ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 25ης Ιουλίου 2012
σχετικά με την κρατική ενίσχυση αριθ. SA.33114 (2012/C) (πρώην 2011/NN) - Πολωνία Εικαζόμενη ενίσχυση στην Crist Shipyard
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 5057]
(Το κείμενο στην πολωνική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2013/9/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους κατ' εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 6 Νοεμβρίου 2008, η Επιτροπή εξέδωσε δύο αποφάσεις ανάκτησης (2) σχετικά με την παράνομη κρατική ενίσχυση στα ναυπηγεία της Γδύνιας και του Στετίνου (εφεξής «Gdynia Shipyard» και «Szczecin Shipyard») που επέτρεπε ειδική διαδικασία πώλησης. Δόθηκε στις πολωνικές αρχές η δυνατότητα να εκποιήσουν τα περιουσιακά στοιχεία των ναυπηγείων σε δέσμες με ανοικτούς, διαφανείς και χωρίς όρους και διακρίσεις διαγωνισμούς.
(2)
Παρακολουθώντας τη διαδικασία ανάκτησης, η Επιτροπή ζήτησε διευκρινίσεις σχετικά με τις προαναφερθείσες διαδικασίες υποβολής προσφορών. Μετά από αναφορές στον τύπο ότι ο κρατικός οργανισμός βιομηχανικής ανάπτυξης (εφεξής «IDA») χορήγησε ενδεχομένως, τον Σεπτέμβριο του 2010, δάνειο (εφεξής «το μέτρο») στην Crist S.A. (στο εξής «Crist» ή η «εταιρεία») για την αγορά ορισμένων περιουσιακών στοιχείων της Gdynia Shipyard, η Επιτροπή ζήτησε διευκρινίσεις για το ζήτημα σε σύσκεψη με τις πολωνικές αρχές στις 22 Οκτωβρίου 2010. Οι πολωνικές αρχές εξήγησαν τη θέση τους και δεσμεύτηκαν να υποβάλουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες και δικαιολογητικά έγγραφα αναφορικά με τη συναλλαγή. Τα στοιχεία υποβλήθηκαν στις 25 Νοεμβρίου 2010 και στις 5 Δεκεμβρίου 2011.
(3)
Η Επιτροπή πραγματοποίησε σύσκεψη με τις πολωνικές αρχές στις 6 Δεκεμβρίου 2011.
(4)
Μετά από ανταλλαγή επιστολών μεταξύ του Αντιπροέδρου κ. Almunia και του πολωνού Υπουργού Οικονομικών κ. Grad, ο κ. Grad απέστειλε επιστολή στις 25 Οκτωβρίου 2011 με την οποία ενημέρωνε την Επιτροπή ότι η διαδικασία εκκαθάρισης τόσο της Gdynia Shipyard όσο και της Szczecin Shipyard προγραμματιζόταν να ολοκληρωθεί στα τέλη του 2011.
(5)
Με επιστολή της 25ης Ιανουαρίου 2012, η Επιτροπή ενημέρωσε την Πολωνία ότι είχε αποφασίσει να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΣΛΕΕ») αναφορικά με το επίμαχο μέτρο (εφεξής «απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας»).
(6)
Η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το μέτρο.
(7)
Η Πολωνία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στις 27 Φεβρουαρίου 2012. Δεν υποβλήθηκαν παρατηρήσεις από τρίτους. Η Πολωνία υπέβαλε συμπληρωματικές πληροφορίες στις 4 και 5 Ιουνίου 2012.
II. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ
1. Περιγραφή του δικαιούχου
(8)
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, η Crist, ιδιωτική εταιρεία εγκατεστημένη στο Γκτανσκ, συστάθηκε το 1990 από τους σημερινούς μετόχους της. Απασχολεί περίπου 150 άτομα και έχει περίπου 500 αυτοαπασχολούμενους εργολήπτες που παρέχουν υπηρεσίες στην επιχείρηση. Οι βασικοί τομείς δραστηριότητας της Crist είναι η ναυπήγηση, επισκευή πλοίων και οι υδραυλικές εγκαταστάσεις. Κατά το διάστημα 2004 έως 2008, η επιχείρηση πραγματοποιούσε εργασίες περίπου σε 20 πλοία ετησίως και σε άλλες κατασκευές. Οι πελάτες της επιχείρησης είναι κατά κύριο λόγο πλοιοκτήτες από την Ευρώπη (τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, τη Σκανδιναβία και την Πολωνία).
(9)
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, η εταιρεία δραστηριοποιείται κυρίως στα κατωτέρω τρία τμήματα της αγοράς:
-
στην αγορά των κατασκευών υδραυλικής μηχανικής: μεταλλικές κατασκευές που χρησιμοποιούνται ως δεξαμενές ανύψωσης, φράγματα, στεγανοθάλαμοι και άλλες μεταλλικές κατασκευές για προβλήτες και λιμενοβραχίονες,
-
στην αγορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: συστήματα ή/και στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή θαλάσσιων αιολικών πάρκων,
-
στην αγορά υπεράκτιων έργων: έρευνα, υπεράκτιες εγκαταστάσεις εξερεύνησης και επεξεργασίας που χρησιμοποιούνται για τη στήριξη εξεδρών γεώτρησης και κατασκευαστικών τμημάτων των μεταλλικών εξεδρών γεώτρησης.
(10)
Ο πίνακας 2 κατωτέρω παρουσιάζει την ανάλυση των εσόδων της Crist ανά τμήμα της αγοράς. Οι πολωνικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι αυτή η διάρθρωση των εσόδων είναι αποτέλεσμα της εφαρμογής του επιχειρηματικού σχεδίου βάσει του οποίου η προσπάθεια εστιάζεται στη μεταστροφή των δραστηριοτήτων από την παραδοσιακή ναυπηγική στο θαλάσσιο τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την υδραυλική μηχανική.
Πίνακας 1
Διάρθρωση των εσόδων της Crist ανά τμήμα της αγοράς
Κατηγορία εσόδων
2009
2010 (4)
2011
Υδραυλική μηχανική
[17-23] (5) %
[4-6]%
[3-5]%
Ανανεώσιμες μορφές ενέργειας
[23-28]%
[75-80]%
[67-74]%
Παράκτιες δραστηριότητες
[21-26]%
[6-8]%
[6-8]%
Λοιπά (ναυπήγηση)
[29-34]%
[9-12]%
[17-20]%
(11)
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, τα έσοδα της Crist δεκαπλασιάστηκαν κατά την περίοδο 2002-2009 και ανήλθαν σε 383 εκατ. PLN το 2009 (95,75 εκατ. ευρώ (6)). Τα έσοδα μειώθηκαν το 2010 σε 236 εκατ. PLN (59 εκατ. ευρώ), αλλά αυξήθηκαν σε 630 εκατ. PLN (157,5 εκατ. ευρώ) το 2011. Τα βασικά οικονομικά αποτελέσματα της Crist την περίοδο 2007-2009, δηλ. πριν τη χορήγηση του δανείου από τον IDA, και την περίοδο 2010-2011, δηλ. μετά τη χορήγηση του δανείου, παρουσιάζονται συνοπτικά στον πίνακα 2.
Πίνακας 2
Βασικά οικονομικά αποτελέσματα της Crist την περίοδο 2007-2011 (σε εκατ. PLN)
2007
2008
2009
2010
2011
Έσοδα από πωλήσεις
323,41
361,06
383,77
236,48
630,29
Κέρδη από πωλήσεις
19,10
20,80
27,10
5,5
53,1
Αποτέλεσμα εκμετάλλευσης
20,80
19,50
25,80
15,37
49,33
Καθαρό κέρδος
22,20
20,10
15,50
12,62
31,66
Απόσβεση
2,40
3,30
4,20
5,58
10,75
Πλεόνασμα χρήσης
24,60
23,40
19,70
18,20
42,41
(12)
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, το 2011 η επιχείρηση είχε όρια πιστώσεων και έκθεσης περίπου […]* εκατ. PLN ([…] εκατ. ευρώ), συμπεριλαμβανομένου του δανείου του IDA (βλ. τμήμα 3 «Περιγραφή του μέτρου») και χρηματοδοτική στήριξη διαφόρων μορφών που χορηγήθηκε από τέσσερις ιδιωτικές τράπεζες. Η επιχείρηση σήμερα ασχολείται με την εκτέλεση 10 συμβάσεων συνολικής αξίας περίπου […] εκατ. PLN ([…]εκατ. ευρώ) και διαπραγματεύεται και άλλες συμβάσεις συνολικής αξίας περίπου […] εκατ. PLN ([…] εκατ. ευρώ).
2. Περιγραφή του προγράμματος
(13)
Στις 27 Μαΐου 2010, η Crist υπέβαλε αίτηση δανείου στον IDA (βλ. τμήμα 3 «Περιγραφή του μέτρου») βάσει του «Προγράμματος στήριξης από τον IDA πρωτοβουλιών για την τόνωση της πολωνικής οικονομίας» (εφεξής «το Πρόγραμμα») για την επιμέρους κατηγορία του προγράμματος «Στήριξη των επιχειρήσεων στις πλέον ευάλωτες περιφέρειες που πλήττονται από την οικονομική κρίση».
(14)
Οι επιλέξιμες επιχειρήσεις για το πρόγραμμα είναι μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις που υλοποιούν έργα τα οποία αποσκοπούν στην τόνωση της ζήτησης στην πολωνική οικονομία και δραστηριοποιούνται στις πλέον ευάλωτες περιοχές που πλήττονται από την οικονομική κρίση ή από σοβαρές πλημμύρες. Οι περιοχές αυτές προσδιορίζονται με σαφήνεια στο πρόγραμμα. Η περιοχή του Γκτανσκ είναι μία από τις ευάλωτες περιοχές, όπως ορίζει το Πρόγραμμα, ενώ η περιοχή της Γδύνιας δεν περιλαμβάνεται σε αυτές.
(15)
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα, ο IDA θα συμμετέχει σε έργα και κοινές επιχειρήσεις για την τόνωση της οικονομικής ζήτησης και της οικονομικής ανάπτυξης. Ο IDA θα πρέπει να αποκομίσει εύλογη απόδοση, δηλ. η συμμετοχή πρέπει να είναι σύμφωνη με τους όρους της αγοράς. Η μέγιστη ένταση της χρηματοδότησης από τον IDA δεν μπορεί να υπερβεί το 80 % της καθαρής αξίας της προγραμματισθείσας επένδυσης.
(16)
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, ο IDA δεν πρέπει να χρηματοδοτεί έργα που θα μπορούσαν να ενέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, με εξαίρεση έργα που συνδέονται με την εθνική ασφάλεια και άμυνα, σύμφωνα με το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ (7).
(17)
Το Πρόγραμμα αποτελεί μέρος της εμπορικής δραστηριότητας του IDA που αποσκοπεί στην αποκόμιση κέρδους και εφαρμόζει, σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, πρότυπα συναφή με αυτά της αγοράς υπηρεσιών εμπορικής χρηματοδότησης επιχειρήσεων. Όπως εξήγησε η Πολωνία, η εν λόγω δραστηριότητα είναι διαφορετική από τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης από τον IDA σε μεγάλες προβληματικές επιχειρήσεις.
3. Περιγραφή του μέτρου
(18)
Το υπό εξέταση μέτρο συνίσταται σε δάνειο ύψους 150 εκατ. PLN (33,4 εκατ. ευρώ) που χορήγησε ο IDA στην Crist στις 14 Σεπτεμβρίου 2010 (εφεξής «δάνειο του IDA») για την αγορά δέσμης περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνουν μία ναυπηγική δεξαμενή, με την επωνυμία Crist Shipyard Area 2. Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, κατά τον χρόνο χορήγησής του, το δάνειο αντιπροσώπευε ποσοστό κατώτερο του […]% του συνολικού ποσού του πιστωτικού ορίου και των ορίων έκθεσης της επιχείρησης.
(19)
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα, το επιτόκιο για το δάνειο του IDA θα πρέπει να είναι το ισχύον βασικό επιτόκιο, προσαυξημένο με καθαρό περιθώριο επιτοκίου 0,9-4 % ετησίως (εφεξής «περιθώριο επιτοκίου»), ανάλογα με τον κίνδυνο της χρηματοδότησης και την ποιότητα των εξασφαλίσεων που παρέχει ο δικαιούχους, όπως δείχνει ο πίνακας 3.
Πίνακας 3
Περιθώριο επιτοκίου που εφαρμόζεται στο μέτρο σύμφωνα με το Πρόγραμμα
χρηματοοικονομικός κίνδυνος
ισχυρή εξασφάλιση
ενδιάμεση εξασφάλιση
ασθενής εξασφάλιση
χαμηλός
0,9 %
1,0 - 1,4 %
1,5 - 1,8 %
μεσαίος
1,0 - 1,4 %
1,5 - 1,8 %
1,9 % - 3,3 %
υψηλός
1,5 - 1,8 %
1,9 % - 3,3 %
3,4 % - 4,0 %
(20)
Το περιθώριο επιτοκίου για το δάνειο του IDA στην Crist ορίστηκε στο 1,8 %. Το συνολικό επιτόκιο του δανείου που έλαβε η Crist ήταν 6,81 % (8). Το επιτόκιο ορίστηκε στο επίπεδο του βασικού επιτοκίου που ορίζεται ως WIBOR 3 μηνών (9) (ίσο με 3,81 % κατά τον χρόνο χορήγησης του δανείου) συν 1,2 %, στο οποίο προστέθηκε και περιθώριο επιτοκίου 1,8 %. Το περιθώριο επιτοκίου ορίστηκε από τον IDA στο 1,8 %, εφόσον και ο χρηματοοικονομικός κίνδυνος της συναλλαγής και η εξασφάλιση κρίθηκαν ως ενδιάμεσης κατηγορίας, το οποίο, όπως παρουσιάζεται στον πίνακα 3, θα έπρεπε να έχει ως αποτέλεσμα περιθώριο μεταξύ 1,5 % και 1,8 %. Η λήξη του δανείου του IDA είναι την 31η Δεκεμβρίου 2015, δηλ. το δάνειο είναι διάρκειας περίπου 5 ετών και 3 μηνών από την ημερομηνία χορήγησής του την 14η Σεπτεμβρίου 2010.
(21)
Η εξασφάλιση για το δάνειο του IDA συνίσταται σε:
-
πλασματικό ενέχυρο άνω του 100 % των μετοχών της Crist,
-
εγγραφή υποθήκης σε ακίνητα (μέρος της Shipyard Area 2),
-
πλασματικό ενέχυρο για ορισμένα κινητά στοιχεία ενεργητικού που αποτελούν μέρος της Shipyard Area 2,
-
ανοικτή τραβηκτική που υπέγραψε η Crist,
-
δήλωση της Crist για την εκούσια υπαγωγή της σε εκτέλεση, και
-
δηλώσεις του κάθε μετόχου της Crist για την εκούσια υπαγωγή τους σε εκτέλεση των απαιτήσεων.
(22)
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα, η εξασφάλιση πρέπει να αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 150 % της χρηματοδότησης από τον IDA.
(23)
Ο τρίτος γύρος προσφορών για την πώληση των περιουσιακών στοιχείων της Gdynia Shipyard πραγματοποιήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2010. Σύμφωνα με δημοσιεύσεις σε έντυπα μέσα, η Crist ήταν σε θέση, λόγω της χρηματοδότησής της από τον IDA, να υποβάλει υψηλότερη προσφορά από έναν άλλο ανταγωνιστή, την Patia (εταιρεία εγγεγραμμένη στην Κύπρο, συνδεδεμένη με την ουκρανική εταιρεία ISD - ιδιοκτήτη της Gdańsk Shipyard). Η Crist υπέβαλε προσφορά 175 εκατ. PLN (43,75 εκατ. ευρώ) για την αγορά της υπό προσφορά δέσμης στοιχείων ενεργητικού (στο εξής αναφέρεται ως «ναυπηγική δεξαμενή»). Η κατώτατη τιμή της ναυπηγικής δεξαμενής είχε καθοριστεί σε 96,7 εκατ. PLN (24,17 εκατ. ευρώ).
III. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
(24)
Στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες αν η Crist θα ήταν σε θέση να λάβει την αναγκαία χρηματοδότηση με παρόμοιους όρους στην αγορά βάσει των στοιχείων που είχε στη διάθεση του ο IDA, όταν έλαβε την απόφαση να χορηγήσει το δάνειο.
(25)
Σύμφωνα με την προκαταρκτική ανάλυση του μέτρου, βάσει των στοιχείων που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, το δάνειο του IDA θα μπορούσε να αποφέρει πλεονέκτημα στην Crist μέσω κρατικών πόρων. Η Επιτροπή εξέφρασε τις ανησυχίες της ως προς: i) το επιτόκιο του δανείου, ii) τις εξασφαλίσεις που αποδέχτηκε ο IDA, iii) το στοιχείο αναφοράς που χρησιμοποίησε ο IDA, iv) το επιχειρηματικό σχέδιο που υπέβαλε η Crist και v) πιθανή προνομιακή μεταχείριση της Crist από τον IDA.
(26)
Όσον αφορά το επιτόκιο, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να εξακριβώσει αν το επιτόκιο του δανείου του IDA (που εικάζεται ότι ήταν 7,02 % όταν εκδόθηκε η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας) ήταν σύμφωνο με το κριτήριο του επενδυτή σε οικονομία αγοράς, διότι οι πολωνικές αρχές δεν υπέβαλαν αποδεικτικά στοιχεία για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της εταιρείας και το επίπεδο των εξασφαλίσεων.
