ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 11ης Ιανουαρίου 2012
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 21/10 (ex E 1/10) - Φινλανδία, κατόπιν της μη αποδοχής των κατάλληλων μέτρων για το καθεστώς ασφάλισης της αλιείας, μετά την έγκριση από την Επιτροπή των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών για την εξέταση των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 10065]
(Τα κείμενα στη φινλανδική και σουηδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/287/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφοι 1 και 2,
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (1) σύμφωνα με τις προαναφερόμενες διατάξεις,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Το 2004 η Επιτροπή ενέκρινε αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές για την εξέταση των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας (εφεξής οι κατευθυντήριες γραμμές) (2). Με επιστολή της 21ης Οκτωβρίου 2004, σύμφωνα με το σημείο 5.2 των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων και από τη Φινλανδία, να τροποποιήσουν τα υφιστάμενα καθεστώτα ενισχύσεών τους, προκειμένου να είναι συμβατά με τις εν λόγω νέες κατευθυντήριες γραμμές το αργότερο μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2005 και να επιβεβαιώσουν εγγράφως ότι αποδέχονται τις προτάσεις για κατάλληλα μέτρα το αργότερο μέχρι τη 15η Νοεμβρίου 2004 (3).
(2)
Με επιστολές της 15ης Νοεμβρίου 2004, της 20ής Ιανουαρίου 2005 και της 14ης Ιουνίου 2005, οι φινλανδικές αρχές δήλωσαν ότι δεν συμφωνούν με την τροποποίηση του καθεστώτος ενίσχυσης με τίτλο «καθεστώς ασφάλισης της αλιείας», ώστε να καταστεί συμβατό με τις εν λόγω νέες κατευθυντήριες γραμμές. Το καθεστώς αυτό κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή στις 27 Απριλίου 1995 βάσει του άρθρου 144 στοιχείο α) της Συνθήκης προσχώρησης της Δημοκρατίας της Φινλανδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, στη συνέχεια, θεωρήθηκε ότι αποτελεί υφιστάμενη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 88 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 108 ΣΛΕΕ).
(3)
Στις 11 Οκτωβρίου 2005 πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ της Επιτροπής και της Φινλανδίας. Η Φινλανδία διαβίβασε πρόσθετες πληροφορίες με επιστολή της 24ης Νοεμβρίου 2005.
(4)
Οι κατευθυντήριες γραμμές αναθεωρήθηκαν εκ νέου το 2008 (4) και η Επιτροπή ζήτησε επίσης από τα κράτη μέλη, με επιστολές της 15ης Απριλίου 2008, να τροποποιήσουν τα υφιστάμενα καθεστώτα τους το αργότερο έως την 1η Σεπτεμβρίου 2008 (5).
(5)
Η Φινλανδία απάντησε με επιστολή της 30ής Μαΐου 2008 ότι εξακολουθούσε να είναι διατεθειμένη να τροποποιήσει το καθεστώς ασφάλισης της αλιείας, όπως προτάθηκε το 2005, αλλά όχι στον βαθμό που απαιτείται από τα κατάλληλα μέτρα. Στις 6 Μαρτίου 2009 πραγματοποιήθηκε νέα συνάντηση μεταξύ της Επιτροπής και της Φινλανδίας.
(6)
Τελευταία αίτηση παροχής πληροφοριών απεστάλη από την Επιτροπή την 1η Οκτωβρίου 2009, αναφέροντας ότι, σε περίπτωση που η Φινλανδία δεν δεχτεί τα προτεινόμενα κατάλληλα μέτρα, η Επιτροπή θα ήταν υποχρεωμένη να ακολουθήσει τη διαδικασία του άρθρου 19 παράγραφος 2 και του άρθρου 4 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου (6) και να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Η Φινλανδία απάντησε με την επιστολή της 18ης Νοεμβρίου 2009.
(7)
Δεδομένου ότι η Φινλανδία δεν έχει αποδεχθεί στο σύνολό της την πρόταση τροποποίησης όσον αφορά το καθεστώς αυτό, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει την εν λόγω διαδικασία. Η απόφαση αυτή κοινοποιήθηκε με επιστολή της 15ης Σεπτεμβρίου 2010 που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα (7).
(8)
Η Φινλανδία απάντησε με την επιστολή της 15ης Νοεμβρίου 2010. Επιπλέον, μετά τη δημοσίευση της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα, η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τρία ενδιαφερόμενα μέρη: δύο επιστολές εστάλησαν από δύο ενώσεις που εκπροσωπούν τους επαγγελματίες αλιείς της Φινλανδίας, τη Suomen Ammatikalastajalitto SAKL ry (επιστολή της 8ης Νοεμβρίου 2011) και την Kalatalouden Keskusliitto (επιστολή της 16ης Νοεμβρίου 2010), και μία επιστολή εστάλη από τις έξι ενώσεις ασφάλισης της αλιείας που υπάρχουν στη Φινλανδία (επιστολή της 16ης Νοεμβρίου 2010). Αντίγραφα των εν λόγω επιστολών εστάλησαν στις φινλανδικές αρχές στις 6 Δεκεμβρίου 2010. Στη συνέχεια, εκπρόσωποι των ενώσεων αυτών ήρθαν σε επαφή με τις υπηρεσίες της Επιτροπής στις 13 Ιανουαρίου 2011 και παρείχαν συμπληρωματικά έγγραφα.
(9)
Δεδομένου ότι η Επιτροπή χρειάστηκε ορισμένες διευκρινίσεις σχετικά με τις πληροφορίες που περιέχονται στην επιστολή της 15ης Νοεμβρίου 2010, πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τις φινλανδικές αρχές στα κτίρια της Επιτροπής στις 4 Απριλίου 2011. Οι φινλανδικές αρχές απέστειλαν επίσης συμπληρωματικές πληροφορίες με μηνύματα της 13ης Απριλίου και της 13ης Μαΐου 2011.
(10)
Τέλος, όπως προέκυψε από τις πληροφορίες που εστάλησαν από τη Φινλανδία σχετικά με την πρόθεσή της να τροποποιήσει το καθεστώς κατά τρόπο ώστε να είναι συμβατό με την εσωτερική αγορά, η Επιτροπή ζήτησε από τη Φινλανδία, με επιστολή της 6ης Ιουλίου 2011, να επιβεβαιώσει επίσημα τη δέσμευσή της να τροποποιήσει τη νομοθεσία η οποία αποτελεί τη νομική βάση του εν λόγω καθεστώτος. Η Φινλανδία απάντησε θετικά με την επιστολή της 19ης Σεπτεμβρίου 2011.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(11)
Το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων βασίζεται στον νόμο αριθ. 331 της 23ης Ιουλίου 1958, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον νόμο αριθ. 1236 της 29ης Ιανουαρίου 1999 (8). Η Φινλανδία κοινοποίησε το εν λόγω καθεστώς στην Επιτροπή αμέσως μετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, βάσει του άρθρου 144 στοιχείο α) της Συνθήκης προσχώρησης της Φινλανδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έκτοτε, το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων θεωρείται ως υφιστάμενη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 88 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 108 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ).
(12)
Οι δικαιούχοι του εν λόγω καθεστώτος ασφάλισης είναι οι αλιευτικές επιχειρήσεις που ασκούν μόνιμα αλιευτικές δραστηριότητες στη Φινλανδία. Η ασφάλιση αυτή παρέχεται από έξι ενώσεις ασφάλισης της αλιείας που καλύπτουν ολόκληρη τη Φινλανδία. Κάθε ένωση καλύπτει μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.
(13)
Σύμφωνα με το άρθρο 7 του εν λόγω νόμου, στην ένωση αλιείας καταβάλλεται ετησίως κρατική ενίσχυση η οποία ανέρχεται σε μέρος των απαιτήσεων που έχει καταβάλει η ένωση δυνάμει ασφαλιστικών συμβάσεων που καλύπτονται από τον εν λόγω νόμο. Σύμφωνα με το άρθρο 2, οι απαιτήσεις μπορούν να καλύπτουν τις ακόλουθες ζημίες:
-
ζημίες στα δίχτυα, στις πετονιές για αλίευση σολομού, στα παραγάδια και στα άγκιστρα που στερεώνονται σ’ αυτά, στα σχοινιά και άλλα βοηθητικά εργαλεία·
-
ζημίες σε αλιευτικά σκάφη νηολογημένα στη Φινλανδία·
-
ζημίες σε μεταφορικά οχήματα που χρησιμοποιούνται για τη χειμερινή αλιεία στον πάγο, σε καλύβες αλιείας και σε γρίπους ή τράτες.
(14)
Ο νόμος περιγράφει επίσης τις προϋποθέσεις που απαιτούνται προκειμένου να εξεταστούν οι αιτήσεις. Οι ακόλουθες προϋποθέσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την αξιολόγηση της Επιτροπής: τα ασφαλισμένα αντικείμενα πρέπει να είναι επαρκώς στέρεας κατασκευής και να λειτουργούν πλήρως· ο εξοπλισμός πρέπει να είναι ασφαλισμένος κατά την αίτηση στην πλήρη αξία του· οι ζημίες πρέπει να καταδεικνύονται με αξιόπιστο τρόπο.
