ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΉ ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 2ας Σεπτεμβρίου 2011
για την τροποποίηση της εκτελεστικής απόφασης 2011/344/ΕΕ για τη χορήγηση ενωσιακής χρηματοδοτικής ενίσχυσης στην Πορτογαλία
(2011/541/ΕΕ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 407/2010 του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2010, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού μηχανισμού χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης (1), και ιδίως το άρθρο 3 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Κατόπιν αιτήσεως της Πορτογαλίας, το Συμβούλιο της χορήγησε χρηματοδοτική ενίσχυση με την εκτελεστική απόφαση 2011/344/ΕΕ (2), για τη στήριξη ενός σημαντικού προγράμματος οικονομικών και δημοσιονομικών μεταρρυθμίσεων, με στόχο την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, την επάνοδο της οικονομίας σε διατηρήσιμα επίπεδα ανάπτυξης, καθώς και την εξασφάλιση της χρηματοοικονομιικής σταθερότητας στην Πορτογαλία, στη ζώνη του ευρώ και στην Ένωση.
(2)
Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 9 της εκτελεστικής απόφασης 2011/344/ΕΕ, η Επιτροπή προέβη, από κοινού με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), στην πρώτη επισκόπηση της προόδου των αρχών όσον αφορά την υλοποίηση των συμφωνηθέντων μέτρων καθώς και την αποτελεσματικότητα και τον κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο των μέτρων αυτών.
(3)
Σύμφωνα με τις τρέχουσες προβλέψεις της Επιτροπής για την ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ (-0,7 % το 2011, 0,0 % το 2012, 2,5 % το 2013 και 3,9 % το 2014), η πορεία δημοσιονομικής προσαρμογής ευθυγραμμίζεται με τη σύσταση του Συμβουλίου της 2ας Δεκεμβρίου 2009 προς την Πορτογαλία, για τον τερματισμό της κατάστασης του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος, βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της συνθήκης και ανταποκρίνεται στην εξέλιξη του δείκτη χρέους προς το ΑΕΠ ως εξής: 101,1 % το 2011, 106,2 % το 2012, 107,3 % το 2013 και 106,4 % το 2014. Κατά συνέπεια, ο δείκτης χρέους προς το ΑΕΠ θα σταθεροποιηθεί το 2013 και, στη συνέχεια, θα τεθεί σε πτωτική τροχιά, με βάση την παραδοχή ότι θα σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στη μείωση του ελλείμματος. Η δυναμική του χρέους επηρεάζεται από αρκετές εκτός προϋπολογισμού πράξεις, μεταξύ των οποίων σημαντικές κτήσεις χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, ιδίως για πιθανή τραπεζική ανακεφαλαιοποίηση και χρηματοδότηση κρατικών επιχειρήσεων (ΚΕ), και από διαφορές μεταξύ τόκων δεδουλευμένων και εκταμιευθέντων.
(4)
Το κριτήριο των τριμηνιαίων ποσοτικών επιδόσεων όσον αφορά το ταμειακό υπόλοιπο της γενικής κυβέρνησης για το πρώτο εξάμηνο του 2011 έχει εκπληρωθεί. Ωστόσο, από πρόσφατα στοιχεία διαφαίνεται ένα διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ των δημοσιονομικών τάσεων και των στόχων για το έλλειμμα του 2011. Υπερβάσεις των δαπανών κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, μη φορολογικά έσοδα χαμηλότερα των αναμενομένων, και η αναταξινόμηση ορισμένων πράξεων οδήγησαν σε έλλειμμα χρηματοδότησης εκτιμώμενο σε περίπου 1,1 % του ΑΕΠ για το σύνολο του 2011. Το καθαρό κόστος που σχετίζεται με την πώληση της Banco Português de Negócios (BPN), θα προσθέσει άλλο ένα 0,2 % του ΑΕΠ στο ονομαστικό έλλειμμα. Οι αρχές αντέδρασαν άμεσα. Η εκτέλεση του προϋπολογισμού έγινε πιο σφικτή, ψηφίστηκε έκτακτη εισφορά στο πλαίσιο του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων, οι αυξήσεις των συντελεστών ΦΠΑ του φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας έχουν ορισθεί να εφαρμοσθούν πριν από το 2012 και θα επιταχυνθούν οι πωλήσεις βάσει συμφωνιών παραχώρησης. Οι αρχές θα πρέπει επίσης να επιδιώξουν για τη λήψη επιπλέον μέτρων εξυγίανσης μόνιμου χαρακτήρα ή/και ενωρίτερη εφαρμογή μέτρων που έχουν σχεδιασθεί για το επόμενο έτος. Η εν εξελίξει διαδικασία σταδιακής μεταφοράς των συνταξιοδοτικών ταμείων των τραπεζών στο δημόσιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης υπολογίζεται ότι θα προσφέρει, εκτάκτως, κάποια οικονομική ελάφρυνση στο πλαίσιο εκπλήρωσης του στόχου του ελλείμματος για το 2011. Τα μεταφερόμενα περιουσιακά στοιχεία αυτών των συνταξιοδοτικών ταμείων δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν κατά τρόπο επιζήμιο για τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Η κυβέρνηση δεν θα πρέπει να υπολογίζει σε περαιτέρω μεταφορές συνταξιοδοτικών ταμείων για την εκπλήρωση των στόχων τα επόμενα έτη. Στον τομέα ενίσχυσης της δημοσιονομικής διαχείρισης, σημειώνεται πρόοδος με τη βελτίωση της υποβολής εκθέσεων και της παρακολούθησης και με τη μεταρρύθμιση του δημοσιονομικού πλαισίου σύμφωνα με τις συστάσεις των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του προσωπικού του ΔΝΤ.