(27)
Όσον αφορά τις εξασφαλίσεις, δεν είχαν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή η υφιστάμενη σύμβαση μεταξύ του IDA και της Crist για το δάνειο του IDA ούτε οι εκτιμήσεις των εμπειρογνωμόνων για την αξία των μετοχών της Crist και της ναυπηγικής δεξαμενής που δόθηκαν ως εξασφαλίσεις για το δάνειο. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έκρινε ότι η Πολωνία δεν είχε αποδείξει εκ πρώτης όψεως ότι οι εκτιμήσεις των εμπειρογνωμόνων βασίζονταν σε συντηρητικούς υπολογισμούς και ότι ένας ιδιώτης επενδυτής θα αποδεχόταν παρόμοιες εξασφαλίσεις.
(28)
Αναφορικά με το στοιχείο αναφοράς, η Επιτροπή αμφισβητούσε ότι το δάνειο της […] Bank θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως κριτήριο αξιολόγησης για το αν το δάνειο του IDA είναι σύμφωνο με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Η Επιτροπή έκρινε ότι το δάνειο της […] Bank διέφερε από το δάνειο του IDA από την άποψη ότι: i) αναχρηματοδότησε τη συναλλαγή που αρχικά είχε χρηματοδοτήσει η Crist με ίδιους πόρους, ii) το ποσό του δανείου της […] Bank ήταν σημαντικά χαμηλότερο και iii) το δάνειο του IDA ενείχε υψηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με το δάνειο της […] Bank, εφόσον το ποσό του υπερέβαινε τα ίδια κεφάλαια της Crist και η διάρκειά του ήταν σημαντικά μεγαλύτερη (πέντε έτη και τρεις μήνες έναντι τριών ετών και οκτώ μηνών).
(29)
Ως προς το επιχειρηματικό σχέδιο, η Επιτροπή επισήμανε ότι, κατά τον χρόνο χορήγησης του δανείου, παρά τη συνολικά υγιή χρηματοπιστωτική κατάσταση της εταιρείας, το καθαρό αποτέλεσμα της Crist παρουσίαζε μείωση επί τρία συνεχή έτη. Δεδομένων των ενεχόμενων κινδύνων της αγοράς, την ενδεχόμενη υπερπροσφορά από την αγορά και το γεγονός ότι η χρηματοπιστωτική κρίση δεν είχε σε καμία περίπτωση παρέλθει κατά τη λήψη του μέτρου, η Επιτροπή είχε αμφιβολίες αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα χορηγούσε την επίμαχη χρηματοδότηση.
(30)
Τέλος, με την επιφύλαξη του ερωτήματος αν το Πρόγραμμα καθαυτό συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες αν η Crist ήταν επιλέξιμη για την ενίσχυση που χορήγησε ο IDA κατ' εφαρμογή του Προγράμματος, εφόσον το δάνειο χορηγήθηκε για επένδυση στην Γδύνια, η οποία δεν θα μπορούσε να ενταχθεί στο Πρόγραμμα, διότι δεν ήταν ευάλωτη περιοχή. Η Επιτροπή αμφισβήτησε επίσης ότι η ένταση της χρηματοδότησης του IDA στην Crist ήταν σύμφωνη με το ανώτατο όριο έντασης που καθορίζεται στο Πρόγραμμα (βλ. αιτιολογική σκέψη 15). Το δάνειο του IDA ανέρχεται σε 150 εκατ. PLN (37,5 εκατ. ευρώ). Η Crist αγόρασε τη ναυπηγική δεξαμενή έναντι ποσού 175 εκατ. PLN (43,75 εκατ. ευρώ). Βάσει αυτών των στοιχείων, η ένταση της ενίσχυσης του δανείου του IDA ήταν 86 %, δηλ. πάνω από το όριο που θέτει το Πρόγραμμα. Συνεπώς, η Επιτροπή έκρινε ότι η Crist είχε ενδεχομένως προτιμησιακή μεταχείριση με τη χορήγηση του δανείου του IDA στο πλαίσιο του Προγράμματος.
(31)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή είχε επιφυλάξεις αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα χορηγούσε στην Crist παρόμοια χρηματοδότηση και αποφάσισε να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ
(32)
Οι πολωνικές αρχές υποστήριξαν ότι, πριν από τη λήψη της απόφασης για τη χορήγηση του δανείου στην Crist, πραγματοποιήθηκε συνολική εκτίμηση της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης της επιχείρησης, του επιχειρηματικού σχεδίου της και πιθανών αναφορών στην αγορά και ότι από τα αδιαμφισβήτητα αποτελέσματα αυτής της ανάλυσης συνάγεται ότι το υπό εξέταση δάνειο ανταποκρίνεται σε κανονικές συνθήκες της αγοράς, που νοούνται ως συνθήκες υπό τις οποίες ένας ιδιώτης επενδυτής θα δεχόταν να χρηματοδοτήσει μια συγκεκριμένη επένδυση. Συνεπώς, κατά τις πολωνικές αρχές το δάνειο του IDA στην Crist δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
1. Το επιτόκιο
(33)
Η Πολωνία εξήγησε ότι, πριν χορηγηθεί το δάνειο του IDA, υπήρξε αξιολόγηση της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης της επιχείρησης σε τρία στάδια, η οποία πληρούσε τα πρότυπα που εφαρμόζονται στην αγορά όσον αφορά την παροχή εμπορικών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε επιχειρήσεις. Περιελάμβανε, στο πρώτο στάδιο, μια αρχική βαθμολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας από ανεξάρτητο εξωτερικό σύμβουλο, βάσει της οποίας θα μπορούσε να διεξαχθεί το δεύτερο στάδιο αξιολόγησης της επιχείρησης, η αναλυτικότερη αξιολόγηση. Κατά το δεύτερο στάδιο, αξιολογήθηκαν οι τρεις τελευταίες λογιστικές χρήσεις μαζί με τα προβλεπόμενα αποτελέσματα, την ανάλυση φερεγγυότητας, ποσοτικά μέτρα, όπως ο δείκτης ρευστότητας, ο λόγος των πωλήσεων προς το σύνολο των διαθεσίμων στοιχείων ενεργητικού, η κεφαλαιακή διάρθρωση, η αποδοτικότητα και η ανάπτυξη, αλλά και ποιοτικά μέτρα, όπως η ποιότητα της διαχείρισης, το επίπεδο εξάρτησης από την αγορά και η ποιότητα των προτεινόμενων εξασφαλίσεων. Στο τελευταίο στάδιο, ορίστηκε το επίπεδο περιθωρίου με την εφαρμογή συνόλου κριτηρίων που λαμβάνουν υπόψη τους κινδύνους και το προταθέν επίπεδο εξασφαλίσεων που καθορίστηκαν με βάση την ανάλυση του εμπειρογνώμονα.
(34)
Παραπέμποντας στη δυναμική των αποτελεσμάτων της Crist την περίοδο 2006 έως και 2009 (βλ. πίνακα 4), η Πολωνία επισήμανε ότι η οικονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση της επιχείρησης όταν υπέβαλε αίτηση δανείου, όπως διαπιστώθηκε από την ανάλυση του εμπειρογνώμονα, ήταν καλή.
Πίνακας 4
Δυναμική των αποτελεσμάτων της Crist, 2006-2009 (σε εκατ. PLN)
2006
2007
Δυναμική
2008
Δυναμική
2009
Δυναμική
Κέρδη από πωλήσεις
21,20
19,10
90,09 %
20,8
108,90 %
27,10
130,29 %
Αποτέλεσμα εκμετάλλευσης
20,90
20,80
99,52 %
19,50
93,75 %
25,80
132,31 %
Καθαρό κέρδος
16,50
22,20
134,55 %
20,10
90,54 %
15,50
77,11 %
Απόσβεση
1,97
2,40
121,83 %
3,30
137,50 %
4,20
127,27 %
Πλεόνασμα χρήσης
18,47
24,60
133,19 %
23,40
95,12 %
19,70
84,19 %
Έσοδα από πωλήσεις
228,75
323,41
141,38 %
361,06
111,64 %
383,77
106,29 %
(35)
Όσον αφορά τη μείωση του καθαρού οικονομικού αποτελέσματος το 2008 και το 2009, η Πολωνία εξήγησε ότι αυτή οφειλόταν στη μεταβολή του επιχειρηματικού μοντέλου, ότι αποδέχεται συμβάσεις μεγαλύτερης αξίας που παρέχουν μεγαλύτερη αποδοτικότητα, αλλά χαρακτηρίζονται από μεγάλη προθεσμία αποπεράτωσης έως και 13-15 μηνών. Αυτό σημαίνει ότι τα μεγαλύτερα χρηματοοικονομικά κέρδη σημειώνονται κατά την ολοκλήρωση του προϊόντος και τη μεταβίβασή του στον συμβαλλόμενο.
(36)
Ο IDA αξιολόγησε το επιχειρηματικό σχέδιο που υπέβαλε η Crist σε διάφορα επίπεδα. Η Πολωνία εξήγησε ότι το σχέδιο εκπονήθηκε σε συνεργασία με […], η ανάλυση διενεργήθηκε από […] και η διεξοδική εξέταση του εγγράφου, που περιλαμβάνει τις παραδοχές και τα αναμενόμενα αποτελέσματα, πραγματοποιήθηκε από εμπειρογνώμονες του IDA. Οι πολωνικές αρχές παρατήρησαν ότι, σε κάθε στάδιο, η γνώμη για το έγγραφο ήταν θετική και υποστήριξε ότι η ακρίβειά του έχει επιβεβαιωθεί από τα πραγματικά αποτελέσματα που πέτυχε η Crist, τα οποία είναι σύμφωνα με τα στοιχεία των προβλέψεων ή και καλύτερα. Η Πολωνία εξήγησε ότι οι ευνοϊκές χρηματοοικονομικές προοπτικές που παρουσίασε η Crist ήταν αξιόπιστες και επιβεβαιώθηκαν από τις συναφθείσες συμβάσεις.
(37)
Όσον αφορά την αποδοτικότητα της επένδυσης, η Πολωνία υπέβαλε αναλυτική εξήγηση των συντελεστών που υπολογίστηκαν με βάση την ταμειακή ροή, την ΚΠΑ (Καθαρή Παρούσα Αξία) και τον ΕΣΑ (Εσωτερικό Συντελεστή Αποδοτικότητας) και είχαν όλοι υψηλή τιμή. Η ΚΠΑ του έργου που καλύπτει την αγορά της ναυπηγικής δεξαμενής έναντι τιμήματος 150 εκατ. PLN ήταν […] εκατ. PLN και ο Εσωτερικός Συντελεστής Αποδοτικότητας (ΕΣΑ) ήταν […]%. Η Πολωνία πρόσθεσε ότι, παρά το γεγονός ότι τελικά το ποσό της αγοράς της ναυπηγικής δεξαμενής ανήλθε σε 175 εκατ. PLN, οι συντελεστές οικονομικής απόδοσης εξακολουθούν να είναι πολύ υψηλοί για τη συναλλαγή (ΚΠΑ […] εκατ. PLN και ΕΣΑ […]%).
(38)
Βάσει της ανωτέρω ανάλυσης, ο IDA όρισε την πιστοληπτική ικανότητα της επιχείρησης σύμφωνα με το εσωτερικό σύστημα αξιολόγησής του σε τρία επίπεδα. Η Crist κρίθηκε ότι αντιπροσώπευε ενδιάμεσο πιστωτικό κίνδυνο, διέθετε καλή οικονομική φερεγγυότητα και επαρκή ικανότητα αποπληρωμής των οφειλών της σε μακρύτερη χρονική περίοδο και επίσης ότι διέθετε αυξημένη αντοχή σε δυσμενείς οικονομικές συνθήκες μεγαλύτερης διάρκειας. Η Πολωνία υποστήριξε ότι το αποτέλεσμα της μεθόδου που χρησιμοποίησε ο IDA είναι σύμφωνο με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου για τον καθορισμό των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (10) («ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς»). Τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή του ο IDA εκτιμήθηκε ότι αντιστοιχούν σε κατηγορία αξιολόγησης ΒΒΒ (καλή), όπως όρισε ο οργανισμός αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας EuroRating, αλλά για να κυμαίνεται σε ασφαλή περιθώρια, η Πολωνία επέλεξε βαθμολόγηση ΒΒ για τους σκοπούς του ελέγχου του αποτελέσματος της εφαρμογής της ανακοίνωσης για επιτόκια αναφοράς.
(39)
Οι πολωνικές αρχές υποστηρίζουν ότι η Crist παρείχε τις ακόλουθες εξασφαλίσεις: πλασματικό ενέχυρο άνω του 100 % των μετοχών της Crist, υποθήκη ακίνητης περιουσίας (μέρος της Shipyard Area 2), πλασματικό ενέχυρο για ορισμένα κινητά στοιχεία ενεργητικού που αποτελούν μέρος της Shipyard Area 2, ανοικτή τραβηκτική που υπέγραψε η Crist, δήλωση της Crist για εκούσια υπαγωγή της σε εκτέλεση και δηλώσεις του κάθε μετόχου της Crist για την εκούσια υπαγωγή τους σε εκτέλεση.
(40)
Η Πολωνία υπέβαλε εκτιμήσεις εμπειρογνωμόνων για την αξία των μετοχών της Crist από […] με τη χρησιμοποίηση δύο μεθόδων: της μεθόδου αποτίμησης της αξίας βάσει των στοιχείων ενεργητικού (μέθοδος προσαρμογής της αξίας των καθαρών στοιχείων ενεργητικού), στις 29 Ιουλίου 2010, και της μεθόδου αποτίμησης βάσει των εσόδων (προεξόφληση ταμειακών ροών με τη μέθοδο της καθαρής παρούσας αξίας), την 1η Αυγούστου 2010. Οι δύο εκτιμήσεις έδωσαν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα. Ενώ με την πρώτη μέθοδο η αξία υπολογίστηκε σε […] εκατ. PLN, με τη δεύτερη μέθοδο η αξία ήταν σχεδόν […] εκατ. PLN. Ταυτόχρονα, ένα άλλο έγγραφο των πολωνικών αρχών, της 3ης Αυγούστου 2010, [….] απέδειξε ότι η μέθοδος προσαρμογής της αξίας των καθαρών στοιχείων ενεργητικού ήταν πλησιέστερη προς την αξία εκκαθάρισης της επιχείρησης και δεν αντανακλούσε την πραγματική αξία της Crist (και ιδίως το μετοχικό κεφάλαιο). […] έκρινε ότι ως πραγματική αξία έπρεπε να ληφθεί υπόψη το ποσό των […] εκατ. PLN.
(41)
Όσον αφορά την αξία του δεύτερου στοιχείου της εξασφάλισης, δηλ. την υποθήκη των ακινήτων, η Πολωνία προσκόμισε αποτίμηση της αξίας από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα της 4ης Μαρτίου 2009, η οποία εκτιμούσε την αγοραία αξία της δέσμης στοιχείων ενεργητικού σε 169,5 εκατ. PLN (ή 84,7 εκατ. PLN σε περίπτωση αναγκαστικής πώλησης). Επιπλέον, ο IDA ζήτησε την εκτίμηση ανεξάρτητου εμπειρογνώμονα μετά τη συναλλαγή τον Ιανουάριο του 2010, η οποία υποβλήθηκε στην Επιτροπή και προσδιόριζε την αξία των ενυπόθηκων ακινήτων σε […] εκατ. PLN.
(42)
Απαντώντας στις επιφυλάξεις της Επιτροπής για το αν η τιμή που κατέβαλε η Crist στον τρίτο γύρο υποβολής προσφορών για τη ναυπηγική δεξαμενή (175 εκατ. PLN) μπορεί να ληφθεί ως στοιχείο αναφοράς για την αξία των εξασφαλίσεων, η Πολωνία πρότεινε να ληφθεί υπόψη ως αγοραία αξία η αντιπροσφορά των 166 εκατ. PLN η οποία υποβλήθηκε το ίδιο διάστημα από τον άλλο προσφέροντα, την εταιρεία Patia.
(43)
Εξάλλου, σύμφωνα με την Πολωνία, η αξία των εξασφαλίσεων ενισχύεται περισσότερο από τον διαφοροποιημένο χαρακτήρα των στοιχείων των εξασφαλίσεων (ακίνητη περιουσία, κινητά στοιχεία ενεργητικού και χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού) και από το γεγονός ότι όλα τα στοιχεία που συνθέτουν την εξασφάλιση ήταν ελεύθερα από βάρη πριν τη χορήγηση του δανείου.
(44)
Οι πολωνικές αρχές δήλωσαν εν κατακλείδι ότι, με βάση τις διάφορες αποτιμήσεις της αξίας, η συνολική αξία της εξασφάλισης για το δάνειο κυμαινόταν μεταξύ […] εκατ. PLN και […] εκατ. PLN (βλ. πίνακα 5). Για τον σκοπό της εσωτερικής του αξιολόγησης, ο IDA έκρινε ότι η αποτίμηση της εξασφάλισης της Crist ήταν μετριοπαθής (βλ. πίνακα 3). Παραπέμποντας στους κανόνες της ανακοίνωσης για τα επιτόκια αναφοράς, οι πολωνικές αρχές υποστήριξαν ότι η συνολική αξία της εξασφάλισης σύμφωνα με την αγοραία αξία ανέρχεται σε […] εκατ. PLN (11) και αντιπροσωπεύει ποσοστό […]% του χορηγηθέντος δανείου. Το εν λόγω επίπεδο εξασφάλισης είναι κατά πολύ υψηλότερο από το ύψος του δανείου και αντιστοιχεί σε κατηγορία «υψηλής εξασφάλισης», όπως ορίζεται στην ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς, εφόσον η αναμενόμενη ζημία από αδυναμία αποπληρωμής του δανείου (LGD) είναι μηδενική.
