ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΉ ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 30ής Μαΐου 2011
για τη χορήγηση ενωσιακής χρηματοδοτικής ενίσχυσης στην Πορτογαλία
(2011/344/ΕΕ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 407/2010 του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2010, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού μηχανισμού χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης (1), και ιδίως το άρθρο 3 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Πορτογαλία αντιμετώπισε πρόσφατα αυξημένες πιέσεις στις χρηματοοικονομικές αγορές, δημιουργώντας αυξημένες ανησυχίες όσον αφορά τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών της. Πράγματι, η πρόσφατη κρίση είχε δραματικές επιπτώσεις και στα δημόσια οικονομικά, που οδήγησαν τελικά σε έντονη αύξηση των διαφορικών επιτοκίων των κρατικών ομολόγων. Εν μέσω διαδοχικών υποβαθμίσεων των πορτογαλικών ομολόγων από τους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης, η χώρα κατέστη αδύνατο να αναχρηματοδοτηθεί με επιτόκια συμβατά με τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Παράλληλα, ο τραπεζικός κλάδος, ο οποίος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εξωτερική χρηματοδότηση, ιδίως μέσα στη ζώνη του ευρώ, ήταν όλο και περισσότερο αποκομμένος από τη χρηματοδότηση μέσω των αγορών.
(2)
Λόγω της σοβαρής αυτής οικονομικής και χρηματοοικονομικής διατάραξης που προκλήθηκε από έκτακτες περιστάσεις τις οποίες δεν μπορούσε να ελέγξει η κυβέρνηση, η Πορτογαλία ζήτησε επίσημα, στις 7 Απριλίου 2011, χρηματοδοτική ενίσχυση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη το νόμισμα των οποίων είναι το ευρώ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο («ΔΝΤ»), με σκοπό τη στήριξη ενός προγράμματος πολιτικής για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και την επάνοδο της οικονομίας σε διατηρήσιμα επίπεδα ανάπτυξης, καθώς και την εξασφάλιση της χρηματοοικονομικής σταθερότητας στην Πορτογαλία, στη ζώνη του ευρώ και στην Ένωση. Στις 3 Μαΐου 2011, επιτεύχθηκε συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και του κοινού κλιμακίου Επιτροπής/ΔΝΤ/ΕΚΤ σχετικά με εκτενές τριετές πρόγραμμα μέτρων πολιτικής για την περίοδο έως τα μέσα του 2014, που πρόκειται να περιληφθεί σε μνημόνιο οικονομικής και χρηματοοικονομικής πολιτικής («ΜΟΧΠ») και σε μνημόνιο κατανόησης επί ειδικών όρων οικονομικής πολιτικής («ΜΚ»). Το εν λόγω πρόγραμμα μέτρων πολιτικής στηρίχθηκε από τα δύο μεγαλύτερα κόμματα της αντιπολίτευσης.
(3)
Το σχέδιο προγράμματος οικονομικής και δημοσιονομικής προσαρμογής («πρόγραμμα») που υποβλήθηκε από την Πορτογαλία στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο αποσκοπεί στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς το κράτος και τον τραπεζικό κλάδο και στη στήριξη της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Προβλέπει εκτενείς δράσεις σε τρία μέτωπα: Πρώτον, εμπροσθοβαρείς και σε βάθος διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την τόνωση της δυνητικής ανάπτυξης, τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας (μέσω και της μείωσης της φορολογίας). Ειδικότερα, το πρόγραμμα περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας, του δικαστικού συστήματος, των βιομηχανιών δικτύου και των κλάδων της κατοικίας και της παροχής υπηρεσιών, με σκοπό την ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και τη διευκόλυνση της οικονομικής προσαρμογής. Δεύτερον, αξιόπιστη και ισορροπημένη στρατηγική δημοσιονομικής εξυγίανσης, υποστηριζόμενη από διαρθρωτικά δημοσιονομικά μέτρα και καλύτερο δημοσιονομικό έλεγχο επί των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα («ΣΔΙΤ») και επί των κρατικών επιχειρήσεων («ΚΕ»), με στόχο να τεθεί ο δείκτης του ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ σε σταθερή πτωτική τροχιά μεσοπρόθεσμα. Οι αρχές δεσμεύονται να μειώσουν το έλλειμμα στο 3 % του ΑΕΠ έως το 2013. Τρίτον, στρατηγική για τον χρηματοοικονομικό τομέα βασισμένη στην ανακεφαλαιοποίηση και στην απομόχλευση, με προσπάθειες για την προστασία του χρηματοοικονομικού τομέα έναντι άτακτης απομόχλευσης μέσω μηχανισμών της αγοράς υποστηριζόμενων από εφεδρικές διευκολύνσεις.
(4)
Σύμφωνα με τις τρέχουσες προβολές της Επιτροπής για την ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ (-1,2 % το 2011, -0,5 % το 2012, 2,5 % το 2013 και 3,9 % το 2014), οι δημοσιονομικοί στόχοι είναι συνεπείς με πορεία μείωσης του δείκτη του χρέους προς το ΑΕΠ στα επίπεδα του 101,7 % το 2011, 107,4 % το 2012, 108,6 % το 2013 και 107,6 % το 2014. Συνεπώς, ο δείκτης χρέους προς το ΑΕΠ θα σταθεροποιηθεί το 2013 και θα τεθεί σε πτωτική τροχιά στη συνέχεια, εφόσον υπάρξει περαιτέρω πρόοδος στη μείωση του ελλείμματος. Η δυναμική του χρέους επηρεάζεται από διάφορες εκτός προϋπολογισμού πράξεις, οι οποίες αναμένεται ότι θα αυξήσουν τον δείκτη χρέους προς το ΑΕΠ κατά 1,75 εκατοστιαίες μονάδες («ε.μ.») του ΑΕΠ το 2011 και κατά 0,75 ε.μ. του ΑΕΠ ετησίως μεταξύ 2012 και 2014. Στις πράξεις αυτές περιλαμβάνονται σημαντικές κτήσεις χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, κυρίως για πιθανή τραπεζική ανακεφαλαιοποίηση και χρηματοδότηση ΚΕ της τάξης του 0,5 % του ΑΕΠ ετησίως μεταξύ 2011 και 2014. Αφετέρου, τα έσοδα από την ιδιωτικοποίηση συνολικού ύψους περίπου 3 % του ΑΕΠ έως το έτος 2013 θα στηρίξουν τις προσπάθειες μείωσης του χρέους.
(5)
Η εκτίμηση από την Επιτροπή, σε συνδυασμό με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα («ΕΚΤ») και μαζί με το ΔΝΤ, αναφέρει ότι η Πορτογαλία χρειάζεται να χρηματοδοτήσει συνολικό ποσό 78 δισεκατ. ευρώ (78 000 εκατ.) κατά την περίοδο από τον Ιούνιο του 2011 έως τα μέσα του 2014. Παρά τη σημαντική δημοσιονομική προσαρμογή, το κενό χρηματοδότησης του κράτους μπορεί να ανέλθει σε 63 δισεκατ. ευρώ κατά το χρονικό διάστημα του προγράμματος. Αυτό υποθέτει έλλειψη πρόσβασης στην αγορά μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου χρέους έως το πρώτο εξάμηνο του 2013. Γίνεται η παραδοχή ότι η Πορτογαλία είναι σε θέση να αναχρηματοδοτήσει μέρος του υφιστάμενου βραχυπρόθεσμου χρέους της, ενώ το πρόγραμμα προβλέπει επίσης χρηματοδοτικό ρυθμιστικό απόθεμα σε περίπτωση απρόσμενων αποκλίσεων από το βασικό χρηματοδοτικό σενάριο της Επιτροπής. Η Πορτογαλία ενθαρρύνεται να διατηρήσει και να προσαρμόσει τις δραστηριότητές της στη χρηματοοικονομική αγορά, με την επιδίωξη ανάπτυξης της πρόσβασης και της εμπιστοσύνης στην αγορά. Η στρατηγική για τον χρηματοοικονομικό τομέα που περιέχεται στο πρόγραμμα με σκοπό την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς το τραπεζικό σύστημα της Πορτογαλίας σε διατηρήσιμη βάση απαιτεί από τους τραπεζικούς ομίλους να φέρουν τον δείκτη των βασικών ιδίων κεφαλαίων τους κατηγορίας 1 στο 9 % έως το τέλος του 2011 και στο 10 % έως το τέλος του 2012 και στη συνέχεια να τον διατηρούν σε αυτά τα επίπεδα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει σχέδιο τραπεζικής στήριξης έως 12 δισεκατ. ευρώ για την παροχή των αναγκαίων κεφαλαίων, σε περίπτωση που δεν βρεθούν λύσεις στην αγορά. Οι πραγματικές χρηματοδοτικές ανάγκες, όμως, ενδέχεται να είναι πολύ χαμηλότερες, ιδίως εάν βελτιωθούν σημαντικά οι συνθήκες στην αγορά και δεν προκύψουν σοβαρές απροσδόκητες ζημίες στις τράπεζες κατά το χρονικό διάστημα του προγράμματος.
