πίνακας 2
Κατανομή των προστατευόμενων στοιχείων ενεργητικού ύψους περίπου [172] δισεκατ. ευρώ
Είδος περιουσιακών στοιχείων
Περιουσιακά στοιχεία που εμφανίζονται στον ισολογισμό
(σε δισεκατ. ευρώ)
% του χαρτοφυλακίου
Πιστώσεις πελατών
[περίπου 115]
[…]
Τίτλοι σταθερής απόδοσης
[περίπου 30]
[…]
Ομολογιακά δάνεια (23)
[περίπου 15]
[…]
Τίτλοι προερχόμενοι από τιτλοποίηση
[περίπου 10]
[…]
Εγγυήσεις για πληρωμές
[περίπου 5]
[…]
Σύνολο
[περίπου 172]
100,0
(45)
Πριν από την εφαρμογή της θωράκισης έναντι κινδύνου, η HSH δεν ανέθεσε την εκτίμηση του συνόλου του χαρτοφυλακίου σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, αλλά μόνο του χαρτοφυλακίου ABS και τμήματος του χαρτοφυλακίου CIP, που εκτιμήθηκαν από την Blackrock και την Cambridge Place. Κατόπιν σχετικού αιτήματος της Επιτροπής, η HSH πραγματοποίησε εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου κατά το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο του 2009 έως τον Ιανουάριο του 2010 για το χειρότερο σενάριο που υπέθεσε η Επιτροπή. Η εκτίμηση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τους εμπειρογνώμονες της Επιτροπής. Οι παραδοχές στις οποίες βασίστηκε η εκτίμηση ήταν σύμφωνες με το χειρότερο σενάριο που έλαβε υπόψη της η Επιτροπή σε άλλες περιπτώσεις. Η εκτίμηση βασίστηκε στη διεξοδική ανάλυση δείγματος 40 συναλλαγών υποθετικής αξίας 1 δισεκατ. ευρώ, δηλαδή το 0,6 % της συνολικής έκθεσης, και σε εκτίμηση μεγάλου αντιπροσωπευτικού τμήματος του χαρτοφυλακίου που πραγματοποιήθηκε με το εργαλείο της Moody CDOROM-Tool (24). Οι παραδοχές στις οποίες βασίστηκε η εκτίμηση εξετάστηκαν με τους εμπειρογνώμονες της Επιτροπής. Στο πλαίσιο αυτό, η HSH επικουρήθηκε από εξωτερικό εμπειρογνώμονα, την Morgan Stanley, που επιβεβαίωσε την τεχνική ακρίβεια των υπολογισμών. Η κεφαλαιακή διευκόλυνση που προέκυψε από τη θωράκιση έναντι κινδύνου κατά τη στιγμή της εφαρμογής της καθορίστηκε σε [3,5] δισεκατ. ευρώ περίπου. Τον Φεβρουάριο του 2010, η BaFin επιβεβαίωσε την ορθότητα της μεθόδου που χρησιμοποιήθηκε για τον προσδιορισμό της κεφαλαιακής διευκόλυνσης και των υπολογισμών στους οποίους αυτός βασίστηκε.
(46)
Σύμφωνα με τη σύμβαση σχετικά με την παροχή εγγύησης που συνήψαν η HSH Finanzfonds AöR και η HSH στις 2 Ιουνίου 2009, η HSH Finanzfonds AöR λαμβάνει για την παροχή της εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας πριμοδότηση 400 bps ετησίως επί του ονομαστικού ποσού της εγγύησης (10 δισεκατ. ευρώ) (στο εξής «βασική πριμοδότηση»). Το ποσό για το οποίο καταβάλλεται η αμοιβή των 400 bps μειώνεται λόγω κατάπτωσης και ακυρώσεων της εγγύησης. Ο πίνακας 3 παρουσιάζει το συνολικό ποσό των σωρευτικών πληρωμών για τρία σενάρια: α) σενάριο 1: Η βασική περίπτωση για την HSH, που προβλέπει ότι η εγγύηση δεν θα καταπέσει και θα αρθεί πλήρως από την HSH μέχρι το τέλος του 2015· β) σενάριο 2: ενδιάμεσο σενάριο, το οποίο προβλέπει κατάπτωση της εγγύησης για ποσό ύψους 5 δισεκατ. ευρώ και γ) σενάριο 3: η περίπτωση στην οποία βασίζεται η εκτίμηση των περιουσιακών στοιχείων, και η οποία προβλέπει ότι η εγγύηση θα καταπέσει πλήρως μέχρι το [2015-2020] (καμία ακύρωση).
Πίνακας 3
Αμοιβή για τη θωράκιση έναντι κινδύνου σύμφωνα με την πρόταση της Γερμανίας για διάφορα σενάρια
(εκατ. ευρώ)
Σενάριο 1
(καμία κατάπτωση της εγγύησης)
Σενάριο 2
(κατάπτωση της εγγύησης: 5 δισεκατ. ευρώ)
Σενάριο 3
(κατάπτωση της εγγύησης: 10 δισεκατ. ευρώ)
Βασική πριμοδότηση (400 bps επί του υπόλοιπου ονομαστικού ποσού της εγγύησης)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
(47)
Καθ’ όλη την περίοδο αναδιάρθρωσης, οι πληρωμές βασικής πριμοδότησης θα κυμανθούν μεταξύ [100-150] εκατ. ευρώ και 405 εκατ. ευρώ ετησίως, ανάλογα με την κατάπτωση της εγγύησης (πρβ. πίνακα 4).
Πίνακας 4
Προβλεπόμενη πληρωμή βασικής πριμοδότησης. (400 bps) από την HSH στην HSH Finanzfonds AöR κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης
(σε εκατ. ευρώ)
2009 Πραγματική αξία
2010 Πραγματική αξία
2011
2012
2013
2014
Σενάριο 1 (καμία κατάπτωση της εγγύησης)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [150-200]
- [100-150]
Σενάριο 2 (κατάπτωση 5 δισεκατ. ευρώ)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [180-230]
- [150-200]
Σενάριο 3 (κατάπτωση 10 δισεκατ. ευρώ)
- 300
- 405
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
3.3. ΟΙ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ
(48)
Επιπλέον, η HSH ζήτησε από την SoFFin εγγυήσεις για την κάλυψη εκδόσεων νέων χρεωστικών τίτλων συνολικού ύψους 30 δισεκατ. ευρώ. Στις αρχές του Δεκεμβρίου 2008, η SoFFin ενέκρινε την έκδοση πρώτης δόσης ύψους 10 δισεκατ. ευρώ. Οι εγγυήσεις εγκρίθηκαν στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων διάσωσης (25). Το υπόλοιπο ποσό των 20 δισεκατ. ευρώ επρόκειτο να χορηγηθεί μετά την υποβολή σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η δεύτερη δόση, ύψους 20 δισεκατ. ευρώ, χορηγήθηκε αφού η HSH υπέβαλε στην SoFFin το σχέδιο αναδιάρθρωσής της στις 7 Μαρτίου 2009. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2009, καταβλήθηκαν συνολικά 17 δισεκατ. ευρώ. Την 1η Ιανουαρίου 2010, η SoFFin μείωσε το ανώτατο όριο της εγγύησης από 30 δισεκατ. ευρώ σε 17 εκατ. ευρώ. Το όριο αυτό δεν αυξήθηκε έκτοτε.
4. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
4.1. ΑΡΧΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ
(49)
Το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2009 (στο εξής «αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης») περιγράφεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (αιτιολογικές σκέψεις 23 έως 28 της απόφασης). Κατά την περίοδο από τον Οκτώβριο του 2009 έως τον Ιούνιο του 2011, διαβιβάστηκαν πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με το πρότυπο αναδιάρθρωσης του αρχικού σχεδίου. Η τροποποιημένη έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης υποβλήθηκε στις 11 Ιουλίου 2011 (στο εξής «τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης»). Οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις που περιέχονται στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης και οι αντίστοιχες επικαιροποιήσεις περιγράφονται εν συντομία κατωτέρω.
(50)
Το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης προέβλεπε για την περίοδο 2009 έως 2014 μείωση κατά [περίπου 20 %] των καθαρών εσόδων από τόκους, από [περίπου 1,4] δισεκατ. ευρώ σε [περίπου 1,1] δισεκατ. ευρώ. Όσον αφορά τα επιμέρους στοιχεία των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων, μεταξύ 2009 και 2014, η HSH προέβλεπε για τις κύριες τραπεζικές λειτουργίες (26) αύξηση του εισοδήματος πριν από την αναδιάρθρωση (και μετά την πρόβλεψη κινδύνου για τις χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες) άνω του 200 %, δηλαδή από [περίπου 350] εκατ. ευρώ σε [περίπου 1,1] δισεκατ. ευρώ. Τα προβλεπόμενα πριν την αναδιάρθρωση αποτελέσματα για το 2014 ύψους [περίπου 1,1] δισεκατ. ευρώ περιελάμβαναν επίσης θετική επίδραση ύψους [περίπου 100] εκατ. ευρώ από τη διάλυση τμημάτων της πρόβλεψης για κινδύνους όσον αφορά τις χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες. Το πλεόνασμα από προμήθειες και το εμπορικό αποτέλεσμα αντιπροσώπευαν για το 2014 [περίπου 20 % έκαστο] του αποτελέσματος πριν την αναδιάρθρωση της κύριας τράπεζας. Στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, το προβλεπόμενο αποτέλεσμα πριν από την αναδιάρθρωση για το 2014 διορθώθηκε σε [350-450] εκατ. ευρώ, εκ των οποίων το πλεόνασμα από προμήθειες και το εμπορικό αποτέλεσμα αντιπροσωπεύουν το [10-15] %.
(51)
Το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης προέβλεπε μείωση της συνολικής αξίας των στοιχείων ενεργητικού της HSH [από περίπου 175] δισεκατ. ευρώ (το 2009) σε [περίπου 150] δισεκατ. ευρώ το (2014). Επιπλέον, το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης προέβλεπε αύξηση της συνολικής αξίας των στοιχείων ενεργητικού της κύριας τράπεζας από [περίπου 100] δισεκατ. ευρώ (το 2009) σε [περίπου 110] δισεκατ. ευρώ (το 2014). Τα προβλεπόμενα για το 2014 συνολικά περιουσιακά στοιχεία της HSH και τα περιουσιακά στοιχεία της βασικής τράπεζας, στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης αναθεωρήθηκαν σε 120 δισεκατ. ευρώ και 82 δισεκατ. ευρώ, αντιστοίχως.
(52)
Το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης προέβλεπε μείωση της αξίας των επιμέρους περιουσιακών στοιχείων των τομεακών τραπεζικών λειτουργιών (ναυτιλία, ενέργεια και μεταφορές) από [περίπου 30] δισεκατ. ευρώ το (2009) σε [περίπου 35] δισεκατ. ευρώ το (2014). Από το ποσό αυτό παραλείπονται [περίπου 20] δισεκατ. ευρώ από ναυτιλιακά περιουσιακά στοιχεία που χρηματοδοτούνται κατά κύριο λόγο από δολάρια ΗΠΑ. Στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, η προβλεπόμενη αξία των στοιχείων ενεργητικού της τομεακής τράπεζας και των ναυτιλιακών στοιχείων ενεργητικού για το 2014 διορθώθηκαν σε [20 και 25] δισεκατ. ευρώ και 15 εκατ. ευρώ, αντιστοίχως. Σε αντίθεση με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, ο επιχειρηματικός τομέας αεροπορικές μεταφορές δεν περιλαμβάνεται πλέον στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(53)
Το ποσοστό βασικών ίδιων κεφαλαίων (Tier-1) προβλεπόταν στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης σε [περίπου 10] % για το 2014 και στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης υπολογίστηκε σε [10-15 %].
(54)
Το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης περιείχε για το 2014 κατανομή των προβλεπόμενων πηγών χρηματοδότησης για το τμήμα του ισολογισμού που επρόκειτο να χρηματοδοτηθεί ύψους [περίπου 100] δισεκατ. ευρώ (εκ των οποίων [περίπου 25 δισεκατ. ευρώ] μη εγγυημένης χρηματοδότησης από τη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά), με αποτέλεσμα να υπάρχει χρηματοδοτική διαφορά [περίπου 50] δισεκατ. ευρώ, σε σχέση με το προβλεπόμενο σύνολο των περιουσιακών στοιχείων ύψους [περίπου 150] δισεκατ. ευρώ. Στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, η διαφορά μεταξύ των προβλεπόμενων συνολικών περιουσιακών στοιχείων και των προβλεπόμενων συνολικών υποχρεώσεων μειώθηκε. Η HSH παρέσχε πληροφορίες σχετικά με τις πηγές χρηματοδότησης που θα χρησιμοποιούσε για την κάλυψη των αναγκών χρηματοδότησης που προκύπτουν από τη διαφορά.
(55)
Οι αναπτυξιακές προγνώσεις για τους βασικούς τομείς των δραστηριοτήτων της HSH σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, και οι αλλαγές στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα.
Πίνακας 5
Αντιπαράθεση των ρυθμών ανάπτυξης στους τομείς της ναυτιλίας και των εταιρικών πελατών
Τομέας
Αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης
(1 Σεπτεμβρίου 2009)
Τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης
(11 Ιουλίου 2009)
Παρατηρήσεις σχετικά με τις προβλέψεις ανάπτυξης στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης
Ναυτιλιακός τομέας
Ρυθμός ανάπτυξης νέων συναλλαγών [περίπου 250] % για το 2010 (πραγματική αξία) μέχρι το 2014 (μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης [περίπου 40] %)
Ρυθμός ανάπτυξης νέων συναλλαγών [90-130] % για το 2010 (πραγματική αξία) μέχρι το 2014 (μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης […] %)
Αυτός ο ρυθμός ανάπτυξης βασίζεται σε ετήσιο απόλυτο όγκο νέων συναλλαγών ύψους […] δισεκατ. ευρώ κατά μέσο όρο από το 2011 έως το 2014. Συγκριτικά: Ο συνολικός όγκος της αγοράς στο ίδιο χρονικό διάστημα ήταν κατά μέσο όρο [περίπου 25] δισεκατ. ευρώ όσον αφορά τις νέες συναλλαγές.
Συναλλαγές με επιχειρήσεις
Αύξηση του όγκου των δανείων κατά [περίπου 100] % (2010 πραγματική αξία - 2014)
Αύξηση του όγκου των δανείων κατά […] % (2010 πραγματική αξία - 2014)
Αυτή η αύξηση αντιστοιχεί σε απόλυτο όγκο νέων συναλλαγών ύψους […] δισεκατ. ευρώ σε διάστημα τεσσάρων ετών. Συγκριτικά: το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων σε αυτό το τμήμα της αγοράς ανήλθε σε 25,7 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2008.
4.2. ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ
(56)
Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης υποβλήθηκε στις 11 Ιουλίου 2011. Περιλαμβάνει ουσιαστικές αλλαγές στο επιχειρηματικό μοντέλο της HSH. Το νέο επιχειρηματικό μοντέλο της HSH χαρακτηρίζεται από μικρότερο κίνδυνο και τη μεγαλύτερη έμφαση που δίνει στις περιφερειακές συναλλαγές και στη βιωσιμότητα όσον αφορά τη χρηματοδότηση και τη δανειοδότηση. Τα προβλεπόμενα μέτρα αναδιάρθρωσης καθώς και αυτά που ήδη έχουν δρομολογηθεί, περιλαμβάνουν, εκτός από την έμφαση στις κύριες επιχειρηματικές δραστηριότητες, και, κατά συνέπεια, την εκχώρηση ή την κατάργηση διαφόρων δραστηριοτήτων και σημαντικών συμμετοχών, την προσαρμογή του δικτύου υποκαταστημάτων και τη βελτιστοποίηση της διάρθρωσης του κόστους. Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει την ίδρυση μιας εσωτερικής μονάδας αναδιάρθρωσης, στην οποία δραστηριότητες που δεν θα συνεχιστούν, θα συγκεντρωθούν για οργανωτικούς και λογιστικούς σκοπούς. Τα κύρια σημεία του νέου επιχειρηματικού μοντέλου είναι τα εξής:
a)
Αναπροσανατολισμός προς μια βιώσιμη κύρια τράπεζα μέσω της σημαντικής μείωσης των περιουσιακών στοιχείων, της ενίσχυσης των περιφερειακών δραστηριοτήτων (δραστηριότητες στον τομέα των εταιρικών πελατών στη Γερμανία, δραστηριότητες στον τομέα των ακινήτων στη Γερμανία και ιδιωτική τραπεζική) και της διατήρησης των βασικών ικανοτήτων σε επιλεγμένες διεθνείς επιχειρηματικές δραστηριότητες με ισχυρή περιφερειακή σύνδεση (ναυτιλιακός τομέας και τομέας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με επίκεντρο την Ευρώπη).
b)
Αποκλειστική εστίαση των δραστηριοτήτων κεφαλαιαγοράς στις δραστηριότητες και στις πελατειακές συναλλαγές, ιδίως στο ρόλο του προμηθευτή προϊόντων για άλλες επιχειρηματικές μονάδες (cross-selling). Παύση των συναλλαγών για ίδιο λογαριασμό.
c)
Παύση των δραστηριοτήτων που δεν εναρμονίζονται με τον στρατηγικό αναπροσανατολισμό της HSH, δηλαδή των διεθνών δραστηριοτήτων όσον αφορά τις δημόσιες προσφορές εξαγοράς με χρήση δανειακών κεφαλαίων (δραστηριότητες LBO), των δραστηριοτήτων στον τομέα των ακινήτων εξωτερικού, των δραστηριοτήτων χρηματοδότησης αεροσκαφών με βάση τα στοιχεία ενεργητικού και των άλλων πιστωτικών δραστηριοτήτων που δεν συνδέονται σαφώς με τον κύριο τομέα δραστηριοτήτων.
d)
Εκχώρηση όλων των θυγατρικών που δεν εναρμονίζονται με τον στρατηγικό αναπροσανατολισμό της HSH. Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει την εκχώρηση συνολικά [100-120] συμμετοχών. Η HSH έχει ήδη μειώσει τον αριθμό των συμμετοχών κατά 25. Όλες οι εκχωρήσεις πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί το αργότερο μέχρι […].
e)
Σαφής διαχωρισμός των τομέων δραστηριοτήτων που θα μειωθούν ή θα πωληθούν στο πλαίσιο της εσωτερικής αναδιάρθρωσης. Η μονάδα αναδιάρθρωσης δεν θα αναλάβει νέες επιχειρήσεις.
f)
Σημαντική προσαρμογή των υποκαταστημάτων στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Η εγκατάλειψη των μη στρατηγικών δραστηριοτήτων θα έχει ως αποτέλεσμα το κλείσιμο των 15 από τα αρχικά 21 υποκαταστήματα του εξωτερικού. Τα υποκαταστήματα ή γραφεία εκπροσώπησης στο Ελσίνκι, τη Σαγκάη, το Μουμπάι, τη Στοκχόλμη, τη Νάπολη, το Όσλο, τη Ρίγα, το Ταλίν, τη Βαρσοβία, το Σαν Φρανσίσκο και το Ανόι έχουν ήδη κλείσει. Τα υποκαταστήματα ή γραφεία εκπροσώπησης στην Κοπεγχάγη, το Παρίσι, το Άμστερνταμ και τη Μόσχα θα κλείσουν μέχρι το 2012. Μετά την αναδιάρθρωση, η HSH θα διατηρήσει έξι υποκαταστήματα ή γραφεία εκπροσώπησης στο Λονδίνο, το Χονγκ Κονγκ, τη Νέα Υόρκη, τη Σιγκαπούρη, το Λουξεμβούργο και την Αθήνα. Ωστόσο, τα υποκαταστήματα στο Λονδίνο, το Λουξεμβούργο και τη Νέα Υόρκη θα μειωθούν σε μέγεθος και το υποκατάστημα στο Χονγκ Κονγκ θα μετατραπεί σε γραφείο εκπροσώπησης.
(57)
Ο περιφερειακός προσανατολισμός περιλαμβάνει κυρίως τις συναλλαγές με επιχειρήσεις και ιδιώτες στη Βόρεια Γερμανία, τις δραστηριότητες στον τομέα των ακινήτων και τις συναλλαγές ταμιευτηρίου. Επιπλέον, η HSH θα επικεντρωθεί σε επιλεγμένους τομείς της διεθνούς χρηματοδότησης πλοίων, στη χρηματοδότηση έργων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με επίκεντρο την Ευρώπη, καθώς και σε ορισμένες επενδύσεις σε υποδομές. Η HSH θα κλείσει το γραφείο της στην πόλη Lübeck μέχρι το τέλος του 2011.
(58)
Γενικά, το σύνολο του ισολογισμού της νέας κύριας τράπεζας θα μειωθεί σημαντικά, ιδίως μέσω της μεταφοράς περιουσιακών στοιχείων από την κύρια τράπεζα στη μονάδα αναδιάρθρωσης της HSH. Στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης την 31η Δεκεμβρίου 2014, ο συνολικός ισολογισμός της HSH (κύρια τράπεζα) θα είναι 82 δισεκατ. ευρώ. Σε σύγκριση με το σύνολο του ισολογισμού ύψους 208 εκατ. ευρώ το 2008, αυτό αντιστοιχεί σε μείωση κατά 126 δισεκατ. ευρώ, ήτοι σχεδόν κατά 61 %.
(59)
Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης βασίζεται σε γενικές παραδοχές όσον αφορά την εξέλιξη του ΑΕγχΠ στη Γερμανία, στη ζώνη ευρώ, στις ΗΠΑ και σε ολόκληρο τον κόσμο, τις αλλαγές στα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα επιτόκια, τον πληθωρισμό στη ζώνη του ευρώ και στις ΗΠΑ, τις τιμές του πετρελαίου και τη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου. Οι προβλέψεις για τους επιμέρους τομείς δραστηριοτήτων βασίζονται σε παραδοχές σχετικά με τα ποσοστά αύξησης της σχετικής αγοράς, τον όγκο και τα περιθώρια κέρδους στον τομέα των νέων συναλλαγών ανά τμήμα και της ικανότητας cross-selling. Δεδομένης της σημασίας του ναυτιλιακού τομέα για το συνολικό χρηματοοικονομικό αποτέλεσμά της, η HSH υπέβαλε παραδοχές ειδικά για την εξέλιξη της αγοράς χρηματοδότησης πλοίων. Οι προβλέψεις σχετικά με την εξέλιξη του μεγέθους της αγοράς όσον αφορά τις διεθνείς νέες συναλλαγές (συνολικές τιμές για τα τμήματα των δεξαμενοπλοίων, φορτηγών πλοίων και πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων), το μέγεθος των νέων συναλλαγών της HSH και το μερίδιο αγοράς της HSH, παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα.
Πίνακας 6
Παραδοχές σχετικά με τη χρηματοδότηση πλοίων 2011 - 2014
Μέσος όρος 2005-2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Σύνολο των παγκόσμιων νέων συναλλαγών χρηματοδότησης πλοίων (δισεκατ. EUR)
109,4
25,9
48,3
[10-15]
[15-25]
[25-35]
[40-50]
Νέες συναλλαγές της HSH (δισεκατ. EUR)
6,7
0,2
1
[0,5-1,5]
[0,5-1,5]
[1-2]
[2-3]
Μερίδιο της HSH (%)
6,1
0,8
2,1
[περίπου 4]
[περίπου 5]
[περίπου 5]
[περίπου 5]
(60)
Η HSH υποθέτει μέση συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου [1,30-1,50]. Η HSH παρέσχε δεδομένα για τον αντίκτυπο διαφορετικών παραδοχών στα κέρδη και τις ζημίες καθώς και στην καθαρή κατάσταση ρευστότητας της επιχείρησης, και υπέβαλε επίσης ανάλυση ευαισθησίας για τις μεταβολές των επιτοκίων και τις μεταβολές στη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου. Σύμφωνα με την ανάλυση ευαισθησίας, οι ζημίες που ενδέχεται να υποστεί η HSH σε περίπτωση που αλλάξουν σημαντικά οι παραδοχές όσον αφορά τα επιτόκια και τη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, δεν θα υπερβούν αυτές που μπορεί να απορροφήσει. Επιπλέον, η κατάσταση ρευστότητας της HSH δεν θα είναι αρνητική, ακόμη κι εάν η συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου αποκλίνει σημαντικά από το βασικό σενάριο.
(61)
Η HSH υπέβαλε επίσης ένα αρνητικό σενάριο και το χειρότερο σενάριο σε επίπεδο ομίλου, βασιζόμενη σε λιγότερο ευνοϊκές παραδοχές για την αγορά. Οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις στην περίπτωση τόσο του αρνητικού όσο και του χειρότερου σεναρίου δείχνουν ότι ο αντίκτυπος ενός παράγοντα πίεσης στη φερεγγυότητα της HSH θα απορροφηθεί μέσω της διάρθρωσης της θωράκισης έναντι κινδύνου. Σε ένα αρνητικό σενάριο, η HSH θα καθυστερούσε τη μερική ακύρωση της εγγύησης και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα περιόριζε την αύξηση των περιουσιακών στοιχείων σταθμισμένου κινδύνου (RWA) ως αποτέλεσμα του αρνητικού οικονομικού περιβάλλοντος. Και στα δύο σενάρια, το ποσοστό βασικών ίδιων κεφαλαίων (Tier-1) της HSH κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης θα παραμείνει περίπου στο 10 %.
4.3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΤΟΜΕΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ HSH
(62)
Το σύνολο του ισολογισμού της κύριας τράπεζας στον τομέα των εταιρικών πελατών θα μειωθεί από 26,3 δισεκατ. ευρώ (2008) σε [10-20] δισεκατ. ευρώ (2014). Συνολικά, ο τομέας αυτός θα μειωθεί κατά περίπου [45-55 %] κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου.
(63)
Στο πλαίσιο των συναλλαγών με εταιρικούς πελάτες, η HSH θα παράσχει χρηματοδότηση στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους, κυρίως στη Βόρεια Γερμανία που αποτελεί τη βασική περιφέρειά της.
(64)
Η HSH έχει παύσει τις δραστηριότητές της στον τομέα της αναχρηματοδότησης των εταιρειών χρηματοδοτικής μίσθωσης, καθώς και τις διεθνείς δραστηριότητες LBO, και θα θέσει επίσης τέλος στις συναλλαγές με εταιρικούς πελάτες στην Ασία και στη Σκανδιναβία. Ο τομέας των συναλλαγών με εταιρικούς πελάτες δεν θα παρέχει, με βάση τα στοιχεία του ενεργητικού, χρηματοδότηση σε αεροσκάφη ή πλοία. Ωστόσο, η ικανότητα της HSH να παρέχει στήριξη στις περιφερειακές δραστηριότητες στη βασική περιφέρειά της δεν θα περιοριστεί.
(65)
Η HSH θα επικεντρωθεί κυρίως στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους στη Βόρεια Γερμανία, και στις γερμανικές επιχειρήσεις καθορισμένων βασικών οικονομικών τομέων. Η HSH θα πρέπει να συνεχίσει να επικεντρώνεται σε σαφώς αποδοτικές συναλλαγές, καθώς και σε πελάτες υψηλής πιστωτικής ικανότητας που χρειάζονται διάφορα προϊόντα. Η HSH θα επιχειρήσει να καταστεί τράπεζα «πρώτης επιλογής» για τους εν λόγω πελάτες.
(66)
Για τη βελτίωση της χρηματοδοτικής κατάστασης, ο τομέας αυτός θα αποσκοπεί όλο και περισσότερο στο να προσελκύει καταθέτες και να χρησιμοποιεί χρηματοδοτικές δομές που επιτρέπουν τη χορήγηση κοινοπρακτικών δανείων, είναι επιλέξιμες από την ΕΚΤ ή μπορούν να μεταβιβαστούν στους επενδυτές.
(67)
Το σύνολο του ισολογισμού του τομέα των ακινήτων της κύριας τράπεζας θα μειωθεί από 30,5 δισεκατ. ευρώ (2008) σε [9-18] δισεκατ. ευρώ (2014). Αυτό αντιστοιχεί σε συρρίκνωση της τάξης του [50-70] %.
(68)
Η HSH θα προσφέρει όλους τους τύπους πιστωτικών προϊόντων και όλα τα άλλα τραπεζικά προϊόντα που ζητούν οι εταιρείες ακινήτων. Η HSH θα επικεντρώσει τις επιχειρηματικές δραστηριότητές της στη Βόρεια Γερμανία και στα γερμανικά αστικά κέντρα. Η κύρια έμφαση θα δοθεί στις λύσεις χρηματοδότησης για […] και στη χρηματοδότηση σχεδίων με διαχειρίσιμο βαθμό κινδύνου. Στο πλαίσιο αυτού του τομέα, η HSH θα επικεντρωθεί στη χρηματοδότηση […]. Ειδικές κατηγορίες ακινήτων θα χρηματοδοτηθούν μόνο επιλεκτικά.
(69)
Οι δραστηριότητες στον τομέα των ακινήτων σε άλλες χώρες - συμπεριλαμβανομένων των διεθνών δραστηριοτήτων που συνίστανται στην υποστήριξη γερμανών πελατών στα ευρωπαϊκά αστικά κέντρα - θα εγκαταλειφθούν. Στους εν λόγω τομείς, η HSH δεν θα αναπτύξει νέες δραστηριότητες και σταδιακά θα σταματήσει τις υπάρχουσες.
(70)
Η HSH θα επικεντρωθεί κυρίως στους επαγγελματίες επενδυτές ακινήτων με έμφαση στους υφιστάμενους πελάτες, σε επιλεγμένες εταιρείες εκμετάλλευσης ακινήτων, σε πελάτες με εδραιωμένη θέση στον τομέα των ακινήτων και μεγάλο δυναμικό στον τομέα του cross-selling, καθώς και σε πελάτες που συνδέονται με τη Βόρεια Γερμανία και χρειάζονται πολύπλοκες χρηματοδοτικές δομές. Η HSH θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί δομές και προϊόντα που μειώνουν την ανάγκη χρηματοδότησης, π.χ. συναλλαγές που είναι επιλέξιμες για καλυμμένα ομόλογα, πιστώσεις ΕΚΤ και χρηματοδοτικά μέσα και εγγυήσεις που παρέχονται από την Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW).
(71)
Το σύνολο του ισολογισμού του τομέα των ταμιευτηρίων της κύριας τράπεζας θα μειωθεί, κυρίως μέσω του περιορισμού των δραστηριοτήτων αναχρηματοδότησης από 8,7 δισεκατ. ευρώ (2008) σε [ 3] δισεκατ. ευρώ (2014).
(72)
Η βάση πελατών αυτού του επιχειρηματικού τομέα περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο ταμιευτήρια και δημόσιους φορείς στη Βόρεια Γερμανία και κατά δεύτερο λόγο ταμιευτήρια και δημόσιους φορείς εκτός της Βόρειας Γερμανίας (σχέση δευτερεύουσας τράπεζας).
(73)
Η HSH παρέχει ένα ευρύ φάσμα προϊόντων που επικεντρώνονται στους βασικούς τομείς δραστηριοτήτων των ταμιευτηρίων. Ιδιαίτερα σημαντικές στο πλαίσιο αυτό είναι οι συναλλαγές με ιδιώτες και εταιρικούς πελάτες, οι δραστηριότητες και η διαχείριση λογαριασμών ίδιων αξιών (Depot-A) και χαρτοφυλακίων πιστώσεων.
(74)
Στον τομέα της ιδιωτικής τραπεζικής, το σύνολο του ισολογισμού της κύριας τράπεζας θα μειωθεί από 1,7 δισεκατ. ευρώ (2008) σε [0,5-1,5] δισεκατ. ευρώ (2014).
(75)
Η HSH θα εστιαστεί στην παροχή υπηρεσιών σε εύπορους ιδιώτες της Βόρειας Γερμανίας που αποτελεί τη βασική περιφέρειά της. Επιπλέον, η HSH θα προσφέρει υπηρεσίες ιδιωτικής τραπεζικής στα υπερπεριφερειακά υποκαταστήματα που ανήκουν σε άλλα τμήματα της αγοράς. Το φάσμα των υπηρεσιών θα περιλαμβάνει […].
(76)
Η HSH θα επικεντρωθεί στην προσέλκυση και την υποστήριξη εύπορων και πολύ εύπορων ιδιωτών και ιδρυμάτων. Στο πλαίσιο της υπηρεσίας cross-selling, θα παρέχονται υπηρεσίες ιδιωτικής τραπεζικής και σε πελάτες/φυσικά πρόσωπα των άλλων επιχειρηματικών τομέων της κύριας τράπεζας.
(77)
Στο ναυτιλιακό τομέα, το σύνολο του ισολογισμού της κύριας τράπεζας θα μειωθεί από 28,3 δισεκατ. ευρώ (2008) σε περίπου 15 δισεκατ. ευρώ (2014).
(78)
Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2014, το μερίδιο αγοράς της HSH σε σχέση με νέες συναλλαγές στον τομέα της παγκόσμιας χρηματοδότησης πλοίων δεν θα υπερβαίνει το [ 8] % σε ετήσια βάση. Επιπλέον, η HSH θα φροντίσει ώστε έως τις 31 Δεκεμβρίου 2014, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αγοράς που προσδιορίζονται σε ετήσια βάση, να μην συγκαταλέγεται μεταξύ των τριών κυριοτέρων παρόχων υπηρεσιών χρηματοδότησης πλοίων με τον υψηλότερο ετήσιο όγκο νέων συναλλαγών στην παγκόσμια αγορά.
(79)
Το χαρτοφυλάκιο της HSH θα είναι επαρκώς διαφοροποιημένο τόσο σε σχέση με τους τύπους πλοίων όσο και σε σχέση με τις χώρες. Όσον αφορά τις διαφορετικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων, η HSH θα συνεχίσει να δίνει έμφαση σε […] καθώς και σε […]. Οι συμβατικές μακροπρόθεσμες ενυπόθηκες πιστώσεις δανείων για νέες ναυπηγήσεις και η χρηματοδότηση μεταχειρισμένων πλοίων θα αποτελέσουν σημαντικά προϊόντα. Επιπλέον, η HSH θα παρέχει επιλεκτικά δομημένες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
(80)
Η HSH θα μειώσει τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες σταματώντας τη χρηματοδότηση πλοίων τύπου Ro-Ro και κρουαζιερόπλοιων.
(81)
Η HSH θα επικεντρωθεί στις μεσαίες και τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρείες με παγκόσμιες δραστηριότητες, τους επικερδείς πελάτες μικρού μεγέθους που έχουν επιλεγεί με βάση, αφενός, το δυναμικό τους όσον αφορά τη συνολική απόδοση και, αφετέρου, παραμέτρους κινδύνου. Επιπλέον, η HSH θα λαμβάνει υπόψη της την ετοιμότητα του πελάτη για συγκρότηση κοινοπραξιών καθώς και την εκπλήρωση των προϋποθέσεων για συγκρότηση κοινοπραξιών (π.χ. διαφάνεια) και για αναχρηματοδότηση.
(82)
Ο ναυτιλιακός τομέας θα προσφέρει κυρίως «plain vanilla» (27) και, σε περιορισμένο βαθμό, διαρθρωτικές χρηματοδοτήσεις, και η HSH θα ενεργεί ως εξουσιοδοτημένος κύριος διαμεσολαβητής (mandated lead arranger) και διοργανωτής του βιβλίου προσφορών (bookrunner).
(83)
Ο τομέας μεταφορές/αεροπορία της κύριας τράπεζας θα εγκαταλειφθεί. Ο ισολογισμός των 11,7 δισεκατ. ευρώ του 2008 θα εγκαταλειφθεί στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης ή θα διατεθεί για άλλους επιχειρηματικούς τομείς. Στο μέλλον, η HSH δεν θα χορηγήσει καμία νέα χρηματοδότηση αεροσκάφους με βάση τα στοιχεία του ενεργητικού. Οι αντίστοιχες δραστηριότητες θα παύσουν, θα πωληθούν ή θα μεταβιβαστούν στη μονάδα αναδιάρθρωσης με στόχο να μειωθούν. Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης, η HSH έχει ήδη αναδιοργανώσει εν μέρει τον εν λόγω επιχειρηματικό τομέα, και έχει εντάξει στον τομέα ενέργεια & υποδομές τους στρατηγικά σημαντικούς τομείς των σιδηροδρομικών μεταφορών και των υποδομών.
(84)
Ως αποτέλεσμα της αναδιοργάνωσης του τομέα ενέργειας & υποδομών στο πλαίσιο της διαδικασίας αναδιάρθρωσης, το σύνολο του ισολογισμού της κύριας τράπεζας στον τομέα ενέργεια & υποδομές θα αυξηθεί από 4,6 δισεκατ. ευρώ το 2008 (πρώην τομέας ενέργεια) σε [5-10] δισεκατ. ευρώ το 2014. Ο τομέας ενέργεια & υποδομές περιλαμβάνει τόσο το τμήμα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όσο και το τμήμα των υποδομών και των σιδηροδρομικών μεταφορών, που προηγουμένως ανήκε στον τομέα των μεταφορών.
(85)
Στον ενεργειακό τομέα, η HSH θα χρηματοδοτεί έργα στους τομείς της αιολικής και ηλιακής ενέργειας. Ο τομέας περιλαμβάνει τις κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων για αιολική ενέργεια (χερσαία και υπεράκτια), ηλιακή ενέργεια (φωτοβολταϊκή και θερμική) και ως πρόσθετες δραστηριότητες δίκτυα σε σχέση με έργα αιολικής και ηλιακής ενέργειας. Η περιοχή στόχος για τις εν λόγω δραστηριότητες είναι κυρίως η Ευρώπη. Οι δραστηριότητες της HSH στον τομέα των συμβατικών πηγών ενέργειας και το σύνολο των σχετικών δραστηριοτήτων στη Βόρεια Αμερική θα εγκαταλειφθούν.
(86)
Οι προσαρμογές των επιχειρηματικών τομέων, ιδίως η κατάργηση του τομέα των αεροπορικών μεταφορών και η μείωση του τμήματος των ακινήτων εξωτερικού και του ναυτιλιακού τμήματος, θα οδηγήσει αυτόματα σε μείωση του τμήματος «Λοιπές δραστηριότητες».
(87)
Το τμήμα «Λοιπές δραστηριότητες» περιλαμβάνει, εκτός από το «Corporate Centre», τις δραστηριότητες κεφαλαιαγοράς για τη διαχείριση του ενεργητικού της HSH και την προμήθεια προϊόντων για τους επιχειρηματικούς τομείς.
(88)
Η HSH θα βελτιώνει συνεχώς τη σταθερότητα και την ποιότητα της χρηματοδότησής της. Από το τέλος του 2012, η HSH θα εξασφαλίσει ότι τόσο ο καθαρός δείκτης σταθερής χρηματοδότησης (net stable funding ratio-NSFR) όσο και ο δείκτης κάλυψης ρευστότητας (liquidity coverage ratio-LCR) (28) […]. Το μερίδιο των δραστηριοτήτων σε δολάρια ΗΠΑ της κύριας τράπεζας, το οποίο θα αναχρηματοδοτηθεί με χρηματοδοτήσεις σε δολάρια ΗΠΑ (και όχι με swaps), θα αυξηθεί τουλάχιστον σε […] % μέχρι το τέλος του 2012 και τουλάχιστον σε […] % μέχρι το τέλος του 2014.
(89)
Η HSH θα μειώσει σημαντικά τις δραστηριότητες κεφαλαιαγοράς με μεγάλο δυναμικό κινδύνου και έχει ήδη μειώσει σημαντικά τον κατάλογο των προϊόντων της. Οι εμπορικές συναλλαγές για ίδιο λογαριασμό έχουν ήδη εγκαταλειφθεί.
4.4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(90)
Η HSH υπέβαλε αναλυτικό επιχειρηματικό σχέδιο για την περίοδο 2011-2014, που περιλαμβάνει τον υπολογισμό κερδών και ζημιών, τον ισολογισμό, τους δείκτες αποδοτικότητας και παραγωγής ανά επιχειρηματικό τομέα και συνολικά σε επίπεδο ομίλου. Η HSH διαβίβασε επίσης ανάλυση ευαισθησίας με τη μορφή ενός αρνητικού και ενός χειρότερου σεναρίου σε επίπεδο ομίλου. Σύμφωνα με τις προβλέψεις κερδών και ζημιών, ο όμιλος HSH θα υποστεί το 2011 πρόσθετη ζημία περίπου [100-200] εκατ. ευρώ ενώ τα κέρδη του θα αυξηθούν μέχρι το 2014 σε περίπου [400-500] εκατ. ευρώ μετά την καταβολή των φόρων. Το 2011 η απόδοση των ίδιων κεφαλαίων θα είναι αρνητική και μέχρι το 2014 θα αυξηθεί σε περίπου [7-8] %. Στο χρονικό διάστημα 2012-2014, το ποσοστό βασικών ίδιων κεφαλαίων (Tier-1) θα ανέλθει περίπου στο [13-16] %. Κατόπιν σχετικού αιτήματος της Επιτροπής, οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις του τροποποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης περιλαμβάνουν εφάπαξ πληρωμή ύψους 500 εκατ. ευρώ για το 2011, που αφαιρέθηκε από τα καθαρά έσοδα προ φόρων. Ως εκ τούτου, το σύνολο του ενεργητικού προβλέπεται να μειωθεί από 208 δισεκατ. ευρώ (2008) σε 120 δισεκατ. ευρώ (2014).
(91)
Τα βασικά μεγέθη του τροποποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης για την HSH και την κύρια τράπεζα παρουσιάζονται στους παρακάτω πίνακες.
Πίνακας 7
Δημοσιονομικός προγραμματισμός της HSH 2011 - 2014
2008 Πραγματική αξία
2009 Πραγματική αξία
2010 Πραγματική αξία
2011 Πρόβλεψη
2012 Πρόβλεψη
2013 Πρόβλεψη
2014 Πρόβλεψη
Σύνολο εσόδων (εκατ. ευρώ)
157
2 876
1 603
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
Αποτέλεσμα προ αναδιάρθρωσης (εκατ. ευρώ)
(2 796)
(718)
545
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
Αποτέλεσμα προ φόρων (εκατ. ευρώ)
(2 968)
(1 325)
17
[- 200-300]
[0-500]
[100-600]
[200-700]
Αποτέλεσμα (εκατ. ευρώ)
(3 195)
(902)
48
[- 400-100]
[0-500]
[0-500]
[0-500]
Αναλογία κόστους εσόδων (CIR) (%)
573
29
54
[45-55]
[45-55]
[45-55]
[40-50]
Απόδοση ίδιων κεφαλαίων (RoE) μετά τους φόρους (%)
0
0
0
[- 5-+ 5]
[5-10]
[5-10]
[5-10]
Σύνολο στοιχείων ενεργητικού (δισεκατ. ευρώ)
208
175
151
[130-150]
[125-145]
[120-140]
[115-135]
Πίνακας 8
Δημοσιονομικός προγραμματισμός της κύριας τράπεζας 2011 - 2014
2008 Πραγματική αξία
2009 Πραγματική αξία
2010 Πραγματική αξία
2011 Πρόβλεψη
2012 Πρόβλεψη
2013 Πρόβλεψη
2014 Πρόβλεψη
Σύνολο εσόδων (εκατ. ευρώ)
1 582
1 756
1 103
[750-1 250]
[750-1 250]
[750-1 250]
[750-1 250]
Αποτέλεσμα προ αναδιάρθρωσης (εκατ. ευρώ)
418
354
574
[300-600]
[300-600]
[300-600]
[300-600]
Αποτέλεσμα προ φόρων (εκατ. ευρώ)
295
18
318
[200-500]
[200-500]
[200-500]
[200-500]
Αναλογία κόστους εσόδων (CIR) (%)
39
32
52
[40-60]
[40-60]
[40-60]
[40-60]
Περιουσιακά στοιχεία τμήματος (δισεκατ. ευρώ)
113
97
88
[60-90]
[60-90]
[60-90]
82
(92)
Το σχέδιο χρηματοδότησης της HSH όσον αφορά τη συνολική στρατηγική χρηματοδότησης και τη στρατηγική χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ περιλαμβάνεται στους πίνακες που ακολουθούν.
Πίνακας 9
σχέδιο χρηματοδότησης, της HSH 2010-2014
(σε δισεκατ. ευρώ)
Όγκος ανά χρηματοδοτικό μέσο
2010 Πραγματική αξία
2011
2012
2013
2014
Καλυμμένα ομόλογα
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Μακροπρόθεσμες ομολογίες με κρατική εγγύηση
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Μακροπρόθεσμες ακάλυπτες προνομιούχες ομολογίες
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση στη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Άλλη χρηματοδότηση στη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Καταθέσεις επιχειρήσεων και ιδιωτών (μέχρι 2010)/υπόλοιπες καταθέσεις (επίπεδο 2011)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Τράπεζες ανάπτυξης και οικονομικές πιστώσεις (οικονομίας;)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Υβριδικά κεφαλαιουχικά μέσα (Tier 1 και Tier 2)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Σύνολο
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Παράγωγα
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Συνολικά περιουσιακά στοιχεία
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Συνολικά περιουσιακά στοιχεία - (συνολικές υποχρεώσεις + παράγωγα), που θα χρηματοδοτηθούν από βραχυπρόθεσμα εξασφαλισμένα χρηματοδοτικά μέσα, πλεονασματικές καταθέσεις και ίδια μέσα
[…]
[…]
[…]
[…]
(93)
Τα μακροπρόθεσμα ομόλογα που είναι εγγυημένα από το Δημόσιο, θα μειωθούν από 44 δισεκατ. ευρώ (τέλος του 2010) σε [13 -18] δισεκατ. ευρώ (τέλος του 2014). Ταυτόχρονα, το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων της HSH θα μειωθεί κατά [25-35] δισεκατ. ευρώ. Η διαφορά μεταξύ του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων και του συνόλου των υποχρεώσεων (διορθωμένου κατά το αποτέλεσμα των παραγώγων) αποτελεί κενό στο σχέδιο χρηματοδότησης που πρέπει να καλυφθεί με βραχυπρόθεσμα μη εξασφαλισμένα και εξασφαλισμένα χρηματοδοτικά μέσα, καθώς και με το πλεόνασμα σε καταθέσεις και ίδια κεφάλαια. Ο προγραμματισμός της HSH όσον αφορά τις καταθέσεις αφορά ένα μόνο μέρος των συνολικών καταθέσεων, το οποίο θεωρείται σταθερό, ενώ το πραγματικό ύψος των καταθέσεων αναμένεται να είναι υψηλότερο και να καλύψει μέρος του χρηματοδοτικού κενού. Αν και ένα μέρος του χρηματοδοτικού κενού μεταξύ των χρηματοδοτημένων περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων θα μπορούσε να καλυφθεί με βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση από τη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά, η εξάρτηση της HSH από βραχυπρόθεσμες χρηματοδοτήσεις στη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά μειώνεται σε απόλυτες τιμές στη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης. Όσον αφορά τη στρατηγική χρηματοδότησης σε ευρώ, η HSH θα βασίζεται σχετικά περισσότερο σε καλυμμένα ομόλογα.
Πίνακας 10
Στρατηγική χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ (2010-2014)
(σε δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ)
Όγκος
2010 Πραγματική αξία
2011
2012
2013
2014
Χρηματοδότηση σε δολάρια ΗΠΑ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Χρηματοδότηση σε δολάρια ΗΠΑ με συμφωνίες ανταλλαγής (swaps)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Σύνολο περιουσιακών στοιχείων σε δολάρια ΗΠΑ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Σύνολο περιουσιακών στοιχείων σε δολάρια ΗΠΑ - Ναυτιλιακός τομέας
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(94)
Λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2010 η HSH χρηματοδότησε το 75 % των περιουσιακών στοιχείων της σε δολάρια ΗΠΑ μέσω ανταλλαγών συναλλάγματος σε διαφορετικά νομίσματα (swaps), η εξάρτηση από swaps θα μειωθεί σε […] % των συνολικών περιουσιακών στοιχείων σε δολάρια ΗΠΑ (συμπεριλαμβανομένων των περιουσιακών στοιχείων στη μονάδα αναδιάρθρωσης). Η σχετικά μικρότερη εξάρτηση από τις χρηματοδοτήσεις μέσω swaps θα επιτευχθεί με μείωση των περιουσιακών στοιχείων εκφρασμένων σε δολάρια ΗΠΑ, και ως εκ τούτου, με μείωση των απόλυτων ποσών της χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ.
(95)
Το 2010, τα ταμιευτήρια έθεσαν στη διάθεση της HSH [2,5-3,5] δισεκατ. ευρώ της μακροπρόθεσμης μη εξασφαλισμένης χρηματοδότησης και [200-500] εκατ. ευρώ της μακροπρόθεσμης εξασφαλισμένης χρηματοδότησης, δηλαδή, συνολικά [2,7-4] δισεκατ. ευρώ. Συγκριτικά, άλλες Landesbanken εισέφεραν συνολικά [150-250] εκατ. ευρώ και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (ιδιωτικά και δημόσια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εκτός των ταμιευτηρίων και των Landesbanken) [1- 2] δισεκατ. ευρώ.
(96)
Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης δείχνει ενίσχυση των κεφαλαιακών θέσεων και δεικτών της HSH κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, με προβλεπόμενο ποσοστό κοινών μετοχών [10-13] % στο τέλος του 2014. Μετά από αίτηση της Επιτροπής, η HSH συμπεριέλαβε στις χρηματοοικονομικές προβλέψεις για το 2013 αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά 500 εκατ. ευρώ.