Πίνακας 5
Οι αξίες των εξασφαλίσεων ανάλογα με την επιλεγείσα μέθοδο αποτίμησης
Αντικείμενο της εξασφάλισης και μέθοδος αποτίμησης
Μετοχές της Crist
Μέθοδος αποτίμησης βάσει στοιχείων ενεργητικού
(Μέθοδος προσαρμογής της αξίας των καθαρών στοιχείων ενεργητικού)
Μετοχές της Crist
Μέθοδος αποτίμησης βάσει εσόδων
(Αναπροσαρμοσμένη παρούσα αξία)
Αξία (PLN)
[…]
[…]
Αντικείμενο της εξασφάλισης και μέθοδος αποτίμησης
Shipyard Area 2
169 471 000
ΣΥΝΟΛΟ:
ΣΥΝΟΛΟ:
Μέθοδος της αγοραίας αξίας (βάσει εσόδων)
[…]
[…]
Shipyard Area 2
84 735 500
ΣΥΝΟΛΟ:
ΣΥΝΟΛΟ:
Τιμή αναγκαστικής πώλησης
[…]
[…]
Shipyard Area 2
180 439 000
ΣΥΝΟΛΟ:
ΣΥΝΟΛΟ:
Μέθοδος αγοραίας αξίας (βάσει εσόδων
[…]
[…]
Shipyard Area 2
166 000 000
ΣΥΝΟΛΟ:
ΣΥΝΟΛΟ:
Αξία της τελευταίας αντιπροσφοράς
[…]
[…]
(45)
Οι πολωνικές αρχές υπέβαλαν επίσης […] έκθεση που συντάχθηκε τον Μάιο του 2012, δηλ. μετά την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Η έκθεση περιέχει μεταξύ άλλων επαλήθευση των […] αποτιμήσεων που είχε στη διάθεσή του ο IDA όταν πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή. Η Πολωνία επισημαίνει την κριτική της αποτίμησης των καθαρών περιουσιακών στοιχείων: […] δεν περιελάμβανε καμία αποτίμηση των άλλων στοιχείων ενεργητικού, όπως μεταξύ άλλων οι εκκρεμείς συμβάσεις, οι σχέσεις με τους πελάτες και τους εργαζόμενους, που θα μπορούσαν να έχουν σημαντική αξία και θα αναβάθμιζαν τα αποτελέσματα της αποτίμησης. […] συμπεραίνει ότι η αποτίμηση συνιστά σημαντική υποεκτίμηση της αξίας του μετοχικού κεφαλαίου της Crist. Σε σχέση με τη μέθοδο αποτίμησης βάσει εσόδων, η Πολωνία παρατηρεί ότι […] καταλήγει σε παρόμοιες τιμές με αυτές της […] (δηλ. περίπου […] εκατ. PLN).
(46)
Για τους σκοπούς της χορήγησης δανείου, ο IDA εκτίμησε ως ενδιάμεσο τόσο τον πιστωτικό κίνδυνο της οικονομίας όσο και το επίπεδο των εξασφαλίσεων που δόθηκαν. Κατά συνέπεια, η χορήγηση του δανείου από τον IDA πραγματοποιήθηκε με επιτόκιο 6,81 %, υπολογιζόμενο ως το σύνολο του βασικού επιτοκίου (WIBOR τριών μηνών (3,81 %) συν 1,2 %) και το περιθώριο επιτοκίου, όπως προκύπτει από τη μέθοδο που αναπαράγεται στον πίνακα 3, δηλ. 1,8 %.
(47)
Εκτός από τους υπολογισμούς του IDA, που βασίζονται σε δικούς του εσωτερικούς κανόνες, η Πολωνία υπέβαλε πρόσθετες διευκρινίσεις, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο για τον καθορισμό μιας κατά προσέγγιση αξίας που ορίζεται στην ανακοίνωση για το επιτόκιο αναφοράς (βλ. πίνακα 6).
Πίνακας 6
Δανειακά περιθώρια σε μονάδες βάσης σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς
Εξασφάλιση
Κατηγορία αξιολόγησης
Υψηλή
Κανονική
Χαμηλή
Ισχυρή (AAA-A)
60
75
100
Καλή (BBB)
75
100
220
Ικανοποιητική (BB)
100
220
400
Χαμηλή (B)
220
400
650
Κακή/οικονομικές δυσκολίες (CCC και κάτω)
400
650
1 000
(48)
Η Πολωνία υποστήριξε ότι, λαμβάνοντας υπόψη το επιτόκιο αναφοράς που δημοσίευσε η Επιτροπή για την Πολωνία (4,49 %), την κατηγορία βαθμολογίας (ΒΒ) της Crist και τον υψηλό βαθμό εξασφάλισης (βλ. αιτιολογική σκέψη 44), το επιτόκιο για το δάνειο δεν θα έπρεπε να είναι κατώτερο από 5,49 %. Συνεπώς, η Πολωνία τόνισε ότι το επιτόκιο 6,81 % που εφάρμοσε ο IDA είναι κατά 132 μονάδες βάσης υψηλότερο από το επιτόκιο αναφοράς που ορίζεται στην ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς, δηλ. 5,49 %.
(49)
Η έκθεση […] που υπέβαλε η Πολωνία περιέχει αναλυτική εκτίμηση της βαθμολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας της Crist κατά τον χρόνο της συναλλαγής βάσει δύο διαφορετικών εκτιμήσεων εμπειρογνωμόνων. Τα μοντέλα αξιολόγησης αναπτύχθηκαν από […] βάσει μοντέλων βαθμολόγησης/αξιολόγησης που χρησιμοποιούν οι εμπορικές τράπεζες. Η έκθεση εκτιμά ότι η αξιολόγηση της Crist θα είναι εντός της κλίμακας (ΒΒ-Β). […] εντούτοις, θεωρεί ότι το επιτόκιο είναι επαρκές, λαμβανομένης υπόψη της υψηλής αξίας των εξασφαλίσεων οι οποίες, εάν συνεκτιμηθούν συνολικά, υποδηλώνουν υψηλό βαθμό εξασφάλισης.
2. Το στοιχείο σύγκρισης
(50)
Οι πολωνικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι ο καθορισμός του τελικού επιπέδου του επιτοκίου για την Crist δεν βασίστηκε μόνο στο δάνειο της […] Bank, διότι αυτό καθορίστηκε κατά κύριο λόγο βάσει εσωτερικού συστήματος αξιολόγησης. Ανεξάρτητα από τις διαφορές των δανείων, η Πολωνία επισήμανε ότι και οι δύο οργανισμοί, ο IDA και η […] Bank, κατέληξαν σε παρόμοια συμπεράσματα όσον αφορά τα επιτόκια.
(51)
Επίσης, ως γενική παρατήρηση, η Πολωνία υποστήριξε ότι, λόγω του υψηλού ποσού του επίμαχου δανείου (150 εκατ. PLN), είναι πρακτικά ανέφικτο να βρεθεί το ιδανικό στοιχείο σύγκρισης στην πολωνική αγορά για το δάνειο που χορηγήθηκε στην Crist. Παραπέμποντας στην απόφαση του Πρωτοδικείου στην υπόθεση T-296/97 Επιτροπή κατά Alitalia, η Πολωνία υποστήριξε ότι ένα πιθανό όφελος από την Crist θα μπορούσε να εκτιμηθεί με παραπομπή σε ένα παρόμοιο και όχι ταυτόσημο δάνειο.
(52)
Η Πολωνία υπέβαλε σύγκριση και των δύο πιστώσεων (βλ. πίνακα 7 κατωτέρω) και υπενθύμισε ότι και τα δύο δάνεια χορηγήθηκαν το 2010, ότι το επιτόκιο της […] Bank ήταν ακόμη χαμηλότερο (6,68 % έναντι 6,81 % του IDA) και ότι η απόφαση της […] Bank ενείχε υψηλότερο κίνδυνο. Συνεπώς, κατά τη γνώμη των πολωνικών αρχών, η εν λόγω συναλλαγή αποτελεί αξιόπιστο στοιχείο αναφοράς.
Πίνακας 7
Σύγκριση των δανείων της […] Bank και του IDA στην Crist
Δάνειο […] Bank
Δάνειο IDA
Ποσό
PLN […]
PLN 150 000 000
Ημερομηνία χορήγησης
18.02.2010
14.09.2010
Διάρκεια δανείου
3 έτη 10 μήνες
5 έτη 3 μήνες
Επιτόκιο
6,62 %
6,81 %
Αξία εξασφάλισης
PLN […]
PLN […]
Αναπτυξιακές προοπτικές (12)
PLN […]
PLN […]
Πρόσθετοι κίνδυνοι
Απουσία βεβαιότητας ότι η ναυπηγική δεξαμενή (Shipyard Area 2) θα αγοραστεί και ότι η γραμμή παραγωγής θα είναι πλήρης
Το δάνειο που χορηγήθηκε για την αγορά της ναυπηγικής δεξαμενής (Shipyard Area 2) αποτελεί ολοκλήρωση της γραμμής παραγωγής
(53)
Όσον αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο, η Πολωνία επισήμανε ότι οι αποφάσεις τόσο της […] Bank όσο και του IDA βασίστηκαν στο ίδιο επιχειρηματικό σχέδιο που προέβλεπε την αγορά και της Shipyard Area 1 και της Shipyard Area 2. Συνεπώς, ο κίνδυνος για την ολοκλήρωση της εγκατάστασης ήταν υψηλότερος πριν υλοποιηθεί η πρώτη συναλλαγή (ακόμη και αν η […] Bank αναχρηματοδοτούσε μόνο τη συναλλαγή την οποία η Crist κάλυψε αρχικά με ίδιους πόρους της). Πράγματι, η απόφαση για τη χορήγηση του δανείου του IDA που επέτρεπε την αγορά της Shipyard Area 2 εξασφάλιζε την ολοκλήρωση της νέας επιχειρηματικής στρατηγικής της Crist, με την οποία η επιχείρηση μετατόπιζε το βάρος της επιχειρηματικής της δραστηριότητας από την παραδοσιακή ναυπηγική στον τομέα των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, η Πολωνία επισήμανε ότι η χορήγηση της πίστωσης της […] Bank στην Crist συνέβη πριν υπογράψει η Crist μια ιδιαίτερα επικερδή σύμβαση με την Beluga Hochtief που αντιπροσώπευε την υψηλότερη αξία συναλλαγής στην ιστορία της Crist (ύψους […] εκατ. ευρώ), η οποία βελτίωσε ακόμα περισσότερο τη φερεγγυότητα της επιχείρησης κατά τον χρόνο που λήφθηκε η απόφαση χορήγησης του δανείου του IDA.
(54)
Εξάλλου, οι πολωνικές αρχές επισήμαναν ότι τη στιγμή που χορηγήθηκε το δάνειο ήταν διαθέσιμα πρόσθετα στοιχεία τα οποία ο IDA έλαβε σοβαρά υπόψη. Ενδεικτικά, η Πολωνία επισήμανε ότι, εκτός από τον IDA και την […] Bank, η Crist είχε θετικές και μακροχρόνιες σχέσεις και με άλλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που χορηγούσαν χρηματοδότηση για τις δραστηριότητες της επιχείρησης (13). Αυτό κατεδείκνυε την ικανότητα της Crist να αντλεί χρηματοδότηση από την κεφαλαιαγορά, όταν λήφθηκε η απόφαση δανειοδότησης. Για τον σκοπό αυτό, η Πολωνία υπέβαλε κατάλογο ορίων πιστώσεων και εγγυήσεων της Crist σε μεμονωμένους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, όταν πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή.
(55)
Τέλος, οι πολωνικές αρχές επέστησαν την προσοχή της Επιτροπής στον πίνακα επιτοκίων της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας του Σεπτεμβρίου 2010 που περιείχε έναν περιοδικά δημοσιευόμενο κατάλογο μέσων επιτοκίων για νέα δάνεια σε επιχειρήσεις σε PLN. Από τον πίνακα συνάγεται ότι, για πιστώσεις άνω των 4 εκατ. PLN με διαφορά επιτοκίου που δεν υπερβαίνει τους 3 μήνες (όπως και στην περίπτωση της Crisτ), το μέσο επιτόκιο ήταν ίσο με 5,4 %, δηλ. χαμηλότερο από το επιτόκιο που εφάρμοσε ο IDA στην Crist.
3. Το επιχειρηματικό σχέδιο
(56)
Οι πολωνικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή το επιχειρηματικό σχέδιο της Crist («επιχειρηματικό σχέδιο»). Η Πολωνία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι, πριν χορηγήσει το δάνειο στην Crist, ο IDA είχε συμβουλευθεί τους εμπορικούς εταίρους της επιχείρησης ([…] και […]) καθώς και ιδιωτικές τράπεζες και έλαβε απαντήσεις που επιβεβαίωναν την χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Crist. Οι πολωνικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή ορισμένες από αυτές τις επιβεβαιωτικές επιστολές από ιδιωτικές τράπεζες καθώς και ανάλυση της […] για την εφαρμογή της επιχειρηματικής στρατηγικής από την Crist, που καλύπτει την περίοδο πριν την απόφαση του IDA να χορηγήσει το δάνειο.
(57)
Το επιχειρηματικό σχέδιο είχε ως παραδοχή ότι η καθαρή παρούσα αξία του επενδυτικού σχεδίου θα ανερχόταν σε […] εκατ. PLN ([….] εκατ. ευρώ) και ο εσωτερικός συντελεστής απόδοσης θα ήταν […]%. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονταν στην παραδοχή ότι η επιχείρηση θα κατέβαλε τίμημα 150 εκατ. PLN για τη ναυπηγική δεξαμενή. Απαντώντας στην παρατήρηση της Επιτροπής στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας ότι, εν τέλει, το πραγματικό τίμημα που καταβλήθηκε ανερχόταν σε 175 εκατ. PLN, η Πολωνία προσκόμισε ανάλυση της […]. Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, η ΚΠΑ και ο ΕΣΑ της επένδυσης ανέρχεται σε […] εκατ. PLN και [….]% αντίστοιχα, με βάση τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα κατά τον χρόνο της συναλλαγής. Η […] προσθέτει ότι με τα σημερινά δεδομένα, η ΚΠΑ και ο ΕΣΑ αντιστοιχούν σε […] εκατ. PLN και σε […]% αντίστοιχα.
(58)
Η ίδια έκθεση περιέχει επισκόπηση της κατάστασης της αγοράς και των προοπτικών ανάπτυξης της Crist. Η έκθεση αναφέρει ότι το προφίλ παραγωγής της Crist μετατοπίστηκε από την παραδοσιακή ναυπηγική σε κατασκευή πλοίων επί παραγγελία, εξεδρών και δομικών στοιχείων υπεράκτιων εγκαταστάσεων. Αυτή η επιχειρηματική στρατηγική παρέχει στην Crist μια ειδική θέση στην αγορά από την οποία μπορεί να συμμετέχει σε προγραμματισμένα υπεράκτια έργα στη Βόρεια Θάλασσα και της εξασφαλίζει μεγάλες ευκαιρίες για δυναμική ανάπτυξη. Η […] θεωρεί ότι η επιχείρηση δραστηριοποιείται σε έναν τομέα με σημαντική αναπτυξιακή δυναμική.
(59)
Η Πολωνία υποστήριξε ότι, με βάση την ανάλυση του επιχειρηματικού σχεδίου από τον εμπειρογνώμονα, ο IDA έκρινε ότι: παρά το γεγονός ότι η οικονομική κρίση ήταν σε εξέλιξη από το 2008, η επιχείρηση είχε καταγράψει θετικά οικονομικά αποτελέσματα κατά τα προηγούμενα τρία έτη, η αξία της υπογραφείσας και των υπό διαπραγμάτευση συμβάσεων υποδήλωνε ταχεία ανάπτυξη της επιχείρησης, οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις αξιολογήθηκαν θετικά και αποδείκνυαν την ικανότητα της επιχείρησης να αποπληρώσει το δάνειο.
(60)
Τέλος, οι πολωνικές αρχές δήλωσαν ότι, με καθαρό κέρδος 12,6 εκατ. PLN (2,8 εκατ. ευρώ) το 2010 και 31,6 εκατ. PLN (7,03 εκατ. ευρώ) το 2011, το καθαρό αποτέλεσμα της επιχείρησης υπερέβη κατά […] φορές τα στοιχεία που προβλέπονταν στο επιχειρηματικό σχέδιο. Παρομοίως, επισημάνθηκε ότι το συνολικό ισοζύγιο της επιχείρησης στο τέλος του 2011 ήταν υψηλότερο από το προγραμματισθέν περίπου κατά […]%.