(15)
Στην επιστολή της της 15ης Νοεμβρίου 2004 η Φινλανδία εξήγησε τον τρόπο λειτουργίας του εν λόγω καθεστώτος ενισχύσεων σε σχέση με τις ζημίες που υπέστησαν οι αλιευτικές επιχειρήσεις. Πρώτον, υπάρχει ίδια συμμετοχή που συνδέεται με το ποσό της επιλέξιμης απαίτησης, η οποία αντιστοιχεί στο 25 % στην περίπτωση των ζημιών που δεν υπερβαίνουν τα 504,56 ευρώ ή κατ’ ανώτατο όριο στο 5 % στην περίπτωση των ζημιών που υπερβαίνουν το ποσό αυτό· μετά την αφαίρεση της εν λόγω ίδιας συμμετοχής προκύπτει το ποσό της αποζημίωσης που καταβάλλεται στην επιχείρηση από την αρμόδια ένωση ασφάλισης της αλιείας. Η επιστροφή που καταβάλλεται στην ένωση ασφάλισης της αλιείας από το κράτος ισούται με το 40 % της αποζημίωσης που καταβάλλεται όταν το ποσό των ζημιών είναι έως 504,56 ευρώ και με το 90 % όταν το ποσό αυτό είναι μεγαλύτερο από 504,56 ευρώ.
(16)
Σε μεταγενέστερη επιστολή της με ημερομηνία 24 Νοεμβρίου 2005, η Φινλανδία πρότεινε την τροποποίηση του εν λόγω καθεστώτος έτσι ώστε η κρατική ενίσχυση να καταβάλλεται μόνο για την αντιστάθμιση ζημιών που προκαλούνται από τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν στη Φινλανδία, συμπεριλαμβανομένης της προϋπόθεσης ότι η ζημία προκαλείται βόρεια του 59ου παράλληλου.
(17)
Η Φινλανδία περιέγραψε στην επιστολή της με ημερομηνία 15 Νοεμβρίου 2004 ποιες θεωρεί ως ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν στη Φινλανδία για την αλιευτική δραστηριότητα. Αυτές οι συνθήκες οφείλονται στις κλιματικές συνθήκες, μεταξύ άλλων, με τον σχηματισμό πάγου ο οποίος μπορεί να προκαλέσει ζημίες τόσο στο σκάφος όσο και στα εργαλεία και θερμοκρασίες πήξεως που μπορεί να επηρεάσουν τον κινητήρα του σκάφους. Οι ειδικές αυτές συνθήκες επιδεινώνονται από παράγοντες όπως η θαλάσσια τοπογραφία της Φινλανδίας με αβαθή νερά και άνισο θαλάσσιο πυθμένα σε πυκνό αρχιπέλαγος· υπό αυτές τις συνθήκες, οι κίνδυνοι ναυαγίου που συνδέονται με καταιγίδες και ρεύματα σε συνθήκες πάγου είναι αρκετά μεγάλοι. Επιπλέον, υπάρχει ένας μεγάλος πληθυσμός φώκιας που προκαλεί σημαντικές απώλειες στον κλάδο της αλιείας λόγω καταστροφής των εργαλείων· ζημίες μπορεί επίσης μερικές φορές να προκληθούν στα αλιευτικά εργαλεία (απλάδια δίχτυα) από τους κορμοράνους.
(18)
Από το 2004 έως το 2009 ο ετήσιος αριθμός περιπτώσεων ζημιών που κατέληξαν σε αποζημίωση, η συνολική ετήσια αποζημίωση που καταβλήθηκε από τις ενώσεις ασφάλισης της αλιείας και το ύψος των ποσών που επιστράφηκαν από το κράτος έχουν ως εξής:
Έτος
Καλυπτόμενες επιχειρήσεις
Αριθμός περιπτώσεων
Καταβληθείσα αποζημίωση (ευρώ)
Επιστροφή από το κράτος (ευρώ)
2009
472
470
1 296 961
1 026 132
2008
486
459
1 256 200
980 065
2007
503
530
1 564 340
1 197 217
2006
519
496
1 234 761
920 167
2005
543
539
1 333 027
992 826
2004
576
568
1 607 919
1 111 195
(19)
Οι πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν από τις ενώσεις αφορούν περίπου κατά 50 % τα αλιευτικά εργαλεία, κατά 45 % τα σκάφη και κατά 5 % τον λοιπό εξοπλισμό.
3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
(20)
Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω (9), το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή το 1995 βάσει του άρθρου 144 στοιχείο α) της Συνθήκης προσχώρησης της Δημοκρατίας της Φινλανδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, στη συνέχεια, θεωρήθηκε ότι αποτελεί υφιστάμενη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 88 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ. Οι κατευθυντήριες γραμμές που ίσχυαν μέχρι την αναθεώρηση του 2004 περιείχαν ειδική διάταξη σχετικά με τις ενισχύσεις για την πληρωμή ασφαλίστρων και σε αυτή τη βάση το καθεστώς ενισχύσεων θεωρήθηκε συμβατό με την εσωτερική αγορά. Η διάταξη αυτή καταργήθηκε με την αναθεώρηση του 2004.
(21)
Η Επιτροπή έκρινε κατά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας ότι οι ζημίες που καλύπτονται από το καθεστώς ασφάλισης της αλιείας δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι προκαλούνται από έκτακτο γεγονός ή φυσική καταστροφή, αλλά μάλλον ότι προκαλούνται από μόνιμη και διαρθρωτική κατάσταση, δηλαδή το μόνιμο και διαρθρωτικό πλαίσιο εντός του οποίου ασκείται η αλιευτική δραστηριότητα σε φινλανδικά ύδατα.
(22)
Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές (10), η Επιτροπή θεώρησε ότι η εν λόγω ενίσχυση ήταν ενίσχυση λειτουργίας η οποία καταρχήν είναι ασύμβατη, δεδομένου ότι έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η ρευστότητα των επιχειρήσεων που επωφελούνται από αυτήν και χορηγήθηκε χωρίς την επιβολή οποιασδήποτε υποχρέωσης εκ μέρους των δικαιούχων.
(23)
Η Επιτροπή δεν συμφώνησε με την επιχειρηματολογία των φινλανδικών αρχών, οι οποίες αιτιολόγησαν το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων χαρακτηρίζοντάς το ως υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Η Φινλανδία δεν πρόβαλε κανένα συγκεκριμένο επιχείρημα για να δικαιολογήσει ότι η παροχή ασφάλισης στις αλιευτικές επιχειρήσεις θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως υπηρεσία αυτού του είδους και η Επιτροπή δεν διαπίστωσε, όσον αφορά τα χαρακτηριστικά του εν λόγω καθεστώτος, ότι θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως τέτοια. Ειδικότερα, η Επιτροπή παρατήρησε ότι οι ενώσεις ασφάλισης της αλιείας παρέχουν υπηρεσίες ασφάλισης μόνο σε μία συγκεκριμένη ομάδα επιχειρήσεων των οποίων η οικονομική δραστηριότητα συνίσταται στην παραγωγή αγαθών που πωλούνται στην αγορά, δηλαδή σε εκείνες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αλιείας. Η Επιτροπή είχε ως εκ τούτου σοβαρές αμφιβολίες κατά πόσον η παροχή εμπορικής ασφάλισης σε μια επιλεγμένη ομάδα οικονομικών επιχειρήσεων θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΦΙΝΛΑΝΔΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
4.1. Παρατηρήσεις των φινλανδικών αρχών
(24)
Οι φινλανδικές αρχές υπενθύμισαν τα κύρια χαρακτηριστικά της λειτουργίας του ασφαλιστικού συστήματος. Περιέγραψαν επίσης λεπτομερώς τις ειδικές συνθήκες που αντιμετωπίζει ο κλάδος της αλιείας στη Φινλανδία: ειδικές κλιματικές συνθήκες με πάγο και σκοτάδι τον χειμώνα, την τοπογραφία των παράκτιων υδάτων με αβαθή νερά και άνισο θαλάσσιο πυθμένα, την ύπαρξη μεγάλου πληθυσμού φώκιας.
(25)
Διαβίβασαν επίσης πληροφορίες σχετικά με την έλλειψη προσφοράς για ασφαλιστική κάλυψη από τον ιδιωτικό ασφαλιστικό τομέα στον κλάδο της αλιείας με το ίδιο επίπεδο κάλυψης για αυτό το είδος ζημιών. Προς επίρρωση της θέσης τους, έχουν επισυνάψει στην απάντησή τους επιστολή από τη Φινλανδική Συνομοσπονδία του Χρηματοοικονομικού Τομέα Finanssialan Keskusliitto.
(26)
Επιπλέον, δήλωσαν ότι η αξία των εισαγωγών αντιστοιχεί σε 6,8 φορές την αξία των εξαγωγών. Το 2009 η Φινλανδία εισήγαγε 95 046 τόνους ψαριών αξίας 244,5 εκατ. ευρώ, ενώ εξήγαγε 59 905 τόνους αξίας 36 εκατ. ευρώ. Μόνο το 30 % της κατανάλωσης ψαριών προέρχεται από τη Φινλανδία. Η ετήσια κατανάλωση φινλανδικών ψαριών μειώθηκε μεταξύ 2000 και 2009 από 6,1 σε 4,5 κιλά, ενώ η κατανάλωση εισαγόμενων ψαριών αυξήθηκε από 6,6 σε 11,2 κιλά. Σύμφωνα με τις φινλανδικές αρχές, αυτό δείχνει ότι το καθεστώς κρατικών ενισχύσεων δεν μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό.