(5)
Οι τράπεζες καταβάλλουν προσπάθειες προκειμένου να επιτύχουν τις προβλεπόμενες από το πρόγραμμα υψηλότερες κεφαλαιακές απαιτήσεις. Η υφιστάμενη νομοθεσία τροποποιείται ώστε να ενισχυθεί ο επαυξημένος μηχανισμός στήριξης της φερεγγυότητας. Μια ισόρροπη και εύτακτη απομόχλευση του τραπεζικού τομέα εξακολουθεί να είναι κρίσιμης σημασίας, διασφαλίζοντας παράλληλα επαρκείς πιστώσεις για δυναμικούς κλάδους ώστε να τονωθεί η ανάπτυξη. Έχει βρεθεί αγοραστής για την BPN, αν και η συμφωνία δεν έχει ακόμη λάβει την έγκριση των αρχών ανταγωνισμού της Ένωσης. Έχει επίσης σημειωθεί πρόοδος στην ενίσχυση του εποπτικού και ρυθμιστικού πλαισίου, μεταξύ άλλων και μέσω τεχνικής βοήθειας. Οι πορτογαλικές τράπεζες πέρασαν το Ιούλιο του 2011 τα τεστ αντοχής της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (ΕΑΤ) με ανάμεικτα αποτελέσματα, πράγμα που ενισχύει την ανάγκη να τεθούν σε εφαρμογή οι μεταρρυθμίσεις του προγράμματος ώστε να ενισχυθεί ο τομέας.
(6)
Παρά το σχετικά μεγάλο ποσό της πρώτης δόσης που εκταμιεύτηκε, η ταμειακή κατάσταση της κυβέρνησης παραμένει υπό πίεση. Αυτό εξηγείται από τις αυξανόμενες ανάγκες για χρηματοδότηση των ΚΕ, από την κατακόρυφη αύξηση της εξαργύρωσης γραμματίων αποταμίευσης από τα νοικοκυριά, και από τις επίμονες οικονομικές καταπονήσεις της κεφαλαιαγοράς.
(7)
Η πρόοδος των μεταρρυθμίσεων στις αγορές εργασίας και προϊόντων είναι απαραίτητη, έτσι ώστε να αποκατασταθεί η ανταγωνιστικότητα και να ενισχυθεί το αναπτυξιακό δυναμικό. Ως προς αυτό, τα ειδικά δικαιώματα του κράτους σε ιδιωτικές εταιρείες έχουν καταργηθεί πριν από το χρονοδιάγραμμα. Επιταχύνεται και διευρύνεται το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. Μια εκτεταμένη και επείγουσα αναδιάρθρωση των ΚΕ συγκαταλέγεται στις κύριες προτεραιότητες της κυβέρνησης. Προωθούνται οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας που αποσκοπούν στην ευθυγράμμιση της προστασίας και των δικαιωμάτων που παρέχονται στο πλαίσιο συμβάσεων ορισμένου χρόνου και συμβάσεων αορίστου χρόνου και σημειώνεται πρόοδος στη δημιουργία ενός ταμείου χρηματοδοτούμενου από την εργοδοσία για την πληρωμή των δικαιωμάτων απόλυσης των εργαζομένων. Σημειώνεται πρόοδος στο πλαίσιο της προετοιμασίας μιας επονομαζόμενης «δημοσιονομικής υποτίμησης», ουδέτερης σε επίπεδο προϋπολογισμού, και οι αρχές παραμένουν αποφασισμένες να προχωρήσουν σε ένα πρώτο σημαντικό βήμα στον τομέα αυτό με τον προϋπολογισμό του 2012. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να εκτελούνται αποφασιστικά και να παρακολουθούνται εκ του σύνεγγυς.