Πίνακας 11
Κεφαλαιακή θέση της HSH (2009-2015)
2009 Πραγματική αξία
2010 Πραγματική αξία
2011
2012
2013
2014
2015
Σταθμισμένα στοιχεία ενεργητικού μετά την εγγύηση (σε δισεκατ. ευρώ)
71
41
[40-60]
[40-60]
[45-65]
[50-70]
[50-70]
Υπόλοιπη εγγύηση (σε δισεκατ. ευρώ)
10
10
7,0
[ 7,0]
[ 7,0]
[ 5,0]
[ 5,0]
Κεφαλαιακή εξέλιξη (σε δισεκατ. ευρώ)
Κεφάλαιο κοινών μετοχών κατηγορίας 1 (σε δισεκατ. ευρώ)
5,080
4,433
[4 000-6 000]
[4 500-6 500]
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000]
Κεφάλαιο κατηγορίας 1 (σε δισεκατ. ευρώ)
7,491
6,274
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000]
[6 500-8 500]
[7 000-9 000]
Συνολικό κεφάλαιο (σε δισεκατ. ευρώ)
11,523
9,400
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
Κεφαλαιακοί δείκτες
Κοινές μετοχές/RWA (%)
7,1
10,7
[ 7,0]
[ 8,0]
[ 9,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
Κεφάλαιο κατηγορίας 1/RWA (%)
10,5
15,2
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
4.5. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΕΛΑΒΕ Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ
(97)
Η Γερμανία διαβεβαίωσε ότι η HSH θα εφαρμόσει το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης και υπέβαλε τις δεσμεύσεις που αναφέρονται στα παραρτήματα I και ΙΙΙ της παρούσας απόφασης.
4.6. ΕΠΟΠΤΕΙΑ
(98)
Η Γερμανία ανέλαβε τη δέσμευση ότι ο επιβλέπων εντολοδόχος θα υποβάλλει στην Επιτροπή λεπτομερείς τριμηνιαίες εκθέσεις. Οι εκθέσεις αυτές θα περιλαμβάνουν ιδίως πληροφορίες σχετικά με την αμοιβή για το μέτρο αρωγής (σύμφωνα με το παράρτημα V της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την αντιμετώπιση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον κοινοτικό τραπεζικό τομέα, στο εξής «ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία» (29)), και σχετικά με την εφαρμογή του τροποποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης (σύμφωνα με την παράγραφο 46 της ανακοίνωσης της Επιτροπής περί της αποκατάστασης της βιωσιμότητας και εκτίμησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης (στο εξής «ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης» (30)).
5. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ HSH
(99)
Στις 30 Οκτωβρίου 2009, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας προκειμένου να εξακριβώσει εάν η θωράκιση έναντι κινδύνου ανταποκρινόταν στα κριτήρια της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία σχετικά με την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων, της εκτίμησης (συμπεριλαμβανομένης της μεθόδου αξιολόγησης), της αμοιβής και της διαχείρισης των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων. Επιπλέον, η Επιτροπή επιθυμούσε να εξετάσει τις προϋποθέσεις που ίσχυαν για το μέτρο της ανακεφαλαιοποίησης, τον επιμερισμό των βαρών και τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(100)
Όσον αφορά την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων που καλύπτονται από τη θωράκιση έναντι κινδύνου, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, στην παράγραφο 40 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, για το αν αυτά ανταποκρίνονται στα σχετικά κριτήρια που καθορίζονται στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, δεδομένου ότι μόνο μικρό μέρος του θωρακισμένου χαρτοφυλακίου εμπίπτει απευθείας στον ορισμό των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση
(101)
Σχετικά με τη διαφάνεια και τη γνωστοποίηση πληροφοριών, η Επιτροπή δήλωσε στην παράγραφο 43 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, ότι η HSH υπέβαλε εκθέσεις εκτίμησης από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, οι οποίες καλύπτουν μόνο ένα κλάσμα του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, δηλαδή μεγάλο μέρος των δομημένων πιστωτικών αναβαθμίσεων. Επιπλέον, η Γερμανία δεν υπέβαλε τότε επικύρωση της διαδικασίας εκτίμησης και του αποτελέσματος από την BaFin.
(102)
Σχετικά με διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, στην παράγραφο 44 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, σχετικά με το εάν οι προγραμματισμένες από την HSH ρυθμίσεις ανταποκρίνονται στα κριτήρια της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, δεδομένου ότι όλα τα περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν στον ισολογισμό της HSH.
(103)
Όσον αφορά την εκτίμηση, η Επιτροπή δήλωσε στην παράγραφο 47 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, ότι μόνο το δομημένο χαρτοφυλάκιο πιστώσεων εκτιμήθηκε από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, και ότι την εποχή εκείνη η Επιτροπή δεν διέθετε επαρκείς πληροφορίες για την εκτίμηση της πραγματικής οικονομικής αξίας του συνόλου του χαρτοφυλακίου. Η Επιτροπή δήλωσε επιπλέον ότι θα επαλήθευε τις παραδοχές συσχέτισης που χρησιμοποιούνται για τα προστατευόμενα περιουσιακά στοιχεία.
(104)
Όσον αφορά την αμοιβή, στην παράγραφο 49 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την ορθότητα του επιμερισμού των βαρών, δεδομένου ότι, σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η HSH θα έπρεπε, μέσω μιας ρήτρας πρωτεύουσας ζημίας, να καλύψει μέρος (συνήθως τουλάχιστον 10 %) των ζημιών ή των κινδύνων. Επιπλέον, στις παραγράφους 51 κ.ε. της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν η προσαύξηση των 400 μονάδων βάσης αποτελεί εύλογη αμοιβή για τον κίνδυνο που ανέλαβαν οι δημόσιοι ιδιοκτήτες.
(105)
Όσον αφορά την αποκατάσταση της βιωσιμότητας, στην παράγραφο 59 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο η HSH μπορεί να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Δεδομένης της έντονης εξάρτησης της HSH από τη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά, η Επιτροπή εξέφρασε ιδίως αμφιβολίες για το κατά πόσο η προτεινόμενη στρατηγική αναχρηματοδότησης θα είναι βιώσιμη μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα αφού εκλείψουν οι κρατικές εγγυήσεις.
(106)
Στις παραγράφους 60 και 61 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή αμφισβήτησε τις παραδοχές που αποτελούν τη βάση του αρχικού σχεδίου αναδιάρθρωσης όσον αφορά τα ποσοστά ανάπτυξης και τα περιθώρια. Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, ιδίως, όσον αφορά τα αυξημένα περιθώρια κέρδους στον τομέα της ιδιωτικής τραπεζικής και τις προβλέψεις για τα ποσοστά ανάπτυξης στον ναυτιλιακό τομέα και τον τομέα των μεταφορών, στους οποίους η HSH είχε ήδη αναλογικά υψηλά μερίδια αγοράς.
(107)
Στην παράγραφο 62 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε επιφυλάξεις διότι η HSH, αφενός, προτίθεται να συνεχίσει σε σημαντικό βαθμό τις δραστηριότητές της στις διεθνείς κεφαλαιαγορές, και αφετέρου, δηλώνει ότι προτίθεται να επικεντρώσει εκ νέου το επιχειρηματικό μοντέλο της στις περιφερειακές δραστηριότητες. Στην παράγραφο 63 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το αν είναι ρεαλιστική η παραδοχή ότι η HSH θα μπορούσε το 2013 να επιστρέψει στη διαβάθμιση Α.
(108)
Όσον αφορά την ίδια συνεισφορά, η Επιτροπή ανέφερε ότι το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν περιέχει προτάσεις μεγάλης εμβέλειας. Το μέγεθος της ίδιας συμμετοχής με τη μορφή εκχωρήσεων παραμένει ασαφές. Όσον αφορά τη συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στην επιμερισμό των βαρών, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την εκτίμηση της HSH και, κατά συνέπεια, σχετικά με την τιμή έκδοσης των νέων μετοχών. Στις παραγράφους 10 και 32 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή διατύπωσε το ερώτημα αν οι ενώσεις ταμιευτηρίων και η Flowers, που δεν είχαν συμμετάσχει στην ανακεφαλαιοποίηση, επωφελήθηκαν από την εισφορά κεφαλαίου διατηρώντας υπερβολικά υψηλό αριθμό μετοχών στην HSH.
6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
(109)
Στις 17 Δεκεμβρίου 2009, η Γερμανία, από κοινού με τα κρατίδια και την HSH, διαβίβασε τις παρατηρήσεις της όσον αφορά την κίνηση της διαδικασίας.
6.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΕΝΑΝΤΙ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
(110)
Η Γερμανία εξέφρασε την άποψη ότι η νομική εκτίμηση της Επιτροπής όσον αφορά τη θωράκιση έναντι κινδύνου ήταν εσφαλμένη, επειδή βασίζεται στην εφαρμογή της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, που, κατά την άποψη της Γερμανίας, δεν εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση.
(111)
Η Γερμανία διαφώνησε με την Επιτροπή ότι η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία είναι υποχρεωτική και ότι η Επιτροπή όφειλε να εφαρμόσει τις νομοθετικές διατάξεις και τις κατευθυντήριες γραμμές που ίσχυαν κατά τη στιγμή της έκδοσης της απόφασης, ανεξάρτητα από την ημερομηνία σχεδιασμού ή κοινοποίησης των μέτρων (31). Σύμφωνα με τη Γερμανία, η άποψη αυτή είναι ορθή μόνο αν το μέτρο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των σχετικών νομοθετικών διατάξεων ή ανακοινώσεων, κάτι που δεν συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση. Η Γερμανία υποστήριξε επίσης ότι η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν καλύπτει κάθε είδους μέτρο στήριξης που προορίζεται για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Κατά την άποψη της Γερμανίας, η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία θα πρέπει να θεωρείται μόνο ως διοικητική διάταξη που εξυπηρετεί αποκλειστικά τον σκοπό μιας ενιαίας διοικητικής πρακτικής, και είναι δεσμευτική μόνο για την Επιτροπή. Η συμβατότητα της θωράκισης έναντι κινδύνου με την εσωτερική αγορά πρέπει να εξεταστεί απευθείας βάσει της ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με τη Γερμανία, το γεγονός ότι ο στόχος της εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας και η σύνθεση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου δεν εμπίπτουν στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία αποδεικνύει ότι η εν λόγω ανακοίνωση δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση της HSH.
(112)
Η Γερμανία δήλωσε ότι η εφαρμογή της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία θα οδηγούσε σε εσφαλμένο πλαίσιο εκτίμησης, το οποίο δεν ήταν ευνοϊκό για την HSH όσον αφορά τον προσδιορισμό του στοιχείου ενίσχυσης, της αξίας του χαρτοφυλακίου, του ύψους της αμοιβής και της ανάγκης αναδιάρθρωσης.
(113)
Η Γερμανία παρέπεμψε στην παράγραφο 38 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, όπου η Επιτροπή δήλωσε ότι η εκτίμηση της εμπορικής αξίας του χαρτοφυλακίου, το οποίο συνίστατο κυρίως σε δάνεια προς επιχειρήσεις, ήταν δύσκολη. Η Γερμανία θεώρησε τις δυσκολίες αυτές ως απόδειξη για το ότι η εγγύηση δευτερεύουσας ζημίας δεν θα πρέπει να εξεταστεί με βάση την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, και δήλωσε ότι η Επιτροπή με παρέκταση κατέληξε σε ποσό ενίσχυσης ίσο με την ονομαστική αξία της εγγύησης. Η Γερμανία υποστήριξε επίσης ότι η επιλεγείσα μέθοδος πρέπει να είναι εσφαλμένη διότι ειδάλλως αυτό θα σήμαινε ότι η Επιτροπή, από άποψη στοιχείου ενίσχυσης, εξίσωσε την επιλεγείσα θωράκιση έναντι κινδύνου με μια ανακεφαλαιοποίηση, παρά το γεγονός ότι τα δύο μέτρα είναι διαφορετικού χαρακτήρα. Ενώ η ανακεφαλαιοποίηση αποτελεί μόνιμη εισφορά κεφαλαίου, στην περίπτωση της εγγύησης πρόκειται για μέτρο κανονιστικής μόνο σταθεροποίησης που περιορίζεται στη διάρκεια ζωής των καλυπτόμενων περιουσιακών στοιχείων.
(114)
Η Γερμανία επισήμανε ότι ο προσδιορισμός του στοιχείου ενίσχυσης βάσει της αγοραίας αξίας δείχνει ότι η Επιτροπή έχει παρανοήσει τον χαρακτήρα της θωράκισης έναντι κινδύνου, δεδομένου ότι η θωράκιση δεν καλύπτει τις διακυμάνσεις της αγοράς. Η Γερμανία θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προσδιορίσει το στοιχείο ενίσχυσης της εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις και, ειδικότερα, την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις με τη μορφή εγγυήσεων (32) (στο εξής «ανακοίνωση για τις εγγυήσεις») Σύμφωνα με τη Γερμανία, η εφαρμογή της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις θα οδηγούσε στον υπολογισμό μικρότερου στοιχείου ενίσχυσης, εφόσον η αμοιβή για τα μέτρα θωράκισης αναγνωρισθεί ως το κανονικό αντίτιμο της αγοράς.
(115)
Ακόμη και αν υποτεθεί ότι πρέπει να εφαρμοστεί η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η Γερμανία είναι της άποψης ότι η Επιτροπή εφάρμοσε εσφαλμένα την ανακοίνωση όσον αφορά τον προσδιορισμό του στοιχείου ενίσχυσης και τον υπολογισμό του ύψους της αμοιβής, καθώς και σε σχέση με τον επιμερισμό των βαρών και τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων στη μονάδα αναδιάρθρωσης. Το στοιχείο ενίσχυσης που περιέχεται στην εγγύηση δευτερεύουσας ζημίας δεν ισχύει, διότι δεν ισχύουν οι παραδοχές όσον αφορά την αξία μεταβίβασης και την αγοραία αξία του χαρτοφυλακίου. Όσον αφορά την αμοιβή για την κεφαλαιακή διευκόλυνση, η Γερμανία επισημαίνει ότι η εκτίμηση της κεφαλαιακής διευκόλυνσης που περιλαμβάνεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, βασίζεται σε παλαιά στοιχεία. Σύμφωνα με πιο πρόσφατα στοιχεία, η κεφαλαιακή διευκόλυνση θα είναι σημαντικά μικρότερη. Η προκαταρκτική εκτίμηση της Επιτροπής όσον αφορά την επιμερισμό των βαρών είναι επίσης εσφαλμένη και πολύ περιορισμένη, δεδομένου ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη της μόνο τη δόση πρωτεύουσας ζημίας της εγγύησης, που όμως είναι σαφώς κάτω από το 10 % του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, ποσοστό το οποίο απαιτεί η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία ως δόση πρωτεύουσας ζημίας. Δεν υπάρχει καμία σχέση μεταξύ του επιμερισμού των βαρών και της δόσης πρωτεύουσας ζημίας εκφρασμένης σε απόλυτους αριθμούς. Επιπλέον, η HSH θα αναλάβει τις ζημίες που υπερβαίνουν την εγγύηση δευτερεύουσας ζημίας. Όσον αφορά τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, η Γερμανία δήλωσε ότι οι αρχές της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν ισχύουν για τη θωράκιση έναντι κινδύνου της HSH, και δεν θα ήταν λογικό να τεθούν υπό χωριστή διαχείριση όλα τα στοιχεία που καλύπτονται από τη θωράκιση. Η HSH θα δημιουργούσε πιθανόν μια μονάδα αναδιάρθρωσης και θα εξασφάλιζε τον σαφή λειτουργικό και οργανωτικό διαχωρισμό της κύριας τράπεζας από τη μονάδα αναδιάρθρωσης, τον οποίο θα τηρούσε μέχρι το επίπεδο του διοικητικού συμβουλίου.
(116)
Η Γερμανία διαφώνησε με την εκτίμηση του χαρτοφυλακίου που περιλαμβάνεται στην παράγραφο 47 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Το προστατευόμενο χαρτοφυλάκιο συνιστά σε μεγάλο βαθμό κλασσική πιστωτική συναλλαγή, που είναι δύσκολο να εκτιμηθεί μόνο με βάση την ταμειακή ροή. Επιπλέον, ένας κανόνας εκτίμησης για «σύνθετα» περιουσιακά στοιχεία, που μέσω ποσοστού περικοπής κατ’ αποκοπή πρέπει να αναπαριστά την ανασφάλεια στην αγορά, δεν είναι κατάλληλος για την εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου στην προκειμένη περίπτωση. Ενώ το χαρτοφυλάκιο CIP της HSH εκτιμήθηκε από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες με βάσει την ταμειακή ροή, οι θέσεις στο σαφώς μεγαλύτερο πιστωτικό χαρτοφυλάκιο υποβλήθηκαν σε κανονική και συνήθη για τις τράπεζες πιστωτική ανάλυση σύμφωνα με τις σχετικές κανονιστικές διατάξεις, στο πλαίσιο της οποίας η φερεγγυότητα του δανειολήπτη είναι υψίστης σημασίας.
(117)
Η Γερμανία ισχυρίστηκε, όπως περιγράφεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, ότι δεν είναι σωστό να εφαρμοσθούν στην εγγύηση δευτερεύουσας ζημίας οι μέθοδοι υπολογισμού που καθορίζονται στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και ότι για τον προσδιορισμό της αμοιβής θα πρέπει να ληφθεί ως βάση η ανακοίνωση για τις εγγυήσεις. Στο πλαίσιο ανταλλαγής πληροφοριών σε διάφορες συναντήσεις και τηλεδιασκέψεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Ιανουαρίου και Αυγούστου 2010, η Γερμανία υπέβαλε πληροφορίες για να αποδείξει ότι η πλήρης ανάκτηση του ποσού των […] θα δυσκόλευε την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της HSH.
6.2. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ
(118)
Η Γερμανία εξέφρασε την άποψη ότι κατά την εκτίμηση της ανακεφαλαιοποίησης η Επιτροπή επίσης διέπραξε σφάλματα, τα οποία αφορούν την εκτίμηση της αξίας της HSH και τη νομική εκτίμηση των πιθανών πλεονεκτημάτων για τους μειοψηφούντες μετόχους που δεν συμμετείχαν στην αύξηση κεφαλαίου.
(119)
Οι αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με την εκτίμηση της HSH βασίζονται, κατά την άποψη της Γερμανίας, σε εσφαλμένα πραγματικά περιστατικά. Συγκεκριμένα, η Γερμανία θεωρεί ότι δεν έχει σημασία το γεγονός ότι η αρχική εκτίμηση της εταιρείας που πραγματοποίησε η PWC δεν λαμβάνει υπόψη την υποβάθμιση της HSH από την S&P, και ότι υπήρχαν βάσιμοι λόγοι για την παραδοχή ότι το 2013 η HSH θα επέστρεφε στη διαβάθμιση Α.
(120)
Όσον αφορά την τιμή έκδοσης των νέων μετοχών, μειώσεις της τάξης του 30 % έως 60 % είναι συνήθεις για τις εισηγμένες τράπεζες. Η εκτίμηση της HSH είναι η κατάλληλη βάση για τον καθορισμό της τιμής των νέων μετοχών και οι «παλαιοί» μέτοχοι της HSH δεν επωφελήθηκαν από τα μέτρα ενίσχυσης διατηρώντας υπερβολικά υψηλές συμμετοχές στην HSH.
6.3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΕΝΑΝΤΙ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗ ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΓΓΥΗΣΗ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ (GEWÄHRTRÄGERHAFTUNG)
(121)
Η Γερμανία ισχυρίστηκε ότι χωρίς τα μέτρα διάσωσης η HSH θα είχε πτωχεύσει και αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα οι δημόσιοι ιδιοκτήτες να αναλάβουν την ευθύνη για πολύ υψηλότερες ζημίες στο πλαίσιο της απεριόριστης κρατικής εγγύησης (Gewährträgerhaftung). Οι πιθανές απαιτήσεις στο πλαίσιο της Gewährträgerhaftung εκτιμώνται σε περίπου 30 δισεκατ. ευρώ ή και περισσότερο. Η Γερμανία επισημαίνει ότι ένας ιδιώτης επενδυτής στην κατάσταση των δημόσιων ιδιοκτητών θα είχε λάβει τα ίδια μέτρα διάσωσης για να αποφύγει μεγαλύτερες ζημίες.
(122)
Η Γερμανία εξέφρασε την άποψη ότι τα μέτρα διάσωσης πληρούν το κριτήριο του «ιδιώτη επενδυτή» (δηλαδή της εφαρμογής της αρχής του επενδυτή που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς), και ως εκ τούτου δεν αποτελούν κρατική ενίσχυση. Το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή πληρούται, εάν μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι η επιχείρηση θα καταστεί εκ νέου βιώσιμη και ότι το κόστος εκκαθάρισης της εταιρείας θα υπερβεί το κόστος των κεφαλαιακών μέτρων (33). Σύμφωνα με τη Γερμανία, το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2009 ήταν επαρκής απόδειξη της ικανότητας της HSH να καταστεί εκ νέου βιώσιμη. Όσον αφορά τον υπολογισμό του κόστους εκκαθάρισης, η Γερμανία δήλωσε ότι πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των υποχρεώσεων που πρέπει να αναλάβουν τα κρατίδια ως ιδιοκτήτες της HSH και των υποχρεώσεων που υπέχουν ως δημόσιοι φορείς. Οι υποχρεώσεις των κρατιδίων ως δημόσιων φορέων (π.χ. επιδόματα ανεργίας και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης) δεν πρέπει να επηρεάσουν την εκτίμηση του κόστους εκκαθάρισης. Μόνο οι υποχρεώσεις που θα έπρεπε να αναλάβουν τα κρατίδια ως ιδιοκτήτες της HSH, μπορούν να ληφθούν υπόψη στον υπολογισμό του κόστους εκκαθάρισης. Επικαλούμενη την απόφαση Linde (34), η Γερμανία υποστήριξε ότι για το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή πρέπει να λαμβάνονται υπόψη επιβαρύνσεις οι οποίες απορρέουν από νόμιμα χορηγηθείσες ενισχύσεις. Η Γερμανία επισημαίνει ότι η Gewährträgerhaftung έχει εγκριθεί από την Επιτροπή και, ως εκ τούτου, συνιστά ενίσχυση που συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά. Επιπλέον, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την Gewährträgerhaftung εντάσσονται στις υποχρεώσεις που υπέχουν τα κρατίδια με την ιδιότητα του ιδιοκτήτη της HSH και όχι του δημόσιου φορέα. Η Gewährträgerhaftung είναι ανάλογη με δήλωση προθέσεων (Patronatserklärung). Ως εκ τούτου, οι υποχρεώσεις των δημόσιων ιδιοκτητών που απορρέουν από την Gewährträgerhaftung, ύψους τουλάχιστον 30 δισεκατ. ευρώ, πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την εκτίμηση του κόστους εκκαθάρισης. Η Γερμανία υποστήριξε ότι το κόστος εκκαθάρισης θα ήταν σαφώς υψηλότερο από το κόστος των κεφαλαιακών μέτρων των δημόσιων ιδιοκτητών υπέρ της HSH. Κατά συνέπεια, η Γερμανία είναι της άποψης ότι το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή πληρούται και ότι τα μέτρα διάσωσης δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.
6.4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ HSH
(123)
Αν και καταρχήν είχε θεωρήσει πολύ αρνητική την προκαταρκτική εκτίμηση του επιχειρηματικού μοντέλου της HSH στην παράγραφο 62 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Γερμανία τροποποίησε το αρχικό της σχέδιο αναδιάρθρωσης, προκειμένου να αρθούν οι επιφυλάξεις της Επιτροπής από άποψη ανταγωνισμού.
6.5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
(124)
Η Γερμανία δήλωσε ότι από τα μέτρα που προβλέπονται στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης για την εκπλήρωση του όρου για κατάλληλη ίδια συνεισφορά, και συγκεκριμένα, από την αμοιβή για τα μέτρα, τις αναλήψεις από αποθεματικά κεφάλαια, την πώληση σημαντικών συμμετοχών και τις μειώσεις του κόστους, προέκυψε τελικά ίδια συνεισφορά ύψους 5,9 δισεκατ. ευρώ και, ως εκ τούτου, τα μέτρα αυτά πρέπει να θεωρηθούν επαρκή.
(125)
Επιπλέον, ενώ η Γερμανία αρχικά είχε θεωρήσει ότι τα προταθέντα αντισταθμιστικά μέτρα, και συγκεκριμένα, η μείωση του ισολογισμού, η εγκατάλειψη προσοδοφόρων επιχειρηματικών χαρτοφυλακίων, το κλείσιμο των 12 (35) από τις 21 διεθνείς εγκαταστάσεις και η πώληση σημαντικών συμμετοχών (REAG και DAL (36)), ήταν επαρκή, τροποποίησε εκ νέου τα μέτρα αυτά στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης.
7. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(126)
Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις από τρίτους ενδιαφερομένους. Παρατηρήσεις υποβλήθηκαν στις 30 Νοεμβρίου και στις 11 Δεκεμβρίου 2009 από τις ενώσεις ταμιευτηρίων και στις 17 Δεκεμβρίου 2009 από την Flowers.
7.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ SGVSH ΚΑΙ ΤΗΣ SVB
(127)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων δεν συμφώνησαν με την προκαταρκτική άποψη της Επιτροπής ότι επωφελήθηκαν δυσανάλογα από την ανακεφαλαιοποίηση που χορηγήθηκε στην HSH από τους δημόσιους μετόχους, δεδομένου ότι, κατά την άποψή τους, η τιμή έκδοσης των νέων μετοχών ήταν πολύ χαμηλή.
(128)
Η διαίρεση της διαδικασίας στην περίπτωση της HSH, ώστε σε μία διαδικασία να εγκριθούν τα μέτρα ενίσχυσης και σε άλλη να εξεταστεί το θέμα των ενδεχόμενων έμμεσων ενισχύσεων στους μειοψηφούντες μετόχους, θα συνιστούσε παράβαση του άρθρου 7 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 (37) (στο εξής «διαδικαστικός κανονισμός»). Το μέτρο ενίσχυσης δεν μπορεί ταυτόχρονα (υπέρ της HSH) να συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά, και να μη συμβιβάζεται σε σχέση με τους ιδιοκτήτες της. Μια αρνητική απόφαση σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση όσον αφορά τις ενώσεις ταμιευτηρίων και την Flowers θα καθιστούσε την ανακεφαλαιοποίηση μη συμβιβάσιμη ενίσχυση. Σύμφωνα με τις ενώσεις ταμιευτηρίων, η Επιτροπή θα πρέπει να εντάξει το ζήτημα της συμμετοχής των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών στη γενική αξιολόγηση του επιμερισμού των βαρών στο πλαίσιο της ανακεφαλαιοποίησης.
(129)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων δεν θεωρούν ότι η, κατά την άποψη της Επιτροπής ανεπαρκής, μείωση των μετοχών των μειοψηφούντων μετόχων, συνιστά κρατική ενίσχυση. Κατά την άποψή τους, η μείωση αποτελεί δευτερεύον αποτέλεσμα της ανακεφαλαιοποίησης. Επιπλέον, οι προϋποθέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ δεν πληρούνται εφόσον οι ενώσεις ταμιευτηρίων δεν αποτελούν επιχείρηση κατά την έννοια των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων. Η SGVSH και η SVB δεν συμμετέχουν σε καμία αγορά, αλλά κατέχουν μόνο συμμετοχές για λογαριασμό των μελών τους (τα δημόσια ταμιευτήρια στο Αμβούργο και στο Schleswig-Holstein). Το πλεονέκτημα για τα ταμιευτήρια συνίσταται ενδεχομένως σε αύξηση της αξίας των μετοχών της HSH, στοιχείο που είναι εγγενές σε όλες τις εισφορές κεφαλαίου. Εξάλλου, το υποτιθέμενο πλεονέκτημα δεν παρέχεται από κρατικούς πόρους. Ο βαθμός μείωσης εξαρτάται από τον αριθμό και την τιμή των μετοχών. Η τιμή δεν αποφασίστηκε από το κράτος, αλλά από τη γενική συνέλευση των μετόχων της εταιρείας. Η εν λόγω απόφαση δεν μπορεί να αποδοθεί στο κράτος και, σύμφωνα με την απόφαση Stardust Marine (38) δεν μπορεί να θεωρηθεί ενίσχυση. Σε κάθε περίπτωση, το εικαζόμενο πλεονέκτημα δεν είχε καμία επίπτωση στην ανταγωνιστική θέση των ταμιευτηρίων στις αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται. Ως εκ τούτου, το εικαζόμενο πλεονέκτημα δεν στρεβλώνει τον ανταγωνισμό και δεν επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(130)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων επισήμαναν επίσης ότι η Επιτροπή δεν έχει εξετάσει τις δευτερεύουσες επιπτώσεις σε άλλες περιπτώσεις ανακεφαλαιοποίησης. Τα δικαστήρια της Ένωσης επίσης δεν ακολούθησαν μια τέτοια προσέγγιση στην απόφαση WestLB (39). Επιπλέον, οι ενώσεις ταμιευτηρίων επισήμαναν ότι, σε άλλες περιπτώσεις, στις οποίες η τιμή έκδοσης των νέων μετοχών ήταν εξαιρετικά υψηλή (40), η Επιτροπή δεν εξέτασε τις δευτερεύουσες επιπτώσεις. Εάν το θέμα αυτό εξετάζεται μόνο σε περιπτώσεις όπως αυτή της HSH ή της BayernLB, τότε πρόκειται για παράβαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης.
(131)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίου εξήγησαν επίσης ότι οι μέτοχοι μιας ανώνυμης εταιρεία έχουν δικαίωμα προαίρεσης στις νέες μετοχές. Αυτό, ωστόσο, αποτελεί δυνατότητα επιλογής και όχι υποχρέωση αγοράς. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων έκριναν την τιμή έκδοσης των νέων μετοχών ως κατάλληλη, αλλά δεν ήταν σε θέση να συμμετάσχουν στην ανακεφαλαιοποίηση για οικονομικούς λόγους.
(132)
Επιπλέον, οι ενώσεις ταμιευτηρίων υποστήριξαν ότι το 2008 πραγματοποίησαν σημαντική εισφορά στα κεφαλαιακά μέτρα υπέρ της HSH. Τον Ιούλιο του 2008, οι ενώσεις ταμιευτηρίων μετέτρεψαν αφανή συμμετοχή ύψους 685 εκατ. ευρώ σε εταιρικό κεφάλαιο ύψους 125 εκατ. ευρώ και αποθεματικό κεφάλαιο ύψους 560 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, οι ενώσεις ταμιευτηρίων, από κοινού με την Flowers, πραγματοποίησαν αφανή εισφορά με τη μορφή μετατρέψιμου ομόλογου (υβριδικό μέσο) ποσού ύψους 962 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων οι ενώσεις ταμιευτηρίων ανέλαβαν μερίδιο ύψους 660,5 εκατ. ευρώ). Στο τέλος του 2008, η HSH ελευθέρωσε αποθεματικά κεφάλαια ύψους 3,1 δισεκατ. ευρώ, προκειμένου να αντισταθμίσει ζημίες και να αποφύγει την απορρόφηση των ζημιών από τα υβριδικά μέσα. Στο πλαίσιο αυτό, οι ενώσεις ταμιευτηρίων απώλεσαν το μερίδιό τους ύψους 560 εκατ. ευρώ στα αποθεματικά κεφάλαια. Το υποχρεωτικά μετατρέψιμο ομόλογο συμπεριλήφθηκε στη ζημία της HSH χωρίς να καταβληθεί τοκομερίδιο. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων δεν έχουν λάβει μερίσματα από το 2008.
(133)
Τον Μάιο του 2009, οι ενώσεις ταμιευτηρίων ήθελαν να πωλήσουν τις μετοχές τους. Η πώληση, ωστόσο, δεν ήταν δυνατή λόγω ειδικής συμφωνίας που είχε συναφθεί με τους δημόσιους ιδιοκτήτες στις 25 Μαρτίου 2003. Τα συμβαλλόμενα μέρη της εν λόγω συμφωνίας υποχρεούνται να ασκούν το δικαίωμα ψήφου τους κατά τρόπο ώστε οι δημόσιοι ιδιοκτήτες και οι ενώσεις ταμιευτηρίων να διατηρούν την πλειοψηφία των δικαιωμάτων ψήφου και να μην πωλούν μέχρι ορισμένο ποσοστό των μετοχών τους. Η συμφωνία αυτή δεν μπορεί να καταγγελθεί πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2013.
(134)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων επισημαίνουν ότι τα μερίδιά τους μειώθηκαν σημαντικά στη διάρκεια της ανακεφαλοποίησης, και από 13,2 % υποβιβάστηκαν σε 4,7 % και από 1,62 % σε 0,6 %. Με 85,5 % των άμεσων και έμμεσων συμμετοχών, οι δημόσιοι ιδιοκτήτες ασκούσαν από κοινού τον έλεγχο σε όλες τις στρατηγικές αποφάσεις της HSH. Από την άποψη ενός ιδιώτη επενδυτή, ο εν λόγω κοινός έλεγχος σημαίνει την πρόσθετη μείωση της αξίας των συμμετοχών που κατέχουν οι μειοψηφούντες μέτοχοι.
(135)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων επισημαίνουν ότι η εκτίμηση της HSH από την PwC πραγματοποιήθηκε κατόπιν εντολής της HSH και όχι των μειοψηφούντων μετόχων. Η PwC πραγματοποίησε την εκτίμηση σύμφωνα με αναγνωρισμένες αρχές εκτίμησης. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων υποστήριξαν ότι η PwC θα έπρεπε να είχε λάβει υπόψη ειδικές τιμές και μια τροποποιημένη προσαύξηση κινδύνου, και ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο θα είχε προκύψει τιμή μετοχής 30 ευρώ. Ως εκ τούτου, οι ενώσεις ταμιευτηρίων υποστήριξαν την άποψη ότι οι συμμετοχές τους μειώθηκαν υπερβολικά και υπολόγισαν την επιβάρυνση σε περίπου 200 εκατ. ευρώ
7.2. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ FLOWERS
(136)
Η Flowers πρόβαλε ανάλογα επιχειρήματα με αυτά των ενώσεων ταμιευτηρίων, και επιπλέον ισχυρίστηκε ότι είχε ήδη προβεί σε σημαντική ίδια εισφορά στην αναδιάρθρωση της HSH. Κατά την άποψή της, τα μέτρα που λήφθηκαν υπέρ της HSH τον Ιούλιο του 2008 ήταν στενά συνδεδεμένα με την αύξηση κεφαλαίων του Μαΐου του 2009. Τον Ιούλιο του 2008, η Flowers εισέφερε 300 εκατ. ευρώ σε μετρητά. Όσον αφορά την αφανή συμμετοχή με τη μορφή μετατρέψιμου ομολόγου συνολικού ύψους 962 εκατ. ευρώ, η Flowers ισχυρίστηκε ότι εισέφερε σε μετρητά ποσό ύψους 301,5 εκατ. ευρώ. Η αφανής συμμετοχή με τη μορφή μετατρέψιμου ομολόγου συμμετείχε στη ζημία, δεδομένου ότι δεν καταβλήθηκε τοκομερίδιο. Το μερίδιο των επενδυτών στα εν λόγω κεφαλαιακά μέτρα ήταν 48 % και, ως εκ τούτου, ήταν σημαντικά ανώτερο της τότε συμμετοχής τους στην HSH συνολικού ποσοστού 25,67 %.
(137)
Η Flowers διαφώνησε με την προκαταρκτική εκτίμηση της Επιτροπής στις παραγράφους 65 και 73 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, ότι δηλαδή η ίδια εισφορά της και η συμμετοχή της στην επιμερισμό των βαρών ήταν ανεπαρκής. Η Flowers επισήμανε ότι το 2009, κατά τη διάλυση αποθεματικών κεφαλαίων ύψους 3,1 δισεκατ. ευρώ είχε συνεισφέρει ποσό ύψους 794 εκατ. ευρώ. Οι επενδυτές παρέπεμψαν στην απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση Commerzbank (41), και υποστήριξαν ότι στην περίπτωση της Commerzbank, η Επιτροπή είχε θεωρήσει ως επαρκή ίδια συνεισφορά την πώληση συμμετοχών και άλλων περιουσιακών στοιχείων, και ως επιμερισμό των βαρών την απαγόρευση καταβολής τοκομεριδίων και μερισμάτων. Κατά την άποψη των επενδυτών, θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη τα κεφαλαιακά μέτρα του 2008.
(138)
Οι επενδυτές ισχυρίστηκαν ότι η απώλεια της μειοψηφίας αρνησικυρίας ως αποτέλεσμα της μείωσης των μετοχών τους πρέπει επίσης να θεωρηθεί ως ίδια συνεισφορά. Παρά τη μείωση των μετοχών τους σε 9,19 %, οι μέτοχοι, σύμφωνα με το ποσοστό συμμετοχής τους πριν από την ανακεφαλαιοποίηση, θα εξακολουθούσαν να θεωρούνται υπεύθυνοι βάσει της Gewährträgerhaftung σε ποσοστό 26,85 %. Επιπλέον, οι επενδυτές θεώρησαν αδικαιολόγητες τις αμφιβολίες της Επιτροπής όσον αφορά την εκτίμηση της HSH και την υπέρμετρη, κατά την άποψη της Επιτροπής, τιμή της μετοχής. Κατά την άποψή τους, δεν λήφθηκαν υπόψη ορισμένοι παράγοντες που θα μπορούσαν να αυξήσουν την αξία.
(139)
Δεδομένου ότι η γερμανική νομοθεσία δεν προβλέπει τη δυνατότητα μεταβίβασης των μετοχών, θα ήταν αδύνατη η ανάκτηση των έμμεσων ενισχύσεων για τους μειοψηφούντες μετόχους. Ο διαχωρισμός της τρέχουσας διαδικασίας δεν θα ήταν δυνατός, επειδή εφαρμόστηκε μόνο ένα μέτρο ενίσχυσης υπέρ της HSH.
8. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(140)
Η Γερμανία υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την επιχειρηματολογία των ενώσεων ταμιευτηρίων και της Flowers. Η Γερμανία συνέχισε να υποστηρίζει ότι η εκτίμηση της HSH είναι εύλογη και ότι οι μειοψηφούντες μέτοχοι δεν έλαβαν καμία έμμεση κρατική ενίσχυση. Επιπλέον, η Γερμανία τάχθηκε υπέρ της διαίρεσης της διαδικασίας, εάν κατ’ αυτόν τον τρόπο θα ήταν δυνατή η ταχύτερη ολοκλήρωση της υπόθεσης, όπως επιθυμούν τόσο η HSH όσο και οι αγορές. Η Γερμανία αμφέβαλλε για το κατά πόσον η ανακεφαλαιοποίηση αποτελεί ενιαία νομική διαδικασία και ως εκ τούτου ότι μπορεί να κριθεί ενιαία βάσει της νομοθεσίας για τις ενισχύσεις. Παραπέμποντας στη νομολογία των δικαστηρίων της Ένωσης, η Γερμανία δήλωσε ότι η διαίρεση της διαδικασίας είναι δυνατή από νομική άποψη. Όταν μια ενίσχυση τυγχάνει διαφορετικής νομικής εκτίμησης σε σχέση με τους διαφορετικούς δικαιούχους (στην προκειμένη περίπτωση, οι δικαιούχοι αυτοί είναι η HSH και οι μειοψηφούντες μέτοχοι), αυτό δεν θέτει σε κίνδυνο το συμβιβάσιμο των ενισχύσεων υπέρ της HSH με την εσωτερική αγορά. Η αναλογικότητα της ενίσχυσης σε επίπεδο δικαιούχων τραπεζών θα μπορούσε να εξασφαλιστεί με την αντίστοιχη διαμόρφωση του σχεδίου αναδιάρθρωσης, ενώ τα ενδεχόμενα πλεονεκτήματα που θα προέκυπταν για τους μειοψηφούντες μετόχους από μια υπερβολική υψηλή τιμή έκδοσης των μετοχών θα έπρεπε να εξεταστούν χωριστά και να διορθωθούν. Η Γερμανία δεν συμφωνεί με την άποψη της Flowers, ότι οι έμμεσες ενισχύσεις υπέρ των μειοψηφούντων μετόχων δεν μπορούν να ανακτηθούν, διότι το γερμανικό δίκαιο δεν προβλέπει τη δυνατότητα μεταβίβασης μετοχών. Μια ανάλογη μεταβίβαση είναι δυνατή βάσει του γερμανικού δικαίου, αλλά ακόμη και αν δεν ήταν δυνατή, η Γερμανία δεν θα μπορούσε να επικαλεστεί την απουσία εκτελεστού τίτλου για να δικαιολογήσει γιατί δεν συμμορφώθηκε με απόφαση ανάκτησης της Επιτροπής.
9. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΕΡΙ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
9.1. ΎΠΑΡΞΗ ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(141)
Το άρθρο 92 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ ορίζει ότι οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, στο μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(142)
Ένα μέτρο χαρακτηρίζεται ως κρατική ενίσχυση, όταν πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) χρηματοδοτείται από κράτος μέλος ή από κρατικούς πόρους· β) παρέχει πλεονέκτημα, από το οποίο μπορούν να ωφεληθούν ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένοι κλάδοι παραγωγής· γ) το πλεονέκτημα αυτό είναι επιλεκτικό και δ) νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Το μέτρο πρέπει να πληροί όλες τις προϋποθέσεις αυτές για να συνιστά κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι όλες οι προϋποθέσεις αυτές πληρούνται.
(143)
Πρώτον, τα μέτρα χορηγήθηκαν από την HSH Finanzfonds AöR, οργανισμό δημόσιου δικαίου που συστήθηκε από τους δημόσιους ιδιοκτήτες, οι οποίοι έχουν ισομερώς τον έλεγχο και την ιδιοκτησία του. Ο εν λόγω οργανισμός συστήθηκε βάσει κρατικής σύμβασης (42) που υπέγραψαν το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein στις 3 Απριλίου 2009 στο Κίελο και στις 5 Απριλίου 2009 στο Αμβούργο. Η HSH Finanzfonds AöR έχει την αποστολή να στηρίζει την HSH. Για την εκτέλεση της αποστολής αυτής, η HSH Finanzfonds AöR λαμβάνει εγγυήσεις μέχρι συνολικού ύψους 10 δισεκατ. ευρώ, αγοράζει μετοχές της HSH και συνάπτει δάνεια για την αγορά των εν λόγων μετοχών. Σύμφωνα με το άρθρο 3 της κρατικής σύμβασης, οι δημόσιοι ιδιοκτήτες αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις υποχρεώσεις της HSH Finanzfonds AöR. Κατά συνέπεια, τα μέτρα χρηματοδοτούνται σαφώς από το κράτος.
(144)
Δεύτερον, η θωράκιση έναντι κινδύνου και η ανακεφαλαιοποίηση χορηγήθηκαν για να αποφευχθεί η αφερεγγυότητα της HSH (43), και κατά συνέπεια συνέβαλαν στην επιβίωση της HSH. Ως εκ τούτου, πρόκειται για οικονομικά πλεονεκτήματα κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(145)
Τρίτον, τα μέτρα αφορούν συγκεκριμένα την HSH και, ως εκ τούτου είναι επιλεκτικά.
(146)
Επιπλέον, τα εξεταζόμενα μέτρα πρέπει να νοθεύουν ή να απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και να μπορούν να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Οι επιπτώσεις αυτές μπορούν να εξεταστούν με βάσει το ύψος της ενίσχυσης, τα χαρακτηριστικά του μέτρου ενίσχυσης και τον αποδέκτη της ενίσχυσης (44). Τα μέτρα ενίσχυσης επιτρέπουν στην HSH να αποφύγει την αφερεγγυότητα και να συνεχίσει τις δραστηριότητές της σε σειρά αγορών. Η HSH είναι τράπεζα με διεθνείς δραστηριότητες, η οποίες ανταγωνίζεται άλλες τράπεζες στη Γερμανία και σε άλλα κράτη. Επιπλέον, η HSH είναι συστημικής σημασίας για τον γερμανικό τραπεζικό τομέα (45), και σημαντικός ανταγωνιστής στην αγορά χρηματοδοτήσεων για πλοία και αεροπλάνα (η HSH είναι ο μεγαλύτερος χρηματοδότης πλοίων παγκοσμίως και κορυφαίος πάροχος χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στον τομέα των αερομεταφορών). Εκτός αυτού, η HSH έλαβε σχετικά υψηλή ενίσχυση (βλέπε παράγραφο (157)), και η θωράκιση έναντι κινδύνου καλύπτει περίπου το 75 % του συνόλου του ισολογισμού της. Δεδομένων των επιπτώσεων του μέτρου, της θέσης της HSH στον τραπεζικό τομέα (ιδίως στην αγορά των χρηματοδοτήσεων πλοίων) και του ύψους της ενίσχυσης, υπάρχει ο κίνδυνος το πλεονέκτημα που χορηγήθηκε στην εν λόγω τράπεζα να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.
(147)
Η εκτίμηση αυτή δεν άλλαξε παρά τις παρατηρήσεις της Γερμανίας και τρίτων ενδιαφερομένων. Οι δηλώσεις της Γερμανίας σχετικά με τον χαρακτήρα ενίσχυσης των μέτρων υπέρ της HSH είναι αντικρουόμενες. Αφενός, η Γερμανία καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τη θωράκιση έναντι κινδύνου βάσει της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις αντί της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, και ως εκ τούτου φαίνεται να θεωρεί ότι η θωράκιση έναντι κινδύνου συνιστά κρατική ενίσχυση. Αφετέρου, η Γερμανία αναφέρει (όπως συνοψίζεται στο τμήμα 6.3. της παρούσας απόφασης), ότι και ένας ιδιώτης επενδυτής που θα ήταν στην κατάσταση των δημόσιων ιδιοκτητών, δεδομένης της απεριόριστης κρατικής εγγύησης (Gewährträgerhaftung) για απαιτήσεις ύψους τουλάχιστον 30 δισεκατ. ευρώ, θα είχε εφαρμόσει τα μέτρα διάσωσης υπέρ της HSH για να αποφύγει υψηλότερες ζημίες. Από το γεγονός αυτό, η Γερμανία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα κριτήρια του ιδιώτη επενδυτή πληρούνται και ότι, κατά συνέπεια, τα εξεταζόμενα μέτρα δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.
(148)
H Γερμανία έχει ερμηνεύσει εσφαλμένα τη νομολογία την οποία επικαλείται. Στην προκειμένη περίπτωση, η Γερμανία ισχυρίζεται ότι μια κρατική ενίσχυση (η Gewährträgerhaftung) θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως συστατικό στοιχείο των εξόδων ρευστοποίησης ώστε άλλες κρατικές ενισχύσεις (η ανακεφαλαιοποίηση και η θωράκιση έναντι κινδύνου) να κηρυχθούν συμβιβάσιμες με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Στην υπόθεση Linde, τα μέρη πραγματοποίησαν, υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς, συναλλαγή που περιείχε επιχορήγηση, προκειμένου να καταγγείλουν σύμβαση παράδοσης που είχαν συνάψει προγενέστερα επίσης υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς, η εκτέλεση της οποίας συνεπαγόταν υψηλές ετήσιες ζημίες. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έκρινε ότι:«…πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η προαναφερθείσα συνολική διευθέτηση συνιστά συνήθη εμπορική συναλλαγή στο πλαίσιο της οποίας η … [Treuhandanstalt] και η LWG συμπεριφέρθηκαν ως λογικοί επιχειρηματίες σε οικονομία της αγοράς. Είναι προφανές ότι οι φορείς αυτοί είχαν κυρίως εμπορικές βλέψεις, χωρίς κανένα στόχο οικονομικής ή κοινωνικής πολιτικής (46).» Αυτή η κατάσταση δεν συγκρίνεται με την εξεταζόμενη υπόθεση, δεδομένου ότι στην υπόθεση Linde και οι δύο συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς, ενώ στην περίπτωση της HSH αυτό δεν συνέβη σε καμία από τις δύο συναλλαγές.
(149)
Η Gewährträgerhaftung ορίζεται ως άμεση ευθύνη βάσει νόμου ή κανονισμού, την οποία αναλαμβάνει οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλος φορέας του δημόσιου δικαίου έναντι των πιστωτών χρηματοπιστωτικού ιδρύματος του δημοσίου δικαίου για όλες τις υποχρεώσεις του εν λόγω ιδρύματος. Κατά συνέπεια, η Gewährträgerhaftung σημαίνει ότι ο εγγυητής αναλαμβάνει την ευθύνη σε περίπτωση αφερεγγυότητας ή εκκαθάρισης του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος. Η Gewährträgerhaftung συνεπάγεται άμεση απαίτηση των πιστωτών του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος έναντι του εγγυητή, την οποία ωστόσο οι πιστωτές μπορούν να προβάλουν μόνο εφόσον τα περιουσιακά στοιχεία του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των απαιτήσεών τους. Η Gewährträgerhaftung δεν περιορίζεται ούτε ποσοτικά ούτε χρονικά. Επιπλέον, το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα δεν καταβάλλει καμία αμοιβή για την εν λόγω ευθύνη (47). Η Gewährträgerhaftung αποτελεί μη αμειβόμενη, απεριόριστη επικουρική ευθύνη δημόσιου φορέα (κοινότητας, κρατιδίου) για απαιτήσεις έναντι οργανισμού του δημοσίου δικαίου (στην προκειμένη περίπτωση χρηματοπιστωτικού ιδρύματος του δημόσιου δικαίου), για την περίπτωση που ο οργανισμός αυτός καταστεί αφερέγγυος. Ένας επενδυτής που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς και βρίσκεται στην ίδια κατάσταση με τους δημόσιους ιδιοκτήτες, δεν θα είχε αναλάβει για τράπεζα μια μη αμειβόμενη, απεριόριστη εγγύηση που να καλύπτει το σύνολο του ισολογισμού, όπως το έπραξαν οι δημόσιοι ιδιοκτήτες με την Gewährträgerhaftung,
(150)
Η Επιτροπή θεώρησε ότι στην πράξη η Gewährträgerhaftung αποτελεί κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή ζήτησε από τη Γερμανία να καταργήσει την Gewährträgerhaftung.
(151)
Η Gewährträgerhaftung βασίζεται στο δημόσιο δίκαιο. Οι δημόσιοι ιδιοκτήτες υπέχουν ευθύνη στο πλαίσιο της Gewährträgerhaftung ως δημόσια αρχή και όχι ως ιδιώτες. Σύμφωνα με την πρακτική της Επιτροπής όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων (48) και τη νομολογία (49), μόνο οι υποχρεώσεις που θα μπορούσε να εκπληρώσει επενδυτής ενεργώντας υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς, θεωρούνται συστατικό στοιχείο των εξόδων εκκαθάρισης. Όπως αναφέρεται στην παράγραφο (149), ένας επενδυτής που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς δεν θα είχε χορηγήσει σε καμία τράπεζα μη αμειβόμενη, απεριόριστη εγγύηση που να καλύπτει το σύνολο του ισολογισμού της. Κατά συνέπεια, η απόφαση Linde μικρή σχέση έχει με την εκτίμηση της προκειμένης περίπτωσης, δεδομένου ότι οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την Gewährträgerhaftung δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως έξοδα εκκαθάρισης.