(27)
Οι φινλανδικές αρχές υπενθυμίζουν ότι η Επιτροπή, στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας, παρατήρησε ότι η διαγραφή της διάταξης σχετικά με τις ενισχύσεις για τα ασφάλιστρα στις κατευθυντήριες γραμμές του 2004 σήμαινε ότι αυτό το είδος των κρατικών ενισχύσεων δεν επιτρεπόταν πλέον. Οι φινλανδικές αρχές δεν συμφωνούν με αυτή τη θέση. Πρώτα απ’ όλα, το εν λόγω ασφαλιστικό καθεστώς παραμένει πλήρως αιτιολογημένο λόγω των ειδικών κλιματικών και γεωγραφικών συνθηκών στα φινλανδικά ύδατα. Επιπλέον, το καθεστώς αυτό θεωρήθηκε συμβατό το 2000, παρότι η εν λόγω ενίσχυση δεν συγκαταλεγόταν μεταξύ αυτών που απαριθμούνται ότι μπορούν να θεωρούνται συμβατές από τις κατευθυντήριες γραμμές του 1997 (11) οι οποίες εφαρμόζονταν την εποχή εκείνη, σε ένα πλαίσιο το οποίο είναι παρόμοιο με εκείνο που υφίστατο από το 2004 με τις κατευθυντήριες γραμμές του 2004 και του 2008.
(28)
Ωστόσο, στις παρατηρήσεις αυτές, η Φινλανδία αναφέρει ότι προτίθεται να τροποποιήσει το καθεστώς της ως εξής:
-
εξαίρεση των σκαφών που ασκούν αλιεία στην ανοιχτή θάλασσα, το οποίο σημαίνει στην πράξη αποκλεισμό των σκαφών άνω των 12 μέτρων·
-
επιλεξιμότητα μόνο για τις ζημίες που προκαλούνται στα χωρικά ύδατα της Φινλανδίας ή στην αποκλειστική οικονομική της ζώνη·
-
κάλυψη μόνο των ζημιών που προκαλούνται λόγω των ειδικών συνθηκών της Φινλανδίας, δηλαδή λόγω των δυσμενών κλιματικών ή γεωγραφικών συνθηκών (πάγος, χιόνι, ισχυρές καταιγίδες, ύφαλοι σε αβαθή νερά) ή από τις φώκιες και τους κορμοράνους, και πλήττουν τα σκάφη και τα αλιευτικά εργαλεία, καθώς και τα μεταφορικά οχήματα και άλλο ειδικό εξοπλισμό που χρησιμοποιείται για τη χειμερινή αλιεία.
(29)
Η Φινλανδία θεωρεί ότι η τροποποίηση αυτή θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012. Η καθυστέρηση αυτή είναι αναγκαία για δύο λόγους: πρώτον, λόγω της ανάγκης τροποποίησης της ισχύουσας νομοθεσίας η οποία αποτελεί τη νομική βάση του παρόντος καθεστώτος (νόμος αριθ. 331 της 23ης Ιουλίου 1958) και, δεύτερον, λόγω της ανάγκης καταγγελίας των ισχυουσών συμβάσεων βάσει του υφιστάμενου καθεστώτος. Το νέο καθεστώς ασφάλισης της αλιείας θα μπορούσε συνεπώς να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2013.
(30)
Όπως προαναφέρθηκε (12), οι φινλανδικές αρχές επιβεβαίωσαν με επιστολή της 19ης Σεπτεμβρίου 2011 τη δέσμευσή τους να τροποποιήσουν τη νομοθεσία, η οποία αποτελεί τη νομική βάση του εν λόγω καθεστώτος. Ανέφεραν ότι, εάν η Επιτροπή λάβει την τελική της απόφαση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, θα είναι σε θέση να υποβάλουν πρόταση στο εθνικό τους Κοινοβούλιο αρκετά νωρίς το 2012 ώστε να καταστεί δυνατό η νομοθεσία να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2013. Ωστόσο, τόνισαν ότι απαιτείται μια μεταβατική περίοδος για την εισαγωγή των νέων κανόνων, διότι θα απαιτηθούν αλλαγές στους όρους των ισχυουσών ασφαλιστικών συμβάσεων. Για τον σκοπό αυτό, θεωρούν ότι οι αλλαγές αυτές στις εν λόγω συμβάσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν έως την 1η Ιανουαρίου 2014 και οι τροποποιημένοι όροι να εφαρμοστούν στις ενισχύσεις που χορηγούνται στους ασφαλιστές από την ημερομηνία αυτή και μετά.
4.2. Παρατηρήσεις τρίτων μερών
(31)
Δύο ενώσεις αλιέων διαβίβασαν παρατηρήσεις στην Επιτροπή: Η Suoman Ammattikalastajaliitto και η Katatalouden Keskuliitto. Σε συμφωνία με την επιχειρηματολογία των φινλανδικών αρχών, αμφότερες οι ενώσεις επισημαίνουν τις ειδικές συνθήκες της αλιείας στη Φινλανδία και την απουσία προσφοράς ασφάλισης για την κάλυψη ζημιών. Μία από αυτές (η Suoman Ammattikalastajaliitto) παρατήρησε ότι η Επιτροπή δεν προσκόμισε κανένα αποδεικτικό στοιχείο ότι το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων ενδέχεται να επηρεάσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών μελών, επισημαίνοντας ιδιαίτερα ότι η επαγγελματική αλιεία καλύπτει σήμερα μόνο το 7 % της κατανάλωσης ψαριών στη χώρα και ότι ο κλάδος της αλιείας στη Φινλανδία και η ιχθυαγορά εξαρτώνται συνεπώς από την εισαγωγή ψαριών. Για τον λόγο αυτό, η ένωση αυτή εκτιμά ότι το προκαταρκτικό συμπέρασμα που εκφράζεται κατά την κίνηση της διαδικασίας είναι αβάσιμο.
(32)
Οι ενώσεις ασφάλισης της αλιείας στηρίζουν επίσης τη θέση των φινλανδικών αρχών. Επισημαίνουν ότι ο κλάδος της αλιείας στα φινλανδικά ύδατα αντιμετωπίζει πολύ ειδικές κλιματικές και γεωγραφικές συνθήκες. Αναφέρουν ότι το ασφαλιστικό σύστημα δημιουργήθηκε λόγω της έλλειψης προσφοράς από τον ιδιωτικό ασφαλιστικό τομέα, που δεν ήταν έτοιμος να καλύψει τους κινδύνους αυτούς για την αλιευτική δραστηριότητα, η οποία είναι μια δραστηριότητα ήσσονος σημασίας. Επιπλέον, οι ενώσεις ασφάλισης της αλιείας υποχρεούνται να ασφαλίζουν όλους τους αλιείς που είναι εγκατεστημένοι στην περιοχή της αρμοδιότητάς τους.
5. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
5.1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(33)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει τα εξής: «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως».
(34)
Η αποζημίωση που καταβάλλεται στις αλιευτικές επιχειρήσεις από τις ενώσεις ασφάλισης της αλιείας προέρχεται εν μέρει από τα χρήματα που χορηγούνται στις εν λόγω ενώσεις από το κράτος. Τα χρήματα αυτά προέρχονται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Δεδομένου ότι η εν λόγω αποζημίωση δημιουργεί οικονομικό πλεονέκτημα για τις επιχειρήσεις του τομέα της αλιείας, αποτελεί πλεονέκτημα ενός συγκεκριμένου τομέα που παρέχεται μέσω κρατικών πόρων.
(35)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, το γεγονός και μόνο ότι ενισχύεται η ανταγωνιστική θέση μιας επιχείρησης σε σύγκριση με άλλες ανταγωνιστικές επιχειρήσεις παρέχοντάς της οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο δεν θα μπορούσε να λάβει υπό κανονικές συνθήκες επιχειρηματικής δραστηριότητας ενδέχεται να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό (13). Επιπλέον, ενίσχυση σε επιχείρηση που δραστηριοποιείται σε αγορά ανοικτή στις ενδοενωσιακές συναλλαγές είναι ικανή να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών (14).
(36)
Δεδομένου ότι υπάρχει σημαντικό εμπόριο αλιευτικών προϊόντων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το μέτρο αυτό ενισχύει τη θέση των εν λόγω επιχειρήσεων στην αγορά της Ένωσης και, ως εκ τούτου, είναι ικανό να νοθεύσει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει το ενδοενωσιακό εμπόριο (15). Το γεγονός ότι οι εισαγωγές είναι υψηλότερες από τις εξαγωγές ή ότι τα περισσότερα από τα ψάρια που καταναλώνονται προέρχονται από άλλες χώρες δεν αποτελεί επιχείρημα. Αντιθέτως, αυτό δείχνει ότι η αγορά των αλιευτικών προϊόντων στη Φινλανδία είναι πράγματι πολύ ανοιχτή και υποδηλοί συνεπώς ότι οι ενισχύσεις στις φινλανδικές επιχειρήσεις ενισχύουν τη θέση τους έναντι επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη και νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό. Ακόμη και το γεγονός ότι η καταναλούμενη ποσότητα εισαγόμενων ψαριών μπορεί να έχει αυξηθεί σε σύγκριση με την καταναλούμενη ποσότητα μη εισαγόμενων ψαριών δεν αλλάζει τίποτα από αυτή την άποψη· θα μπορούσε μόνο να υποδηλοί ότι οι φινλανδικές επιχειρήσεις δεν έχουν προβεί στις απαιτούμενες προσαρμογές για την παρακολούθηση της εξέλιξης των οικονομικών όρων όσον αφορά την αγορά αλιευτικών προϊόντων στη Φινλανδία. Εν πάση περιπτώσει, οι εν λόγω επιχειρήσεις επωφελούνται από την ενίσχυση η οποία ενισχύει τη θέση τους στην εσωτερική αγορά σε σχέση με τις αλλοδαπές επιχειρήσεις.