(8)
Υπό το πρίσμα των εξελίξεων αυτών, η εκτελεστική απόφαση 2011/344/ΕΕ θα πρέπει να τροποποιηθεί,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η εκτελεστική απόφαση 2011/344/ΕΕ τροποποιείται ως εξής:
1)
Στο άρθρο 1, η παράγραφος 3 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«3. Η Επιτροπή θέτει την ενωσιακή χρηματοδοτική ενίσχυση στη διάθεση της Πορτογαλίας σε 14 δόσεις κατ’ ανώτατο όριο. Μία δόση δύναται να εκταμιευθεί σε ένα ή περισσότερα τμήματα. Οι προθεσμίες λήξης των τμηματικών εκταμιεύσεων της πρώτης και της δεύτερης δόσης δύνανται να είναι μεγαλύτερες από τη μέγιστη μέση προθεσμία λήξης που αναφέρεται στην παράγραφο 1. Στις περιπτώσεις αυτές, οι προθεσμίες λήξης των περαιτέρω τμηματικών εκταμιεύσεων καθορίζονται κατά τρόπον ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη μέση προθεσμία λήξης που αναφέρεται στην παράγραφο 1 όταν θα έχει ολοκληρωθεί η εκταμίευση όλων των δόσεων.».
2)
Στο άρθρο 3, η παράγραφος 5 τροποποιείται ως εξής:
α)
τα στοιχεία α), β) και γ) αντικαθίστανται από το ακόλουθο κείμενο:
«α)
Η Πορτογαλία εφαρμόζει πλήρως τα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης που προβλέπονται στον προϋπολογισμό του 2011, ανερχόμενα σε περίπου 9 δισεκατ. EUR, και τα κατόπιν εξαγγελθέντα από την κυβέρνηση πρόσθετα μέτρα εξυγίανσης. Προκειμένου να αντισταθμίσει τις αρνητικές δημοσιονομικές τάσεις και τους ανακύπτοντες κινδύνους για την επίτευξη του στόχου ελλείμματος για το 2011, η Πορτογαλία πρέπει να κάνει πιο σφικτή την εκτέλεση του προϋπολογισμού, να θέσει σε εφαρμογή την ήδη εγκριθείσα έκτακτη εισφορά στο πλαίσιο του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων το 2011, να μεταφέρει από το 2012 στην 1η Οκτωβρίου 2011 την αύξηση του συντελεστή ΦΠΑ για το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια και να επιταχύνει τις πωλήσεις βάσει συμφωνιών παραχώρησης. Η κυβέρνηση μεριμνά επίσης για τη θέσπιση άλλων μέτρων εξυγίανσης μόνιμου χαρακτήρα ή/και για την ενωρίτερη θέση σε εφαρμογή άλλων μέτρων που έχουν σχεδιασθεί για το 2012. Η εν εξελίξει διαδικασία σταδιακής μεταφοράς των συνταξιοδοτικών ταμείων των τραπεζών στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης του Δημοσίου συμβάλλει, εκτάκτως, στην εκπλήρωση του στόχου του δημοσιονομικού ελλείμματος για το 2011. Τα μεταφερόμενα περιουσιακά στοιχεία των εν λόγω ασφαλιστικών ταμείων δεν χρησιμοποιούνται κατά τρόπο επιζήμιο για τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών.
β)
Η Πορτογαλία θεσπίζει μέτρα για την ενίσχυση της διαχείρισης των δημοσίων οικονομικών. Η Πορτογαλία θέτει σε εφαρμογή τα μέτρα που προβλέπονται από το νέο νόμο για το δημοσιονομικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου, εκπονεί μια μεσοπρόθεσμη φορολογική στρατηγική και ιδρύει ένα ανεξάρτητο δημοσιονομικό συμβούλιο. Ενισχύονται σημαντικά τα δημοσιονομικά πλαίσια, σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, ευθυγραμμίζοντας ειδικότερα τους αντίστοιχους νόμους χρηματοδότησης προς τους όρους του νόμου για το δημοσιονομικό πλαίσιο. Η Πορτογαλία ενισχύει περαιτέρω την ενημέρωση και παρακολούθηση των δημόσιων οικονομικών, ιδιαιτέρως των ληξιπρόθεσμων οφειλών· καταρτίζει στρατηγική για τη ρύθμιση των οφειλών αυτών, όπως και για την ενδυνάμωση των κανόνων και διαδικασιών εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Η Πορτογαλία αρχίζει τη διενέργεια, στο πλαίσιο της διαδικασίας προϋπολογισμού, συστηματικής και τακτικής ανάλυσης των δημοσιονομικών κινδύνων, μεταξύ άλλων, των κινδύνων που απορρέουν από τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) από τις ΚΕ.
