ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 25ης Ιανουαρίου 2012
σχετικά με το μέτρο SA.14588 (C 20/09) που έθεσε σε εφαρμογή το Βέλγιο υπέρ του φορέα De Post - La Poste (νυν «bpost»)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2012) 178]
(Τα κείμενα στη γαλλική και στην ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/321/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα εν λόγω άρθρα (2) και αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
1.1. ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ 2003 ΠΟΥ ΑΚΥΡΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ
(1)
Τον Δεκέμβριο του 2002, οι βελγικές αρχές κοινοποίησαν (3) στην Επιτροπή μία αύξηση κεφαλαίου υπέρ του βελγικού ταχυδρομικού φορέα De Post - La Poste (Βελγικά Ταχυδρομεία) (εφεξής «DPLP», νυν «bpost (4)»). Στο πλαίσιο προκαταρκτικής εξέτασης, η Επιτροπή αποφάσισε, στις 23 Ιουλίου 2003 (5), να μην εγείρει αντιρρήσεις έναντι του κοινοποιηθέντος μέτρου. Στην απόφασή της, η Επιτροπή αποφάνθηκε ότι η εν λόγω αύξηση κεφαλαίου, όπως και τα λοιπά μέτρα υπέρ των DPLP που διαπιστώθηκαν στο πλαίσιο της προκαταρκτικής εξέτασης, δεν είχαν ως συνέπεια υπεραντιστάθμιση των καθαρών δαπανών της επιχείρησης στην εκτέλεση της αποστολής της δημόσιας υπηρεσίας από το 1992 έως το 2002.
(2)
Στις 27 Νοεμβρίου 2003, η Deutsche Post AG και η βελγική θυγατρική της DHL International (6) προσέβαλαν την απόφαση της Επιτροπής ενώπιον του Πρωτοδικείου. Στις 10 Φεβρουαρίου 2009, το Πρωτοδικείο ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής, κρίνοντας ότι η αυτή η τελευταία είχε αποφασίσει να μην εγείρει αντιρρήσεις παρά την ύπαρξη σοβαρών δυσχερειών που θα έπρεπε να την είχαν οδηγήσει στο να κινήσει επίσημη διαδικασία εξέτασης.
(3)
Τον Απρίλιο του 2009, το Βέλγιο άσκησε αναίρεση (7) (C-148/2009) ενώπιον του Δικαστηρίου κατά της ακύρωσης εκ μέρους του Πρωτοδικείου της απόφασης της Επιτροπής της 23ης Ιουλίου 2003 να μην εγείρει αντιρρήσεις.
(4)
Στις 22 Σεπτεμβρίου 2011, το Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση αναιρέσεως που υποβλήθηκε από το Βέλγιο, διαπιστώνοντας ότι το Πρωτοδικείο είχε ορθώς ακυρώσει την απόφαση της Επιτροπής το 2003.
1.2. ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΤΥΠΟΥ
(5)
Το 2005, πολλές βελγικές ιδιωτικές εταιρείες διανομής τύπου κατέθεσαν καταγγελία (8), δυνάμει των κανόνων σχετικά με τις συμπράξεις και τις κρατικές ενισχύσεις, έναντι συμφωνίας για τη διανομή τύπου, η οποία συνάφθηκε μεταξύ των βελγικών αρχών και των DPLP. Η εν λόγω συμφωνία αναθέτει στα DPLP την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας σχετικά με τη διανομή τύπου σε ολόκληρο το Βέλγιο και καθορίζει τις τιμές της εν λόγω υπηρεσίας, καθώς και την αντιστάθμιση την οποία δικαιούνται τα DPLP, λόγω των πρόσθετων δαπανών που συνεπάγεται η εκτέλεση της εν λόγω αποστολής. Η καταγγελία αφορά κυρίως τις τιμές των υπηρεσιών που προτείνονται από τα DPLP, για τις οποίες οι καταγγέλλοντες πιστοποιούν ότι είναι τόσο χαμηλές ώστε αποκλείουν στην πράξη κάθε απόπειρα ανταγωνισμού.
(6)
Σχετικά με τους κανόνες που εφαρμόζονται στις κρατικές ενισχύσεις, οι υπηρεσίες της Επιτροπής απέρριψαν την καταγγελία, εφόσον η προκαταρκτική εξέταση επέτρεψε να διαπιστωθεί η έλλειψη υπεραντιστάθμισης των πρόσθετων καθαρών δαπανών που προκύπτουν από την εν λόγω δημόσια υπηρεσία. Πάντως, τον Μάιο του 2009, οι καταγγέλλοντες αμφισβήτησαν αυτή την προκαταρκτική θέση, υπέβαλαν συμπληρωματικές πληροφορίες και ζήτησαν από την Επιτροπή να προβεί σε διεξοδική έρευνα.
1.3. ΤΕΤΑΡΤΗ «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ» (2005-2010)
(7)
Η εξέταση της καταγγελίας σχετικά με την αντιστάθμιση που χορηγήθηκε για τη διανομή τύπου επέτρεψε στην Επιτροπή να ανακαλύψει ότι το 2005 είχε συνάψει με τα DPLP μία «διαχειριστική σύμβαση», μη κοινοποιηθείσα, που προέβλεπε την καταβολή αντιστάθμισης για υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ). Κατόπιν τούτου, η Επιτροπή κίνησε αυτεπαγγέλτως (9) τη διαδικασία και απηύθυνε αίτηση πληροφοριών στο Βέλγιο τον Απρίλιο του 2007.
(8)
Τον Δεκέμβριο του 2007, οι βελγικές αρχές απάντησαν ότι θεωρούσαν ότι η αντιστάθμιση των ΥΓΟΣ δεν αποτελούσε κρατική ενίσχυση, εφόσον τηρούντο και οι τέσσερις προϋποθέσεις που αναφέρονταν στην υπόθεση Altmark (10). Μεταγενέστερα, κοινοποίησαν πληροφορίες σχετικά με την τέταρτη διαχειριστική σύμβαση και ειδικότερα με το σύστημα αναλυτικής λογιστικής που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της αντιστάθμισης η οποία καταβάλλεται από το κράτος.
(9)
Στη συνέχεια, τα μέτρα που προβλέπονται στην αυτεπάγγελτη διαδικασία, καθώς και οι καταγγελίες, περιλήφθηκαν στην επίσημη διαδικασία εξέτασης C20/09 που κινήθηκε στις 23 Ιουλίου 2009.
1.4. ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(10)
Λαμβανομένης υπόψη της ακύρωσης της απόφασης της Επιτροπής, της 23ης Ιουλίου 2003, από το Πρωτοδικείο, και αφού εξέτασε τις πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τις βελγικές αρχές σχετικά με τα εν λόγω μέτρα, η Επιτροπή αποφάσισε, στις 13 Ιουλίου 2009, να κινήσει την επίσημη διαδικασία εξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (11).
(11)
Η απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να της υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.