(37)
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 πληρούνται και ότι η αποζημίωση που καταβάλλεται στις αλιευτικές επιχειρήσεις και η οποία προέρχεται από τον κρατικό προϋπολογισμό αποτελεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
5.2. Συμβατότητα με την εσωτερική αγορά
5.2.1. Φύση του καθεστώτος ενίσχυσης
(38)
Το καθεστώς ασφάλισης της αλιείας έχει ως στόχο την κάλυψη των εξόδων τα οποία καλύπτονται εν μέρει από τα ασφάλιστρα. Δεν αποτελεί αφ’ εαυτού ενίσχυση για ασφάλιστρα· δεν αποσκοπεί στην κάλυψη μέρους των ασφαλίστρων, αλλά στην κάλυψη μέρους των αξιώσεων αποζημίωσης που υποβάλλονται από τις επιχειρήσεις στις ενώσεις ασφάλισης της αλιείας.
(39)
Ωστόσο, δεδομένου ότι οι αξιώσεις αυτές υποβάλλονται στις εν λόγω ενώσεις οι οποίες πρέπει να καταβάλουν το επιλέξιμο ποσό των ζημιών που υπέστησαν οι επιχειρήσεις, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εν λόγω ενίσχυση έχει ως αποτέλεσμα να μειώσει τα ασφάλιστρα που θα έπρεπε να καταβάλουν οι αλιευτικές επιχειρήσεις εάν οι σχετικές ενώσεις ασφάλισης της αλιείας δεν ελάμβαναν χρήματα από το κράτος. Ως εκ τούτου, έχει το ίδιο αποτέλεσμα με ένα καθεστώς ενισχύσεων για ασφάλιστρα. Το καθεστώς αυτό μπορεί συνεπώς να θεωρηθεί ως καθεστώς ενισχύσεων για ασφάλιστρα.
5.2.2. Συμβατότητα με την εσωτερική αγορά
(40)
Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη των φινλανδικών αρχών, όταν ισχυρίζονται ότι η κατάσταση όσον αφορά τις κατευθυντήριες γραμμές του 2004 και του 2008 είναι συγκρίσιμη με εκείνη των κατευθυντήριων γραμμών του 1997, θεωρώντας ότι καμία διάταξη σχετικά με την ενίσχυση για την κάλυψη ασφαλίστρων δεν έχει προβλεφθεί στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές. Η διαγραφή, το 2004, της συγκεκριμένης διάταξης για την εν λόγω ενίσχυση η οποία είχε κατοχυρωθεί στις κατευθυντήριες γραμμές του 2001 (16) δείχνει ότι η Επιτροπή, με την αναθεώρηση του 2004, έκρινε σαφώς ότι η ενίσχυση αυτή δεν θα μπορούσε πλέον να επωφελείται από παρέκκλιση από την αρχή του ασυμβίβαστου των κρατικών ενισχύσεων με την εσωτερική αγορά και να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με αυτήν από την ημερομηνία έναρξης ισχύος των κατευθυντήριων γραμμών του 2004. Η εν λόγω πολιτική απόφαση παρέμεινε αμετάβλητη με την επόμενη αναθεώρηση, δηλαδή τις κατευθυντήριες γραμμές του 2008.
(41)
Επιπλέον, το γενικό πλαίσιο εντός του οποίου η Επιτροπή αξιολογεί τις κρατικές ενισχύσεις για την πληρωμή ασφαλίστρων έχει αλλάξει. Το εν λόγω καθεστώς κρατικών ενισχύσεων κρίθηκε συμβατό από την Επιτροπή το 2000 (17) για την αποζημίωση λόγω «εξαιρετικών ειδικών καιρικών συνθηκών της Φινλανδίας και των παράκτιων ζωνών της». Για τη λήψη αυτής της απόφασης, η Επιτροπή στις αιτιολογικές σκέψεις αναφέρθηκε στον τομέα της γεωργίας για τον οποίο στις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές δεν προβλεπόταν αντίστοιχη διάταξη, αλλά όπου η Επιτροπή είχε ως πρακτική να αποφασίζει θετικά κατά περίπτωση για το μέτρο ενίσχυσης σε σχέση με την ασφάλιση έναντι φυσικών καταστροφών ή άλλων έκτακτων ασφαλειών. Το 2000 η Επιτροπή διευκρίνισε την πολιτική της, για αμφότερους τους τομείς της γεωργίας και της αλιείας, καθορίζοντας τα κριτήρια που πρέπει να ακολουθούνται για την αξιολόγηση (18) αυτού του είδους των ενισχύσεων στις αντίστοιχες κατευθυντήριες γραμμές. Έκτοτε, τα κριτήρια αυτά εξακολουθούν να υφίστανται στις κατευθυντήριες γραμμές για τη γεωργία (19), ενώ δεν υφίστανται πλέον στις κατευθυντήριες γραμμές για την αλιεία. Έτσι, ενώ η Επιτροπή έχει καθορίσει συγκεκριμένα κριτήρια στον τομέα της γεωργίας για την εξέταση των ενισχύσεων για την πληρωμή ασφαλίστρων που είναι συμβατά με την εσωτερική αγορά, τα κριτήρια αυτά έχουν διαγραφεί από τις κατευθυντήριες γραμμές για την αλιεία. Για τον τομέα της αλιείας η Επιτροπή υποχρεούται συνεπώς να επανέλθει στη γενική αρχή του ασυμβίβαστου των κρατικών ενισχύσεων και να αξιολογεί τη συμβατότητα ή την ασυμβατότητα ενός καθεστώτος αυτού του είδους με βάση τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις.
(42)
Η διάταξη των υφιστάμενων κατευθυντήριων γραμμών που μπορεί να εφαρμοστεί είναι το σημείο 4.9, το οποίο προβλέπει ότι τα μέτρα ενίσχυσης για τα οποία δεν υπάρχει εφαρμοστέα διάταξη στα άλλα σημεία που απαριθμούν τις διάφορες κατηγορίες ενισχύσεων οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά δεν μπορούν καταρχήν να θεωρηθούν συμβατά.
(43)
Ένα καθεστώς ενισχύσεων μπορεί ωστόσο, κατ’ εξαίρεση, να θεωρηθεί συμβατό εάν το κράτος μέλος αποδείξει ότι συμμορφώνεται με τις διάφορες αρχές που ορίζονται στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές και εξυπηρετεί τους στόχους της κοινής αλιευτικής πολιτικής.
(44)
Στην απάντησή της στην κίνηση της διαδικασίας, η Φινλανδία έχει υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις για την τροποποίηση του καθεστώτος κατά τρόπο περιοριστικό (20). Επιπλέον, αιτιολόγησε τη συνέχισή του με την ύπαρξη ανεπάρκειας της αγοράς στην ασφαλιστική αγορά για την κάλυψη σημαντικού μέρους των ζημιών αυτών.
(45)
Στην επιστολή της που επισυνάπτεται στη σχετική απάντηση, η Φινλανδική Συνομοσπονδία του Χρηματοοικονομικού Τομέα Finanssialan Keskusliitto αναγνωρίζει ότι δεν είναι σε θέση να καλύψει όλες τις ζημίες, όπως πράττουν τώρα οι ενώσεις ασφάλισης της αλιείας. Η κάλυψη αυτή θα ήταν πολύ περιορισμένη και σε ορισμένες περιπτώσεις, π.χ. για τις ζημίες σε αλιευτικά εργαλεία, δεν θα ήταν δυνατή. Οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν μπορούν να θεωρήσουν τις ζημίες αυτές ως ασφαλιστέες ή, για να τις θεωρήσουν, τα ασφάλιστρα θα υπερέβαιναν ένα εύλογο ποσοστό.
(46)
Συνεπώς, οι ενώσεις ασφάλισης της αλιείας δεν είναι σε θέση να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό έναντι των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών. Αυτό χαρακτηρίζει την ύπαρξη ανεπάρκειας της αγοράς στη Φινλανδία για την κάλυψη των ζημιών αυτών από ιδιωτικές εταιρείες.
(47)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι μια κρατική ενίσχυση η οποία αποσκοπεί στην αποκατάσταση μιας ανεπάρκειας της αγοράς μπορεί να θεωρηθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά, εφόσον πληροί τους στόχους κοινού ενδιαφέροντος. Η προϋπόθεση αυτή πληροί τις απαιτήσεις του σημείου 4.9 των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τη συμμόρφωση με τις αρχές που καθορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές και με τους στόχους της κοινής αλιευτικής πολιτικής.