γ)
Η Πορτογαλία συνεχίζει την ενίσχυση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας, ιδίως λαμβάνοντας μέτρα μεταρρύθμισης της νομοθεσίας για την προστασία της απασχόλησης, της πολιτικής καθορισμού των μισθών και της πολιτικής ενεργού αγοράς εργασίας.»·
β)
το στοιχείο ε) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«ε)
Η Πορτογαλία συνεχίζει το άνοιγμα της οικονομίας της στον ανταγωνισμό. Η κυβέρνηση λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα που θα διασφαλίζουν ότι το Πορτογαλικό Δημόσιο ή οποιοσδήποτε δημόσιος οργανισμός δεν συνάπτει, με την ιδιότητά του ως μετόχου, συμφωνίες μεταξύ μετόχων οι οποίες είναι δυνατόν να παρεμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων ή να επηρεάζουν τον έλεγχο των διοικήσεων των εταιρειών. Επίσης, με τον νέο νόμο για τις ιδιωτικοποιήσεις θα τηρούνται οι αρχές της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων και δεν χορηγούνται ούτε επιτρέπονται ειδικά δικαιώματα υπέρ του Δημοσίου. Το δίκαιο του ανταγωνισμού αναθεωρείται με στόχο να βελτιωθεί η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού.»·
γ)
προστίθενται τα ακόλουθα στοιχεία:
«ζ)
Η Πορτογαλία θεσπίζει μέτρα που βελτιώνουν την αποδοτικότητα και τη βιωσιμότητα των ΚΕ σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Συντάσσει ένα διεξοδικό έγγραφο στρατηγικής για τις ΚΕ, το οποίο περιέχει επισκόπηση της τιμολογιακής δομής και των παρεχόμενων υπηρεσιών καθώς και ένα σχέδιο συρρίκνωσης των δανειακών τους αναγκών από το 2012. Η Πορτογαλία θέτει σε εφαρμογή τα τρέχοντα σχέδια για μείωση των δαπανών λειτουργίας των ΚΕ που υπάγονται στην κεντρική κυβέρνηση, εξαιρουμένων του τομέα υγείας, σε ποσοστό τουλάχιστον 15 % κατά μέσον όρο και εκπονεί αντίστοιχο σχέδιο για τις ΚΕ τις υπαγόμενες στην περιφερειακή και τοπική αυτοδιοίκηση.
η)
Η Πορτογαλία υλοποιεί το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. Ειδικότερα, εντός του 2011, πρέπει να πωληθούν τα μερίδια συμμετοχής του δημόσιου τομέα στην EDP, στη REN και στη GALP, και, εφόσον το επιτρέπουν οι συνθήκες της αγοράς, στην TAP. Εκπονείται ένα στρατηγικό σχέδιο ιδιωτικοποίησης της Parpublica. Το σχέδιο ιδιωτικοποίησης μέχρι και το 2013 καλύπτει επίσης την Aeroportos de Portugal, τον κλάδο εμπορευματικών μεταφορών της CP, της Correios de Portugal και της Caixa Seguros, καθώς και μια σειρά μικρότερων εταιρειών.».
3)
Στο άρθρο 3 παράγραφος 6, τα στοιχεία α) και β) αντικαθίστανται από το ακόλουθο κείμενο:
«α)
Ο προϋπολογισμός του 2012 περιλαμβάνει δημοσιονομικά ουδέτερη αναβαθμονόμηση του φορολογικού συστήματος με στόχο τη μείωση του κόστους εργασίας και την τόνωση της ανταγωνιστικότητας. Η μεταρρύθμιση αυτή εξελίσσεται σε διαβούλευση με την Επιτροπή, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ.