(6)
Το πρόγραμμα θα χρηματοδοτηθεί μέσω συνεισφορών από εξωτερικές πηγές. Η ενίσχυση την οποία θα χορηγήσει η Ένωση στην Πορτογαλία μπορεί να ανέλθει έως το ποσό των 52 δισεκατ. ευρώ στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού μηχανισμού χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης («ΕΜΧΣ») που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 407/2010 και από συνεισφορές του ευρωπαϊκού ταμείου χρηματοοικονομικής σταθερότητας. Επιπλέον, η Πορτογαλία ζήτησε από το ΔΝΤ δάνειο ύψους 23 742 δισεκατ. ΕΤΔ (που ισοδυναμεί με 26 δισεκατ. ευρώ βάσει της ισοτιμίας στις 5 Μαΐου 2011) στο πλαίσιο διευρυμένου πιστοδοτικού μηχανισμού. Είναι αναγκαίο η στήριξη από τον ΕΜΧΣ να δοθεί υπό όρους και προϋποθέσεις παρόμοιους με αυτούς του ΔΝΤ. Η χρηματοδοτική ενίσχυση από μέρους της Ένωσης θα πρέπει να τελεί υπό τη διαχείριση της Επιτροπής.
(7)
Το Συμβούλιο θα πρέπει να επανεξετάζει τακτικά τις οικονομικές πολιτικές που εφαρμόζει η Πορτογαλία.
(8)
Οι ειδικοί όροι οικονομικής πολιτικής που συμφωνούνται με την Πορτογαλία θα πρέπει να παρατίθενται σε μνημόνιο κατανόησης επί ειδικών όρων οικονομικής πολιτικής («μνημόνιο κατανόησης»). Οι λεπτομερείς χρηματοοικονομικοί όροι θα πρέπει να καθοριστούν με συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης.
(9)
Η Επιτροπή, σε συνεννόηση με την ΕΚΤ, θα πρέπει να επαληθεύει ανά τακτά χρονικά διαστήματα ότι πληρούνται οι όροι οικονομικής πολιτικής που συνοδεύουν την ενίσχυση, μέσω της πραγματοποίησης αποστολών και της υποβολής τακτικών εκθέσεων από τις πορτογαλικές αρχές.
(10)
Καθ’ όλη τη διάρκεια της εφαρμογής του προγράμματος, η Επιτροπή θα πρέπει να παρέχει περαιτέρω συμβουλές πολιτικής και τεχνική συνδρομή σε συγκεκριμένους τομείς.
(11)
Οι πράξεις των οποίων τη χρηματοδότηση βοηθά η χρηματοδοτική ενίσχυση από μέρους της Ένωσης θα πρέπει να συμβιβάζονται με τις πολιτικές της Ένωσης και να συμμορφώνονται με την ενωσιακή νομοθεσία. Οι παρεμβάσεις υπέρ χρηματοοικονομικών οργανισμών θα πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τους ενωσιακούς κανόνες περί ανταγωνισμού.
(12)
Η ενίσχυση θα πρέπει να παρασχεθεί με σκοπό τη στήριξη της επιτυχούς εφαρμογής του προγράμματος,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Η Ένωση θέτει στη διάθεση της Πορτογαλίας δάνειο ανώτατου ύψους 26 δισεκατ. ευρώ, μέγιστης μέσης ληκτότητας 7,5 ετών.
2. Η χρηματοδοτική ενίσχυση διατίθεται επί τρία έτη, αρχής γενομένης από την πρώτη ημέρα μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης.
3. Η Επιτροπή θέτει τη χρηματοδοτική ενίσχυση στη διάθεση της Πορτογαλίας σε 14 δόσεις κατ’ ανώτατο όριο. Κάθε δόση δύναται να εκταμιευθεί σε ένα ή περισσότερα τμήματα. Η ληκτότητα των τμηματικών εκταμιεύσεων της πρώτης δόσης δύναται να είναι μεγαλύτερη από τη μέγιστη μέση ληκτότητα που αναφέρεται στην παράγραφο 1. Στην περίπτωση αυτή, η ληκτότητα των περαιτέρω τμηματικών εκταμιεύσεων καθορίζεται κατά τρόπον ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη μέση ληκτότητα που αναφέρεται στην παράγραφο 1 όταν θα έχει ολοκληρωθεί η εκταμίευση όλων των δόσεων.
4. Η πρώτη δόση αποδεσμεύεται με την επιφύλαξη της έναρξης ισχύος της συμφωνίας δανειακής διευκόλυνσης και του μνημονίου κατανόησης. Περαιτέρω αποδεσμεύσεις στο πλαίσιο του δανείου προϋποθέτουν ευνοϊκή έκθεση από την Επιτροπή, σε διαβούλευση με την ΕΚΤ, της συμμόρφωσης της Πορτογαλίας προς τους γενικούς όρους οικονομικής πολιτικής, όπως ορίζονται στην παρούσα απόφαση και στο μνημόνιο κατανόησης.
5. Η Πορτογαλία καταβάλλει το κόστος χρηματοδότησης από την Ένωση για κάθε τμηματική εκταμίευση, συν ένα περιθώριο 215 μονάδων βάσης, πράγμα το οποίο καταλήγει σε όρους παρόμοιους με εκείνους της στήριξης από το ΔΝΤ.
6. Επιπλέον, τα έξοδα που αναφέρονται στο άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 407/2010 βαρύνουν την Πορτογαλία.
7. Επιτρέπεται η συνετή χρήση συμφωνιών ανταλλαγής επιτοκίου με ύψιστης πιστοληπτικής ποιότητας αντισυμβαλλομένους και η πρώιμη δανειοληψία, εφόσον απαιτείται για να χρηματοδοτηθεί το δάνειο.
8. Η Επιτροπή λαμβάνει την απόφαση σχετικά με το μέγεθος και την αποδέσμευση περαιτέρω δόσεων. Η Επιτροπή λαμβάνει την απόφαση σχετικά με το μέγεθος των τμηματικών εκταμιεύσεων.
Άρθρο 2
1. Η Επιτροπή διαχειρίζεται την ενίσχυση κατά τρόπο συνεπή προς τις δεσμεύσεις της Πορτογαλίας.
2. Η Επιτροπή, σε διαβούλευση με την ΕΚΤ, συμφωνεί με τις αρχές της Πορτογαλίας τους ειδικούς όρους οικονομικής πολιτικής που συνοδεύουν τη χρηματοδοτική ενίσχυση, όπως ορίζεται στο άρθρο 3. Οι εν λόγω όροι καθορίζονται σε μνημόνιο κατανόησης που πρόκειται να υπογραφεί από την Επιτροπή και τις πορτογαλικές αρχές, λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1. Οι λεπτομερείς χρηματοδοτικοί όροι καθορίζονται με συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης, η οποία συνάπτεται με την Επιτροπή.