(48)
Οι στόχοι της κοινής αλιευτικής πολιτικής συνίστανται στη διασφάλιση της εκμετάλλευσης των έμβιων υδρόβιων πόρων που δημιουργεί βιώσιμες οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες (21). Η Επιτροπή θεωρεί ότι το καθεστώς αυτό, στην προτεινόμενη τροποποιημένη έκδοση της Φινλανδίας, θα συνέβαλλε στη δημιουργία αυτών των συνθηκών. Μαζί με την εφαρμογή των κανόνων διατήρησης και διαχείρισης για την εκμετάλλευση των εν λόγω πόρων, θα επέτρεπε τη συνέχιση της αλιείας σε συνθήκες που είναι ειδικές για τα παράκτια ύδατα της Φινλανδίας, συμπεριλαμβανομένων των ζημιών που προκαλούνται στον εξοπλισμό (δίχτυα), από φώκιες και, μερικές φορές, από κορμοράνους. Θα συνέβαλλε στην εξασφάλιση αξιόπιστων οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών συνθηκών στις αλιευτικές επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσχέρειες κατά την άσκηση της αλιείας στα ύδατα αυτά. Θα συνέβαλλε επίσης στη διατήρηση του κοινωνικοοικονομικού ιστού των σχετικών παράκτιων κοινοτήτων.
(49)
Η Επιτροπή παρατηρεί επιπλέον ότι το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων, όταν τροποποιηθεί, δεν θα προσφέρει σε καμία περίπτωση πλήρη αποζημίωση για τις σχετικές ζημίες. Το σημερινό σύστημα, με, πρώτον, ίδια συμμετοχή και, δεύτερον, μερική μόνο επιστροφή της καταβληθείσας αποζημίωσης (22), θα εξακολουθήσει να ισχύει. Κατά συνέπεια, η ύπαρξη αντισταθμίσματος που απαιτείται από τους δικαιούχους του εν λόγω καθεστώτος ενισχύσεων, όπως απαιτείται από το σημείο 3.3 των κατευθυντήριων γραμμών, παραμένει.
(50)
Τέλος, η Επιτροπή θεωρεί ότι η περίοδος την οποία η Φινλανδία θεωρεί αναγκαία για την τροποποίηση του καθεστώτος (23) είναι αποδεκτή. Λαμβάνοντας υπόψη την αναγκαία νομοθετική διαδικασία, η προθεσμία της 1ης Ιανουαρίου 2013 για να τεθεί σε ισχύ ο νόμος για την τροποποίηση της ισχύουσας νομικής βάσης του εν λόγω καθεστώτος είναι εύλογη. Επιπλέον, εκείνη την εποχή, οι ασφαλιστικές συμβάσεις που ισχύουν μεταξύ των αλιευτικών επιχειρήσεων και των ενώσεων ασφάλισης της αλιείας θα έχουν ανανεωθεί κατά τη διάρκεια του 2012 σύμφωνα με τους όρους που ισχύουν κατά την ημερομηνία αυτή, με λήξη κατά τη διάρκεια του 2013. Είναι εύλογο να επιτραπεί οι συμβάσεις αυτές να ισχύουν μέχρι τη λήξη τους, υπό τους όρους που συμφωνήθηκαν. Στη συνέχεια θα ανανεωθούν εκ νέου το 2013 σύμφωνα με τους νέους όρους που θα ισχύουν εκείνη τη στιγμή. Ως εκ τούτου, η τελική προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 2013 με την έναρξη ισχύος των εν λόγω προσαρμοσμένων συμβάσεων την επόμενη ημέρα, δηλαδή την 1η Ιανουαρίου 2014, είναι δικαιολογημένη.
6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(51)
Υπό το πρίσμα της ανωτέρω ανάλυσης, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το «καθεστώς ασφάλισης της αλιείας» μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά όταν τροποποιηθεί σύμφωνα με τις ακόλουθες αρχές:
-
εξαίρεση των σκαφών που ασκούν αλιεία στην ανοιχτή θάλασσα, το οποίο σημαίνει στην πράξη αποκλεισμό των σκαφών άνω των 12 μέτρων·
-
επιλεξιμότητα μόνο για τις ζημίες που προκαλούνται στα χωρικά ύδατα της Φινλανδίας ή στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της·
-
κάλυψη μόνο των ζημιών που προκαλούνται λόγω των ειδικών συνθηκών της Φινλανδίας, δηλαδή λόγω των δυσμενών κλιματικών ή γεωγραφικών συνθηκών (πάγος, χιόνι, ισχυρές καταιγίδες, ύφαλοι σε αβαθή νερά) ή από τις φώκιες και τους κορμοράνους, και πλήττουν τα σκάφη και τα αλιευτικά εργαλεία, καθώς και τα μεταφορικά οχήματα και άλλο ειδικό εξοπλισμό που χρησιμοποιείται για τη χειμερινή αλιεία.
(52)
Η Επιτροπή σημειώνει τη δέσμευση των φινλανδικών αρχών να τροποποιήσουν τη νομική βάση του εν λόγω καθεστώτος ενισχύσεων το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2013, ώστε οι όροι των ασφαλιστικών συμβάσεων να αλλάξουν το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2014,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Το υφιστάμενο καθεστώς ενισχύσεων «καθεστώς ασφάλισης της αλιείας», το οποίο αποτέλεσε αντικείμενο πρότασης κατάλληλων μέτρων μετά την αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για την εξέταση των κρατικών ενισχύσεων στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας είναι συμβατό με την εσωτερική αγορά, όταν τροποποιηθεί σύμφωνα με την ακόλουθη δέσμευση που ανέλαβε η Φινλανδία:
-
εξαίρεση των σκαφών που ασκούν αλιεία στην ανοιχτή θάλασσα, το οποίο σημαίνει στην πράξη αποκλεισμό των σκαφών άνω των 12 μέτρων·
-
επιλεξιμότητα μόνο για τις ζημίες που προκαλούνται στα χωρικά ύδατα της Φινλανδίας ή στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της·
-
κάλυψη μόνο των ζημιών που προκαλούνται λόγω των ειδικών συνθηκών της Φινλανδίας, δηλαδή λόγω των δυσμενών κλιματικών ή γεωγραφικών συνθηκών (πάγος, χιόνι, ισχυρές καταιγίδες, ύφαλοι σε αβαθή νερά) ή από τις φώκιες και τους κορμοράνους, και πλήττουν τα σκάφη και τα αλιευτικά εργαλεία, καθώς και τα μεταφορικά οχήματα και άλλο ειδικό εξοπλισμό που χρησιμοποιείται για τη χειμερινή αλιεία.
2. Οι νομικές διατάξεις που τροποποιούν το καθεστώς αυτό τίθενται σε ισχύ το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2013 και οι σχετικές ασφαλιστικές συμβάσεις που συνάπτονται με βάση τις εν λόγω διατάξεις τίθενται σε ισχύ το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2014.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Φινλανδίας.
Βρυξέλλες, 11 Ιανουαρίου 2012.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 11. ledna 2012
o státní podpoře C 21/10 (ex E 1/10) - Finsko na základě nepřijetí příslušných opatření pro systém pojištění v odvětví rybolovu poté, co Komise přijala revidované pokyny pro posuzování státní podpory v odvětví rybolovu a akvakultury
(oznámeno pod číslem K(2011) 10065)
(Pouze finské a švédské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/287/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“), a zejména na čl. 108 odst. 1 a 2 této smlouvy,
po výzvě zúčastněných stran k předložení připomínek (1) v souladu s výše uvedenými ustanoveními,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
V roce 2004 Komise přijala revidované Pokyny pro posuzování státní podpory v odvětví rybolovu a akvakultury (dále jen „pokyny“) (2). Dopisem ze dne 21. října 2004 a na základě bodu 5.2 těchto pokynů Komise požádala členské státy, mimo jiné Finsko, aby změnily své stávající režimy podpory tak, aby byly slučitelné s těmito novými pokyny nejpozději do 1. ledna 2005, a aby písemně potvrdily, že přijímají návrhy příslušných opatření, a to nejpozději do 15. listopadu 2004 (3).
(2)
V dopisech ze dne 15. listopadu 2004, 20. ledna 2005 a 14. června 2005 Finsko uvedlo, že nesouhlasí se změnou režimu podpor „systém pojištění v odvětví rybolovu“ s cílem uvést jej v soulad s těmito novými pokyny. Tento režim byl Komisi oznámen dopisem ze dne 27. dubna 1995 na základě čl. 144 písm. a) Smlouvy o přistoupení Finské republiky k Evropské unii a byl následně považován za existující podporu ve smyslu čl. 88 odst. 1 Smlouvy o ES (nyní článek 108 SFEU).
(3)
Dne 11. října 2005 proběhlo setkání, jehož se zúčastnili zástupci Komise a Finska. Dopisem ze dne 24. listopadu 2005 Finsko zaslalo dodatečné informace.
(4)
Pokyny byly znovu zrevidovány v roce 2008 (4) a Komise dopisy ze dne 15. dubna 2008 rovněž požádala členské státy, aby změnily své stávající režimy nejpozději do 1. září 2008 (5).
(5)
Finsko odpovědělo dopisem ze dne 30. května 2008, že je stále připraveno změnit svůj systém pojištění v odvětví rybolovu, jak bylo navrženo v roce 2005, ale ne v rozsahu, který vyžadují příslušná opatření. Dne 6. března 2009 proběhlo nové setkání, jehož se zúčastnili zástupci Komise a Finska.