4. Προτιμησιακή μεταχείριση της επιχείρησης
(61)
Όσον αφορά την εικαζόμενη προτιμησιακή μεταχείριση της Crist από τον IDA, οι πολωνικές αρχές εξήγησαν καταρχήν ότι η επιχείρηση ήταν επιλέξιμη για χρηματοδότηση προγραμμάτων, εφόσον η έδρα και δύο από τα επιχειρηματικά κέντρα της Crist βρίσκονται στο Γκτανσκ. Η επένδυση στην Γδύνια, η οποία ούτως ή άλλως δεν είναι επιλέξιμη για παρόμοια κεφάλαια, δεν ώθησε την επιχείρηση να μετεγκαταστήσει τη δραστηριότητά της, αλλά να την επεκτείνει γεωγραφικά.
(62)
Όσον αφορά το επίπεδο χρηματοδότησης, η Πολωνία επιβεβαίωσε ότι το επίπεδο χρηματοδότησης της επένδυσης της Crist από τον IDA δεν υπερέβη το όριο του 80 % που προβλέπει το πρόγραμμα. Η Πολωνία ανέφερε ότι το συνολικό κόστος του επενδυτικού προγράμματος που σχεδίασε η επιχείρηση ανερχόταν σε 188,2 εκατ. PLN και περιελάμβανε την αγορά από την Crist όχι μόνο της ναυπηγικής δεξαμενής (Shipyard Area 2), αλλά και τον χώρο συναρμολόγησης κύτους πλοίων (Shipyard Area 1). Η Πολωνία εξήγησε ότι και οι δύο επενδύσεις από κοινού ανήκουν στην ίδια γραμμή παραγωγής, η οποία επέτρεψε στην Crist να στοχεύσει αποτελεσματικά τον τομέα των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας και τις αγορές των υπεράκτιων κατασκευών. Μόνο το ολοκληρωμένο πρόγραμμα επενδύσεων επέτρεψε την Crist να μεταστρέψει το επιχειρηματικό της μοντέλο από την παραδοσιακή ναυπηγική στην κατασκευή πλοίων επί παραγγελία, εξεδρών και κατασκευαστικών στοιχείων για υπεράκτια αιολικά πάρκα.
(63)
Συνεπώς, ο δείκτης έντασης της συνολικής επένδυσης της Crist (213,2 εκατ. PLN (14)) προς το δάνειο του IDA (150 εκατ. PLN) αντιστοιχεί σε 70 % και είναι σαφώς κατώτερος από το όριο του 80 % που ορίζει το Πρόγραμμα.
(64)
Τέλος, η Πολωνία ισχυρίστηκε ότι το Πρόγραμμα από το οποίο χρηματοδοτήθηκε το δάνειο της Crist ήταν ένα εμπορικό πρόγραμμα και δεν είχε χαρακτήρα ενίσχυσης. Η Πολωνία επισήμανε ότι οι αποφάσεις του IDA για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων έργων αξιολογούνται βάσει εμπορικών κριτηρίων από εμπειρογνώμονες που έχουν εμπειρία στους μεγαλύτερους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς της Πολωνίας.
V. ΕΚΤΙΜΗΣΗ
1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(65)
Βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(66)
Ο χαρακτηρισμός ενός εθνικού μέτρου ως κρατική ενίσχυση, προϋποθέτει ότι πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθοι όροι: 1) το μέτρο αποφέρει πλεονέκτημα μέσω κρατικών πόρων· 2) το πλεονέκτημα είναι επιλεκτικό· και 3) το μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
1.1. Η ύπαρξη πλεονεκτήματος
(67)
Για να διαπιστωθεί αν το υπό εξέταση μέτρο συνιστά ενίσχυση, είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί αν η Crist αποκόμισε οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο δεν θα αποκτούσε υπό φυσιολογικές συνθήκες της αγοράς, δηλαδή με όρους με τους οποίους ένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα χορηγούσε χρηματοδότηση στην Crist.
(68)
Για να διαπιστωθεί αν το υπό εξέταση μέτρο είναι σύμφωνο με το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή, η Επιτροπή εκτίμησε αν, βάσει των στοιχείων που είχε στη διάθεσή του ο IDA όταν έλαβε την απόφασή του, ένας ιδιώτης επενδυτής θα χορηγούσε στην Crist παρόμοια πίστωση.
(69)
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 33 και τις επόμενες, η Πολωνία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι, πριν χορηγήσει το δάνειο, ο IDA πραγματοποίησε, σε συνεργασία με εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, αναλυτική εκτίμηση της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης της Crist που κατέληξε στη βαθμολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της Crist. Σύμφωνα με το εσωτερικό του σύστημα, ο IDA χαρακτήρισε την βαθμολόγηση της Crist μετριοπαθή η οποία, κατά τις πολωνικές αρχές, αντιστοιχεί τουλάχιστον στην κατηγορία ΒΒ (ικανοποιητική) για τους σκοπούς της εφαρμογής της ανακοίνωσης για τα επιτόκια αναφοράς.
(70)
Όσον αφορά την εξασφάλιση, η Πολωνία υπέβαλε όλες τις εκτιμήσεις της αξίας από εμπειρογνώμονες και έδωσε αναλυτικές εξηγήσεις για κάθε ένα από τα στοιχεία που συνθέτουν την εξασφάλιση του δανείου (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 39 έως 45). Βάσει των εν λόγω αποτιμήσεων, οι οποίες υπεδείκνυαν ότι ως αξία του ενεχύρου για τις μετοχές έπρεπε να επιλεγεί το ποσό των […] εκατ. PLN, και ένα επιπλέον ποσό […] εκατ. PLN θα μπορούσε να αποδοθεί στην υποθήκη για τη ναυπηγική δεξαμενή, λαμβάνοντας υπόψη τον όρο του προγράμματος ότι η εξασφάλιση πρέπει να αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 150 % της χρηματοδότησης, η αξία της εξασφάλισης της Crist χαρακτηρίστηκε από τον IDA μετριοπαθής, παρέχοντας ικανοποιητική κάλυψη για τον πιστωτικό κίνδυνο. Παρόλα αυτά, η Πολωνία υποστήριξε ότι αυτό συνιστούσε μια συνετή μέθοδο και ότι οι αποτιμήσεις της αξίας της εξασφάλισης από τον ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα υπέδειξαν την υψηλή αξία της εξασφάλισης.
(71)
Τέλος, με βάση το μέσο επίπεδο κινδύνου και εξασφάλισης, το δάνειο του IDA χορηγήθηκε με επιτόκιο 6,81 %, υπολογιζόμενο ως κατ' αποκοπήν ποσό (WIBOR τριών μηνών συν 1,20 %) και περιθώριο επιτοκίου 1,8 % (βλ. πίνακα 3). Η Πολωνία υποστήριξε ότι το επιτόκιο αυτό ήταν υψηλότερο από το ελάχιστο επιτόκιο, εφόσον θα μπορούσε να υπολογιστεί σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς (βλ. πίνακα 6 και αιτιολογικές σκέψεις 46 έως 49). Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, ενώ η Πολωνία χρησιμοποίησε «υψηλή εξασφάλιση» για τους υπολογισμούς της, η δήλωση είναι ακριβής, μολονότι εφαρμόστηκε η εκτίμηση του IDA για «μέτρια» (κανονική) εξασφάλιση: βασικό επιτόκιο συν 220 μονάδες βάσης ή 6,69 %.
(72)
Ως γενική παρατήρηση, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι αρχικές αμφιβολίες της όσον αφορά το ύψος του επιτοκίου, που διατυπώνονταν στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, οφείλονταν κατά κύριο λόγο στην έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της επιχείρησης και το επίπεδο της εξασφάλισης. Από αυτή την άποψη, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, στην απάντησή της στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Πολωνία κοινοποίησε τις σχετικές πληροφορίες, τις οποίες είχε στη διάθεσή του ο IDA πριν χορηγήσει το δάνειο. Επιπλέον, η Πολωνία υπέβαλε μία εκ των υστέρων αποτίμηση της αξίας των υποθηκευμένων ακινήτων και έκθεση που συνέταξε η […] μετά τη συναλλαγή, αλλά βασίζονταν σε πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες όταν λήφθηκε η απόφαση για τη χορήγηση του δανείου.
(73)
Όσον αφορά την εξασφάλιση, η εκτίμηση της Επιτροπής εστιάστηκε στο ερώτημα αν οι εκτιμήσεις του εμπειρογνώμονα βασίστηκαν σε συντηρητικά στοιχεία, όπως η εκτίμηση αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα αποδεχόταν την προσφερόμενη εξασφάλιση. Ως προς αυτό, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, ανάλογα με την χρησιμοποιούμενη μέθοδο, οι αποτιμήσεις της αξίας των μετοχών της Crist διαφέρουν σημαντικά (βλ. αιτιολογική σκέψη 40). Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη την κριτική […] όσον αφορά την αποτίμηση της καθαρής αξίας στοιχείων ενεργητικού ύψους […] εκατ. PLN, η οποία δεν λαμβάνει υπόψη ορισμένους σημαντικούς παράγοντες (βλ. αιτιολογική σκέψη 45), που με τη σειρά της έχει ως αποτέλεσμα την υποεκτίμηση της αξίας των ιδίων κεφαλαίων της Crist. Τέλος, η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι αποτιμήσεις της αξίας τόσο από […] και […] που χρησιμοποιούν τη μέθοδο της ΚΠΑ καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα (δηλ. αποτίμηση περίπου […] εκατ. PLN) και ότι και οι δύο ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες έχουν την άποψη ότι η μέθοδος θα έπρεπε να θεωρηθεί περισσότερο αντιπροσωπευτική. Εκτός από την κοινοποίηση αυτών των δύο εκτιμήσεων της αξίας στην Επιτροπή, η Πολωνία πρότεινε μια ενδεικτική αποτίμηση της αξίας της εξασφάλισης στη ναυπηγική δεξαμενή, την τιμή της αντιπροσφοράς της Patia ύψους 166 εκατ. PLN, που πραγματοποιήθηκε κατά την τρίτη υποβολή προσφορών. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι μια παρόμοια ενδεικτική εκτίμηση δεν αντιπροσωπεύει την αξία την οποία ένας ανταγωνιστής της Crist θα ήταν έτοιμος να καταβάλει για τη ναυπηγική δεξαμενή σε συνθήκες αναγκαστικής πώλησης αυτού του περιουσιακού στοιχείου.
(74)
Χωρίς να λαμβάνει θέση για το ποια από τις διάφορες εκθέσεις θα πρέπει να επιλεγεί, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο IDA είχε τη διάθεσή του ένα φάσμα εκτιμήσεων ως προς την ποιότητα της εξασφάλισης της προσφοράς, εκ των οποίων μόνο η πλέον απαισιόδοξη αντιπροσώπευε ποσοστό κατώτερο του150 % του δανείου που επρόκειτο να χορηγηθεί και τις συστάσεις του εμπειρογνώμονα σύμφωνα με τις οποίες ή εξασφάλιση ήταν επαρκής για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου.
(75)
Σχετικά με την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της επιχείρησης, η Επιτροπή αξιολόγησε τα αποδεικτικά στοιχεία που υπέβαλε η Πολωνία που είχε στη διάθεσή του ο IDA πριν λάβει την απόφαση για τη χορήγηση του δανείου. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι, στο πλαίσιο της εσωτερικής ανάλυσης της αξιολόγησης του εμπειρογνώμονα, ο IDA πραγματοποίησε πλήρη ανάλυση για την κάλυψη από την Crist του δείκτη ρευστότητας, του κύκλου εργασιών, της διάρθρωσης στοιχείων ενεργητικού προς το κεφάλαιο και τον δείκτη αποδοτικότητας. Επιπλέον, η εκτίμηση του IDA κάλυπτε τα εξής στοιχεία: ανάλυση ταμειακών ροών, χρηματοοικονομικές προβλέψεις, αποτελεσματικότητα της επένδυσης, σημείο ισοσκέλισης, τρωτότητα του επενδυτικού σχεδίου σε εξωτερικούς παράγοντες, όπως το επιτόκιο ή οι ισοτιμίες συναλλάγματος.
(76)
Η Επιτροπή λαμβάνει επίσης υπόψη την έκθεση […]. Αν και συντάχθηκε μετά τη συναλλαγή, η έκθεση περιέχει αναλυτική εκτίμηση της βαθμολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας της Crist και της προσφερόμενης εξασφάλισης, με βάση τα ίδια στοιχεία τα οποία είχε στη διάθεσή του ο IDA όταν έλαβε την απόφαση να χορηγήσει το δάνειο. Η έκθεση εκτιμά ότι η βαθμολογία της Crist είναι ελαφρώς χαμηλότερη από αυτήν που εφάρμοσε ο IDA (εύρος ΒΒ-Β). Όσον αφορά την εξασφάλιση, η έκθεση θεωρεί ότι η αποτίμηση της αξίας βάσει των στοιχείων ενεργητικού της […] υποεκτιμά σημαντικά την αξία των ιδίων κεφαλαίων της Crist. Η […] θεωρεί ότι η μέθοδος της ΚΠΑ είναι συνεπέστερη και ευρύτερα χρησιμοποιούμενη. Η […] διαπιστώνει, με βάση της ανάλυσή της για την αξιολόγηση της Crist και την αξία της προσφερόμενης εξασφάλισης, ότι το επιτόκιο του δανείου του IDA δεν ήταν χαμηλότερο από το επιτόκιο της αγοράς.
(77)
Η Επιτροπή εξέτασε επίσης αν το επιτόκιο που όρισε ο IDA αντιστοιχεί στη μεθοδολογία καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς, τα οποία η Επιτροπή μπορεί να εφαρμόζει για το επιτόκιο της αγοράς, όπως ορίζει η ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς. Σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς, το επιτόκιο αναφοράς προκύπτει με την πρόσθεση ενός περιθωρίου στο βασικό επιτόκιο που αντιστοιχεί στο ετήσιο επιτόκιο IBOR (το ετήσιο επιτόκιο της χρηματαγοράς στο εκάστοτε κράτος μέλος). Το περιθώριο που πρέπει να εφαρμόζεται εξαρτάται από τη η βαθμολογία της οικείας επιχείρησης και τις παρεχόμενες εξασφαλίσεις (βλ. πίνακα 6).
(78)
Δεδομένου ότι το βασικό επιτόκιο για τον Σεπτέμβριο του 2010 στην Πολωνία ήταν 4,49 % (15), το επιτόκιο του δανείου του IDA (6,81 %) θα ήταν υψηλότερο από το εφαρμοστέο επιτόκιο αναφοράς εάν, κατά τον χρόνο χορήγησης του δανείου:
-
η βαθμολογία της Crist ήταν «χαμηλή» (B) και η εξασφάλιση «υψηλή»,
-
η βαθμολογία της Crist ήταν «ικανοποιητική» (ΒΒ) και η εξασφάλιση τουλάχιστον «συνήθης», ή
-
η εξασφάλιση ήταν «χαμηλή» και η βαθμολογία της Crist τουλάχιστον «καλή» (ΒΒΒ).
Και στις τρεις εναλλακτικές περιπτώσεις, το επιτόκιο αναφοράς θα ήταν 6,69 % (4,49 % και 2,20 %), δηλ. χαμηλότερο από το επιτόκιο του δανείου του IDA (6,81 %).
(79)
Με βάση την ανωτέρω ανάλυση, η Επιτροπή θεωρεί ότι η βαθμολογία της Crist κατά τον χρόνο χορήγησης του δανείου ήταν στη χειρότερη περίπτωση «χαμηλή» (Β). Όσον αφορά τις εξασφαλίσεις, ακόμα και η πλέον απαισιόδοξη εκδοχή για αξία εξασφάλισης […] εκατ. PLN αντιπροσωπεύει ποσοστό άνω του 100 % της αξίας του δανείου και η Επιτροπή κρίνει, συνεπώς, ότι η εκτιμώμενη ζημία σε περίπτωση αθέτησης αποπληρωμής του δανείου (LGD) δεν υπερβαίνει το 30 %, που αντιστοιχεί σε υψηλό επίπεδο εξασφάλισης, όπως ορίζεται στην ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς. Λαμβάνοντας υπόψη την υψηλή εξασφάλιση του δανείου, το επιτόκιο για το δάνειο, με βάση την πλέον απαισιόδοξη εκδοχή, κατά τον χρόνο που πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή, δεν θα έπρεπε να είναι κατώτερο από 6,69 % (δηλ. το επιτόκιο αναφοράς για την Πολωνία 4,49 % συν 2,20 %, βλ. πίνακα 6). Το δάνειο του IDA χορηγήθηκε με υψηλότερο επιτόκιο (6,81 %).
(80)
Εν κατακλείδι, με βάση τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της, η Επιτροπή μπορεί να συμπεράνει ότι, όταν έλαβε την απόφαση να χορηγήσει το δάνειο στην Crist, ο IDA ενήργησε όπως θα ενεργούσε ένας ιδιώτης επενδυτής με βάση τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα και εφάρμοσε επιτόκιο που αντιστοιχούσε στο επιτόκιο της αγοράς.