(152)
Ως στοιχείο ενίσχυσης της ανακεφαλαιοποίησης πρέπει να ληφθεί υπόψη η ονομαστική αξία της ανακεφαλαιοποίησης, διότι ένας επενδυτής που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς δεν θα είχε θέσει ποτέ στη διάθεση προβληματικής επιχείρησης τα μέσα αυτά. Όπως αναφέρεται στις παραγράφους 27 και 28 της απόφασης διάσωσης, η μη συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στην ανακεφαλαιοποίηση και ο άνισος επιμερισμός των βαρών που προέκυψαν για τους δημόσιους ιδιοκτήτες από τα μέτρα διάσωσης, υποδηλώνει ότι με την ανακεφαλαιοποίηση οι δημόσιοι ιδιοκτήτες επιδίωκαν στόχους κοινής ωφέλειας και δεν ενήργησαν όπως ένας ιδιώτης επενδυτής. Σύμφωνα με την πρακτική της όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων (50), η Επιτροπή επιβεβαιώνει την άποψή της ότι το στοιχείο ενίσχυσης της ανακεφαλαιοποίησης ανέρχεται σε 3 δισεκατ. ευρώ.
(153)
Η Επιτροπή επιβεβαιώνει επιπλέον ότι το στοιχείο ενίσχυσης που περιλαμβάνει η θωράκιση έναντι κινδύνου ανέρχεται σε 10 δισεκατ. ευρώ. Παρά τα επιχειρήματα της Γερμανίας, η Επιτροπή διατηρεί την πεποίθηση ότι το μέτρο πρέπει να εξεταστεί βάσει της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία εξηγείται πως τα μέτρα αρωγής που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να εκτιμώνται σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ. Τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία αποτελούν περιουσιακά στοιχεία, που ενέχουν κίνδυνο ζημιών για τις τράπεζες. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να εφαρμόζεται σε όλα τα μέτρα στήριξης που αποσκοπούν σε απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και απαλλάσσουν ουσιαστικά το δικαιούχο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, δεδομένου ότι σύμφωνα με την ανακοίνωση τα μέτρα αρωγής αποτελούν μέτρα με τα οποία οι τράπεζες μπορούν να αποφύγουν σημαντικές μειώσεις της αξίας ορισμένων κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων (51). Αυτό ισχύει και για τη θωράκιση έναντι κινδύνου στην προκειμένη περίπτωση.
(154)
Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη της Γερμανίας ότι η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν πρέπει να εφαρμοστεί και ότι το στοιχείο ενίσχυσης της εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας πρέπει να καθοριστεί σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις για τις κρατικές ενισχύσεις, και ιδίως την ανακοίνωση για τις εγγυήσεις. Η ανακοίνωση για τις εγγυήσεις ισχύει για μέτρα ενίσχυσης με τα οποία χορηγείται ρευστότητα στις τράπεζες (52). Η θωράκιση έναντι κινδύνου εξυπηρετεί διαφορετικό σκοπό, δεδομένου ότι αφορά τα περιουσιακά στοιχεία της τράπεζας και πρέπει να απελευθερώσει όσο το δυνατό μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαίου, ώστε η τράπεζα να βελτιώσει το ποσοστό ίδιων κεφαλαίων της.
(155)
Όσον αφορά την ένσταση ratione temporis που προέβαλε η Γερμανία, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, ανεξάρτητα από την ημερομηνία σχεδιασμού ή κοινοποίησης των μέτρων, πρέπει να εφαρμοστούν οι διατάξεις και οι ανακοινώσεις που ίσχυαν κατά τον χρόνο λήψης της απόφασης (53). Αυτός είναι ένας γενικός κανόνας, και κάθε εξαίρεση από αυτόν πρέπει να αναφέρεται με σαφήνεια στη νομική πράξη που θα ίσχυε σε διαφορετική περίπτωση. Όπως έχουν αποφανθεί τα δικαστήρια της Ένωσης (54), τα κοινοποιημένα μέτρα πρέπει να εξετάζονται βάσει των κανόνων που ίσχυαν κατά τον χρόνο της απόφασης. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή, στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης, εφάρμοσε ήδη την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά σε μέτρα τα οποία είχαν κοινοποιηθεί πριν από την έκδοση της εν λόγω ανακοίνωσης (55).
(156)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, το ποσό της ενίσχυσης αντιστοιχεί στη διαφορά ανάμεσα στην αξία μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων και την αγοραία αξία. Η αξία μεταβίβασης του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου ανέρχεται σε [περίπου 168] δισεκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στην ονομαστική αξία του ύψους [περίπου 172] δισεκατ. ευρώ μείον της πρωτεύουσας ζημίας ύψους 3,2 δισεκατ. ευρώ (δόση πρωτεύουσας ζημίας).
(157)
Δεδομένου του σημαντικού μεγέθους και της σύνθεσης του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου (το [60-80] % του χαρτοφυλακίου αποτελείται από πιστώσεις) είναι δύσκολο να καθοριστεί η αγοραία αξία. Εάν δεν υπάρχει αγορά, η αγοραία αξία ορισμένων περιουσιακών στοιχείων ενδέχεται να είναι ουσιαστικά μηδενική (56). Σε κάθε περίπτωση, η αγοραία αξία του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου είναι κατά πολύ χαμηλότερη από την πραγματική οικονομική του αξία (57), που αντικατοπτρίζει την υποκείμενη μακροπρόθεσμη οικονομική αξία των περιουσιακών στοιχείων. Δεδομένου ότι το ποσό ενίσχυσης της εγγύησης δεν μπορεί να υπερβαίνει την ονομαστική αξία της (10 δισεκατ. ευρώ), ο προσδιορισμός της ακριβούς αξίας δεν είναι απαραίτητος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το στοιχείο ενίσχυσης της θωράκισης έναντι κινδύνου ανέρχεται σε 10 δισεκατ. ευρώ.
(158)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι εγγυήσεις ρευστότητας που διέθεσε η SoFFin, ύψους 17 δισεκατ. ευρώ, αποτελούν ενίσχυση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του γερμανικού καθεστώτος.
(159)
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το στοιχείο ενίσχυσης που περιλαμβάνεται στη θωράκιση έναντι κινδύνου και στην ανακεφαλαιοποίηση ανέρχεται σε 13 δισεκατ. ευρώ. Επιπλέον, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το στοιχείο ενίσχυσης της εγγύησης ρευστότητας ανέρχεται σε 17 δισεκατ. ευρώ.
9.2. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
9.2.1. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΣΤΟΙΧΕΙΟ Β) ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(160)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ ορίζει ότι η Επιτροπή μπορεί να κηρύξει συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά ενισχύσεις που προορίζονται για την «άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους». Στο πλαίσιο της έγκρισης της γερμανικής δέσμης μέτρων διάσωσης για τον τραπεζικό τομέα (58), η Επιτροπή αναγνώρισε ότι υφίσταται κίνδυνος σοβαρής διαταραχής της οικονομίας της Γερμανίας και ότι η παροχή κρατικής στήριξης είναι το κατάλληλο μέσο για την άρση αυτής της διαταραχής. Μολονότι η οικονομία ανακάμπτει αργά από την αρχή του 2010, η Επιτροπή συνεχίζει να θεωρεί ότι οι προϋποθέσεις για την έγκριση κρατικών ενισχύσεων σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ πληρούνται, δεδομένου ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι πάλι υπό πίεση. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε την άποψη αυτή εκδίδοντας το 2010 ανακοίνωση με την οποία παρέτεινε μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011 την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στα μέτρα στήριξης των τραπεζών στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης (59).
(161)
Η πτώχευση μιας τράπεζας όπως η HSH θα μπορούσε να έχει άμεσες επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και κατ’ αυτόν τον τρόπο σε ολόκληρη την οικονομία ενός κράτους μέλους. Δεδομένης της αστάθειας των χρηματοπιστωτικών αγορών, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα ενίσχυσης στον τραπεζικό τομέα πρέπει να συνεχίσουν να εξετάζονται βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) στης ΣΛΕΕ.
9.2.2. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΘΩΡΑΚΙΣΗΣ ΕΝΑΝΤΙ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΜΕΙΩΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
(162)
Η Επιτροπή έπρεπε να ελέγξει τα μέτρα αρωγής σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ και βάσει της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν αποσκοπεί μόνο, όπως ισχυρίστηκε η Γερμανία, στην εξασφάλιση ενιαίας διοικητικής πρακτικής (60), αλλά εξηγεί και την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στα μέτρα αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες των μέτρων αρωγής και συνάγει από τις διατάξεις για τις κρατικές ενισχύσεις τα κριτήρια συμβιβασιμότητας για τα μέτρα αυτά. Η εφαρμογή της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία θα πρέπει να εξασφαλίσει τη συνοχή των μέτρων αρωγής που λαμβάνουν τα κράτη μέλη και την τήρηση των διατάξεων για τον έλεγχο των ενισχύσεων. Σύμφωνα με την παράγραφο 18 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η ανακοίνωση αποσκοπεί στον καθορισμό συντονισμένων αρχών και όρων προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των μέτρων αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία στην ενιαία αγορά στο μέτρο του δυνατού, λαμβάνοντας υπόψη τον μακροπρόθεσμο στόχο της επανόδου σε κανονικές συνθήκες αγοράς. Κατά συνέπεια, ο στόχος που θέτει η ανακοίνωση είναι πολύ ευρύτερος από ό,τι θεωρεί η Γερμανία και δεν περιορίζεται μόνο στην επίτευξη ενιαίας διοικητικής πρακτικής. Όσον αφορά τον στόχο αυτόν, η Επιτροπή πρέπει να εφαρμόσει την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία σε όλα τα μέτρα αρωγής.
(163)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι υπάρχει λόγος να εξετάσει το μέτρο απευθείας βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, όπως προτείνει η Γερμανία.
(164)
Στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία ορίζεται υπό ποιες προϋποθέσεις τα μέτρα αρωγής συμβιβάζονται με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ. Η συμβατότητα των μέτρων πρέπει να εξετάζεται με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Στα κριτήρια αυτά συγκαταλέγονται, ιδίως, η επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων, η διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, η εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, ο σαφής προσδιορισμός του προβλήματος, η πλήρης ex ante διαφάνεια και γνωστοποίηση των υποτιμήσεων της αξίας, ο σχεδιασμός του μέτρου με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον, η καταλληλότητα της αμοιβής, ο επιμερισμός των βαρών και, τέλος, η υποχρεωτική εξέταση του σχεδίου αναδιάρθρωσης από την Επιτροπή.
9.2.2.1. Επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων
(165)
Σύμφωνα με την παράγραφο 33 και εξής της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, τα επιλέξιμα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να προσδιορίζονται και να κατατάσσονται σε κατηγορίες («καλάθια»). Λεπτομερέστερες οδηγίες σχετικά με τον ορισμό αυτών των κατηγοριών αναφέρονται στο παράρτημα III. Ωστόσο, δεδομένου του σύνθετου χαρακτήρα των περιουσιακών στοιχείων που καλύπτονται από θωράκιση έναντι κινδύνου, το σύστημα των καλαθιών της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν επαρκεί. Ωστόσο, η παράγραφος 35 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία παρέχει επιπρόσθετη ευελιξία για τον προσδιορισμό των επιλέξιμων περιουσιακών στοιχείων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι τράπεζες που δεν εμπίπτουν στην παράγραφο 33 της ανακοίνωσης, μπορούν, ακόμα και χωρίς ιδιαίτερη δικαιολογία, να απαλλαγούν από απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία που δεν είναι επιλέξιμα, εφόσον αυτά δεν υπερβαίνουν ποσοστό 10-20 % του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων που καλύπτονται από μηχανισμό αρωγής. Δεδομένου ότι στην προκειμένη περίπτωση η θωράκιση έναντι κινδύνου καλύπτει [περίπου 75] % του συνόλου του ισολογισμού της HSH, η παράγραφος 35 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν προσφέρει ικανοποιητική λύση.
(166)
Ωστόσο, η παράγραφος 32 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, στην οποία αναφέρονται τα βασικά κριτήρια για την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων, προτείνει μια ρεαλιστική αντιμετώπιση όσον αφορά την εκτίμηση του είδους των περιουσιακών στοιχείων που εμπίπτουν σε μέτρο αρωγής. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το φάσμα των κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων που επλήγησαν από την οικονομική κρίση έχει εντωμεταξύ διευρυνθεί λόγω αλυσιδωτών αντιδράσεων. Αξιόγραφα, ιδίως, στους τομείς της ναυτιλίας, της αεροπλοΐας και των ακινήτων έχουν ρευστοποιηθεί ή έχουν υποστεί σημαντική μείωση της αξίας τους. Τα μέτρα αρωγής για αυτά τα είδη περιουσιακών στοιχείων θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, και συγκεκριμένα, στην αύξηση της διαφάνειας και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, ακόμη και εάν αυτά τα περιουσιακά στοιχεία δεν εμπίπτουν στις κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων που πυροδότησαν τη χρηματοπιστωτική κρίση. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή ενέκρινε μέτρα αρωγής για τέτοια περιουσιακά στοιχεία σε προηγούμενες περιπτώσεις (61), και θεωρεί ότι αυτό θα ήταν σκόπιμο και στην προκειμένη περίπτωση.
(167)
Σύμφωνα με την παράγραφο 36 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, τα κριτήρια επιλεξιμότητας μπορούν να είναι ευρύτερα, εφόσον αντισταθμίζονται από ριζικά μέτρα αναδιάρθρωσης. Όσο μεγαλύτερη είναι η αναλογία που αντιπροσωπεύουν τα σχετικά περιουσιακά στοιχεία στο χαρτοφυλάκιο της τράπεζας, τόσο μεγαλύτερη θα πρέπει να είναι η αναδιάρθρωση. Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων, διότι έκρινε ότι το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης που της υποβλήθηκε δεν ήταν αρκετά ριζικό για να αντισταθμίσει επαρκώς την ευέλικτη εφαρμογή των κριτηρίων επιλεξιμότητας. Την 11η Ιουλίου 2011, η HSH υπέβαλε το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Τα τροποποιημένα μέτρα αναδιάρθρωσης περιλαμβάνουν μείωση του συνόλου του ισολογισμού κατά 61 % περίπου, την εκχώρηση […] συμμετοχών και το κλείσιμο 15 από τις 21 διεθνείς εγκαταστάσεις της HSH. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η αναδιάρθρωση αυτή αντισταθμίζει την ευέλικτη εφαρμογή της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία σε σχέση με την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή σταμάτησε να έχει αμφιβολίες όσον αφορά την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων.
9.2.2.2. Διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων
(168)
Όσον αφορά τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, στην παράγραφο 45 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το συμβιβάσιμο της εγγύησης με την εσωτερική αγορά. Δεδομένου ότι όλα τα περιουσιακά στοιχεία έπρεπε να εμφανίζονται στον ισολογισμό της HSH, δεν υπήρχε καμία απόδειξη σαφούς λειτουργικού και οργανωτικού διαχωρισμού της HSH από τα προστατευόμενα περιουσιακά στοιχεία (ιδίως, όσον αφορά τη διαχείριση, το προσωπικό και τους πελάτες).
(169)
Η Γερμανία παρέσχε πρόσθετες πληροφορίες διευκρινίζοντας ότι η HSH δημιούργησε μονάδα αναδιάρθρωσης, η οποία αποτελεί εσωτερική τράπεζα εκκαθάρισης υπό χωριστή διαχείριση. Σύμφωνα με τη Γερμανία, η HSH επέβαλε τη σύνταξη εκθέσεων για τους επιμέρους επιχειρηματικούς τομείς καθώς και την ξεχωριστή διαχείριση της μονάδας αναδιάρθρωσης, ώστε να μην υπάρξει σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ της κύριας τράπεζας και της μονάδας αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή συμφωνεί με τις δηλώσεις της Γερμανίας που αναφέρονται στην παράγραφο (115) σχετικά με τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων και εγκρίνει τις τροποποιήσεις της HSH στον τομέα αυτόν. Ως εκ τούτου, η θωράκιση έναντι κινδύνου κρίνεται ότι ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία όσον αφορά τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων.
9.2.2.3. Εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου
(170)
Στην παράγραφο 47 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες και όσον αφορά την εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, διότι μόνο μικρό μέρος του εκτιμήθηκε από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες και η HSH δεν διαβίβασε επαρκείς πληροφορίες για την εκτίμηση της πραγματικής οικονομικής αξίας ολόκληρου του χαρτοφυλακίου. Πριν την εφαρμογή του μέτρου, η HSH όρισε δύο ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες: την Blackrock και την Cambridge Place. Οι εταιρείες αυτές εκτίμησαν μόνο μικρό μέρος του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, και συγκεκριμένα τους τίτλους που προέρχονται από τιτλοποίηση (asset-backed-securities - «ABS») και τμήματα του χαρτοφυλακίου CIP.
(171)
Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη της Γερμανίας που αναφέρεται στην παράγραφο (116), ότι δηλαδή οι χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες δύσκολα μπορούν να εκτιμηθούν, διότι οι προβλέψεις ταμειακής ροής βασίζονται σε πολλαπλές παραδοχές, π.χ. όσον αφορά μελλοντικές αδυναμίες πληρωμής, τις πιθανότητες και τον χρόνο αθέτησης, την ανάκτηση και τα επιτόκια (επιτόκιο άνευ κινδύνου και προσαύξηση κινδύνου). Μολονότι η εκτίμηση είναι πιο περίπλοκη στην περίπτωση των πιστώσεων με δυνατότητα παράτασης, που αποτελούν τον κανόνα όσον αφορά τις χρηματοδοτήσεις στον ναυτιλιακό τομέα και στον τομέα των ακινήτων, δηλαδή μεγάλο μέρος του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, η πρακτική της Επιτροπής όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων δείχνει ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί εκτιμήσεις χαρτοφυλακίων, συμπεριλαμβανομένων παρόμοιων περιουσιακών στοιχείων, βάσει της ταμειακής ροής (62). Επιπλέον, η Γερμανία δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι μια εκτίμηση που θα βασιζόταν σε προγνώσεις ταμειακής ροής θα είχε οδηγήσει σε εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα.
(172)
Η εκτίμηση έπρεπε να πραγματοποιηθεί βάσει ενιαίας μεθόδου για όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατόπιν αίτησης της Επιτροπής, η HSH και ο εξωτερικός εμπειρογνώμονάς της Morgan Stanley πραγματοποίησαν πλήρη εκτίμηση του χαρτοφυλακίου σε στενή συνεργασία με τους εμπειρογνώμονες της Επιτροπής. Οι παραδοχές στις οποίες βασίστηκε η εκτίμηση της HSH συμφωνούν με τα λεπτομερή σενάρια ακραίων καταστάσεων που χρησιμοποίησε η Επιτροπή σε άλλες περιπτώσεις. Οι μέθοδοι εφαρμόστηκαν με συνέπεια.
(173)
Από την εκτίμηση προέκυψε, ότι οι αναμενόμενες ζημίες υπερβαίνουν κατά πολύ τη δόση πρωτεύουσας ζημίας των 3,2 δισεκατ. ευρώ και ότι θα αναλώσουν τη δόση δευτερεύουσας ζημίας των 10 δισεκατ. ευρώ […]. Επιπλέον, προέκυψε ότι η πραγματική οικονομική αξία […] ανέρχεται περίπου σε [155-170] δισεκατ. ευρώ ([περίπου 172] δισεκατ. ευρώ μείον 3,2 δισεκατ. ευρώ μείον [2,5-10] δισεκατ. ευρώ).
(174)
Δεδομένου ότι η εκτίμηση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι οι αμφιβολίες που εξέφρασε στην παράγραφο 45 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας έχουν εξαλειφθεί.
9.2.2.4. Πλήρης ex ante διαφάνεια και γνωστοποίηση
(175)
Στην παράγραφο 42 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τη διαφάνεια και τη γνωστοποίηση, δεδομένου ότι η Γερμανία δεν είχε υποβάλει πλήρη εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου από αναγνωρισμένο ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα.
(176)
Η παράγραφος 20 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία ορίζει ότι για κάθε αίτηση ενίσχυσης οι επιλέξιμες τράπεζες έχουν την υποχρέωση πλήρους ex ante διαφάνειας και γνωστοποίησης των μειωμένης αξίας των περιουσιακών στοιχείων που θα αποτελέσουν αντικείμενο των μέτρων αρωγής. Για τον σκοπό αυτό, χρησιμοποιείται ως βάση κατάλληλη εκτίμηση της αξίας, η οποία είναι πιστοποιημένη από αναγνωρισμένους ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες και επικυρωμένη από την αρμόδια εποπτική αρχή. Οι πληροφορίες για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να είναι διεξοδικές, όπως αναφέρεται στο παράρτημα III τμήμα II πίνακας 2 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(177)
Μετά τη λήψη της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, υποβλήθηκαν στην Επιτροπή διεξοδικές πληροφορίες για το προστατευόμενο χαρτοφυλάκιο και τα περιουσιακά στοιχεία. Βάσει της εκτίμησης, η πραγματική οικονομική αξία του χαρτοφυλακίου ανέρχεται σε [155-170] δισεκατ. ευρώ περίπου. Η κεφαλαιακή διευκόλυνση που προέκυψε από τη θωράκιση έναντι κινδύνου καθορίστηκε σε [3,5] δισεκατ. ευρώ περίπου. Η Morgan Stanley υπέγραψε και επικύρωσε επίσημα την εκτίμηση καθώς και τις παραδοχές και τις μεθόδους στις οποίες αυτή βασίστηκε. Η κεφαλαιακή διευκόλυνση που προέκυψε από το μέτρο επιβεβαιώθηκε από την BaFin τον Φεβρουάριο του 2010. Η κεφαλαιακή διευκόλυνση που υπολογίστηκε βάσει της εκτίμησης των περιουσιακών στοιχείων διαφέρει από την προκαταρκτική αξιολόγηση της Επιτροπής στην παράγραφο 51 και εξής της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Η Επιτροπή αποδέχεται το αποτέλεσμα της εκτίμησης και τον υπολογισμό της κεφαλαιακής διευκόλυνσης που διαβιβάστηκαν από τη Γερμανία. Δεδομένου του πορίσματος της εξέτασης, κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν χρειάζεται να ασχοληθεί περαιτέρω με τις δηλώσεις της Γερμανίας όσον αφορά την κεφαλαιακή διευκόλυνση.
(178)
Η Επιτροπή δεν έχει πλέον αμφιβολίες σχετικά με τη διαφάνεια και τη γνωστοποίηση.
9.2.2.5. Ευθυγράμμιση με τους στόχους δημόσιου συμφέροντος
(179)
Σύμφωνα με την παράγραφο 5.3 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, τα κίνητρα που παρέχονται για τη συμμετοχή των τραπεζών στα μέτρα αρωγής πρέπει να ευθυγραμμίζονται με το δημόσιο συμφέρον ως εξής: α) με τον ορισμό προθεσμίας έξι μηνών για την υποβολή αίτησης αρωγής, β) με μηχανισμούς για την εξασφάλιση της συμμετοχής των τραπεζών, που χρειάζονται κατεπειγόντως τα μέτρα αρωγής και γ) με κατάλληλους κανόνες συμπεριφοράς ώστε, μεταξύ άλλων, να περιοριστούν οι επιπτώσεις στον ανταγωνισμό.
(180)
Λόγω της συστημικής σημασίας της HSH για την οικονομία των δημόσιων ιδιοκτητών, η εγγύηση σχεδιάστηκε ειδικά για την HSH και προσαρμόστηκε στην ιδιαίτερη κατάστασή της. Σε σχέση με το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, επιβλήθηκαν στην HSH διάφοροι κανόνες συμπεριφοράς, που αφορούν, ιδίως, τις πληρωμές τοκομεριδίων και μερισμάτων, την επιχειρηματική διακυβέρνηση, την αμοιβή και την παρουσία στην αγορά σε ορισμένους τομείς όπως η χρηματοδότηση πλοίων.
(181)
Ως εκ τούτου, η θωράκιση κινδύνου υπέρ της HSH συμβιβάζεται με τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία όσον αφορά την ευθυγράμμιση με τους στόχους δημόσιου συμφέροντος.
9.2.2.6. Αμοιβή και επιμερισμός των βαρών
(182)
Στην παράγραφο 49 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τον επιμερισμό των βαρών. Σύμφωνα με την παράγραφο 24 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, θα έπρεπε να ζητηθεί από την HSH να συμμετάσχει στην κάλυψη μέρους των ζημιών ή του κινδύνου μέσω ρήτρας πρωτεύουσας ζημίας (συνήθως τουλάχιστον 10 %). Ο κατάλληλος επιμερισμός των βαρών μπορεί να εξασφαλιστεί και μέσω υψηλότερης αμοιβής ή εκ των υστέρων αντιστάθμισης. Επιπλέον, στις παραγράφους 51 και εξής της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν η προσαύξηση των 400 bps (μονάδων βάσης) αποτελεί κατάλληλη αμοιβή για τον κίνδυνο που ανέλαβαν οι δημόσιοι ιδιοκτήτες.
(183)
Σύμφωνα με την παράγραφο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, πρέπει σε όλα τα μέτρα αρωγής να διασφαλίζεται κατάλληλη αμοιβή για το κράτος. Μια αμοιβή για μέτρο αρωγής κρίνεται κατάλληλη εάν αντισταθμίζει τις επιπτώσεις του μέτρου όσον αφορά το ίδιο κεφάλαιο που προβλέπεται από τις ρυθμιστικές διατάξεις Αυτό σημαίνει, ότι η κατάλληλη αμοιβή για την κεφαλαιακή διευκόλυνση πρέπει να είναι εξασφαλισμένη.
(184)
Όσον αφορά την κεφαλαιακή αρωγή, στην απόφασή της για την κρατική ενίσχυση της Γερμανίας υπέρ της αναδιάρθρωσης της Landesbank Baden-Württemberg (63) η Επιτροπή όρισε ότι η κεφαλαιακή διευκόλυνση ποσοστού 6,25 % που αποτελούσε στόχο του μέτρου, μπορεί να θεωρηθεί ως κατάλληλη αμοιβή (64). Η κεφαλαιακή διευκόλυνση για τη θωράκιση έναντι κινδύνου υπολογίστηκε σε [περίπου 3,5] δισεκατ. ευρώ, εκ των οποίων προκύπτει ετήσια αμοιβή 220 εκατ. ευρώ (ποσό, το οποίο αντιστοιχεί σε [περίπου 220] bps της ονομαστικής αξίας της εγγύησης), εάν η HSH χρησιμοποιήσει το πλήρες ποσό της εγγύησης. Σε περίπτωση (μερικής) ακύρωσης της εγγύησης, η ελάχιστη αμοιβή της κεφαλαιακής διευκόλυνσης θα πρέπει να μειωθεί αναλογικά σε περίπου 220 bps της υπόλοιπης ονομαστικής αξίας της εγγύησης.
(185)
Όπως αναφέρεται στην παράγραφο (45), η HSH πρότεινε να καταβάλει ασφάλιστρα εγγύησης 400 bps για τη θωράκιση έναντι κινδύνου. Αυτό σημαίνει ότι η HSH, ανάλογα με το σενάριο, θα καταβάλει [ 1,5] δισεκατ. ευρώ (καμία ανάληψη εγγύησης), [ 2,5] δισεκατ. ευρώ (ανάληψη 5 δισεκατ. ευρώ) ή [ 4] δισεκατ. ευρώ (ανάληψη 10 δισεκατ. ευρώ).
(186)
Όσον αφορά την καταλληλότητα της ελάχιστης αμοιβής για την κεφαλαιακή διευκόλυνση [περίπου 220] bps ετησίως σε ποσό 10 δισεκατ. ευρώ ή - στην περίπτωση μερικής ακύρωσης - στο ποσό της υπόλοιπης ονομαστικής αξίας της εγγύησης (65), εάν η εγγύηση ακυρωθεί εν μέρει, το απόλυτο ποσό της αμοιβής για την κεφαλαιακή διευκόλυνση θα μειωθεί. Ακόμη και σε περίπτωση που η κεφαλαιακή διευκόλυνση δεν μειωθεί σε άμεση αναλογία προς το ποσό της θωράκισης έναντι κινδύνου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η διάρκεια ζωής της θωράκισης έναντι κινδύνου είναι τέτοια που επιτρέπει να υπολογιστεί μια κατάλληλη ελάχιστη αμοιβή για την κεφαλαιακή διευκόλυνση. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ετήσια αμοιβή [περίπου 220] bps στο ποσό της υπόλοιπης ονομαστικής αξίας της εγγύηση ως κατάλληλη.
(187)
Δεδομένου ότι [περίπου 220] bps για το υπόλοιπο ποσό της εγγύησης θεωρούνται αποδεκτή προσέγγιση του ποσοστού του 6,25 % για το ποσό της κεφαλαιακής διευκόλυνσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι επαρκεί η καταβολή σταθερού ποσοστού 6,25 % για την κεφαλαιακή διευκόλυνση στην HSH Finanzfonds Aö. Ως εκ τούτου, η αμοιβή για την κεφαλαιακή διευκόλυνση θεωρείται ότι συμβιβάζεται με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(188)
Επιπλέον, σύμφωνα με την παράγραφο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, στην περίπτωση μέτρων αρωγής με τη μορφή αγοράς ή/και εξασφάλισης περιουσιακών στοιχείων, η αξία μεταβίβασης πρέπει να βασίζεται στην πραγματική οικονομική αξία τους.
(189)
Η εκτίμηση της θωράκισης έναντι κινδύνου από την Επιτροπή κατέδειξε ότι η εγγυημένη αξία [περίπου 168] δισεκατ. ευρώ είναι υπερβολικά υψηλή (άνω της πραγματικής οικονομικής αξίας) και η δόση πρωτεύουσας ζημίας υπερβολικά χαμηλή. Η διαφορά μεταξύ της εγγυημένης και της πραγματικής οικονομικής αξίας ανέρχεται σε [2,5-10] δισεκατ. ευρώ. Κατά συνέπεια, η εγγυημένη αξία έπρεπε να «διορθωθεί» και η δόση πρωτεύουσας ζημίας να αυξηθεί. Η Γερμανία διαβίβασε στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η HSH δεν είναι σε θέση να επιστρέψει ποσό [2,5-10] δισεκατ. ευρώ, και αρνείται την επιστροφή του. Ωστόσο, ακόμη και αν η HSH δεν μπορεί να αυξήσει τη δόση πρωτεύουσας ζημίας κατά [2,5-10] δισεκατ. ευρώ για να καλύψει τις αναμενόμενες ζημίες, σύμφωνα με την παράγραφο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η διαφορά αυτή μπορεί να ανακτηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο, για παράδειγμα μέσω μηχανισμών ανάκτησης σε συνδυασμό με μέτρα ριζικής αναδιάρθρωσης.
(190)
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μέσω της βασικής πριμοδότησης των 400 bps που πρέπει να καταβληθεί στο κράτος, μπορεί να δημιουργηθεί μηχανισμός ανάκτησης, ο οποίος θα βασίζεται στο μέρος της πληρωμής που υπερβαίνει την αμοιβή κεφαλαιακής διευκόλυνσης των [περίπου 220] bps. Το ποσό αυτό θα εξαρτάται επιπλέον από μια ενδεχόμενη ανάληψη της εγγύησης, δεδομένου ότι η βασική πριμοδότηση, όπως φαίνεται από τον κατωτέρω πίνακα, μπορεί να αλλάξει.
Πίνακας 12
Επιστροφές μέσω της βασικής πριμοδότησης και πρόσθετες πληρωμές
(εκατ. ευρώ)
Σενάριο 1
(ανάληψη εγγύησης: 0 ευρώ)
Σενάριο 2
(ανάληψη εγγύησης: 5 δισεκατ. ευρώ)
Σενάριο 3
(ανάληψη εγγύησης: 10 δισεκατ. ευρώ)
Βασική πριμοδότηση (400 bps στο υπόλοιπο ονομαστικό ποσό της εγγύησης)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
Αμοιβή κεφαλαιακής διευκόλυνσης ([περίπου 220] bps στο υπόλοιπο ονομαστικό ποσό της εγγύησης)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Πρόσθετη επιστροφή που περιλαμβάνεται στη βασική πριμοδότηση
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Περαιτέρω απαιτούμενες επιστροφές
[…]
[…]
[…]
(191)
Κατά συνέπεια, η αμοιβή δεν εξασφαλίζει επαρκή επιστροφή μέσω της βασικής πριμοδότησης. Για να επιτευχθεί η πλήρης επιστροφή, η HSH πρέπει να καταβάλει στο κράτος και τη διαφορά που δεν καλύπτεται από τη βασική πριμοδότηση των 400 bps, μεταξύ της πραγματικής οικονομικής αξίας και της αξίας μεταβίβασης. Ανάλογα με το σενάριο, η διαφορά αυτή κυμαίνεται μεταξύ […] ευρώ και […] ευρώ.
(192)
Δεδομένου ότι τόσο η Γερμανία όσο και η HSH αρνούνται να αυξήσουν τη σχετική πληρωμή, η ενίσχυση δεν μπορεί να κηρυχθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 659/1999.
(193)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι από το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης καθίσταται σαφές ότι δεν υπάρχει η δυνατότητα πρόσθετης πληρωμής μέσω μηχανισμού ανάκτησης μεταξύ […] ευρώ και […] ευρώ, διότι αυτό θα έθετε σε κίνδυνο την αποδοτικότητα της HSH. Μια πλήρης επιστροφή, σύμφωνα με τις προβλέψεις στην παράγραφο (90), θα απορροφούσε όλα τα κέρδη που θα επιτύγχανε η HSH στο διάστημα της περιόδου αναδιάρθρωσης και στη συνέχεια.
(194)
Ωστόσο, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι με τη βοήθεια ενός συστήματος αμοιβής που επιτρέπει διορθώσεις σύμφωνες τόσο με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία όσο και με την πρακτική της Επιτροπής για τη λήψη αποφάσεων όσον αφορά τις επιστροφές και τις αμοιβές, θα μπορούσε να εξασφαλιστεί το συμβιβάσιμο του μέτρου ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά. Η παράγραφος 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία επιτρέπει στα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν αξία μεταβίβασης (εγγυημένη αξία) των περιουσιακών στοιχείων που υπερβαίνει την πραγματική οικονομική αξία τους, εφόσον το μέτρο συνοδεύεται από ευρεία αναδιάρθρωση και από την επιβολή όρων που επιτρέπουν την ανάκτηση της συμπληρωματικής αυτής ενίσχυσης σε μεταγενέστερο στάδιο. Η παράγραφος 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία παρέχει επίσης σχετική ευελιξία όσον αφορά τα μέτρα μερικής επιστροφής, στο βαθμό που τα μέτρα αυτά αντισταθμίζονται δεόντως από αναδιάρθρωση.
(195)
Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι δυνατό να επιτευχθεί μερική πρόσθετη επιστροφή μέσω συνδυασμού μέτρων.
(196)
Σύμφωνα με την άποψη της Επιτροπής, καταρχήν, κάθε τυχόν συμπληρωματικό ποσό που πρέπει να επιστραφεί θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να καταβάλλεται αμέσως (και χωρίς αυτό να θέτει σε κίνδυνο την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης αποδοτικότητας της HSH), και η πληρωμή του να μην αναβάλλεται περισσότερο από όσο χρειάζεται. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξέτασε σε ποιο βαθμό είναι δυνατή μια εφάπαξ πληρωμή, και, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 4.4, ζήτησε από την HSH να λάβει υπόψη της, στις χρηματοοικονομικές προβλέψεις της για το 2011, εφάπαξ πληρωμή ύψους 500 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τις χρηματοοικονομικές προβλέψεις στην παράγραφο (91), η HSH είναι σε θέση να καταβάλει στο κράτος με εφάπαξ πληρωμή το ποσό των 500 εκατ. ευρώ. Η καταβολή ανάλογου ποσού από την HSH θα ανάλωνε όλα τα αναμενόμενα κέρδη της και θα οδηγούσε το 2011 σε καθαρή ζημία [150-200] εκατ. ευρώ. Ωστόσο, η ζημία αυτή μπορεί να αποσβεστεί κατά τα επόμενα έτη και δεν εμποδίζει την HSH, αποδεδειγμένα και συνεχώς, να επιτύχει κέρδη στην υπόλοιπη διάρκεια της αναδιάρθρωσης (γεγονός που αντανακλά την αποδοτικότητα των δραστηριοτήτων της). Ένας τέτοιος λογαριασμός αποτελέσματος είναι απαραίτητος για να αποδειχθεί η αποκατάσταση της αποδοτικότητας της HSH, και τελικά της ικανότητάς της να προσελκύσει νέους επενδυτές. Στη βάση αυτή, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα 500 εκατ. ευρώ είναι το ανώτατο δυνατό ποσό για μια μερική επιστροφή που η HSH θα μπορούσε καταρχήν να καταβάλει.
(197)
Ωστόσο, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι το ποσό που θα επιστρέψει η HSH πρέπει να καταβληθεί στο κράτος σε μετρητά. Δεδομένης της τρέχουσας κεφαλαιουχικής κατάστασης της HSH, που μέχρι στιγμής δεν επαρκούσε για την κάλυψη των ζημιών που οφείλονται στις επενδυτικές δραστηριότητές της, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εφάπαξ πληρωμή των 500 εκατ. ευρώ θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί με τη μορφή μετοχών αντί μετρητών. Δεδομένου ότι η HSH θα συνεχίσει να επικεντρώνει τις δραστηριότητές της σε τομείς που χαρακτηρίζονται από έντονες κυκλικές διακυμάνσεις και υψηλή αστάθεια, όπως η χρηματοδότηση πλοίων (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις - έως (224)), πρέπει ανυπερθέτως να ενισχυθεί η κεφαλαιουχική διάρθρωσή της.
(198)
Εκτός από την προαναφερθείσα εφάπαξ πληρωμή, η Επιτροπή θεωρεί ότι η HSH είναι επιπλέον σε θέση να συνεχίσει να επιστρέφει ποσά. Η Επιτροπή κρίνει ότι μπορεί να επιτευχθεί η περαιτέρω διόρθωση της τιμής μεταβίβασης μέσω της καταβολής πριμοδότησης που θα προστεθεί στη βασική και σε ολόκληρη τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης. Βάσει των χρηματοοικονομικών προβλέψεων στην παράγραφο (91), η Επιτροπή υποστηρίζει την άποψη ότι μια τέτοια πρόσθετη πριμοδότηση θα μπορούσε να ανέρχεται σε 385 bps, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η αποδοτικότητα της HSH. Η καταβολή πρόσθετης πριμοδότησης 385 bps δεν θα υπερέβαινε τις βασικές πριμοδοτήσεις των 400 bps που προβλέπονται στον πίνακα 4 για το συνολικό διάστημα της αναδιάρθρωσης (66). Κατά συνέπεια, οι πληρωμές της πρόσθετης πριμοδότησης θα υπερβούν το αναμενόμενο κέρδος για την περίοδο 2012 - 2014 μόνο στο σενάριο 3 με ανάληψη 10 δισεκατ. ευρώ (βλέπε παράγραφο (90)). Επιπλέον, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η HSH ήδη έχει ακυρώσει 3 δισεκατ. ευρώ της εγγύησης, με αποτέλεσμα να μπορεί να αποκλειστεί στον πίνακα 4 το τρίτο σενάριο (ανάληψη της συνολικής εγγύησης ποσού 10 εκατ. ευρώ).
(199)
Εάν καταβληθεί ποσό μεγαλύτερο αυτής της πρόσθετης πριμοδότησης, υπάρχει ο κίνδυνος η HSH να μην επιτύχει ποσοστό κοινών μετοχών ύψους 10 %. Όπως αναφέρεται στις παραγράφους (223) έως (226) και διεξοδικότερα στις παραγράφους (229) έως (232), η Επιτροπή θεωρεί ότι η HSH πρέπει οπωσδήποτε να επιτύχει ως ασφάλεια ένα επίπεδο ανακεφαλαιοποίησης που να μπορεί να αποσβέσει τις κυκλικές διακυμάνσεις των οικονομικών αποτελεσμάτων της, ώστε να μην τεθεί ποτέ σε κίνδυνο η αποκατάσταση της αποδοτικότητάς της. Ένα ποσοστό κοινών μετοχών ύψους 10 % θεωρείται ότι επαρκές περιθώριο ασφαλείας. Εάν το ποσοστό αυτό μειώνεται με την πρόσθετη πριμοδότηση, η καταβολή της θα πρέπει να αναβληθεί, στον βαθμό που θέτει σε κίνδυνο την αποδοτικότητα της HSH.
(200)
Στη βάση αυτή, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι απόλυτα εφικτό για την HSH να καταβάλει περαιτέρω ποσά κατά τα επόμενα έτη, χωρίς αυτό να παρεμποδίζει την αποκατάσταση της αποδοτικότητάς της.
(201)
Για τους προαναφερθέντες λόγους και για να εξασφαλιστεί το συμβιβάσιμο της θωράκισης έναντι κινδύνου με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η Επιτροπή επέβαλε έναν άλλο μηχανισμό αμοιβής, ο οποίος τροποποιεί με τον ακόλουθο τρόπου τη σύμβαση της 2ας Ιουνίου 2009 σχετικά με την πρόβλεψη πλαισίου εγγυήσεων («σύμβαση εγγυήσεων»): Ο μηχανισμός αμοιβής βασίζεται στην υπάρχουσα βασική πριμοδότηση που προβλέπεται στη σύμβαση εγγυήσεων, ύψους 400 bps ετησίως στην ονομαστική αξία της υπόλοιπης εγγύησης. Αυτή η βασική εγγύηση παραμένει αμετάβλητη, με εξαίρεση ότι οι αναλήψεις εγγύησης δεν μπορούν να μειώσουν την ονομαστική αξία της εγγύησης ως βάση υπολογισμού για το ύψος της βασικής πριμοδότησης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή δεν παρέχει κίνητρα για κατάπτωση της εγγύησης. Εκτός από τη βασική πριμοδότηση, προβλέπεται πρόσθετη πριμοδότηση 385 bps καθώς και εφάπαξ πληρωμή 500 εκατ. ευρώ σε κοινές μετοχές («εφάπαξ πληρωμή» ή «εφάπαξ πληρωμή με τη μορφή μετοχών»). Για την εφαρμογή των όρων αυτών, πρέπει να τροποποιηθεί η αρχική σύμβαση εγγυήσεων, όπως αναφέρεται στις παραγράφους (199) έως (206).
(202)
Πρώτον, πρέπει να περιληφθεί στη σύμβαση η πρόσθετη πριμοδότηση. Η βάση υπολογισμού για την πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει να είναι παρόμοια με τη βάση υπολογισμού για την πρόσθετη πριμοδότηση και να αποτελείται από την ονομαστική αξία της εγγύησης μείον τις ενδεχόμενες μερικές ακυρώσεις, αλλά όχι τις ενδεχόμενες αναλήψεις εγγυήσεων. Η βάση υπολογισμού για την πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει, ωστόσο, να εξαρτάται από τον βαθμό πρόσφατης ακύρωσης της εγγύησης αυτής από την HSH, χωρίς να έχει σημασία ο ακριβής χρόνος της ακύρωσης. Ως εκ τούτου, η αποδοτικότητα της HSH επηρεάζεται μόνο στο βαθμό που η HSH θα χρησιμοποιήσει την εγγύηση. Σε περίπτωση μερικής ακύρωσης της εγγύησης, ως εκ τούτου, επιστρέφεται στην HSH το μέρος όλων των πρόσθετων πριμοδοτήσεων που καταβλήθηκαν, το οποίο αντιστοιχεί στο ποσό της εν μέρει ακυρωθείσας εγγύησης. Για να επιτευχθεί το αποτέλεσμα αυτό, θα πρέπει η βασική πριμοδότηση να καταβάλλεται ετησίως για το υπόλοιπο ποσό της εγγύησης, ενώ η πρόσθετη πριμοδότηση να κατατίθεται σε λογαριασμό, ακόμη και αν οι δύο πριμοδοτήσεις υπολογίζονται βάσει του συμβατικά καθορισμένου ποσού της εγγύησης μείον τις ακυρώσεις αλλά όχι τις αναλήψεις. Η πρόσθετη πριμοδότηση καταβάλλεται στην HSH Finanzfonds AöR, μόνο εφόσον η εγγύηση έχει καταπέσει. Αντίστοιχα, σε περίπτωση μερικής ακύρωσης της εγγύησης επιστρέφεται στην HSH η πρόσθετη πριμοδότηση που έχει κατατεθεί στον λογαριασμό και αντιστοιχεί στο ποσό της μερικά ακυρωθείσας εγγύησης.
(203)
Για να μην αποβούν οι ακυρώσεις σε βάρος της αποδοτικότητας, η εγγύηση θα ακυρώνεται μερικά μόνο όταν το ποσοστό κοινών μετοχών της HSH δεν μειώνεται κάτω του [8,5-9,5] % μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011, κάτω του [9-10] % μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2012, κάτω του [9,5-10,5] % μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2013 και κάτω του [10-11] % μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2014. Επίσης, μια μερική ακύρωση δεν επιτρέπεται όταν κατά τον χρόνο της μερικής ακύρωσης τα προαναφερθέντα ποσοστά έχουν επιτευχθεί, αλλά δεν θα ισχύουν πλέον για το επόμενο έτος με βάση συντηρητικό προγραμματισμό.
(204)
Η πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει να υπολογίζεται αναδρομικά από τις 31 Μαρτίου 2009 και pro rata temporis για τμήματα των ετών χρήσεων. Η πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει να καταβάλλεται μαζί με τη βασική πριμοδότηση, στο βαθμό που το ποσοστό κοινών μετοχών της HSH ανέρχεται τουλάχιστον σε 10 % («mindest-common-equity-quote»).
(205)
Προκειμένου να μην τεθεί σε κίνδυνο η αποδοτικότητα της HSH λόγω της πληρωμής της πρόσθετης πριμοδότησης, ο μηχανισμός ανάκτησης θα πρέπει να περιλαμβάνει υπόσχεση αποπληρωμής από μελλοντικά κέρδη. Η εν λόγω υπόσχεση αποπληρωμής από μελλοντικά κέρδη θα πρέπει να ισχύει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου [2030-2040]. Σε περίπτωση που το ποσοστό κοινών μετοχών της HSH λόγω της πληρωμής πρόσθετης πριμοδότησης είναι χαμηλότερο του ελάχιστου ποσοστού κοινών μετοχών, τότε η πληρωμή αναβάλλεται για αργότερα έναντι υπόσχεσης αποπληρωμής από μελλοντικά κέρδη. Εάν το ποσοστό κοινών μετοχών είναι υψηλότερο του ελάχιστου ποσοστού κοινών μετοχών, η υπόσχεση αποπληρωμής από μελλοντικά κέρδη επιστρέφεται μέχρι του ελάχιστου ποσοστού. Με τον μηχανισμό αυτόν, η HSH αποκτά την απαραίτητη ευελιξία, ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίζεται η επιστροφή των οφειλόμενων ποσών μόλις η HSH είναι πάλι σε θέση να πληρώσει.
(206)
Η αναβληθείσα απαίτηση στην πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει να αποκατασταθεί πλήρως στη διάρκεια ισχύος της υπόσχεσης αποπληρωμής από μελλοντικά κέρδη. Η πρόσθετη πριμοδότηση είναι πληρωτέα το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου [2015-2025]. Σε κάθε περίπτωση, τόσο η βασική όσο και η πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει να καταβληθούν το αργότερο όταν το σύνολο από τις μερικές ακυρώσεις και την κατάπτωση της εγγύησης ανέλθει στα 10 δισεκατ. ευρώ.
(207)
Δεύτερον, θα πρέπει να επιβληθεί στην HSH Finanzfonds AöR και στην HSH η υποχρέωση να τροποποιήσουν τη σύμβαση εγγυήσεων της 2ας Ιουνίου 2009, προσθέτοντας απαίτηση της HSH Finanzfonds AöR έναντι της HSH για εφάπαξ πληρωμή ποσού 500 εκατ. ευρώ. Προκειμένου να αποφευχθεί περαιτέρω μείωση του ποσοστού ίδιων κεφαλαίων της HSH, η HSH θα πρέπει να εκπληρώσει την εν λόγω απαίτηση με την έκδοση κοινών μετοχών στο πλαίσιο αύξησης κεφαλαίων. Η τιμή έκδοσης θα πρέπει να υπολογιστεί βάσει, αφενός, της αξίας της HSH την ημέρα της απόφασης της γενικής συνέλευσης των μετόχων όσον αφορά την αύξηση κεφαλαίων και, αφετέρου, της καθαρής αξίας της απαίτησης για την εφάπαξ πληρωμή. Η HSH θα πρέπει να εκδώσει τις μετοχές άμεσα για την HSH Finanzfonds AöR (και, ως εκ τούτου, έμμεσα για του δημόσιους ιδιοκτήτες) στο ύψος της καθαρής αξίας της απαίτησης.
(208)
Η αύξηση κεφαλαίων μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε μέσω κανονικής εισφοράς φυσικού κεφαλαίου, χωρίς την παροχή δικαιώματος προαίρεσης στους μειοψηφούντες μετόχους, είτε μέσω μεικτής εισφοράς φυσικού/ρευστού κεφαλαίου με την παροχή δικαιώματος προαίρεσης σε όλους τους μετόχους, εκτός της HSH Finanzfonds AöR, αναλόγως του ρευστού μεριδίου. Επαφίεται στην HSH Finanzfonds AöR και την HSH να αποφασίσουν τη μορφή αύξησης των κεφαλαίων που θα εγγυάται την ταχύτερη εφαρμογή και την εγγραφή στο εμπορικό μητρώο.
(209)
Εάν τροποποιηθεί η σύμβαση εγγυήσεων, το απόλυτο ποσό της πρόσθετης πριμοδότησης θα κυμαίνεται ανάλογα με το ύψος των πραγματικών ζημιών που καλύπτονται από την HSH Finanzfonds AöR (δηλαδή, όσο υψηλότερες οι ζημίες που απορροφά η HSH Finanzfonds AöR, τόσο υψηλότερη η επιστροφή). Οι επιστροφές που προκύπτουν από τους όρους της Επιτροπής που περιγράφονται ανωτέρω για τα τρία σενάρια που περιγράφονται στην παράγραφο (46), συνοψίζονται στον κατωτέρω πίνακα.