β)
Τα οριζόμενα στα στοιχεία γ) και δ) μέτρα, που ανέρχονται σε τουλάχιστον 5,1 δισεκατ. EUR, περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό του 2012. Επιπλέον μέτρα, κυρίως στο σκέλος των δαπανών, λαμβάνονται ώστε να καλυφθεί κάθε δυνατή διαφορά η οποία ενδεχομένως προκύπτει από τις δημοσιονομικές εξελίξεις το 2011. Η κυβέρνηση συντάσσει επικαιροποιημένη εκτίμηση της δημοσιονομικής κατάστασης και των δημοσιονομικών προοπτικών ενόψει της συζήτησης του προϋπολογισμού 2012 με την Επιτροπή, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ, πριν από την έγκρισή του από την κυβέρνηση.».
4)
Στο άρθρο 3, η παράγραφος 8 τροποποιείται ως εξής:
α)
τα στοιχεία α), β) και γ) αντικαθίστανται από το ακόλουθο κείμενο:
«α)
Ενθαρρύνει τις τράπεζες να ενισχύσουν τα αποθέματα εξασφαλίσεών τους και επιτηρεί την έκδοση των εγγυημένων από το Δημόσιο τραπεζικών ομολόγων, η οποία έχει εγκριθεί για ποσό έως 35 δισεκατ. EUR σύμφωνα με τους ενωσιακούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις·
β)
παρακολουθεί προσεκτικά τα σχέδια που υποβάλλουν οι τράπεζες ώστε ο δείκτης βασικού κεφαλαίου κατηγορίας 1 να φθάσει στο 9 % μέχρι το τέλος του 2011 και στο 10 %, το αργότερο μέχρι το τέλος του 2012. Εάν οι τράπεζες δεν είναι σε θέση να επιτύχουν εγκαίρως τα κατώφλια επάρκειας ιδίων κεφαλαίων, είναι πιθανόν να χρειασθεί η προσωρινή παροχή μετοχικού κεφαλαίου από το Δημόσιο στις ιδιωτικές τράπεζες μέσω του συσταθέντος μηχανισμού στήριξης της φερεγγυότητας των τραπεζών, ύψους 12 δισεκατ. EUR·
γ)
εξασφαλίζει ισόρροπη και εύτακτη απομόχλευση του τραπεζικού τομέα, η οποία εξακολουθεί να είναι ουσιώδους σημασίας για την εξάλειψη των ανισορροπιών της χρηματοδότησης σε μόνιμη βάση. Τα σχέδια χρηματοδότησης των τραπεζών στοχεύουν στη μείωση του δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις σε περίπου 120 % καθώς και μείωση της εξάρτησης από χρηματοδότηση προερχόμενη από το Ευρωσύστημα κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Η Τράπεζα της Πορτογαλίας πρέπει να ζητήσει από τις τράπεζες να έχουν επανεξετάσει τα σχέδια χρηματοδότησής τους έως το τέλος Σεπτεμβρίου. Τα εν λόγω σχέδια επανεξετάζονται κάθε τρίμηνο, αρχής γενομένης από τη δεύτερη αναθεώρηση του προγράμματος. Σε περιπτώσεις παρέκκλισης από τα σχέδια χρηματοδότησης των τραπεζών, η Τράπεζα της Πορτογαλίας προβαίνει στις προσήκουσες ενέργειες·»·
β)
τo στοιχείο ε) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«ε)
βεβαιώνεται ότι γίνονται οι αναγκαίες προσαρμογές στην κρατική Caixa Geral de Depositos (CGD) ώστε να αυξηθεί η κεφαλαιακή βάση του βασικού τραπεζικού σκέλους της. Οι αναγκαίοι πόροι για την αύξηση της κεφαλαιακής βάσης πρέπει να προέλθουν μέσα από τον ίδιο τον όμιλο. Ολοκληρώνει την πώληση της Banco Português de Negócios (BPN) αφού λάβει την έγκριση της Επιτροπής σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις.».
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Πορτογαλική Δημοκρατία.
Άρθρο 3
Η παρούσα απόφαση δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Βρυξέλλες, 2 Σεπτεμβρίου 2011.
PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ RADY
ze dne 2. září 2011,
kterým se mění prováděcí rozhodnutí 2011/344/EU o poskytnutí finanční pomoci Unie Portugalsku
(2011/541/EU)
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Rady (EU) č. 407/2010 ze dne 11. května 2010 o zavedení evropského mechanismu finanční stabilizace (1), a zejména na čl. 3 odst. 2 uvedeného nařízení,
s ohledem na návrh Evropské komise,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Rada poskytla Portugalsku na jeho žádost finanční pomoc (prováděcí rozhodnutí 2011/344/EU (2)) na podporu programu rozsáhlých hospodářských a finančních reforem, jehož cílem je obnovit důvěru, umožnit návrat ekonomiky na cestu udržitelného růstu a zabezpečit finanční stabilitu v Portugalsku, eurozóně i celé Unie.