(6)
Poslední žádost o informace Komise zaslala dne 1. října 2009 a uvedla v ní, že pokud Finsko nepřijme navrhovaná příslušná opatření, bude se Komise muset řídit postupem podle čl. 19 odst. 2 a čl. 4 odst. 4 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 (6) a zahájit formální vyšetřovací řízení stanovené v čl. 108 odst. 2 SFEU. Finsko odpovědělo dopisem ze dne 18. listopadu 2009.
(7)
Jelikož Finsko nepřijalo v celém rozsahu tento návrh na změnu tohoto režimu, rozhodla Komise o zahájení uvedeného řízení. Uvedené rozhodnutí, které bylo zveřejněno v Úředním věstníku (7), bylo oznámeno dopisem ze dne 15. září 2010.
(8)
Finsko odpovědělo dopisem ze dne 15. listopadu 2010. Kromě toho po zveřejnění rozhodnutí v Úředním věstníku Komise obdržela připomínky od tří zúčastněných stran: dva dopisy od dvou sdružení zastupujících finské profesionální rybáře, Suomen Ammatikalastajalitto SAKL ry (dopis ze dne 8. listopadu 2011) a Kalatalouden Keskusliitto (dopis ze dne 16. listopadu 2010) a dopis od šesti sdružení pojišťoven pro odvětví rybolovu nacházejících se ve Finsku (dopis ze dne 16. listopadu 2010). Kopie těchto dopisů byly zaslány finským orgánům dne 6. prosince 2010. Později se dne 13. ledna 2011 zástupci těchto sdružení setkali se zástupci útvarů Komise a poskytli doplňující dokumenty.
(9)
Jelikož Komise potřebovala určité vyjasnění informace obsažené v dopise ze dne 15. listopadu 2010, uskutečnilo se dne 4. dubna 2011 setkání se zástupci finských orgánů v prostorách Komise. Finské orgány zaslaly rovněž doplňující informace ve zprávách ze dne 13. dubna a 13. května 2011.
(10)
Jelikož z informací, které Finsko zaslalo, vyplývá, že je připraveno změnit režim tak, aby byl slučitelný s vnitřním trhem, Komise dopisem ze dne 6. července 2011 Finsko požádala, aby potvrdilo svůj oficiální závazek změnit právní předpisy, které jsou právním základem uvedeného režimu. Finsko kladně odpovědělo dopisem ze dne 19. září 2011.
2. POPIS PODPORY
(11)
Tento režim podpory se opírá o zákon č. 331 ze dne 23. července 1958, naposledy pozměněný zákonem č. 1236 ze dne 29. ledna 1999 (8). Finsko oznámilo tento režim Komisi hned po vstupu do Evropského společenství, a to na základě čl. 144 písm. a) Smlouvy o přistoupení Finska k Evropské unii. Od té doby se tento režim podpory považuje za existující podporu ve smyslu článku 88 Smlouvy o ES (nyní čl. 108 odst. 1 SFEU).
(12)
Příjemci tohoto režimu pojištění jsou rybářské podniky, které se ve Finsku trvale věnují rybolovné činnosti. Pojištění poskytuje šest sdružení pojišťoven pro odvětví rybolovu pokrývajících celé Finsko. Každé sdružení pokrývá vymezenou zeměpisnou oblast.
(13)
Podle článku 7 uvedených předpisů se rybářským sdružením vyplácí roční státní podpory představující část nároků, které sdružení zaplatilo v rámci pojistných smluv, na které se tyto právní předpisy vztahují. Podle článku 2 se mohou nároky týkat následujících škod:
-
škody na sítích, lovných šňůrách na lososy a dlouhých lovných šňůrách a na kotvách k nim připojených, lanech a ostatních pomocných zařízeních,
-
škody na rybářských plavidlech registrovaných ve Finsku,
-
škody na dopravních a nákladních vozidlech, které se v zimě používají k rybolovu na ledě, rybářských chatách a plovoucích nebo vlečných zátahových sítích.
(14)
V právních předpisech jsou rovněž popsány podmínky, které musí nároky splňovat, mají-li být vzaty v potaz. Pro posouzení Komise jsou zvláště důležité následující podmínky: pojištěné položky musí být dostatečně kvalitně vyrobené a plně provozuschopné; na žádost musí být zařízení pojištěno na plnou hodnotu; škoda musí být spolehlivě prokázána.
(15)
Dopisem ze dne 15. listopadu 2004 Finsko vysvětlilo, jak tento režim podpory funguje v souvislosti se škodami, které rybářské podniky utrpěly. Zaprvé se jedná o franšízu spojenou s výší způsobilého nároku, která odpovídá 25 % v případě škod nepřesahujících 504,56 EUR nebo maximálně 5 % v případě škod přesahujících tuto hodnotu; po odečtení této franšízy se získá částka vyrovnávací platby, kterou podniku vyplatí příslušné sdružení pro pojištění v odvětví rybolovu. Náhrada vyplacená sdružení pro pojištění v odvětví rybolovu ze strany státu se tedy rovná 40 % vyplacených náhrad, pokud výše škody nedosahuje 504,56 EUR, a 90 %, pokud tato částka přesahuje 504,56 EUR.
(16)
Finsko v dalším dopisu ze dne 24. listopadu 2005 navrhlo, aby tento režim byl změněn tak, aby státní podpora byla vyplacena pouze na vyrovnání škod způsobených zvláštními podmínkami ve Finsku, včetně podmínky, že ke škodě došlo severně od 59. rovnoběžky.
(17)
Finsko v dopise ze dne 15. listopadu 2004 popsalo, co považuje za zvláštní podmínky ve Finsku, pokud jde o rybolovné činnosti. Tyto podmínky jsou způsobené klimatickými podmínkami spolu s mimo jiné tvořením ledu, který může poškodit jak plavidla, tak i zařízení, a teplotami pod bodem mrazu, které mohou poškodit motor plavidla. Tyto zvláštní podmínky jsou ještě zesíleny faktory, jako je topografie moří Finska s mělkými vodami a nerovnoměrným mořským dnem v kompaktním souostroví; v těchto podmínkách jsou rizika ztroskotání související s bouřemi a proudy v mrazivých podmínkách spíše vysoká. Kromě toho zde žije početná populace tuleňů, kteří způsobují významné ztráty v odvětví rybolovu tím, že poškozují zařízení; škody na zařízení (tenatových sítí) mohou být také někdy způsobeny kormorány.
(18)
Od roku 2004 do roku 2009 je roční počet událostí, jež si vyžádaly vyrovnávací platbu, celková roční vyrovnávací platba vyplacená sdruženími pojišťoven pro odvětví rybolovu a zčásti uhrazená státem následující:
Rok
Dotčené podniky
Počet případů
Vyplacená vyrovnávací platba (EUR)
Úhrada od státu(EUR)
2009
472
470
1 296 961
1 026 132
2008
486
459
1 256 200
980 065
2007
503
530
1 564 340
1 197 217
2006
519
496
1 234 761
920 167
2005
543
539
1 333 027
992 826
2004
576
568
1 607 919
1 111 195
(19)
Platby uskutečněné sdruženími se týkají přibližně z 50 % zařízení, 45 % plavidel a 5 % ostatního zařízení.
3. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(20)
Jak je uvedeno výše (9), byl tento režim Komisi oznámen v roce 1995 na základě čl. 144 písm. a) Smlouvy o přistoupení Finské republiky k Evropské unii a byl následně považován za existující podporu ve smyslu čl. 88 odst. 1 Smlouvy o ES. Pokyny, které se používaly do revize z roku 2004, obsahovaly specifické ustanovení o podpoře pro pojistné a na základě toho byl tento režim podpory považován za slučitelný s vnitřním trhem. Toto ustanovení bylo s revizí za rok 2004 vyškrtnuto.
(21)
Komise měla při zahájení tohoto řízení za to, že škody, na něž se vztahuje systém pojištění v odvětví rybolovu nelze považovat za způsobené mimořádnou událostí nebo přírodní katastrofou, ale spíše stálou a strukturální situací, tj. stálým a strukturálním kontextem, v jehož rámci je vykonávána rybolovná činnost ve finských vodách.
(22)
Z tohoto důvodu a v souladu s pokyny (10) měla Komise za to, že tato podpora je provozní podporou, která je v zásadě neslučitelná vzhledem k tomu, že má vliv na zvýšení obchodní likvidity podniků, které ji využívají, a že je poskytnuta, aniž by příjemcům ukládala jakékoli povinnosti.
(23)
Komise nepřijala argumenty finských orgánů, které tento režim podpor zdůvodňovaly tím, že jej kvalifikovaly jako službu obecného hospodářského zájmu ve smyslu čl. 106 odst. 2 SFEU. Finsko neposkytlo žádné konkrétní argumenty zdůvodňující, že poskytnutí pojištění rybářským podnikům by mohlo být kvalifikováno jako služba uvedeného druhu, a Komise s ohledem na vlastnosti tohoto režimu neshledala důvod je takto kvalifikovat. Komise zejména zjistila, že sdružení pojišťoven pro odvětví rybolovu poskytují pojišťovací služby pouze určitým skupinám podniků, jejichž ekonomická činnost spočívá ve výrobě zboží prodávaného na trhu, tj. podniků, které jsou činné v odvětví rybolovu. Komise proto měla silné pochybnosti, že poskytování obchodního pojištění vybraným skupinám hospodářských subjektů může být považováno za služby obecného hospodářského zájmu.