3. Η Επιτροπή, σε συνεννόηση με την ΕΚΤ, επαληθεύει ανά τακτά χρονικά διαστήματα (τουλάχιστον τριμηνιαία) ότι πληρούνται οι όροι οικονομικής πολιτικής που συνοδεύουν την ενίσχυση και υποβάλλει έκθεση στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή πριν από την εκταμίευση κάθε δόσης. Για τον σκοπό αυτόν, οι πορτογαλικές αρχές συνεργάζονται πλήρως με την Επιτροπή και την ΕΚΤ και θέτουν στη διάθεσή τους όλες τις αναγκαίες πληροφορίες. Η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή τηρείται ενήμερη από την Επιτροπή σχετικά με την πιθανή αναχρηματοδότηση των δανειοληπτικών πράξεων ή τις αλλαγές στους χρηματοδοτικούς όρους.
4. Η Πορτογαλία θεσπίζει και εφαρμόζει πρόσθετα μέτρα εξυγίανσης για τη διασφάλιση της μακροχρηματοοικονομικής σταθερότητας, εφόσον απαιτηθούν τέτοιου είδους μέτρα κατά τη διάρκεια του προγράμματος ενίσχυσης. Οι πορτογαλικές αρχές διαβουλεύονται με την Επιτροπή και την ΕΚΤ πριν από την υιοθέτηση των εν λόγω πρόσθετων μέτρων.
Άρθρο 3
1. Με την παρούσα απόφαση εγκρίνεται το σχέδιο προγράμματος οικονομικής και δημοσιονομικής προσαρμογής («πρόγραμμα») που κατήρτισαν οι πορτογαλικές αρχές.
2. Η εκταμίευση κάθε περαιτέρω δόσης μετά την πρώτη πραγματοποιείται υπό την προϋπόθεση της ικανοποιητικής εκτέλεσης του προγράμματος και, ειδικότερα, των ειδικών όρων οικονομικής πολιτικής που καθορίζονται στο μνημόνιο κατανόησης. Σε αυτούς συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, τα μέτρα που προβλέπονται στις παραγράφους 4 έως 8 του παρόντος άρθρου.
3. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης δεν υπερβαίνει τα 10 068 εκατ. ευρώ (που ισοδυναμούν με το 5,9 % του ΑΕΠ βάσει των τρεχουσών προβολών) το 2011, τα 7 645 εκατ. ευρώ (4,5 % του ΑΕΠ) το 2012 και τα 5 224 εκατ. ευρώ (3,0 % του ΑΕΠ) το 2013, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος («ΔΥΕ»). Για τον υπολογισμό του ελλείμματος αυτού δεν λαμβάνεται υπόψη το πιθανό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης του τραπεζικού κλάδου στο πλαίσιο της στρατηγικής της κυβέρνησης στον χρηματοοικονομικό τομέα. Η εξυγίανση πρόκειται να επιτευχθεί με υψηλής ποιότητας μόνιμα μέτρα και με την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων προς τις ευάλωτες ομάδες.
4. Τα μέτρα που προσδιορίζονται στις παραγράφους 5 έως 8 θεσπίζονται από την Πορτογαλία πριν από τα τέλη του αναφερόμενου έτους. Οι ακριβείς προθεσμίες για τα έτη 2011-2014 καθορίζονται στο μνημόνιο κατανόησης. Η Πορτογαλία οφείλει να είναι σε ετοιμότητα να λάβει πρόσθετα μέτρα εξυγίανσης για τη μείωση του ελλείμματος κάτω του 3 % του ΑΕΠ έως το 2013 σε περίπτωση απόκλισης από τους στόχους.
5. Η Πορτογαλία θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα πριν από το τέλος του 2011, σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου κατανόησης:
α)
η Πορτογαλία εφαρμόζει πλήρως τα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης που προβλέπονται στον προϋπολογισμό του 2011, ανερχόμενα σε περίπου 9 δισεκατ. ευρώ, και πρόσθετα μέτρα που εισήχθησαν πριν από τον Μάιο του 2011, τα οποία υπερβαίνουν τα 400 εκατ. ευρώ. Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν σε μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης εντός του χρονοδιαγράμματος που αναφέρεται στην παράγραφο 3. Τα μέτρα για τα έσοδα που προβλέπονται στον προϋπολογισμό του 2011, ύψους 3,4 δισεκατ. ευρώ, συμπληρώνονται με αύξηση των κοινωνικών εισφορών μέσω αυστηρότερης επιθεώρησης και υποχρεωτικών εισφορών των ασκούμενων. Επιπλέον των μέτρων για τις δαπάνες που προβλέπονται στον προϋπολογισμό του 2011, εφαρμόζονται πρόσθετα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των οικονομιών στον κλάδο της υγείας, των χαμηλότερων επιχορηγήσεων σε κρατικές επιχειρήσεις («ΚΕ») και των μειώσεων στις κοινωνικές μεταβιβάσεις·
β)
η Πορτογαλία θεσπίζει μέτρα για την ενίσχυση μιας αξιόπιστης δημοσιονομικής στρατηγικής και την ενδυνάμωση του δημοσιονομικού πλαισίου. Η Πορτογαλία εφαρμόζει πλήρως τα μέτρα που προβλέπονται στον νέο νόμο για το δημοσιονομικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου, συντάσσει λεπτομερή ανάλυση της δημοσιονομικής στρατηγικής και συστήνει ανεξάρτητο δημοσιονομικού συμβουλίου. Τα τοπικά και περιφερειακά πλαίσια χρηματοδότησης ευθυγραμμίζονται με τον νέο νόμο για το δημοσιονομικό πλαίσιο. Η Πορτογαλία ενισχύει περαιτέρω την ενημέρωση και παρακολούθηση των δημόσιων οικονομικών, ιδίως των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Η Πορτογαλία αρχίζει τη συστηματική και τακτική ανάλυση των δημοσιονομικών κινδύνων στο πλαίσιο της διαδικασίας του προϋπολογισμού, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων που απορρέουν από τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα («ΣΔΙΤ») και από τις ΚΕ·
γ)
η Πορτογαλία θεσπίζει την πρώτη δέσμη μέτρων για την ενίσχυση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας με τον περιορισμό των αποζημιώσεων για απολύσεις και καθιστώντας περισσότερο ευέλικτες τις ρυθμίσεις για το ωράριο εργασίας·
δ)
στον ενεργειακό τομέα, η Πορτογαλία λαμβάνει μέτρα για τη διευκόλυνση της εισόδου στην αγορά, προάγει την καθιέρωση της ιβηρικής αγοράς φυσικού αερίου και επανεξετάζει τα καθεστώτα στήριξης και αντιστάθμισης για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Για άλλες βιομηχανίες δικτύου, ιδίως στους κλάδους των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και των ταχυδρομείων, η Πορτογαλία θεσπίζει πρόσθετα μέτρα για την προαγωγή του ανταγωνισμού και της ευελιξίας·
ε)
η Πορτογαλία λαμβάνει επειγόντως μέτρα για την τόνωση του ανταγωνισμού και της ικανότητας προσαρμογής της οικονομίας. Αυτό περιλαμβάνει την κατάργηση των ειδικών δικαιωμάτων του Δημοσίου σε επιχειρήσεις, αναθεώρηση του δικαίου ανταγωνισμού προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικότερο, λιγότερο αυστηρές προϋποθέσεις για την εγκατάσταση και τη διασυνοριακή παροχή σε κλάδους υπηρεσιών·
στ)
η Πορτογαλία βελτιώνει τους κανόνες και τις πρακτικές για τις δημόσιες συμβάσεις, συμβάλλοντας σε περισσότερο ανταγωνιστικό επιχειρηματικό περιβάλλον και περισσότερο αποτελεσματικές δημόσιες δαπάνες.