1.5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(12)
Οι βελγικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους στις 13 Αυγούστου 2009 και τις συμπλήρωσαν με άλλες παρατηρήσεις στις 10 Σεπτεμβρίου 2009, 12 Οκτωβρίου 2009, 23 Απριλίου 2010, 26 Απριλίου 2010, 19 Οκτωβρίου 2010, 19 Νοεμβρίου 2010, 21 Δεκεμβρίου 2010, 18 Ιανουαρίου 2011, 17 Φεβρουαρίου 2011, 2 Μαρτίου 2011, 29 Μαρτίου 2011, 11 Απριλίου 2011, 10 Μαΐου 2011, 27 Μαΐου 2011, 14 Ιουνίου 2011, 10 Αυγούστου 2011, 26 Αυγούστου 2011, 7 Οκτωβρίου 2011, 14 Δεκεμβρίου 2011, 19 Δεκεμβρίου 2011, 20 Δεκεμβρίου 2011 και 26 Δεκεμβρίου 2011. Ανέφεραν ότι άσκησαν αναίρεση στις 22 Απριλίου 2009 κατά της απόφασης του Πρωτοδικείου της 10ης Φεβρουαρίου 2009 και υπέβαλαν διευκρινίσεις σχετικά με την αντιστάθμιση δημοσίων υπηρεσιών και άλλων μέτρων ad hoc υπέρ των DPLP.
1.6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΡΙΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΤΡΙΤΩΝ
(13)
Η Deutsche Post AG και η DHL International NV/S.A. υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους στις 28 Αυγούστου 2009.
(14)
Η Vlaamse Federatie van Persverspreiders («εφεξής VFP», η φλαμανδική ομοσπονδία διανομέων τύπου) και η Prodipresse («ένωση επαγγελματικών διανομής τύπου») υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους στις 28 Αυγούστου 2009.
(15)
Η Belgische Distributiedienst B.V.B.A («εφεξής BD», ανταγωνίστρια των DPLP στην αγορά διανομής τύπου) υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στις 28 Αυγούστου 2009.
(16)
Η Association belge des éditeurs de quotidiens A.S.B.L υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στις 28 Αυγούστου 2009.
2. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
2.1. ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ DPLP
(17)
Τα Βελγικά Ταχυδρομεία υπάγονταν στο κράτος («Régie des Postes») μέχρι το 1992, αφ’ ότου απετέλεσαν χωριστό νομικό πρόσωπο (αυτόνομη δημόσια επιχείρηση - («entreprise publique autonome»). Το 2000, τα Βελγικά Ταχυδρομεία άλλαξαν νομικό καθεστώς για να καταστούν ανώνυμη εταιρεία δημοσίου δικαίου («société anonyme de droit public»).
(18)
Το 2010, τα DPLP πραγματοποίησαν έσοδα εκμετάλλευσης ύψους 2 318 εκατ. ευρώ και κέρδη εκμετάλλευσης ύψους 319 εκατ. ευρώ. Στα τέλη του 2010, απασχολούσαν 33 616 άτομα. Συγκριτικά, το 2002 απασχολούσαν 42 000 μισθωτούς. Οι δαπάνες προσωπικού αντιπροσωπεύουν το 65 % των συνολικών δαπανών εκμετάλλευσης.
(19)
Μειοψηφική συμμετοχή ύψους 50 % μείον ένα μερίδιο κατέχει ο ιδιώτης επενδυτής CVC Capital Partners. Το βελγικό κράτος είναι πλειοψηφικός μέτοχος.
2.2. ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΝΛΟΓΩ ΚΡΑΤΙΚΏΝ ΜΕΤΡΩΝ
2.2.1. Αποστολές δημόσιας υπηρεσίας κατά τη διάρκεια της περιόδου 1992-2010
(20)
ΤΑ DPLP είχαν αποστολή δημόσιας υπηρεσίας βάσει του ταχυδρομικού νόμου (12) και τεσσάρων διαχειριστικών συμβάσεων καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου που συνδέεται με την έρευνα, ήτοι από το 1992 έως το 2010.
2.2.1.1. Υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας που καθορίστηκαν στις διαχειριστικές συμβάσεις
(21)
Οι συμβάσεις προβλέπουν κανόνες και λεπτομέρειες εκτέλεσης των καθηκόντων των DPLP στο πλαίσιο της εκτέλεσης των δραστηριοτήτων του δημοσίου συμφέροντος και καθορίζουν την οικονομική παρέμβαση του βελγικού κράτους.
(22)
Από της συστάσεώς τους το 1992, τα DPLP υπέγραψαν με το βελγικό κράτος τέσσερις διαχειριστικές συμβάσεις που καλύπτουν τις ακόλουθες περιόδους (13):
(1)
πρώτη σύμβαση: από 14.9.1992 έως 31.12.1996·
(2)
δεύτερη σύμβαση: από 1.1.1997 έως 23.9.2002·
(3)
τρίτη σύμβαση: από 24.9.2002 έως 23.9.2005·
(4)
τέταρτη σύμβαση: από 24.9.2005 έως 23.9.2010· σύμβαση που παρατάθηκε εν αναμονή της νέας σύμβασης.
(23)
Οι διαχειριστικές συμβάσεις θεσπίζουν κατάλογο αποστολών δημόσιας υπηρεσίας. Οι αποστολές δημόσιας υπηρεσίας που προβλέπονται από το βελγικό κράτος στην ισχύουσα διαχειριστική σύμβαση είναι οι ακόλουθες: (14)
Ταχυδρομικές υπηρεσίες
i)
Καθολική ταχυδρομική υπηρεσία
ii)
Διανομή ημερήσιου τύπου
iii)
Διανομή περιοδικών
iv)
Διανομή εκλογικών εντύπων
v)
Ειδικά τιμολόγια για ενώσεις μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα
vi)
Ταχυδρομικές αποστολές επιστολών που υπόκεινται σε καθεστώς ταχυδρομικής ατέλειας (βασιλική αλληλογραφία και άλλη ειδική αλληλογραφία)
vii)
Διεθνείς ταχυδρομικές υπηρεσίες
viii)
Διεθνής ταχυδρομική μεταφορά δεμάτων
Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες
ix)
Αποδοχή καταθέσεων σε μετρητά σε τρεχούμενο ταχυδρομικό λογαριασμό
x)
Έκδοση ταχυδρομικών ενταλμάτων
xi)
Πληρωμή κατ’ οίκον συντάξεων ή επιδομάτων γήρατος, επιζώντων και αναπηρίας
xii)
Πληρωμή εξόδων παράστασης στο πλαίσιο εκλογών
xiii)
Λογιστική καταχώρηση πόρων και προστίμων οδικής κυκλοφορίας
xiv)
Υπηρεσίες που αφορούν άδειες αλιείας
Πώληση γραμματοσήμων
xv)
Πώληση γραμματοσήμων
Άλλες δημόσιες υπηρεσίες
xvi)
Κοινωνικός ρόλος του ταχυδρόμου
xvii)
Κατάλληλη ενημέρωση του κοινού
xviii)
Εκτύπωση και παράδοση ηλεκτρονικών μηνυμάτων
xix)
Υπηρεσίες πιστοποίησης μηνυμάτων
xx)
Παροχή υπηρεσιών στους ορκωτούς λογιστές
xxi)
Διάθεση χαρτοσήμων και ανάλογων αξιών
xxii)
Συνεργασία στη διανομή εκλογικού υλικού
2.2.2. Εξέταση κρατικών μέτρων στο πλαίσιο της έρευνας
(24)
Από το 1992 έως το 2010, τα DPLP έλαβαν κρατική στήριξη με τη μορφή ποικίλων μέτρων:
(1)
ανάληψη του κόστους των συντάξεων: μετά τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος που πραγματοποιήθηκε το 1997, το κράτος αποδέσμευσε τα DPLP από τις συνταξιοδοτικές τους δεσμεύσεις, ποσού ύψους 3,8 δισεκατ. ευρώ·
(2)
ετήσια αντιστάθμιση των δαπανών εκτέλεσης υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας (15), για συνολικό ποσό ύψους 5,2 δισεκατ. ευρώ για την περίοδο 1992-2010·
(3)
εισφορές κεφαλαίων: δύο το 1997 (62 εκατ. ευρώ), μία το 2003 (297,5 εκατ. ευρώ) και μία το 2006 (40 εκατ. ευρώ)·
(4)
φορολογικές απαλλαγές: απαλλαγή από το φόρο εταιρειών, τον φόρο ακινήτων και από άλλους έμμεσους και τοπικούς φόρους·
(5)
μεταβίβαση ακινήτων: το 1992, 63 ακίνητα, αξίας ύψους 112,2 εκατ. ευρώ μεταβιβάστηκαν στα DPLΡ·
(6)
εγγύηση που χορηγήθηκε από το κράτος το 2004, έναντι προμήθειας εγγύησης 0,25 %, για δάνειο ύψους 100 εκατ. ευρώ.