Πίνακας 13
Ανάκτηση μέσω βασικής πριμοδότησης, εφάπαξ πληρωμής και πρόσθετης πριμοδότησης
(εκατ. ευρώ)
Σενάριο 1
(ανάληψη εγγύησης: 0 ευρώ)
Σενάριο 2
(ανάληψη εγγύησης: 5 δισεκατ. ευρώ)
Σενάριο 3
(ανάληψη εγγύησης: 10 δισεκατ. ευρώ)
Βασική πριμοδότηση (400 bps στο υπόλοιπο ονομαστικό ποσό της εγγύησης)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
Εκ των οποίων, αμοιβή κεφαλαιακής διευκόλυνσης (περίπου 220] bps στο υπόλοιπο ονομαστικό ποσό της εγγύησης)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Πρόσθετη επιστροφή που περιλαμβάνεται στη βασική πριμοδότηση
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Πρόσθετη πριμοδότηση (385 bps πρόσφατης ανάληψης εγγύησης)
0
[1 500-2 500]
[3 500-4 500]
Εφάπαξ πληρωμή με τη μορφή μετοχών
500
500
500
Συνολική ανάκτηση
[1 000-1 300]
[3 000-4 400]
[5 500-7 000]
Περαιτέρω απαιτούμενες επιστροφές
[…]
[…]
[…]
(210)
Η Επιτροπή παραδέχεται ότι, παρά τους πρόσθετους όρους του μηχανισμού αμοιβής και για τα τρία σενάρια στον πίνακα 13, η επιστροφή της συνολικής υπόλοιπης διαφοράς ύψους [2,5-10] ευρώ μεταξύ της πραγματικής οικονομικής και της εγγυημένης αξίας ([…] ευρώ στο πρώτο σενάριο, […] ευρώ στο δεύτερο σενάριο και […] ευρώ στο τρίτο σενάριο) παραμένει όπως και προηγουμένως μερική.
(211)
Ωστόσο, η Επιτροπή συνέκρινε την εξεταζόμενη θωράκιση έναντι κινδύνου (συμπεριλαμβανομένου των πρόσθετων όρων όσον αφορά την αμοιβή) με εγκεκριμένα μέτρα αρωγής για άλλες τράπεζες. Η Επιτροπή επισημαίνει, επιπλέον, ότι η παράγραφος 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία όσον αφορά την εκτίμηση των μέτρων αρωγής για τα οποία δεν μπορεί να καταβληθεί κατάλληλη αμοιβή, παρέχει σχετική ευελιξία, όταν το σχετικό μέτρο συνοδεύεται από ευρεία αναδιάρθρωση και/ή μηχανισμό ανάκτησης. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι, στο πλαίσιο της πρακτικής της για τη λήψη αποφάσεων, έχει εγκρίνει τόσο μέτρα με πλήρη επιστροφή (π.χ. στην υπόθεση ING (67) ή την υπόθεση LBBW (68)) όσο και μέτρα χωρίς επιστροφή, που όμως συνοδεύονταν από ιδιαίτερα εκτεταμένη αναδιάρθρωση (π.χ. στην υπόθεση Parex Banka (69)).
(212)
Η θωράκιση έναντι κινδύνου προβλέπει μερική επιστροφή σε συνδυασμό με ευρεία αναδιάρθρωση. Κατά συνέπεια, πληροί τους όρους της παραγράφου 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και εμπίπτει στο φάσμα των μέτρων που εγκρίνει η Επιτροπή στο πλαίσιο της πρακτικής της για τη λήψη αποφάσεων. Επιπλέον, ο μηχανισμός εγγυητικής αμοιβής της HSH καθιστά δυνατή τη μερική επιστροφή σε όλα τα πιθανά σενάρια. Εάν, για παράδειγμα, στο σενάριο 3 καταπέσει η πλήρης εγγύηση, το ποσό της αντίστοιχης μερικής επιστροφής θα ανέρχεται στο […] % της απαιτούμενης ανάκτησης. Όπως αναφέρεται στις παραγράφους (265) έως (269) στη συνέχεια, ταυτόχρονα θα προκύψει από την αναδιάρθρωση της HSH μείωση του συνόλου του ισολογισμού της τάξης του 61 %. Σχετικά με την τρέχουσα ευρεία αναδιάρθρωση, η εν λόγω μερική επιστροφή συμφωνεί με την πρακτική της Επιτροπής όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει ότι τα μέτρα αρωγής μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμα με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, στον βαθμό που θα τηρηθούν οι όροι που αναφέρονται λεπτομερέστερα στο παράρτημα II.
9.2.2.7. Συμπέρασμα
(213)
Για τους προαναφερόμενους λόγους, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι αμφιβολίες της από άποψη ανταγωνισμού όσον αφορά τη θωράκιση έναντι κινδύνου δεν αίρονται από τις παρατηρήσεις της Γερμανίας και των άλλων ενδιαφερομένων. Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η θωράκιση έναντι κινδύνου δεν συμβιβάζεται με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία όσον αφορά τα θέματα που εξετάζονται στο τμήμα 9.2.2 της παρούσας απόφασης. Ωστόσο, εάν τηρηθούν οι όροι που παρατίθενται στο παράρτημα II, θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί το συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά.
9.2.3. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
9.2.3.1. Το επίπεδο της απαιτούμενης αναδιάρθρωσης
(214)
Στην ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση προσδιορίζονται οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων που εφαρμόζονται για την αναδιάρθρωση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων όσον αφορά μέτρα τα οποία κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή έως και την 31η Δεκεμβρίου 2010. Ως εκ τούτου, το τροποποιημένο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της HSH θα εξετασθεί επ’ αυτής της βάσεως. Για να είναι συμβατή με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, η αναδιάρθρωση χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στο πλαίσιο της παρούσας χρηματοπιστωτικής κρίσης οφείλει να εξασφαλίζει, σύμφωνα με την ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση, ότι:
α)
αποκαθίσταται η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της HSH,
β)
ο δικαιούχος καταβάλλει επαρκή ίδια εισφορά (επιμερισμός του βάρους), και
γ)
λαμβάνονται επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(215)
Στο πλαίσιο της τακτικής που ακολουθεί η Επιτροπή για τη λήψη των αποφάσεων κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, η Επιτροπή δεν προσθέτει το ποσό των εγγυήσεων ρευστότητας στο ποσό της ενίσχυσης κατά την εξέταση των διατάξεων περί αναδιάρθρωσης.
9.2.3.2. Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας
(216)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, εκφράσθηκαν αμφιβολίες για το κατά πόσον είναι σε θέση η HSH να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Οι αμφιβολίες αυτές κατέστησαν εντονότερες μετά την ενδελεχή εξέταση της βιωσιμότητας που διενεργήθηκε ύστερα από την έκδοση της απόφασης κίνησης της διαδικασίας.
(217)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας προσδιορίζονται τρεις ουσιαστικές αδυναμίες οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της HSH και δεν είχαν ληφθεί επαρκώς υπόψη στο αρχικό πρόγραμμα αναδιάρθρωσης: α) η εξάρτηση της HSH από τη χρηματαγορά και κεφαλαιαγορά, β) η εξάρτησή της από ασταθείς και κυκλικές δραστηριότητες, και γ) ο μεγάλος όγκος των δραστηριοτήτων της στην κεφαλαιαγορά εν σχέσει προς τις τραπεζικές της δραστηριότητες. Περαιτέρω, εκφράσθηκαν αμφιβολίες όσον αφορά την αξιοπιστία των ποσοστών ανάπτυξης καθώς και άλλες προβλέψεις στις οποίες βασίστηκε το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(218)
Ο έλεγχος που διενεργήθηκε κάλυψε τα ακόλουθα σημεία όσον αφορά τη χρηματοδοτική κατάσταση της HSH: α) την ασθενή χρηματοδοτική διάρθρωση με περιορισμένες πηγές μακροπρόθεσμης σταθερής χρηματοδότησης, δεδομένου ότι τα εγγυημένα από το Δημόσιο ομόλογα που διέπονται από τη ρήτρα διατήρησης κεκτημένων δικαιωμάτων («grandfathering») αρχίζουν να καθίστανται πληρωτέα και πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν, β) τη σημαντική εξάρτηση από ταμιευτήρια ως προτιμώμενη πηγή χρηματοδότησης, και γ) την έλλειψη χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ.
(219)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας (70) υπογραμμίστηκε ότι το 2014 η HSH θα πρέπει να αναχρηματοδοτήσει [60-110] δισεκατ. ευρώ στη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά· συγχρόνως, αμφισβητήθηκε η ικανότητα της HSH να το επιτύχει. Η Επιτροπή διαπίστωσε έλλειμμα της τάξης των [15-30] δισεκατ. ευρώ, για την κάλυψη του οποίου η HSH δεν είχε προγραμματίσει ή διαθέσει πηγές χρηματοδότησης. Όπως αναφέρεται στην παράγραφο (52) ανωτέρω, το σχέδιο χρηματοδότησης της HSH εμφάνισε έλλειμμα 48 δισεκατ. ευρώ, το οποίο μπορεί να προσαρμοστεί, βάσει προβλέψεων περί ιδίου κεφαλαίου και παραγώγων, προς τα προγενέστερα δεδομένα και να υπολογισθεί σε περίπου [15-30] δισεκατ. ευρώ ακάλυπτων χρηματοδοτικών αναγκών. Ωστόσο, λόγω της μείωσης του ισολογισμού σε επίπεδο ομίλου σε 120 δισεκατ. ευρώ, δηλαδή κατά 34 δισεκατ. ευρώ, έως το τέλος του 2014 (έναντι 150 δισεκατ. ευρώ που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης), θα περιοριστούν, αφενός, η ανάγκη χρηματοδότησης στη χρηματαγορά και κεφαλαιαγορά και, αφετέρου, η πίεση που υφίσταται η χρηματοδοτική κατάσταση της HSH. Κατά τον τρόπο αυτόν, θα καλυφθεί το χρηματοδοτικό έλλειμμα, για το οποίο η HSH δεν είχε προβλέψει συγκεκριμένες πηγές χρηματοδότησης. Εξάλλου, η HSH απέδειξε ότι οι προβλέψεις της όσον αφορά το προγραμματισμένο επίπεδο καταθέσεων (Bodensatz) είναι συντηρητικές σε σύγκριση με το τρέχον και το παλαιότερο επίπεδο χρηματοδότησης από αυτή την πηγή. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η ανάγκη χρηματοδότησης ύψους [15-25] δισεκατ. ευρώ, για την κάλυψη της οποίας δεν προβλέπονται πηγές χρηματοδότησης, μπορεί να καλυφθεί μέσω ιδίων κεφαλαίων, πλεοναζουσών καταθέσεων και βραχυπρόθεσμων πηγών χρηματοδότησης (εξασφαλισμένων και μη), χωρίς αυτό να έχει αρνητικές συνέπειες για το κόστος χρηματοδότησης της HSH. Τοιουτοτρόπως, η HSH δεν χρειάζεται να αναζητήσει νέες πηγές χρηματοδότησης και μπορεί να στηριχτεί σε προσδιορισμένες και υφιστάμενες πηγές για την κάλυψη του συνόλου των χρηματοδοτικών της αναγκών έως το 2014.
(220)
Όσον αφορά την εξάρτηση από ταμιευτήρια ως προτιμώμενες πηγές χρηματοδότησης (βλέπε παράγραφο (94)), η Επιτροπή επισημαίνει ότι, παράλληλα με τη μείωση του προφίλ κινδύνου της HSH, θα περιοριστεί και η σημασία των ταμιευτηρίων έναντι άλλων πηγών. Η πρόσθετη μείωση του ισολογισμού που προβλέπεται στο τροποποιημένο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης (κατά 30 δισεκατ. ευρώ σε σχέση με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, βλέπε παράγραφο (49)) θα περιορίσει σημαντικά τις ανάγκες χρηματοδότησης και του χρηματοδοτικού ελλείμματος. Μέσω του προβλεπόμενου μείγματος πηγών χρηματοδότησης κατά το τέλος της φάσης αναδιάρθρωσης (βλέπε πίνακα 7 και παράγραφο (93)), περιορίζεται η εξάρτηση της HSH από βραχυπρόθεσμες μη εξασφαλισμένες πηγές χρηματοδότησης, και ως εκ τούτου θα είναι λιγότερο εκτεθειμένη σε κρίσεις ρευστότητας. Η HSH θα στηρίζει εξάλλου τη χρηματοδότησή της σε σχετικά μεγαλύτερο βαθμό σε καλυμμένα ομόλογα, οι οποίες στη Γερμανία πληρούν αυστηρότερους όρους έκδοσης και μπορούν να θεωρηθούν σταθερές και σχετικά συμφέρουσες πηγές χρηματοδότησης.
(221)
Η έλλειψη πηγών χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ συνιστά μια ακόμα σημαντική αδυναμία όσον αφορά το επιχειρησιακό προφίλ της HSH. Στα τέλη του 2010, το [20-30] % περίπου των συνολικών στοιχείων ενεργητικού της HSH ήταν σε δολάρια ΗΠΑ. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε [50-70] δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ, εκ των οποίων μόνο [15-20] δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ (το [20-25] %) είχαν χρηματοδοτηθεί απευθείας σε δολάρια ΗΠΑ. Το έλλειμμα θα καλυφθεί μέσω πράξεων ανταλλαγής νομισμάτων (swaps), οι οποίες παρατείνονται τακτικά. Λόγω της διαρκούς διεύρυνσης των swaps EUR/USD αφότου ξέσπασε η χρηματοπιστωτική κρίση, αυτή η στρατηγική χρηματοδότησης κοστίζει επιπλέον [20-30] περίπου βασικές μονάδες σε σύγκριση με μια στρατηγική χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ. Εξάλλου, η στρατηγική αυτή ενέχει μια σειρά κινδύνων. Μεταξύ αυτών μπορούν να αναφερθούν οι ακόλουθοι: α) ενδεχόμενες πρόσθετες δαπάνες που προκύπτουν από πιθανές αποκλίσεις μεταξύ πραγματικών και αναμενόμενων ταμειακών ροών από τα στοιχεία ενεργητικού σε δολάρια ΗΠΑ, β) η αυξημένη αστάθεια της βραχυπρόθεσμης κατάστασης της ρευστότητας λόγω της υποχρέωσης κάλυψης περιθωρίων σε σχέση με τις θέσεις swap (71) και γ) η αυξημένη έκθεση σε σχέση με τον κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου λόγω του γεγονότος ότι η διαπραγμάτευση των swaps γίνεται εξωχρηματιστηριακώς και η HSH αναλαμβάνει πλήρως τον κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου για αυτές τις συναλλαγές. Δεδομένου, ωστόσο, ότι η μείωση του προφίλ κινδύνου της HSH σημειώνεται κατά κύριο λόγο σε τομείς στους οποίους δημιουργούνται στοιχεία ενεργητικού που εκφράζονται σε δολάρια ΗΠΑ (π.χ. χρηματοδότηση αεροσκαφών, σκαφών και ακινήτων στο εξωτερικό), συμβάλλει και η μείωση αυτή ουσιαστικά στον περιορισμό της ανάγκης χρηματοδότησης σε δολάρια. Εξάλλου, η HSH ανέλαβε την υποχρέωση να αυξήσει το μερίδιο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που διενεργεί η κύρια τράπεζα σε δολάρια ΗΠΑ οι οποίες θα αναχρηματοδοτηθούν με χρηματοδότηση σε δολάρια ΗΠΑ κατά τουλάχιστον […] % έως το 2014.
(222)
Συνοψίζοντας, συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή αίρονται μέσω των προτεινόμενων μέτρων. Τα μέτρα αναμένεται να εξασφαλίσουν ότι η HSH βρίσκεται σε καλό δρόμο όσον αφορά την ανάπτυξη ενός περισσότερο βιώσιμου και σταθερού μείγματος πηγών χρηματοδότησης από άποψης όγκου, ωρίμανσης, σειράς προτεραιότητας, εξασφάλισης και νομισμάτων. Η υποχρέωση επίτευξης έως το τέλος του 2012, δηλαδή προ της εκπνοής της σχετικής προθεσμίας που έχει θέσει η Επιτροπή Τραπεζικής Εποπτείας της Βασιλείας, καθαρού δείκτη σταθερής χρηματοδότησης (net stable funding ratio) και δείκτη κάλυψης ρευστότητας (liquidity coverage ratio) […] θα επιτρέψει τον έλεγχο της προόδου της HSH στον τομέα αυτόν και ενδέχεται να συμβάλει στην περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας και της σταθερότητας της χρηματοδότησής της και στην εξασφάλιση επαρκούς πλεονάζουσας ρευστότητας για περιόδους πίεσης.
(223)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας (72) αμφισβητήθηκε εάν η HSH μπορεί να εξασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της εάν εστιασθεί στην επέκταση των κυκλικών και ασταθών τομέων επιχειρηματικής δραστηριότητας (73). Η ενδελεχής αξιολόγηση της βιωσιμότητας επιβεβαίωσε αυτές τις αμφιβολίες, καθώς αποκάλυψε ότι όλο και μεγαλύτερο ποσοστό των καθαρών εσόδων της HSH από τόκους προέρχεται από ασταθείς και κυκλικές δραστηριότητες (74). Ως ιδιαίτερα προβληματική χαρακτηρίστηκε η σχετικά μεγάλη σημασία της χρηματοδότησης σκαφών και αεροσκαφών. Στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης λαμβάνεται, ωστόσο, επαρκώς υπόψη το ζήτημα του κυκλικού χαρακτήρα των στοιχείων ενεργητικού και διατηρείται συγχρόνως το δικαίωμα δικαιόχρησης (franchise) της HSH στον επιχειρηματικό τομέα της ναυτιλίας.
(224)
Η πρόσθετη μείωση στοιχείων ενεργητικού της τάξης των [30-35] δισεκατ. ευρώ (σε 82 δισεκατ. ευρώ το 2014) πραγματοποιείται στο σύνολό της στην κύρια τράπεζα, ιδίως δε σε κυκλικές και ασταθείς δραστηριότητες. Η HSH θα διακόψει τις δραστηριότητές της στον τομέα της χρηματοδότησης αεροσκαφών. Τα υφιστάμενα στοιχεία ενεργητικού στον εν λόγω τομέα, αξίας [3-8] δισεκατ. ευρώ, θα μεταβιβασθούν έως το τέλος του [2011-2012] στη μονάδα αναδιάρθρωσης και θα εκκαθαριστούν. Η HSH αναλαμβάνει τη δέσμευση να μην αναπτύξει νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες στον τομέα αυτόν. Ανέλαβε επίσης τη δέσμευση να μειώσει έως το τέλος του 2014 σε 15 δισεκατ. ευρώ το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού που διαθέτει εντός της κύριας τράπεζας στον τομέα της ναυτιλίας. Ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί με τη μεταβίβαση στη μονάδα αναδιάρθρωσης επιπλέον [0,5-2] δισεκατ. ευρώ έως το τέλος του [2011-2012] και με τη συρρίκνωση του όγκου νέων εργασιών. Το συνολικό ποσό των 15 δισεκατ. ευρώ στοιχείων ενεργητικού στον επιχειρηματικό τομέα της χρηματοδότησης σκαφών και αεροσκαφών πρέπει να συγκριθεί με το ποσό των [25-30] δισεκατ. ευρώ το 2008.
(225)
Επιπλέον, το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού στον επιχειρηματικό τομέα των ακινήτων αναμένεται να μειωθεί σε 13 δισεκατ. ευρώ έως το τέλος του 2014 καθώς θα παύσουν οι νέες διεθνείς δραστηριότητες στον τομέα των ακινήτων για τους γερμανικούς εταιρικούς πελάτες και θα περιοριστούν οι άλλες νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Πέραν τούτων, οι συναλλαγές με εταιρικούς πελάτες θα περιοριστούν σημαντικά έως το 2014 μέσω χαμηλότερων όγκων νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
(226)
Στο σύνολό της, η μείωση αυτή πραγματοποιείται παράλληλα με τη βελτίωση των διαδικασιών διαχείρισης κινδύνου της HSH. Συγκεκριμένα, η HSH καταβάλλει προσπάθειες για τον περιορισμό της έκθεσής της σε σημαντικούς μεμονωμένους κινδύνους στον επιχειρηματικό τομέα της ναυτιλίας. Ανέλαβε εξάλλου την υποχρέωση να περιορίσει την έκθεσή της σε σημαντικούς μεμονωμένους κινδύνους σε […] εκατ. ευρώ και σε νέους μεμονωμένους κινδύνους σε ανώτατο ποσό […] εκατ. ευρώ.
(227)
Στην παράγραφο 62 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά τον όγκο των νέων συναλλαγών της HSH στον τομέα της κεφαλαιαγοράς, ο οποίος θεωρήθηκε ότι παρέμενε δυσανάλογα υψηλός παρά τον αναπροσανατολισμό σε περιφερειακές δραστηριότητες. Ιδιαίτερα συνέβαλαν στις δυσκολίες της HSH οι συναλλαγές για ίδιο λογαριασμό.
(228)
Η μείωση του ισολογισμού θα έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική συρρίκνωση των δραστηριοτήτων κεφαλαιαγοράς της HSH. Ο όγκος των δραστηριοτήτων αυτών θα μειωθεί έως το 2014 σε στοιχεία ενεργητικού αξίας [25-35] δισεκατ. ευρώ στην κύρια τράπεζα. Συγκριτικά, το 2008 ο όγκος τους ανήλθε σε 98,8 δισεκατ. ευρώ. Εξάλλου, η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η HSH δεν θα πραγματοποιεί συναλλαγές για ίδιο λογαριασμό. Η HSH θα προβαίνει σε εμπορικές δραστηριότητες στον βαθμό που είναι αναγκαίες για την εκτέλεση παραγγελιών πελατών, για την αντιστάθμιση κινδύνων (hedging) για λογαριασμό των πελατών της ή για τη διαχείριση ρευστότητας στον τομέα του Treasury, καθώς και για τη διαχείριση των ισολογισμών (σε κάθε περίπτωση έως ορίου που υπολογίζεται βάσει της ανώτατης δυνητικής ζημίας (value-at-risk, VaR)). Κατά συνέπεια, με τα μέτρα αυτά αίρονται οι αμφιβολίες που εκφράσθηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας.
(229)
Η ασθενής διάρθρωση του κεφαλαίου της HSH συνιστά ένα ακόμα ενδεχόμενο εμπόδιο για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Ιδιαίτερα εξαιτίας των σημείων που απαριθμούνται στη συνέχεια, ήταν αμφίβολο εάν ήταν επαρκής η αναμενόμενη περιορισμένη κεφαλαιοποίηση που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης για το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (δείκτης κεφαλαίων κατηγορίας 1 ύψους [περίπου 9] %): α) ο κυκλικός και ασταθής χαρακτήρας του επιχειρηματικού προφίλ της HSH, ο οποίος καθιστά αναγκαία πρόσθετα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας για την αντιμετώπιση επαναλαμβανόμενων, σημαντικών συσχετιζόμενων ζημιών, β) οι συνέπειες της χρηματοπιστωτικής κρίσης για το κεφάλαιο της HSH (75) και γ) η θέσπιση των νέων κανόνων της Βασιλείας-III, με τους οποίους δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο νέο, υποχρεωτικό ύψος του ελάχιστου κεφαλαίου (76). Εξάλλου, μπορεί να θεωρηθεί ότι οι φορείς της αγοράς, και ιδίως οι θεσμικοί φορείς οι οποίοι ενδέχεται να προσφέρουν μη εξασφαλισμένα μέσα χρηματοδότησης στη χρηματαγορά και κεφαλαιαγορά, αναμένουν υψηλότερους δείκτες κεφαλαίου.
(230)
Η περαιτέρω μείωση του προφίλ κινδύνου της HSH, η παρακράτηση κερδών και η αύξηση κεφαλαίου κατά 500 εκατ. ευρώ το 2013 θα βελτιώσουν σαφώς την κεφαλαιοποίηση της HSH. Στα τέλη του 2014, το ποσοστό κοινών μετοχών αναμένεται να υπερβεί το 10 % και ο δείκτης κεφαλαίων κατηγορίας 1 να υπερβεί το 12 %. Τα ποσοστά αυτά μπορούν να αντιδιασταλούν προς αυτά που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, δηλαδή [περίπου 7] % και [περίπου 9] % αντιστοίχως, και ανταποκρίνονται περισσότερο προς τα νέα κεφαλαιακά πρότυπα για τις τράπεζες. Ένα μέρος αυτών των βελτιώσεων συνδέεται μεν με την ακόμα σημαντική μείωση των σταθμισμένων κατά τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού που δημιουργήθηκαν με τη θωράκιση κινδύνου, ωστόσο η διάρθρωση του κεφαλαίου θα βελτιωνόταν σε κάθε περίπτωση. Η βελτίωση αυτή θα πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο της μείωσης του προφίλ κινδύνου του ισοζυγίου της HSH, ιδιαίτερα μάλιστα στο πλαίσιο της μείωσης του μεριδίου των κυκλικών στοιχείων ενεργητικού.
(231)
Εξάλλου, μία από τις απαιτήσεις που επέβαλε η Επιτροπή προκειμένου να θεωρηθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά η αμοιβή για τη θωράκισης έναντι κινδύνου, καθώς και η επιστροφή των κεφαλαίων, ήταν να μην επιτρέπεται στην HSH να καταγγείλει τη θωράκιση κινδύνου εάν η καταγγελία αυτή θα είχε ως αποτέλεσμα το ποσοστό κοινών μετοχών να μειωθεί κατά τη φάση αναδιάρθρωσης κάτω από το επίπεδο που έχει καθοριστεί, ιδίως δε να έχει υποχωρήσει στις 31 Δεκεμβρίου 2014 κάτω του 10 % (βλέπε παράγραφο (201)). Κατά τον τρόπο αυτόν, εξασφαλίζεται ότι κατά τη φάση της αναδιάρθρωσης η HSH θα είναι σε θέση να διατηρήσει επαρκή κεφαλαιοποίηση, ακόμα και αν επιδεινωθεί η κατάσταση της οικονομίας. Ο μηχανισμός αυτός αναμένεται να βοηθήσει την HSH να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των επιχειρηματικών της εταίρων στην αγορά. Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι η HSH θα εξέλθει πλήρως από την εγγύηση έως το [2014-2016], οπότε το ποσοστό κοινών μετοχών θα μπορούσε να βρίσκεται στο [ 10] %.
(232)
Εν κατακλείδι, διαπιστώνεται ότι η διάρθρωση του κεφαλαίου της HSH βελτιώνεται με τα προτεινόμενα μέτρα σε βαθμό που της επιτρέπει να ευθυγραμμιστεί με τα νέα διεθνή πρότυπα. Οι βελτιωμένοι δείκτες κεφαλαίου και η μεγαλύτερη αντοχή σε πιέσεις θα επηρεάσουν μεσοπρόθεσμα θετικά το κόστος χρηματοδότησης της HSH.
(233)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (αιτιολογικές σκέψεις 60 και 63), εκφράσθηκαν αμφιβολίες για την αξιοπιστία ορισμένων προβλέψεων που χρησιμοποιήθηκαν για τον προγραμματισμό της HSH. Οι αμφιβολίες αυτές αφορούσαν ιδιαίτερα προβλέψεις σχετικά με α) την ανάπτυξη των σημαντικότερων τομέων επιχειρηματικής δραστηριότητας, β) την αύξηση των εσόδων που δεν προέρχονται από τόκους, γ) τα περιθώρια στους σημαντικότερους τομείς επιχειρηματικής δραστηριότητας, και δ) την εξέλιξη της πρόληψης κινδύνων.
(234)
Η Επιτροπή θεώρησε υπεραισιόδοξες τις προβλέψεις για την ανάπτυξη, ιδίως στους τομείς της ναυτιλίας, των μεταφορών και των εταιρικών πελατών. Αμφισβητήθηκε επομένως η ικανότητα της HSH να επιτύχει τα προβλεπόμενα συνολικά έσοδα. Το τροποποιημένο πρόγραμμα αναθεώρησης βασίζεται ωστόσο σε περισσότερο εύλογες προβλέψεις για την ανάπτυξη στους τομείς της ναυτιλίας και των εταιρικών πελατών (βλέπε πίνακα 5). Δεδομένου ότι η HSH θα αποσυρθεί τώρα από τον τομέα της χρηματοδότησης αεροσκαφών, το ποσοστό ανάπτυξης στον τομέα αυτόν δεν είναι πλέον σημαντικό. Όπως αναφαίνεται στους πίνακες 5 και 6, τα ποσοστά ανάπτυξης που χρησιμοποιούνται για τον προγραμματισμό των τομέων της ναυτιλίας και των εταιρικών πελατών είναι σημαντικά χαμηλότερα από αυτά που χρησιμοποιήθηκαν στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης της 1ης Σεπτεμβρίου 2009. Επιπλέον, τα ποσοστά αυτά αντιστοιχούν στον απόλυτο όγκο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, τον οποίο είναι πιθανότερο να επιτύχει η HSH στους κλάδους αυτούς δεδομένου του μεριδίου αγοράς που κατέχει και του συνολικού όγκου της αγοράς.
(235)
Η HSH επανεξέτασε επίσης τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη στον τομέα των εσόδων που δεν προέρχονται από τόκους. Θεωρείται ότι, κατά την περίοδο 2010-2014, τα έσοδα αυτά θα ανέρχονται κατά μέσο όρο στο [7-12] % των καθαρών εσόδων από τόκους της κύριας τράπεζας. Ο στόχος αυτός φαίνεται εφικτός δεδομένης της πρόθεσης της HSH να βελτιώσει τις διασταυρούμενες πωλήσεις (cross-selling) προϊόντων μεταξύ των τομέων δραστηριοτήτων χρηματαγοράς και άλλων τομέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
(236)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας αμφισβητήθηκαν οι προβλέψεις για τα περιθώρια που χρησιμοποιήθηκαν στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης. Ωστόσο, στο τέλος του 2010 τα νέα επιχειρηματικά περιθώρια ήταν υψηλότερα από τα αρχικώς αναμενόμενα και οι προβλέψεις του προγραμματισμού τροποποιήθηκαν αντιστοίχως.
(237)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας εκφράσθηκαν αμφιβολίες για την ικανότητα της HSH να αντέξει την επομένη ύφεση χωρίς να αναγκαστεί να ζητήσει εκ νέου κρατικές ενισχύσεις, δηλαδή αμφισβητήθηκε η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Οι αμφιβολίες αυτές βασίζονταν στις ακόλουθες αδυναμίες: α) εύθραυστη δομή χρηματοδότησης, και ιδίως αναμενόμενο μεγάλο χρηματοδοτικό έλλειμμα, καθώς και χρόνια έλλειψη χρηματοδοτήσεων σε δολάρια ΗΠΑ, β) εστίαση σε κυκλικές και ασταθείς δραστηριότητες οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν επαναλαμβανόμενες, σημαντικές συσχετιζόμενες ζημίες και γ) περιορισμένη κεφαλαιοποίηση που δεν επαρκεί για την απορρόφηση αυτών των ζημιών. Οι προτάσεις για πρόσθετα μέτρα που περιλαμβάνονται στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης κρίνονται, ωστόσο, επαρκείς προκειμένου να αρθούν οι αμφιβολίες της Επιτροπής. Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης στηρίζεται σε περισσότερο ρεαλιστικές και εύλογες προβλέψεις και, ως εκ τούτου, παρουσιάζει μια περισσότερο αξιόπιστη εικόνα της βιωσιμότητας της HSH. Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή μιας τράπεζας στην οποία, κατά το πέρας της φάσης αναδιάρθρωσής της, θα χορηγηθούν επαρκή κεφάλαια, ενώ χαμηλότερο ποσοστό των συναλλαγών της θα προσανατολίζεται σε αυστηρά κυκλικές επιχειρηματικές δραστηριότητες· μιας τράπεζας που θα χαρακτηρίζεται από σταθεροποιημένη, αν και ακόμα ασθενή, χρηματοδοτική διάρθρωση, αλλά της οποίας τα μέσα ελέγχου (ο καθαρός δείκτης σταθερής χρηματοδότησης και το ποσοστό χρηματοδοτήσεων σε δολάρια ΗΠΑ) αναμένεται να συμβάλουν ώστε η HSH να επικεντρωθεί μεσοπρόθεσμα σε μια διαρκή βελτίωση στον τομέα αυτόν. Η HSH θεωρείται, επομένως, ότι διαθέτει πλέον την κεφαλαιακή βάση και την αναγκαία χρηματοδοτική διάρθρωση που θα της επιτρέψουν να ανθέξει μια περίοδο ύφεσης χωρίς να προσφύγει σε κρατικές ενισχύσεις. Όσον αφορά τη συνολική βιωσιμότητα της HSH, το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης δείχνει ότι η απόδοση ιδίων κεφαλαίων της HSH κατά τη φάση αναδιάρθρωσης το 2014 θα ανέλθει στο [5-10] % (77). Σε απόλυτους αριθμούς το ποσοστό αυτό είναι χαμηλό, αλλά αναμένεται να είναι περισσότερο σταθερό ως αποτέλεσμα του σαφώς χαμηλότερου προφίλ κινδύνου της HSH. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεωρείται ως σαφής βελτίωση έναντι των ποσοστών που επιτεύχθηκαν κατά τη δεκαετία που προηγήθηκε της κρίσης.
9.2.3.3. Ίδια συνεισφορά των μειοψηφούντων μετόχων και συμμετοχή τους στον επιμερισμό των βαρών
(238)
Για τον περιορισμό των στρεβλώσεων ανταγωνισμού και την πρόληψη των ηθικών κινδύνων, θα πρέπει, σύμφωνα με την ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση, να περιοριστούν α) οι δαπάνες αναδιάρθρωσης και συγχρόνως β) το ποσό της ενίσχυσης. Επιπλέον, θα πρέπει να καταβληθεί σημαντική ίδια συνεισφορά. Σύμφωνα με την ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση, οι τράπεζες θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν καταρχάς τους δικούς τους ίδιους πόρους για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσης, ώστε να περιορίσουν την ενίσχυση στο ελάχιστο αναγκαίο. Τις δαπάνες που συνδέονται με την αναδιάρθρωση δεν θα πρέπει να αναλάβει μόνο το Δημόσιο αλλά και όσοι επένδυσαν στην HSH. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι μέτοχοι και οι κάτοχοι χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης.
9.2.3.3.1. Ίδια συνεισφορά, επιμερισμός βαρών και περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο
(239)
Στην παράγραφο 65 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή έκρινε ότι το ύψος της ίδιας συνεισφοράς που επρόκειτο να καταβληθεί με τη μορφή των προτεινόμενων εκποιήσεων, ήταν ασαφές. Η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι, έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, η HSH θα προέβαινε στην εκποίηση [100-120] θυγατρικών εταιρειών. Η HSH έχει ήδη εκποιήσει [30-40] από αυτές τις [100-120] θυγατρικές και αναμένει ότι το σύνολο των εκποιήσεων θα έχει ολοκληρωθεί τουλάχιστον έως το […]. Τα έσοδα και τα κέρδη που θα επιτευχθούν θα χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης. Οι χρηματοοικονομικές συμμετοχές που προβλέπεται να εκποιηθούν παρατίθενται στο παράρτημα II και περιλαμβάνουν την HSH Real estate AG, […], την DekaBank και την […], δηλαδή τις μεγαλύτερες θυγατρικές εταιρείες της HSH.
(240)
Επιπλέον, η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι ως την 31η Δεκεμβρίου 2014 η HSH δεν θα προβεί σε καμία εξαγορά.
(241)
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι τα μέτρα περί ίδιας συνεισφοράς που αναφέρονται στις παραγράφους 9.2.3.3.1 και 9.2.3.3.1 δεν εξασφαλίζουν ότι υπό την παρούσα οικονομική συγκυρία η HSH θα καταβάλει τη μέγιστη δυνατή ίδια συνεισφορά στο κόστος αναδιάρθρωσης. Ιδιαίτερα, η Επιτροπή είναι της άποψης, σύμφωνα με την παράγραφο 26 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, ότι υπό συνθήκες αναδιάρθρωσης η απορρόφηση ζημιών που πραγματοποιείται κατά τη διακριτική ευχέρεια της δικαιούχου τράπεζας (για παράδειγμα με την ελευθέρωση αποθεματικών ή τη μείωση των ιδίων κεφαλαίων) προκειμένου να εγγυηθεί την καταβολή μερισμάτων και τοκομεριδίων επί τρεχόντων δανείων μειωμένης εξασφάλισης, δεν συμβιβάζεται καταρχήν με τον στόχο του περιορισμού της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο. Ιδίως θα πρέπει να συμμετέχουν στις προκύπτουσες ζημίες χρηματοδοτικά μέσα με στοιχεία ιδίων κεφαλαίων.
(242)
Δεδομένου ότι η Γερμανία αρνείται να προτείνει πρόσθετα μέτρα για την ίδια συνεισφορά, η βοήθεια δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 7 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/199. Τέτοιου είδους μέτρα μπορούν ωστόσο να επιβληθούν.
(243)
Η Επιτροπή επιβάλλει, ως εκ τούτου, στην HSH την υποχρέωση να μην προβεί κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης σε πληρωμή όσον αφορά μέσα ιδίου κεφαλαίου που εξαρτώνται από τα κέρδη (όπως υβριδικά κεφαλαιακά μέσα και μετοχές επικαρπίας) εάν η πληρωμή αυτή δεν είναι συμβατικώς ή εκ του νόμου οφειλόμενη. Η Επιτροπή θεωρεί ότι στο πλαίσιο αυτής της απαγόρευσης διανομής μερισμάτων, τα εν λόγω μέσα θα συμμετέχουν επίσης και σε ζημίες σε περίπτωση που το ισοζύγιο της HSH εμφανίσει ζημία χωρίς τη ρευστοποίηση των αποθεματικών ή των μη διανεμηθέντων κερδών. Δεν θα πρέπει να υπάρξει συμμετοχή σε ζημίες που μεταφέρονται από προηγούμενες χρήσεις.
(244)
Για να εξασφαλισθεί ότι κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης οι ιδιοκτήτες της τράπεζας θα συμμετάσχουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό στην αποκατάσταση επαρκούς κεφαλαιακής βάσης (βλέπε παραγράφους (230) έως (230)), η Επιτροπή θα θεωρούσε επίσης κάθε διανομή μερισμάτων ως παράβαση της αρχής του περιορισμού των κρατικών ενισχύσεων στο ελάχιστο αναγκαίο. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η HSH δεν θα πρέπει να καταβάλει κανένα μέρισμα έως και το τέλος της χρήσης 2014.
9.2.3.3.2. Συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών
(245)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (αιτιολογικές σκέψεις 66 έως 72) η Επιτροπή εξέφρασε την προκαταρτική θέση ότι τα μερίδια των μειοψηφούντων μετόχων που δεν είχαν συμμετάσχει στην ανακεφαλαιοποίηση της HSH τον Μάιο του 2009 δεν είχαν μειωθεί επαρκώς. Έτσι, το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν προέβλεπε επαρκή επιμερισμό των βαρών ο οποίος θα είχε επιτρέψει να χαρακτηριστεί η ενίσχυση προς την HSH συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά. Επιπλέον, η Επιτροπή έθεσε το ερώτημα εάν θα ευνοούνταν ενδεχομένως από την κρατική ενίσχυση οι ίδιοι οι μειοψηφούντες μέτοχοι, δεδομένων των υπερβολικά υψηλών μεριδίων που κατείχαν στην HSH. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το μέτρο ενδέχεται να περιλαμβάνει άμεση ενίσχυση υπέρ των μειοψηφούντων μετόχων, η οποία θα μπορούσε να μην είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σε περίπτωση που δεν θεσπίζονταν μηχανισμοί για την εξασφάλιση του κατάλληλου επιμερισμού των βαρών (παράγραφος 73 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας έρευνας).
(246)
Καταρχάς, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, αντίθετα από τα αναφερόμενα στις παρατηρήσεις των ενώσεων ταμιευτηρίων ότι δεν διερεύνησε έως σήμερα δευτερεύουσες συνέπειες έμμεσων ενισχύσεων σε καμία προηγούμενη περίπτωση αναδιάρθρωσης (βλέπε παράγραφο (128)), έχουν εξετασθεί έμμεσες ενισχύσεις στο πλαίσιο σειράς αποφάσεων που εξέδωσε σχετικά με ευρύ φάσμα καθεστώτων ενισχύσεων (78).
(247)
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, κατά την πάγια νομολογία, το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ δεν διακρίνει τις κρατικές παρεμβάσεις βάσει των λόγων ή των σκοπών τους, αλλά βάσει των επιπτώσεών τους (79). Το πλεονέκτημα που παρεσχέθη εμμέσως στους μειοψηφούντες μετόχους προέκυψε εκ της παραιτήσεως των δημοσίων μετόχων από τα πρόσθετα μετοχικά μερίδια στην HSH, τα οποία θα είχαν λάβει εάν είχε καθοριστεί σωστά η τιμή των νέων μεριδίων. Μεταξύ των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στην HSH από δημόσιους πόρους και του πλεονεκτήματος που απεκόμισαν οι μειοψηφούντες μέτοχοι υφίσταται αιτιώδης σχέση.
(248)
Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται εξάλλου την άποψη ότι το πλεονέκτημα για τους μειοψηφούντες μετόχους δεν είναι καταλογιστέο στο Δημόσιο διότι η απόφαση για την ανακεφαλαιοποίηση, καθώς και για τον αριθμός και την τιμή των μεριδίων, ελήφθη στη γενική συνέλευση των μετόχων (βλέπε παράγραφο (127)). Στην εν λόγω συνέλευση, ωστόσο, οι δημόσιοι μέτοχοι παρέστησαν ως μέτοχοι και ενήργησαν υπό την ιδιότητά τους ως δημοσίων οργανισμών (80). Αυτό σημαίνει ότι τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή διεξήχθη πολιτική συζήτηση για το μέλλον της HSH.
(249)
Οι σημαντικότερες παρατηρήσεις της Γερμανίας και των μειοψηφούντων μετόχων αφορούν το επιχείρημα ότι μια πιο περιορισμένη μείωση της συμμετοχής τους δεν συνιστά ενίσχυση και ότι, εν πάση περιπτώσει, η μείωση αυτής της συμμετοχής αποτελεί, όπως υποστηρίζουν, απλώς αποτέλεσμα των παραμέτρων που επιλέχθηκαν για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, δηλαδή του αριθμού και της τιμής των μετοχών. Όσον αφορά τις παραμέτρους αυτές, η Γερμανία και οι μειοψηφούντες μέτοχοι επεσήμαναν ότι την εκτίμηση διενήργησε η PwC, μια επιχείρηση με καλό όνομα στην αγορά, βάσει αναγνωρισμένων προτύπων εκτίμησης. Η εκτίμηση βασίστηκε στην παραδοχή, υπέρ της οποίας συνηγορούν βάσιμα επιχειρήματα, ότι το 2013 θα έχει αποκατασταθεί η διαβάθμιση Α της HSH. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων και οι επενδυτές τους οποίους συμβουλεύει η Flowers συμφώνησαν με τη Γερμανία επ’ αυτού. Υποστηρίζουν ότι η τιμή έκδοσης των νέων μεριδίων ήταν στην πραγματικότητα υπερβολικά χαμηλή.
(250)
Η Επιτροπή δεν αμφιβάλλει για το καλό όνομα που διαθέτει η PwC στην αγορά ούτε και για το γεγονός ότι διενήργησε την εκτίμηση της HSH βάσει αναγνωρισμένων προτύπων. Εξακολουθεί, ωστόσο, να θεωρεί ότι κατά την εκτίμηση της HSH δεν συνυπολογίσθηκαν αρκετές πτυχές οι οποίες, εάν είχαν ληφθεί υπόψη, θα είχαν ως αποτέλεσμα να υπολογιστεί χαμηλότερα η τιμή της HSH.
(251)
Η έκθεση εκτίμησης της PwC (81) (εφεξής «έκθεση εκτίμησης») εκδόθηκε στις 15 Μαΐου 2009. Στις 30 Απριλίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε στην Επιτροπή το καθεστώς κρατικής ενίσχυσης υπέρ της HSH διότι η εν λόγω τράπεζα αντιμετώπιζε τον κίνδυνο να μην είναι σε θέση να εκπληρώσει τις ρυθμιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις. Τη χρονική εκείνη περίοδο, ήταν πρόδηλο ότι η HSH επρόκειτο να υποβληθεί σε σημαντική αναδιάρθρωση και ότι θα ήταν υποχρεωμένη να προσφέρει αντισταθμιστικά μέτρα για τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τα μέτρα ενίσχυσης. Η εκτίμηση της PwC διενεργήθηκε βάσει επιχειρηματικού σχεδίου το οποίο δεν προσμέτρησε όλες αυτές τις πτυχές. Στην περίληψη (82) της έκθεσης εκτίμησης, η PwC ανέφερε σαφώς ότι η εκτίμηση βασιζόταν στον προγραμματισμό της HSH, ο οποίος στηριζόταν στην ομαλοποίηση των αγορών το 2011. Η πρόβλεψη αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί συντηρητική.
(252)
Εξάλλου, η εκτίμηση διενεργήθηκε βάσει της παραδοχής ότι το 2013 θα απεκαθίστατο η διαβάθμιση Α της HSH. Η PwC ανέφερε ρητώς στην έκθεση εκτίμησης (83) ότι στις 6 Μαΐου 2009 η S&P είχε υποβαθμίσει την HSH από A σε BBB + με αρνητικές προοπτικές και ότι η υποβάθμιση εκείνη δεν αντανακλώταν στο σχέδιο χρηματοδότησης στο οποίο έχει βασιστεί η εκτίμηση και, επομένως, δεν είχε ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση της ενδεικτικής αξίας της HSH. Επιπλέον, η PwC επεσήμανε ότι, ενόψει της επικείμενης έρευνας περί κρατικής ενίσχυσης, θα έπρεπε να αναμένεται η επιβολή απαιτήσεων για την εξασφάλιση της συμβατότητας του καθεστώτος ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, οι οποίες θα είχαν σημαντικές επιπτώσεις για το επιχειρηματικό σχέδιο της HSH. Η PwC επεσήμανε επίσης ότι η εν γένει οικονομική συγκυρία στους κλάδους στους οποίους δραστηριοποιείται η HSH (ναυτιλία, αερομεταφορές) καθώς και οι περιορισμοί στην κεφαλαιαγορά (χρηματοδότηση), καθιστούσαν δύσκολη την πρόβλεψη των μελλοντικών εξελίξεων.
(253)
Επισημαίνεται εν κατακλείδι ότι η εκτίμηση διενεργήθηκε βάσει της παραδοχής ότι η θωράκιση έναντι κινδύνου θα τεθεί σε εφαρμογή. Χωρίς τη θωράκιση αυτή, η μείωση των σταθμισμένων κατά τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού δεν θα είχε πραγματοποιηθεί, το ποσό της απαιτούμενης ανακεφαλαιοποίησης θα έπρεπε να είχε αυξηθεί και οι προβλέψεις για τη διαβάθμιση θα έπρεπε να είχαν αναθεωρηθεί. Η PwC (84) υπολόγισε την αξία της HSH ακόμα και για την περίπτωση κατά την οποία δεν θα είχε εφαρμοσθεί η θωράκιση έναντι κινδύνου και κατέληξε σε ενδεικτική τιμή της HSH ύψους [0,8-1,2] δισεκατ. ευρώ έως [1,5-2] δισεκατ. ευρώ, η οποία αντιστοιχεί σε τιμή μετοχής από [ 9] έως [ 22] ευρώ. Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί την τιμή των νεοεκδοθέντων μεριδίων ως σαφώς υπερβολικά υψηλή.
(254)
Οι μειοψηφούντες μέτοχοι υποστήριξαν επίσης ότι η Επιτροπή, στην απόφαση που εξέδωσε για την υπόθεση κρατικής ενίσχυσης Hypo Real Estate, είχε αποδεχθεί για τις νέες μετοχές τιμή ανώτερη της χρηματιστηριακής τιμής χωρίς να αμφισβητήσει την καταλληλότητά της ως προς τον επιμερισμό των βαρών. Κατά την άποψη των μειοψηφούντων μετόχων, δεν θα έπρεπε ως εκ τούτου να εξετασθεί ούτε και η τιμή της μετοχής της HSH. Κατά την άποψη της Επιτροπής, ωστόσο, οι δύο αυτές υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων δεν είναι συγκρίσιμες. Στην υπόθεση κρατικής ενίσχυσης υπέρ της Hypo Real Estate, λήφθηκε μια σειρά μέτρων που είχαν ως αποτέλεσμα την πλήρη κρατικοποίηση της τράπεζας. Η κύρια διαφορά μεταξύ των δύο αυτών υποθέσεων συνίσταται στο γεγονός ότι η Hypo Real Estate κρατικοποιήθηκε και ότι το Δημόσιο απέκτησε τα μερίδια σε τιμή η οποία βασιζόταν στην αξία που θα είχε η εταιρεία εάν δεν είχε λάβει κρατική στήριξη (85). Στην περίπτωση της HSH δεν συνέβη κάτι τέτοιο. Η εκτίμηση της HSH για τον καθορισμό της τιμής των νεοεκδοθεισών μετοχών διενεργήθηκε βάσει της παραδοχής ότι θα εφαρμοζόταν η θωράκιση έναντι κινδύνου ύψους 10 δισεκατ. ευρώ. Η παραδοχή αυτή επηρέασε σημαντικά το αποτέλεσμα της εκτίμησης.
(255)
Οι μειοψηφούντες μέτοχοι ανέφεραν περαιτέρω ότι το 2008 είχαν υποστηρίξει την HSH καταβάλλοντας σημαντικές χρηματοδοτικές συνεισφορές και ήταν, ως εκ τούτου, σε θέση να συμμετάσχουν στην ανακεφαλαιοποίηση τον Απρίλιο του 2009. Δεν ήταν εξάλλου υποχρεωμένοι να πράξουν κάτι τέτοιο, υποστηρίζουν, δεδομένου ότι το δικαίωμα προαίρεσης επί νεοεκδιδόμενων μετοχών δεν συνεπάγεται υποχρέωση αγοράς.