6. Η Πορτογαλία θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα εντός του 2012, σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου κατανόησης:
α)
ο προϋπολογισμός του 2012 περιλαμβάνει αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος, ουδέτερη από άποψη δημοσιονομικής επίπτωσης, με σκοπό τη μείωση του εργατικού κόστους και την ώθηση της ανταγωνιστικότητας·
β)
ο προϋπολογισμός για το 2012 περιλαμβάνει μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης συνολικού ύψους τουλάχιστον 5,1 δισεκατ. ευρώ, με σκοπό τη μείωση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης εντός του χρονοδιαγράμματος που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3·
γ)
ο προϋπολογισμός προβλέπει μείωση των δαπανών το 2012 τουλάχιστον κατά 3,5 δισεκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων της διεξοδικής αναδιοργάνωσης της κεντρικής διοίκησης, της εξάλειψης των επικαλύψεων και λοιπών ανεπαρκειών, των περικοπών στους τομείς της υγείας και της παιδείας, των χαμηλότερων μεταβιβάσεων προς περιφερειακές και τοπικές αρχές, της μείωσης των απασχολουμένων στον δημόσιο τομέα, των προσαρμογών στις συντάξεις και της μείωσης των κεφαλαιουχικών δαπανών και άλλων δαπανών που καθορίζονται στο πρόγραμμα·
δ)
στο σκέλος των εσόδων, ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει μέτρα ενίσχυσης των εσόδων συνολικού ύψους 1,5 δισεκατ. ευρώ σε δωδεκάμηνη βάση, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται: διεύρυνση της βάσης του εταιρικού φόρου και της βάσης του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων, με τη μείωση των φοροαπαλλαγών και των ειδικών καθεστώτων, διασφάλιση της σύγκλισης των φοροαπαλλαγών του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων που εφαρμόζονται στις συντάξεις και στο εισόδημα της εργασίας, αλλαγές στη φορολόγηση της περιουσίας με την ουσιαστική μείωση των απαλλαγών, διεύρυνση των βάσεων του ΦΠΑ με τη μείωση των απαλλαγών και την εκ νέου διευθέτηση των καταλόγων των αγαθών και των υπηρεσιών που υπόκεινται σε μειωμένους, ενδιάμεσους και υψηλότερους συντελεστές και αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης. Τα μέτρα αυτά συμπληρώνονται με μέτρα καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και της απάτης·
ε)
η Πορτογαλία θέτει σε εφαρμογή ενισχυμένο νομικό και θεσμικό πλαίσιο για την εκτίμηση των δημοσιονομικών κινδύνων προτού συμμετάσχει σε σύμβαση ΣΔΙΤ. Ομοίως, η Πορτογαλία θεσπίζει νόμο για τη ρύθμιση της δημιουργίας και της λειτουργίας ΚΕ σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Η Πορτογαλία δεν συμμετέχει σε νέα σύμβαση ΣΔΙΤ ούτε δημιουργεί ΚΕ έως ότου είναι έτοιμοι οι έλεγχοι και η νέα νομική δομή·
στ)
η τοπική αυτοδιοίκηση στην Πορτογαλία έχει προς το παρόν 308 δήμους και 4 259 κοινότητες. Η Πορτογαλία αναπτύσσει σχέδιο ενοποίησης, προκειμένου να γίνει αναδιοργάνωση και να μειωθεί σημαντικά ο αριθμός αυτών των οντοτήτων. Οι αλλαγές αυτές θα αρχίσουν να ισχύουν από την αρχή της επόμενης βουλευτικής περιόδου·
ζ)
η Πορτογαλία εκσυγχρονίζει τις οικονομικές της υπηρεσίες με τη δημιουργία ενιαίας οντότητας, τη μείωση του αριθμού των δημοτικών υπηρεσιών και την αντιμετώπιση των εναπομενουσών συμφορήσεων στο σύστημα φορολογικών προσφυγών·
η)
η Πορτογαλία εισάγει νομοθετικές ρυθμίσεις για τη μεταρρύθμιση του συστήματος ασφάλισης κατά της ανεργίας, συμπεριλαμβάνοντας μείωση της ανώτατης διάρκειας χορήγησης των ασφαλιστικών επιδομάτων ανεργίας σε 18 μήνες, θέσπιση ανώτατου ορίου επιδομάτων ανεργίας σε 2,5 φορές τον δείκτη κοινωνικής στήριξης, μείωση των επιδομάτων κατά τη χρονική διάρκεια της ανεργίας, μείωση της ελάχιστης ανταποδοτικής περιόδου και επέκταση σε ορισμένες κατηγορίες αυτοαπασχολουμένων. Οι ενεργές πολιτικές στην αγορά εργασίας ενισχύονται μετά από επισκόπηση των ισχυουσών πρακτικών και βάσει συμφωνημένου σχεδίου δράσης·
θ)
το σύστημα αποζημιώσεων για απολύσεις ευθυγραμμίζεται με τις πρακτικές άλλων κρατών μελών της ΕΕ, με βάση τους όρους του μνημονίου κατανόησης·
ι)
οι διατάξεις για την καταβολή αμοιβών υπερωριακής απασχόλησης καθίστανται λιγότερο αυστηρές και εισάγονται ρυθμίσεις αυξημένης ευελιξίας όσον αφορά το ωράριο, σύμφωνα με το μνημόνιο κατανόησης·
ια)
η Πορτογαλία προωθεί μισθολογικές εξελίξεις που συνάδουν με τους στόχους της ενίσχυσης της δημιουργίας θέσεων εργασίας και βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, με σκοπό τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Οιαδήποτε αύξηση των κατώτατων μισθών θα συμβεί μόνο αν δικαιολογείται από την πορεία της οικονομίας και τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας. Λαμβάνονται μέτρα για την αντιμετώπιση των αδυναμιών των σημερινών συστημάτων διαπραγμάτευσης των μισθών, συμπεριλαμβανομένης της νομοθεσίας για τον επανακαθορισμό των κριτηρίων και των κανόνων επέκτασης των συλλογικών συμβάσεων και τη διευκόλυνση των επιχειρησιακών συμβάσεων·
ιβ)
καταρτίζεται σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της ποιότητας της δευτεροβάθμιας και της επαγγελματικής εκπαίδευσης·
ιγ)
η λειτουργία του δικαστικού συστήματος βελτιώνεται με την εφαρμογή των μέτρων που προτείνονται στο πλαίσιο του χάρτη δικαστικής μεταρρύθμισης και με την εκδίκαση και τον έλεγχο των καθυστερημένων υποθέσεων, προκειμένου να στοχοθετηθούν μέτρα για την εξάλειψη των καθυστερήσεων και την προώθηση της εξωδικαστικής επίλυσης των διαφορών·
ιδ)
το πλαίσιο του ανταγωνισμού βελτιώνεται με την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και των πόρων των εθνικών ρυθμιστικών αρχών. Οι επαγγελματικές υπηρεσίες απελευθερώνονται με τη βελτίωση του πλαισίου επαγγελματικών προσόντων και την εξάλειψη των περιορισμών στα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα·
ιε)
καταργούνται οι ρυθμιζόμενες τιμές στις λιανικές αγορές ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου.
7. Η Πορτογαλία θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα κατά τη διάρκεια του 2013, σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου κατανόησης:
α)
ο προϋπολογισμός για το 2013 περιλαμβάνει μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης συνολικού ύψους τουλάχιστον 3,2 δισεκατ. ευρώ, με σκοπό τη μείωση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης εντός του χρονοδιαγράμματος που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3. Ειδικότερα, στο σκέλος των δαπανών, ο προϋπολογισμός προβλέπει μείωση των δαπανών το 2013 κατά τουλάχιστον 2,5 δισεκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων: των μειώσεων των δαπανών στην κεντρική διοίκηση, στην παιδεία, και στην υγεία, των μεταβιβάσεων προς τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, της μείωσης του αριθμού των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα και των μειώσεων των δαπανών των ΚΕ·
β)
ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει μέτρα ενίσχυσης των εσόδων, κυρίως με την περαιτέρω διεύρυνση της βάσης του εταιρικού φόρου και της βάσης του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων, την επιβολή υψηλότερων ειδικών φόρων κατανάλωσης και μεταβολές στη φορολόγηση της περιουσίας· τα μέτρα αυτά αποφέρουν πρόσθετα έσοδα περίπου 0,8 δισεκατ. ευρώ. Η Πορτογαλία βελτιώνει το επιχειρηματικό περιβάλλον με μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης μέσω της επέκτασης και σε άλλους κλάδους της οικονομίας απλουστευτικών μεταρρυθμίσεων (σημεία ενιαίας εξυπηρέτησης και σχέδια έργων χωρίς έγκριση) και με την ελάφρυνση των πιστωτικών περιορισμών έναντι των ΜΜΕ, μεταξύ άλλων και με την εφαρμογή της οδηγίας 2011/7/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές (2)·
γ)
η Πορτογαλία ολοκληρώνει την εξάλειψη του όγκου των καθυστερημένων υποθέσεων στα δικαστήρια.