(81)
Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή διατύπωσε επιφυλάξεις για τη χρήση του δανείου της […] Bank ως στοιχείου σύγκρισης στην παρούσα περίπτωση. Η Επιτροπή παρατήρησε, μεταξύ άλλων, ότι το δάνειο της […] Bank διέφερε από το δάνειο του IDA, διότι το ποσό ήταν πολύ χαμηλότερο και η […] Bank απλώς αναχρηματοδότησε τη συναλλαγή την οποία η Crist είχε αρχικά χρηματοδοτήσει με ίδια κεφάλαια. Επιπλέον, η εκ πρώτης όψεως άποψη της Επιτροπής ήταν ότι το δάνειο του IDA ενείχε υψηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με το δάνειο της […] Bank, εφόσον η διάρκειά του ήταν σημαντικά μεγαλύτερη από τη διάρκεια του δανείου της […] Bank.
(82)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 50 έως 55, οι πολωνικές αρχές επιβεβαίωσαν τη θέση τους ότι ήταν σωστό να χρησιμοποιηθεί το δάνειο της […] Bank ως στοιχείο σύγκρισης για το δάνειο του IDA. Παρόλα αυτά, η Πολωνία επισήμανε ότι ελήφθησαν υπόψη και άλλα στοιχεία πριν την απόφαση για τη χορήγηση του δανείου.
(83)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η απόφαση του IDA να χορηγήσει το δάνειο στην Crist βασίστηκε σε σύνθετη ανάλυση εμπειρογνώμονα της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης που κατέδειξε την αποδοτικότητα της προγραμματισθείσας επένδυσης και ότι ο IDA χρησιμοποίησε ως πρόσθετο στοιχείο αναφοράς προγενέστερη απόφαση ανεξάρτητου χρηματοπιστωτικού οργανισμού, της […] Bank, δηλ. το επίμαχο στοιχείο σύγκρισης.
(84)
Η Επιτροπή λαμβάνει επίσης υπόψη το γεγονός ότι η αγορά της ναυπηγικής δεξαμενής από την Crist συνιστούσε την ολοκλήρωση μιας γραμμής παραγωγής και μπορεί, συνεπώς, να θεωρηθεί ως λιγότερο επικίνδυνο βήμα την υλοποίηση της επιχειρηματικής στρατηγικής σε σχέση με την υπόθεση στην οποία χορηγήθηκε το δάνειο της […] Bank. Όταν εγκρίθηκε το δάνειο της […] Bank, δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί δεδομένο ότι η Crist θα ήταν σε θέση να ολοκληρώσει το τελευταίο βήμα της προγραμματισθείσας επένδυσης, δηλ. την αγορά της ναυπηγικής δεξαμενής. Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η υπογραφή, κατά το διάστημα μεταξύ των δύο δανείων, της μεγαλύτερης σύμβασης που υπέγραψε ποτέ η Crist (αξίας […] εκατ. ευρώ) ενισχύει τη θέση της επιχείρησης σε σύγκριση με το χρονικό σημείο κατά το οποίο χορηγήθηκε το δάνειο της […] Bank.
(85)
Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει πως το γεγονός ότι η επιχείρηση διέθετε πολλαπλές εξωτερικές πηγές χρηματοδότησης όταν χορηγήθηκε το δάνειο του IDA αποδεικνύει ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας είχε θετική εικόνα για την χρηματοοικονομική προοπτική της Crist και την ικανότητά της να παράγει έσοδα.
(86)
Αφού εξετάστηκαν οι αμφιβολίες που διατυπώθηκαν στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι όροι χορήγησης του δανείου της […] Bank και το γεγονός ότι η Crist είχε πρόσβαση και σε άλλες πηγές εξωτερικής χρηματοδότησης ενισχύουν το συμπέρασμα ότι ένας ιδιώτης επενδυτής θα χορηγούσε στην Crist δάνειο με όρους παρόμοιους με αυτούς του δανείου του IDA.
(87)
Η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας ανέφερε ότι, μολονότι η χρηματοοικονομική κατάσταση της Crist ήταν συνολικά υγιής όταν χορηγήθηκε το δάνειο του IDA, οι λογαριασμοί παρουσίαζαν μείωση του καθαρού αποτελέσματος επί τρία συνεχή έτη και η αγορά χαρακτηριζόταν από υπερβάλλουσα ικανότητα. Η Επιτροπή είχε εκ πρώτης όψεως αμφιβολίες αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα χορηγούσε χρηματοδότηση, δεδομένων των κινδύνων της αγοράς και του γεγονότος ότι η χρηματοπιστωτική κρίση δεν είχε σε καμία περίπτωση παρέλθει όταν ελήφθη το εν λόγω μέτρο.
(88)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 56 έως 60, η Πολωνία υπέβαλε συμπληρωματικές εξηγήσεις για τα στοιχεία στα οποία βασίστηκε ο IDA για να λάβει την απόφαση χορήγησης του δανείου. Σε αυτές περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, ανάλυση σε τρία στάδια της χρηματοοικονομικής κατάστασης της επιχείρησης, η οποία κατέδειξε ασφαλή φερεγγυότητα και μια ανεξάρτητη ανάλυση του […]. Η Πολωνία επισήμανε ότι η απόδοση της επένδυσης, βάσει της ΚΠΑ και του ΕΣΑ, ήταν υψηλή.
(89)
Η Επιτροπή εξέτασε την εκτίμηση που υπέβαλε η Πολωνία σχετικά με την αποδοτικότητα της επένδυσης της Crist, η οποία καταδεικνύει ότι, μολονότι τελικά η Crist έπρεπε να καταβάλει υψηλότερο τίμημα από αυτό που είχε αρχικά ληφθεί υπόψη, για τη ναυπηγική δεξαμενή, δηλ. 175 εκατ. PLN, οι σχετικές χρηματοοικονομικές τιμές παραμένουν υψηλές (ΚΠΑ και ΕΣΑ της επένδυσης ανέρχονται σε […] εκατ. PLN και […]% αντίστοιχα, με βάση τα στοιχεία που ήταν γνωστά κατά τον χρόνο της συναλλαγής). Από την σκοπιά ενός ιδιώτη επενδυτή, τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι η Crist διέθετε ένα εύρωστο επιχειρηματικό σχέδιο και ότι, χάρη στην επένδυσή της, η Crist απέκτησε τη δυνατότητα να συνάπτει νέες συμφάσεις στον τομέα της υδραυλικής μηχανικής. Πράγματι, η αξία των συμβάσεων που υπεγράφησαν υποδήλωνε ταχύ ρυθμό ανάπτυξης της επιχείρησης.
(90)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι πωλήσεις και οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της επιχείρησης κατεδείκνυαν ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική. Επιπλέον, οι πολωνικές αρχές εξήγησαν ότι η μείωση των καθαρών αποτελεσμάτων, η οποία αφορούσε μόνο δύο έτη (2008 και 2009, βλ. πίνακα 4), συνδεόταν με τη νέα επιχειρηματική στρατηγική της Crist. Συνεπώς, αίρονται οι επιφυλάξεις σε σχέση με τη συνολική θετική αξιολόγηση των οικονομικών αποτελεσμάτων της Crist.
(91)
Αναφορικά με τις αμφιβολίες που διατυπώθηκαν λόγω της υπερπροσφοράς της αγοράς, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, μολονότι ο κλάδος της παραδοσιακής ναυπηγικής παρουσιάζει ενδεχομένως υπερβάλλουσα ικανότητα, ποσοστό […]% το 2009 έως […]% το 2011 των εσόδων της Crist προερχόταν, σύμφωνα με τη νέα στρατηγική της που ορίστηκε στο επιχειρηματικό σχέδιο το οποίο διέθεσε στον IDA με σκοπό τη χορήγηση του δανείου, από άλλες αγορές εκτός της παραδοσιακής ναυπηγικής (βλ. πίνακα 1). Η διάρθρωση των εσόδων της Crist και τα στοιχεία σχετικά με τις προοπτικές της ανάπτυξης της μηχανικής στον τομέα των θαλάσσιων αιολικών πάρκων, στον οποίο δραστηριοποιείται κατά κύριο λόγο η επιχείρηση, καταδεικνύει την αναπτυξιακή δυναμική της επιχείρησης και τον σχετικά χαμηλό κίνδυνο για τους ιδιώτες επενδυτές.
(92)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι τα επιχειρηματικά στοιχεία που ήταν διαθέσιμα κατά τον χρόνο της συναλλαγής περιείχαν επαρκή στοιχεία που επέτρεπαν σε έναν ιδιώτη επενδυτή να λάβει την ίδια απόφαση με αυτήν του IDA.
(93)
Η εκτίμηση αυτή ενισχύεται από τα οικονομικά αποτελέσματα της Crist το 2010-2011, τα οποία, ως αναπόσπαστο μέρος του επιχειρηματικού σχεδίου, μπορούν πλέον να εκτιμηθούν εκ των υστέρων. Μολονότι, το 2010 η επιχείρηση πέτυχε ποσοστό μόνο […]% των προβλέψεών της για πωλήσεις, υπήρξε υπέρβαση της προβλεφθείσας απόδοσης των πωλήσεων και των περιθωρίων καθαρού κέρδους και το καθαρό κέρδος που παρήγαγε η Crist ανήλθε σε 12,6 εκατ. PLN και ήταν […] φορές μεγαλύτερο από το καθαρό κέρδος που είχε προγραμματιστεί για εκείνο το έτος. Το 2011, τα αποτελέσματα της επιχείρησης παρουσίασαν περαιτέρω βελτίωση, με επίπεδο πωλήσεων υψηλότερο κατά […]% σε σχέση με αυτό που σχεδιάστηκε, ενώ το παραχθέν καθαρό κέρδος υπερέβη την πρόβλεψη κατά […]%. Οι συνολικοί ισολογισμοί της επιχείρησης στο τέλος του 2010 και του 2011 ήταν υψηλότεροι από τους προγραμματισθέντες κατά […]% και […]% αντίστοιχα.
(94)
Στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες αν πληρούνταν ορισμένες προϋποθέσεις που όριζε το Πρόγραμμα, και συγκεκριμένα αν η Crist ήταν επιλέξιμη βάσει του Προγράμματος και αν το δάνειο τηρούσε το όριο για την ένταση της ενίσχυσης που ορίζεται στο Πρόγραμμα (βλ. αιτιολογική σκέψη 15).
(95)
Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την εξήγηση των πολωνικών αρχών ότι η επιχείρηση είχε δικαίωμα για χρηματοδότηση βάσει του Προγράμματος και ότι το επίπεδο της χρηματοδότησης της επένδυσης της Crist από τον IDA δεν υπερέβη το 80 % του ορίου που θέτει το Πρόγραμμα (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 61 έως 64) Σε σχέση με το δεύτερο σημείο, η Επιτροπή έλεγξε αν τηρήθηκε το όριο, όπως ανέφεραν οι πολωνικές αρχές, και βάσει των στοιχείων που είχε στη διάθεσή του IDA όταν έλαβε την απόφαση να χορηγήσει το δάνειο: χρηματοδότηση ύψους 150 εκατ. PLN για συνολική επένδυση 188,2 εκατ. PLN (16) συνεπάγεται ένταση ενίσχυσης 79,7 %.
(96)
Βάσει των ανωτέρω εξηγήσεων, η Επιτροπή θεωρεί ότι έχουν αρθεί οι επιφυλάξεις ως προς το αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα είχε χορηγήσει το δάνειο.
1.2. Συμπέρασμα σχετικά με το πλεονέκτημα
(97)
Βάσει των ανωτέρω πορισμάτων, η Επιτροπή κρίνει ότι οι όροι χορήγησης του δανείου του IDA δεν απέφεραν στην επιχείρηση κανένα καταχρηστικό πλεονέκτημα. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή θεωρεί ότι i) με βάση τα στοιχεία που είχε στην κατοχή του IDA, ένας ιδιώτης επενδυτής θα ελάμβανε την ίδια απόφαση και ότι ii) το επιτόκιο του δανείου του IDA στην Crist αντιστοιχεί στο επιτόκιο της αγοράς.
(98)
Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι τα στοιχεία που υποδηλώνουν την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ έχουν σωρευτικό χαρακτήρα, η απουσία έστω και ενός από αυτά είναι καθοριστική. Συνεπώς, δεν είναι αναγκαίο να αναλυθούν τα άλλα στοιχεία που προσδιορίστηκαν στην αιτιολογική σκέψη 66 ανωτέρω.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ
Άρθρο 1
Το μέτρο, το οποίο εφάρμοσε η Δημοκρατία της Πολωνίας προς όφελος της Crist S.A., υπό μορφή δανείου 150 εκατ. PLN με επιτόκιο 6,81 %, δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Πολωνίας.
Βρυξέλλες, 25 Ιουλίου 2012.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 25. července 2012
o státní podpoře č. SA.33114 (2012/C) (ex. 2011/NN) - Polsko Údajná státní podpora pro loděnice Crist
(oznámeno pod číslem C(2012) 5057)
(Pouze polské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2013/9/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními (1),
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Dne 6. listopadu 2008 Komise přijala dvě rozhodnutí o navrácení podpory (2) v souvislosti s protiprávní státní podporou poskytnutou loděnicím ve Gdyni a ve Štětíně (dále jen „gdyňská loděnice“ a „štětínská loděnice“), která umožnila uplatnit zvláštní postup prodeje. Polské orgány měly možnost prodat majetek loděnic po částech v otevřených, transparentních, bezpodmínečných a nediskriminačních nabídkových řízeních
(2)
V průběhu navracení podpory požádala Komise o vyjasnění ohledně výše zmíněných nabídkových řízeních. V návaznosti na informace v médiích, že státem vlastněná Agentura pro rozvoj průmyslu (Agencja Rozwoju Przemysłu, dále jen „agentura ARP“) mohla v září 2010 poskytnout půjčku (dále jen „opatření“) společnosti Crist S.A. (dále jen „společnost Crist“ nebo „společnost“) na nákup určitých aktiv Gdyňské loděnice, požádala Komise při schůzce s polskými orgány dne 22. října 2010 o vyjasnění této otázky. Polské orgány vysvětlily své stanovisko a zavázaly se poskytnout veškeré nezbytné informace a doklady k této transakci. Informace byly poskytnuty dne 25. listopadu 2010 a 5. prosince 2011.
(3)
Komise se sešla s polskými orgány dne 6. prosince 2011.
(4)
Místopředseda Almunia a polský ministr státní pokladny Aleksander Grad si vyměnili řadu dopisů, kterou završil dopis ministra Grada ze dne 25. října 2011, v němž informuje Komisi o plánu ukončit úpadkové řízení u Gdyňské i Štětínské loděnice na konci roku 2011.
(5)
Dopisem ze dne 25. ledna 2012 Komise Polsko informovala, že se ve věci zmíněného opatření rozhodla zahájit řízení (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“) podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“).
(6)
Rozhodnutí Komise zahájit řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (3). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby k opatření podaly své připomínky.
(7)
Polsko předložilo své připomínky dne 27. února 2012. Nebyly obdrženy připomínky třetích stran. Další informace poskytlo Polsko dne 4. a 5. června 2012.
II. SOUVISLOSTI
1. Popis příjemce
(8)
Polské orgány uvedly, že Crist je soukromá společnost se sídlem v Gdaňsku, kterou v roce 1990 založili její dva stávající akcionáři. Společnost má přibližně 150 zaměstnanců. Dalších zhruba 500 osob poskytuje společnosti služby v rámci samostatné výdělečné činnosti. Mezi oblasti hospodářské činnosti společnosti Crist patří zejména stavba a oprava lodí a hydrotechnická zařízení. V letech 2004-2008 společnost prováděla práce na přibližně 20 lodích či jiných konstrukcích ročně. Klientelu společnosti tvoří zejména majitelé lodí z Evropy (Německa, Nizozemska, Skandinávie a Polska).
(9)
Podle informací polských orgánů společnost vykonává hospodářskou činnost hlavně v těchto segmentech trhu:
-
trh hydrotechnických staveb: ocelové konstrukce využívané jako zdymadla, přehrady, kesony a jiné ocelové konstrukce pro stavbu přístavních hrází a mol,
-
trh s obnovitelnou energií: zařízení nebo elementy využívané při stavbě mořských větrných parků,
-
trh offshore: průzkumná, těžební a zpracovatelská zařízení používaná na moři k obsluze vrtných plošin a moduly pro ocelové konstrukce těchto plošin.
(10)
Struktura příjmů společnosti Crist, rozdělená podle jednotlivých segmentů trhu, je znázorněna v tabulce 1. Polské orgány Komisi informovaly, že tato struktura příjmů vyplývá z realizace obchodního plánu, podle něhož je třeba změnit zaměření z tradiční stavby lodí na odvětví obnovitelné energie získávané na moři a hydrotechnické stavby.
Tabulka 1
struktura příjmů společnosti Crist podle segmentů
Kategorie příjmů
2009
2010 (4)
2011
Hydrotechnické stavby
[17-23] (5) %
[4-6]%
[3-5]%
Obnovitelná energie
[23-28]%
[75-80]%
[67-74]%
Offshore
[21-26]%
[6-8]%
[6-8]%
Jiné (stavba lodí)
[29-34]%
[9-12]%
[17-20]%
(11)
Dle informací polských orgánů společnost Crist zdesetinásobila v letech 2002-2009 své příjmy, jež v roce 2009 dosáhly 383 milionů PLN (95,75 milionu EUR (6)). V roce 2010 příjmy poklesly na 236 milionů PLN (59 milionů EUR), ale v roce 2011 dosahovaly 630 milionů PLN (157,5 milionu EUR). Hlavní finanční výsledky společnosti Crist za léta 2007-2009, tj. před poskytnutím půjčky agentury ARP, a za léta 2010-2011, tj. po poskytnutí půjčky, jsou shrnuty v tabulce 2.