2.2.2.1. Ανάληψη του κόστους των συντάξεων
(25)
Το 1992, η «Régie des Postes» μετατράπηκε με νόμο σε αυτόνομη δημόσια επιχείρησης (EPA), καλούμενη «De Post-La Poste». Τα DPLP, ως διάδοχος της «Régie des Postes», απέκτησε τα περιουσιακά στοιχεία και το προσωπικό αυτής της τελευταίας. Η αλλαγή αυτή προκάλεσε σημαντική ανατροπή στο επιχειρησιακό μοντέλο:
(1)
αντίθετα από τη «Régie des Postes», που η διαχείρισή ήταν υπό την ευθύνη και με την καθοδήγηση του αρμόδιου υπουργού, τα DPLP διαχειριζόταν στο εξής το διοικητικό τους συμβούλιο και η επιτροπή διαχείρισης, ενώ η κυβέρνηση δεν διατηρούσε παρά εξουσία εποπτείας για την επιβολή του νόμου και της διαχειριστικής σύμβασης (16)·
(2)
Τα DPLP ήταν, καταρχήν, υπεύθυνα για την οικονομική ισορροπία τους, ενώ ο ετήσιος προϋπολογισμός της «Régie des Postes» μέχρι τότε καταρτιζόταν από τον αρμόδιο υπουργό, ο οποίος τον υπέβαλε προς έγκριση στο Κοινοβούλιο, στο παράρτημα του προϋπολογισμού του δικού του υπουργείου.
(26)
Έτσι, το 1992, τα DPLP ανέλαβαν 43 747 υπαλλήλους, καθώς και τη νομική προστασία τους στον τομέα της ασφάλειας της θέσης εργασίας, των συντάξεων και των αποδοχών (άρθρο 33 του νόμου της 21ης Μαρτίου 1991).
(27)
Το 2008, τα DPLP απασχολούσαν ακόμη περίπου 23 500 μονίμους υπαλλήλους (το καθεστώς των οποίων ήταν αντίστοιχο με εκείνο των δημοσίων υπαλλήλων), που αντιπροσώπευαν περίπου τα 2/3 του συνόλου του προσωπικού τους, όπως αναφέρεται παρακάτω.
Πίνακας 1
Καθεστώτα απασχόλησης των DPLP
(28)
Στο διάστημα μεταξύ 1972 και 1996, οι συντάξεις καταβλήθηκαν δυνάμει ενός διανεμητικού συστήματος. Σύμφωνα με το σύστημα αυτό, τα DPLP επέστρεφαν στο κράτος το ποσό των συντάξεων που καταβλήθηκαν από αυτά στους συνταξιοδοτημένους υπαλλήλους (17) για τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που είχαν σωρευθεί από το 1972, έτος κατά το οποίο τα Βελγικά Ταχυδρομεία κατέστησαν οικονομική οντότητα χωριστής λογιστικής εντός του κράτους («Régie des Postes»).
(29)
Δεν είχε γίνει καμία αλλαγή στο σύστημα χρηματοδότησης των συντάξεων μέχρι τη μεταρρύθμιση των συντάξεων του 1997. Η εν λόγω μεταρρύθμιση συνίσταται στην ευθυγράμμιση του συστήματος συντάξεων του πρώτου πυλώνα που εφαρμόζεται στο μόνιμο προσωπικό των DPLP με εκείνο του ιδιωτικού τομέα: από το 1997, τα DLPL όφειλαν να καταβάλουν στον εθνικό οργανισμό κοινωνικών ασφαλίσεων (ONSS) συνεισφορά για τις συντάξεις σε ποσοστό 8,86 % των μισθών.
(30)
Παράλληλα, το κράτος δέχτηκε να αναλάβει τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις που σώρευσαν τα DPLP, ύψους 3,8 δισεκατ. ευρώ.
2.2.2.2. Ετήσια αντιστάθμιση του κόστους εκτέλεσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας
(31)
Κάθε σύμβαση προέβλεπε την καταβολή ετήσιας αντιστάθμισης από το κράτος για την εκτέλεση των καθηκόντων δημόσιας υπηρεσίας που καθορίστηκαν στην εν λόγω σύμβαση.
(32)
Στις τρεις πρώτες συμβάσεις, η αντιστάθμιση καθορίστηκε βάσει της πραγματικής διαφοράς μεταξύ των δαπανών και των εσόδων των αποστολών δημόσιας υπηρεσίας. Η τέταρτη διαχειριστική σύμβαση προβλέπει την καταβολή στην επιχείρηση μιας καθορισμένης αμοιβής που υπολογίζεται βάσει της αναμενόμενης διαφοράς μεταξύ των δαπανών που καλύπτουν τα DPLP και των εσόδων που προέρχονται από τους χρήστες των δημοσίων υπηρεσιών. Ωστόσο, η αντιστάθμιση υπόκειται σε ανώτατο όριο που καθορίζεται στις διαχειριστικές συμβάσεις (18).