(256)
Κατά την άποψή της Επιτροπής, οι ενώσεις ταμιευτηρίων είχαν μεν δικαίωμα αγοράς νεοεκδιδόμενων μετοχών, όχι όμως και υποχρέωση άσκησης αυτού του δικαιώματος. Η Επιτροπή δεν μπορεί, ωστόσο, να θεωρήσει την οικονομική στήριξη που προσέφεραν στην HSH οι μειοψηφούντες μέτοχοι το 2008 ως συνεισφορά στον επιμερισμό των βαρών στο πλαίσιο των μέτρων ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην HSH τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2009. Η στήριξη που χορηγήθηκε στην τράπεζα το 2008 αποτελούσε συνέπεια επενδυτικής απόφασης την οποία έλαβαν οι μειοψηφούντες μέτοχοι εκείνη τη χρονική στιγμή. Η Επιτροπή δεν διακρίνει καμία σχέση μεταξύ των κεφαλαιακών μέτρων του 2008 και των μέτρων ενίσχυσης του 2009.
(257)
Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με τις παρατηρήσεις των ενώσεων ταμιευτηρίων, σύμφωνα με τις οποίες οι εν λόγω ενώσεις δεν ασκούν οικονομικές δραστηριότητες και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να θεωρούνται επιχειρήσεις για τους σκοπούς των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (βλέπε παράγραφο (127)). Οι ενώσεις ταμιευτηρίων του Schleswig-Holstein ασκούν οικονομική δραστηριότητα (86). Έχουν συνενώσει τα οικονομικά τους συμφέροντα στις ενώσεις ταμιευτηρίων. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων παρέχουν υπηρεσίες στα ταμιευτήρια του Schleswig-Holstein και κατέχουν συμμετοχές/μερίδια για τα ταμιευτήρια, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα μερίδια των ταμιευτηρίων στην HSH. Εάν αυξηθεί η αξία των συμμετοχών των ταμιευτηρίων στις ενώσεις, αυξάνεται και η αξία των ταμιευτηρίων. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων και τα ταμιευτήρια που ανήκουν σε αυτές αποτελούν μια οικονομική μονάδα. Κάθε πλεονέκτημα για τις ενώσεις συνιστά συγχρόνως πλεονέκτημα για τα ταμιευτήρια του Schleswig-Holstein. Ως εκ τούτου, οι ενώσεις ταμιευτηρίων, οι οποίες από οικονομικής άποψης υπάγονται πλήρως στην κατηγορία των ταμιευτηρίων στο Schleswig-Holstein, μπορούν να θεωρηθούν δικαιούχοι κρατικών ενισχύσεων κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(258)
Οι παρατηρήσεις της Γερμανίας και τρίτων μερών δεν ήραν τις αμφιβολίες της Επιτροπής ως προς την ανεπαρκή συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών. Η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι τα μερίδια των μειοψηφούντων μετόχων που δεν συμμετείχαν στην ανακεφαλαιοποίηση της HSH το 2009 δεν μειώθηκαν επαρκώς, δεδομένου ότι ο αριθμός των μεριδίων που διατέθηκαν στους δημοσίους μετόχους στο πλαίσιο της ανακεφαλαιοποίησης εκείνη τη χρονική στιγμή δεν βασιζόταν σε σωστή εκτίμηση της HSH. Η Επιτροπή διαπιστώνει, ωστόσο, ότι το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει πρόσθετα μέτρα με τα οποία βελτιώνεται σαφώς η συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών.
(259)
Συγκεκριμένα, με τα πρόσθετα αυτά μέτρα για την αμοιβή της θωράκισης έναντι κινδύνου που επέβαλε η Επιτροπή (αιτιολογικές σκέψεις (200) έως (206)) αυξάνεται η συνεισφορά για τον επιμερισμό των βαρών. Η πρόσθετη αμοιβή της θωράκισης έναντι κινδύνου, η οποία συνίσταται στην πρόσθετη πριμοδότηση και στην εφάπαξ πληρωμή 500 εκατ. ευρώ σε μετοχές, θα έχει δύο κυρίως συνέπειες: αφενός, μέσω της αύξησης του απόλυτου ποσού της αμοιβής προς τους δημοσίους μετόχους περιορίζονται τα διανεμητέα κέρδη της HSH και, ως εκ τούτου, μειώνεται η αξία της για τους μετόχους της. Αφετέρου, με την εφάπαξ πληρωμή των 500 εκατ. ευρώ θα μειωθούν τα μερίδια των μειοψηφούντων μετόχων από το σημερινό επίπεδο του 16, 8 % σε 14-15 % περίπου (αναλόγως της εκτίμησης της τιμής των μετοχών).
(260)
Πέραν του αποτελέσματος που παράγουν οι όροι οι οποίοι επιβάλλονται σε σχέση με την αμοιβή της θωράκισης έναντι κινδύνου, βελτιώνεται σημαντικά και η συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών μέσω του περιορισμού της αμοιβής για τα κεφαλαιακά μέσα (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις (240) έως (242)). Η αξία της HSH για τους μετόχους της εξαρτάται από τις μελλοντικές ταμειακές ροές, και οι ροές αυτές υπό τη μορφή μερισμάτων δεν θα καταβληθούν πριν από το 2014. Ως εκ τούτου, οι περιορισμοί που επέβαλε η Επιτροπή όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα των μελλοντικών ταμειακών ροών θα ενισχύσουν περαιτέρω τη συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών.
(261)
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι, μολονότι βελτιώθηκαν σημαντικά τα μέτρα που προβλέπονται από το τροποποιημένο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης για τη συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών, καθώς και από τους όρους που επέβαλε η Επιτροπή, δεν εξασφαλίζουν ωστόσο τη μεγιστοποίηση της συνεισφοράς των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών. Δεδομένου ότι η Γερμανία αρνείται να προτείνει πρόσθετα μέτρα για τον επιμερισμό των βαρών, το μέτρο ενίσχυσης δεν μπορεί να χαρακτηριστεί συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 7 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/199. Επ’ αυτής της βάσεως, η άμεση ενίσχυση προς τους μειοψηφούντες μετόχους θα έπρεπε να χαρακτηριστεί ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά, εκτός εάν μπορούσαν να επιβληθούν περαιτέρω όροι οι οποίοι θα βελτίωναν τη συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών.
(262)
Δεδομένου του δυνητικού πλεονεκτήματος που απεκόμισαν οι μειοψηφούντες μέτοχοι και δεδομένης της ανάγκης να γίνει σωστός επιμερισμός των βαρών, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι απαιτείται μια επέκταση της απαγόρευσης χορήγησης μερισμάτων και πέραν του 2014. Για να παραμείνει αναλογική, ωστόσο, η απαγόρευση χορήγησης μερισμάτων θα πρέπει να είναι περιορισμένη. Προς τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή επιβάλλει τον όρο τα μερίσματα που θα καταβληθούν κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2015 έως την 31η Δεκεμβρίου 2016 να μην υπερβούν το 50 % του ετήσιου πλεονάσματος της αντίστοιχης προηγούμενης χρήσης. Επιπλέον, επιτρέπεται η καταβολή μερισμάτων κατά την εν λόγω περίοδο μόνο στον βαθμό που δεν υπονομεύει μεσοπρόθεσμα την τήρηση των διατάξεων της Βασιλείας ΙΙΙ περί του επιπέδου των ιδίων κεφαλαίων των πιστωτικών ιδρυμάτων.
9.2.3.3.3. Συμπέρασμα για την ίδια εισφορά των μειοψηφούντων μετόχων και για τη συμμετοχή τους στον επιμερισμό των βαρών
(263)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μπορεί να επιτευχθεί επαρκής ίδια συνεισφορά και επαρκής συμμετοχή στον επιμερισμό των βαρών εκ μέρους των μειοψηφούντων μετόχων και ότι, ως εκ τούτου, η ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά υπό τους όρους που προβλέπονται στις παραγράφους (260), (200) έως (206)) και (240) έως (242).
9.2.3.4. Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(264)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση, το σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να προβλέπει μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού λόγω της ενίσχυσης και για την εξασφάλιση ενός ανταγωνιστικού τραπεζικού τομέα. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 30 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού θα πρέπει να είναι πάντοτε κατάλληλα προσαρμοσμένα για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων που εντοπίζονται σε αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η δικαιούχος τράπεζα αφού αποκατασταθεί η βιωσιμότητά της μετά την αναδιάρθρωση. Κατά την αξιολόγηση των σχετικών μέτρων, η Επιτροπή θα πρέπει να έχει ως αφετηρία το μέγεθος, το εύρος και τον τρόπο άσκησης των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της τράπεζας.
(265)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα προτεινόμενα μέτρα για τον περιορισμό ενδεχόμενων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού ήταν ανεπαρκή. Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει βέβαια περαιτέρω μέτρα για τον περιορισμό ενδεχόμενων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(266)
Στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, προβλέπεται μια σημαντικά μεγαλύτερη μείωση του ισολογισμού σε σύγκριση με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης. Έως το τέλος του 2014, η HSH θα μειώσει τα στοιχεία ενεργητικού στον ισολογισμό του ομίλου σε σχέση με το σύνολο του ισολογισμού της χρήσης του 2008 κατά 61 % (87). Η μείωση του συνόλου του ισολογισμού κατά περισσότερο από το ήμισυ της αξίας της HSH είναι επαρκής, δεδομένων των στρεβλώσεων ανταγωνισμού που προκλήθηκαν από τις πολύ υψηλές ενισχύσεις. Σε σχετικούς όρους, η μείωση αυτή αντιστοιχεί στις αποφάσεις που είθισται να λαμβάνει η Επιτροπή όταν πρόκειται για ποσά ενισχύσεων συγκρίσιμου μεγέθους. Στην περίπτωση της HSH, ωστόσο, η αναδιάρθρωση και η μείωση του συνολικού ισολογισμού είναι ιδιαίτερα σημαντικές δεδομένου του ανεπαρκούς επιμερισμού των βαρών λόγω των ατελών ρητρών ανάκτησης (claw back). Η μείωση του συνολικού ισολογισμού συμπληρώνει τη δέσμευση της HSH να προβεί στην εκποίηση της πλειοψηφίας των συμμετοχών της.
(267)
Εξάλλου, η HSH δεσμεύτηκε να μειώσει τον αριθμό των υποκαταστημάτων/αντιπροσωπειών της στο εξωτερικό από 21 σε 6 και τον αριθμό των υποκαταστημάτων της στη Γερμανία από 9 σε 7. Τα υπόλοιπα υποκαταστήματα/αντιπροσωπείες στο Λονδίνο και την Νέα Υόρκη θα περιοριστούν σημαντικά, ενώ το υποκατάστημα στο Λουξεμβούργο θα λειτουργεί αποκλειστικά ως υποκατάστημα της μονάδας αναδιάρθρωσης.
(268)
Επιπλέον, η HSH ανέλαβε τη δέσμευση να μην προβεί σε εξαγορές (απαγόρευση εξαγορών) κατά την περίοδο της αναδιάρθρωσης (έως την 31η Δεκεμβρίου 2014). Η HSH δεν θα επεκτείνει τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες μέσω εξαγοράς άλλων επιχειρήσεων. Συμπράξεις στο πλαίσιο ενδεχόμενης ενοποίησης κεντρικών τραπεζών ομόσπονδων κρατιδίων (Landesbank) θα μπορούν να πραγματοποιηθούν και στο μέλλον, υπό την επιφύλαξη πρότερης άδειας της Επιτροπής. H μετοχοποίηση χρεών (debt-to-equity swaps) και άλλα μέτρα στο πλαίσιο της συνήθους διαχείρισης στοιχείων ενεργητικού επιτρέπονται, εφόσον δεν αποσκοπούν στην καταστρατήγηση της απαγόρευσης εξαγορών. Σε περίπτωση που οι δημόσιοι μέτοχοι παραιτηθούν από τον έλεγχο επί της HSH, η απαγόρευση εξαγορών θα ισχύσει μόνο για τρία χρόνια. Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η ιδιωτικοποίηση της HSH θα είχε θετικές συνέπειες για τη βιωσιμότητα της τράπεζας και θα εξασφάλιζε αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Η διατήρηση της απαγόρευσης εξαγορών για μεγάλο χρονικό διάστημα πέρα από την ημερομηνία πώλησης θα μπορούσε να δυσχεράνει την ενδεχόμενη ιδιωτικοποίηση της τράπεζας.
(269)
Η HSH ανέλαβε επιπλέον την υποχρέωση να λάβει πρόσθετα μέτρα τα οποία θα αντιμετωπίζουν απευθείας τις στρεβλώσεις ανταγωνισμού σε αγορές στις οποίες είχε αποκτήσει ισχυρότερη θέση και στις οποίες ήθελε να επεκταθεί. Η HSH θα διακόψει πλήρως τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στις αερομεταφορές (88). Συνολικά, στοιχεία ενεργητικού του τομέα των αερομεταφορών αξίας [3-8] δισεκατ. ευρώ προβλέπεται να μεταβιβασθούν στη μονάδα αναδιάρθρωσης ή να πωληθούν από το τέλος του [2011-2012]. Εξάλλου, η HSH θα περιορίσει σημαντικά τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες στους τομείς της ναυτιλίας, της χρηματοδότησης ακινήτων και των εταιρικών πελατών. Έτσι, η HSH ανέλαβε τη δέσμευση για τον επιχειρηματικό τομέα της ναυτιλίας, στον οποίον διακρίθηκε ως ένας από τους σημαντικότερους παρόχους χρηματοδότησης σκαφών και τον οποίον ήθελε να επεκτείνει περαιτέρω, να μην υπερβεί καθ’ όλη τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης το μερίδιο αγοράς της ύψους [ 8] % σε νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες στον τομέα της χρηματοδότησης σκαφών παγκοσμίως και να αποφύγει να περιληφθεί μεταξύ των τριών παρόχων χρηματοδότησης σκαφών με τον μεγαλύτερο όγκο νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
(270)
Ως εκ τούτου, τα προτεινόμενα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων ανταγωνισμού συνιστούν ουσιαστική βελτίωση έναντι των μέτρων που είχε λάβει μέχρι τούδε η HSH στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης και θεωρούνται κατάλληλα και επαρκή.
9.2.3.5. Συμπέρασμα ως προς το συμβιβάσιμο
(271)
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα αναδιάρθρωσης, συμπεριλαμβανομένων των δεσμεύσεων της Γερμανίας όπως περιγράφονται στα παραρτήματα I και ΙΙΙ, είναι κατάλληλα για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της HSH, ότι προβλέπουν επαρκή ίδια συνεισφορά της HSH και ότι αντισταθμίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού λόγω της ενίσχυσης. Υπό τους όρους περί αμοιβής και επιμερισμού των βαρών που επέβαλε η Επιτροπή, οι οποίοι περιγράφονται στο παράρτημα II, το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει κατάλληλο και επαρκή επιμερισμό των βαρών και μπορεί, ως εκ τούτου, να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
(272)
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η ενίσχυση που περιλαμβάνεται στις εγγυήσεις ρευστότητας ύψους 17 δισεκατ. ευρώ που παρείχε η SoFFin συνιστά ενίσχυση αναδιάρθρωσης συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, στον βαθμό που οι εγγυήσεις ήταν αναγκαίες δεδομένης της ανεπάρκειας της αγοράς εξαιτίας της κατάρρευσης της διατραπεζικής αγοράς.
10. ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ ΟΦΕΛΗ ΓΙΑ ΑΛΛΟΥΣ ΜΕΤΟΧΟΥΣ
(273)
Οι μειοψηφούντες μέτοχοι υποστήριξαν ότι θα συνιστούσε παράβαση του άρθρου 7 του διαδικαστικού κανονισμού τυχόν διαίρεση της διαδικασίας σε δύο διαδικασίες, δηλαδή σε μια διαδικασία σχετικά με την έγκριση των άμεσων μέτρων ενίσχυσης υπέρ της HSH και σε μια άλλη για την εξέταση ενδεχόμενων έμμεσων ενισχύσεων υπέρ μειοψηφούντων μετόχων. Αρνητική απάντηση σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση όσον αφορά τις ενώσεις ταμιευτηρίων και την Flowers θα είχε ως αποτέλεσμα να χαρακτηρισθεί η ανακεφαλαιοποίηση ως μη συμβιβάσιμη ενίσχυση. Κατά την άποψη των ενώσεων ταμιευτηρίων, η Επιτροπή θα έπρεπε να εξετάσει το ζήτημα του επιμερισμού των βαρών των μειοψηφούντων μετόχων στο γενικότερο πλαίσιο της αξιολόγησης της επιβάρυνσης των βαρών εν σχέσει προς την ανακεφαλαιοποίηση.
(274)
Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με την ερμηνεία του διαδικαστικού κανονισμού από τους μειοψηφούντες μετόχους. Από νομικής άποψης, είναι δυνατή η διαίρεση της διαδικασίας εξέτασης της υπόθεσης ενίσχυσης, όπως έχει ήδη πράξει σε προηγούμενες υποθέσεις η Επιτροπή (89). Εάν ένα ενιαίο μέτρο κρατικής ενίσχυσης έχει περισσότερους του ενός δικαιούχους οι οποίοι, λόγω του νομικού καθεστώτος τους, χρήζουν διαφορετικής αξιολόγησης, η οποία θα επηρεάζει τον ρυθμό και την πρόοδο της έρευνας, είναι δυνατόν να διαιρεθεί η επίσημη διαδικασία έρευνας για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματικότερη διεξαγωγή της διαδικασίας.
(275)
Εξάλλου, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι μια διαφορετική αξιολόγηση του μέτρου ενίσχυσης σχετικά με τους μειοψηφούντες μετόχους ως έμμεσα ευνοουμένους θα επηρέαζε τη νομική αξιολόγηση (και τη συμβατότητα) του εν λόγω μέτρου όσον αφορά την HSH ως άμεσο δικαιούχο της ενίσχυσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή παραπέμπει σε απόφαση που εξέδωσε το Δικαστήριο στην υπόθεση C-382/99, Κάτω Χώρες κατά Επιτροπής (90), στην οποία το Δικαστήριο επιβεβαίωσε την εκτίμηση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία ενίσχυση υπέρ δικαιούχου μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά (διότι είναι σύμφωνη με τους κανόνες για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας), αλλά συγχρόνως μπορεί να θεωρηθεί ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά όσον αφορά τους έμμεσους δικαιούχους και πρέπει, ως εκ τούτου, να ανακτηθεί. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αναλογικότητα της ανακεφαλαιοποίησης εν σχέσει προς την HSH μπορεί να εξασφαλισθεί με τα κατάλληλα μέτρα στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, ενώ τυχόν πλεονεκτήματα που απεκόμισαν οι μειοψηφούντες μέτοχοι λόγω των υπερβολικά υψηλών τιμών των μετοχών θα μπορούσαν να αξιολογηθούν και να διορθωθούν χωριστά (π.χ. εάν συμμετάσχουν στον επιμερισμό των βαρών).
(276)
Η Επιτροπή δεν θεωρεί, ωστόσο, ότι υπάρχει λόγος να διαιρεθεί η εξέταση της υπόθεσης ενίσχυσης, δεδομένου ότι μπορεί να εξετάσει τις διάφορες πτυχές του μέτρου ενίσχυσης στο πλαίσιο μιας μόνον απόφασης. Ενδεχόμενα πλεονεκτήματα υπέρ των μειοψηφούντων μετόχων θα μπορούσαν, επομένως, να αξιολογηθούν επίσης σε περίπτωση ανεπαρκούς επιμερισμού των βαρών, όπως επεξηγείται στο διατακτικό της απόφασης κίνησης της διαδικασίας εξέτασης. Η Επιτροπή επισημαίνει ωστόσο ότι από την τροποποίηση της αμοιβής για τη θωράκιση έναντι κινδύνου και από τα πρόσθετα μέτρα για τον επιμερισμό των βαρών θα προκύψει σημαντική μείωση του ποσοστού μετοχών των μειοψηφούντων μετόχων και αυτοί θα αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος των επιμεριζόμενων βαρών κατά τρόπον ώστε να περιοριστούν σημαντικά οι αδυναμίες που οφείλονται στην εκτίμηση της PwC, και επομένως θα αποκατασταθεί ο κατάλληλος επιμερισμός των βαρών. Δεδομένου ότι με τους όρους που επιβάλλει η παρούσα απόφαση εξασφαλίζεται κατάλληλος επιμερισμός των βαρών, η Επιτροπή θεωρεί τον επιμερισμό αυτόν ως αρκετά ευρύ και δεν θα διερευνήσει περαιτέρω αυτή την πτυχή.
11. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(277)
Δεδομένου του καταλόγου δεσμεύσεων που υπέβαλε η Γερμανία όσον αφορά την αναδιάρθρωση της HSH και δεδομένων των όρων που επέβαλε η Επιτροπή στο εν λόγω κράτος μέλος όσον αφορά την αμοιβή και τον επιμερισμό των βαρών, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η θωράκιση έναντι κινδύνου είναι σύμφωνη με το τμήμα 5 της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων. Υπό το πρίσμα του τροποποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε, του καταλόγου δεσμεύσεων που υπέβαλε η Γερμανία και των όρων που επέβαλε η Επιτροπή στο εν λόγω κράτος μέλος, η ενίσχυση αναδιάρθρωσης που συνίσταται στη θωράκιση κινδύνου, την ανακεφαλαιοποίηση και τις εγγυήσεις ρευστότητας είναι σύμφωνη με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ και μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά. Οι ενδοιασμοί που εκφράσθηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας όσον αφορά τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, ήρθησαν.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 3 δισεκατ. ευρώ την οποία χορήγησε η Γερμανία υπέρ της HSH AG με τη μορφή θωράκισης έναντι κινδύνου ύψους 10 εκατ. ευρώ και οι εγγυήσεις ρευστότητας που παρείχε η Γερμανία συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
2. Δεδομένων των δεσμεύσεων που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα I και ΙΙΙ και με την επιφύλαξη της τήρησης των όρων που προβλέπονται στο παράρτημα II, η ενίσχυση με τη μορφή ανακεφαλαιοποίησης ύψους 3 δισεκατ. ευρώ την οποία χορήγησε η Γερμανία υπέρ της HSH AG με τη μορφή θωράκισης έναντι κινδύνου ύψους 10 εκατ. ευρώ, και οι εγγυήσεις ρευστότητας που παρείχε η Γερμανία είναι συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 2
Η Γερμανία εξασφαλίζει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπεβλήθη την 1η Σεπτεμβρίου 2009, όπως τροποποιήθηκε τελευταία φορά σύμφωνα με την κοινοποίηση της Γερμανίας της 11ης Ιουλίου 2011, συμπεριλαμβανομένων του καταλόγου δεσμεύσεων των παραρτημάτων I και ΙΙΙ και των όρων του παραρτήματος II, θα εφαρμοσθεί απολύτως σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που περιλαμβάνεται στον κατάλογο δεσμεύσεων και όρων.
Άρθρο 3
Η Γερμανία κοινοποιεί στην Επιτροπή, εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, τα μέτρα που έλαβε για να συμμορφωθεί προς αυτήν.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Καλείται η Γερμανία να διαβιβάσει αμελλητί αντίγραφο της παρούσας απόφασης στον δικαιούχο.
Βρυξέλλες, 20 Σεπτεμβρίου 2011.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 20. září 2011
o Státní podpoře SA.29338 (C 29/09 (ex N 264/09)) Spolkové republiky Německo ve prospěch společnosti HSH Nordbank AG
(oznámeno pod číslem K(2011) 6483)
(Pouze německé znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/477/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala členské státy a ostatní zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Německo dne 30. dubna 2009 oznámilo Komisi státní opatření ve prospěch společnosti HSH Nordbank AG (dále jen „HSH AG“) ve formě záruky, která zahrnuje tranši druhé ztráty ve výši 10 mld. EUR (dále jen „záruka na pokrytí rizik“) a kapitálovou injekci ve výši 3 mld. EUR (dále jen „rekapitalizace“). Tato opatření byla poskytnuta nepřímo veřejnými vlastníky HSH, tedy Svobodným a hanzovním městem Hamburk a spolkovou zemí Šlesvicko-Holštýnsko (dále jen jednotlivě „Hamburk“ či „Šlesvicko-Holštýnsko“ nebo společně „veřejní vlastníci“).
(2)
Rozhodnutím ze dne 29. května 2009 ve věci N 264/09 (2) (dále jen „rozhodnutí o záchraně“) Komise schválila rekapitalizaci a záruku na pokrytí rizik na období šesti měsíců jako opatření záchrany pro HSH AG slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování Evropské unie (3) (SFEU). V rozhodnutí Komise vyzvala německé orgány, aby během tří měsíců předložily plán restrukturalizace.
(3)
Dne 1. září 2009 Německo předložilo Komisi plán restrukturalizace.
(4)
Komise dne 22. října 2009 zahájila ohledně záruky na pokrytí rizik a ocenění HSH AG v souvislosti s rekapitalizací řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“) (4).
(5)
Dne 21. listopadu 2009 bylo rozhodnutí o zahájení řízení zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (5) a zúčastněné strany byly vyzvány, aby do dvou týdnů po datu zveřejnění předložily svá stanoviska.
(6)
Ve dnech 30. listopadu a 11. prosince 2009 Komise obdržela stanoviska od sdružení Sparkassen- und Giroverband für Schleswig-Holstein a od společnosti Schleswig-Holsteinische Sparkassen-Vermögensverwaltungs- und Beteiligungs GmbH & Co. KG (dále jen jednotlivě „SGVSH“ či „SVB“ nebo společně „sdružení spořitelen“).
(7)
Dne 3. prosince 2009 požádala skupina investorů konzultujících společnost J. C. Flowers & Co. LLC (dále jen „Flowers“) o prodloužení lhůty pro předkládání stanovisek; Komise této žádosti vyhověla dne 7. prosince 2009. Komise obdržela připomínky Flowers dne 17. prosince 2009.
(8)
Dne 1. prosince 2009 požádalo Německo o prodloužení lhůty pro předkládání stanovisek; Komise této žádosti vyhověla dne 7. prosince 2009. Dne 7. prosince 2009 požádala také HSH AG o prodloužení lhůty pro předkládání stanovisek; Komise této žádosti vyhověla dne 17. prosince 2009. Německo dne 17. prosince 2009 předložilo společné stanovisko spolkových zemí a HSH AG k rozhodnutí o zahájení řízení.
(9)
Dne 2. prosince 2009 proběhlo jednání, kterého se zúčastnily Flowers, sdružení spořitelen, německé orgány a Komise.
(10)
Komise dne 21. prosince 2009 předala Německu nedůvěrná znění stanovisek předložených zúčastněnými stranami a vyzvala německé orgány, aby během jednoho měsíce předložily své připomínky.
(11)
Dne 18. ledna 2010 Německo sdělilo připomínky veřejných vlastníků ke stanoviskům Flowers a sdružení spořitelen.
(12)
Pokud jde o záruku na pokrytí rizik a zejména o ocenění portfolia aktiv, jejichž riziko je zajištěné zárukou na pokrytí rizik (dále jen „zajištěné portfolio“), proběhlo mezi německými orgány a Komisí v období od září 2009 do února 2010 několik setkání, telekonferencí a dalších forem výměny informací. Německo předložilo další informace mimo jiné ve dnech 6., 20., 21., 22., 23. a 29. října, 11., 12., 16. a 27. listopadu a 17. prosince 2009, jakož i ve dnech 26. a 27. ledna a 19. února 2010.
(13)
Německo a útvary Komise projednávaly plán restrukturalizace, záruku na pokrytí rizik a rekapitalizaci, jakož i ocenění zajištěného portfolia v období od října 2009 do června 2011 v rámci celé řady zasedání, telekonferencí a dalších forem výměny informací, zejména - avšak ne výlučně - ve dnech 5., 21. a 27. října, 4., 12., 13., 18., 27. a 30. listopadu a 7., 9., 14. a 15. prosince 2009, ve dnech 14. a 19. ledna, 21. dubna, 5., 12., 20., 26., 28. a 31. května, 15. června, 13., 16., 22. a 23. července, 30. září, 22. listopadu a 9. a 22. prosince 2010, jakož i ve dnech 23. a 28. února, 18. března, 1. a 8. dubna, 25. května a 7., 16. a 29. června 2011. Konečné znění plánu restrukturalizace bylo předloženo dne 11. července 2011.
(14)
Dne 5. září 2011 předložilo Německo seznam závazků, jenž je součástí přílohy I tohoto rozhodnutí.
2. POPIS PŘÍJEMCŮ
(15)
Koncern HSH (dále jen „HSH“) je pátou největší německou zemskou bankou se sídlem v Hamburku a Kielu. Jedná se o akciovou společnost, která byla zřízena dne 2. června 2003 v důsledku fúze Hamburgische Landesbank a Landesbank Schleswig-Holstein. V říjnu 2006 získala Flowers (6) od WestLB 24,1 % podílů HSH (26,6 % hlasovacích práv) v očekávání, že HSH v roce 2008 vstoupí na burzu.
(16)
Dne 31. prosince 2008 měla HSH bilanční sumu ve výši 208 mld. EUR a rizikově vážená aktiva v hodnotě 112 mld. EUR.
(17)
Po provedení opatření schválených Komisí v rozhodnutí o záchraně ze dne 29. května 2009 vypadala struktura vlastníků HSH takto: Hamburk 10,89 %; Šlesvicko-Holštýnsko 10,42 %; společnost HSH Finanzfonds AöR, veřejnoprávní instituce společně zřízená a stejným dílem kontrolovaná spolkovými zeměmi Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko, 64,18 %; SGVSH 4,73 %; SVB 0,58 % a Flowers 9,19 % (7).
(18)
HSH je obchodní bankou, jejímž hlavním regionem je severní Německo. Jejími hlavními obchodními oblastmi jsou obchodní bankovnictví a soukromé bankovnictví. Činnosti v oblasti obchodního bankovnictví se soustředí na lodní dopravu, firemní zákazníky, dopravu, nemovitosti a obnovitelné energie. HSH je největším poskytovatelem financí v oblasti stavby lodí na světě a vedoucím poskytovatelem finančních služeb v odvětví letectví (součást obchodní divize dopravy). V prosinci 2008 byla HSH zastoupena v 21 velkých finančních pobočkách v Evropě, Asii a Americe.
(19)
HSH patří mezi německé veřejné úvěrové instituce, které do 18. července 2005 těžily z neomezených státních záruk odpovědnosti úvěrové instituce (Anstaltslast) a ručení zřizovatele (Gewährträgerhaftung) (8).
(20)
Počátkem 90. let 20. století došlo k převodům majetku a kapitálu ve výši 523 mil. EUR, které zvýhodnily předchůdce HSH, banky Hamburgische Landesbank a Landesbank Schleswig-Holstein. Komise dne 20. října 2004 rozhodla, že tyto převody představují státní podpory neslučitelné s vnitřním trhem, které musí být vráceny (9). HSH musela veřejným vlastníkům vrátit částku v celkové výši 756 mil. EUR včetně úroků. HSH tuto platbu provedla ve dvou splátkách ve dnech 31. prosince 2004 a 3. ledna 2005.
(21)
Aby se vyrovnal odliv kapitálu, navýšili podílníci dne 20. července 2005 kapitál HSH o 556 mil. EUR (10). Toto navýšení kapitálu bylo provedeno z vlastních zdrojů ve spojení s tzv. dílčími platbami. Na základě tohoto mechanismu se struktura vlastníků příliš nezměnila. Komise dne 6. září 2005 rozhodla, že navýšení kapitálu bylo v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, a tudíž nepředstavovalo státní podporu (11).
(22)
V polovině července 2008 podílníci HSH rozhodli navýšit vlastní kapitál HSH, aby financovali její růst. Objem těchto kapitálových opatření činil téměř 2 mld. EUR; z toho bylo přibližně 1,26 mld. EUR nového kapitálu.
(23)
První část těchto kapitálových opatření spočívala v tom, že všechny tiché spoluúčasti v celkové výši 685 mil. EUR (12) a prioritní akcie v hodnotě 57 mil. EUR, které byly v držení veřejných vlastníků, byly přeměněny v kmenové akcie. V okamžiku přeměny Flowers podepsala navýšení kapitálu v hotovosti, aby zabránila rozmělnění svého vlastnictví akcií (13). V důsledku toho HSH obdržela dodatečně asi 300 mil. EUR.
(24)
Jako druhou část kapitálových opatření vlastníci rozhodli o nové tiché spoluúčasti ve formě směnitelné obligace v celkové výši 962 mil. EUR. Účast veřejných a soukromých podílníků na tiché spoluúčasti odpovídala jejich podílům (veřejní 660 mil. EUR, soukromí 240 mil. EUR). Dalších 62 mil. EUR převzali soukromí podílníci. Tento tichý vklad byl k 31. prosinci 2010 přeměněn na kmenové akcie.
(25)
Německo informovalo Komisi o kapitálových opatřeních popsaných v bodech 22 až 24. Podle názoru Komise byly investice veřejných podílníků v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, neboť na transakci se významnou měrou podílel soukromý investor za stejných podmínek jako veřejní podílníci; dne 1. srpna 2008 Komise informovala Německo o svém rozhodnutí, že se touto záležitostí již nebude zabývat.
(26)
V období 1999-2009 zaznamenala HSH kumulované ztráty ve výši 1,85 mld. EUR a vyplatila svým veřejným vlastníkům kumulované dividendy ve výši 354 mil. EUR. Ve stejném období dodali veřejní vlastníci HSH [4-5] (14) mld. EUR nového kapitálu a zaručili se za závazky až do výše 166 mld. EUR.
Tabulka 1
Finanční ukazatele HSH pro veřejné vlastníky v období 1999-2009 (15)
Obchodní rok
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Zisk a ztráta (v mil. EUR) (16)
111
110
204
239
261
127
400
460
270
-3 195
- 838
Kumulovaný zisk a ztráta (v mil. EUR)
111
221
425
664
925
1 052
1 452
1 912
2 182
-1 013
-1 851
Vyplacení dividend veřejným vlastníkům (v mil. EUR)
36
44
72
96
105
0
0
Kumulované vyplacení dividend veřejným vlastníkům (v mil. EUR)
36
80
153
248
354
354
354
Dodání nového kapitálu vlastníky (v mil. EUR) podle místních GAAP
[300-600]
0
0
[700-1 400]
3 000
Kumulované dodání kapitálu veřejnými vlastníky (v mil. EUR)
[300-600]
[300-600]
[300-600]
[1 000-2 000]
[4 000-5 000]
Záruka na pokrytí rizik (v mld. EUR)
10
Zaručené závazky (v mld. EUR), z toho
162
166
152
144
161
88
78
75
73
ručení zřizovatele (v mld. EUR)
162
166
152
144
161
88
78
65
56
záruky SoFFin (v mld. EUR)
0
0
0
0
0
0
0
10
17
(27)
Dříve byla HSH hodnocena všemi třemi velkými ratingovými agenturami (17) vždy stupněm AA. Dlouhodobý rating odrážel neomezené státní záruky poskytnuté veřejnými vlastníky HSH. Předpoklad, že veřejní vlastníci poskytnou další podporu, hraje i nadále významnou úlohu při ratingu HSH, přičemž agentura Fitch zvýšila rating (18) o sedm stupňů. Agentura Moody’s zvýšila na základě podpůrných faktorů rating o celkem sedm stupňů, z nichž jeden je třeba přičíst podpoře (regionální podpoře) poskytnuté veřejnými vlastníky.
(28)
Stand-alone rating (u Moody’s „rating finanční síly banky“ či „BFSR“) (19) C odráží názor ratingových agentur, že HSH disponuje přiměřenou finanční silou s omezeným, avšak dobrým obchodním modelem. Podle metody BFSR agentury Moody’s vykazují banky ohodnocené stupněm C buď přijatelné finanční základy v rámci předvídatelného a stabilního prostředí, nebo dobré finanční základy v rámci méně předvídatelného a stabilního prostředí.
(29)
V červenci 2004 začala agentura Fitch hodnotit nezaručené obligace HSH stupněm A, přičemž stand-alone rating HSH ponechala na stupni C. V červenci 2005 následovaly agentury Moody’s a S&P se svými ratingy na nezaručené obligace. Do počátku krize v roce 2008 byly ratingy HSH stabilní.
(30)
Od října 2008 lze u ratingů HSH sledovat dva trendy. První trend začal v říjnu 2008, když agentury Fitch a Moody’s postupně snížily stand-alone rating HSH na nižší stupeň kategorie D a vyšší stupeň kategorie E (E je nejnižší možný rating BFSR agentury Moody’s) (20). Jako důvody snížení ratingu agentury uvedly a) značné riziko vyplývající z cyklického základu aktiv HSH a zejména z aktiv v oblasti lodní dopravy, b) omezený přístup banky HSH ke kapitálu, přestože HSH prováděla kapitálově velmi náročné úvěrové operace a c) slabou a nízkou výnosnost HSH v porovnání s obdobím před krizí, kterou lze vysvětlit nízkým výnosem z aktiv, poměrně vysokými rezervami ke krytí rizik v oblasti financí založených na majetku („asset-based finance“) a podstatně vyššími náklady financování než před krizí. Agentury dále vyjádřily zásadní pochybnosti ohledně obchodního profilu HSH. Jelikož HSH nemá nijak rozsáhlý přístup k soukromým klientům, bude i nadále závislá na peněžních a kapitálových trzích, na nichž však bude mít problémy se zajištěním dostatečných finančních prostředků. Dodržování přísnějších regulačních požadavků ohledně kapitalizace, rezerv v oblasti likvidity a nevyváženosti financování by bylo pro čistě velkoobchodní banku jako HSH obzvlášť náročné.
(31)
Druhý trend začal v květnu 2009, když agentura S&P snížila rating HSH na BBB+. Následovaly agentury Moody’s a Fitch, které v květnu a v červenci 2010 snížily rating HSH na A3/A-. Při odůvodnění snížení ratingu poukázaly ratingové agentury na omezení další podpory ze strany veřejných vlastníků na základě a) pravidel státní podpory platných v EU a b) jejich rozpočtových omezení. Dosavadní rozsáhlá opatření podpory byla pro finanční sílu veřejných vlastníků těžkým břemenem, takže byli ochotni poskytnout další podporu jen v omezené míře. Důležitým aspektem při posuzování další ochoty veřejných vlastníků přijímat opatření podpory byl velký objem dluhových cenných papírů vydaných při použití doložky zachování právních účinků (grandfathering) (21), který tehdy zůstal v bilanci HSH.
(32)
Již v roce 2007 byla hodnota strukturovaného úvěrového portfolia (CIP) (22) HSH ve výši 30 mld. USD v důsledku finanční krize snížena o 1,3 mld. EUR. Rozšíření krize na reálnou ekonomiku negativně ovlivnilo tradiční úvěrové portfolio a kvalitu pohledávek HSH z jejích finančních činností v oblasti lodní dopravy, dopravy, nemovitostí a obnovitelných energií. Další úprava hodnoty CIP směrem dolů o 1,6 mld. EUR a vytvoření rezervy na riziko úvěrových operací ve výši 1,9 mld. EUR výrazně přispěly k negativnímu výsledku ve výši 3,2 mld. EUR v roce 2008.
(33)
Úpadek banky Lehman Brothers v září 2008 vedl k dalšímu zostření problémů refinancování HSH, takže HSH požádala zvláštní fond ke stabilizaci finančního trhu (Sonderfonds Finanzmarktstabilisierung) (dále jen „SoFFin“) o záruky likvidity ve výši 30 mld. EUR.
(34)
Dne 29. dubna 2009 Spolkový úřad pro finanční dohled (Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht) (dále jen „BaFin“) sdělil bance HSH, že se na základě stávající situace HSH z hlediska pravidel obezřetnosti domnívá, že je pro HSH složité splnit zákonné kapitálové požadavky. Úřad BaFin oznámil, že podle § 47 německého zákona o poskytování úvěrů vyhlásí moratorium, pokud vlastníci HSH nenavýší kapitálovou základnu HSH.
(35)
Dne 6. května 2009 snížila agentura S&P rating HSH o dva stupně z kategorie A na kategorii BBB + s negativním výhledem.
3. OPATŘENÍ PODPORY
(36)
Spolkové země Šlesvicko-Holštýnsko a Hamburk přiznaly bance HSH v květnu a červnu 2009 dvě opatření podpory: rekapitalizaci ve výši 3 mld. EUR a opatření záruky druhé ztráty (dále jen „záruka na pokrytí rizik“) ve výši 10 mld. EUR. Kromě toho HSH obdržela třetí podporu od fondu SoFFin ve formě záruk likvidity, které nakonec činily 17 mld. EUR (dále jen „záruky likvidity“).
3.1. REKAPITALIZACE
(37)
Rekapitalizace spočívala v kapitálovém vkladu v hotovosti v celkové výši 3 mld. EUR hlavní kapitálové složky Tier 1 výměnou za kmenové akcie s hlasovacím právem. Akcie byly emitovány společností HSH AG a v plné výši upsány společností HSH Finanzfonds AöR. Společnost HSH Finanzfonds AöR je veřejnoprávní instituce společně zřízená a stejným dílem vlastněná a kontrolovaná spolkovými zeměmi Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko.
(38)
HSH Finanzfonds AöR získala finanční prostředky potřebné na rekapitalizaci vydáním dluhopisů na kapitálových trzích. Závazky instituce vyplývající z emise dluhopisů jsou rovným dílem zajištěny spolkovými zeměmi Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko jako dílčích dlužníků a zárukami vůči vlastníkům dluhopisů. Dluhopisy vydané HSH Finanzfonds AöR slouží pouze k financování rekapitalizace HSH. HSH Finanzfonds AöR působí výlučně jako účelová společnost pro spolkové země Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko a vedle rekapitalizace a záruky na pokrytí rizik nesleduje žádné další cíle.
(39)
Emisní cena nových akcií byla stanovena na základě ocenění HSH společností PricewaterhouseCoopers (dále jen „PwC“), podle něhož činí hodnota společnosti v rozmezí od [ 2] mld. EUR do [ 3] mld. EUR ([ 19] EUR až [ 28] EUR za akcii). Podle ocenění je pak průměrná hodnota HSH [2-3] mld. EUR ([19-28] EUR za akcii). Ocenění bylo provedeno před snížením ratingu HSH ze dne 6. května 2009. Dopad snížení ratingu na hodnotu HSH nebyl při oceňování brán v úvahu, byl však zohledněn při poradách o stanovení emisní ceny. Ocenění vycházelo z předpokladu, že v roce 2013 dojde ke zvýšení ratingu na dřívější hodnotu A.
(40)
Za vložení 3 mld. EUR nového kapitálu chtěly spolkové země Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko dosáhnout ročního protiplnění ve výši 10 % (300 mil. EUR ročně). Jelikož zisky předpovídané v obchodním plánu HSH na období 2009-2012 nebyly dostatečné pro vyplacení 10 % dividend na všechny kmenové akcie, byla emisní cena nových kmenových akcií snížena o dividendy nevyplacené v období 2009-2012 ve výši 10 %. Současná hodnota platby dividend ve výši 10 % za období 2009-2012 činí [650-800] mil. EUR ([3-6] EUR za akcii). Cena nových akcií byla stanovena na 19 EUR za akcii ([19-28] EUR mínus [3-6] EUR). HSH Finanzfonds AöR získala 157 894 737 nových kmenových akcií.
(41)
Sdružení spořitelen a Flowers se rekapitalizace neúčastnily, čímž se podíly obou sdružení spořitelen a Flowers rozmělnily z 13,20 %, 1,62 % příp. 25,67 % na 4,73 %, 0,58 % příp. 9,19 % a společné přímé a nepřímé podíly spolkových zemí Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko (včetně podílů držených prostřednictvím společnosti HSH Finanzfonds AöR) se zvýšily z 59,51 % na 85,49 %.
3.2. ZÁRUKA NA POKRYTÍ RIZIK
(42)
Záruka na pokrytí rizik byla zavedena současně s rekapitalizací v červnu 2009. Také tuto záruku poskytla přímo HSH Finanzfonds AöR. Sdružení spořitelen a Flowers se na tomto opatření nepodílely. Záruka na pokrytí rizik spočívá v záruce druhé ztráty ve výši 10 mld. EUR, která chrání HSH před ztrátami, jež vyplývají z portfolia v celkové výši 172 mld. EUR k určitému rozhodnému dni v březnu 2009 (expozice v selhání ve výši 187 mld. EUR). Tranši první ztráty ve výši 3,2 mld. EUR nese HSH sama. Tranše druhé ztráty ve výši až 10 mld. EUR jde na vrub HSH Finanzfonds AöR. Ztráty, které přesahují částku 13,2 mld. EUR (tranše první a druhé ztráty dohromady), ponese HSH. Převodní hodnota zajištěného portfolia činí [cca 168] mld. EUR (celková hodnota aktiv [cca 172] mld. EUR mínus 3,2 mld. EUR).
(43)
V zásadě může HSH záruku kdykoli vypovědět, až do 31. prosince 2013 je však takové vypovězení omezeno na [2-5] mld. EUR celkem a na [1-4] mld. EUR ročně. Dne 9. března 2011 HSH vypověděla 1 mld. EUR záruky. Dne 18. června 2011 a opět dne 6. září 2011 HSH vypověděla další 1 mld. EUR záruky, takže se zbývající záruka snížila na 7 mld. EUR. Úřad BaFin byl o výpovědích informován. BaFin prohlásil, že proti tomu nevznese žádnou námitku.
(44)
Znehodnocená aktiva jako cenné papíry zajištěné aktivy (Asset-Backed-Securities,„ABS“) činí cca [3-6] % z [cca 172] mld. EUR portfolia zajištěného zárukou na pokrytí rizik. Velkou část zajištěných aktiv tvoří zákaznické úvěry, které představují hlavní činnost HSH. Zajištěné portfolio je vedeno v různých měnách, např. v EUR, USD a GBP.
Tabulka 2
Rozdělení [cca 172] mld. EUR zajištěných aktiv
Druh aktiv
Aktiva zahrnutá do rozvahy
(v mld. EUR)
% portfolia
Zákaznické úvěry
[cca 115]
(…)
Cenné papíry s pevným výnosem
[cca 30]
(…)
Půjčky proti dlužnímu úpisu (23)
[cca 15]
(…)
Cenné papíry zajištěné aktivy
[cca 10]
(…)
Platební záruky
[cca 5]
(…)
Celkem
[cca 172]
100,0
(45)
Před zavedením záruky na pokrytí rizik HSH nenechala ocenit externími odborníky celé portfolio, nýbrž pouze portfolio ABS a část portfolia CIP, která byla oceněna společnostmi Blackrock a Cambridge Place. Na příslušnou žádost Komise provedla HSH v období listopad 2009 až leden 2010 na základě předpokladu Komise ohledně přísného „zátěžového“ scénáře ocenění zajištěného portfolia. Ocenění bylo provedeno ve spolupráci s odborníky Komise. Předpoklady ocenění byly v souladu s přísnými „zátěžovými“ scénáři, které Komise použila v jiných případech. Ocenění vycházelo z podrobné analýzy vzorku 40 transakcí s fiktivní hodnotou 1 mld. EUR, tj. 0,6 % celkové expozice, a z ocenění tranší provedeného na velké reprezentativní části portfolia při použití programu agentury Moody’s CDOROM (24). Výchozí předpoklady byly prodiskutovány s odborníky Komise. Banku HSH přitom podporoval externí odborník společnosti Morgan Stanley, který potvrdil technickou správnost výpočtů. Účinek snížení kapitálu záruky na pokrytí rizik v okamžiku jejího zavedení byl vyčíslen na [cca 3,5] mld. EUR. V únoru 2010 potvrdil úřad BaFin správnost metody použité ke stanovení účinku snížení kapitálu a souvisejících výpočtů.
(46)
Podle smlouvy o poskytnutí záruky uzavřené dne 2. června 2009 mezi HSH Finanzfonds AöR a HSH obdrží HSH Finanzfonds AöR za poskytnutí záruky druhé tranše prémii ve výši 400 bazických bodů ročně na nominální hodnotu záruky (10 mld. EUR) (dále jen „základní prémie“). Na základě využití a výpovědí se snižuje částka, na kterou je protiplnění ve výši 400 bazických bodů vypláceno. Tabulka 3 ukazuje celkovou částku kumulativní platby ve třech scénářích: a) scénář 1: základní scénář HSH, ve kterém se předpokládá, že záruka nebude využita a bude ze strany HSH do konce roku 2015 v plné výši vypovězena; b) scénář 2: méně příznivý scénář, v němž se počítá s využitím záruky ve výši 5 mld. EUR a c) scénář 3: případ, z něhož vychází ocenění aktiv a v němž se předpokládá, že záruka bude do roku [2015-2020] v plné výši využita (žádné výpovědi).
Tabulka 3
Protiplnění za záruku na pokrytí rizik podle návrhu Německa pro různé scénáře
(v mil. EUR)
Scénář 1
(záruka nebude využita)
Scénář 2
(záruka bude využita ve výši 5 mld. EUR)
Scénář 3
(záruka bude využita ve výši 10 mld. EUR)
Základní prémie (400 bazických bodů ze zbývající nominální hodnoty záruky)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
(47)
Během období restrukturalizace by platby základní prémie podle využití záruky představovaly částku mezi [100-150] mil. EUR a 405 mil. EUR ročně (viz tabulka 4).
Tabulka 4
Předpokládaná platba základní prémie (400 bazických bodů) HSH společnosti HSH Finanzfonds AöR během období restrukturalizace (v mil. EUR)
(v mil. EUR)
2009 skutečná hodnota
2010 skutečná hodnota
2011
2012
2013
2014
Scénář 1 (záruka nebude využita)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [150-200]
- [100-150]
Scénář 2 (záruka bude využita ve výši 5 mld. EUR)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [180-230]
- [150-200]
Scénář 3 (záruka bude využita ve výši 10 mld. EUR)
- 300
- 405
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
3.3. ZÁRUKY LIKVIDITY
(48)
HSH kromě toho požádala fond SoFFin o záruky likvidity, které měly pokrýt emisi nových dluhových cenných papírů v celkové výši 30 mld. EUR. Počátkem prosince 2008 SoFFin schválil emisi první tranše ve výši 10 mld. EUR. Záruky byly schváleny v rámci německého záchranného balíčku (25). Zbývajících 20 mld. EUR mělo být uvolněno po předložení plánu restrukturalizace. Druhá tranše ve výši 20 mld. EUR byla uvolněna poté, co HSH dne 7. března 2009 předložila fondu SoFFin koncepci restrukturalizace. K 30. září 2009 bylo využito celkem 17 mld. EUR. K 1. lednu 2010 snížil SoFFin maximální výši záruky z 30 mld. EUR na 17 mil. EUR. Maximální částka již nebyla zvýšena.