Tabulka 2
Hlavní finanční výsledky společnosti Crist v letech 2007-2011 (v milionech PLN)
2007
2008
2009
2010
2011
Výnosy z prodeje
323,41
361,06
383,77
236,48
630,29
Zisk z prodeje
19,10
20,80
27,10
5,5
53,1
Provozní zisk
20,80
19,50
25,80
15,37
49,33
Čistý zisk
22,20
20,10
15,50
12,62
31,66
Odpisy
2,40
3,30
4,20
5,58
10,75
Finanční přebytek
24,60
23,40
19,70
18,20
42,41
(12)
Polské orgány uvedly, že výše úvěrů a limitů na expozice společnosti činila v roce 2011 přibližně […]* milionů PLN ([…] milionů EUR) včetně půjčky poskytnuté agenturou ARP (viz oddíl 3 „Popis opatření“) a různých forem finanční podpory, kterou poskytly čtyři soukromé banky. Společnost je v současné době vázána plněním 10 smluv v celkové hodnotě […] milionů PLN ([…] milionů EUR) a vyjednává další smlouvy v celkové hodnotě cca […] milionů PLN ([…] milionů EUR).
2. Popis programu
(13)
Dne 27. května 2010 požádala společnost Crist agenturu ARP o poskytnutí půjčky (viz oddíl 3 „Popis opatření“) v rámci programu „Podpora iniciativ na povzbuzení polské ekonomiky poskytovaná Agenturou pro rozvoj průmyslu“ (Wspieranie przez Agencję Rozwoju Przemysłu S.A. inicjatyw pobudzających polską gospodarkę, dále jen „program“), v podkategorii „Podpora pro podniky v oblastech nejvíce ohrožených hospodářskou krizí“.
(14)
Mezi podniky způsobilé k získání podpory v rámci programu patří malé a střední podniky, jež realizují projekty zaměřené na povzbuzení poptávky v polské ekonomice a působí v okresech nejvíce ohrožených hospodářskou krizí či závažnými povodněmi. Tyto okresy jsou v programu jasně uvedeny. Podle programu patří Gdaňsk k ohroženým okresům, Gdyně nikoliv.
(15)
Podle programu se bude agentura ARP účastnit projektů a opatření, jejichž cílem je povzbuzení poptávky v ekonomice a hospodářského rozvoje. Agentura ARP by měla mít zajištěnu odpovídající návratnost, tj. její účast by měla být založena na tržních podmínkách. Maximální intenzita financování poskytovaného agenturou ARP nesmí přesáhnout 80 % čisté hodnoty plánované investice.
(16)
Podle polských orgánů by agentura ARP neměla podporovat projekty, jež mohou obsahovat prvky státní podpory, s výjimkou projektů, které se týkají národní bezpečnosti a obrany v souladu s článkem 346 SFEU (7).
(17)
Program představuje část komerční aktivity agentury ARP zaměřené na vytváření zisku a podle polských orgánů je v souladu s příslušnými normami na trhu komerčních finančních služeb nabízených podnikům. Polsko vysvětlilo, že tato činnost nesouvisí se státní podporou, která je prostřednictvím agentury ARP poskytována velkým podnikům v obtížích.
3. Popis opatření
(18)
Prošetřovaným opatřením je půjčka ve výši 150 milionů PLN (33,4 milionu EUR), kterou společnosti Crist poskytla agentura ARP dne 14. září 2010 (dále jen „půjčka agentury ARP“) na nákup balíku aktiv včetně suchého doku, tzv. areálu loděnice č. 2 společnosti Crist. Podle polských orgánů představovala půjčka v okamžiku poskytnutí méně než […] % celkové výše úvěrů a limitů na expozice společnosti.
(19)
Podle programu by měla úroková sazba půjčky ARP odpovídat základní sazbě navýšené o čistou úrokovou marži ve výši 0,9-4 % ročně (dále jen „úroková marže“) podle rizika financování a kvality zajištění (kolaterálu) poskytnutého příjemcem - viz tabulka 3.
Tabulka 3
Úroková marže uplatňovaná podle programu na opatření
Finanční riziko
silné zajištění
střední zajištění
slabé zajištění
nízké
0,9 %
1,0-1,4 %
1,5-1,8 %
střední
1,0-1,4 %
1,5-1,8 %
1,9 %-3,3 %
vysoké
1,5-1,8 %
1,9 %-3,3 %
3,4 %-4,0 %
(20)
Úroková marže pro půjčku agentury ARP společnosti Crist byla stanovena na 1,8 %. Celková úroková sazba půjčky, kterou společnost Crist obdržela, činila 6,81 % (8). Úroková sazba byla stanovena na základě základní sazby definované jako tříměsíční sazba WIBOR (9) (jež v okamžiku poskytnutí půjčky činila 3,81 %) navýšená o 1,2 %, k nimž se připočetla úroková marže ve výši 1,8 %. Agentura ARP stanovila výši úrokové marže na 1,8 %, jelikož jak finanční riziko transakce, tak příslušné zajištění byly vyhodnoceny jako střední. Podle údajů v tabulce 3 by se proto marže měla pohybovat mezi 1,5 % až 1,8 %. Půjčka agentury ARP je splatná ke dni 31. prosince 2015, doba trvání půjčky tedy činí zhruba 5 let a 3 měsíce (k opatření došlo dne 14. září 2010).
(21)
Zajištění půjčky agentury ARP sestává z těchto prvků:
-
registrovaná zástava 100 % akcií společnosti Crist,
-
hypotéka na nemovitosti (část areálu loděnice č. 2)
-
registrovaná zástava souboru movitého majetku tvořícího část areálu loděnice č. 2,
-
blankosměnka podepsaná společností Crist,
-
svolení společnosti Crist k přímé vykonatelnosti závazku a
-
svolení všech akcionářů k přímé vykonatelnosti závazku.
(22)
Podle programu musí zajištění odpovídat alespoň 150 % finančních prostředků poskytnutých agenturou ARP.
(23)
Třetí kolo nabídkového řízení za účelem prodeje majetku gdyňské loděnice se konalo dne 15. září 2010. Podle informací v médiích byla společnost Crist díky finančním prostředkům od agentury ARP schopna předložit vyšší nabídku než jiný soutěžitel, společnost Patia, zaregistrovaná na Kypru a propojená s ukrajinskou společností ISD, jež je majitelem loděnice Gdaňsk. Společnost Crist navrhla částku 175 milionů PLN (43,75 milionu EUR) za nákup nabízeného balíku aktiv (dále jen „suchý dok“). Minimální cena suchého doku byla stanovena na 96,7 milionu PLN (24,17 milionu EUR).
III. DŮVODY K ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(24)
V rozhodnutí o zahájení řízení Komise vyjádřila své pochybnosti, zda společnost Crist mohla získat nezbytné financování za podobných podmínek na trhu na základě informací, které měla agentura ARP k dispozici v okamžiku rozhodnutí o poskytnutí půjčky.
(25)
Podle předběžné analýzy opatření založené na informacích, jež měla Komise k dispozici, mohla půjčka agentury ARP společnost Crist za použití státních prostředků zvýhodnit. Komise rovněž vyjádřila znepokojení ohledně následujících bodů: a) úroková sazba poskytnuté půjčky, b) zajištění akceptované agenturou ARP, c) referenční hodnoty uplatňované agenturou ARP, d) obchodní plán předložený společností Crist a e) potenciální zvýhodněné zacházení agentury ARP se společností Crist.
(26)
Pokud jde o úrokovou sazbu, Komise nebyla s to rozhodnout, zda byla úroková sazba půjčky agentury ARP (činící 7,02 % v okamžiku přijetí rozhodnutí o zahájení řízení) v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, jelikož polské orgány nepředložily doklady o ratingu společnosti i úrovni zajištění.
(27)
Pokud jde o zajištění, nebyla Komisi předložena smlouva mezi agenturou ARP a společností Crist ani znalecké ocenění akcií společnosti Crist a suchého doku sloužících jako zajištění půjčky. Komise se proto domnívala, že Polsko nepředložilo důkazy prima facie, že znalecká ocenění byla provedena s obezřetností a že byla provedena na obezřetném základě a že by byl investor v tržním hospodářství ochoten toto zajištění akceptovat.
(28)
Pokud jde o referenční hodnotu, Komise měla pochyby, zda mohl být úvěr banky […] použit jako referenční hodnota k posouzení souladu půjčky agentury ARP se zásadou investora v tržním hospodářství. Komise má za to, že úvěr banky […] se od půjčky agentury ARP liší, jelikož a) se jím refinancovala transakce, kterou společnost Crist původně financovala ze svých vlastních zdrojů, b) výše úvěru poskytnutého bankou […] je výrazně nižší a c) půjčka agentury ARP obnášela ve srovnání s úvěrem banky […] vyšší riziko, protože její výše překračovala vlastní prostředky společnosti Crist a doba jejího trvání byla o dost delší (pět let a tři měsíce oproti třem rokům a osmi měsícům).
(29)
Pokud jde o obchodní plán, Komise poznamenala, že v okamžiku poskytnutí půjčky vykazovaly čisté zůstatky společnosti Crist - přes její celkovou dobrou finanční situaci -třetím rokem pokles. Vzhledem k danému tržnímu riziku, možné nadměrné výrobní kapacitě i finanční krizi, jež v okamžiku přijetí opatření vrcholila, měla Komise pochybnosti, zda by investor v tržním hospodářství poskytl uvedené financování.
(30)
Aniž by byla dotčena otázka, zda program jako takový představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, Komise měla navíc pochybnosti, zda společnost byla způsobilá k podpoře poskytované na základě programu agenturou ARP, jelikož půjčka byla poskytnuta na investici v Gdyni, jež nepatřila mezi ohrožené okresy, a proto nemohla z programu čerpat. Komise se rovněž tázala, zda byla intenzita financování agenturou ARP v případě společnosti Crist v souladu s maximálním limitem intenzity stanoveným v programu (viz 15. bod odůvodnění). Půjčka agentury ARP činí 150 milionů PLN (37,5 milionu EUR). Společnost Crist koupila suchý dok za cenu 175 milionů PLN (43,75 milionu EUR). Na základě těchto číselných údajů proto činila intenzita podpory u půjčky agentury ARP 86 %, tzn. překročila limit intenzity stanovený v programu. Komise proto konstatovala, že společnost Crist mohla získáním půjčky agentury ARP v rámci programu požívat zvýhodněného zacházení.
(31)
Na základě výše uvedených skutečností měla Komise pochybnosti, zda by investor v tržním hospodářství zajistil společnosti Crist příslušné financování, a proto se rozhodla zahájit formální vyšetřovací řízení.
IV. PŘIPOMÍNKY POLSKA
(32)
Polské orgány uvedly, že rozhodnutí o poskytnutí půjčky společnosti Crist předcházelo komplexní posouzení ekonomické a finanční situace společnosti, jejího obchodního plánu a možných dopadů na trh a že z výsledku této analýzy jednoznačně vyplývá, že zmíněná půjčka odpovídá obvyklým tržním podmínkám, tj. podmínkám, ve kterých by soukromý hospodářský subjekt souhlasil s financováním příslušné investice. Proto podle Polska půjčka agentury ARP poskytnutá společnosti Crist nepředstavuje státní podporu.
1. Úroková sazba
(33)
Polsko vysvětlilo, že před poskytnutím půjčky agentury ARP byla ve třech fázích posouzena ekonomická a finanční situace společnosti v souladu s příslušnými normami na trhu komerčních finančních služeb nabízených podnikům. V první fázi spočívala v úvodním úvěrovém ohodnocení, které provedl nezávislý externí poradce a na jejímž základě mohla společnost postoupit do další fáze - podrobnějšího posouzeni. V druhé fázi byly posouzeny tři poslední účetní roky spolu s předpokládanými výsledky, provedena poměrová analýza, zhodnoceny jednak kvantitativní ukazatele, jako je poměr likvidity, obrat aktiv, struktura kapitálu, výnosnost a rozvoj, jednak kvalitativní ukazatele, jako je kvalita řízení, míra závislosti na trhu a kvalita navržených zajištění. V poslední fázi byla stanovena výše marže za použití matice založené na odborné analýze a zohledňující rizika a navrženou úroveň zajištění.
(34)
Pokud jde o dynamiku výsledků společnosti Crist v letech 2006-2009 (viz tabulka 4), Polsko zdůraznilo, že ekonomická a finanční situace společnosti v okamžiku žádosti o půjčku, popsaná v odborné analýze, byla dobrá.
Tabulka 4
Dynamika finančních výsledků společnosti Crist v letech 2006-2009 (v milionech PLN)
2006
2007
Dynamika
2008
Dynamika
2009
Dynamika
Zisk z prodeje
21,20
19,10
90,09 %
20,8
108,90 %
27,10
130,29 %
Provozní zisk
20,90
20,80
99,52 %
19,50
93,75 %
25,80
132,31 %
Čistý zisk
16,50
22,20
134,55 %
20,10
90,54 %
15,50
77,11 %
Odpisy
1,97
2,40
121,83 %
3,30
137,50 %
4,20
127,27 %
Finanční přebytek
18,47
24,60
133,19 %
23,40
95,12 %
19,70
84,19 %
Výnosy z prodeje
228,75
323,41
141,38 %
361,06
111,64 %
383,77
106,29 %
(35)
Polsko vysvětlilo, že k poklesu čistých finančních výsledků v roce 2008 a 2009 došlo z důvodu změny obchodního plánu, podle něhož byly uzavírány smlouvy vyšší hodnoty a s vyšší ziskovostí, jež se ale vyznačovaly dlouhou dobu realizace v rozmezí 12-15 měsíců. To znamená, že největších finančních zisků bude dosaženo po dokončení produktu a po jeho dodání smluvnímu partnerovi.
(36)
Agentura ARP posoudila obchodní plán, který společnost Crist předložila, na několika úrovních. Polsko vysvětlilo, že plán byl vypracován ve spolupráci s […], jeho posouzení provedl […] („[…]“) a důkladnou analýzu dokumentu včetně předpokladů a očekávaných dopadů provedli odborníci agentury ARP. Polské orgány poznamenaly, že stanovisko všech subjektů k dokumentu bylo ve všech fázích pozitivní, a uvedly, že správnost obchodního plánu potvrdily faktické výsledky, jichž Crist dosáhla a které se shodují s údaji v prognóze nebo je dokonce přesahují. Polsko rovněž vysvětlilo, že optimistické finanční prognózy, které společnost Crist předložila, byly věrohodné a stvrzené uzavřenými smlouvami.
(37)
K výnosnosti investice Polsko předložilo podrobné vysvětlení ohledně vypočítaných ukazatelů, jež vycházejí z peněžních toků, současné čisté hodnoty (net present value - NPV) a vnitřní míry návratnosti (IRR - internal rate of return) a které se ukázaly jako vysoké. Čistá současná hodnota projektu zahrnujícího nákup suchého doku za cenu 150 milionů PLN činila […] milionů PLN a vnitřní míra návratnosti […] %. Polsko dodatečně konstatovalo, že ač byl suchý dok nakonec zakoupen za 175 milionů PLN, finanční ukazatele transakce jsou nadále velmi vysoké (NPV - […] milionů PLN, a IRR - […] %).
(38)
Na základě výše zmíněných analýz stanovila agentura ARP rating společnosti podle třífázového interního systému hodnocení. Společnost Crist podle hodnocení představuje průměrné úvěrové riziko, má dobrou finanční spolehlivost a dostatečnou schopnost plnit své závazky v delším časovém horizontu a vykazuje zvýšenou odolnost vůči nepříznivým ekonomickým podmínkám dlouhodobějšího charakteru. Polsko uvedlo, že výsledek metody, kterou použila agentura ARP, je v souladu se sdělení Komise o revizi metody stanovování referenčních a diskontních sazeb (10) (dále jen „sdělení o referenčních sazbách“). Údaje, jež měla agentura ARP k dispozici, podle posouzení odpovídají kategorii ratingu BBB (dobrý), tak jak ji definuje ratingová agentura EuroRating. Ve snaze předejít nepříznivým následkům vyplývajícím z mylného posouzení a pro účely přezkoumání výsledku za použití sdělení o referenčních sazbách se přesto Polsko rozhodlo akceptovat rating BB.
(39)
Polské orgány uvedly, že společnost Crist poskytla následující zajištění: registrovaná zástava 100 % akcií společnosti Crist, hypotéka na nemovitosti (část areálu loděnice č. 2), registrovaná zástava souboru movitého majetku tvořícího část areálu loděnice č. 2, blankosměnka podepsaná společností Crist, svolení společnosti Crist k přímé vykonatelností závazku a svolení všech akcionářů k přímé vykonatelnosti závazku.
(40)
Polsko předložilo znalecká ocenění akcií společnosti Crist, vypracovaná […] podle těchto dvou metod: metody založené na aktivech (metoda vycházející z upravené čisté hodnoty aktiv) ze dne 29. července 2010 a metody založené na příjmech (metoda diskontovaných peněžních toků za použití upravené současné hodnoty) ze dne 1. srpna 2010. Výsledky těchto dvou ocenění se značně lišily. Podle první metody hodnota činila […] milionů PLN, druhou metodou se dospělo téměř k […] milionům PLN. V samostatném dokumentu ze dne 3. srpna 2010, který předložily polské orgány, zároveň […] prokázalo, že metoda upravené čisté hodnoty aktiv se více blížila likvidační hodnotě společnosti a nevyjadřovala skutečnou hodnotu společnosti Crist (zejména hodnotu vlastního kapitálu). […] konstatovalo, že za skutečnou hodnotu je třeba považovat částku […] milionů PLN.