(2)
V souladu s čl. 3 odst. 9 prováděcího rozhodnutí 2011/344/EU provedla Komise společně s Mezinárodním měnovým fondem (MMF) a ve spolupráci s Evropskou centrální bankou (ECB) první přezkum pokroku portugalských orgánů při provádění dohodnutých opatření, pokud jde o jejich účinnost a hospodářský a sociální dopad.
(3)
Podle současných prognóz Komise týkajících se růstu nominálního HDP (-0,7 % v roce 2011, 0,0 % v roce 2012, 2,5 % v roce 2013 a 3,9 % v roce 2014) je postup fiskální korekce v souladu s doporučením Rady Portugalsku ze dne 2. prosince 2009 podle čl. 126 odst. 7 Smlouvy a odpovídá vývoji poměru veřejného dluhu k HDP s hodnotami 101,1 % v roce 2011, 106,2 % v roce 2012, 107,3 % v roce 2013 a 106,4 % v roce 2014. Poměr veřejného dluhu k HDP by se měl tedy v roce 2013 stabilizovat a poté se začít snižovat, bude-li dále pokračovat snižování schodku. Na dynamiku dluhu mají vliv některé operace, které ovlivňují dluh, avšak nikoliv schodek, mimo jiné významné akvizice finančních aktiv, zejména pro případnou rekapitalizaci bank a financování státních podniků, a rozdíly mezi časově rozlišenými a hotovostními platbami úroků.
(4)
Bylo splněno čtvrtletní kvantitativní kritérium výkonnosti pro peněžní saldo veřejných financí v první polovině roku 2011. Z nejnovějších údajů však vyplývá, že vzniká rozpor mezi směry fiskálního vývoje a cílovými hodnotami schodku pro rok 2011. Překračování výdajů v první polovině roku, nedostatečné příjmy z nedaňových zdrojů a reklasifikace některých operací vedly k předpokládanému schodku přibližně ve výši 1,1 % HDP za celý rok 2011. Čisté náklady související s prodejem banky Banco Português de Negócios (BPN) by celkový schodek navýšily o další 0,2 % HDP. Portugalské orgány rychle zareagovaly. Zpřísnilo se čerpání rozpočtu, byl zaveden jednorázový příplatek k dani z příjmu fyzických osob, zvýšení sazeb DPH na zemní plyn a elektrickou energii bylo z roku 2012 přesunuto na dřívější termín a zvýší se prodej koncesí. Portugalské orgány by měly rovněž usilovat o přijetí dalších konsolidačních opatření trvalé povahy nebo uspíšit další opatření plánovaná na příští rok. Probíhající proces postupného převodu bankovních penzijních fondů do státního systému sociálního zabezpečení by měl výjimečně sloužit jako rezerva pro splnění cílových hodnot schodku pro rok 2011. Takto nabytá aktiva by neměla být použita způsobem, který by poškozoval dlouhodobou fiskální udržitelnost. Vláda by pro splnění cílových hodnot v dalších letech neměla počítat s dalšími převody penzijních fondů. Pokroku je rovněž dosahováno v úsilí o posílení správy veřejných financí díky zlepšení v oblasti podávání zpráv a provádění dohledu a reformy rozpočtového rámce v souladu s doporučeními útvarů Komise a pracovníků Mezinárodního měnového fondu.
(5)
Banky podle programu pracují na splnění vyšších kapitálových požadavků. Stávající právní předpisy se mění tak, aby posílily rozšířený systém na podporu platební schopnosti. Rozhodujícím zůstává vyvážené a plynulé snižování zadluženosti bankovního sektoru při zajištění přiměřených úvěrů pro dynamická odvětví na podporu růstu. Našel se kupec pro banku BPN, čeká se na schválení transakce ze strany příslušných unijních orgánů pro hospodářskou soutěž. Bylo rovněž dosaženo pokroku při posilování dohledového a regulačního rámce, a to i pokud jde o technickou pomoc. Portugalské banky prošly v červenci 2011 zátěžovými testy Evropského orgánu pro bankovnictví (EBA) se smíšenými výsledky, což potvrzuje nutnost provést programové reformy k posílení sektoru.
(6)
Bez ohledu na relativně velkou částku první splátky zůstává hotovostní situace vlády napjatá. To se vysvětluje rostoucími finančními potřebami státních podniků, prudkým nárůstem výběru úspor domácností ze spořitelních certifikátů a přetrvávajícím napětím na finančních trzích.