4. PŘIPOMÍNKY FINSKÝCH ORGÁNŮ A TŘETÍCH ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
4.1 Připomínky finských orgánů
(24)
Finské orgány připomněly hlavní vlastnosti fungování tohoto systému pojištění. Poskytly rovněž podrobný popis zvláštní podmínek, s nimiž se odvětví rybolovu ve Finsku vypořádává: specifické klimatické podmínky s ledem a tmou v zimě, topografie pobřežních vod s mělkými vodami a nerovnoměrným mořským dnem, existence početné populace tuleňů.
(25)
Poskytly rovněž informace o nedostatku nabídky na pokrytí pojištění odvětví rybolovu ze soukromého pojišťovnictví se stejnou úrovní krytí pro tento druh škod. Na podporu svého postoje k odpovědi připojily dopis finské konfederace finančního odvětví - Finanssialan Keskusliitto.
(26)
Kromě toho uvedly, že hodnota dovozu odpovídá 6,8 násobku hodnoty vývozu. V roce 2009 Finsko dovezlo 95 046 tun ryb v hodnotě 244,5 milionu EUR a vyvezlo 59 905 tun v hodnotě 36 milionů EUR. Pouze 30 % spotřebovávaných ryb pochází z Finska. Roční spotřeba finských ryb se od roku 2000 do roku 2009 snížila ze 6,1 na 4,5 kg, zatímco spotřeba dovezených ryb se zvýšila ze 6,6 na 11,2 kg. Podle finských orgánů z toho vyplývá, že tato státní podpora nemůže mít žádný negativní dopad na hospodářskou soutěž.
(27)
Finské orgány připomínají, že Komise ve svém rozhodnutí zahájit řízení poznamenala, že vypuštění ustanovení o poskytování podpory na pojistné v pokynech z roku 2004 znamená, že tento druh státní podpory již není dovolen. Finské orgány s uvedeným postojem nesouhlasí. Za prvé, tento režim pojištění má nadále plné opodstatnění z důvodu klimatických a zeměpisných podmínek ve finských vodách. Kromě toho byl tento režim v roce 2000 považován za slučitelný s vnitřním trhem, přestože taková podpora nebyla uvedena mezi podporami, které mohly být považovány za slučitelné s vnitřním trhem podle tehdy používaných pokynů z roku 1997 (11), v kontextu podobném tomu, který existoval od roku 2004 s pokyny z roku 2004 a 2008.
(28)
Finsko však v těchto vyjádřeních uvádí, že je připraveno změnit svůj režim takto:
-
vyloučení plavidel lovících na otevřeném moři, což v praxi znamená vyloučení plavidel delších než 12 metrů,
-
způsobilost jen v případě škod utrpěných v pobřežních vodách Finska nebo jeho výhradním hospodářském prostoru,
-
krytí škod způsobených jen specifickými podmínkami ve Finsku, a tedy způsobených nepříznivými klimatickými nebo zeměpisnými podmínkami (led, sníh, silné bouře, útesy v mělkých vodách) nebo tuleni a kormorány, které utrpí plavidla a rybářská zařízení i dopravní a nákladní vozidla a jiné specifické vybavení používané k rybolovu v zimě.
(29)
Finsko se domnívá, že tato změna by se dala uskutečnit do 31. prosince 2012. Toto prodlení je nutné ze dvou důvodů: Za prvé nutností změnit stávající právní předpisy, které jsou v platnosti a tvoří právní základ tohoto režimu (zákon č. 331 ze dne 23. července 1958), a za druhé nutností ukončit stávající smlouvy v rámci stávajícího režimu. Nový systém pojištění v odvětví rybolovu by tedy vstoupil v platnost dne 1. ledna 2013.
(30)
Jak je uvedeno výše (12), finské orgány dopisem ze dne 19. září 2011 potvrdily svůj závazek změnit právní předpisy, které tvoří právní základ uvedeného režimu. Uvedly, že pokud Komise přijme své konečné rozhodnutí v rozumné lhůtě, budou moci předložit svému parlamentu návrh dostatečně brzy v roce 2012, aby zákon mohl nabýt účinnosti dne 1. ledna 2013. Zdůraznily však, že na zavedení nových pravidel bude nutné přechodné období, protože bude třeba změnit podmínky platných pojistných smluv. Pro tento účel mají za to, že by se tyto změny ve smlouvách mohly uskutečnit k 1. lednu 2014 a změněné podmínky na podporu poskytovanou pojistiteli by se mohly uplatňovat od uvedeného data.
4.2 Připomínky třetích stran
(31)
Své připomínky Komisi zaslala dvě rybářská sdružení: Suoman Ammattikalastajaliitto a Katatalouden Keskuliitto. Podobně jako finské orgány, obě sdružení zdůraznila specifické podmínky rybolovu ve Finsku a nedostupnost nabídek pojištění na krytí škod. Jedno z nich (Suoman Ammattikalastajaliitto) poznamenalo, že Komise neposkytla žádný důkaz o tom, že by tento režim podpory mohl narušit hospodářskou soutěž mezi členskými státy, přičemž zejména uvedlo, že profesionální rybolov je v současnosti zdrojem jen 7 % spotřebovávaných ryb v zemi a že finský rybářský průmysl a trh s rybami proto závisí na dovozu ryb. Z tohoto důvodu toto sdružení považuje předběžné závěry uvedené v rozhodnutí o zahájení řízení za neopodstatněné.
(32)
Stanovisko finských orgánů podporují rovněž sdružení pojišťoven pro odvětví rybolovu. Poukazují na to, že rybářský průmysl ve Finsku čelí velmi specifickým klimatickým a zeměpisným podmínkám. Uvádějí, že tento systém pojištění se zavedl z nedostatku nabídky od soukromého pojistného sektoru, který nebyl ochoten krýt uvedená rizika rybolovu, jenž je činností okrajového významu. Kromě toho jsou sdružení pojišťoven pro odvětví rybolovu povinna pojistit všechny rybáře usazené v regionu jejich příslušnosti.
5. POSOUZENÍ PODPORY
5.1 Existence státní podpory
(33)
V čl. 107 odst. 1 SFEU je uvedeno, že „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li Smlouvy jinak“.
(34)
Náhrada, kterou sdružení pojišťoven pro odvětví rybolovu vyplácí rybářským podnikům, zčásti pochází z peněz, které těmto sdružením poskytuje stát. Tyto peníze pocházejí ze státního rozpočtu. Jelikož tato náhrada podnikům odvětví rybolovu přináší finanční zvýhodnění, jde o odvětvové zvýhodnění prostřednictvím státních zdrojů.
(35)
V souladu s judikaturou Evropského soudního dvora už pouhý fakt, že se ve srovnání s jinými konkurenčními podniky posílí konkurenční postavení jednoho podniku v důsledku ekonomického zvýhodnění, kterého by jinak tento podnik v běžném podnikání nedosáhl, poukazuje na možné narušení hospodářské soutěže (13). Kromě toho podpora podniku, který svou činnost provozuje na otevřeném trhu v rámci Unie, by mohla narušit obchod mezi členskými státy (14).
(36)
Vzhledem k tomu, že se v Evropské unii obchoduje s produkty rybolovu ve velké míře, posiluje toto opatření postavení těchto podniků na trhu Unie a mohlo by proto narušit hospodářskou soutěž nebo hrozit jejím narušením a ovlivnit obchod v rámci Unie (15). Skutečnost, že dovoz je vyšší než vývoz nebo že většina spotřebovávaných ryb pochází z jiných zemí, není relevantní. Naopak prokazuje, že trh s produkty rybolovu ve Finsku je skutečně velmi otevřený, a naznačuje tak, že podpora finským podnikům posiluje jejich postavení vůči podnikům usazeným v jiných členských státech a narušuje nebo by mohla narušit hospodářskou soutěž. I skutečnost, že množství spotřebovávaných dovezených ryb vzrostlo ve srovnání s množstvím místních spotřebovávaných ryb v tomto ohledu nic nemění; mohlo by to jen naznačovat, že finské podniky neprovedly potřebné úpravy, aby se mohly přizpůsobit vývoji ekonomických podmínek na trhu s produkty rybolovu ve Finsku. V každém případě tyto podniky mají prospěch z podpory, která posiluje jejich postavení na vnitřním trhu vůči zahraničním podnikům.
(37)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem lze dospět k závěru, že podmínky čl. 107 odst. 1 jsou splněny a že náhrada vyplácená rybářským podnikům pocházející ze státního rozpočtu představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
5.2 Slučitelnost s vnitřním trhem
5.2.1 Povaha tohoto režimu podpory
(38)
Cílem systému pojištění v odvětví rybolovu je pokrýt výdaje, které jsou částečně kryty pojistným. Sám o sobě nepředstavuje podporu na pojistné; jeho cílem není krýt část pojistného, ale krýt část nároků v případě náhrad, které podniky předkládají sdružením pojišťoven pro odvětví rybolovu.