(33)
Οι δημόσιες υπηρεσίες για τις οποίες τα DPLP εξουσιοδοτούνται να λαμβάνουν αποζημίωση του κράτους, σύμφωνα με την ισχύουσα διαχειριστική σύμβαση (19), είναι οι ακόλουθες:
Ταχυδρομικές υπηρεσίες
ii)
Διανομή ημερήσιου τύπου
iii)
Διανομή περιοδικών
iv)
Διανομή εκλογικών εντύπων
v)
Ειδικά τιμολόγια για ενώσεις μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα
vi)
Ταχυδρομικές αποστολές επιστολών που υπόκεινται σε καθεστώς ταχυδρομικής ατέλειας (βασιλική αλληλογραφία και άλλη ειδική αλληλογραφία)
Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες
ix)
Αποδοχή καταθέσεων σε μετρητά σε τρεχούμενο ταχυδρομικό λογαριασμό
x)
Έκδοση ταχυδρομικών ενταλμάτων
xi)
Πληρωμή κατ’ οίκον συντάξεων ή επιδομάτων γήρατος, επιζώντων και αναπηρίας
xiii)
Λογιστική καταχώρηση πόρων και προστίμων οδικής κυκλοφορίας
xiv)
Υπηρεσίες που αφορούν άδειες αλιείας
Πώληση γραμματοσήμων
xv)
Πώληση γραμματοσήμων
Άλλες δημόσιες υπηρεσίες
xvi)
Κοινωνικός ρόλος του ταχυδρόμου
xx)
Παροχή υπηρεσιών στους ορκωτούς λογιστές
xxi)
Διάθεση χαρτοσήμων και ανάλογων αξιών
(34)
Πρέπει να σημειωθεί ότι η καθολική ταχυδρομική υπηρεσία δεν μπορεί να οδηγήσει σε αντιστάθμιση, σύμφωνα με τις τρεις τελευταίες διαχειριστικές συμβάσεις (20). Παρότι η διανομή του τύπου μπορεί γενικά να ενταχθεί στο πλαίσιο της καθολικής υπηρεσίας, σύμφωνα με την οδηγία 97/67/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 1997, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών (21), οι ειδικές αποστολές (διανομή εφημερίδων και περιοδικών) που οδηγούν σε αντιστάθμιση δυνάμει των διαχειριστικών συμβάσεων καθορίστηκαν από τις βελγικές αρχές σύμφωνα με τα κριτήρια που τις διακρίνουν από την καθολική ταχυδρομική υπηρεσία. Τα κριτήρια αυτά είναι: 1) οι στόχοι της αποστολής, που υπερβαίνουν τους στόχους της καθολικής υπηρεσίας, 2) οι ειδικοί όροι που προβλέπονται στις εν λόγω συμβάσεις και 3) οι ειδικές διατάξεις στον τομέα της τιμολόγησης, που διαφέρουν από εκείνες οι οποίες εφαρμόζονται για την τιμολόγηση της καθολικής υπηρεσίας.
(35)
Στόχοι της αποστολής: οι βελγικές αρχές θεωρούν ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διασφαλιστεί η ευρεία διανομή γραπτού τύπου για το σύνολο της επικράτειας του Βελγίου, ώστε να αυξηθεί το επίπεδο ενημέρωσης και η πολυμορφία των απόψεων και να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή του κοινού στην πολιτική συζήτηση.
(36)
Η σύμβαση καθορίζει ειδικούς όρους εκμετάλλευσης: Η ειδική υπηρεσία διανομής του τύπου, που επιβάλλεται στα DPLP και οδηγεί σε αντιστάθμιση, υπερβαίνει την κλασική υπηρεσία διανομής που περιλαμβάνεται στην καθολική υπηρεσία. Υπόκειται σε μια σειρά αυστηρών όρων για τα σχέδια ποιότητας και τα αποτελέσματα, που αφορούν την ώρα της διανομής (για παράδειγμα, διανομή πριν από τις 7:30 π.μ.), τη συχνότητα, τις επιλογές διανομής για τους εκδότες, την ευελιξία που παρέχεται στους εκδότες όσον αφορά τον όγκο, καθώς και τη συνεχή παροχή υπηρεσιών (περιλαμβανομένου ενός αυστηρού ορισμού των περιπτώσεων ανωτέρας βίας).
(37)
Ειδική τιμολόγηση: Τα τιμολόγια της αποστολής διανομής τύπου που οδηγούν σε αντιστάθμιση καθορίζονται στο πλαίσιο τριμερών διαπραγματεύσεων (βελγικό κράτος/DPLP/τομέας του τύπου) και δεν είναι απαραίτητο να εγκριθούν από την κανονιστική αρχή, αντίθετα από ό,τι ισχύει στις τιμολογήσεις της καθολικής δημόσιας υπηρεσίας. Ενώ τα τιμολόγια της καθολικής δημόσιας υπηρεσίας βασίζονται στις δαπάνες, τα τιμολόγια της ειδικής αποστολής διανομής τύπου που συνδέονται με αντιστάθμιση είναι σημαντικά χαμηλότερα, κατά τρόπο ώστε να καταστεί δυνατή η επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων.
(38)
Οι δημόσιες υπηρεσίες που αναφέρονται στη σκέψη (33) μπορούν να λάβουν αντιστάθμιση για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας. Οι αντισταθμίσεις για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που όντως καταβάλλονται για κάθε οικονομικό έτος είναι οι ακόλουθες:
Πρώτη διαχειριστική σύμβαση
Έτος
Ποσό (σε EUR)
1992 (22)
91 720 000
1993
351 327 000
1994
322 138 000
1995
368 308 000
1996
314 205 000
Δεύτερη διαχειριστική σύμβαση
Έτος
Ποσό (σε EUR)
1997
208 934 000
1998
228 629 000
1999
213 788 000
2000
216 282 000
2001
224 269 000
2002
194 559 000
Τρίτη διαχειριστική σύμβαση
Έτος
Ποσό (σε EUR)
2003
175 554 000
2004
247 606 000
2005
254 825 000
Τέταρτη διαχειριστική σύμβαση
Έτος
Ποσό (σε EUR)
2006
299 729 000
2007
306 396 000
2008
315 683 000
2009
321 244 000
2010
325 735 000
2.2.2.3. Εισφορές κεφαλαίων:
(39)
Εισφορές κεφαλαίων το 1997: Τα DPLP έλαβαν δύο εισφορές κεφαλαίων, μη κοινοποιηθεισών, για συνολικό ποσό ύψους 62 εκατ. ευρώ. Οι βελγικές αρχές επεσήμαναν ωστόσο στη συνέχεια, ότι οι πόροι αυτοί αποτελούσαν στην πραγματικότητα αναβληθείσες αντισταθμίσεις για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που δεν είχαν καταβληθεί εγκαίρως στα DPLP.
(40)
Εισφορές κεφαλαίων το 2003: οι βελγικές αρχές προέβησαν σε μία εισφορά κεφαλαίου υπέρ των DPLP, ύψους 297,5 εκατ. ευρώ. Ισχυρίζονται ότι η εν λόγω εισφορά πραγματοποιήθηκε με όρους αποδεκτούς για έναν ιδιώτη επενδυτή που δραστηριοποιείται σε συνήθεις συνθήκες οικονομίας της αγοράς· ως εκ τούτου, σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς, η εισφορά αυτή δεν θα συνιστούσε κρατική ενίσχυση.