8. Για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στον χρηματοοικονομικό τομέα, η Πορτογαλία προβαίνει σε επαρκή ανακεφαλαιοποίηση και εύτακτη απομόχλευση του τραπεζικού κλάδου και κλείνει την υπόθεση Banco Português de Negócios. Εν προκειμένω, η Πορτογαλία αναπτύσσει και συμφωνεί με την Επιτροπή, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ στρατηγική για τη μελλοντική δομή και λειτουργία των πορτογαλικών τραπεζικών ομίλων με σκοπό τη διατήρηση της χρηματοοικονομικής σταθερότητας. Συγκεκριμένα, και σύμφωνα με ακριβείς προθεσμίες για τα έτη 2011-2014 που θα καθοριστούν στο μνημόνιο κατανόησης, η Πορτογαλία:
α)
τροποποιεί τη νομοθεσία με σκοπό να διευκολύνει την έκδοση τραπεζικών ομολόγων με κρατική εγγύηση κατάλληλου ποσού σύμφωνα με το μνημόνιο κατανόησης·
β)
υιοθετεί τις αναγκαίες κανονιστικές απαιτήσεις έως το τέλος Μαΐου του 2011 σχετικά με αυξήσεις του δείκτη ελάχιστης επάρκειας βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 στο 9 % έως το τέλος του 2011 και στο 10 % έως το τέλος του 2012 (που πρέπει να διατηρούνται στη συνέχεια)·
γ)
διασφαλίζει ότι μέχρι το τέλος Ιουνίου του 2011 οι τράπεζες καταστρώνουν μεσοπρόθεσμα σχέδια χρηματοδότησης, εξειδικευμένα ανά ίδρυμα, για να επιτευχθεί σταθερή ικανότητα χρηματοδότησης βασισμένη στην αγορά, σύμφωνη με περιοδικούς δείκτες-στόχους μόχλευσης που καθορίζονται από την Τράπεζα της Πορτογαλίας και την ΕΚΤ. Η δυνατότητα υλοποίησης αυτών των σχεδίων χρηματοδότησης και οι επιπτώσεις τους για τους δείκτες μόχλευσης θα εξεταστούν από την Τράπεζα της Πορτογαλίας και την ΕΚΤ, σε διαβούλευση με την Επιτροπή και το προσωπικό του ΔΝΤ σε τριμηνιαία βάση·
δ)
αναφέρει σαφείς περιοδικούς δείκτες-στόχους μόχλευσης για τις τράπεζες και επιταχύνει το πλαίσιο εκτίμησης της φερεγγυότητας και της απομόχλευσης κατά τη διάρκεια του 2011·
ε)
διασφαλίζει ότι η κρατική Caixa Geral de Depósitos θα εκσυγχρονιστεί για να αυξηθεί η κεφαλαιακή βάση του βασικού τραπεζικού της σκέλους, όπως απαιτείται, και δρομολογεί διαδικασία πώλησης της Banco Português de Negócios στη βάση ενός επισπευσμένου χρονοδιαγράμματος. Προς τον σκοπό αυτόν, η Πορτογαλία υποβάλλει στην Επιτροπή νέο σχέδιο προς έγκριση βάσει των κανόνων για τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων·
στ)
τροποποιεί, έως το τέλος του 2011, τη νομοθεσία αναφορικά με την έγκαιρη παρέμβαση και την εξυγίανση τραπεζών, καθώς και τη νομοθεσία όσον αφορά το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και το Ταμείο Εγγύησης για τα Ιδρύματα Αμοιβαίας Γεωργικής Πίστης, με σκοπό την προστασία των καταθετών και τη διευκόλυνση της αναδιάρθρωσης. Ειδικότερα, αυτά τα ταμεία θα πρέπει να διατηρούν τη δυνατότητα να χρηματοδοτούν την εξυγίανση προβληματικών πιστωτικών ιδρυμάτων, αλλά όχι να προβαίνουν στην ανακεφαλαιοποίησή τους. Αυτή η χρηματοδότηση έχει όριο το ποσό των εγγυημένων καταθέσεων που θα έπρεπε να καταβληθούν υπό εκκαθάριση και επιτρέπεται μόνο εάν δεν θίγει τη δυνατότητα αυτών των ταμείων να εκτελούν την πρωταρχική τους λειτουργία·
ζ)
τροποποιεί, έως το τέλος Νοεμβρίου του 2011, το πτωχευτικό δίκαιο, ώστε να προβλέπει ότι στους καταθέτες με εγγύηση ή/και στα ταμεία (άμεσα ή μέσω υποκατάστασης) θα παρέχεται προτεραιότητα έναντι ενεχειρόγραφων πιστωτών στην πτωχευτική περιουσία του πιστωτικού ιδρύματος και να υποστηρίζει καλύτερα την αποτελεσματική διάσωση των βιώσιμων εταιρειών·
η)
αναλαμβάνει να ενθαρρύνει τους ιδιώτες επενδυτές να διατηρούν τη συνολική τους έκθεση σε εθελοντική βάση.
9. Προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή εκτέλεση των όρων του προγράμματος και να διορθωθούν οι ανισορροπίες με βιώσιμο τρόπο, η Επιτροπή παρέχει συνεχείς συμβουλές και καθοδήγηση όσον αφορά τις δημοσιονομικές, χρηματοοικονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Στο πλαίσιο της ενίσχυσης που θα παρασχεθεί στην Πορτογαλία, από κοινού με το ΔΝΤ και σε συνεργασία με την ΕΚΤ, εξετάζει περιοδικά την αποτελεσματικότητα και τον κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο των συμφωνηθέντων μέτρων και διατυπώνει συστάσεις για τις απαιτούμενες διορθώσεις, με σκοπό τη στήριξη της ανάπτυξης και της δημιουργίας απασχόλησης, την εξασφάλιση της απαιτούμενης δημοσιονομικής εξυγίανσης και την ελαχιστοποίηση των επιζήμιων κοινωνικών επιπτώσεων, ιδίως σε σχέση με τις πλέον ευάλωτες ομάδες της πορτογαλικής κοινωνίας.
Άρθρο 4
Η Πορτογαλία ανοίγει ειδικό λογαριασμό στην Κεντρική Τράπεζα της Πορτογαλίας για τη διαχείριση της ενωσιακής χρηματοδοτικής ενίσχυσης.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Πορτογαλική Δημοκρατία.
Άρθρο 6
Η παρούσα απόφαση δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 2011.
PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ RADY
ze dne 30. května 2011
o poskytnutí finanční pomoci Unie Portugalsku
(2011/344/EU)
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Rady (EU) č. 407/2010 ze dne 11. května 2010 o zavedení evropského mechanismu finanční stabilizace (1), a zejména na čl. 3 odst. 2 uvedeného nařízení,
s ohledem na návrh Evropské komise,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Portugalsko se v nedávné době ocitlo pod zvyšujícím se tlakem na finančních trzích, což vytváří narůstající obavy o udržitelnost jeho veřejných financí. Současná krize měla skutečně dramatický dopad i na veřejné finance, což nakonec způsobilo, že rozpětí výnosů státních dluhopisů prudce vzrostlo. Ratingové agentury postupně snižovaly hodnocení portugalských státních dluhopisů, a Portugalsko tak již není nadále schopné se refinancovat pomocí sazeb, jež by byly slučitelné s dlouhodobou finanční udržitelností. Současně s tím byl bankovní sektor, který je značně závislý na vnějším financování, zejména v rámci eurozóny, stále více oddělován od tržního financování.
(2)
Z důvodu tohoto vážného hospodářského a finančního narušení, způsobeného výjimečnými okolnostmi, na něž vláda neměla vliv, Portugalsko dne 7. dubna 2011 oficiálně požádalo o finanční pomoc od Evropské unie, členských států, jejichž měnou je euro, a Mezinárodního měnového fondu za účelem podpory politického programu znovunastolení důvěry, umožnění navrácení hospodářství k udržitelnému růstu a zabezpečení finanční stability v Portugalsku, eurozóně a Unii. Dne 3. května 2011 uzavřela vláda a společná mise Komise/MMF/ECB dohodu ohledně uceleného tříletého politického programu na období do poloviny roku 2014, který bude zakotven v memorandu o hospodářské a finanční politice a memorandu o porozumění o zvláštních podmínkách hospodářské politiky. Tento politický program podpořily dvě největší opoziční strany.