(39)
Jelikož se však tyto nároky předkládají těmto sdružením, která musí uhradit způsobilou částku utrpěných škod, má Komise za to, že tato podpora se projeví snížením pojistného, které by rybářské podniky musely zaplatit, pokud by sdružení pojišťoven pro odvětví rybolovu neočekávala, že finanční prostředky dostanou od státu. Má tedy stejný dopad jako režim podpory na pojistné. Tento režim může být proto posuzován jako režim podpory na pojistné.
5.2.2 Slučitelnost s vnitřním trhem
(40)
Komise nemůže souhlasit s názorem finských orgánů, podle nichž je situace v souvislosti s pokyny z roku 2004 a 2008 srovnatelná se situací v souvislosti s pokyny 1997, protože se ani v jedněch z nich nenacházelo ustanovení o podpoře na pojistné. Z vypuštění zvláštního ustanovení o uvedené podpoře v roce 2004, které bylo předtím zakotveno v pokynech z roku 2001 (16), vyplývá, že Komise při revizi v roce 2004 jasně usoudila, že se na takovou podporu už nemůže vztahovat výjimka ze zásady neslučitelnosti státní podpory s vnitřním trhem a že ji nelze považovat za slučitelnou s vnitřním trhem od vstupu pokynů z roku 2004 v platnost. Uvedené politické rozhodnutí se další revizí, tj. v pokynech z roku 2008, nezměnilo.
(41)
Celkový rámec, podle kterého Komise posuzuje státní podporu na pojistné, se navíc změnil. Komise tento režim státní podpory v roce 2000 (17) považovala za slučitelný s vnitřním trhem v případě náhrady, která vyplývá z „výjimečných podmínek specifických pro finské počasí a pobřežní oblasti“. Při odůvodnění svého rozhodnutí Komise odkázala na situaci v zemědělském sektoru, pro který rovněž v pokynech neexistovalo žádné ustanovení vztahující se na zemědělský sektor, v souvislosti s pojištěním proti přírodním katastrofám a výjimečnými pojištěními ale Komise obvykle rozhodovala kladně případ od případu. V roce 2000 Komise objasnila svou politiku v zemědělství i rybářství a v příslušných pokynech stanovila kritéria, která se mají při posuzování (18) takového druhu podpory dodržovat. Uvedená kritéria od té doby stále existují v pokynech pro odvětví zemědělství (19), zatímco v pokynech pro odvětví rybářství již neexistují. Zatímco Komise v odvětví zemědělství tedy stanovila přesná kritéria pro považování pojistného za slučitelné s vnitřním trhem, z pokynů pro odvětví rybářství byla uvedená kritéria vypuštěna. V případě odvětví rybolovu je tedy Komise nucena se vrátit k obecné zásadě neslučitelnosti státních podpor a posuzovat slučitelnost nebo neslučitelnost uvedeného druhu režimu na základě ustanovení, která se mohou uplatňovat.
(42)
Ze současných ustanovení lze použít odstavec 4.9, ve kterém se uvádí, že v zásadě nelze považovat za slučitelné opatření podpory, pro které neexistuje použitelné ustanovení v jiných odstavcích, ve kterých jsou uvedeny jednotlivé kategorie podpor, které lze považovat za slučitelné s vnitřním trhem.
(43)
Výjimečně lze režim podpory považovat za slučitelný s vnitřním trhem, pokud členský stát prokáže, že režim splňuje různé zásady uvedené v pokynech a slouží cílům společné rybářské politiky.
(44)
Finsko ve své odpovědi na zahájení řízení předložilo konkrétní návrhy na změnu režimu restriktivním způsobem (20). Kromě toho odůvodnilo pokračování režimu tím, že na pojistném trhu není k dispozici možnost krýt značnou část těchto škod.
(45)
Finská konfederace finančního odvětví Finanssialan Keskusliitto ve svém dopise přiloženém k této odpovědi uznává, že by nemohla krýt všechny škody, jako je tomu momentálně v případě sdružení pojišťoven pro odvětví rybolovu. Šlo by jen o velmi částečné krytí a v některých případech, například při poškození zařízení, by nebylo možné vůbec. Pojišťovny nemohou tyto škody považovat za pojistitelné, nebo, pokud by je za pojistitelné považovaly, pojistné by převyšovalo rozumnou míru.
(46)
Z toho vyplývá, že sdružení pojišťoven pro odvětví rybolovu nemohou narušit hospodářskou soutěž, pokud jde o soukromé pojišťovny. Znamená to, že pokud jde o krytí těchto škod soukromými firmami ve Finsku, trh selhal.
(47)
Komise se domnívá, že opatření státní podpory, kterým se napravuje selhání trhu, lze považovat za slučitelné s vnitřním trhem, pokud splňuje cíle společného zájmu. Jsou tak splněny požadavky, které jsou zmíněny v bodě 4.9 pokynů týkajících se dodržování zásad uvedených v pokynech a cílech společné rybářské politiky.
(48)
Cílem společné rybářské politiky je zajistit takové využívání živých vodních zdrojů, které zajistí udržitelné hospodářské, environmentální a sociální podmínky (21). Komise se domnívá, že režim pozměněný v souladu se změnami, které Finsko popsalo, by k zajištění takových podmínek přispěl. Při využívání těchto zdrojů by to spolu s uplatňováním pravidel ochrany a řízení umožnilo dále lovit za podmínek, které jsou specifické pro pobřežní vody Finska, včetně škod způsobených na vybavení (rybolovné sítě) tuleni a někdy kormorány. Přispělo by to k zajištění zdravých ekonomických, environmentálních a sociálních podmínek rybářským podnikům vypořádávajícím se při lovu v těchto vodách se zvláštními omezeními. Rovněž by to přispělo k zachování sociálně-ekonomické struktury dotyčných pobřežních společenství.
(49)
Komise kromě toho poznamenává, že pokud bude tento režim podpory změněn, v žádném případě nenabídne plnou náhradu dotčených škod. Současný systém, ve kterém se nejprve uplatní franšíza a pak jen částečná úhrada náhrady (22), zůstane zachován. Zůstává požadavek protihodnoty od příjemců tohoto režimu podpory podle bodu 3.3 pokynů.
(50)
Komise se konečně domnívá, že období, které Finsko považuje za nezbytné pro změnu režimu (23), je přijatelné. S ohledem na nezbytný legislativní postup je 1. leden 2013 rozumnou lhůtou po nabytí účinnosti právního předpisu, kterým se mění současný právní základ režimu. Kromě toho budou v té době platné pojistné smlouvy mezi rybářskými podniky a sdruženími pojišťoven pro odvětví rybolovu během roku 2012 obnoveny za podmínek, které platí k uvedenému datu, s uplynutím platnosti během roku 2013. Je namístě umožnit, aby tyto smlouvy platily až do uplynutí jejich platnosti na základě dohodnutých podmínek. V roce 2013 budou obnoveny v souladu s novými podmínkami, které se v té době budou uplatňovat. Konečná lhůta 31. prosince 2013 a nabytí účinnosti těchto upravených smluv následující den, tj. 1. ledna 2014, je proto oprávněná.
6. ZÁVĚR
(51)
Vzhledem k výše uvedené analýze dospěla Komise k závěru, že „systém pojištění v odvětví rybolovu“ lze považovat za slučitelný s vnitřním trhem, pokud bude změněn v souladu s těmito zásadami:
-
vyloučení plavidel lovících na otevřeném moři, což v praxi znamená vyloučení plavidel delších než 12 metrů,
-
způsobilost jen v případě škod utrpěných v pobřežních vodách Finska nebo jeho výhradním hospodářském prostoru,
-
pouze krytí škod způsobených specifickými podmínkami ve Finsku, a tedy způsobených nepříznivými klimatickými nebo zeměpisnými podmínkami (led, sníh, silné bouře, útesy v mělkých vodách) nebo tuleni a kormorány, které utrpí plavidla a rybářská zařízení i dopravní a nákladní vozidla a jiné specifické vybavení používané k rybolovu v zimě.
(52)
Komise bere na vědomí závazek finských orgánů změnit právní základ uvedeného režimu podpory nejpozději do 1. ledna 2013, aby se podmínky pojistných smluv změnily nejpozději do 1. ledna 2014,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Stávající režim podpory „systém pojištění v odvětví rybolovu“, který byl předmětem návrhu vhodných opatření po revizi pokynů pro posuzování státní podpory v odvětví rybolovu a akvakultury, je slučitelný s vnitřním trhem, pokud se změní v souladu s těmito závazky Finska:
-
vyloučení plavidel lovících na otevřeném moři, což v praxi znamená vyloučení plavidel delších než 12 metrů,
-
způsobilost jen v případě škod utrpěných v pobřežních vodách Finska nebo jeho výhradním hospodářském prostoru
-
pouze krytí škod způsobených specifickými podmínkami ve Finsku, a tedy způsobených nepříznivými klimatickými nebo zeměpisnými podmínkami (led, sníh, silné bouře, útesy v mělkých vodách) nebo tuleni a kormorány, které utrpí plavidla a rybářská zařízení i dopravní a nákladní vozidla a jiné specifické vybavení používané k rybolovu v zimě.
2. Právní předpisy, kterými se tento režim mění, vstoupí v platnost nejpozději do dne 1. ledna 2013 a příslušné pojistné smlouvy uzavřené na jejich základě vstoupí v platnost nejpozději do dne 1. ledna 2014.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Finské republice.
V Bruselu dne 11. ledna 2012.