(41)
Εισφορές κεφαλαίων το 2006: οι βελγικές αρχές προέβησαν σε νέα εισφορά κεφαλαίου ύψους 40 εκατ. ευρώ. Ισχυρίζονται ότι η εν λόγω εισφορά ήταν σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς, εφόσον πραγματοποιήθηκε με τους ίδιους όρους οι οποίοι εφαρμόζονται στους ιδιώτες επενδυτές (pari passu).
2.2.2.4. Φορολογικές απαλλαγές:
(42)
Μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2005, χορηγήθηκε στα DPLP απαλλαγή από τον φόρο εταιρειών.
(43)
Κατά τη διάρκεια της περιόδου της έρευνας, έτυχαν απαλλαγής του φόρου ακίνητης περιουσίας για τα κτίρια που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της εκτέλεσης δημοσίων υπηρεσιών, που αντιπροσωπεύει πλεονέκτημα ύψους […] (23) σε […] ευρώ ετησίως. Εάν ο φόρος αυτός είχε καταβληθεί, το κόστος των προϊόντων (δημόσιας υπηρεσίας και εμπορικών προϊόντων) που παράγονται στα κτίρια αυτά θα ήταν αναλογικά υψηλότερο.
(44)
Τα DPLP τυγχάνουν επίσης απαλλαγής από άλλους έμμεσους και δημοτικούς φόρους. Οι βελγικές αρχές δεν είναι σε θέση να εκτιμήσουν την ακριβή αξία του πλεονεκτήματος αυτού, αλλά αναφέρουν ότι το εν λόγω μέτρο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων de minimis.
(45)
Οι φορολογικές απαλλαγές είναι προγενέστερες της έναρξης ισχύος της Συνθήκης ΕΚ του 1958 και διατηρήθηκαν χωρίς σημαντικές τροποποιήσεις. Ενώ έληξε η απαλλαγή από τον φόρο εταιρειών στις 31 Δεκεμβρίου 2005, τα δύο τελευταία μέτρα εξακολουθούν να παραμένουν σε ισχύ.
2.2.2.5. Μεταβίβαση ακινήτων
(46)
Το 1992, το βελγικό κράτος μεταβίβασε στα DPLP 63 ακίνητα, χωρίς αντιπαροχή (24). Ο εν λόγω φορέας τα χρησιμοποιούσε ήδη, έστω και αν από νομική άποψη ανήκαν στο κράτος. Η συνολική αξία των εν λόγω αγαθών ανερχόταν σε 112,2 εκατ. ευρώ (25). Τα ακίνητα αυτά ήταν χωριστά από τα αρχικά στοιχεία ενεργητικού, στα οποία προστέθηκαν, που είχαν διαχωριστεί από αγαθά που ανήκαν στο κράτος όταν τα Βελγικά Ταχυδρομεία κατέστησαν κρατικός οργανισμός («Régie des Postes») με χωριστή νομική προσωπικότητα το 1971. Η «Régie des Postes» κατείχε ήδη νομίμως τα στοιχεία ενεργητικού που είχαν εγγραφεί στον ισολογισμό της. Τα πρόσθετα αυτά ακίνητα που μεταβιβάστηκαν το 1992 επρόκειτο, αντίθετα, να αντισταθμίσουν την επιβάρυνση για τις συντάξεις, που εξακολουθούσε να παραμένει σε βάρος των DPLP, κατά τη στιγμή που ο εν λόγω φορέας από κρατικός οργανισμός κατέστη αυτόνομη δημόσια επιχείρηση.
(47)
Οι βελγικές αρχές προβάλλουν το επιχείρημα ότι η μεταβίβαση αυτών των ακινήτων εντασσόταν αποκλειστικά στο πλαίσιο μιας εσωτερικής αναδιοργάνωσης αγαθών που ανήκουν στο κράτος και δεν αποτελούσε πλεονέκτημα. Σύμφωνα με τις αρχές αυτές, τα ακίνητα αυτά είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί από τα Βελγικά Ταχυδρομεία προτού αυτά μετατραπούν σε DPLP το 1992 (και κατά συνέπεια είχαν χρησιμοποιηθεί από τη «Régie des Postes»).
2.2.2.6. Κρατική εγγύηση
(48)
Δόθηκε η δυνατότητα στα DPLP να ζητήσουν κρατική εγγύηση για τον δανεισμό, με προμήθεια εγγύησης ύψους 0,25 %.
(49)
Κατά την περίοδο που καλύπτει η έρευνα, η εν λόγω εγγύηση χρησιμοποιήθηκε μία μόνο φορά, για δάνειο ύψους 100 εκατ. ευρώ που συνάφθηκε με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Η συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ των DPLP και της ΕΤΕπ στις 22 Δεκεμβρίου 2004 επέτρεψε στα DPLP να χρησιμοποιήσουν την πιστωτική διευκόλυνση της ΕΤΕπ μέχρι τις 10 Ιουνίου 2008. Χρησιμοποιώντας τη διευκόλυνση αυτή, τα DPLP ζήτησαν ποσό ύψους 100 εκατ. ευρώ στις 8 Νοεμβρίου 2007, το οποίο πράγματι έλαβαν στις 5 Δεκεμβρίου 2007. Τα DPLP δεσμεύτηκε να εξοφλήσουν το δάνειο σε 11 ίσες ετήσιες δόσεις, ύψους περίπου 9,09 εκατ. ευρώ. Η πρώτη δόση πρέπει να καταβληθεί στις 5 Δεκεμβρίου 2012 και η τελευταία στις 5 Δεκεμβρίου 2022. Οι τόκοι καταβάλλονται ανά τρίμηνο (5 Δεκεμβρίου, 5 Μαρτίου, 5 Σεπτεμβρίου). Το επιτόκιο καθορίζεται βάσει του επιτοκίου Euribor, προθεσμίας τριών μηνών, μείον 37 μονάδες βάσης.
3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΤΟ 2009
(50)
Βάσει της απόφασης Altmark (26), η Επιτροπή έκρινε ότι οι αντισταθμίσεις για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που καταβλήθηκαν από το 1992, καθώς και οι φορολογικές απαλλαγές, οι εισφορές κεφαλαίων, η κρατική εγγύηση και η μεταβίβαση ακινήτων που αναφέρονται παραπάνω, ενδέχεται να αποτελούσαν ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(51)
Οι κρατικές ενισχύσεις που συνίστανται σε αντισταθμίσεις του κόστους των υποχρεώσεων καθολικής υπηρεσίας μπορούν να κηρυχθούν συμβιβάσιμες βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, εφόσον είναι αναγκαίες για την εκτέλεση των εν λόγω υπηρεσιών και δεν επηρεάζουν την ανάπτυξη των συναλλαγών σε βαθμό αντίθετο προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(52)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας του 2009, η Επιτροπή διερωτήθηκε σχετικά με την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα των μέτρων ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στα DPLP για την εκτέλεση των καθηκόντων δημόσιας υπηρεσίας.