(3)
Návrh hospodářského a finančního ozdravného programu (dále jen „program“), jejž Portugalsko předložilo Komisi a Radě, usiluje o znovuobnovení důvěry ve veřejné finance a bankovní sektor a o podporu růstu a zaměstnanosti. Plán předpokládá rozsáhlé kroky ve třech oblastech. Zaprvé, výrazné strukturální reformy soustředěné do počátečního období, jež by měly zvýšit potenciální růst, vytvářet pracovní místa a zlepšit konkurenceschopnost (rovněž pomocí fiskální devalvace). Program konkrétně obsahuje reformy pracovního trhu, systému soudnictví, síťových odvětví a odvětví bydlení a služeb, jež mají za úkol posílit růstový potenciál hospodářství, zlepšit konkurenceschopnost a usnadnit ekonomické přizpůsobení. Zadruhé, důvěryhodná a vyvážená strategie fiskální konsolidace, podpořená strukturálními fiskálními opatřeními a lepší fiskální kontrolou partnerství veřejného a soukromého sektoru a státních podniků, usiluje o to, aby se poměr hrubého veřejného dluhu k HDP začal ve střednědobém horizontu snižovat. Portugalské orgány jsou odhodlány, že do roku 2013 sníží schodek na 3 % HDP. Zatřetí, strategie pro finanční odvětví založená na rekapitalizaci a snižování pákového efektu, s úsilím o ochranu finančního odvětví před nesystematickým snižováním pákového efektu pomocí tržních mechanismů podpořených záložními nástroji.
(4)
Na základě současných projekcí Komise týkajících se růstu nominálního HDP (- 1,2 % v roce 2011, - 0,5 % v roce 2012, 2,5 % v roce 2013 a 3,9 % v roce 2014) jsou fiskální cíle konzistentní s vývojem poměru veřejného dluhu k HDP ve výši 101,7 % v roce 2011, 107,4 % v roce 2012, 108,6 % v roce 2013 a 107,6 % v roce 2014. Poměr veřejného dluhu k HDP by se tedy v roce 2013 měl stabilizovat a poté se začít snižovat, bude-li dále pokračovat snižování schodku. Na dynamiku dluhu mají vliv některé operace, které ovlivňují dluh, avšak nikoli schodek, a které by měly zvýšit poměr veřejného dluhu k HDP o 1¾ procentního bodu HDP v roce 2011 a ¾ procentního bodu ročně v letech 2012 až 2014. K těmto operacím patří významná pořízení finančních aktiv, zejména pro případnou rekapitalizaci bank a financování státních podniků, jež by činila ½ % HDP ročně mezi lety 2011 a 2014. Na druhé straně výnosy z privatizace v celkové výši zhruba 3 % HDP do roku 2013 podpoří snahy o snížení dluhu.
(5)
Z posouzení Komise provedeného ve spolupráci s Evropskou centrální bankou (ECB) a MMF vyplývá, že Portugalsko potřebuje v období od června 2011 do konce první poloviny roku 2014 finanční prostředky v celkové výši 78 miliard (78 000 milionů) EUR. Navzdory značné fiskální úpravě může objem chybějících finančních prostředků státu během trvání programu dosáhnout až 63 miliard EUR. To předpokládá nemožnost přístupu k tržnímu financování střednědobého a dlouhodobého dluhu do první poloviny roku 2013. Portugalsko bude dle předpokladů schopné refinancovat část svého současného krátkodobého dluhu a program rovněž stanoví rezervy ve financování pro případ nečekaných odchýlení od základního scénáře financování vypracovaného Komisí. Portugalsko je povzbuzováno, aby zachovalo a upravilo své operace tržního financování a snažilo se zajistit si přístup k trhu a získat jeho důvěru. Strategie pro finanční odvětví obsažená v programu, která má obnovit důvěru v portugalský bankovní systém na udržitelném základě, vyžaduje od bankovních skupin, aby jejich kapitálový ukazatel core tier 1 dosáhl 9 % do konce roku 2010 a 10 % do konce roku 2012 a aby poté zůstal zachován. Program zahrnuje režim na podporu bankovního sektoru do výše 12 miliard EUR pro poskytnutí nezbytného kapitálu v případě, že nebude možné nalézt tržní řešení. Skutečné potřeby financování mohou být nicméně výrazně nižší, a to zejména v případě, že se tržní podmínky významně zlepší a během programového období nedojde k neočekávaným vážným bankovním ztrátám.
(6)
Program by byl financován pomocí příspěvků z vnějších zdrojů. Pomoc Unie Portugalsku by v rámci evropského mechanismu finanční stabilizace zavedeného nařízením (EU) č. 407/2010 a z příspěvků evropského nástroje finanční stability dosáhla výše 52 miliardy EUR. Portugalsko navíc požádalo MMF o půjčku ve výši 23,742 miliardy SDR (přibližně 26 miliard EUR při směnném kurzu z 5. května 2011) v rámci rozšířené finanční facility. Podpora evropského mechanismu finanční stabilizace musí být poskytována za podobných podmínek, jako jsou podmínky MMF. Finanční pomoc Unie by měla řídit Komise.
(7)
Rada by měla pravidelně přezkoumávat hospodářské politiky, jež Portugalsko uskuteční.
(8)
Zvláštní podmínky hospodářské politiky sjednané s Portugalskem by měly být stanoveny v memorandu o porozumění o zvláštní podmíněnosti hospodářské politiky (dále jen „memorandum o porozumění“). Podrobné finanční podmínky by měly být stanoveny v dohodě o půjčce.
(9)
Komise by měla ve styku s ECB pravidelně ověřovat plnění podmínek hospodářské politiky, na něž je pomoc vázána, prostřednictvím misí a pravidelného podávání zpráv portugalskými orgány.
(10)
V průběhu provádění programu by Komise měla poskytovat další politické poradenství a odbornou pomoc v konkrétních oblastech.
(11)
Operace, které finanční pomoc Unie pomáhá financovat, musí být slučitelné s politikami Unie a být v souladu s právními předpisy Unie. Intervence ve prospěch finančních institucí musí být vykonávány v souladu s pravidly Unie v oblasti hospodářské soutěže.
(12)
Pomoc by měla být poskytnuta za účelem podpory úspěšného provedení programu,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Unie poskytne Portugalsku půjčku ve výši maximálně 26 miliard EUR s maximální průměrnou splatností 7,5 roku.
2. Finanční pomoc bude k dispozici po dobu tří let, a to od prvního dne po vstupu tohoto rozhodnutí v platnost.
3. Komise poskytne Portugalsku finanční pomoc Unie nejvýše ve čtrnácti splátkách. Splátka může být vyplacena v jedné nebo více tranších. Splatnost tranší v rámci první splátky může být delší než maximální průměrná splatnost uvedená v odstavci 1. V takových případech se splatnost dalších tranší stanoví tak, aby bylo po vyplacení všech splátek dosaženo maximální průměrné splatnosti uvedené v odstavci 1.
4. První splátka bude uvolněna v závislosti na vstupu dohody o půjčce a memoranda o porozumění v platnost. Každé další uvolnění půjčky závisí na příznivém výsledku přezkumu, který provede Komise v konzultaci s ECB a který se bude týkat toho, jak Portugalsko dosahuje souladu s obecnými podmínkami hospodářské politiky vymezenými tímto rozhodnutím a memorandem o porozumění.
5. Portugalsko uhradí náklady Unie na financování za každou tranši plus marži ve výši 215 bazických bodů; výsledkem budou podmínky odpovídající podmínkám MMF.
6. Kromě toho budou Portugalsku účtovány náklady uvedené v článku 7 nařízení (EU) č. 407/2010.
7. Pokud je to nutné k financování úvěru, povoluje se obezřetné použití úrokových swapů s protistranami s nejvyšší úvěrovou kvalitou a předčasných výpůjček.