4. PLÁN RESTRUKTURALIZACE
4.1. PŮVODNÍ PLÁN RESTRUKTURALIZACE A NÁSLEDNÁ ZMĚNA FINANČNÍCH PROGNÓZ
(49)
První plán restrukturalizace předložený dne 1. září 2009 (dále jen „původní plán restrukturalizace“) je popsaný v rozhodnutí o zahájení řízení (body 23 až 28 rozhodnutí o zahájení řízení). Doplňující informace ke koncepci restrukturalizace obsažené v původním plánu restrukturalizace byly předloženy v období říjen 2009 až červen 2011. Pozměněné znění plánu restrukturalizace bylo předloženo dne 11. července 2011 (dále jen „pozměněný plán restrukturalizace“). Finanční prognózy obsažené v původním plánu restrukturalizace a odpovídající aktualizace budou stručně popsány níže.
(50)
Původní plán restrukturalizace předpokládal pro období 2009-2014 snížení čistých výnosů z úroků o [cca 20] % z [cca 1,4] mld. EUR na [cca 1,1] mld. EUR. Ohledně jednotlivých prvků finančních výsledků předpokládala HSH pro hlavní banku (26) na období 2009-2014 zvýšení výsledku před restrukturalizací (a po vytvoření rezervy na riziko úvěrových operací) o více než 200 %, a to z [cca 350] mil. EUR na [cca 1,1] mld. EUR. Výsledky před restrukturalizací předpokládané pro rok 2014 ve výši [cca 1,1] mld. EUR zahrnovaly rovněž pozitivní dopad z uvolnění částí rezervy na riziko úvěrových operací ve výši [cca 100] mil. EUR. Jako čistý zisk z provizí a obchodní výsledek bylo pro rok 2014 vykázáno [vždy cca 20] % výsledku před restrukturalizací hlavní banky. V pozměněném plánu restrukturalizace byl předpokládaný výsledek před restrukturalizací pro rok 2014 opraven na [350-450] mil. EUR, přičemž čistý zisk z provizí a obchodní výsledek činí [10-15] %.
(51)
V původním plánu restrukturalizace se počítalo se snížením celkových aktiv HSH z [cca 175] mld. EUR (2009) na [cca 150] mld. EUR (2014). Dále se předpokládalo zvýšení aktiv hlavní banky z [cca 100] mld. EUR (2009) na [cca 110] mld. EUR (2014). V pozměněném plánu restrukturalizace byl objem celkových aktiv pro HSH předpokládaný pro rok 2014 změněn na 120 mld. EUR a aktiva pro hlavní banku předpokládaná pro rok 2014 na 82 mld. EUR.
(52)
Podle původního plánu restrukturalizace se měla aktiva segmentu sektorové banky (lodní doprava, energie a doprava) zvýšit z [cca 30] mld. EUR (2009) na [cca 35] mld. EUR (2014); z toho mělo [cca 20] mld. EUR připadat na aktiva v oblasti lodní dopravy přednostně financovaná v USD. V pozměněném plánu restrukturalizace byla předpokládaná aktiva segmentu sektorové banky pro rok 2014 upravena na [20-25] mld. EUR a aktiva v oblasti lodní dopravy na 15 mld. EUR. Oproti původnímu plánu restrukturalizace nebyla již obchodní divize letecké dopravy do pozměněného plánu restrukturalizace začleněna.
(53)
Kvóta kapitálu Tier 1 předpokládaná pro rok 2014 činila v původním plánu restrukturalizace [cca 10] % a v pozměněném plánu restrukturalizace byla odhadována na [10-15] %.
(54)
Původní plán restrukturalizace obsahoval pro rok 2014 rozdělení plánovaných finančních zdrojů pro část bilance, která má být financována, ve výši [cca 100] mld. EUR (z toho [cca 25] mld. EUR nezajištěného financování na peněžním a kapitálovém trhu), takže oproti plánovaným celkovým aktivům ve výši [cca 150] mld. EUR vznikla mezera ve financování ve výši [cca 50] mld. EUR. V pozměněném plánu restrukturalizace byla mezera mezi předpokládanými celkovými aktivy a předpokládanými celkovými závazky snížena; HSH poskytla informace ke zdrojům financování, které mají být použity na pokrytí potřeby financování vyplývající z mezery.
(55)
V následující tabulce jsou znázorněny prognózy růstu pro hlavní oblasti činností HSH podle původního plánu restrukturalizace a změny provedené v pozměněném plánu restrukturalizace.
Tabulka 5
Porovnání míry růstu v segmentech lodní dopravy a firemních zákazníků
Segment
Původní plán restrukturalizace
(1. září 2009)
Pozměněný plán restrukturalizace
(11. červenec 2011)
Poznámky k prognózám růstu v pozměněném plánu restrukturalizace
Lodní doprava
Míra růstu v nových obchodech ve výši [cca 250] % pro roky 2010 (skutečná hodnota) až 2014 (střední roční míra růstu [cca 40] %)
Míra růstu v nových obchodech ve výši [90-130] % pro roky 2010 (skutečná hodnota) až 2014 (střední roční míra růstu […] %)
Tato míra růstu vychází z ročního absolutního objemu nových obchodů ve výši průměrně […] mld. EUR v období 2011 až 2014. Pro porovnání: celkový objem trhu činil ve stejném období průměrně [cca 25] mld. EUR nových obchodů.
Firemní zákazníci
Nárůst objemu úvěrů o [cca 100] % (2010 skutečná hodnota - 2014)
Nárůst objemu úvěrů o […] % (2010 skutečná hodnota - 2014)
Tento nárůst odpovídá absolutnímu objemu nových obchodů ve výši […] mld. EUR za čtyři roky. Pro porovnání: k 31. prosinci 2008 činila celková aktiva v tomto segmentu 25,7 mld. EUR.
4.2. OBECNÝ POPIS POZMĚNĚNÉHO PLÁNU RESTRUKTURALIZACE
(56)
Pozměněný plán restrukturalizace byl předložen dne 11. července 2011. Předpokládá výrazné změny obchodního modelu HSH. Nový obchodní model HSH je charakterizován nižším rizikem, silnějším zaměřením na regionální obchody a udržitelnost při financování a poskytování úvěrů. Plánovaná a již zahájená opatření restrukturalizace zahrnují vedle zaměření na činnosti hlavního předmětu podnikání a následně na prodej či ukončení různých činností a významných podílů také přizpůsobení sítě poboček a optimalizaci struktury nákladů. Pozměněný plán restrukturalizace předpokládá zřízení interní restrukturalizační jednotky, v níž mají být pro účetní a organizační účely shrnuty činnosti, v nichž se nemá pokračovat. Nejdůležitějšími body nového obchodního modelu jsou:
a)
nová orientace na životaschopnou hlavní banku cestou značného omezení aktiv, posílení regionálních obchodů (divize firemních zákazníků v Německu, obchod s nemovitostmi v Německu a soukromé bankovnictví) a zachování hlavních kompetencí ve vybraných mezinárodních obchodních činnostech se silnou regionální vazbou (lodní doprava a obnovitelné energie se zaměřením na Evropu);
b)
výlučné zaměření obchodování na kapitálových trzích na činnosti v oblasti treasury (takzvané obchody na vlastní účet) a činnosti orientované na zákazníky, zejména jako dodavatel produktů pro jiné obchodní jednotky (vzájemný prodej produktů, tzv. cross-selling); obchody na vlastní účet byly ukončeny;
c)
ukončení činností, které nejsou v souladu s novou strategickou orientací HSH, tj. mezinárodního podnikání v oblasti přebírání společností, při kterém dochází k výraznému dodatečnému zadlužení (LBO), mezinárodního obchodu s nemovitostmi, financování letadel založené na majetku a dalších úvěrových operací, které nepatří jednoznačně k hlavním kompetencím;
d)
odprodej všech dceřiných společností, které nejsou v souladu s novou strategickou orientací HSH. Pozměněný plán restrukturalizace předpokládá odprodej celkem [100-120] podílů. HSH již počet podílů snížila o 25. Veškeré odprodeje mají proběhnout nejpozději do […];
e)
jasné oddělení ukončených obchodních divizí, které mají být v rámci interní restrukturalizační jednotky omezeny nebo prodány. Restrukturalizační jednotka nebude zahajovat žádné nové obchodní činnosti;
f)
výrazné přizpůsobení národních i zahraničních poboček: ukončení nestrategických činností povede k uzavření 15 z původních 21 zahraničních poboček. Pobočky či zastoupení v Helsinkách, Šanghaji, Bombaji, Stockholmu, Neapoli, Oslu, Rize, Tallinu, Varšavě, San Francisku a Hanoji již byly uzavřeny. Pobočky či zastoupení v Kodani, Paříži, Amsterodamu a Moskvě budou uzavřeny do roku 2012. Po restrukturalizaci si HSH ponechá šest poboček či zastoupení v Londýně, Hongkongu, New Yorku, Singapuru, Lucemburku a Aténách, přičemž pobočky v Londýně, Lucemburku a New Yorku mají být zmenšeny a pobočka v Hongkongu přeměněna na zastoupení.
(57)
Regionální zaměření zahrnuje především severoněmecké obchody se soukromými a firemními zákazníky, obchod s nemovitostmi a činnosti v oblasti spořitelen. Dále se HSH bude soustředit na vybrané oblasti mezinárodního financování lodí, jakož i na financování projektů v oblasti obnovitelných energií se zaměřením na Evropu a určité investice do infrastruktury. HSH uzavře pobočku v Lübecku do konce roku 2011.
(58)
Celkově bude bilanční suma nové hlavní banky značně snížena, zejména přenosem aktiv z hlavní banky na vlastní restrukturalizační jednotku HSH. Na konci restrukturalizačního období dne 31. prosince 2014 bude bilanční suma HSH (hlavní banky) činit 82 mld. EUR. V porovnání s bilanční sumou 208 mld. EUR v roce 2008 to odpovídá snížení o 126 mld. EUR, tj. téměř o 61 %.
(59)
Pozměněný plán restrukturalizace vychází z obecných předpokladů ohledně vývoje HDP v Německu, eurozóně, v USA a na celém světě, změn v krátkodobých a dlouhodobých úrokových sazbách, inflace v eurozóně a v USA, cen ropy a směnného kurzu EUR/USD. Prognózy pro jednotlivé obchodní divize vycházejí z předpokladů ohledně míry růstu relevantního trhu, objemů a marží v oblasti nových obchodů na segment a kapacity vzájemného prodeje produktů. Vzhledem k významu obchodní divize lodní dopravy pro celkový finanční výsledek HSH předložila HSH odvětvově specifické předpoklady k vývoji trhu financování lodní dopravy. V následující tabulce jsou znázorněny prognózy týkající se vývoje velikosti trhu ohledně celosvětových nových obchodů (souhrnné hodnoty pro segmenty nákladních a kontejnerových lodí a tankerů), objemu nových obchodů HSH a podílu HSH na trhu.
Tabulka 6
Předpoklady k financování lodní dopravy v období 2011-2014
Průměr 2005-2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Celosvětové nové obchody v oblasti financování lodní dopravy celkem (v mld. EUR)
109,4
25,9
48,3
[10-15]
[15-25]
[25-35]
[40-50]
Nové obchody HSH (v mld. EUR)
6,7
0,2
1
[0,5-1,5]
[0,5-1,5]
[1-2]
[2-3]
Podíl HSH na trhu (%)
6,1
0,8
2,1
[cca 4]
[cca 5]
[cca 5]
[cca 5]
(60)
HSH vychází z průměrného směnného kurzu EUR/USD [1,30-1,50]. Předložila údaje o dopadu pozměněných předpokladů na zisk a ztrátu, jakož i o své čisté likviditě, a zejména analýzu citlivosti pro změny úroků a změny směnného kurzu EUR/USD. Podle analýzy citlivosti by HSH při výrazných změnách předpokladů ohledně úrokových sazeb a směnného kurzu EUR/USD nedosáhla takových ztrát, které by nemohla absorbovat. Kromě toho by stav likvidity HSH nebyl negativní, kdyby se směnný kurz EUR/USD výrazně odchyloval od základního scénáře.
(61)
HSH dále předložila na základě méně příznivých tržních předpokladů scénáře pro nepříznivou situaci a pro nejhorší případ na úrovni koncernu. Finanční prognózy v případě scénářů pro nepříznivou situaci a pro nejhorší případ ukazují, že dopady stresového faktoru na platební schopnost HSH jsou tlumeny strukturou záruky na pokrytí rizik. V případě scénáře pro nepříznivou situaci by HSH odložila částečná vypovězení záruky, a tím omezila přibývání rizikově vážených aktiv v důsledku negativních hospodářských rámcových podmínek. U obou scénářů by výsledná kvóta kapitálu HSH Tier 1 činila během období restrukturalizace cca 10 %.
4.3. POPIS RESTRUKTURALIZACE JEDNOTLIVÝCH OBCHODNÍCH DIVIZÍ HSH
(62)
Bilanční suma obchodní divize firemních zákazníků hlavní banky se sníží z 26,3 mld. EUR (2008) na [10-20] mld. EUR (2014). Celkově se obchodní segment v tomto období zmenší o cca [45-55] %.
(63)
V divizi firemních zákazníků bude HSH nabízet finanční prostředky větším středním podnikům, a to zejména v hlavním regionu severního Německa.
(64)
HSH ukončila své činnosti v oblasti refinancování leasingových společností a své mezinárodní obchody LBO a ukončí rovněž svou divizi firemních zákazníků zaměřenou na asijské a skandinávské zákazníky. Divize firemních zákazníků nebude působit v oblasti financování letadel nebo lodí založeného na majetku. Schopnost HSH podporovat regionální obchody v hlavním regionu však nebude omezena.
(65)
HSH se v prvé řadě soustředí na větší střední podniky v severním Německu a na německé podniky určitých hlavních hospodářských odvětví. Bude se jasně zaměřovat na ziskové transakce a na zákazníky s dobrou bonitou, kteří požadují různé produkty. HSH bude usilovat o to, aby se pro tyto zákazníky stala „upřednostňovanou“ bankou.
(66)
S ohledem na zlepšení finanční situace se obchodní divize bude stále více zaměřovat na získávání vkladů a využívaní struktur financování, které umožňují syndikace, jsou způsobilé pro ECB nebo mohou být předávány investorům.
(67)
Bilanční suma obchodní divize nemovitostí hlavní banky se má snížit z 30,5 mld. EUR (2008) na [9-18] mld. EUR (2014). To odpovídá snížení o [50-70] %.
(68)
HSH bude nabízet všechny druhy úvěrových produktů a všechny ostatní bankovní produkty, po kterých bude ze strany realitních společností poptávka. HSH se bude svou obchodní činností zaměřovat na severní Německo a německé aglomerace. Zaměřovat se bude především na finanční řešení pro […] a financování projektů s přiměřeným stupněm rizika. V této obchodní divizi se HSH bude soustředit na financování […]. Zvláštní druhy nemovitostí budou financovány pouze selektivně.
(69)
Činnosti v jiných státech - včetně mezinárodního obchodu s nemovitostmi, který spočívá v podpoře německých zákazníků v evropských aglomeracích - budou ukončeny. V těchto oblastech HSH nebude provádět žádné nové obchody a stávající obchodní činnosti postupně ukončí.
(70)
HSH se bude orientovat především na profesionální investory v oblasti nemovitostí, zejména na stávající zákazníky, na vybrané developery, na zákazníky s pevnou pozicí v odvětví nemovitostí a s vysokým potenciálem v oblasti vzájemného prodeje produktů, jakož i na zákazníky spojené se severním Německem, kteří potřebují komplexní struktury financování. HSH bude nadále využívat struktury a produkty, které snižují potřebu finančních prostředků, např. obchody, které připadají v úvahu pro kryté dluhové obligace, úvěry způsobilé pro ECB a finanční prostředky a jistoty poskytované institucí Kreditanstalt für Wiederbau (KfW).
(71)
Bilanční suma obchodní divize spořitelen hlavní banky se sníží z 8,7 mld. EUR (2008) na [ 3] mld. EUR (2014) především omezením činností refinancování pro spořitelny.
(72)
Zákaznická základna této obchodní divize je v prvé řadě tvořena spořitelnami a zákazníky z veřejného sektoru v severním Německu a v druhé řadě spořitelnami a zákazníky z veřejného sektoru mimo severní Německo (sekundární bankovní vztahy).
(73)
HSH nabízí širokou škálu produktů, které se zaměřují na hlavní obchodní oblasti spořitelen. Patří sem zejména divize soukromých a firemních zákazníků, činnosti v oblasti obchodů na vlastní účet, jakož i správa vlastních cenných papírů a správa úvěrového portfolia.
(74)
V obchodní divizi soukromého bankovnictví se bilanční suma hlavní banky sníží z 1,7 mld. EUR (2008) na [0,5-1,5] mld. EUR (2014).
(75)
HSH se soustředí na poskytování služeb movitým soukromým zákazníkům v hlavním regionu severní Německo. Navíc bude HSH nabízet služby soukromého bankovnictví v nadregionálních distribučních pobočkách jiných segmentů trhu. Škála služeb bude zahrnovat […].
(76)
HSH se soustředí na získávání a podporu movitých a velmi movitých soukromých zákazníků a nadací. V rámci vzájemného prodeje produktů budou služby soukromého bankovnictví poskytovány rovněž zákazníkům/fyzickým osobám jiných obchodních divizí hlavní banky.
(77)
V obchodní divizi lodní dopravy se bilanční suma hlavní banky sníží o 46 % z 28,3 mld. EUR (2008) na cca 15 mld. EUR (2014).
(78)
Do 31. prosince 2014 nepřesáhne tržní podíl HSH, pokud jde o nové obchody v oblasti financování lodí po celém světě, ročně [ 8] %. Dále HSH zajistí, že do 31. prosince 2014 - na základě každoročního hodnocení trhu - nebude patřit k třem poskytovatelům financování lodí s největším ročním objemem nových obchodů.
(79)
Portfolio HSH bude diverzifikováno jak s ohledem na typ lodí, tak na země. Pokud jde o různé druhy aktiv, bude se nadále klást důraz na […] a několik […]. Důležitým produktem budou běžné dlouhodobé hypoteční úvěry na novostavby a financování použitých lodí. HSH bude dále selektivně vystupovat jako poskytovatel strukturovaných finančních služeb.
(80)
HSH omezí své obchodní činnosti tím, že ukončí financování lodí typu ro-ro a výletních lodí […].
(81)
HSH se zaměří na střední a velké globálně působící společnosti lodní dopravy, malé rentabilní zákazníky, jakož i zákazníky vybrané na základě celkového potenciálu výnosnosti a rizikových aspektů. Dále hraje roli také ochota zákazníka k syndikacím, splnění předpokladů pro syndikaci (např. transparentnost) a refinancování.
(82)
Obchodní divize lodní dopravy bude nabízet zejména standardní financování (plain vanilla) (27) a v omezené míře strukturální financování a bude vystupovat jako Mandated Lead Arranger a Bookrunner.
(83)
Obchodní divize dopravy/letecké dopravy hlavní banky bude zrušena. Bilanční suma ve výši 11,7 mld. EUR (2008) vyprší v rámci restrukturalizační jednotky nebo bude přiřazena jiným obchodním divizím. Do budoucna nebude již HSH provádět žádná nová financování letadel založená na majetku. Příslušné stávající obchody budou postupně ukončeny, prodány nebo převedeny na restrukturalizační jednotku za účelem jejich omezení. HSH v rámci restrukturalizace již obchodní divizi částečně reorganizovala a strategicky důležité divize železniční dopravy a infrastruktury přiřadila k obchodní divizi energie a infrastruktury.
(84)
V důsledku nového uspořádání obchodní divize energie a infrastruktury v průběhu procesu restrukturalizace se bilanční suma uvedené divize v hlavní bance zvýší ze 4,6 mld. EUR v roce 2008 (bývalá obchodní divize energie) na [5-10] mld. EUR v roce 2014. Obchodní divize energie a infrastruktury zahrnuje jak segment obnovitelné energie, tak segment infrastruktury a železniční dopravy, které předtím patřily do obchodní divize dopravy.
(85)
V segmentu energie bude HSH financovat projekty v oblasti větrné a solární energie. Tato oblast zahrnuje kategorie aktiv větrné energie (na pevnině i na moři), solární energie (fotovoltaické a termální) a jako doplňkové podnikání sítě ve spojení s projekty větrné a solární energie. Cílovým regionem pro tyto činnosti je v prvé řadě Evropa. Činnosti HSH v oblasti konvenčních zdrojů energie a veškeré činnosti v oblasti energie v Severní Americe budou ukončeny.
(86)
Změny v obchodních divizích, zejména uzavření divize letecké dopravy a zmenšení segmentů pro zahraniční nemovitosti a lodní dopravu, povedou automaticky ke zmenšení segmentu „ostatních činností“.
(87)
Segment ostatních činností zahrnuje - vedle korporátního centra - obchody na kapitálovém trhu, v němž HSH spravuje svůj majetek a který slouží jako dodavatel produktů pro obchodní divize.
(88)
HSH bude soustavně zlepšovat stabilitu a kvalitu svého financování. Od konce roku 2012 zajistí, že jak její čisté stabilní financování (net stable funding ratio), tak její koeficient krytí likvidity (liquidity coverage ratio) (28) […]. Podíl hlavní banky na obchodu v USD, který je refinancován prostřednictvím financování v USD (a nikoli prostřednictvím swapů), se do konce roku 2012 zvýší na nejméně […] % a do konce roku 2014 na nejméně […] %.
(89)
HSH výrazně sníží obchod na kapitálovém trhu s vysokým potenciálním rizikem a již výrazně omezila svůj katalog produktů. Obchody na vlastní účet již byly ukončeny.
4.4. POPIS FINANČNÍHO PLÁNOVÁNÍ V POZMĚNĚNÉM PLÁNU RESTRUKTURALIZACE
(90)
HSH předložila pro období 2011-2014 rozsáhlý obchodní plán včetně propočtu zisku a ztrát a bilance, ukazatelů rentability a produkce rozepsaných podle obchodních divizí a sloučených na úrovni koncernu. Dále HSH předložila analýzu citlivosti v podobě scénáře pro nepříznivou situaci a scénáře pro nejhorší případ na úrovni koncernu. Podle očekávaného zisku a ztrát vznikne koncernu HSH v roce 2011 další ztráta ve výši cca [100-200] mil. EUR, koncern pak bude své zisky do roku 2014 neustále zvyšovat na cca [400-500] mil. EUR po zdanění. Výnosnost vlastního kapitálu bude v roce 2011 negativní a do roku 2014 vzroste na cca [7-8] %. Kvóta Tier 1 dosáhne v období 2012-2014 cca [13-16] %. Podle pokynů Komise obsahují finanční prognózy pozměněného plánu restrukturalizace pro rok 2011 jednorázovou platbu ve výši 500 mil. EUR, která byla odečtena od výsledku před zdaněním. Celková aktiva se podle prognóz zřejmě sníží z 208 mld. EUR (2008) na 120 mld. EUR (2014).
(91)
V následujících tabulkách jsou uvedeny základní údaje pozměněného plánu restrukturalizace pro HSH a hlavní banku.
Tabulka 7
Finanční plánování pro HSH na období 2011-2014
2008 skutečná hodnota
2009 skutečná hodnota
2010 skutečná hodnota
2011 prognóza
2012 prognóza
2013 prognóza
2014 prognóza
Výnosy celkem (v miliónech EUR)
157
2 876
1 603
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
Výsledek před restrukturalizací (v miliónech EUR)
(2 796)
(718)
545
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
Výsledek před zdaněním (v miliónech EUR)
(2 968)
(1 325)
17
[- 200-300]
[0-500]
[100-600]
[200-700]
Výsledek (v miliónech EUR)
(3 195)
(902)
48
[- 400-100]
[0-500]
[0-500]
[0-500]
Poměr mezi náklady a výnosy (%)
573
29
54
[45-55]
[45-55]
[45-55]
[40-50]
Výnosnost vlastního kapitálu po zdanění (%)
0
0
0
[- 5-+ 5]
[5-10]
[5-10]
[5-10]
Aktiva celkem (v mld. EUR)
208
175
151
[130-150]
[125-145]
[120-140]
[115-135]
Tabulka 8
Finanční plánování pro hlavní banku na období 2011-2014
2008 skutečná hodnota
2009 skutečná hodnota
2010 skutečná hodnota
2011 prognóza
2012 prognóza
2013 prognóza
2014 prognóza
Výnosy celkem (v miliónech EUR)
1 582
1 756
1 103
[750-1 250]
[750-1 250]
[750-1 250]
[750-1 250]
Výsledek před restrukturalizací (v miliónech EUR)
418
354
574
[300-600]
[300-600]
[300-600]
[300-600]
Výsledek před zdaněním (v miliónech EUR)
295
18
318
[200-500]
[200-500]
[200-500]
[200-500]
Poměr mezi náklady a výnosy (%)
39
32
52
[40-60]
[40-60]
[40-60]
[40-60]
Aktiva segmentu (v mld. EUR)
113
97
88
[60-90]
[60-90]
[60-90]
82
(92)
V následujících tabulkách je uveden plán financování HSH s ohledem na obecnou strategii financování a strategii financování v USD.
Tabulka 9
Plán financování HSH 2010-2014
(v mld. EUR)
Objem podle zdroje financování
2010 skutečná hodnota
2011
2012
2013
2014
Kryté dluhopisy
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Státem zaručené dlouhodobé dluhopisy
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Dlouhodobé nezajištěné prioritní dluhopisy
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Krátkodobé financování na peněžním a kapitálovém trhu
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Ostatní financování na peněžním a kapitálovém trhu
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Obchodní a retailové vklady (do roku 2010)/zůstatkové vklady (usazená depozita z roku 2011)
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Rozvojové banky a obchodní úvěry
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Hybridní kapitálové nástroje (Tier 1 a Tier 2)
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Celkem
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Deriváty
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Aktiva celkem
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Aktiva celkem - (závazky celkem + deriváty), která mají být financována krátkodobými zajištěnými finančními prostředky, nadměrné vklady a vlastní prostředky
(…)
(…)
(…)
(…)
(93)
Státem zaručené dlouhodobé dluhopisy se sníží ze 44 mld. EUR (konec roku 2010) na [13-18] mld. EUR (konec roku 2014). Zároveň se sníží celková aktiva HSH o [25-35] mld. EUR. Rozdíl mezi celkovými aktivy a celkovými závazky (očištěný o účinek derivátů) představuje mezeru v plánu financování, která musí být pokryta krátkodobými nezajištěnými a zajištěnými finančními prostředky, jakož i přebytkem vkladů a vlastních prostředků. Plánování HSH ohledně vkladů se týká pouze části celkových vkladů, která se považuje za stabilní (usazená depozita), přičemž skutečná výše vkladů bude pravděpodobně vyšší a vyplní část mezery ve financování. I když by mohla být část mezery ve financování mezi financovanými aktivy a závazky kryta krátkodobým financováním na peněžním a kapitálovém trhu, závislost HSH na krátkodobém financování na peněžním a kapitálovém trhu se během období restrukturalizace v absolutních hodnotách snižuje. Vzhledem ke strategii financování v EUR bude HSH využívat relativně více kryté dluhopisy.
Tabulka 10
Strategie financování v USD (2010-2014)
(v mld. USD)
Objem
2010 skutečná hodnota
2011
2012
2013
2014
Financování v USD
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Financování v USD prostřednictvím swapů
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Aktiva celkem v USD
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Aktiva celkem v USD - lodní doprava
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
(94)
Zatímco HSH v roce 2010 financovala 75 % svých aktiv v USD prostřednictvím křížových měnových swapů, má se využití swapů snížit na […] % celkových aktiv v USD (včetně aktiv v restrukturalizační jednotce). Poměrně menší závislosti na financování prostřednictvím swapů se dosáhne snížením aktiv vedených v USD, a tudíž snížením absolutních částek financování v USD.
(95)
V roce 2010 poskytly spořitelny [2,5-3,5] mld. EUR dlouhodobého nezajištěného financování HSH a [200-500] mil. EUR dlouhodobého zajištěného financování, tj. celkem [2,7-4] mld. EUR. Oproti tomu poskytly další zemské banky celkem [150-250] mil. EUR a další finanční instituce (soukromé a veřejné finanční instituce jiné než spořitelny a zemské banky) [1-2] mld. EUR.
(96)
Z pozměněného plánu restrukturalizace vyplývá posílení pozic a poměrů kapitálu HSH v průběhu restrukturalizace s plánovanou kvótou kmenového kapitálu [10-13] % do konce roku 2014. Na žádost Komise zahrnula HSH do svých finančních prognóz na rok 2013 navýšení základního kapitálu o 500 mil. EUR.
Tabulka 11
Kapitálová pozice HSH (2009-2015)
2009 skutečná hodnota
2010 skutečná hodnota
2011
2012
2013
2014
2015
Rizikově vážená aktiva po záruce (v mld. EUR)
71
41
[40-60]
[40-60]
[45-65]
[50-70]
[50-70]
Nesplněné záruky (v mld. EUR)
10
10
7,0
[ 7,0]
[ 7,0]
[ 5,0]
[ 5,0]
Vývoj kapitálu (v mld. EUR)
Kmenový kapitál Tier 1 (v mld. EUR)
5,080
4,433
[4 000-6 000]
[4 500-6 500]
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000]
Kapitál Tier 1 (v mld. EUR)
7,491
6,274
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000]
[6 500-8 500]
[7 000-9 000]
Celkový kapitál (v mld. EUR)
11,523
9,400
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
Poměry kapitálu
Kmenový kapitál/rizikově vážená aktiva (%)
7,1
10,7
[ 7,0]
[ 8,0]
[ 9,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
Kapitál Tier 1/rizikově vážená aktiva (%)
10,5
15,2
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
4.5. ZÁVAZKY NĚMECKA
(97)
Německo se zavázalo, že HSH provede pozměněný plán restrukturalizace, a předložilo závazky stanovené v přílohách I a III tohoto rozhodnutí.
4.6. SLEDOVÁNÍ
(98)
Německo se zavázalo, že kontrolní správce bude čtvrtletně předkládat podrobnou zprávu. Tato zpráva bude obsahovat zejména informace o protiplnění v souvislosti s opatřením na záchranu aktiv (v souladu s přílohou V sdělení Komise o nakládání se znehodnocenými aktivy v bankovním sektoru Společenství, dále jen „sdělení o znehodnocených aktivech“ (29)) a o provádění pozměněného plánu restrukturalizace (v souladu s bodem 46 sdělení Komise o návratu k životaschopnosti a hodnocení restrukturalizačních opatření ve finančním sektoru v současné krizi (dále jen „sdělení o restrukturalizaci“ (30)).
5. DŮVODY K ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ O PŘEZKUMU OPATŘENÍ PODPORY VE PROSPĚCH HSH
(99)
Komise dne 30. října 2009 zahájila formální vyšetřovací řízení, aby zjistila, zda záruka na pokrytí rizik splňuje kritéria sdělení o znehodnocených aktivech ohledně aktiv způsobilých pro podporu, oceňování (včetně metody oceňování), protiplnění a správy znehodnocených aktiv. Kromě toho Komise chtěla prošetřit předpoklady platné pro rekapitalizační opatření, rozdělení zátěže a opatření omezující narušení hospodářské soutěže.
(100)
Ohledně způsobilosti zajištěných aktiv vyjádřila Komise v bodě 40 rozhodnutí o zahájení řízení pochybnosti, zda byla příslušná kritéria sdělení o znehodnocených aktivech splněna, neboť jen malá část zajištěného portfolia spadala přímo pod definici znehodnocených aktiv obsaženou ve sdělení o znehodnocených aktivech.
(101)
Ohledně transparentnosti a poskytnutí informací Komise v bodě 43 rozhodnutí o zahájení řízení vysvětlila, že HSH předložila zprávy o ocenění vypracované nezávislými odborníky, které se týkaly pouze zlomku zajištěného portfolia, přesněji řečeno, velké části strukturovaných úvěrových cenných papírů. Kromě toho Německo tehdy nedalo k dispozici žádné ověření postupů oceňování a výsledků ze strany úřadu BaFin.
(102)
Ohledně správy aktiv Komise v bodě 45 rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila pochybnosti, zda opatření plánovaná bankou HSH splňují kritéria sdělení o znehodnocených aktivech, neboť všechna aktiva se i nadále objevují v bilanční sumě HSH.
(103)
Ohledně ocenění Komise v bodě 47 rozhodnutí o zahájení řízení vysvětlila, že nezávislí odborníci oceňovali pouze strukturované úvěrové portfolio a že v té době neměla k dispozici dostatečné informace pro posouzení skutečné hospodářské hodnoty celého portfolia. Komise dále prohlásila, že hodlá prověřit korelační předpoklady použité bankou HSH na zajištěná aktiva.
(104)
Ohledně protiplnění vyjádřila Komise v bodě 49 rozhodnutí o zahájení řízení pochybnosti o přiměřenosti rozdělení zátěže, neboť podle sdělení o znehodnocených aktivech je třeba od HSH žádat, aby se na základě ustanovení o první ztrátě podílela na části (zpravidla nejméně 10 %) ztrát nebo rizik. Komise dále v bodě 51 a dalších bodech rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila pochybnosti, zda přirážka ve výši 400 bazických bodů představuje přiměřené protiplnění za riziko převzaté veřejnými vlastníky.
(105)
Ohledně obnovení životaschopnosti vyjádřila Komise v bodě 59 rozhodnutí o zahájení řízení pochybnosti, zda je HSH schopna obnovit svou dlouhodobou životaschopnost. Vzhledem k silné závislosti HSH na peněžním a kapitálovém trhu pochybovala Komise zejména o tom, zda je předložená strategie refinancování sama o sobě po vypršení státních záruk střednědobě a dlouhodobě udržitelná.
(106)
V bodech 60 a 61 rozhodnutí o zahájení řízení Komise zpochybnila předpokládané míry růstu a marže, které vycházejí z původního plánu restrukturalizace. Komise pochybovala zejména o vyšších maržích v obchodní oblasti soukromého bankovnictví a o předpokládaných mírách růstu v oblastech lodní dopravy a dopravy, v nichž HSH již měla poměrně vysoké podíly na trhu.
(107)
V bodě 62 rozhodnutí o zahájení řízení Komise vyjádřila pochybnosti o tom, že HSH má v úmyslu ve značném rozsahu pokračovat ve svých mezinárodních činnostech na kapitálových trzích, zároveň však prohlašuje, že chce svůj obchodní model opět více zaměřit na regionální aktivity. V bodě 63 rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila Komise pochybnosti, zda je předpoklad, že HSH v roce 2013 opět dosáhne svého předchozího ratingu A, realistický.
(108)
Ohledně vlastního příspěvku Komise prohlásila, že původní plán restrukturalizace neobsahuje žádné rozsáhlé návrhy. Objem vlastního příspěvku ve formě odprodejů zůstává nejasný. V souvislosti s rozdělením zátěže také na menšinové akcionáře Komise vyjádřila pochybnosti ohledně ocenění HSH, a tudíž také ohledně ceny nově vydaných akcií. V bodech 10 a 32 rozhodnutí o zahájení řízení Komise vyjádřila pochybnosti, zda sdružení spořitelen a Flowers, které se nepodílely na rekapitalizaci, nemohly mít přínos z kapitálové injekce tím, že si ponechaly nadměrně vysoké podíly v HSH.
6. STANOVISKO NĚMECKA
(109)
Německo dne 17. prosince 2009 předložilo společné stanovisko spolkových zemí a HSH k rozhodnutí o zahájení řízení.
6.1. STANOVISKO K ZÁRUCE NA POKRYTÍ RIZIK
(110)
Německo zastávalo stanovisko, že právní posouzení záruky na pokrytí rizik provedené Komisí je chybné, neboť vychází z použití sdělení o znehodnocených aktivech, které v daném případě není použitelné.
(111)
Německo nesouhlasilo s Komisí, že použití sdělení o znehodnocených aktivech je nezbytně nutné a že Komise musela nezávisle na okamžiku zavedení nebo oznámení opatření použít právní předpisy a sdělení platné v době přijetí rozhodnutí (31). Podle názoru Německa lze s tímto názorem souhlasit jen tehdy, spadá-li opatření do působnosti daných právních předpisů nebo sdělení, což v tomto případě neplatí. Německo dále tvrdilo, že se sdělení o znehodnocených aktivech nevztahuje na všechny druhy podpůrných opatření zaměřených na znehodnocená aktiva. Podle Německa je třeba sdělení o znehodnocených aktivech považovat pouze za správní předpis, jehož cílem jsou jednotné správní postupy a který je závazný pouze pro Komisi. Slučitelnost záruky na pokrytí rizik s vnitřním trhem musí být posuzována přímo na základě SFEU. Jelikož podle Německa nespadá cíl záruky druhé ztráty a složení zajištěného portfolia do působnosti sdělení o znehodnocených aktivech, je dokázáno, že toto sdělení není v případě HSH použitelné.
(112)
Německo prohlásilo, že použití sdělení o znehodnocených aktivech vede k nesprávnému rámci hodnocení, jenž je pro HSH ve vztahu k určení prvku podpory, hodnoty portfolia, výše protiplnění a potřebě restrukturalizace nepříznivý.
(113)
Německo odkazovalo na bod 38 rozhodnutí o zahájení řízení, v němž Komise vysvětlovala, že posouzení tržní hodnoty portfolia sestávajícího hlavně z úvěrů pro podniky je složité. Německo tyto obtíže považovalo za důkaz toho, že záruku druhé ztráty nelze posuzovat na základě sdělení o znehodnocených aktivech, a prohlásilo, že Komise by extrapolací dospěla k částce podpory ve výši nominální hodnoty záruky. Německo dále prohlašuje, že již tento výsledek svědčí o tom, že zvolená metoda musí být nesprávná, neboť by to znamenalo, že by Komise ohledně prvku podpory stavěla zvolenou záruku na pokrytí rizik na stejnou úroveň s rekapitalizací, přestože obě opatření mají odlišnou povahu. Zatímco rekapitalizace představuje trvalou kapitálovou injekci, v případě záruky se jedná o stabilizační opatření pouze s regulační působností, které je omezené na dobu platnosti zajištěných aktiv.
(114)
Německo poukázalo na to, že odvození prvku podpory na základě tržní hodnoty ukazuje, že Komise neuznává povahu záruky na pokrytí rizik, neboť tato se nevztahuje na výkyvy na trhu. Komise by měla prvek podpory v případě záruky druhé ztráty určovat spíše podle všeobecných pravidel státní podpory a zejména podle sdělení Komise o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na státní podpory ve formě záruk (32) (dále jen „sdělení o zárukách“). Podle Německa by použití sdělení o zárukách v případě, že bylo protiplnění záruky na pokrytí rizik uznáno za odměnu běžnou na trhu, vedlo k nižšímu prvku podpory.
(115)
I kdyby bylo možné použít sdělení o znehodnocených aktivech na záruku druhé ztráty, Komise se podle názoru Německa při jeho použití dopustila chyb při určování prvku podpory a při výpočtu výše protiplnění, jakož i ve vztahu k rozdělení zátěže a správě aktiv v restrukturalizační jednotce. Prvek podpory v případě záruky druhé ztráty je nesprávný, jelikož jsou nesprávné předpoklady ohledně převodní a tržní hodnoty portfolia. Pokud jde o protiplnění za kapitálovou úlevu Německo zdůraznilo, že se posouzení dopadu kapitálové úlevy obsažené v rozhodnutí o zahájení řízení opírá o staré údaje. Podle novějších údajů je dopad kapitálové úlevy mnohem nižší. Předběžné posouzení rozdělení zátěže je rovněž nesprávné a příliš omezené, neboť Komise je vztahuje pouze na první ztrátovou tranši záruky, která je mnohem nižší než první ztrátová tranše ve výši 10 % zajištěného portfolia požadovaná podle sdělení o znehodnocených aktivech. Mezi rozdělením zátěže a první ztrátovou tranší uvedenou v absolutních hodnotách neexistuje žádná souvislost. Navíc HSH nese veškeré ztráty, které přesahují záruku druhé ztráty. Ohledně správy aktiv Německo prohlásilo, že zásady sdělení o znehodnocených aktivech nelze použít na záruku na pokrytí rizik pro HSH a že by nemělo smysl spravovat všechny hodnoty, na které se vztahují záruky na pokrytí rizik, odděleně. HSH pravděpodobně zřídí restrukturalizační jednotku a zajistí jasné funkční a organizační oddělení hlavní banky a restrukturalizační jednotky, které bude dodrženo až do úrovně správní rady.
(116)
Německo nesouhlasí s oceněním portfolia, které je uvedeno v bodě 47 rozhodnutí o zahájení řízení. U zajištěného portfolia se z velké části jedná o klasické úvěrové operace, které nejsou snadno dostupné pro hodnocení založené na peněžním toku. Také pravidlo oceňování „komplexních“ aktiv, které má prostřednictvím paušálního snížení hodnoty simulovat nejistotu na trhu, není pro oceňování zajištěného portfolia v daném případě přiměřené. Zatímco bylo portfolio CIP banky HSH oceněno externími odborníky na základě peněžních toků, byla aktiva v podstatně větším úvěrovém portfoliu oceněna na základě běžné, pro banky obvyklé úvěrové analýzy v souladu s příslušnými regulačními předpisy. Při této úvěrové analýze má klíčový význam bonita dlužníka.
(117)
Německo tvrdilo (jak bylo popsáno v rozhodnutí o zahájení řízení), že použití metod výpočtu, které byly stanoveny ve sdělení o znehodnocených aktivech, na záruku druhé ztráty je nepřiměřené a že by pro určení výše protiplnění mělo být použito sdělení o zárukách. Během výměny informací, která zahrnovala také několik schůzek a telekonferencí, předložilo Německo v období od ledna do srpna 2010 informace dokazující, že zpětné získání částky […] v plné výši by ztížilo obnovení životaschopnosti HSH.
6.2. STANOVISKO K REKAPITALIZACI
(118)
Německo zastávalo názor, že se Komise také při posouzení rekapitalizace dopustila chyb, které se týkají ocenění společnosti HSH a právního posouzení případných výhod pro menšinové akcionáře, jež se na rekapitalizaci nepodílejí.
(119)
Pochybnosti Komise ohledně ocenění společnosti vyplývají podle názoru Německa z chybného posouzení skutkového stavu. Proto není důležité, že původní ocenění společnosti ze strany PwC nezahrnuje snížení ratingu provedené agenturou S&P, a existují dobré důvody předpokládat, že se HSH v roce 2013 opět vrátí k ratingu A.
(120)
Pokud jde o emisní cenu nových akcií, jsou pro banky kotované na burze běžné srážky ve výši 30 až 60 %. Ocenění HSH je přiměřeným základem pro stanovení ceny nových akcií a původní akcionáři HSH by z opatření podpory neměli užitek, pokud by si ponechali příliš vysoký podíl na bance HSH.
6.3. STANOVISKO K ZÁRUCE NA POKRYTÍ RIZIK A K REKAPITALIZACI VZHLEDEM K NEOMEZENÉ STÁTNÍ ZÁRUCE
(121)
Německo prohlásilo, že bez podpory na záchranu by došlo k likvidaci HSH a následně by veřejní vlastníci museli v rámci neomezené státní záruky nést mnohem vyšší ztráty. Případné pohledávky v rámci neomezené státní záruky se odhadují na 30 mld. EUR a více. Německo poukázalo na to, že soukromý investor v situaci veřejných vlastníků by přijal stejná záchranná opatření, aby zabránil vyšším ztrátám.
(122)
Německo se domnívá, že záchranná opatření splňují kritéria „testu soukromého investora“ (tj. použití zásady investora v podmínkách tržního hospodářství), a tudíž nepředstavují státní podpory. Kritéria tohoto testu jsou splněna, pokud lze rozumně předpokládat, že podnik opět obnoví svou životaschopnost, a pokud náklady na likvidaci převýší náklady na kapitálová opatření (33). Podle Německa je původní plán restrukturalizace předložený dne 1. září 2009 dostatečným dokladem toho, že HSH je schopna obnovit svou životaschopnost. V souvislosti s odhadem nákladů na likvidaci Německo prohlásilo, že je třeba rozlišovat mezi závazky, které mají převzít spolkové země jako vlastníci HSH, a závazky, které mají jako orgány veřejné moci. Závazky spolkových zemí jako orgánů veřejné moci (např. podpora v nezaměstnanosti a příspěvky na sociální zabezpečení) se při odhadu nákladů na likvidaci nesmí brát v úvahu. V nákladech na likvidaci by měly být zohledněny pouze závazky spolkových zemí jako vlastníků HSH. S odvoláním na rozsudek ve věci Linde (34) Německo zastávalo názor, že při provádění testu soukromého investora je třeba zohlednit závazky vyplývající z dříve poskytnutých slučitelných podpor. Neomezené státní záruky byly Komisí povoleny, a tudíž představují podporu, která je slučitelná s vnitřním trhem. Kromě toho závazky vyplývající z neomezené státní záruky patří mezi závazky spolkových zemí coby vlastníků HSH a nikoli coby orgánů veřejné moci. Neomezená státní záruka je ve své povaze srovnatelná s prohlášením o převzetí ručení. Proto by při odhadu nákladů na likvidaci měly být zohledněny závazky veřejných vlastníků v rámci neomezené státní záruky ve výši nejméně 30 mld. EUR. Německo zastávalo názor, že by náklady na likvidaci výrazně překročily náklady na kapitálová opatření veřejných vlastníků ve prospěch HSH. Německo se proto domnívá, že kritéria testu soukromého investora jsou splněna a že se v případě záchranných opatření nejedná o státní podpory.
6.4. STANOVISKO K UDRŽITELNOSTI OBCHODNÍHO MODELU HSH
(123)
Přestože Německo nejprve považovalo předběžné posouzení obchodního modelu HSH v bodě 62 rozhodnutí o zahájení řízení za příliš negativní, aktualizovalo svůj původní plán restrukturalizace, aby rozptýlilo obavy Komise ohledně hospodářské soutěže.
6.5. STANOVISKO K VLASTNÍMU PŘÍSPĚVKU A K VYROVNÁVACÍM OPATŘENÍM
(124)
Německo prohlásilo, že opatřeními ke splnění přiměřeného vlastního příspěvku plánovanými v původním plánu restrukturalizace, které spočívají v kompenzaci opatření, uvolnění kapitálových rezerv, prodeji významných podílů a snížení nákladů, se ve výsledku dosáhne vlastního příspěvku ve výši 5,9 mld. EUR, a tudíž by tato opatření měla být dostatečná.
(125)
Navrhovaná vyrovnávací opatření - snížení bilanční sumy, ukončení ziskových obchodních portfolií, uzavření 12 (35) z dosavadních 21 mezinárodních poboček a prodej významných podílů (REAG a DAL (36)) - Německo zpočátku považovalo za dostatečná, avšak v pozměněném plánu restrukturalizace byla ještě jednou změněna.
7. PŘIPOMÍNKY TŘETÍCH STRAN
(126)
Komise obdržela také připomínky od třetích stran. Své připomínky sdělila sdružení spořitelen dne 30. listopadu a 11. prosince 2009 a Flowers dne 17. prosince 2009.
7.1. PŘIPOMÍNKY SGVSH A SVB
(127)
Sdružení spořitelen nesouhlasila s předběžným názorem Komise, že nepřiměřeně profitovala z rekapitalizace poskytnuté bance HSH veřejnými akcionáři, neboť emisní cena nových akcií byla podle názoru sdružení spíše nízká.
(128)
Rozdělení řízení ve věci HSH, kdy by byla opatření podpory schvalována jedním řízením a otázka nepřímých podpor menšinovým akcionářům posuzována jiným řízením, by bylo porušením článku 7 nařízení (ES) č. 659/1999 (37) (dále jen „procesní nařízení“). Opatření podpory nemůže být zároveň (ve prospěch HSH) slučitelné s vnitřním trhem a neslučitelné ohledně vlastníků podílů HSH. Negativní rozhodnutí o rekapitalizaci vzhledem ke sdružením spořitelen a Flowers by vedlo k tomu, že by rekapitalizace představovala neslučitelnou podporu. Podle sdružení spořitelen by se Komise měla otázkou rozdělení zátěže také na menšinové akcionáře zabývat při obecném posouzení rozdělení zátěže v rámci rekapitalizace.
(129)
Podle názoru Komise nedostatečné rozmělnění podílů menšinových akcionářů nemůže podle sdružení spořitelen představovat státní podporu. Považují rozmělnění za druhotný efekt rekapitalizace. Kromě toho nejsou splněna kritéria čl. 107 odst. 1 SFEU v tom smyslu, že sdružení spořitelen nepředstavují podle pravidel pro státní podporu podniky. SGVSH a SVB nepůsobí samy na žádném trhu, pouze drží podíly pro své členy (veřejné spořitelny v Hamburku a Šlesvicku-Holštýnsku). Výhoda pro sdružení spořitelen by mohla spočívat nanejvýš ve zvýšení hodnoty podílů HSH, které je spjato se všemi kapitálovými injekcemi. Kromě toho nebyla údajná výhoda poskytnuta ze státních prostředků. Stupeň rozmělnění závisí na počtu a ceně akcií. O ceně však nerozhoduje stát, nýbrž valná hromada vlastníků podílů. Toto rozhodnutí není přičitatelné státu a nelze je podle rozsudku ve věci Stardust Marine (38) považovat za státní podporu. Údajná výhoda však v žádném případě neměla vliv na konkurenceschopnost spořitelen na trzích, na nichž působí. Proto tato údajná výhoda nenarušuje hospodářskou soutěž a neovlivňuje obchod mezi členskými státy.
(130)
Sdružení spořitelen dále poukazují na to, že Komise dosud nezkoumala druhotné efekty u jiných opatření rekapitalizace. Ani soudy Unie v rozsudku WestLB (39) nepotvrdily tento přístup. Sdružení spořitelen dále zjistila, že Komise neprozkoumala druhotné efekty ani v jiných případech, v nichž se emisní cena nových akcií zdála být mimořádně vysoká (40). Pokud by se tento aspekt zkoumal pouze v případech, jako je HSH nebo BayernLB, došlo by k porušení zásady rovnosti.