(53)
Όσον αφορά τον υπολογισμό της υπεραντιστάθμισης δυνάμει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή έκρινε ότι το σύνολο των εσόδων και εξόδων που συνδέονται με τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη, εξασφαλίζοντας την απουσία υπεραντιστάθμισης για τις αποστολές δημόσιας υπηρεσίας. Για τους σκοπούς του υπολογισμού αυτού, πρέπει να ελεγχθεί η ευστάθεια της λογιστικής μεθόδου που εφαρμόστηκε για τον καθορισμό των δαπανών που συνδέονται με τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, καθώς και να ληφθεί υπόψη το σύνολο του καθαρού κόστους της δημόσιας υπηρεσίας και των πρόσθετων ενισχύσεων που χορηγήθηκαν υπό οποιαδήποτε μορφή.
(54)
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση των συντάξεων των μονίμων υπαλλήλων από το κράτος, η Επιτροπή διερωτάται σε ποιο βαθμό το να απαλλαγούν από τις υποχρεώσεις τους στον τομέα των συντάξεων, έθετε τα DPLP σε συγκρίσιμη κατάσταση με εκείνη των ανταγωνιστών τους όσον αφορά τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης.
(55)
Σύμφωνα με την προσέγγιση που ακολούθησε η Επιτροπή στην απόφασή της σχετικά με τη δημόσια χρηματοδότηση του κόστους των συντάξεων των υπαλλήλων των γαλλικών Ταχυδρομείων (27), έπρεπε να εξεταστεί εάν το εν λόγω μέτρο ενίσχυσης συμβιβάζεται με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ και για το σκοπό αυτό, να προσδιοριστεί σε ποιο βαθμό οι δαπάνες κοινωνικής ασφάλισης που κατέβαλαν τα DPLP αφού προηγουμένως είχαν απαλλαγεί των υποχρεώσεων αυτών, ήταν συγκρίσιμες με εκείνες που επιβαρύνουν τους ανταγωνιστές τους.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
4.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ VFP ΚΑΙ PRODIPRESSE
(56)
Στις 28 Αυγούστου 2009, η VFP και η Prodipresse υπέβαλαν παρατηρήσεις σχετικά με το σύστημα διανομής του τύπου που εφαρμόστηκε από τα DPLP.
(57)
Σύμφωνα με την καταγγελία που είχαν υποβάλει νωρίτερα, η VFP και η Prodipresse υπογράμμισαν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού λόγω των χαμηλών τιμών που εφάρμοσαν τα DPLP για τη διανομή του τύπου, αποτρέποντας οποιοδήποτε ανταγωνισμό εκ μέρους άλλων επιχειρηματιών στην αγορά.
(58)
Ανέφεραν ότι οι τιμές που εφαρμόστηκαν από τα DPLP είχαν καθοριστεί στο πλαίσιο τριμερών διαπραγματεύσεων μεταξύ των DPLP, των εκδοτών και του κράτους. Οι απώλειες που υπέστησαν τα DPLP εξαιτίας αυτών των χαμηλότερων τιμών στην αγορά, κατά τη γνώμη τους, αντισταθμίστηκαν από το κράτος στο πλαίσιο της αντιστάθμισης των ΥΓΟΣ. Εάν τα DPLP είναι ο άμεσος αποδέκτης της ενίσχυσης αυτής, οι εκδότες εφημερίδων επωφελήθηκαν επίσης από την ενίσχυση, με έμμεσο τρόπο.
(59)
Η VFP και η Prodipresse θεωρούν ότι τα DPLP θα μπορούσαν να τύχουν υπεραντιστάθμισης για το σύστημα διανομής του τύπου, την οποία θα χρησιμοποιούσαν για τη χρηματοδότηση των λοιπών δραστηριοτήτων τους.
4.2. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΒΕΛΓΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΚΔΟΤΩΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ
(60)
Στις 28 Αυγούστου 2009, η βελγική ένωση εκδοτών εφημερίδων υπέβαλε τις παρατηρήσεις της. Με την ευκαιρία αυτή, υπογράμμισε τη σημασία, από άποψη δημοκρατικότητας και ισότητας, ενός αποτελεσματικού συστήματος διανομής εφημερίδων για το σύνολο της βελγικής επικράτειας, σε ενιαίες και λογικές τιμές που επιτρέπουν στους συνδρομητές των ημερήσιων εφημερίδων να τις παραλαμβάνουν νωρίς το πρωί.
4.3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ DEUTSCHE POST AG ΚΑΙ ΤΗΣ DHL INTERNATIONAL
(61)
Στις 28 Αυγούστου 2009, η Deutsche Post AG και η DHL International υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους. Επέμειναν στην ανάγκη να εξεταστεί η ανάληψη των υποχρεώσεων των DPLP στον τομέα των συντάξεων, και ιδίως να εξασφαλιστεί η συμβατότητα του εν λόγω μέτρου με την προηγούμενη πρακτική, να ελεγχθεί η συμβατότητα των εισφορών κεφαλαίων με την αγορά, να επαληθευτεί η συμβατότητα της κατανομής του κόστους με την απόφαση Chronopost και, τέλος, να εξεταστεί η μεταβίβαση ακινήτων.
4.4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ BELGISCHE DISTRIBUTIEDIENST NV/BELGIQUE DIFFUSION SA
(62)
Στις 28 Αυγούστου 2009, η Belgische Distributiedienst NV/Belgique Diffusion SA («BD»), που ανήκει στον όμιλο TNT, υπέβαλε τις παρατηρήσεις της. Η BD είναι ανταγωνίστρια των DPLP και ιδίως της θυγατρικής τους, Deltamedia, που διανέμει τον τύπο, ασκώντας δραστηριότητα στην αγορά διανομής των ημερήσιων εφημερίδων και περιοδικών. Σύμφωνα με την καταγγελία που είχε προηγηθεί, η BD υπογράμμισε ότι τα DPLP εφάρμοζαν τιμές χαμηλότερες του κόστους όσον αφορά τη διανομή των ημερήσιων εφημερίδων. Σύμφωνα με την BD, οι απώλειες που υπέστησαν τα DPLP χρηματοδοτήθηκαν από τις δημόσιες επιδοτήσεις. Οι χαμηλές τιμές θα καθιστούσαν δύσκολο οποιονδήποτε ανταγωνισμό απέναντι στα DPLP.
(63)
Σύμφωνα με την BD, τα DPLP παραβίασαν την οδηγία 92/50/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 1992, για τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών (28), καθώς και το άρθρο 7 της οδηγίας 97/67/ΕΚ. Η BD διερωτήθηκε επίσης σχετικά με την ύπαρξη ενίσχυσης δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, καθώς και το συμβιβάσιμο της αντιστάθμισης του κόστους που συνδέεται με τις ΥΓΟΣ, σύμφωνα με το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
(64)
Διερωτάται εάν η διανομή των ημερήσιων εφημερίδων θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ΥΓΟΣ, δεδομένου ότι, στα περισσότερα κράτη μέλη, η δραστηριότητα αυτή είναι ανοικτή στον ανταγωνισμό, χωρίς εμπλοκή του ταχυδρομικού φορέα.