8. Komise rozhodne o výši a uvolnění dalších splátek. Komise rovněž rozhodne o výši tranší.
Článek 2
1. Pomoc řídí Komise v souladu se závazky Portugalska.
2. Komise v konzultaci s ECB se s portugalskými orgány dohodne na zvláštních podmínkách hospodářské politiky, na něž je finanční pomoc vázána a jež jsou stanoveny v článku 3. Tyto podmínky se stanoví v memorandu o porozumění, které podepíší Komise a portugalské orgány, v souladu se závazky uvedenými v odstavci 1 tohoto článku. Podrobné finanční podmínky budou stanoveny v dohodě o půjčce, která bude uzavřena s Komisí.
3. Komise ve styku s ECB pravidelně (nejméně jednou za čtvrt roku) ověřuje plnění podmínek hospodářské politiky, na něž je pomoc vázána, a před uvolněním každé splátky podává zprávu Hospodářskému a finančnímu výboru. Za tímto účelem portugalské orgány plně spolupracují s Komisí a s ECB a poskytují jim všechny potřebné informace. Komise informuje Hospodářský a finanční výbor o možném refinancování výpůjček nebo změně finančních podmínek.
4. Portugalsko přijme a provede doplňková konsolidační opatření za účelem zajištění makrofinanční stability, jsou-li během programu pomoci taková opatření nezbytná. Před přijetím veškerých těchto doplňkových opatření portugalské orgány konzultují Komisi a ECB.
Článek 3
1. Návrh ozdravného hospodářského a finančního programu (dále jen „program“) vypracovaný portugalskými orgány se schvaluje.
2. Každá další splátka následující po první splátce se vyplatí na základě uspokojivého plnění programu, a zejména zvláštních podmínek hospodářské politiky stanovených v memorandu o porozumění. Tyto podmínky zahrnují mimo jiné opatření stanovená v odstavcích 4 až 8 tohoto článku.
3. Schodek veřejných financí nesmí překročit 10 068 milionu EUR (rovnající se 5,9 % HDP podle současných projekcí) v roce 2011, 7 645 milionu EUR (4,5 % HDP) v roce 2012 a 5 224 milionu EUR (3,0 % HDP) v roce 2013, v souladu s požadavky postupu při nadměrném schodku. Při výpočtu schodku se případné rozpočtové náklady na opatření na podporu bank v souvislosti s vládní strategií pro finanční odvětví neberou v úvahu. Konsolidace se dosáhne prostřednictvím vysoce kvalitních trvalých opatření a omezí se dopad na nejzranitelnější skupiny obyvatel.
4. Opatření stanovená v odstavcích 5 až 8 Portugalsko přijme před koncem uvedeného roku, přičemž přesné lhůty pro roky 2011-2014 budou stanoveny v memorandu o porozumění. V případě, že se objeví odchylky od cílových hodnot, musí být Portugalsko připraveno přijmout doplňková konsolidační opatření ke snížení deficitu pod 3 % HDP do roku 2013.
5. Portugalsko přijme do konce roku 2011 tato opatření v souladu s podrobnostmi uvedenými v memorandu o porozumění:
a)
Portugalsko zcela provede opatření fiskální konsolidace plánovaná v rozpočtu na rok 2011 ve výši zhruba 9 miliard EUR a dodatečná opatření zavedená do května 2011 v hodnotě převyšující 400 milionů EUR. Cílem těchto opatření je snížit schodek veřejných financí v časovém rámci uvedeném v odstavci 3. Příjmová opatření plánovaná v rozpočtu na rok 2011, v hodnotě 3,4 miliardy EUR, budou doplněna zvýšením příspěvků na sociální zabezpečení díky přísnější inspekci a povinnému příspěvku od školených osob. Kromě výdajových opatření plánovaných v rozpočtu na rok 2011 budou provedena dodatečná opatření zahrnující úspory v odvětví zdravotnictví, nižší podpory státním podnikům a omezení sociálních transferů.
b)
Portugalsko přijme opatření na posílení důvěryhodnosti rozpočtové strategie a rozpočtového rámce. Portugalsko úplně provede opatření stanovená v novém zákoně o rozpočtovém rámci, včetně vytvoření střednědobého rozpočtového rámce, připraví důkladný rozbor fiskální strategie a vytvoří nezávislou fiskální radu. Místní a regionální finanční rámce se přizpůsobí novému zákonu o rozpočtovém rámci. Portugalsko bude ve větší míře podávat zprávy a provádět dohled nad veřejnými financemi, především nedoplatky. Portugalsko zahájí systematický a pravidelný rozbor fiskálních rizik jako součást rozpočtového procesu a zahrne zde rizika plynoucí z partnerství veřejného a soukromého sektoru a státních podniků.
c)
Portugalsko přijme první soubor opatření k posílení pracovního trhu spočívající v omezení odstupného a zavedení pružnější úpravy pracovní doby.
d)
V odvětví energetiky přijme Portugalsko opatření, kterými usnadní vstup na trh, podpoří vytvoření trhu se zemním plynem na Iberském poloostrově a přezkoumá režimy podpor a kompenzací pro výrobu elektřiny. V ostatních síťových odvětvích, zejména v dopravě, telekomunikacích a poštovních službách, zavede Portugalsko dodatečná opatření na podporu hospodářské soutěže a flexibility.
e)
Portugalsko podnikne urychleně kroky k podpoře hospodářské soutěže a přizpůsobivosti svého hospodářství. Tyto kroky budou zahrnovat zrušení zvláštních práv státu v obchodních společnostech, zefektivnění legislativy týkající se hospodářské soutěže a mírnější požadavky na zakládání společností v odvětví služeb a přeshraniční poskytování služeb.
f)
Portugalsko zlepší postupy a pravidla pro zadávání veřejných zakázek a přispěje tím k lepší hospodářské soutěži v podnikatelském prostředí a zefektivnění veřejných výdajů.
6. Portugalsko přijme během roku 2012 tato opatření v souladu s podrobnostmi uvedenými v memorandu o porozumění:
a)
Rozpočet na rok 2012 bude obsahovat rozpočtově neutrální kalibraci daňového systému s cílem snížit náklady práce a zvýšit konkurenceschopnost.
b)
Rozpočet na rok 2012 bude obsahovat opatření k fiskální konsolidaci v celkové výši alespoň 5,1 miliardy EUR s cílem snížit schodek veřejných financí v časovém rámci uvedeném v čl. 3 odst. 3.
c)
Rozpočet stanoví snížení výdajů v roce 2012 o nejméně 3,5 miliardy EUR včetně úplné reorganizace ústřední státní správy; odstranění zdvojování a jiných nedostatků; omezení výdajů na vzdělání a zdravotnictví; nižší převody regionálním a místním orgánům; snížení počtu pracovních míst ve veřejném sektoru; úpravy důchodů a snížení kapitálových a jiných výdajů, jak to stanoví program.
d)
Na straně příjmů bude rozpočet obsahovat příjmová opatření v hodnotě zhruba 1,5 miliardy EUR za celý rok, mimo jiné pomocí: rozšíření daňového základu daně z příjmu právnických a fyzických osob omezením daňových odpočtů a zvláštních režimů; zajištění sbližování odpočtů z daně z příjmu fyzických osob vztahujících se na důchody a na mzdové příjmy; změn ve zdanění nemovitostí podstatným omezením osvobození od daně; rozšířením základu DPH tím, že se omezí osvobození od daně a upraví se seznam zboží a služeb podléhajících snížené, střední a zvýšené sazbě, a zvýšením spotřebních daní. Tato opatření by měly doprovázet kroky k boji proti daňovým únikům, podvodům a neoficiálním hospodářským aktivitám.
e)
Portugalsko zavede posílený právní a institucionální rámec k posouzení fiskálních rizik před uzavřením smlouvy o partnerství veřejného a soukromého sektoru. Portugalsko též obdobně přijme zákon, který upraví zakládání a fungování státních podniků na ústřední, regionální a místní úrovni. Dokud nebude proveden přezkum a zavedena nová právní struktura, Portugalsko se nezaváže k partnerství veřejného a soukromého sektoru ani nezaloží nový státní podnik.