(131)
Sdružení spořitelen dále objasnila, že akcionáři podílející se na akciové společnosti mají přednostní právo na koupi nových akcií. Jedná se však o opci a nikoli o povinnost nákupu. Sdružení spořitelen považovala cenu nových akcií za přiměřenou, nemohla se však z finančních důvodů na rekapitalizaci podílet.
(132)
Sdružení spořitelen dále tvrdila, že v roce 2008 výrazně přispěla ke kapitálovým opatřením ve prospěch HSH. V červenci 2008 tak proměnila tichou spoluúčast ve výši 685 mil. EUR v kmenový kapitál HSH ve výši 125 mil. EUR a kapitálové rezervy ve výši 560 mil. EUR. Kromě toho sdružení spořitelen spolu s Flowers upsala tichou spoluúčast ve formě směnitelné obligace (hybridní nástroj) ve výši 962 mil. EUR, přičemž sdružení spořitelen převzala podíl ve výši 660,5 mil. EUR. Koncem roku 2008 HSH rozpustila kapitálové rezervy ve výši 3,1 mld. EUR, aby vyrovnala ztráty a zabránila absorpci ztrát hybridních nástrojů. V této souvislosti by sdružení spořitelen ztratila svůj podíl 560 mil. EUR na kapitálových rezervách. Povinně převoditelné cenné papíry se podílí na ztrátě HSH; rovněž nebyl vyplacen žádný kupón. Sdružení spořitelen již od roku 2008 neobdržela žádné dividendy.
(133)
V květnu 2009 chtěla sdružení spořitelen prodat své akcie. Prodej však nebyl možný v důsledku dohody o vlastnictví akcií uzavřené s veřejnými vlastníky dne 25. března 2003. Smluvní strany dohody o vlastnictví akcií se zavázaly vykonávat své hlasovací právo tak, aby veřejným vlastníkům podílů a sdružení spořitelen zůstala zachována většina hlasů a jejich podíly se až do určitého procenta neprodávaly. Dohodu o vlastnictví nelze vypovědět před 31. prosincem 2013.
(134)
Sdružení spořitelen poukázala na to, že jejich podíly byly během rekapitalizace značně rozmělněny a poklesly z 13,2 % na 4,7 %, resp. z 1,62 % na 0,6 %. Veřejní vlastníci s 85,5 % přímých a nepřímých podílů společně kontrolovali všechna strategická rozhodnutí HSH. Tato společná kontrola znamená z pohledu soukromého investora dodatečné snížení hodnoty podílů držených menšinovými akcionáři.
(135)
Sdružení spořitelen poukázala na to, že ocenění HSH společností PwC bylo zadáno bankou HSH a nikoli menšinovými akcionáři. PwC provedla ocenění na základě uznávaných zásad oceňování. Sdružení spořitelen se domnívají, že PwC měla zohlednit zvláštní hodnoty a upravenou rizikovou prémii, z čehož by vyplynula hodnota 30 EUR za akcii. Sdružení spořitelen tudíž zastávala stanovisko, že jejich podíly byly nadměrně rozmělněny, a odhadovala škodu na přibližně 200 mil. EUR.
7.2. PŘIPOMÍNKY FLOWERS
(136)
Flowers předložila obdobné argumenty jako sdružení spořitelen a navíc prohlásila, že již poskytla značný vlastní příspěvek k restrukturalizaci HSH. Kapitálová opatření provedená v červenci 2008 ve prospěch HSH jsou podle ní úzce spjata s navýšením kapitálu v květnu 2009. V červenci 2008 Flowers vložila 300 mil. EUR v hotovosti. Dále tvrdí, že ohledně tiché spoluúčasti ve formě směnitelné obligace v celkové výši 962 mil. EUR provedla Flowers platby v hotovosti v celkové výši 301,5 mil. EUR. Tichá spoluúčast ve formě směnitelné obligace se podílela na ztrátě, neboť nebyl vyplacen žádný kupon. Podíl investorů na těchto kapitálových opatřeních činil 48 %, a je tak podstatně vyšší než jejich tehdejší podíl na HSH v celkové výši 25,67 %.
(137)
Investoři konzultující společnost Flowers nesouhlasili s předběžným hodnocením Komise v bodech 65 a 73 rozhodnutí o zahájení řízení, že byl jejich vlastní příspěvek a jejich podíl na rozdělení zátěže nedostatečný. Poukázali na to, že v roce 2009 při uvolnění kapitálových rezerv ve výši 3,1 mld. EUR přispěli částkou 794 mil. EUR. Investoři odkazovali na rozhodnutí Komise ve věci Commerzbank (41) a tvrdili, že Komise v této věci považovala prodej podílů a jiných aktiv za dostatečný vlastní příspěvek a zákaz vyplácení kupónů a dividend za rozdělení zátěže. Investoři se domnívali, že kapitálová opatření z roku 2008 by měla být zohledněna.
(138)
Investoři požadovali, že ztrátu své blokační menšiny způsobenou rozmělněním jejich podílů je třeba rovněž považovat za vlastní příspěvek. Navzdory rozmělnění jejich podílů na 9,19 % by se od nich na základě jejich podílu vlastnictví před rakapitalizací i mohlo v rámci neomezené státní záruky požadovat 26,58 %. Dále nepovažovali pochybnosti Komise ohledně ocenění HSH a ani názor Komise, že je cena akcií přemrštěná, za oprávněné. Podle jejich názoru nebyla zohledněna řada faktorů zvyšujících hodnotu akcií.
(139)
Investoři tvrdí, že jelikož německé právo nepočítá s možností přenosu akcií, nelze vyžadovat navrácení nepřímých podpor pro menšinové akcionáře. Rozdělení probíhajícího řízení není možné, neboť ve prospěch HSH bylo provedeno pouze jedno opatření podpory.
8. STANOVISKO NĚMECKA K PŘIPOMÍNKÁM TŘETÍCH STRAN
(140)
Německo předložilo své stanovisko k připomínkám sdružení spořitelen a investorů konzultujících společnost Flowers. Zastává i nadále názor, že ocenění HSH je přiměřené a menšinoví akcionáři neměli prospěch z nepřímých státních podpor. Kromě toho Německo souhlasí s rozdělením řízení, pokud by se tím umožnilo rychlejší ukončení řízení očekávané bankou HSH a trhy. Německo pochybovalo o tom, že rekapitalizace představuje jednotný právní postup a že proto může být posuzována z hlediska podpor jen jednotně. Německo s odkazem na judikaturu soudů Unie prohlásilo, že rozdělení řízení je z právního hlediska možné. Pokud by právní posouzení podpory ve vztahu k různým příjemcům (v tomto případě HSH a menšinoví akcionáři) bylo odlišné, neohrožuje to slučitelnost podpory poskytnuté ve prospěch HSH s vnitřním trhem. Přiměřenost podpory na úrovni banky, která je příjemcem podpory, lze zajistit odpovídajícím zpracováním plánu restrukturalizace, zatímco případné výhody poskytnuté menšinovým akcionářům v důsledku příliš vysoké emisní ceny akcií by musely být posuzovány a opravovány odděleně. Německo nesouhlasilo s názorem Flowers, že nelze vyžadovat navrácení nepřímých podpor pro menšinové akcionáře, neboť německé právo nepočítá s možností přenosu podílových listů. Takový přenos je podle německého práva možný, avšak i kdyby možný nebyl, nemůže se Německo odvolávat na neexistenci exekučního titulu, aby odůvodnilo, proč neprovedlo rozhodnutí Komise o navrácení.
9. POSOUZENÍ
9.1. EXISTENCE STÁTNÍ PODPORY
(141)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem“.
(142)
Opatření se považuje za státní podporu, pokud jsou splněny tyto předpoklady: a) opatření musí být poskytnuto členským státem nebo ze státních prostředků; b) musí poskytovat výhodu, která by mohla určitým podnikům nebo odvětvím výroby přinášet prospěch; c) tato výhoda musí být selektivní a d) opatření narušuje nebo může narušovat hospodářskou soutěž a ovlivňovat obchod mezi členskými státy. Aby opatření představovalo státní podporu, musí být splněny všechny tyto předpoklady. Komise se i nadále domnívá, že jsou tyto předpoklady splněny.
(143)
Za prvé byla opatření poskytnuta společností HSH Finanzfonds AöR, která je veřejnoprávní institucí zřízenou veřejnými vlastníky a kterou stejným dílem vlastní a kontrolují veřejní vlastníci. Tato instituce byla založena na základě státní smlouvy mezi spolkovými zeměmi Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko podepsané dne 3. dubna 2009 v Kielu a dne 5. dubna 2009 v Hamburku (42). Úkolem společnosti HSH Finanzfonds AöR je poskytovat za veřejné vlastníky podporu bance HSH. Ke splnění tohoto úkolu přebírá společnost HSH Finanzfonds AöR záruky až do výše 10 mld. EUR, nabývá akcie HSH a přijímá úvěry na nákup těchto akcií. Podle § 3 státní smlouvy ručí veřejní vlastníci za závazky HSH Finanzfonds AöR. Opatření jsou tak jednoznačně financována státem.
(144)
Za druhé byla poskytnuta záruka na pokrytí rizik a provedena rekapitalizace, aby se zabránilo úpadku banky HSH (43), které následně přispěly k jejímu přežití. Jedná se proto o hospodářské výhody ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(145)
Za třetí jsou opatření zaměřená konkrétně na HSH, a tudíž jsou selektivní.
(146)
Daná opatření musí dále narušovat nebo hrozit narušením hospodářské soutěže a ovlivňovat obchod mezi členskými státy. Tyto účinky lze posoudit na základě výše podpory, znaků opatření podpory a příjemce podpory (44). Opatření podpory umožnila bance HSH zabránit úpadku a pokračovat v obchodní činnosti na celé řadě trhů. HSH je mezinárodně působící banka, která konkuruje dalším bankám v Německu a v jiných zemích. Navíc má HSH v německém bankovním odvětví systémový význam a je důležitým konkurentem na trhu financování lodí a letadel (HSH je největším poskytovatelem financí v oblasti stavby lodí na světě a vedoucím poskytovatelem finančních služeb v odvětví letectví). Kromě toho HSH obdržela poměrně vysokou podporu (viz bod 159) a záruka na pokrytí rizik kryje cca 75 % její bilanční sumy. S ohledem na účinky opatření, postavení HSH v bankovním sektoru (zejména na trhu financování lodí) a výše podpory hrozilo, že výhoda poskytnutá této bance ovlivní obchod mezi členskými státy.
(147)
Toto hodnocení se nezměnilo ani po zohlednění připomínek Německa a třetích stran. Připomínky Německa k tomu, zda mají opatření ve prospěch HSH charakter podpory, si protiřečí. Německo na jedné straně požaduje, aby Komise posoudila záruku na pokrytí rizik na základě sdělení o zárukách a nikoli na základě sdělení o znehodnocených aktivech, a zřejmě tedy předpokládá, že se u záruky na pokrytí rizik jedná o státní podporu. Na druhé straně Německo tvrdí (jak je shrnuto v oddíle 6.3 tohoto rozhodnutí), že soukromý investor, který by byl v situaci veřejného vlastníka, by vzhledem k neomezené státní záruce na pohledávky ve výši nejméně 30 mld. EUR rovněž provedl záchranná opatření ve prospěch HSH, aby zabránil větším ztrátám. Německo z toho vyvozuje závěr, že kritéria testu soukromého investora jsou splněna a že tedy daná záchranná opatření nepředstavují státní podpory.
(148)
Německo si špatně vyložilo judikaturu, na kterou se odvolává. V tomto případě Německo argumentuje, že by státní podpora (neomezená státní záruka) měla být považována za součást likvidačních nákladů, aby se mohly další státní podpory (rekapitalizace a záruka na pokrytí rizik) prohlásit za slučitelné se zásadou investora v tržním hospodářství. Ve věci Linde uzavřely strany obchod za tržních podmínek, který obsahoval dotaci, aby bylo možné zrušit smlouvu o dodávkách uzavřenou dříve rovněž za tržních podmínek, jejíž provádění vedlo k vysokým ročním ztrátám. Soud prvního stupně v této souvislosti zjistil: „… výše popsanou rozsáhlou dohodu je třeba považovat za obvyklou obchodní transakci, v jejímž rámci se … [Úřad pro správu státního majetku (Treuhandanstalt)] a LWG chovaly jako tržně orientované hospodářské subjekty. Je evidentní, že tyto subjekty byly motivovány především obchodními úvahami bez ohledu na cíle hospodářské a sociální politiky (45).“ Tato skutečnost není s předmětným případem srovnatelná, neboť ve věci Linde byly obě transakce uzavřeny za tržních podmínek, zatímco v případě HSH nebyla ani jedna z obou transakcí uzavřena za tržních podmínek.
(149)
Neomezená státní záruka je definována jako přímá, ze zákona nebo vyhlášky vyplývající povinnost územní jednotky nebo jiného veřejnoprávního subjektu vůči věřitelům veřejnoprávní úvěrové instituce na všechny závazky této instituce. Z neomezené státní záruky tak vyplývá povinnost ručitele v případě platební neschopnosti nebo likvidace úvěrové instituce zasáhnout. Vyplývá z ní bezprostřední nárok věřitelů úvěrové instituce vůči ručiteli, který však lze uplatnit pouze v případě, že majetek úvěrové instituce nestačí na uspokojení věřitelů. Neomezená státní záruka není limitována ani časově, ani z hlediska částky. Úvěrová instituce navíc za toto ručení neplatí žádnou odměnu (46). Neomezená státní záruka je neplacené, neomezené podpůrné ručení veřejného subjektu (obce, spolkové země) za pohledávky vůči veřejnoprávní instituci (v tomto případě veřejnoprávní úvěrové instituci) v případě, že je tato instituce v platební neschopnosti. Investor v podmínkách tržního hospodářství by v situaci veřejného vlastníka za banku nepřevzal - jako to učinili veřejní vlastníci s neomezenou státní zárukou - neplacenou neomezenou záruku, která by kryla celou bilanční sumu.
(150)
Komise skutečně považovala neomezenou státní záruku za státní podporu. Komise požadovala, aby Německo neomezenou stání záruku zrušilo.
(151)
Neomezená státní záruka je zakotvena ve veřejném právu. Veřejní vlastníci ručí v rámci neomezené státní záruky coby orgány veřejné moci a nikoli coby soukromí vlastníci. V souladu s rozhodovací praxí Komise (47) a judikaturou (48) se za součást likvidačních nákladů považují pouze závazky, které by mohl zaplatit investor v podmínkách tržního hospodářství. Jak je vysvětleno v bodě 149, investor v podmínkách tržního hospodářství by bance neposkytl neplacenou, neomezenou záruku, která kryje celou bilanční sumu. Proto rozsudek ve věci Linde není pro posouzení daného případu relevantní, neboť závazky vyplývající z neomezené státní záruky nemohou být klasifikovány jako likvidační náklady.
(152)
Jako prvek podpory v rekapitalizaci je třeba vzít v úvahu nominální hodnotu rekapitalizace, neboť investor v podmínkách tržního hospodářství by podniku v obtížích tyto prostředky nikdy neposkytl. Jak je uvedeno v bodech 27 a 28 rozhodnutí o záchraně, neúčast menšinových akcionářů na rekapitalizaci a nerovnoměrné rozdělení zátěže, která vyplývá ze záchranných opatření, mezi veřejné vlastníky poukazuje na to, že veřejní vlastníci sledovali rekapitalizací cíle veřejného zájmu a nejednali jako soukromý investor. Komise v souladu s rozhodovací praxí (49) potvrzuje svůj názor, že prvek podpory v rakapitalizaci představuje 3 mld. EUR.
(153)
Komise dále potvrzuje, že prvek podpory obsažený v záruce na pokrytí rizik činí 10 mld. EUR. Nehledě na tvrzení Německa je Komise i nadále přesvědčena o tom, že opatření je třeba posuzovat na základě sdělení o znehodnocených aktivech. V uvedeném sdělení se objasňuje, jak se mají z hlediska podpory posuzovat opatření členských států týkající se znehodnocených aktiv podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU. Znehodnocená aktiva jsou aktiva, v jejichž případě bankám hrozí ztráty. Podle názoru Komise se musí sdělení o znehodnocených aktivech použít na všechna podpůrná opatření, která se zaměřují na znehodnocená aktiva a skutečně pomáhají finanční instituci, jež je příjemcem podpory, neboť se podle uvedeného sdělení v případě opatření na záchranu aktiv jedná o opatření, jimiž mohou banky zabránit výraznému snížení hodnoty určitých kategorií aktiv (50). Totéž platí pro záruku na pokrytí rizik v daném případě.
(154)
Komise nesdílí názor Německa, že se nemá použít sdělení o znehodnocených aktivech a že prvek podpory v případě záruky druhé ztráty je třeba určit podle obecných předpisů o státních podporách a zejména podle sdělení o zárukách. Sdělení o zárukách se vztahuje na opatření podpory, kterými se bankám má zajistit likvidita (51). Záruka na pokrytí rizik slouží jinému účelu. Zaměřuje se na aktiva banky a má uvolnit co nejvíce kapitálu, aby banka mohla zlepšit svou kvótu vlastního kapitálu.
(155)
Ohledně námitky ratione temporis, kterou předložilo Nemecko, Komise připomíná, že bez ohledu na čas vypracování nebo oznámení opatření musí použít právní předpisy a sdělení platné v okamžiku přijetí rozhodnutí (52). Jedná se o obecné pravidlo a každá výjimka z tohoto pravidla musí být jasně uvedena v právním předpise, který by se jinak mohl uplatnit. Jak potvrdily soudy Unie (53), mělo by se oznámené opatření posuzovat podle pravidel použitelných v okamžiku přijímání rozhodnutí. Komise proto v souvislosti se současnou finanční krizí použila sdělení o znehodnocených aktivech již na opatření, která byla oznámena před zveřejněním tohoto sdělení (54).
(156)
Podle sdělení o znehodnocených aktivech odpovídá výše podpory rozdílu mezi převodní hodnotou aktiv a tržní cenou. Převodní hodnota zajištěného portfolia činí [cca 168] mld. EUR, což odpovídá jeho nominální hodnotě ve výši [cca 172] mld. EUR po odečtení první ztráty ve výši 3,2 mld. EUR (tranše první ztráty).
(157)
Vzhledem ke značnému objemu a složení zajištěného portfolia ([60-80] % portfolia tvoří úvěry) je stanovení jeho tržní hodnoty složité. Pokud neexistuje trh, může být tržní hodnota některých aktiv prakticky nulová (55). Tržní hodnota zajištěného portfolia je v každém případě mnohem nižší než jeho reálná ekonomická hodnota (56), která odráží příslušnou dlouhodobou ekonomickou hodnotu aktiv. Jelikož výše podpory obsažená v záruce nemůže překračovat její nominální hodnotu (10 mld. EUR), není nutné určit přesnou hodnotu. Komise se proto domnívá, že prvek podpory v záruce na pokrytí rizik představuje 10 mld. EUR.
(158)
Komise poukazuje na to, že záruky likvidity ve výši 17 mld. EUR poskytnuté fondem SoFFin představují podporu poskytnutou v rámci německého režimu.
(159)
Komise dospěla k závěru, že prvek podpory obsažený v záruce na pokrytí rizik a rekapitalizaci činí 13 mld. EUR. Komise se dále domnívá, že prvek podpory v zárukách likvidity představuje částku až 17 mld. EUR.
9.2. SLUČITELNOST OPATŘENÍ PODPORY
9.2.1. POUŽITÍ ČL. 107 ODST. 3 PÍSM. B) SFEU
(160)
Podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU lze považovat za slučitelnou s jednotným trhem podporu, „která má napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“. Komise během schvalování německého balíčku na záchranu bank (57) potvrdila, že hrozí vážné porucha v hospodářství Německa a že k nápravě této poruchy je vhodná státní podpora bank. I když se hospodářství od počátku roku 2010 pomalu zotavuje, Komise se i nadále domnívá, že předpoklady pro schválení státních podpor podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU jsou splněny, neboť finanční trhy se opět ocitly pod tlakem. Komise potvrdila tento názor tím, že v prosinci 2010 přijala sdělení, kterým se prodloužilo použití pravidel pro poskytování státní podpory ve prospěch bank v souvislosti s finanční krizí (58) do 31. prosince 2011.
(161)
Úpadek banky, jako je HSH, by mohl přímo ovlivnit finanční trhy, a tím také celé hospodářství členského státu. Vzhledem k současné křehkosti finančních trhů vychází Komise při přezkumu opatření podpory v bankovním sektoru i nadále z čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
9.2.2. SLUČITELNOST ZÁRUKY NA POKRYTÍ RIZIK SE SDĚLENÍM O ZNEHODNOCENÝCH AKTIVECH
(162)
Komise by měla posoudit slučitelnost opatření na záchranu aktiv podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU a na základě sdělení o znehodnocených aktivech. Sdělení o znehodnocených aktivech neslouží, jak uvedlo Německo, pouze k zajištění jednotných správních postupů (59), ale objasňuje také uplatňování pravidel pro poskytování státní podpory na opatření na záchranu znehodnocených aktiv. Zohledňuje zvláštnosti opatření na záchranu aktiv a z pravidel pro státní podpory odvozuje kriteria slučitelnosti těchto opatření. Používání sdělení o znehodnocených aktivech má zajistit soulad opatření na záchranu aktiv, která přijímají členské státy, a dodržování předpisů v oblasti kontroly státních podpor. Podle bodu 18 sdělení o znehodnocených aktivech je cílem tohoto sdělení stanovit koordinované zásady a kritéria, aby se v co největší míře zaručila účinnost opatření na záchranu aktiv na vnitřním trhu, a přitom se zároveň sledoval dlouhodobý cíl, kterým je obnovení obvyklých tržních podmínek. Cíle tohoto sdělení jsou tudíž mnohem širší, než Německo předpokládá, a nejsou omezeny na jednotné správní postupy. Vzhledem k těmto cílům musí Komise použít sdělení o znehodnocených aktivech na všechna opatření na záchranu aktiv.
(163)
Komise tudíž nevidí žádný důvod, aby se opatření přezkoumalo přímo na základě čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU, jak požadovalo Německo.
(164)
Ve sdělení o znehodnocených aktivech je stanoveno, za jakých podmínek jsou opatření na záchranu aktiv slučitelná s čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU. Ověření slučitelnosti je tedy třeba provést na základě řady kritérií. Mezi tato kritéria patří zejména způsobilost aktiv k záchraně, správa aktiv, ocenění zajištěného portfolia, jasné vymezení problému, naprostá transparentnost a úplné poskytnutí informací o znehodnocení aktiv ex ante, zaměření opatření na veřejný zájem, přiměřenost protiplnění a rozdělení zátěže, jakož i povinné posouzení plánu restrukturalizace ze strany Komise.
9.2.2.1. Způsobilost aktiv k záchraně
(165)
Podle bodu 33 a následujících bodů sdělení o znehodnocených aktivech se musí způsobilá aktiva vymezit a zařadit do kategorií (košů). Podrobné vysvětlivky k vymezení těchto kategorií jsou uvedeny v příloze III uvedeného sdělení. Avšak z důvodu různorodosti aktiv, na něž se vztahuje záruka na pokrytí rizik, je systém košů uvedený ve sdělení o znehodnocených aktivech nedostatečný. Bod 35 sdělení však poskytuje pro vymezení způsobilých aktiv další prostor. Tak mohou banky, na které se nevztahuje bod 33 sdělení, zachránit znehodnocená aktiva, aniž by bylo nutné zvláštní odůvodnění, pokud tato aktiva nepředstavují více než 10-20 % celkových aktiv, na něž se vztahuje záchranný mechanismus. Jelikož je v daném případě [cca 75] % bilanční sumy HSH zajištěno předmětnou zárukou na pokrytí rizik, neposkytuje bod 35 sdělení o znehodnocených aktivech uspokojivé řešení.
(166)
Podle bodu 32 sdělení o znehodnocených aktivech, v němž jsou obsaženy základní vysvětlivky ke způsobilosti aktiv, by se však při posuzování druhu aktiv spadajících pod určité opatření na záchranu mělo postupovat pragmaticky. Komise zjistila, že spektrum kategorií aktiv dotčených finanční krizí se v průběhu času v důsledku vedlejších účinků rozšířilo. Zejména cenné papíry z oblastí lodní dopravy, letecké dopravy a nemovitostí jsou v současnosti nelikvidní nebo se jejich hodnota výrazně snížila. Opatření na záchranu těchto druhů aktiv mohou přispět ke splnění cílů sdělení o znehodnocených aktivech, tzn. že se zvýší transparentnost a přispěje k finanční stabilitě, dokonce i v případě, že tato aktiva nespadají do kategorií aktiv, jež finanční krizi vyvolaly. Z tohoto důvodu Komise v dřívějších případech akceptovala opatření na záchranu těchto aktiv (60) a považuje to rovněž v daném případě za přiměřené.
(167)
Podle bodu 36 sdělení o znehodnocených aktivech je možné kritéria způsobilosti chápat šířeji, pokud je to kompenzováno rozsáhlejší restrukturalizací. Čím větší je podíl zajištěných aktiv v portfoliu banky, tím důkladnější musí být restrukturalizace. Komise v rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila pochybnosti ohledně způsobilosti aktiv, neboť měla dojem, že původní plán restrukturalizace, jenž jí byl tehdy předložen, nenabízí přiměřené vyrovnání za pružné uplatňování kritérií způsobilosti. Dne 11. července 2011 HSH předložila pozměněný plán restrukturalizace. Pozměněná restrukturalizační opatření zahrnují snížení bilanční sumy ve výši 61 %, prodej […] podílů a uzavření 15 z 21 mezinárodních poboček HSH. Komise se domnívá, že rozsah restrukturalizace nabízí vyrovnání za pružné uplatňování sdělení o znehodnocených aktivech, pokud jde o způsobilost aktiv. Pochybnosti Komise ohledně způsobilosti aktiv tak byly vyvráceny.
9.2.2.2. Správa aktiv
(168)
Komise v bodě 45 rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila vzhledem ke správě aktiv pochybnosti o slučitelnosti záruky s vnitřním trhem. Jelikož se všechna aktiva měla i nadále objevovat v bilanci HSH, neexistoval žádný důkaz o jasném funkčním a organizačním oddělení HSH a zajištěných aktiv (zejména vzhledem ke správě, personálu a zákazníkům).
(169)
Německo poskytlo dodatečné informace a uvedlo, že HSH zřídila restrukturalizační jednotku. Jedná se o interní banku za účelem likvidace s oddělenou správou. Aby nemohlo dojít ke střetu zájmů mezi hlavní bankou a restrukturalizační jednotkou, zavedla HSH podávání zpráv o jednotlivých oblastech činnosti a oddělenou správu restrukturalizační jednotky. Komise souhlasí s připomínkami Německa o správě aktiv, která jsou shrnuta v bodě 113, a akceptuje změny, které HSH v této oblasti provedla. Záruka na pokrytí rizik tak splňuje požadavky sdělení o znehodnocených aktivech ohledně správy aktiv.
9.2.2.3. Ocenění zajištěného portfolia
(170)
Komise v bodě 47 rozhodnutí a zahájení řízení vyjádřila také pochybnosti ohledně ocenění zajištěného portfolia, neboť nezávislí odborníci ocenili jen malou část portfolia a HSH nepředložila dostatek informací pro posouzení skutečné ekonomické hodnoty celého portfolia. Před provedením opatření HSH objednala dva nezávislé znalce: Blackrock a Cambridge Place. Tyto společnosti ocenily pouze malou část zajištěného portfolia, a to cenné papíry zajištěné aktivy a část portfolia CIP.
(171)
Komise nesdílí názor Německa uvedený v bodě 115, že úvěrové operace jsou pro ocenění obtížně přístupné, neboť prognózy peněžních toků se opírají o celou řadu předpokladů, např. ohledně budoucích opožděných plateb, pravděpodobnosti a data selhání, navracení a úrokových sazeb (bezrizikové úrokové sazby, jakož i rizikové prémie). I když je oceňování v případě úvěrů s možností prodloužení, které jsou běžné u financování lodí a nemovitostí, tj. u velké části zajištěného portfolia, čím dál složitější, rozhodovací praxe Komise ukazuje, že portfolia včetně podobných aktiv byla již oceněna na základě peněžních toků (61). Německo kromě toho nebylo schopné dokázat, že by ocenění založené na prognózách peněžních toků vedlo ke zcela jinému výsledku.
(172)
Ocenění by mělo probíhat na základě jednotné metody stanovené na úrovni Evropské unie. HSH a její externí znalec společnosti Morgan Stanley provedli na žádost Komise v úzké spolupráci s odborníky Komise úplné ocenění portfolia. Předpoklady, za jakých HSH provedla ocenění, byly v souladu s přísnými stresovými scénáři, které Komise použila v jiných případech. Použité metody byly koherentní.
(173)
Z ocenění vyplynulo, že očekávané ztráty dalece převyšují tranši první ztráty ve výši 3,2 mld. EUR a že by pohltily tranši druhé ztráty ve výši 10 mld. EUR […]. Kromě toho se ukázalo, že skutečná ekonomická hodnota […] činí cca [155-170] mld. EUR ([cca 172] mld. EUR mínus 3,2 mld. EUR mínus [2,5-10] mld. EUR).
(174)
Jelikož bylo ocenění provedeno v souladu se sdělením o znehodnocených aktivech, Komise se domnívá, že její pochybnosti vyjádřené v bodě 45 rozhodnutí o zahájení řízení byly vyvráceny.
9.2.2.4. Naprostá transparentnost a poskytnutí úplných informací ex ante
(175)
V bodě 42 rozhodnutí o zahájení řízení Komise vyjádřila pochybnosti ohledně transparentnosti a poskytnutí úplných informací, neboť Německo nepředložilo úplné ocenění zajištěného portfolia provedené uznaným nezávislým odborníkem.
(176)
Podle bodu 20 sdělení o znehodnocených aktivech by podmínkou žádostí o podporu měly být úplná transparentnost ex-ante a banky způsobilé k poskytnutí podpory musí poskytnout úplné informace o znehodnocení aktiv, a to pro každé aktivum, které má být předmětem opatření na záchranu. To by mělo být založeno na přiměřeném ocenění, potvrzeno nezávislými odborníky a schváleno příslušným orgánem dohledu. Předkládané informace o znehodnocených aktivech by měly tak podrobné, jak je uvedeno v příloze III oddílu II a tabulce 2 sdělení o znehodnocených aktivech.
(177)
Od přijetí rozhodnutí o zahájení řízení byly Komisi předloženy podrobné informace o zajištěném portfoliu a aktivech. Ocenění ukázalo, že skutečná ekonomická hodnota portfolia dosahuje [155-170] mld. EUR. Dopad kapitálové úlevy záruky na pokrytí rizik byl vyčíslen na [cca 3,5] mld. EUR. Společnost Morgan Stanley toto ocenění včetně výchozích předpokladů a použitých metod oficiálně podepsala a validovala. Dopad kapitálové úlevy daného opatření potvrdil úřad BaFin v únoru 2010. Dopad kapitálové úlevy vypočítaný na základě ocenění aktiv se liší od předběžného posouzení Komise uvedeného v bodě 21 a následujících bodech rozhodnutí o zahájení řízení. Komise souhlasí s výsledkem ocenění a s výpočtem dopadu kapitálové úlevy, které Německo poskytlo. Vzhledem k výsledku šetření proto už není nutné zabývat se připomínkami Německa k dopadu kapitálové úlevy.
(178)
Pochybnosti Komise ohledně transparentnosti a poskytování informací ex ante jsou vyvráceny.
9.2.2.5. Zajištění souladu s cíli veřejné politiky
(179)
Podle oddílu 5.3 sdělení o znehodnocených aktivech by měly být pobídky určené k motivaci bank k účasti na záchraně aktiv sladěny s cíli veřejné politiky tímto způsobem: a) omezením lhůty k předložení žádosti o účast na programu na šest měsíců, b) vytvořením mechanismů, kterými se zajistí, že se banky, které nejvíce potřebují záchranu aktiv, účastní opatření na záchranu aktiv a c) vhodným omezením týkajícím se chování bank, aby se mj. omezily účinky na hospodářskou soutěž.
(180)
Vzhledem k systémovému významu HSH pro ekonomiku veřejných vlastníků byla záruka koncipována výhradně pro HSH a přizpůsobena její specifické situaci. V souvislosti s pozměněným plánem restrukturalizace bude HSH uložena celá řada omezení týkajících se chování bank, která se vztahují zejména na tyto body: vyplácení dividend a kupónů, řízení společnosti, protiplnění a přítomnost na trhu v určitých odvětvích, jako je například financování lodí.
(181)
Záruka na pokrytí rizik ve prospěch HSH je proto slučitelná s požadavky sdělení o znehodnocených aktivech, které se týkají zajištění souladu s cíli veřejné politiky.
9.2.2.6. Protiplnění a rozdělení zátěže
(182)
V bodě 49 rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila Komise pochybnosti týkající se přiměřenosti rozdělení zátěže. Podle bodu 24 sdělení o znehodnocených aktivech se mělo od HSH vyžadovat, aby na základě ustanovení o první ztrátě přispěla k úhradě části ztrát nebo na pokrytí rizika (běžně nejméně 10 %). Přiměřené rozdělení zátěže lze zajistit i za pomoci vyššího protiplnění či dodatečného vyrovnání. Komise dále v bodě 51 a dalších bodech rozhodnutí o zahájení řízení vznesla pochybnosti o tom, zda prémie ve výši 400 bazických bodů představuje přiměřené protiplnění za riziko převzaté veřejnými vlastníky.
(183)
U všech opatření na záchranu aktiv musí být podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech zajištěno přiměřené protiplnění pro stát. Protiplnění za opatření na záchranu aktiv je přiměřené, pokud uhradí dopady opatření u vlastního regulačního kapitálu. To znamená, že musí být zajištěno přiměřené protiplnění za účinek záchrany kapitálu.
(184)
Pokud jde o účinek záchrany kapitálu, Komise ve svém rozhodnutí o státní podpoře, kterou poskytlo Německo na restrukturalizaci společnosti Landesbank Baden-Württemberg (62), konstatovala, že snížení kapitálu o 6,25 % je možné považovat za přiměřené protiplnění účinku záchrany kapitálu (63). Účinek záchrany kapitálu za záruku na pokrytí rizik byl vyčíslen na [zhruba 3,5] mld. EUR, z čehož vyplývá roční protiplnění ve výši přibližně 220 milionů EUR (což odpovídá nominální hodnotě záruky ve výši ([přibližně 220] bazických bodů) v případě, že HSH využije plnou částku záruky. Při (částečném) vypovězení záruky by minimální výše protiplnění za snížení kapitálu měla být úměrně snížena na [přibližně 220] bazických bodů zbývající nominální hodnoty záruky.
(185)
Jak je uvedeno v bodu 46, za záruku na pokrytí rizik navrhla HSH zaplatit záruku ve výši 400 bazických bodů. To znamená, že v závislosti na scénáři zaplatí HSH [ 1,5] mld.y EUR (žádné čerpání záruky), [ 2,5] mld.y EUR (čerpání ve výši 5 mld. EUR) nebo [ 4] mld. EUR (čerpání ve výši 10 mld. EUR).
(186)
Pokud jde o přiměřenost minimální výše protiplnění za záchranu kapitálu ve výši [přibližně 220] bazických bodů ročně na 10 mld. EUR nebo (v případě částečných vypovězení) na zbývající nominální hodnotu záruky (64), pak v případě částečného vypovězení záruky dojde ke snížení absolutní částky protiplnění za záchranu kapitálu. Ačkoliv účinek záchrany kapitálu pravděpodobně neklesne v přímém úměru k výši záruky na pokrytí rizik, je Komise přesvědčena, že se během trvání záruky na pokrytí rizik jedná o přiměřené přiblížení pro účely vypočítání minimální výše protiplnění za záchranu kapitálu. Komise by proto u zbývající nominální hodnoty záruky považovala protiplnění ve výši [zhruba 220] bazických bodů ročně za přiměřené.
(187)
Jelikož [zhruba 220] bazických bodů u zbývající částky záruky představuje přijatelné přiblížení k sazbě 6,25 % u částky snížení kapitálu, je podle Komise dostačující, aby se HSH Finanzfonds AöR každý rok platilo 6,25 % na účinek záchrany kapitálu. Protiplnění za záchranu kapitálu je možné považovat za slučitelné se sdělením o znehodnocených aktivech.
(188)
Podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech musí nadto převodní hodnota pro opatření spočívající v nákupu aktiv nebo jejich pojištění vycházet z jejich reálné ekonomické hodnoty.
(189)
Z posouzení záruky na pokrytí rizik provedeného Komisí vyplynulo, že garantovaná hodnota ve výši [zhruba 168] mld. EUR byla stanovena příliš vysoko (nad reálnou ekonomickou hodnotou), zatímco tranše z první ztráty byla nastavena příliš nízko. Rozdíl mezi garantovanou a skutečnou ekonomickou hodnotou činí [2,5-10] mld. EUR. V důsledku toho mělo dojít k „opravě“ garantované hodnoty a navýšení tranše z první ztráty. Německo předložilo důkazy o tom, že HSH není schopna splatit [2,5-10] mld. EUR a nadto takovou splátku odmítá. Ačkoliv HSH nemůže za účelem pokrytí očekávaných ztrát navýšit tranši z první ztráty o [2,5-10] mld. EUR, přesto by se dal podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech tento rozdíl získat zpět v pozdější fázi, například prostřednictvím mechanismu zpětného získání (tzv. claw-back mechanism) a rozsáhlých restrukturalizačních opatření.
(190)
Takto lze u základní prémie ve výši 400 bazických bodů, která se odvádí státu, zřídit mechanismus zpětného získání, který by se týkal části splátky přesahující protiplnění za záchranu kapitálu ve výši [zhruba 220] bazických bodů. Tato částka by nadto závisela na případném čerpání záruky, neboť (jak vyplývá z následující tabulky) se základní prémie může měnit.
Tabulka 12
Zpětná platba v podobě základní prémie a dalších splátek
(v milionech EUR)
Scénář 1
(žádné čerpání záruky 0 EUR)
Scénář 2
(čerpání záruky ve výši 5 mld. EUR)
Scénář 3
(čerpání záruky ve výši 10 mld. EUR)
Základní prémie (400 bazických bodů ze zbývající nominální hodnoty záruky)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
Z toho protiplnění za záchranu kapitálu ([přibližně 220] bazických bodů ze zbývající nominální hodnoty záruky)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Další splátky obsažené v základní prémii
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Další nezbytné splátky
(…)
(…)
(…)
(191)
Protiplnění by tudíž nezaručilo žádné dostačující splátky v podobě základní prémie. V zájmu úplného splacení musí HSH státu zaplatit i rozdíl mezi skutečnou ekonomickou hodnotou a převodní hodnotou, který není uhrazen formou základní prémie ve výši 400 bazických bodů. V závislosti na daném scénáři leží tento rozdíl mezi […] EUR a […] EUR.
(192)
Německo i HSH odmítají zvýšit příslušnou splátku, a proto nelze prohlásit podporu za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 7 odst. 3 nařízení (ES) č. 659/1999.
(193)
Komise trvá na tom, že ze pozměněný plán restrukturalizace vyplývá, že dodatečná zpětná platba mezi […] EUR a […] EUR není možná, neboť by se tím jinak ohrozila životaschopnost HSH. Plná splátka by podle prognóz bodu (91) odčerpala veškeré zisky, které se HSH v průběhu celého období restrukturalizace i po něm podařilo vytvořit.
(194)
Komise se přesto domnívá, že slučitelnost podpory s vnitřním trhem by mohla být zajištěna za pomoci systémů protiplnění umožňujících opravu, jež by byla v souladu jak se sdělením o znehodnocených aktivech, tak i s rozhodovací praxí Komise, pokud jde o splátky a protiplnění. Podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech se za přijatelný považuje postup, při němž převodní hodnota (garantovaná hodnota) aktiv překračuje jejich reálnou ekonomickou hodnotu, doprovází-li ho rozsáhlá restrukturalizace a je-li vázaný na podmínky umožňující zpětné získání této dodatečné podpory v pozdější fázi. Bod 41 sdělení o znehodnocených aktivech ponechává tedy určitý prostor pro částečné splátky, pokud se tyto splátky vyváží úměrnou restrukturalizací.
(195)
V předmětné věci podpory je podle Komise možné dosáhnout částečných dodatečných splátek za pomoci několika opatření.
(196)
Podle Komise by tak (nakolik je to možné a aniž by se tím ohrozila dlouhodobá životaschopnost HSH) mělo dojít nejprve k okamžité úhradě případných dodatečných splátek, jež by se neměla odkládat déle, než je nezbytně nutné. Z tohoto důvodu Komise prověřovala, jestli je možné provést jednorázovou platbu, a v souladu s bodem (90) od HSH žádala, aby ve svých finančních prognózách na rok 2011 počítala s jednorázovou platbou ve výši 500 milionů EUR. Podle finančních prognóz uvedených v bodě (91) je HSH schopna vyplatit státu jednorázovou platbu ve výši 500 milionů EUR. Zaplacení takové částky by sice odčerpalo veškeré očekávané zisky HSH a v roce 2011 by mohlo vést k čisté ztrátě ve výši [150-200] milionů EUR. Tuto ztrátu však lze v následujících letech vyrovnat a HSH to nebude bránit v tom, aby ve zbývajících letech restrukturalizace docílila prokazatelné a trvalé zisky (které by odrážely životaschopnost její činnosti). Taková „úspěšné bilance“ je nutná k tomu, aby bylo možné prokázat obnovení životaschopnosti HSH a koneckonců i její schopnosti nalézt nové investory. Na základě toho se Komise domnívá, že 500 milionů EUR je nejvyšší možná částka určená na částečnou splátku, kterou si HSH může zatím dovolit.
(197)
Komise si ovšem nemyslí, že částka, kterou je třeba nejprve splatit, by měla být státu vyplacena v hotovosti. Vzhledem ke kapitálu, který má HSH nyní k dispozici a který doposud nestačil ani na pokrytí ztrát pocházejících z její investiční činnosti, ani na posílení kapitálového stropu, se Komise domnívá, že by se jednorázová platba ve výši 500 milionů EUR dala namísto v hotovosti provést formou podílů. Těžiště činnosti HSH bude i nadále spočívat v obchodních oblastech s výrazně procyklickou a volatilní povahou, jako je financování lodí (viz body (223) až (226)), a proto je posílení její kapitálové struktury nezbytně nutné.
(198)
Podle Komise je mimo to v silách HSH, aby vedle výše uvedené jednorázové platby prováděla další průběžné splátky. Další opravu převodní ceny lze dosáhnout pomocí dodatečné prémie, která by byla spolu se základní prémií odváděna během celého období restrukturalizace. Na základě finančních prognóz uvedených v bodě (91) se Komise domnívá, že by taková dodatečná prémie mohla činit 385 bazických bodů, aniž by se tím ohrozilo obnovení životaschopnosti HSH. Dodatečná prémie ve výši 385 bazických bodů by nepřekročila výši plateb základní prémie čítající 400 bazických bodů uvedených v tabulce 4, s nimiž se počítá po celé období restrukturalizace (65). Platby dodatečné prémie by tudíž překročily čistý zisk HSH, který se očekává v letech 2012 až 2014, pouze ve scénáři 3, v němž se čerpání odhaduje na 10 mld. EUR (viz bod (90)). Komise dále konstatuje, že HSH již 3 mld. EUR záruky vypověděla, a tak lze vyloučit, že by došlo ke scénáři 3 v tabulce 4 (čerpání celých 10 mld. EUR záruky).
(199)
Pokud by došlo k vyplacení vyšší částky, než je tato dodatečná prémie, hrozilo by nebezpečí, že HSH nedosáhne kvóty svého kmenového kapitálu ve výši 10 %. Jak se uvádí v bodech (223) až (226) a jak je podrobně rozvedeno v bodech (229) až (232), považuje Komise za nezbytné, aby si HSH vytvořila kapitál, který by jí umožnil absorbovat konjunkturální výkyvy jejích finančních výsledků, tak aby v žádném okamžiku nebylo ohroženo obnovení životaschopnosti HSH. Kvóta kmenového kapitálu ve výši 10 % se v tomto smyslu považuje za dostatečnou. Pokud by dodatečná prémie tuto kvótu zmírnila, mělo by se po dobu ohrožení životaschopnosti HSH od placení této prémie upustit.
(200)
Na tomto základě je podle Komise rozhodně v silách HSH provést v následujících letech další platby, aniž by se tím bránilo obnovení její životaschopnosti.
(201)
Z uvedených důvodů a k zajištění slučitelnosti záruky na pokrytí rizik se sdělením o znehodnocených aktivech požaduje Komise jiný mechanismus protiplnění, kterým se následujícím způsobem mění ustanovení o poskytnutí rámce záruk obsažená ve smlouvě uzavřené dne 2. června 2009 (dále jen „smlouva o poskytnutí záruk“). Mechanismus protiplnění se opírá o stávající základní prémii, jak ji ukládá smlouva o poskytnutí záruk, ve výši 400 bazických bodů ročně u nominální hodnoty zbývající záruky. Tato základní prémie zůstane nezměněna s tou výjimkou, že čerpání záruky nepovede ke snížení nominální hodnoty coby základu pro výpočet výše základní prémie. Tímto způsobem se Komise vyhýbá jakýmkoli pobídkám k využití záruky. Vedle základní prémie se ukládá jednak dodatečná prémie ve výši 385 bazických bodů, a poté jednorázová platba ve výši 500 milionů EUR v kmenových akciích („jednorázová platba“ nebo „jednorázová platba ve formě akcií“). V zájmu realizace těchto požadavků se v souladu s body (201) až (208) musí změnit původní smlouva o poskytnutí záruk.
(202)
Do smlouvy je nejprve třeba zapracovat dodatečnou prémii. Základ pro výpočet dodatečné prémie by se měl podobat základu pro výpočet základní prémie a měl by se skládat z nominální hodnoty záruky bez případných částečných vypovězení, ne však bez případného čerpání záruky. Základ pro výpočet dodatečné prémie by se však měl odvíjet v závislosti na rozsahu, v němž HSH nakonec záruku vypoví, přičemž nezáleží na době vypovězení. Životaschopnost HSH je tudíž dotčena jen v tom rozsahu, v jakém bude HSH záruku čerpat. V případě částečného vypovězení záruky bude HSH splacena část všech vyplacených dodatečných prémií, která odpovídá výši částečně vypovězené záruky. Za tímto účelem by se měla u zbývající částky záruky každý rok zaplatit základní prémie; dodatečná prémie by se však měla převést na konto, a to i přesto, že obě prémie je třeba vypočítat na základě smluvně dohodnuté částky záruky snížené o vypovězení, ne však o čerpání. Dodatečná prémie se společnosti HSH Finanzfonds AöR zaplatí, pouze pokud dojde k čerpání záruky. V souladu s tím by v případě částečného vypovězení záruky měla být HSH vrácena dodatečná prémie, která byla převedena na konto a která odpovídá výši částečně vypovězené záruky.
(203)
Aby se výpovědi neděly na úkor životaschopnosti, mělo by k částečným vypovězením záruky docházet pouze tehdy, pokud tím kvóta kmenového kapitálu HSH k 31. prosinci 2011 neklesne pod [8,5-9,5] %, k 31. prosinci 2012 pod [9-10] %, k 31. prosinci 2013 pod [9,5-10,5] %, příp. k 31. prosinci 2014 pod [10-11] %. K částečnému vypovězení se dále nesmí přistoupit v případě, že by se v okamžiku částečného vypovězení sice dosáhlo uvedených kvót, ale v následujících letech by to již při opatrnějším plánování neplatilo.
(204)
Dodatečná prémie by se měla vybírat se zpětnou platností od 31. března 2009 a u částí obchodních roků by se měla vypočítávat pro rata temporis. Dodatečná prémie by se měla vyplácet společně se základní prémií za předpokladu, že kvóta kmenového kapitálu HSH činí alespoň 10 % („kvóta minimálního kmenového kapitálu“).
(205)
Mechanismu zpětného získání by měl obsahovat konsolidační příslib, aby v důsledku odvodu dodatečné prémie nedošlo k ohrožení životaschopnosti HSH. Konsolidační příslib by měl platit až do 31. prosince [2030-2040]. Dostane-li se kvóta kmenového kapitálu HSH kvůli nutnosti vyplatit dodatečnou prémii pod kvótu minimálního kmenového kapitálu, odloží se po předložení konsolidačního příslibu tato platba na pozdější dobu. Překročí-li kvóta kmenového kapitálu kvótu minimálního kmenového kapitálu, splatí se konsolidační příslib opět až do výše kvóty minimálního kmenového kapitálu. Tento mechanismus poskytuje HSH nutný manévrovací prostor, současně však zaručuje, že k splátce dojde, jakmile toho HSH bude opět schopná.
(206)
Během platnosti konsolidačního příslibu by měl být odložený nárok na vyplacení dodatečné prémie opět zcela obnoven. Dodatečná prémie je splatná nejpozději k 31. prosinci [2015-2025]. Nehledě na to by k splátce základní i dodatečné prémie mělo dojít nejpozději v době, kdy se součet částečných vypovězení a využití záruky rovná 10 mld. EUR.
(207)
Za druhé by společnosti HSH Finanzfonds AöR a HSH mělo být uloženo, aby smlouvu o poskytnutí záruky uzavřenou dne 2. června 2009 změnily v tom smyslu, že se nárok společnosti HSH Finanzfonds AöR vůči HSH bude zakládat na jednorázové platbě ve výši 500 milionů EUR. Aby se předešlo snížení kvóty vlastního kapitálu HSH, měla by HSH tento nárok splatit emisí kmenových akcií za pomoci navýšení kapitálu. Emisní cena se vypočítá na základě hodnoty HSH ke dni rozhodnutí valné hromady o takovém navýšení kapitálu a čisté hodnoty nároku na jednorázovou platbu. HSH by měla vydat akcie ve výši čisté hodnoty nároku přímo společnosti HSH Finanzfonds AöR (a nepřímo tak i veřejným vlastníkům).
(208)
Navýšení kapitálu lze provést buď řádným navýšením fyzického kapitálu za vyloučení předkupního práva menšinových akcionářů, nebo kombinovaným navýšením fyzického kapitálu a kapitálu v hotovosti při uplatnění předkupního práva všech akcionářů kromě společnosti HSH Finanzfonds AöR, pokud jde o podíl v hotovosti. Společnosti HSH Finanzfonds AöR a HSH zůstává vyhrazeno, aby zvolily způsob navýšení kapitálu, čímž by se zajistila rychlejší realizace a zapsání do obchodního rejstříku.