(7)
Pro obnovení konkurenceschopnosti a zvýšení potenciálu růstu má zásadní význam dosažení pokroku v provádění reforem na trhu práce a produktů. V tomto ohledu byla v předstihu zrušena zvláštní práva státu v soukromých společnostech. Zrychluje se a rozšiřuje program privatizace. Na předním místě programu vlády je zásadní a bezodkladná restrukturalizace státních podniků. Pokračují reformy pracovního trhu s cílem sjednotit ochranu a práva ve smlouvách na dobu určitou a neurčitou a zřídit fond pro vyplácení nároků zaměstnanců na odstupné, který by financovali zaměstnavatelé. Úspěšně probíhá příprava tzv. fiskální devalvace, která bude rozpočtově neutrální, a portugalské orgány jsou i nadále odhodlány podniknout v tomto směru první velký krok v rozpočtu na rok 2012. Je třeba rozhodným způsobem provést strukturální reformy a pečlivě sledovat jejich provádění.
(8)
Vzhledem k těmto skutečnostem by prováděcí rozhodnutí Rady 2011/344/EU mělo být změněno,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Prováděcí rozhodnutí 2011/344/EU se mění takto:
1)
V článku 1 se odstavec 3 nahrazuje tímto:
„3. Komise poskytne Portugalsku finanční pomoc Unie nejvýše ve čtrnácti splátkách. Splátka může být vyplacena v jedné nebo více tranších. Splatnost tranší v rámci první a druhé splátky může být delší než maximální průměrná splatnost uvedená v odstavci 1. V takových případech se splatnost dalších tranší stanoví tak, aby bylo po vyplacení všech splátek dosaženo maximální průměrné splatnosti uvedené v odstavci 1.“
2)
Čl. 3 odst. 5 se mění takto:
a)
písmena a), b) a c) se nahrazují tímto:
„a)
Portugalsko zcela provede opatření fiskální konsolidace plánovaná v rozpočtu na rok 2011 ve výši zhruba 9 miliard EUR a dodatečná konsolidační opatření, která od té doby vyhlásila vláda. Ke zmírnění nepříznivých trendů rozpočtového vývoje a nových rizik, jež ohrožují splnění cílových hodnot schodku pro rok 2011, Portugalsko zpřísní čerpání rozpočtu, provede již schválený jednorázový příplatek v souvislosti s daní z příjmu fyzických osob za rok 2011, posune z roku 2012 na 1. říjen 2011 zvýšení sazby DPH na zemní plyn a elektrickou energii a zvýší prodej koncesí. Vláda rovněž usiluje o přijetí dalších konsolidačních opatření trvalé povahy nebo urychlí jiná opatření plánovaná na rok 2012. Probíhající proces postupného převodu bankovních penzijních fondů do státního systému sociálního zabezpečení poskytne výjimečně rezervu pro splnění cílových hodnot fiskálního schodku pro rok 2011. Takto nabytá aktiva se nepoužijí způsobem poškozujícím dlouhodobou fiskální udržitelnost.
b)
Portugalsko přijme opatření k posílení správy veřejných financí. Portugalsko úplně provede opatření stanovená v novém zákoně o rozpočtovém rámci, včetně vytvoření střednědobého rozpočtového rámce, vypracuje střednědobou fiskální strategii a zřídí nezávislou fiskální radu. Výrazně se posílí rozpočtový rámec na místní a regionální úrovni, zejména sjednocením příslušných finančních zákonů s požadavky zákona o rozpočtovém rámci. Portugalsko bude ve větší míře podávat zprávy a provádět dohled nad veřejnými financemi, především nedoplatky; vytvoří strategii pro vypořádání nedoplatků a posílí pravidla a postupy pro čerpání rozpočtu. Portugalsko zahájí systematický a pravidelný rozbor fiskálních rizik jako součást rozpočtového procesu a zahrne do něj i rizika plynoucí z partnerství veřejného a soukromého sektoru a státních podniků.