(41)
Pokud jde o hodnotu druhého prvku zajištění, tj. hypotéky na nemovitosti, Polsko předložilo nezávislé znalecké ocenění ze dne 4. března 2009, v němž byla tržní hodnota balíku aktiv odhadnuta na 169,5 milionu PLN (či 84,7 milionu v podmínkách nuceného prodeje). V lednu 2011, poté co již transakce proběhla, agentura ARP dodatečně požádala o nezávislé znalecké ocenění, jež bylo postoupeno Komisi a v níž je hodnota nemovitosti zatížené hypotékou odhadnuta na […] milionů PLN.
(42)
V reakci na pochybnost Komise, zda může být cena, kterou společnost Crist v třetím kole nabídkového řízení za suchý dok zaplatila (175 milionů PLN), považována za zástupný ukazatel hodnoty zajištění, Polsko navrhlo, aby byla jako tržní hodnota uznána protinabídka ve výši 166 milionů PLN, kterou v té době podal jiný subjekt účastnící se řízení - společnost Patia.
(43)
Podle Polska kromě toho hodnota zajištění dále stoupá díky různorodosti jeho struktury (nemovitost, movitý majetek a finanční aktiva) i díky tomu, že všechny prvky zajištění nebyly před poskytnutím půjčky ničím zatíženy.
(44)
Polské orgány na základě různých ocenění shrnuly, že celková hodnota půjčky se pohybovala mezi […] milionů PLN a […] milionů PLN (viz tabulka 5). Pro účely interního ratingu však agentura ARP shledala, že úroveň zajištění společnosti Crist je střední (viz tabulka 3). Pokud jde o zásady sdělení o referenčních sazbách (viz tabulka 6), polské orgány uvedly, že celková hodnota zajištění, upravená podle tržní hodnoty, činí […] milionů PLN (11) a představuje […] % poskytnuté půjčky. Tato úroveň zajištění značně přesahuje výši půjčky a odpovídá kategorii „vysoké zajištění“ v souladu s metodikou stanovenou ve sdělení o referenčních sazbách, jelikož předpokládaná ztráta při nesplacení půjčky (ztrátovost při selhání - LGD) se rovná nule.
Tabulka 5
Hodnota zajištění podle použité metody ocenění
Subjekt zajištění a metoda ocenění
Akcie Crist
Metoda ocenění založená na aktivech
(metoda vycházející z upravené čisté hodnoty aktiv)
Akcie Crist
Metoda ocenění založená na příjmech
(metoda vycházející z upravené čisté hodnoty aktiv)
Hodnota (PLN)
[…]
[…]
Subjekt zajištění a metoda ocenění
Areál loděnice č. 2
169 471 000
CELKEM:
CELKEM:
Tržní metoda (přístup založený na příjmech)
[…]
[…]
Areál loděnice č. 2
84 735 500
CELKEM:
CELKEM:
Hodnota v podmínkách nuceného prodeje
[…]
[…]
Areál loděnice č. 2
180 439 000
CELKEM:
CELKEM:
Tržní metoda (přístup založený na příjmech)
[…]
[…]
Areál loděnice č. 2
166 000 000
CELKEM:
CELKEM:
Hodnota poslední protinabídky
[…]
[…]
(45)
Polské orgány rovněž předložily zprávu vypracovanou […] v květnu 2012, tj. po provedení transakce. Obsahuje mimo jiné ověření ocenění […], které měla agentura ARP v okamžiku transakce k dispozici. Polsko upozorňuje na kritiku ocenění pomocí metody založené na čisté hodnotě aktiv: […] vůbec nepřihlíží k oceněním hodnoty nehmotných aktiv, jako jsou mimo jiné smlouvy před realizací, kontakty se zákazníky a pracovní sila, jež mohly mít značnou hodnotu a mohly ovlivnit výsledky ocenění. […] má za to, že vlastní kapitál společnosti Crist je značně podhodnocený. Pokud jde o metodu založenou na příjmech, Polsko podotýká, že […] obdržel hodnoty podobné hodnotám, jež obdržel […] (tj. přibližně […] milionů PLN).
(46)
Pro účely poskytnutí půjčky vyhodnotila agentura ARP úvěrové riziko společnosti i úroveň nabízeného zajištění jako střední. V důsledku toho poskytla agentura ARP půjčku s úrokovou sazbou 6,81 %, k níž se dospělo součtem základní sazby (tříměsíční sazby WIBOR (3,81 %) navýšené o 1,2 %) a úrokové marže vypočtené za použití matice uvedené v tabulce 3, tj. 1,8 %.
(47)
Kromě výpočtů, které provedla agentura ARP podle interních pravidel, Polsko představilo další vysvětlení za použití metody stanovování náhradních sazeb, jež je popsána ve sdělení o referenčních sazbách (viz tabulka 6).
Tabulka 6
Úvěrová marže v bazických bodech podle sdělení o referenčních sazbách
Zajištění
Ratingová kategorie
vysoké
běžné
nízké
Velmi dobrý (AAA-A)
60
75
100
Dobrý (BBB)
75
100
220
Uspokojivý (BB)
100
220
400
Slabý (B)
220
400
650
Špatný/Finanční obtíže (CCC a níže)
400
650
1 000
(48)
Polsko uvedlo, že vzhledem k referenční sazbě, kterou pro Polsko zveřejnila Komise (4,49 %), ratingové kategorii společnosti Crist (BB) a vysokému zajištění (viz 44. bod odůvodnění) by úroková sazba půjčky neměla být nižší než 5,49 %. Polsko proto zdůraznilo, že úroková sazba stanovená agenturou ARP ve výši 6,81 % o 132 bazických bodů převyšuje referenční sazbu vymezenou ve sdělení o referenčních sazbách, tedy 5,49 %.
(49)
Zpráva […] předložená Polskem obsahuje podrobný odhad ratingu společnosti Crist v okamžiku transakce, jenž byl vypracován na základě dvou různých odborných přístupů. Ratingové modely vypracoval […] za použití scoringových/ratingových modelů, jichž využívají komerční banky. Ve zprávě se odhadovaný rating společnosti Crist pohybuje v rozmezí BB-B. Podle […] je však úroková sazba dostatečná vzhledem k vysokému zajištění, jež se odvíjí od souhrnného ocenění vysoké hodnoty jednotlivých prvků zajištění.
2. Referenční hodnota
(50)
Polské orgány Komisi informovaly, že úvěr poskytnutý bankou […] nebyl při stanovování konečné výše úrokové sazby pro společnost Crist jediným základem, nýbrž pro dané rozhodnutí byl směrodatný především interní systém hodnocení. Bez ohledu na rozdíly mezi půjčkou a úvěrem Polsko poukazovalo na to, že obě instituce, agentura ARP i banka […] dospěly stran úrokových sazeb k podobným závěrům.
(51)
Polsko rovněž představilo obecnou úvahu, že vzhledem k vysoké hodnotě předmětné půjčky (150 milionů PLN) je prakticky nemožné najít na polském trhu u půjčky poskytnuté společnosti Crist ideální referenční hodnotu. S odvoláním na rozsudek Soudu prvního stupně ve věci T-296/97 Alitalia v. Komise Polsko tvrdilo, že možné zvýhodnění společnosti Crist je třeba posoudit na základě porovnatelné a nikoliv totožné půjčky.
(52)
Polsko předložilo srovnání půjčky a úvěru (viz níže tabulka 7); připomnělo, že oba instrumenty byly poskytnuty v roce 2010, že úroková sazba banky […] byla dokonce nižší (6,68 % oproti 6,81 %, což byla sazba agentury ARP) a že rozhodnutí banky […] obnášelo vyšší riziko. Podle názoru polských orgánů proto cenné referenční východisko představuje právě tato transakce.
Tabulka 7
Srovnání úvěru banky […] a půjčky agentury ARP poskytnutých společnosti Crist
Úvěr banky […]
Půjčka agentury ARP
Částka
[…] PLN
150 000 000 PLN
Datum poskytnutí
18.2.2010
14.9.2010
Doba trvání úvěru/půjčky
3 roky a 10 měsíců
5 let a 3 měsíce
Úroková sazba
6,62 %
6,81 %
Hodnota zajištění
[…] PLN
[…] PLN
Vyhlídky rozvoje (12)
[…] PLN
[…] PLN
Další rizika
Nejistota, že dojde k nákupu suchého doku (areálu loděnice č. 2) a že bude vytvořena úplná výrobní linka
Půjčka poskytnutá na nákup suchého doku (areálu loděnice č. 2), a tím i vytvoření úplné výrobní linky
(53)
Pokud jde o úvěrové riziko, Polsko uvedlo, že banka […] i agentura ARP vycházely ve svém rozhodnutí ze stejného obchodního plánu, který předpokládal nákup areálů loděnice č. 1 a 2. Z toho důvodu bylo riziko pro dokončení továrny vyšší před uskutečněním první transakce (i v případě, kdy banka […] pouze refinancovala transakci, kterou společnost Crist původně hradila ze svých zdrojů). Půjčka agentury ARP, díky níž bylo možné koupit areál loděnice č. 2, fakticky společnosti Crist zajistila realizaci její nové obchodí strategie, podle níž společnost přechází z tradiční stavby lodí na odvětví obnovitelné energie získávané na moři (offshore). Polsko dále poukázalo na skutečnost, že k poskytnutí úvěru banky […] společnosti Crist došlo předtím, než společnost podepsala velmi lukrativní smlouvu se společností Beluga Hochtief, jež v historii společnosti Crist představuje transakci s nejvyšší hodnotou ([…] milionů EUR), což úvěruschopnost společnosti v okamžiku rozhodnutí agentury ARP o poskytnutí půjčky ještě zvýšilo.
(54)
Na druhou stranu polské orgány zdůraznily, že v okamžiku poskytnutí půjčky věnovala agentura ARP značnou pozornost jiným doplňkovým informacím. Polsko například upozornilo na skutečnost, že kromě financování za strany agentury ARP a banky […] společnost Crist udržovala po mnoho let dobré vztahy s řadou jiných finančních ústavů, jež zajišťovaly financování činnosti společnosti (13). Dokládá to schopnost společnosti Crist získat v okamžiku rozhodnutí o poskytnutí půjčky finanční prostředky na kapitálovém trhu. Za tímto účelem Polsko představilo seznam úvěrových a záručních omezení v jednotlivých finančních ústavech, které měla společnost Crist v okamžiku transakce k dispozici.
(55)
Polské orgány rovněž Komisi upozornily na tabulku úrokových sazeb Polské národní banky ze září 2010, jež znázorňuje pravidelně zveřejňovaný seznam průměrných úrokových sazeb nových půjček/úvěrů poskytovaným hospodářský subjektům v PLN. Z uvedené tabulky vyplývá, že u úvěrů nad 4 miliony PLN s proměnlivou úrokovou sazbou stanovenou maximálně na 3 měsíce (jako v případě společnosti Crist) činila průměrná úroková sazba 5,4 %, což je méně než sazba, kterou pro společnost Crist stanovila agentura ARP.
3. Obchodní plán
(56)
Polské orgány předložily Komisi obchodní plán společnosti Crist („obchodní plán“). Polsko Komisi informovalo, že agentura ARP před poskytnutím půjčky společnosti Crist vedla konzultace jednak s obchodními partnery společnosti ([…] a […]), jednak se soukromými bankami, a tímto způsobem získala potvrzení o finanční spolehlivosti společnosti Crist. Polské orgány předložily Komisi dopisy soukromých bank, jež obsahovaly jak zmíněné potvrzení, tak analýzu vypracovanou […] a týkající se realizace obchodní strategie společnosti Crist v období před rozhodnutím agentury ARP o poskytnutí půjčky.
(57)
Podle obchodního plánu činí předpokládaná čistá současná hodnota investičního projektu […] milionů PLN ([…] milionů EUR) a vnitřní míra návratnosti […] %. Tyto odhady vycházejí z předpokladu, že společnost zaplatí 150 milionů PLN za suchý dok. V reakci na připomínku Komise uvedenou v rozhodnutí o zahájení řízení, že skutečná cena nakonec činila 175 milionů PLN, Polsko předložilo analýzu vypracovanou […]. Z analýzy vyplývá, že na základě informací dostupných v okamžiku transakce dosahuje čistá současná hodnota a vnitřní míra návratnosti investice […] milionů PLN, resp. […] %. […] dodává, že po zohlednění aktuálních informací činí čistá současná hodnota a vnitřní míra návratnosti […] milionů PLN, resp. […] %.
(58)
Tatáž zpráva podává přehled o situaci na trhu a vyhlídkách rozvoje společnosti Crist. Uvádí se v ní, že společnost Crist změnila výrobní profil z tradiční stavby lodí na výrobu plavidel na míru, námořních plošin a elementů pro stavby na moři. Díky této obchodní strategii se společnost Crist specializovala na tento sektor s cílem účastnit se plánovaných projektů offshore v Severním moři a rozšířit možnosti dynamického rozvoje. […] dospěl k závěru, že společnost působí v odvětví se značným potenciálem rozvoje.
(59)
Polsko informovalo, že na základě odborné analýzy obchodního plánu dospěla agentura ARP k těmto závěrům: i přes hospodářskou krizi, jež začala v roce 2008, společnost v posledních třech letech vykazovala kladné finanční výsledky, hodnota podepsaných a sjednávaných smluv naznačovala rychlý rozvoj, finanční prognózy společnosti byly hodnoceny pozitivně a ukazovaly schopnost společnosti půjčku splácet.
(60)
Polské orgány podotkly, že při čistém zisku 12,6 milionu PLN (2,8 milionu EUR) v roce 2010 a 31,6 milionu PLN (7,03 milionu EUR) v roce 2011 společnost dosáhla čistého výsledku, který […]násobně překročil číselné údaje předpokládané v obchodním plánu. Stejně tak poznamenaly, že bilanční suma společnosti na konci roku 2011 převyšovala prognózy o přibližně […] %.
4. Zvýhodněné zacházení se společností
(61)
Pokud jde o údajné zvýhodněné zacházení agentury ARP se společností Crist, polské orgány především vysvětlily, že společnost byla způsobilá k čerpání prostředků z programu, jelikož se její sídlo a dvě její provozovny nacházejí v Gdaňsku. Investice v Gdyni, jež by naopak k podpoře z těchto prostředků způsobilá nebyla, nezapříčinila přemístění aktivit společnosti, nýbrž jejich zeměpisné rozšíření.
(62)
Pokud jde o míru financování, Polsko opětovně potvrdilo, že míra financování investic společnosti Crist z programu agentury ARP nepřesáhl limit 80 %, jenž je v programu stanoven. Polsko tvrdilo, že celkové výdaje, se kterými společnost Crist počítala v investičním plánu, činily 188,2 milionu PLN a zahrnovaly nejen nákup suchého doku (areál loděnice č. 2), ale i doku pro stavbu lodních trupů (areál loděnice č. 2). Polsko vysvětlilo, že obě investice se váží ke stejné výrobní lince, jež společnosti Crist umožnila efektivně se zaměřit na trhy obnovitelných energií a staveb offshore. Pouze kompletní investiční program umožnil společnosti Crist změnit její obchodní model z tradiční stavby lodí na výrobu plavidel na míru, námořních plošin a elementů pro stavby mořských větrných parků.
(63)
Podíl půjčky agentury ARP (150 milionů PLN) na celkové investici společnosti Crist (213,2 milionu PLN (14)) tak odpovídá 70 % a nachází se výrazně pod limitem 80 % stanoveným v programu.
(64)
Polsko také uvedlo, že program, z něhož byla půjčka pro společnost Crist financována, je komerční nástroj a nemá povahu státní podpory. Polsko poznamenalo, že rozhodnutí agentury ARP o financování určitých projektů se zakládají na posudcích, které podle komerčních kritérií vypracovali odborníci se zkušenostmi v největších polských finančních institucích.
V. POSOUZENÍ
1. Existence státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU
(65)
Podle čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie jsou podpory poskytované v jakékoliv formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, neslučitelné se společným trhem, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy.
(66)
Ke kvalifikaci vnitrostátního opatření jako státní podpory musí být splněny všechny následující podmínky: 1) opatření poskytuje zvýhodnění ze státních prostředků, 2) toto zvýhodnění je selektivní a 3) opatření narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž a může ovlivnit obchod mezi členskými státy.
1.1 Existence zvýhodnění
(67)
Ke zjištění, zda šetřené opatření představuje státní podporu, je třeba určit, zda společnost Crist získala ekonomickou výhodu, kterou by nezískala v obvyklých tržních podmínkách, tj. v podmínkách, ve kterých by příslušné financování zajistil investor v tržním hospodářství.
(68)
V zájmu zjištění, zda je šetřené opatření v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, Komise posoudila, zda by společnosti Crist na základě informací, které měla agentura ARP k dispozici v okamžiku daného rozhodnutí, poskytl podobnou soukromý věřitel.