(65)
Η BD διερωτάται επίσης εάν μια επιδότηση που προορίζεται αποκλειστικά για τον ταχυδρομικό φορέα, συνιστά το καταλληλότερο μέσο για τη στήριξη της διανομής των ημερήσιων εφημερίδων, σε αντίθεση με τη βοήθεια στους εκδότες που θα μπορούσαν να προμηθευτούν τις υπηρεσίες διανομής από την ελεύθερη αγορά, πράγμα που θα επέτρεπε σε διαφορετικούς παρόχους να ανταγωνίζονται μεταξύ τους.
(66)
Η BD προβληματίζεται σχετικά με την ανάγκη των δαπανών, ακόμα και αν η αποστολή διανομής των ημερήσιων εφημερίδων που ανατέθηκε στα DPLP έπρεπε να εγκριθεί. Κατά την άποψή της, τα DPLP καλύπτουν πολύ υψηλότερες δαπάνες από εκείνες των λοιπών φορέων, πράγμα που αυξάνει το αναγκαίο επίπεδο επιδοτήσεων. Υπό την έννοια αυτή, οι επιδοτήσεις δεν είναι ούτε αναλογικές ούτε αιτιολογούνται.
(67)
Τέλος, η BD θεωρεί ότι οι δαπάνες των DPLP που καλύπτονται από το κράτος θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν επενδυτικές δαπάνες που δεν είναι αναγκαίες για την παροχή της ΥΓΟΣ, δεδομένου ότι τα DPLP θα μπορούσαν να είχαν αξιοποιήσει τις υποδομές που συγκροτήθηκαν για άλλες υπηρεσίες. Οι εκστρατείες προώθησης εμπορικών προϊόντων θα μπορούσαν επίσης να χρηματοδοτούνται μέσω της δημόσιας επιδότησης.
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ
5.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ
(68)
Οι βελγικές αρχές υποστηρίζουν ότι, σύμφωνα με την προσέγγιση που ακολουθήθηκε στην υπόθεση Combus (29), η ανάληψη υποχρέωσης καταβολής συντάξεων δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, δεδομένου ότι ελαφρύνει τα Βελγικά Ταχυδρομεία από αφύσικη επιβάρυνση και όχι μία συνήθη επιβάρυνση του προϋπολογισμού μιας επιχείρησης.
(69)
Μια τέτοια αφύσικη επιβάρυνση θα συνεπαγόταν υψηλότερο μισθολογικό κόστος για το μόνιμο προσωπικό και έλλειψη ευελιξίας σε επιχειρησιακό επίπεδο που θα απέτρεπε τα DPLP να μειώσουν στον επιθυμητό βαθμό τον αριθμό των μονίμων υπαλλήλων του προσωπικού τους.
(70)
Οι βελγικές αρχές ορίζουν τρεις αιτίες ανεπαρκούς ευελιξίας:
(1)
την ασφάλεια απασχόλησης των μονίμων υπαλλήλων·
(2)
την απουσία εσωτερικής κινητικότητας·
(3)
την έλλειψη πρόσβασης σε προσωρινή ανεργία.
(71)
Ασφάλεια απασχόλησης των μονίμων υπαλλήλων: Τα DPLP ισχυρίζονται ότι το μόνιμο προσωπικό τους έχει de facto δεσμευτεί για αόριστο χρόνο. Τα DPLP δεν είναι σε θέση να θέσουν τέλος στις συμβάσεις του μονίμου προσωπικού τους, εκτός αν συντρέχουν σοβαροί λόγοι ή ανεπαρκείς επιδόσεις. Ακόμα και στην περίπτωση αυτή, η διαδικασία απόλυσης υπόκειται σε ιδιαίτερα επαχθείς απαιτήσεις.
(72)
Εξάλλου, το Συμβούλιο της Επικρατείας («Conseil d’État» - βελγικό διοικητικό δικαστήριο αρμόδιο για τους μονίμους υπαλλήλους, ενώ οι επί συμβάσει υπάλληλοι εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των εργατοδικείων), έτεινε στο να ευνοήσει το μόνιμο προσωπικό, καθορίζοντας ένα αυστηρό πρότυπο για τον καθορισμό του «βάσιμου λόγου». Απορρέει ότι τα DPLP δεν είναι σε θέση να απολύσουν το μόνιμο προσωπικό τους, είτε ατομικά είτε συλλογικά, για οικονομικούς ή τεχνικούς λόγους.
(73)
Κατά συνέπεια, η καταγγελία μιας σύμβασης εργασίας δεν αποτελεί διαχειριστικό εργαλείο που να επιτρέπει αναπροσαρμογή της σύνθεσης του προσωπικού σε συνάρτηση με τις επιχειρησιακές ανάγκες προσωπικού. Επίσης, η αδυναμία απολύσεων για λόγους οικονομικούς περιορίζει αισθητά τα μέσα που διαθέτουν τα DPLP για την επίλυση προβλημάτων, όπως η ανεπαρκής κινητικότητα ή οι υψηλότεροι μισθοί και τα πλεονεκτήματα του μονίμου προσωπικού σε σχέση με εκείνα που επικρατούν στην αγορά. Επιπλέον, το μόνιμο προσωπικό δεν δικαιούται να ζητήσει αυτόματη μετακίνηση προς τη δημόσια διοίκηση και ούτε τα DPLP έχουν τη δυνατότητα να επιβάλουν μια τέτοια μετακίνηση.
(74)
Αυτό σημαίνει ότι η μείωση του μονίμου προσωπικού περιορίζεται κυρίως σε εθελούσια αποχώρηση, πολύ περιορισμένη και στις «φυσικές» αποχωρήσεις.
(75)
Απουσία εσωτερικής κινητικότητας: πέρα από την ανικανότητα των DPLP να μειώσουν το μόνιμο προσωπικό στους τομείς όπου η ζήτηση υπηρεσιών μειώθηκε, οι δυνατότητες που διαθέτουν για την αναδιάταξη του μόνιμου προσωπικού στο πλαίσιο της οργάνωσής τους, λαμβανομένων υπόψη των αναγκών τους, υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισμούς.
(76)
Στοιχεία όπως η γλωσσική ομάδα, τα προσόντα, η αρχαιότητα και η λειτουργική ταξινόμηση καθιστούν τα DPLP σε μεγάλο βαθμό ανίκανα για την αναδιάταξη του προσωπικού τους, το οποίο απασχολείται σε τομείς όπου οι ανάγκες σε προσωπικό μειώνονται, π.χ. λόγω της μείωσης του παραδοσιακού ταχυδρομείου προς όφελος τομέων όπου υπάρχουν ελλείψεις προσωπικού, ιδίως λόγω του γεγονότος των συνταξιοδοτήσεων ή της αύξησης της ζήτησης.