c)
Portugalsko dále posílí fungování trhu práce, zejména přijetím opatření k reformě právních předpisů pro ochranu zaměstnanosti, stanovování mezd a aktivní politiky na trhu práce.“
b)
písmeno e) se nahrazuje tímto:
„e)
Portugalsko pokračuje v otevírání ekonomiky hospodářské soutěži. Vláda přijme nezbytná opatření, aby zajistila, že portugalský stát ani jakýkoli veřejný subjekt neuzavřou z pozice akcionáře dohodu akcionářů, která může ohrozit volný pohyb kapitálu nebo ovlivnit kontrolu řízení společností. Zásady volného pohybu kapitálu respektuje i nový zákon o privatizaci, který státu neposkytuje ani neumožňuje zvláštní práva. Uskuteční se revize zákona o hospodářské soutěži za účelem urychlení a větší účinnosti prosazování pravidel pro hospodářskou soutěž.“
c)
doplňují se nová písmena, která zní:
„g)
Portugalsko přijme opatření ke zlepšení účinnosti a udržitelnosti státních podniků na ústřední, regionální a místní úrovni. Portugalsko vypracuje dokument obsahující ucelenou strategii pro státní podniky, v němž přezkoumá strukturu sazeb a poskytování služeb, jakož i plán, jímž se od roku 2012 zpřísní požadavky pro půjčky. Portugalsko provede probíhající plány ke snížení provozních nákladů v průměru alespoň o 15 % ve státních podnicích na úrovni ústřední státní správy s výjimkou zdravotnictví a vypracuje rovnocenný plán pro státní podniky na úrovni regionální a místní správy.
h)
Portugalsko provede privatizační program. Konkrétně v roce 2011 se prodají akcie veřejného sektoru ve společnostech EDP, REN a GALP, a pokud to dovolí tržní podmínky, i ve společnosti TAP. Vypracuje se strategický privatizační plán pro společnost Parpublica. Privatizační plán na období do roku 2013 zahrne i společnost Aeroportos de Portugal, pobočku pro nákladní dopravu CP, Correios de Portugal a Caixa Seguros a řadu menších podniků.“
3)
V čl. 3 odst. 6 se písmena a) a b) nahrazují tímto:
„a)
Rozpočet na rok 2012 bude obsahovat rozpočtově neutrální kalibraci daňového systému s cílem snížit náklady práce a zvýšit konkurenceschopnost. Reforma bude připravena za konzultací s Komisí, ECB a MMF.
b)
Do rozpočtu na rok 2012 se zahrnou opatření stanovená v bodech odůvodnění c) a d) ve výši alespoň 5,1 miliardy EUR. K překlenutí možných mezer vyplývajících z vývoje rozpočtu v roce 2011 se přijmou další opatření, většinou na straně výdajů. Vláda vypracuje aktualizované posouzení rozpočtové situace a výhledů tak, aby mohl být rozpočet na rok 2012 před jeho schválením vládou projednán s Komisí, ECB a MMF.“
4)
Ustanovení čl. 3 odst. 8 se mění takto:
a)
písmena a), b) a c) se nahrazují tímto
„a)
motivuje banky, aby posílily své záruční rezervy a monitorovaly vydávání vládou zaručených bankovních dluhopisů, jež bylo v souladu s pravidly EU pro státní podporu schváleno až do výše 35 miliard EUR;
b)
sleduje pozorně plány předkládané bankami s cílem dosáhnout ukazatele core Tier 1 ve výši 9 % do konce roku 2011 a 10 % nejpozději do konce roku 2012. Pokud banky nemohou dosáhnout mezních hodnot kapitálových požadavků ve stanovené lhůtě, mohou dočasně požádat o poskytnutí kapitálu z veřejných prostředků pro soukromé banky prostřednictvím systému zřízeného na podporu platební schopnosti bank ve výši 12 miliard EUR;
c)
zajistí vyvážené a plynulé snižování zadluženosti bankovního sektoru, jež má rozhodující význam pro trvalé odstranění nerovnováhy v oblasti financování. Banky ve svých plánech financování usilují o snížení poměru úvěrů ke vkladům na přibližně 120 % a snížení závislosti na financování z prostředků Eurosystému v průběhu trvání programu. Portugalská centrální banka požádá banky, aby do konce září přehodnotily své plány financování. Tyto plány financování jsou od druhého přezkumu programu přezkoumávány čtvrtletně. V případě odchýlení se od bankovních plánů financování přijme portugalská centrální banka odpovídající opatření;“.
b)
písmeno e) nahrazuje tímto:
„e)
zajistí modernizaci státem vlastněné společnosti Caixa Geral de Depositos (CGD) s cílem zvýšit podle potřeby kapitálovou základnu její klíčové bankovní složky. Potřebné prostředky na zvýšení kapitálové základny by měly pocházet ze zdrojů skupiny. Dokončí prodej banky Banco Português de Negócios, jakmile ho v souladu s pravidly pro hospodářskou soutěž a státní podporu schválí Komise.“
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Portugalské republice.
Článek 3
Toto rozhodnutí bude zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie.
V Bruselu dne 2. září 2011.