(69)
Jak je uvedeno v 33. bodě odůvodnění a v bodech následujících, Polsko Komisi informovalo, že ekonomickou a finanční situaci společnosti Crist před poskytnutím půjčky podrobně posoudila agentura ARP ve spolupráci s externími odborníky s cílem stanovit rating společnosti. Ve shodě se svým interním systémem stanovila agentura ARP rating společnosti Crist jako střední, což podle stanoviska Polska odpovídá alespoň kategorii BB (uspokojivý) pro účely sdělení o referenčních sazbách.
(70)
Pokud jde o zajištění, Polsko předložilo všechna příslušná znalecká ocenění a podrobně vysvětlilo všechny složky zajištění půjčky (viz 39. až 45. bod odůvodnění). Na základě těchto ocenění, podle nichž hodnota zástavy akcií činila […] milionů PLN a hypotéka na suchý dok převyšovala částku […] milionů PLN, a s přihlédnutím k podmínce programu, že hodnota zajištění musí dosahovat alespoň 150 % financování, agentura ARP vyhodnotila úroveň zajištění jako střední, s dobrým pokrytím úvěrového rizika. Polsko však označilo tento přístup za obezřetný a konstatovalo, že z ocenění zajištění provedeného nezávislým odborníkem vyplývá vysoká úroveň zajištění.
(71)
Na základě středního rizika a zajištění nakonec agentura ARP poskytla půjčku s úrokovou sazbou 6,81 %, což je součet základní sazby (tříměsíční sazba WIBOR plus 1,2 %) a úrokové marže ve výši 1,8 % (viz tabulka 3). Polsko uvedlo, že tato sazba převyšuje minimální úrokovou sazbu, která by byla stanovena podle sdělení o referenčních sazbách (viz tabulka 6 a 46. až 49. bod odůvodnění). Komise konstatuje, že toto tvrzení platí nejen tehdy, když Polsko při svých výpočtech pracuje s „vysokým zajištěním“, ale i v případě, použije-li se „střední“ (či běžná úroveň zajištění, k níž dospěla agentura ARP: základní sazba plus 220 bazických bodů neboli 6,69 %.
(72)
V obecné rovině Komise připomíná, že její předběžné obavy ohledně výše úrokové sazby, uvedené v rozhodnutí o zahájení řízení, se odvíjely od absence důkazů o ratingu společnosti a úrovně zajištění. Komise v tomto ohledu poznamenává, že v reakci na rozhodnutí o zahájení řízení Polsko předložilo příslušné informace, které měla agentura ARP před poskytnutím půjčky k dispozici. Polsko rovněž poskytlo ocenění hypotékou zatížené nemovitosti ex post a zprávu, kterou společnost […] sice vypracovala až po transakci, která ale vycházela z informací dostupných v okamžiku rozhodnutí o poskytnutí půjčky.
(73)
Pokud jde o zajištění, Komise se ve svém posouzení soustředila na to, zda byla znalecká ocenění provedena s takovou obezřetností, že by nabízené zajištění akceptoval investor v tržním hospodářství. V této souvislosti Komise poznamenává, že ocenění akcií společnosti Crist se v závislosti na použité metodě značně liší (viz 40. bod odůvodnění). Komise rovněž upozorňuje na kritické stanovisko společnosti […] ohledně ocenění čisté hodnoty aktiv ve výši […] milionů PLN, jež pomíjí některé důležité faktory (viz 45. bod odůvodnění), což pak vedlo ke snížení odhadu hodnoty vlastního kapitálu společnosti Crist. Komise mimo to konstatuje, že ocenění vypracovaná […] i […] podle metody vycházející z upravené čisté hodnoty aktiv vedou ke stejnému závěru (tj. ocenění ve výši […] milionů PLN a že oba nezávislí odborníci mají za to, že tuto metodu je třeba považovat za reprezentativnější. Při předkládání těchto ocenění Komisi Polsko kromě toho navrhlo, aby jako hodnota zajištění k suchému doku byla zástupně uznána hodnota protinabídky ve výši 166 milionů PLN, kterou ve třetím kole nabídkového řízení podala společnost Patia. Podle Komise mohl tento zástupný ukazatel odrážet tržní cenu, kterou byl konkurent společnosti Crist ochoten zaplatit za suchý dok v situaci nuceného prodeje tohoto aktiva.
(74)
Komise má, aniž by zaujímala stanovisko ohledně toho, které z jednotlivých zpráv je třeba se držet, za to, že agentura ARP měla k dispozici různá ocenění kvality nabízeného zajištění, přičemž pouze podle nejpesimističtějšího ocenění činila jeho hodnota méně než 150 % hodnoty půjčky, jež měla být poskytnuta, a z doporučení odborníků vyplývalo, že zajištění postačuje k pokrytí úvěrového rizika.
(75)
Pokud jde o rating společnosti, Komise kriticky zhodnotila tehdejší důkazy, jež Polsko předložilo a jež měla agentura ARP k dispozici před rozhodnutím o poskytnutí půjčky. Komise konstatuje, že agentura ARP v rámci vlastní interní odborné analýzy kompletně zhodnotila příslušné ukazatele společnosti Crist, mezi něž patří poměr likvidity, obrat aktiv, majetková a kapitálová struktura, jakož i ziskovost. Agentura ARP dále do svého hodnocení zahrnula i tyto prvky: analýza peněžních toků, finanční prognózy, efektivita investic, hranice ziskovosti, citlivost projektu na vnější faktory, jako jsou úrokové sazby a směnné kurzy.
(76)
Komise rovněž bere v potaz zprávu […]. Byla sice vypracována až po provedení transakce, ale obsahuje podrobné odhady k úvěrovému ratingu společnosti Crist i nabízenému zajištění a vychází z týchž informací, kterými disponovala agentura ARP v okamžiku poskytnutí půjčky. Rating společnosti Crist je ve zprávě odhadnut jako mírně nižší než rating, se kterým pracuje agentura ARP (rozmezí BB-B). Pokud jde o zajištění, ve zprávě se konstatuje, že v ocenění provedeném […] na základě hodnoty aktiv je výrazně podhodnocen vlastní kapitál společnosti Crist. […] má za to, že metoda vycházející z upravené čisté hodnoty aktiv je soudržnější a všeobecně používaná. Na základě vlastní analýzy ratingu společnosti Crist a hodnoty nabízeného zajištění […] konstatuje, že úroková sazba půjčky agentury ARP nebyla nižší než sazba tržní.
(77)
Komise rovněž přezkoumala, zda je úroková sazba stanovená agenturou ARP v souladu s metodou stanovování referenčních sazeb, které může Komise použít jako náhradu tržní sazby. Tato metoda je popsána ve sdělení o referenčních sazbách. Podle tohoto sdělení se referenční sazba získá připočtením určité marže k základní sazbě, které odpovídá roční sazbě IBOR (roční sazba na peněžním trhu v daném členském státě). Použitá marže se odvíjí od ratingu daného podniku a nabízeného zajištění (viz tabulka 6).
(78)
Vzhledem k tomu, že základní sazba pro Polsko v září roku 2010 činila 4,49 % (15), úroková sazba půjčky agentury ARP (6,81 %) by převyšovala povinnou referenční sazbu, pokud by v době poskytnutí půjčky:
-
rating společnosti Crist byl „slabý“ (B) a zajištění „vysoké“,
-
rating společnosti Crist byl „uspokojivý“ (BB) a zajištění „běžné“ nebo
-
zajištění bylo „slabé“ a rating společnosti Crist přinejmenším „dobrý“ (BBB).
Ve všech třech scénářích by referenční sazba činila 6,69 % (4,49 % a 2,20 %), a byla by tedy nižší než úroková sazba půjčky agentury ARP (6,81 %).
(79)
Na základě výše uvedeného rozboru Komise konstatuje, že rating společnosti Crist v okamžiku poskytnutí půjčky byl v nejhorším případě „slabý“ (B). Pokud jde o zajištění, to i při nejhorším scénáři, podle něhož hodnota zajištění činí […] milionů PLN, představuje více než 100 % hodnoty půjčky, pročež má Komise v této souvislosti za to, že předpokládaná ztráta při nesplacení půjčky (ztrátovost při selhání - LGD) nepřesáhne 30 %, což odpovídá vysokému zajištění podle definice ve sdělení o referenčních sazbách. S přihlédnutím k vysokému zajištění půjčky by v nejhorším scénáři neměla být úroková sazba v okamžiku transakce nižší než 6,69 % (tj. referenční sazba pro Polsko 4,49 % + 2,20 %, viz tabulka 6). Půjčka agentury ARP byla poskytnuta s vyšší úrokovou sazbou (6,81 %).
(80)
Komise může po shrnutí informací, které jí byly poskytnuty, konstatovat, že agentura ARP postupovala při rozhodování o půjčce společnosti Crist tak, jak by se zachoval soukromý věřitel na základě dostupných informací, a stanovila úrokovou sazbu odpovídající sazbě tržní.
(81)
V rozhodnutí o zahájení řízení zpochybnila Komise použití úvěru banky […] jako referenční hodnoty v této věci. Komise mimo jiné uvedla, že úvěr banky […] se od půjčky ARP lišil, jelikož jeho hodnota byla výrazně nižší a banka […] pouze refinancovala transakci, kterou společnost Crist původně financovala ze svých zdrojů. Kromě toho zastávala Komise předběžné stanovisko, že půjčka agentury ARP obnášela vyšší riziko než úvěr banky […], jelikož doba jejího trvání byla o dost delší než v případě úvěru banky […].
(82)
Jak je uvedeno v 50. až 55. bodě odůvodnění, polské orgány opětovně potvrdily své stanovisko, podle něhož je vhodné použít úvěr banky […] jako referenční hodnotu. Polsko však zdůraznilo, že před přijetím rozhodnutí o poskytnutí půjčky byly zohledněny i jiné prvky.
(83)
Komise poznamenává, že rozhodnutí agentury ARP o poskytnutí půjčky společnosti Crist se zakládalo na komplexní odborné analýze finanční a ekonomické situace společnosti, jež dokazovala ziskovost plánované investice, a že dřívější rozhodnutí nezávislé finanční financující instituce, banky […] - tj. příslušná referenční hodnota, byla pro agenturu ARP doplňující referencí.
(84)
Komise rovněž přihlíží ke skutečnosti, že nákup suchého doku společností Crist představoval dokončení výrobní linky, a proto jej lze považovat za méně rizikový krok ve strategii obchodní strategie společnosti Crist než opatření, na jehož realizaci byl určen úvěr banky […]. V okamžiku poskytnutí úvěru banky […] nebylo jisté, zda společnost Crist bude schopna dokončit poslední etapu plánované investice, tedy nákup suchého doku. Komise mimo to podotýká, že podpis smlouvy s nejvyšší hodnotou v historii společnosti Crist (ve výši […] milionů EUR) v období mezi získáním úvěru a půjčky posílil její postavení oproti okamžiku poskytnutí úvěru banky […].
(85)
Na závěr Komise poznamenává, že finanční sektor vnímal pozitivně finanční potenciál společnosti Crist a její schopnost generovat příjmy, což potvrzují četné externí zdroje financování, z nichž společnost čerpala v okamžiku poskytnutí půjčky agentury ARP.
(86)
Jelikož obavy vyjádřené v rozhodnutí o zahájení řízení byly rozptýleny, Komise má za to, že podmínky úvěru banky […] i přístup společnosti Crist k jiným zdrojům financování umožňují konstatovat, že soukromý věřitel by společnosti Crist poskytl půjčku za podobných podmínek, jako tomu bylo v případě půjčky agentury ARP.
(87)
V rozhodnutí o zahájení řízení bylo uvedeno, že v okamžiku poskytnutí půjčky agentury ARP vykazovaly čisté zůstatky společnosti Crist - i přes její celkovou dobrou finanční situaci - třetím rokem pokles a trh se vyznačoval nadbytkem výrobních kapacit. Komise měla po předběžném posouzení obavy, zda by investor v tržním hospodářství poskytl uvedené financování, a to vzhledem k souvisejícímu tržnímu riziku a vrcholící finanční krizi v okamžiku přijetí opatření.
(88)
Jak je uvedeno v 56. až 60. bodě odůvodnění, Polsko dodatečně objasnilo prvky, na jejichž základě agentura ARP o poskytnutí půjčky rozhodla. Patřily mezi ně jednak třífázová analýza finanční situace společnosti, z níž vyplynula dobrá úvěruschopnost společnosti, jednak nezávislá analýza vypracovaná […]. Polsko zdůraznilo, že návratnost investice na základě současné čisté hodnoty a vnitřní míry návratnosti investice byla vysoká.
(89)
Komise přezkoumala Polskem předložené posouzení ziskovosti investice společnosti Crist, z něhož vyplývá, že i když musela společnost Crist zaplatit za suchý dok vyšší cenu, než se původně předpokládalo (tj. 175 milionů PLN), příslušné finanční hodnoty zůstávají vysoké (na základě informací v okamžiku transakce činí čistá současná hodnota a vnitřní míra návratnosti investice […] milionů PLN, resp. […] %). Z hlediska investora v tržním hospodářství tyto výsledky ukazují, že společnost Crist měla solidní obchodní plán a že díky své investici získala možnosti uzavřít nové smlouvy v odvětví hydrotechnických staveb. Hodnota podepsaných smluv skutečně naznačují rychlý rozvoj společnosti.
(90)
Komise poznamenává, že prodeje a provozní činnost společnosti svědčily o silné dynamice růstu. Polské orgány navíc vysvětlily, že pokles čistých výsledků, jež se týkal pouze dvou let (2008 a 2009, viz tabulka 4), souvisel s novou obchodní strategií společnosti Crist. Pochybnosti týkající se celkového pozitivního hodnocení finančních výsledků společnosti Crist tak byly rozptýleny.
(91)
Pokud jde o pochybnosti vyjádřené v souvislosti s nadměrnou výrobní kapacitou, Komise poznamenává, že přestože se tradiční stavba lodí může s nadbytkem výrobní kapacity potýkat, společnost Crist - v rámci své nové strategie v obchodním plánu předloženém agentuře ARP pro potřeby poskytnutí půjčky - dosáhla […] % (v roce 2009) až […] % (v roce 2011) svých příjmů na jiných trzích než v oblasti tradiční stavby lodí (viz tabulka 1). Struktura příjmů společnosti Crist a informace o perspektivách rozvoje mořské větrné energetiky, tj. odvětví, jež představuje hlavní oblast činnosti společnosti, svědčí o potenciálu rozvoje společnosti.
(92)
Na základě výše uvedeného Komise konstatuje, že obchodní údaje dostupné v okamžiku transakce obsahovaly prvky, jež by umožňovaly investorovi v tržním hospodářství přijmout stejné rozhodnutí, jaké přijala agentura ARP.
(93)
Toto hodnocení potvrzují o finanční výsledky společnosti Crist v letech 2010-2011, jež mohou být nyní jako nedílná součást obchodního plánu posouzeny ex post. I když v roce 2010 společnost splnila pouze […] % svých prognóz týkajících se prodejů, výnosy z prodeje a marže čistého zisku předčily očekávání a společnost dosáhla čistého zisku 12,6 milionu PLN, což je […]násobně více, než činila předpověď na daný rok. V roce 2011 se výsledky dále zlepšily, prodeje se zvýšily o […] % víc, než bylo plánováno, a čistý zisk překročil předpověď o […] %. Bilanční suma společnosti byla na konci roku 2010 a 2011 oproti plánu vyšší o […] %, resp. […] %.
(94)
V rozhodnutí o zahájení řízení Komise vyjádřila pochybnosti, zda byly splněny některé podmínky stanovené v programu, konkrétně zda byly společnost Crist k podpoře v rámci programu způsobilá a zda byl v případě poskytnuté půjčky dodržen limit intenzity stanovený v programu (viz 15. bod odůvodnění).
(95)
Komise bere na vědomí vysvětlení polských orgánů, podle něhož společnost byla oprávněna čerpat financování v rámci programu a míra financování investice společnosti Crist ze strany agentury ARP nepřesáhla limit 80 % stanovený v programu (viz 61. až 64. bod odůvodnění). Pokud jde o druhou otázku, Komise prověřila, že limit byl, tak jak popsaly polské orgány, dodržen i při zohlednění informací, jež měla agentura ARP k dispozici v okamžiku rozhodování o poskytnutí půjčky: financování ve výši 150 milionů PLN určené na investici, jejíž celková hodnota činí 188,2 milionu PLN (16), představuje intenzitu podpory 79,7 %.
(96)
Na základě těchto vysvětlení Komise konstatuje, že pochybnosti ohledně toho, zda by půjčku poskytl investor v tržním hospodářství, byly rozptýleny.
1.2 Závěr ke zvýhodnění
(97)
Na základě výše uvedeného Komise konstatuje, že společnost nebyla v souvislosti s podmínkami půjčky agentury ARP nijak zvýhodněna. Komise zejména konstatuje, že a) kdyby investor v tržním hospodářství disponoval stejnými informacemi jako agentura ARP, rozhodl by se stejně, a b) úroková sazba půjčky agentury ARP společnosti Crist odpovídala tržní sazbě.
(98)
Jelikož mají prvky prokazující existenci státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 kumulativní charakter, absence kteréhokoliv z nich je rozhodující. Proto není třeba zkoumat další prvky uvedené v 66. bodě odůvodnění,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Opatření, které Polská republika provedla ve prospěch společnosti Crist S.A. formou půjčky ve výši 150 milionů PLN s úrokovou sazbou 6,81 %, nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Polské republice.
V Bruselu dne 25. července 2012.