(209)
Pokud dojde ke změně smlouvy o poskytnutí záruky, kolísá absolutní částka dodatečné prémie úměrně k výši ztrát skutečně krytých společností HSH Finanzfonds AöR (tj. čím vyšší ztráty pokryté společností HSH Finanzfonds AöR, tím vyšší splátky). Splátky, které z obou výše popsaných podmínek Komise stanovených pro tři scénáře popsané v bodu (46) vyplývají, jsou shrnuty v následující tabulce.
Tabulka 13
Zpětná platba prostřednictvím základní prémie, jednorázové platby a dodatečné prémie
(V mil. EUR)
Scénář 1
(žádné čerpání záruky 0 EUR)
Scénář 2
(čerpání záruky: ve výši 5 mld. EUR)
Scénář 3
(čerpání záruky: ve výši 10 mld. EUR)
Základní prémie (400 bazických bodů ze zbývající nominální hodnoty záruky)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
Z toho protiplnění za snížení kapitálu ([přibližně 220] bazických bodů ze zbývající nominální hodnoty záruky)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Další splátky obsažené v základní prémii
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Dodatečná prémie (385 bazických bodů z naposledy čerpané částky záruky)
0
[1 500-2 500]
[3 500-4 500]
Jednorázová platba ve formě akcií
500
500
500
Zpětné platby celkem
[1 000-1 300]
[3 000-4 400]
[5 500-7 000]
Další nezbytné splátky
(…)
(…)
(…)
(210)
Komise uznává, že i přes dodatečné požadavky dojde u mechanismu protiplnění v případě všech tří scénářů uvedených v tabulce 13 pouze k částečnému splacení celkového rozdílu ve výši [2,5-10] mld. EUR mezi reálnou ekonomickou hodnotou a garantovanou hodnotou ([…] mld. EUR u prvního scénáře, […] mld. EUR u druhého scénáře a […] mld. EUR u třetího scénáře).
(211)
Komise však předmětnou záruku na pokrytí rizik (včetně dalších požadavků spojených s protiplněním) srovnala se schválenými opatřeními na záchranu aktiv u jiných bank. Komise kromě toho poukazuje na to, že u ocenění opatření na záchranu aktiv, u nichž nelze zaplatit žádné přiměřené protiplnění, ponechává bod 41 sdělení o znehodnocených aktivech určitý prostor pro případ, že příslušné opatření bude založeno na rozsáhlé restrukturalizaci a/nebo mechanismu zpětného získání. Komise poukazuje dále na to, že v rámci své rozhodovací praxe schválila jak opatření s plnou splátkou (např. u ING (66) nebo LBBW (67)), tak opatření, u nichž sice nedošlo k žádné splátce, ale u nichž byla provedena rozsáhlá restrukturalizace (např. u Parex Banka (68)).
(212)
Záruka na pokrytí rizik počítá s částečnou splátkou spojenou s rozsáhlou restrukturalizací. Splňuje tím předpoklady uvedené v bodě 41 sdělení o znehodnocených aktivech a spadá tak mezi opatření, která Komise doposud ve své rozhodovací praxi schválila. Mechanismus HSH záruka/protiplnění nadto umožňuje částečnou splátku u všech možných scénářů. Pokud by se jako například u scénáře 3 vyčerpala celá záruka, činila by odpovídající částečná splátka […] % zpětné pohledávky. V důsledku restrukturalizace HSH dojde současně ke snížení bilanční sumy o 61 %, jak je uvedeno níže v bodech (266) až (270). Vzhledem k probíhající rozsáhlé restrukturalizaci je tato částečná splátka v souladu s rozhodovací praxí Komise. Komise proto zastává názor, že pokud budou splněny výše uvedené požadavky, jež jsou dále upřesněny v příloze II, lze opatření na záchranu aktiv považovat za slučitelná se sdělením o znehodnocených aktivech.
9.2.2.7. Závěr
(213)
Z výše uvedených důvodů dospěla Komise k závěru, že připomínky Německa a dalších zúčastněných stran nerozptýlily její obavy týkající se hospodářské soutěže, pokud jde o záruku na pokrytí rizik. Komise má zato, že záruka na pokrytí rizik, pokud jde o aspekty zkoumané v oddíle 9.2.2 tohoto rozhodnutí, není v souladu se sdělením o znehodnocených aktivech. Pokud však budou splněny požadavky uvedené v příloze II, mohlo by být dosaženo slučitelnosti s vnitřním trhem.
9.2.3. SLUČITELNOST POZMĚNĚNÉHO PLÁNU RESTRUKTURALIZACE S VNITŘNÍM TRHEM
9.2.3.1. Stupeň potřebné restrukturalizace
(214)
Ve sdělení o restrukturalizaci byla stanovena pravidla státní podpory, jež platí pro restrukturalizaci finančních institucí vzhledem k opatřením, která byla Komisi oznámena do 31. prosince 2010 včetně. Změna plánu na restrukturalizaci HSH bude proto posuzována na tomto základě. V zájmu slučitelnosti s čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU musí restrukturalizace finančních institucí v souvislosti s dnešní finanční krizí podle sdělení o restrukturalizaci zaručit, aby
a)
byla obnovena dlouhodobá životaschopnost HSH;
b)
příjemce nesl dostatečný vlastní podíl (rozdělení zátěže) a
c)
byla přijata dostatečná opatření zabraňující narušení hospodářské soutěže.
(215)
V souladu se svou rozhodovací praxí Komise při posuzování požadavků na restrukturalizaci nepřipojí částku záruky likvidity k částce podpory.
9.2.3.2. Obnovení dlouhodobé životaschopnosti
(216)
V rozhodnutí o zahájení řízení byly vyjádřeny pochyby, zda je v silách HSH, aby obnovila svou dlouhodobou životaschopnost. Důkladné prověření životaschopnosti, k němuž došlo po přijetí rozhodnutí o zahájení řízení, tyto pochybnosti ještě posílilo.
(217)
V rozhodnutí o zahájení řízení byla identifikována tři podstatná slabá místa, která pravděpodobně ohrožují dlouhodobou životaschopnost HSH a k nimž se v původním plánu restrukturalizace dostatečně nepřihlédlo: a) závislost HSH na peněžním a kapitálovém trhu, b) její závislost na volatilních a cyklických činnostech a c) rozsáhlost jejích činností na kapitálovém trhu v poměru k jejím bankovním činnostem. Pochybnosti byly dále vzneseny u spolehlivosti míry růstu a dalších prognóz, o něž se opírá původní plán restrukturalizace.
(218)
Pokud jde o schopnost financování, přezkum u HSH odhalil: a) slabou strukturu financování s omezenými zdroji dlouhodobého stabilního financování, neboť bude nutné postupně splácet a refinancovat především státem garantované dluhopisy, které byly emitovány podle „ustanovení o zachování právních účinků“, b) velkou závislost na spořitelnách coby přednostním zdroji financování a c) nedostatek financování vedeného v USD.
(219)
V rozhodnutí o zahájení řízení (69) se zdůrazňovalo, že v roce 2014 musí HSH na peněžním a kapitálovém trhu refinancovat [60-110] mld. EUR; současně byla zpochybněna schopnost HSH takové refinancování provést. Komise zjistila mezeru ve výši kolem [15-30] mld. EUR, na jejíž pokrytí HSH ve svém plánování nevyčlenila žádné zvláštní zdroje financování. Jak se uvádí v bodě (54), vykazoval finanční plán HSH mezeru ve výši 48 mld. EUR, kterou lze na základě prognóz vlastního kapitálu a derivátů v souladu s údaji z minulosti přizpůsobit a jejíž nekrytou potřebu financování je možné vyčíslit na [15-30] mld. EUR. Snížením bilanční sumy na úrovni koncernu o 34 mld. EUR na 120 mld. EUR do konce roku 2014 (ve srovnání se 150 mld. EUR uváděnými v původním plánu restrukturalizace) však dojde k poklesu potřeby financování na peněžním a kapitálovém trhu a tlaku na HSH a její schopnost financování. Tímto způsobem se uzavře mezera ve financování, na kterou si HSH nevyčlenila žádné zvláštní finanční zdroje. HSH dále doložila, že její prognózy k plánovaným usazeným depozitům jsou ve srovnání se současnou a dřívější úrovní financování z tohoto zdroje nastaveny opatrně. Komise se proto domnívá, že potřebu financování ve výši [15-25] mld. EUR, na jejíž pokrytí nebyly vyčleněny žádné finanční zdroje, lze bez negativního dopadu na náklady financování HSH pokrýt vlastním kapitálem, nadměrnými vklady a prostřednictvím krátkodobého financování (nezajištěné a zajištěné finanční prostředky). HSH tak nebude muset hledat nové zdroje financování a může se opírat o zjištěné a stávající zdroje, pokud jde o její celkovou potřebu financování do roku 2014.
(220)
Pokud jde o závislost na spořitelnách coby přednostnímu zdroji financování (viz bod (95)), Komise podotýká, že spolu se snížením rizikového profilu HSH klesne rovněž význam spořitelen oproti jiným zdrojům. Dodatečné snížení bilanční sumy (o 30 mld. EUR ve srovnání s původním plánem restrukturalizace, viz bod (51)), s nímž počítá pozměněný plán restrukturalizace, povede k výraznému snížení potřeby nového financování a k výrazně menší mezeře ve financování. V důsledku plánovaného kombinovaného financování se ke konci období restrukturalizace (viz tabulku 7 a bod (93)) sníží závislost HSH na krátkodobých nezajištěných způsobech financování, čímž se rovněž oslabí hrozba nedostatku likvidity. HSH bude kromě toho své financování více zakládat na krytých dluhopisech, které v Německu podléhají přísným emisním podmínkám a které lze považovat za stabilní a relativně laciné zdroje financování.
(221)
Nedostatek financování HSH vedeného v USD představuje další důležité slabé místo v obchodním profilu HSH. Koncem roku 2010 bylo v USD vedeno zhruba [20-30] % celkových aktiv HSH. To odpovídá [50-70] mld. USD, z čehož bylo pouze [15-20] mld. USD ([20-25] %) přímo financováno v USD. Tato mezera bude uzavřena pomocí obchodování s měnovými swapy, jež se bude pravidelně prodlužovat. Kvůli neustálému rozšiřování měnových swapů v EUR/USD od vypuknutí finanční krize se cena této strategie financování ve srovnání se strategií financování vedeného v USD rovná dalším zhruba [20-30] bazickým bodům. Tato strategie kromě toho v sobě skrývá řadu rizik. K nim patří a) další možné náklady plynoucí z pravděpodobných nesrovnalostí mezi reálnými a očekávanými hotovostními toky z aktiv vedených v USD, b) vyšší volatilita krátkodobého stavu likvidity kvůli závazku vyrovnání marží ve spojitosti se stavem swapů (70) a c) zvýšená expozice vzhledem k úvěrovému riziku protistrany způsobená tím, že obchodování se swapy probíhá mimo burzu a HSH u těchto transakcí nese plné úvěrové riziko protistrany. K snížení rizikového profilu HSH však dochází hlavně v segmentech, v nichž vznikají aktiva vedená v USD (např. financování letadel, lodí a zahraničních nemovitostí), a proto se tím rovněž významně přispěje ke snížení potřeby financování v USD. HSH se kromě toho zavázala, že do roku 2014 zvýší podíl obchodování hlavní banky v USD, který bude refinancován financováním v USD, minimálně na […] %.
(222)
Na závěr lze konstatovat, že navrhovaná opatření odstraní pochyby vznesené Komisí. Opatření by měla zaručit, že HSH je na správné cestě k vytvoření udržitelnějšího a stabilnějšího kombinovaného financování, pokud jde o objem, splatnost, prioritu, bezpečnost a měny. Závazek dosáhnout do konce roku 2012, tj. před uplynutím lhůty stanovené za tímto účelem Basilejským výborem pro bankovní dohled, koeficientu čistého stabilního financování (net stable funding ratio) a koeficientu krytí likvidity (liquidity coverage ratio) […] umožní kontrolu pokroku HSH v této oblasti a měl by přispět k dalšímu zlepšení kvality jejího financování a k vytvoření dostatečně nadbytečné likvidity pro krizové situace.
(223)
V rozhodnutí o zahájení řízení (71) bylo zpochybněno, zda je HSH schopná zajistit svou dlouhodobou životaschopnost tím, že se bude soustředit na expanzi svých cyklických a volatilních obchodních segmentů (72). Podrobné prověření životaschopnosti tyto pochybnosti ještě posílilo, neboť se ukázalo, že rostoucího podílu čistých výnosů HSH z úroků se dosahuje prostřednictvím volatilních a cyklických činností (73). Za zvlášť problematický byl označen relativně velký význam, který se přikládá financování lodí a letadel. V pozměněném plánu restrukturalizace je však aspekt cykličnosti aktiv přiměřeně zohledněn a zároveň je zachována franšíza HSH v obchodní divizi lodní dopravy.
(224)
Dodatečná likvidace aktiv v objemu [30-35] mld. EUR (na 82 mld. EUR v roce 2014) bude u hlavní banky a zejména u cyklických a volatilních činností provedena v plném rozsahu. HSH ukončí své aktivity v oblasti financování letadel. Stávající aktiva v oblasti financování letadel v objemu [3-8] mld. EUR se do konce roku [2011-2012] přenesou na restrukturalizační jednotku a zlikvidují. HSH se zaváže, že v této oblasti nebude vyvíjet žádnou další činnost. HSH se kromě toho zavázala, že do konce roku 2014 sníží svá celková aktiva v rámci hlavní banky v obchodní oblasti lodní dopravy na 15 mld. EUR, a to tak, že do konce roku [2011-2012] převede dalších [0,5-2] mld.y EUR na restrukturalizační jednotku a omezí objem nových obchodů. Celková hodnota aktiv v oblasti financování lodí a letadel činí 15 mld. EUR ve srovnání s hodnotou [25-30] mld. EUR v roce 2008.
(225)
Kromě toho se do roku 2014 sníží celková aktiva obchodní divize nemovitostí na 13 mld. EUR, neboť nový mezinárodní obchod s nemovitostmi pro německé firemní zákazníky skončí a další nové obchody se omezí. Nadto se v důsledku nižšího objemu nových obchodů do roku 2014 výrazně omezí divize firemních zákazníků.
(226)
Celkové snižování bude doprovázet zlepšování postupů HSH při řízení rizik. HSH pracuje zejména na tom, aby se především v obchodní oblasti lodní dopravy omezila velká jednotlivá rizika. Kromě toho se zavázala snížit stávající velká jednotlivá rizika na […] milionů EUR a nová jednotlivá rizika omezit na maximálně […] milionů EUR.
(227)
V bodě 62 rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila Komise pochybnosti týkající se objemu obchodování HSH na kapitálových trzích, který byl i přes novou orientaci na regionální činnosti nadále považován za neúměrně velký. K těžkostem HSH přispělo zejména obchodování na vlastní účet.
(228)
Snížení bilanční sumy povede k značnému snížení aktivit HSH na kapitálových trzích. Ty se do roku 2014 sníží na objem [25-35] mld. EUR v aktivech hlavní banky. Ve srovnání s tím činil objem aktiv v roce 2008 98,8 mld. EUR. Německo dále přislíbilo, že HSH nebude vykonávat žádný obchod na vlastní účet. HSH se bude obchodním činnostem věnovat pouze v tom rozsahu, který je nutný k realizaci zákaznických smluv, za účelem snížení rizika (hedging) v rámci obchodů se zákazníky, popř. pro řízení likvidity v oblasti treasury, jakož i ke správě bilanční sumy (v každém případě až do hodnoty měřené maximální hodnotou v riziku (value-at-risk, VaR)). Pomocí těchto opatření budou odstraněny pochybnosti vyjádřené v rozhodnutí o zahájení řízení.
(229)
Další možnou překážku dlouhodobé životaschopnosti HSH představuje slabá struktura jejího kapitálu. Zejména vzhledem k dalším bodům uvedeným níže nebylo jasné, zda očekávaná slabá kapitalizace, s níž se ke konci období restrukturalizace v původním plánu restrukturalizace počítalo (kvóta Tier 1 ve výši [zhruba 9] %), je přiměřená: a) cykličnost a volatilní povaha obchodního profilu HSH, jež si vynucuje další kapitálový val, který by absorboval opakované, vyšší a propojené ztráty, b) dopady finanční krize na kapitál HSH (74) a c) zavedení nových pravidel Basel III, která povedou k výraznému navýšení minimální výše kapitálu (75) požadované z hlediska dozoru. Kromě toho lze předpokládat, že účastníci trhu a zejména instituce, jež na peněžním a kapitálovém trhu nabízejí pravděpodobně nezajištěné finanční prostředky, očekávají vyšší kvóty kapitálu.
(230)
Další snížení rizikového profilu HSH, ponechání si zisků a navýšení kapitálu o 500 milionů EUR v roce 2013 povedou k výraznému zlepšení kapitalizace HSH. Koncem roku 2014 by kvóta kmenového kapitálu mohla dosahovat výše nad 10 % a kvóta Tier 1 výše nad 12 %. Tato čísla se neshodují s kvótami ve výši [zhruba 7] %, resp. [zhruba 9] %, s nimiž počítal původní plán restrukturalizace. Odpovídají spíše novým kapitálovým normám pro banky. Část těchto zlepšení je sice nadále svázána s značným snížením aktiv zatížených rizikem, jež je podmíněno zárukou na pokrytí rizik, ale ke zlepšení struktury kapitálu by došlo v každém případě. Toto zlepšení je nutné vidět v souvislosti se snížením rizikového profilu bilance HSH a zejména se snížením podílu na cyklických aktivech.
(231)
Dalším požadavkem Komise týkajícím se slučitelnosti jak protiplnění za záruku na pokrytí rizik, tak splátky s vnitřním trhem je, že HSH nesmí vypovědět záruku na pokrytí rizik, pokud by kvóta kmenového kapitálu během období restrukturalizace v důsledku toho klesla pod stanovené hodnoty a především k 31. prosinci 2014 pod 10 % (viz bod (203)). To zaručí, že během období restrukturalizace bude HSH schopná si udržet přiměřenou úroveň kapitalizace, i kdyby došlo ke zhoršení hospodářské situace. Tento mechanismus by měl na trhu přispět k znovuzískání důvěry obchodních partnerů v HSH. Pozměněný plán restrukturalizace HSH předpokládá, že HSH do roku [2014-2016] záruku zcela opustí. Kvóta kmenového kapitálu by v té době měla být na [ 10] %.
(232)
Na závěr lze konstatovat, že díky navrhovaným opatřením dojde ke zlepšení struktury kapitálu HSH, takže bude v souladu s novými mezinárodními normami. Lepší kvóty kapitálu a vyšší odolnost vůči krizím budou mít v střednědobém horizontu u HSH pozitivní vliv na náklady financování.
(233)
V rozhodnutí o zahájení řízení (body 60 a 63) byly vyjádřeny pochyby o spolehlivosti určitých prognóz, jež byly použity při plánování HSH. Tyto pochybnosti se týkaly především prognóz a) růstu nejdůležitějších obchodních segmentů, b) růstu příjmů pocházejících z úrokových výnosů, c) marží v nejdůležitějších obchodních segmentech a d) vývoje rezervy pro případ rizika.
(234)
Zejména v segmentech lodní dopravy, dopravy a firemních zákazníků shledala Komise prognózy růstu příliš optimistické. Byla proto zpochybněna schopnost HSH dosáhnout celkových plánovaných výnosů. Pozměněný plán restrukturalizace se však opírá o přiměřené prognózy růstu v segmentech lodní dopravy a firemních zákazníků (viz tabulka 5). Míra růstu v rámci financování letadel není důležitá, neboť HSH tento segment v současnosti opouští. Jak ukazují tabulky 5 a 6, jsou míry růstu stanovené pro plánování segmentů lodní dopravy a firemních zákazníků značně nižší než ty, které se používaly v původním plánu restrukturalizace ze dne 1. září 2009. Mimoto odpovídají absolutnímu objemu obchodu, který by HSH v těchto oblastech mohla dosáhnout, pokud zvážíme její podíl na trhu a celkový objem trhu.
(235)
HSH kromě toho přehodnotila své prognózy růstu u příjmů, které nepocházejí z úrokových výnosů. Předpokládá se, že příjmy, které nepocházejí z úrokových výnosů, budou v období 2010-2014 činit v průměru zhruba [7-12] % čistých úroků hlavní banky. Vzhledem k úmyslu HSH zlepšit vzájemný prodej produktů mezi jejími segmenty finančního trhu a jinými obchodními oblastmi se tento cíl zdá dosažitelný.
(236)
V rozhodnutí o zahájení řízení byly zpochybněny prognózy marží stanovené v původním plánu restrukturalizace. Nové obchodní marže však byly koncem roku 2010 skutečně vyšší, než se původně předpokládalo, čemuž byly odpovídajícím způsobem přizpůsobeny prognózy plánování.
(237)
V rozhodnutí o zahájení řízení bylo zpochybněno, zda je HSH schopná přestát nejbližší recesi, aniž by musela opět žádat o státní podporu. Zpochybněna byla tudíž její dlouhodobá životaschopnost. Tyto pochybnosti se opíraly o tato slabá místa: a) křehkou strukturu financování, zejména nadcházející velké mezery ve financování a chronický nedostatek financování vedeného v USD, b) důraz na cyklické a volatilní činnosti, které pravděpodobně povedou k opětovným velkým a navzájem propojeným ztrátám a c) nízkou kapitalizaci k vyrovnání těchto ztrát. Návrhy dodatečných opatření obsažené v pozměněném plánu restrukturalizace však dokázaly pochybnosti Komise rozptýlit. Pozměněný plán restrukturalizace staví na reálnějších a srozumitelnějších prognózách, a proto nabízí spolehlivější obraz životaschopnosti HSH. Tento obraz představuje banku, která je na konci období restrukturalizace vybavena přiměřeným kapitálem, do silně cyklických segmentů směřuje menší část svých transakcí a vykazuje stabilizovanou, i když stále ještě problematickou strukturu financování. Kontrolní nástroje (koeficient čistého stabilního financování a podíl financování vedeného v USD) by přitom měly přispět k tomu, aby se HSH v střednědobém horizontu zaměřila na trvalé zlepšování v této oblasti. HSH by tak nyní měla disponovat kapitálovou základnou a nezbytnou strukturou financování, jež by jí umožnily přestát recesi bez potřeby nové státní podpory. Pokud jde o celkovou životaschopnost HSH, vyplývá z pozměněného plánu restrukturalizace, že výnosnost vlastního kapitálu HSH dosáhne během období restrukturalizace v roce 2014 [5-10] % (76). V absolutních číslech je toto procento nízké, ale v důsledku daleko menšího rizikového profilu HSH by mělo být stabilnější. Mělo by proto znamenat výrazné zlepšení ve srovnání s procenty v průběhu deseti let před krizí.
9.2.3.3. Vlastní příspěvek menšinových akcionářů a jejich zapojení do rozdělení zátěže
(238)
V zájmu omezení narušení hospodářské soutěže a zabránění morálním rizikům by se podle sdělení o restrukturalizaci měly omezit a) náklady na restrukturalizaci a současně b) výše státní podpory; mimoto je zapotřebí zvýšit vlastní příspěvek. Podle sdělení o restrukturalizaci by banky měly financovat restrukturalizaci nejprve z vlastních prostředků a tím snížit státní podporu na nezbytné minimum. Náklady spojené s restrukturalizací by neměl nést pouze stát, ale i ti, kteří do HSH vložili své investice. Mezi ně patří vlastníci akcií a držitelé druhotných dluhových obligací.
9.2.3.3.1. Vlastní příspěvek, rozdělení zátěže a omezení státní podpory na nezbytné minimum
(239)
V bodě 65 rozhodnutí o zahájení řízení Komise konstatovala, že objem vlastního přípěvku, který měl být proveden formou odprodejů, byl stanoven neurčitě. Německo přislíbilo, že HSH do konce období restrukturalizace odprodá [100-120] dceřiných společností. HSH již odprodala [30-40] z těchto [100-120] dceřiných společností a očekává, že veškeré odprodeje budou ukončeny nejpozději k […]. Příjmy a zisky z odprodeje budou použity k pokrytí nákladů na restrukturalizaci. Finanční podíly určené k odprodeji jsou uvedeny v příloze II a zahrnují HSH Real estate AG, […], DekaBank a […], tedy největší dceřiné společnosti HSH.
(240)
Dále Německo přislíbilo, že do 31. prosince 2014 HSH neuskuteční žádná převzetí.
(241)
Komise se domnívá, že opatření ohledně vlastního příspěvku uvedená v bodech (239) a (240) nezaručují, že HSH za současných finančních podmínek poskytne nejvyšší možný vlastní příspěvek na pokrytí nákladů na restrukturalizaci. V souladu s bodem 26 sdělení o restrukturalizaci se Komise zejména domnívá, že v kontextu restrukturalizace není vyrovnání ztrát (například uvolněním rezerv či snížením vlastního kapitálu), k němuž by došlo podle uvážení bank přijímajících státní podporu za účelem zajištění vyplácení dividend a kupónů za závazky, které jsou v oběhu, v zásadě slučitelné s cílem omezit státní podporu na nezbytné minimum. Na vzniklých ztrátách by se měly podílet především finanční nástroje vybavené vlastním kapitálem.
(242)
Německo odmítá navrhnout dodatečná opatření ohledně vlastního příspěvku, a proto nelze prohlásit podporu za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 7 odst. 3 nařízení (ES) č. 659/1999. Je však možné taková opatření uložit.
(243)
Komise proto HSH ukládá, že během období restrukturalizace nesmí provádět platby týkající se nástrojů vlastního kapitálu závislých na zisku (např. hybridní finanční nástroje a podílové listy), pokud nejsou dlužné na základě smlouvy nebo ze zákona. Součástí takového zákazu rozdělování dividend podle názoru Komise je, že se tyto nástroje budou rovněž podílet na ztrátách, pokud by bilance HSH bez uvolnění úspor a rezerv vykazovala ztrátu. Tyto nástroje by se neměly spolupodílet na ztrátách z předchozích let.
(244)
S cílem zajistit, aby se vlastníci banky budou během období restrukturalizace v co možná největší míře spolupodíleli na znovuvytvoření přiměřené kapitálové základny (viz body (229) až (231)), by Komise považovala za porušení zásady omezení státní podpory na nezbytné minimum také veškeré vyplácení dividend během období restrukturalizace. Komise proto zastává stanovisko, že HSH by až do konce obchodního roku 2014 neměla vyplácet žádné dividendy.
9.2.3.3.2. Zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže
(245)
V rozhodnutí o zahájení řízení (body 66 až 72) zastávala Komise předběžné stanovisko, že podíly menšinových akcionářů, kteří se v květnu 2009 nepodíleli na rekapitalizaci HSH, nebyly dostatečně rozmělněny. Původní plán restrukturalizace tak nepočítal s žádným přiměřeným rozdělením zátěže, které by posouzení státní podpory pro HSH připustilo jakožto slučitelné s vnitřním trhem. Dále se Komise ptá, zda menšinoví akcionáři nebyli sami případně státní podporou zvýhodněni tím, že si podrželi nadměrně vysoké podíly v HSH. Komise dospěla k závěru, že opatření obsahuje možnou nepřímou státní podporu ve prospěch menšinových akcionářů, jež by nemusela být slučitelná s vnitřním trhem, pokud by nedošlo k zřízení mechanismů zaručujících přiměřené rozdělení zátěže (bod 73 rozhodnutí o zahájení řízení).
(246)
Komise nejprve rozporuje stanovisko sdružení spořitelen, že dosud v žádné jiné věci podpory týkající se rekapitalizací nezkoumala druhotné efekty nepřímých státních podpor (viz bod (130)). V rozporu s tímto tvrzením Komise již nepřímé státní podpory v souvislosti s velkým rozsahem státních podpor v řadě svých rozhodnutí zkoumala (77).
(247)
Komise připomíná, že čl. 107 odst. 1 SFEU podle ustálené judikatury nerozlišuje státní zásahy vzhledem k jejich důvodům či cílům, nýbrž k jejich účinkům (78). Výhoda nepřímo poskytnutá menšinovým akcionářům vznikla tak, že se veřejní vlastníci zřekli dodatečných podílů v HSH, které by obdrželi v případě, že by cena nových podílů byla stanovena správně. Mezi podporami poskytnutými HSH ze státních prostředků a výhodou, jež vznikla menšinovým akcionářům, existuje příčinná souvislost.
(248)
Komise dále nesdílí uplatňovaný názor, že výhodu pro menšinové akcionáře nelze přičítat státu, jelikož rozhodnutí o rekapitalizaci, jakož i o počtu podílů a jejich ceně bylo učiněno na valné hromadě vlastníků podílů (viz bod (129)). Na uvedené valné hromadě však byli veřejní vlastníci zastoupeni jakožto vlastníci podílů a jednali coby veřejná zařízení (79). Z toho plyne, že se v té době odehrávala politická diskuze o budoucnosti HSH.
(249)
Nejdůležitější připomínky Německa a menšinových akcionářů se týkají argumentu, že nižší rozmělnění státní podporu nepředstavuje a že zředění je v každém případě jednoduše výsledkem ukazatelů zvolených k navýšení kapitálu, tj. počtu a ceny podílů. Pokud jde o tyto ukazatele, Německo a menšinoví akcionáři poukázali na to, že PwC (což je renomovaná společnost) provedla ocenění na základě uznávaných zásad oceňování. Ocenění se zakládalo na předpokladu, že se HSH v roce 2013 opět vrátí k ratingu A, pro což existovaly dobré důvody. Sdružení spořitelen a společnost Flowers v tomto bodě Německo podpořily. Podle jejich argumentace byla emisní cena nových podílů ve skutečnosti příliš nízká.
(250)
Komise nezpochybňuje dobré jméno společnosti PwC ani skutečnost, že ocenění HSH bylo provedeno v souladu s uznávanými zásadami oceňování. Trvá však na tom, že při ocenění HSH nebylo zohledněno více aspektů, které by jinak vedly k nižší ceně HSH.
(251)
Zpráva PwC o ocenění HSH (80) (dále jen „zpráva o ocenění“) byla zveřejněna dne 15. května 2009. Dne 30. dubna 2009 oznámilo Německo Komisi opatření na poskytnutí státní podpory HSH, neboť hrozilo, že by HSH nemohla splnit regulační kapitálové požadavky. V té době bylo zřejmé, že HSH bude muset podstoupit rozsáhlou restrukturalizaci a navrhnout opatření na vyrovnání narušení hospodářské soutěže, k němuž by opatření na poskytnutí státní podpory mohla vést. Ocenění PwC bylo provedeno na základě obchodního plánu, který nezohledňoval všechny tyto aspekty. PwC ve shrnutí (81) zprávy o ocenění jednoznačně uváděla, že se při svém ocenění opírala o plánování HSH, jež vycházelo z normalizace trhů v roce 2011. Tuto prognózu nelze považovat za opatrnou.
(252)
Ocenění se dále zakládalo na předpokladu, že v roce 2013 bude mít HSH opět rating A. PwC ve zprávě o ocenění výslovně uvedla (82), že S&P dne 6. května 2009 snížila rating HSH z kategorie A na kategorii BBB + s negativním výhledem a že se toto snížení ratingu neodrazilo v plánu financování, o nějž se ocenění opíralo, a tudíž se k němu při výpočtu indikativní hodnoty HSH nepřihlíželo. PwC dále tvrdí, že vzhledem k nadcházejícímu vyšetřování státní podpory lze očekávat požadavky, které mají umožnit zjištění slučitelnosti státní podpory s vnitřním trhem a které by mohly mít značný vliv na obchodní plán HSH. PwC kromě toho konstatuje, že jak obecné hospodářské rámcové podmínky, které panují v oblastech (lodní a letecká doprava), jež jsou pro HSH stěžejní, tak i omezení na kapitálovém trhu (financování) ztížily předpověď budoucího vývoje.
(253)
Na závěr se konstatuje, že ocenění bylo provedeno za předpokladu, že dojde k realizaci záruky na pokrytí rizik. Bez záruky na pokrytí rizik by nedošlo ke snížení rizikových aktiv, nebyl by navýšen rozsah nezbytné rekapitalizace a musely by být přezkoumány ratingové předpovědi. PwC (83) vypočítala hodnotu HSH i pro případ, že by nedošlo k realizaci záruky na pokrytí rizik, a dospěla k indikativní hodnotě HSH ve výši [0,8-1,2] až [1,5-2] mld. EUR, což odpovídá ceně za akcii v hodnotě mezi [ 9] a [ 22] EUR. Vzhledem k těmto skutečnostem považuje Komise cenu nově vydaných akcií stále ještě za značně vysokou.
(254)
Menšinoví akcionáři dále uvedli, že Komise ve svém rozhodnutí ve věci státní podpory Hypo Real Estate akceptovala cenu za nové akcie, která byla vyšší než cena na burze, aniž by zpochybnila přiměřenost ceny vzhledem k rozdělení zátěže. Podle názoru menšinových akcionářů by se proto neměla přezkoumávat ani cena akcie HSH. Podle názoru Komise však nejsou obě věci státní podpory srovnatelné. Ve věci státní podpory Hypo Real Estate byla přijata řada opatření, která vedla k plnému zestátnění banky. Hlavní rozdíl mezi oběma případy spočívá v tom, že Hypo Real Estate byla zestátněna a stát získal podíly za cenu, která se opírala o hodnotu koncernu bez státní podpory (84). To v případě HSH neplatí. K ocenění HSH za účelem stanovení ceny nově vydaných akcií došlo za předpokladu, že záruka na pokrytí rizik ve výši 10 mld. EUR bude realizována. Tento předpoklad se výrazně podepsal na výsledném ocenění.
(255)
Menšinoví akcionáři dále uvedli, že v roce 2008 poskytli HSH výraznou finanční podporu a že by se v dubnu 2009 rekapitalizace nebyli mohli zúčastnit. Nebyli k tomu ani povinni, jelikož se opce na nové akcie nerovná povinnosti jejich nákupu.
(256)
Podle Komise sice sdružení spořitelen právo na nákup nových akcií měla, ale nebyla vázána jeho uplatněním. Komise však nemůže brát finanční podporu menšinových akcionářů ve prospěch HSH v roce 2008 za příspěvek k rozdělení zátěže v souvislosti se státní podporou, která byla HSH poskytnuta v květnu a červnu 2009. Podpora poskytnutá bance v roce 2008 se udála v důsledku investičního rozhodnutí, které tehdy menšinoví akcionáři přijali. Komise nespatřuje žádnou spojitost mezi opatřením týkajícím se kapitálu z roku 2008 a opatřením státní podpory z roku 2009.
(257)
Komise nesouhlasí se stanoviskem sdružení spořitelen, že neprovozovaly žádnou hospodářskou činnost, a proto je nelze považovat za podniky způsobilé pro účely pravidel státní podpory (viz bod (129)). Spořitelny v Šlesvicku-Holštýnsku hospodářskou činnost provozují (85). Své hospodářské zájmy spojily v rámci sdružení spořitelen. Sdružení spořitelen poskytují služby spořitelnám v Šlesvicku-Holštýnsku a spravují podíly/akcie spořitelen, jako se to děje i v případě podílů spořitelen v HSH. Zvýší-li se hodnota podílů spořitelen ve sdruženích, stoupne rovněž hodnota spořitelen. Sdružení spořitelen a spořitelny, které jsou jejich členy, tvoří dohromady hospodářskou jednotku. Co je výhodné pro sdružení, je současně výhodné pro spořitelny v Šlesvicku-Holštýnsku. Sdružení spořitelen, která lze hospodářsky plně přičíst spořitelnám v Šlesvicku-Holštýnsku, je proto možné považovat za příjemce státních podpor podle čl. 107 odst. 1 SFEU.
(258)
Stanoviska Německa a třetích stran nerozptýlily pochybnosti Komise ohledně nedostatečného zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže. Komise je i nadále toho názoru, že podíly menšinových akcionářů, kteří se nezúčastnili rekapitalizace HSH v roce 2009, nebyly dostatečně rozmělněny, jelikož počet podílů, které byly v rámci rekapitalizace veřejným vlastníkům přiděleny, se tehdy nezakládal na správném ocenění HSH. Komise však konstatuje, že pozměněný plán restrukturalizace obsahuje dodatečná opatření, která výrazným způsobem zvyšují zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže.
(259)
Zejména díky dodatečným opatřením k protiplnění za záruku na pokrytí rizik, která Komise přijala (viz body (202) až (208)), se příspěvek k rozdělení zátěže zvýší. Dodatečné protiplnění za záruku na pokrytí rizik, které se skládá z dodatečné prémie a jednorázové platby ve výši 500 milionů EUR ve formě akcií, přinese dva hlavní účinky: na jedné straně se v důsledku zvýšení absolutního příspěvku protiplnění vypláceného veřejným vlastníkům sníží zisky HSH, které by mohla vyplatit ve formě dividend, a tím pro vlastníky akcií klesne hodnota HSH. Na druhé straně jednorázová platba ve výši 500 milionů EUR zředí podíly menšinových akcionářů z dnešních 16,8 % na zhruba 14-15 % (v závislosti na ocenění ceny akcií).
(260)
Kromě účinku, který vyplývá z požadavku v souvislosti s protiplněním za záruku na pokrytí rizik, se omezením protiplnění za kapitálové nástroje dále zlepší zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže (viz body (241) až (244)). Hodnota HSH pro vlastníky akcií je závislá na budoucích hotovostních tocích, přičemž do roku 2014 nelze tyto hotovostní toky vyplácet ve formě dividend. Proto omezení, jež Komise uložila ohledně časového harmonogramu budoucích hotovostních toků, povedou k většímu zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže.
(261)
Komise je toho názoru, že opatření na zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže obsažená v pozměněném plánu restrukturalizace se sice díky požadavkům uloženým Komisí výrazně zlepšila, ale přesto ještě nezaručují, že menšinoví akcionáři se na rozdělení zátěže podílejí nejvyšší možnou částkou. Jelikož Německo odmítá navrhnout další opatření na rozdělení zátěže, nelze opatření podpory prohlásit za slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 7 odst. 3 nařízení (ES) č. 659/1999. Pokud by nebylo možné přijmout další opatření zlepšující zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže, bylo by na zmíněném základě nezbytné klasifikovat nepřímou podporu pro menšinové akcionáře jako neslučitelnou s vnitřním trhem.
(262)
Vzhledem k možné výhodě, kterou by menšinoví akcionáři mohli získat, a nutnosti přiměřeného rozdělení zátěže má Komise za to, že je nutné prodloužit zákaz vyplácení dividend i za rok 2014. V zájmu zachování přiměřenosti by se však měl zákaz vyplácení dividend omezit. K tomu Komise nařizuje, že v období od 1. ledna 2015 do 31. prosince 2016 se dividendy smějí vyplácet pouze do výše 50 % ročního přebytku předchozího ukončeného účetního roku. Kromě toho jsou platby dividend v tomto období přípustné pouze v případě, že neohrozí ve střednědobém horizontu dodržování předpisů upravujících vybavení úvěrových institucí kapitálem v souladu s Basel III.
9.2.3.3.3. Závěr k vlastnímu příspěvku menšinových akcionářů a k jejich zapojení do rozdělení zátěže
(263)
Komise dospěla k závěru, že lze dosáhnout odpovídající výše vlastního příspěvku a odpovídajícího zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže, a že je proto možné považovat podporu za slučitelnou s vnitřním trhem s výhradou splnění podmínek uvedených v bodech (262), (202) až (208) a (241) až (244).
9.2.3.4. Opatření omezující narušení hospodářské soutěže
(264)
Podle sdělení o restrukturalizaci musí plán restrukturalizace obsahovat opatření omezující narušení hospodářské soutěže a zajišťující konkurenceschopnost bankovního sektoru. Podle bodu 30 sdělení o restrukturalizaci by opatření omezující narušení hospodářské soutěže měla být vždy přizpůsobena specifickým problémům trhů, na nichž působí banka přijímající podporu, která je po restrukturalizaci znovu rentabilní. Během posuzování dotyčných opatření by Komise měla vycházet především z objemu, rozsahu a druhu obchodní činnosti banky.
(265)
V rozhodnutí o zahájení řízení dospěla Komise k závěru, že navrhovaná opatření omezující případná narušení hospodářské soutěže nebyla dostatečná. Pozměněný plán restrukturalizace ovšem obsahuje další opatření omezující narušení hospodářské soutěže.
(266)
V pozměněném plánu restrukturalizace se ve srovnání s jeho původním zněním počítá s výrazně silnějším snížením bilanční sumy. Do roku 2014 se suma bilančních aktiv koncernu sníží o 61 % oproti bilanční sumě z roku 2008 (86). Snížení bilanční sumy o více než polovinu hodnoty HSH je vzhledem k narušením hospodářské soutěže, které vznikly v důsledku velmi vysokých podpor, úměrné. Toto snížení je v relativním vyjádření v souladu s rozhodovací praxí Komise při srovnatelných částkách státní podpory. Vzhledem k nedostatečnému rozdělení zátěže, jež bylo zapříčiněno neúplností ustanovení o zpětném získání, jsou restrukturalizace a snížení bilanční sumy v případě HSH zvláště důležité. Snížení bilanční sumy je doplněno příslibem HSH o rozprodání většiny svých podílů.
(267)
HSH nadto přislíbila, že sníží počet mezinárodních poboček či zastoupení z 21 na 6 a počet poboček v Německu z 9 na 7. Zbylé pobočky příp. zastoupení v Londýně a New Yorku se výrazně ztenčí a pobočka v Lucembursku bude fungovat výhradně coby pobočka restrukturalizační jednotky.
(268)
HSH dále přislíbila, že se během období restrukturalizace (do 31. prosince 2014) zřekne převzetí (zákaz převzetí). HSH nebude rozšiřovat svou obchodní činnost prostřednictvím převzetí jiných podniků. Fúze jsou v rámci možné konsolidace zemské banky a v závislosti na předchozím schválením ze strany Komise i nadále možná. Kapitalizace pohledávky a jiná opatření v rámci obvyklé správy aktiv jsou přípustné, pokud nesledují záměr obejít zákaz převzetí. Vzdají-li se veřejní vlastníci kontroly nad HSH, pak tento zákaz převzetí platí pouhé tři roky. Komise zastává názor, že privatizace HSH bude mít pozitivní vliv na životaschopnost HSH a zaručí účinnou hospodářskou soutěž. Zachování platnosti zákazu převzetí dlouho po datu prodeje by možnou privatizaci mohlo ztížit.
(269)
Kromě toho se HSH zavázala přijmout další opatření týkající se přímo narušení hospodářské soutěže na trzích, na nichž HSH získala silné postavení a kde chce expandovat. HSH se v plném rozsahu vzdá své obchodní činnosti v oblasti finančních služeb pro leteckou dopravu (87). Celkem [3-8] mld. EUR aktiv z obchodní oblasti letecké dopravy bude přeneseno na restrukturalizační jednotku, příp. se od konce roku [2011-2012] prodá. HSH dále výrazným způsobem zredukuje své obchodní činnosti v odvětvích lodní dopravy, financování nemovitostí a firemních zákazníků. U obchodního odvětví lodní dopravy, u kterého si vybudovala jméno předního poskytovatele financování lodí a které plánovala dále rozšířit, tak HSH přislíbila, že po celé období restrukturalizace její tržní podíl na nové obchodní činnosti v rámci celosvětového financování lodí nepřekročí [ 8] % a že se zřekne svého místa mezi třemi poskytovateli financování lodí s největším objemem nových obchodních činností.
(270)
Navrhovaná opatření omezující narušení hospodářské soutěže představují tudíž oproti dosavadním krokům HSH stanoveným v původním plánu restrukturalizace podstatné zlepšení a jsou považována za přiměřená a dostačující.
9.2.3.5. Závěry ohledně restrukturalizace
(271)
Komise dospěla k závěru, že restrukturalizační opatření, která zahrnují závazky Německa uvedené v přílohách I a III, jsou schopná vést k znovuobnovení dlouhodobé životaschopnosti HSH a představují přiměřený vlastní příspěvek HSH, který vyváží narušení hospodářské soutěže, k nimž došlo v důsledku podpory. V rámci podmínek uvedených v příloze II, které Komise uložila a jež se týkají protiplnění a rozdělení zátěže, obsahuje pozměněný plán restrukturalizace přiměřené a dostatečné rozdělení zátěže, a může být proto prohlášena za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
(272)
Komise zastává názor, že státní podpora, jež je obsažena v zárukách likvidity poskytnuté fondem SoFFin v objemu 17 mld. EUR, představuje podporu restrukturalizace slučitelnou s vnitřním trhem do té míry, v níž byly zapotřebí záruky ohledně selhání trhu, k němuž došlo v důsledku zhroucení mezibankovního trhu.
10. POTENCIÁLNÍ UŽITEK PRO OSTATNÍ DRŽITELE PODÍLŮ
(273)
Menšinoví akcionáři tvrdili, že by rozdělení postupu v rámci řízení, kdy by byla přímá opatření podpory ve prospěch HSH schvalována jedním postupem a otázka nepřímých podpor menšinovým akcionářům posuzována jiným postupem, bylo porušením článku 7 procesního nařízení. Negativní rozhodnutí o rekapitalizaci s ohledem na sdružení spořitelen a společnosti Flowers by vedlo k tomu, že by rekapitalizace představovala neslučitelnou podporu. Podle názoru sdružení spořitelen by se Komise měla při obecném posouzení rozdělení zátěže v souvislosti s rekapitalizací zabývat otázkou rozdělení zátěže také mezi menšinové akcionáře.
(274)
Pokud jde o výklad procesního nařízení, Komise s menšinovými akcionáři nesouhlasí. Rozdělení řízení ve věci podpory je právně možné a Komise je již použila v jiných případech (88). Pokud u jednotlivého opatření podpory existuje více příjemců, které je nutno z důvodu jejich právního postavení posuzovat různě, což může ovlivnit tempo vyšetřování a jeho pokrok, může být formální vyšetřování v zájmu efektivního provedení řízení rozděleno.
(275)
Komise se dále nedomnívá, že by rozdílné právní posouzení opatření podpory, pokud jde o menšinové akcionáře jako nepřímé příjemce, ovlivnilo právní posouzení (a slučitelnost) stejného opatření podpory, pokud jde o HSH jako přímého příjemce podpory. V této souvislosti Komise odkazuje na rozsudek Soudního dvora v věci C-382/99, Nizozemsko v. Komise (89), ve kterém Soudní dvůr potvrdil posouzení Komise, podle kterého může být podpora poskytnutá ve prospěch příjemce považována za slučitelnou s vnitřním trhem (protože je v souladu s pravidly de minimis), avšak zároveň může být prohlášena za neslučitelnou s vnitřním trhem s ohledem na nepřímé příjemce podpory, a musí být proto požadována zpět. Komise konstatuje, že s pomocí vhodných opatření v pozměněném plánu restrukturalizace může být s ohledem na HSH zajištěna přiměřenost rekapitalizace, zatímco výhody, které byly poskytnuty menšinovým akcionářům prostřednictvím zcela nadhodnocených emisních cen akcií, mohou být posouzeny a napraveny odděleně (tím, že se např. akcionáři zohlední při rozdělení zátěže).
(276)
Komise však nevidí důvod pro rozdělení této věci podpory, neboť může různé aspekty tohoto opatření podpory posoudit v rámci jednoho rozhodnutí. Možné výhody menšinových akcionářů by tedy mohly být rovněž posouzeny v případě, že by rozdělení zátěže bylo nedostatečné, jak je uvedeno v operativní části rozhodnutí o zahájení řízení. Komise však konstatuje, že v důsledku změny protiplnění za záruku na pokrytí rizik a díky dodatečným opatřením ohledně rozdělení zátěže dojde ke značnému rozmělnění vlastnictví akcií menšinových akcionářů a k jejich dodatečnému zohlednění při rozdělení zátěže, čímž se zmírní nedostatky vzniklé v důsledku ocenění, které provedla PwC, takže bude znovu nastoleno vhodné rozdělení zátěže. Protože je vhodné rozdělení zátěže zajištěno požadavky, které ukládá toto rozhodnutí, Komise považuje rozdělení zátěže za dostatečně rozsáhlé a nebude je dále zkoumat.
11. ZÁVĚRY
(277)
Pokud jde o seznam závazků, který předložilo Německo a který se týká restrukturalizace banky HSH, a s ohledem na požadavky, které má Komise vůči tomuto členskému státu, pokud jde o protiplnění a rozdělení zátěže, Komise dospěla k závěru, že záruka na pokrytí rizik je v souladu s částí 5 sdělení o znehodnocených aktivech. Pokud jde o předložený pozměněný plán restrukturalizace, seznam závazků Německa a s ohledem na požadavky, které má Komise vůči tomuto členskému státu, je podpora na restrukturalizaci, která zahrnuje záruku na pokrytí rizik, rekapitalizaci a záruky likvidity, v souladu s čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU a lze ji považovat za slučitelnou s vnitřním trhem. Pochybnosti Komise uvedené v rozhodnutí o zahájení řízení, které se týkaly pravidel státní podpory, se podařilo rozptýlit,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Rekapitalizace ve výši 3 mld. EUR, záruka na pokrytí rizik poskytnutá Německem ve prospěch HSH AG ve výši 10 mld. EUR a záruky likvidity poskytnuté Německem představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
2. Státní podpora v podobě rekapitalizace ve výši 3 mld. EUR, záruka v podobě pokrytí rizik poskytnutá Německem ve prospěch HSH AG ve výši 10 mld. EUR a záruky likvidity poskytnuté Německem jsou s ohledem na závazky uvedené v přílohách I a III a s podmínkou splnění požadavků uvedených v příloze II slučitelné s vnitřním trhem.
Článek 2
Německo zajistí, aby byl realizován původní plán restrukturalizace předložený dne 1. září 2009 a naposledy změněný v souladu se sdělením Německa ze dne 11. července 2011, a to včetně seznamu závazků uvedeného v přílohách I a III a včetně požadavků uvedených v příloze II a plně v souladu s časovým plánem uvedeným v seznamu závazků a požadavků.
Článek 3
Německo do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí informuje Komisi o opatřeních přijatých k jeho splnění.
Článek 4
Toto rozhodnutí je určeno Spolkové republice Německo.
Německo se vyzývá, aby příjemcům podpory neprodleně zaslalo kopii tohoto rozhodnutí.
V Bruselu dne 20. září 2011.