f)
Místní správa v Portugalsku v současné době zahrnuje 308 obcí a 4 259 farností. Portugalsko vypracuje plán konsolidace, který reorganizuje a významně sníží počet těchto subjektů. Tyto změny nabudou účinnosti do začátku příštího cyklu místních voleb.
g)
Portugalsko zmodernizuje správu příjmů vytvořením jediného subjektu, omezením počtu obecních úřadů a řešením zbývajících nedostatků v systému daňového odvolání.
h)
Portugalsko zavede legislativu k reformě systému pojištění pro případ nezaměstnanosti, která bude zahrnovat omezení maximální doby vyplácení dávek v rámci pojištění pro případ nezaměstnanosti na 18 měsíců, omezení výše dávek v nezaměstnanosti na 2,5násobek indexu sociální podpory, snižování dávek v průběhu doby nezaměstnanosti, snížení minimální příspěvkové doby a rozšíření na některé kategorie samostatně výdělečně činných osob. Aktivní politiky na trhu práce budou posíleny po přezkumu současných postupů a odsouhlaseného akčního plánu.
i)
Systém odchodného se přizpůsobí postupům v ostatních členských státech EU, na základě podrobností uvedených v memorandu o porozumění.
j)
V souladu s memorandem o porozumění se zmírní pravidla pro příplatky za práci přesčas a posílí se pružnost úpravy pracovní doby.
k)
Portugalsko podpoří vývoj mezd slučitelný s cíli, kterými jsou podpora vytváření pracovních míst a zlepšování konkurenceschopnosti podniků, aby se tak napravila makroekonomická nerovnováha. Minimální mzda bude navýšena, pouze pokud to ospravedlní ekonomický vývoj a vývoj na trhu práce. Budou přijata opatření k napravení nedostatků v současných systémech vyjednávání o mzdách, včetně právních předpisů, kterými se změní kritéria a způsoby rozšiřování kolektivních smluv a usnadní dohody na úrovni podniků.
l)
Bude vypracován akční plán ke zlepšení kvality středního a odborného vzdělávání.
m)
Fungování systému soudnictví se zlepší uskutečněním opatření navrhovaných v plánu reformy soudnictví a provedením auditu nevyřešených soudních případů, aby se upřesnila opatření zabraňující nárůstu nevyřešených případů a podporující alternativní způsoby urovnávání sporů.
n)
Lepšího rámce hospodářské soutěže se dosáhne posílením nezávislosti a navýšením zdrojů vnitrostátních regulačních orgánů. Odborné služby se liberalizují zlepšením rámce pro odbornou kvalifikaci a odstraněním omezení pro regulovaná povolání.
o)
Regulované sazby na maloobchodním trhu s elektřinou a zemním plynem budou odstraněny.
7. Portugalsko přijme během roku 2013 tato opatření v souladu s podrobnostmi uvedenými v memorandu o porozumění:
a)
Rozpočet na rok 2013 bude obsahovat opatření k fiskální konsolidaci v celkové výši alespoň 3,2 miliardy EUR s cílem snížit schodek veřejných financí v časovém rámci uvedeném v čl. 3 odst. 3. Rozpočet konkrétně stanoví v roce 2013 snížení na straně výdajů alespoň o 2,5 miliardy EUR, včetně snížení výdajů na ústřední správu, vzdělávání a zdravotnictví; převodů regionálním a místním orgánům; snížení počtu pracovních míst ve veřejném sektoru a snížení nákladů státních podniků.
b)
Rozpočet bude obsahovat opatření na straně příjmů, mezi nimiž budou zejména další rozšíření daňového základu daně z příjmu právnických a fyzických osob, zvýšení spotřebních daní a změny ve zdanění nemovitostí, které vynesou dodatečný příjem téměř 0,8 miliardy EUR. Portugalsko zlepší podnikatelské prostředí snížením administrativní zátěže, jelikož rozšíří zjednodušující reformy (jednotná kontaktní místa a projekty „bez povinného povolování“) na všechna odvětví hospodářství, a zmírněním úvěrových omezení pro malé a střední podniky včetně provedení směrnice Evropského parlamentu a Rady 2011/7/EU ze dne 16. února 2011 o postupu proti opožděným platbám v obchodních transakcích (2).
c)
Portugalsko dokončí odstranění nadměrného počtu nevyřešených soudních případů.
8. Portugalsko za účelem znovunastolení důvěry ve finanční sektor odpovídajícím způsobem rekapitalizuje své bankovní odvětví a řádně v něm sníží pákový efekt a uzavře případ Banco Português de Negócios. V tomto smyslu Portugalsko vyvine a dohodne s Komisí, ECB a MMF strategii pro budoucí strukturu a fungování portugalských bankovních skupin tak, aby byla zachována finanční stabilita. Portugalsko v souladu s přesnými lhůtami pro roky 2011-2014, stanovenými v memorandu o porozumění zejména:
a)
pozmění právní předpisy s cílem usnadnit vydávání vládou zaručených bankovních dluhopisů v odpovídající výši v souladu s memorandem o porozumění;
b)
do konce května 2011 přijme nezbytné regulativní požadavky týkající se zvýšení minimálního ukazatele kapitálové přiměřenosti core tier 1 na 9 % do konce roku 2011 a 10 % do konce roku 2012 (který poté zůstane zachován);
c)
zajistí, aby banky do konce června 2011 vypracovaly individuální střednědobé plány financování pro dosažení stabilní pozice tržního financování, v souladu s periodickými cílovými ukazateli pákového poměru vypracovanými portugalskou centrální bankou a ECB. Portugalská centrální banka a ECB, v konzultaci s Komisí a zaměstnanci MMF, čtvrtletně přezkoumají proveditelnost těchto plánů financování a jejich dopad na ukazatele pákového poměru;
d)
určí jasné periodické cílové ukazatele pákového poměru pro banky a urychlí přípravu rámce pro posuzování solventnosti a snižování pákového efektu během roku 2011;
e)
zajistí, že proběhne modernizace státem vlastněné banky Caixa Geral de Depósitos s cílem zvýšit dle potřeby vlastní zdroje její klíčové bankovní složky, a zahájí proces prodeje Banco Português de Negócios podle zrychleného rozvrhu. Za tímto účelem předloží Portugalsko nový plán Komisi ke schválení v rámci pravidel o kontrole státní podpory;
f)
do konce roku 2011 změní právní předpisy týkající se včasných intervencí a řešení problémů bank, jakož i předpisy týkající se fondu pojištění vkladů a záručního fondu pro vzájemné zemědělské úvěrové instituce, za účelem ochrany vkladatelů a usnadnění restrukturalizace. Zejména by si tyto fondy měly zachovat schopnost financovat řešení problémů postižených úvěrových institucí, aniž by je rekapitalizovaly. Takové financování bude omezeno výší zaručených vkladů, jež by byly vyplaceny při likvidaci, a bude přípustné pouze tehdy, pokud nenaruší schopnost uvedených fondů vykonávat své primární funkce;
g)
do konce listopadu 2011 změní insolvenční zákon, aby vkladatelům a fondům (přímo či postoupením práv) zaručoval, že jim bude dáno přednostní postavení před nezajištěnými věřiteli, pokud jde o předluženou konkurzní podstatu úvěrové instituce, a aby lépe napomáhal účinným záchranám životaschopných firem;
h)
bude podporovat soukromé investory, aby dobrovolně zachovali svou celkovou expozici.
9. K zajištění bezproblémového plnění podmínek programu a na pomoc udržitelné nápravě nevyvážeností poskytuje Komise průběžně poradenství a pomoc v oblasti fiskálních reforem, reforem finančního trhu a strukturálních reforem. V rámci pomoci poskytnuté Portugalsku Komise spolu s MMF a ve spolupráci s ECB periodicky přezkoumává účinnost a ekonomický a sociální dopad dohodnutých opatření a doporučuje potřebné korekce s cílem podpořit růst a tvorbu pracovních příležitostí, zajistit nezbytnou fiskální konsolidaci a minimalizovat škodlivé sociální dopady, zejména pokud jde o nejzranitelnější členy portugalské společnosti.
Článek 4
Portugalsko otevře pro řízení finanční pomoci Unie zvláštní účet u portugalské centrální banky.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Portugalské republice.
Článek 6
Toto rozhodnutí bude zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie.
V Bruselu dne 30. května 2011.