(77)
Με άλλα λόγια, λόγω των δυσκαμψιών του «κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης», τα DPLP είναι σε μεγάλο βαθμό ανίκανα να προβούν σε αναδιάταξη του μονίμου προσωπικού σε συνάρτηση με τις ανάγκες τους ή να εξισορροπήσουν το επίπεδο μεταξύ των τομέων δραστηριότητας με πλεονάζον προσωπικό και εκείνων με έλλειψη προσωπικού. Παραδόξως, για να ανταποκριθούν στις διαπιστωθείσες ανάγκες στους τομείς με έλλειψη προσωπικού, τα DPLP πρέπει να προσλάβουν έκτακτους ή συμβασιούχους υπαλλήλους, διατηρώντας συγχρόνως το πλεονασματικό μόνιμο προσωπικό στους τομείς με πλεονάζον προσωπικό.
(78)
Έλλειψη πρόσβασης σε προσωρινή ανεργία: επιπλέον, τα DPLP δεν δύνανται να θέσουν το μόνιμο προσωπικό τους σε προσωρινή ανεργία («οικονομική ανεργία»), όπως μπορούν να το πράξουν οι επιχειρηματίες του ιδιωτικού τομέα σε περίπτωση έλλειψης αντικειμένου εργασίας.
(79)
Υψηλότερο μισθολογικό κόστος: όταν η «Régie des Postes» κατέστη αυτόνομη δημόσια επιχείρηση το 1992 και μετονομάστηκε σε DPLP, το μόνιμο προσωπικό είχε μισθούς και πλεονεκτήματα σαφώς ανώτερα του επί συμβάσει προσωπικού του ιδιωτικού τομέα. Από το 1992, οι αυτόματες αυξήσεις μισθών που συνδέονται με την αρχαιότητα και η σημαντική διαπραγματευτική ισχύς των συνδικαλιστικών οργανώσεων συνέβαλαν στη διατήρηση των μισθών και των πλεονεκτημάτων σε αυτά τα συγκριτικά υψηλότερα επίπεδα.
(80)
Εξάλλου, το μόνιμο προσωπικό, πέρα από τους υψηλότερους μισθούς και τα πλεονεκτήματα σε σχέση με τους συμβασιούχους, επωφελείται από επιπλέον 4 έως 11 αμειβόμενες ημέρες άδειας (30), πράγμα που αυξάνει τις δαπάνες που βαρύνουν τα DPLP. Τα στοιχεία αυτά που χαρακτηρίζουν το μόνιμο προσωπικό δυσχέραναν τη διατήρηση εκ μέρους των DPLP του κόστους μονάδας του μόνιμου προσωπικού, το οποίο είναι αισθητά ανώτερο από εκείνο των συμβασιούχων υπαλλήλων του ιδιωτικού τομέα.
(81)
Από την επανένταξη του μόνιμου προσωπικού της «Régie des Postes» το 1992, οι διευθύνοντες τα DPLP αναγνώρισαν ότι το προσωπικό αυτό, με το υψηλότερο μισθολογικό κόστος και τις επιχειρησιακές δυσκαμψίες, αποτελούσε διαρθρωτικό μειονέκτημα που ήταν όλο και πιο δύσκολο να διαχειριστούν, σε συνάρτηση με την πρόοδο της απελευθέρωσης της ταχυδρομικής αγοράς. Κατά συνέπεια, τα DPLP έπαυσαν να προσλαμβάνουν μόνιμο προσωπικό το 1998. Οι συνήθεις αποχωρήσεις που ουσιαστικά συνίστανται σε συνταξιοδοτήσεις οδήγησαν σε μείωση του προσωπικού, σε απόλυτους αριθμούς, το οποίο έφτασε σε 23 538 εργαζομένους το 2008.
(82)
Επειδή η μείωση του μόνιμου προσωπικού εξαρτάται κατά κύριο λόγο από το ποσοστό των «φυσικών» αποχωρήσεων στο πλαίσιο της πυραμίδας των ηλικιών, η πρόοδος ήταν αργή και κατά πάσα πιθανότητα θα έπρεπε να διατηρηθεί μέχρι το 2030, ήτοι πολύ μετά την πλήρη απελευθέρωση της ταχυδρομικής αγοράς, όπως φαίνεται στον πίνακα που ακολουθεί.
Πίνακας 2
Εξέλιξη των μονίμων υπαλλήλων των DPLP
(83)
Συνεπώς, οι βελγικές αρχές θεωρούν ότι το μόνιμο προσωπικό των DPLP αποτελεί σοβαρό μειονέκτημα σε επιχειρησιακό επίπεδο και από πλευράς κόστους έναντι των ιδιωτών επενδυτών και ότι το κράτος ελάφρυνε τα DPLP από αφύσικη επιβάρυνση την οποία δεν φέρουν οι ανταγωνιστές τους.
(84)
Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, το μέτρο δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση, και η γραμμή που ακολουθείται από την Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, σύμφωνα με προηγούμενες υποθέσεις που αφορούν συνταξιοδοτικά καθεστώτα [EDF (31), La Poste (Γαλλία) (32), Royal Mail (33)], κατά συνέπεια, δεν είναι αναγκαία στην περίπτωση των DPLP.
(85)
Ωστόσο, οι βελγικές αρχές προβάλλουν το επιχείρημα ότι η ενδεχόμενη εφαρμογή μιας τέτοιας μεθόδου στα DPLP οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το μερίδιο των δαπανών κοινωνικής ασφάλισης, ως ποσοστό του μισθολογικού κόστους που επιβαρύνει τα DPLP ισοδυναμεί με εκείνο των ανταγωνιστών του.
5.2. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ
(86)
Οι βελγικές αρχές ανακοίνωσαν τα λογιστικά στοιχεία των DPLP και εξέθεσαν τις αρχές αναλυτικής λογιστικής (34) που εφαρμόζονται από τα DPLP.
(87)
Καταρχάς ισχυρίζονται ότι η αντιστάθμιση δημόσιας υπηρεσίας που καταβάλλεται ετησίως δεν συνιστά ενίσχυση, εφόσον είναι σύμφωνη με τη νομολογία Altmark.
(88)
Στη συνέχεια, θεωρούν ότι εάν η αντιστάθμιση δημόσιας υπηρεσίας συνιστά ενίσχυση, είναι συμβιβάσιμη, δεδομένου ότι δεν συνιστά υπέρμετρη αντιστάθμιση των καθαρών δαπανών που επιβαρύνουν τα DPLP στο πλαίσιο της εκτέλεσης των καθηκόντων δημόσιας υπηρεσίας. Οι υπολογισμοί που παρουσιάζονται από τις βελγικές αρχές αποκαλύπτουν, σύμφωνα με τις ίδιες, υποαντιστάθμιση του κόστους που φέρουν τα DPLP.
(89)
Τέλος, οι βελγικές αρχές αναφέρουν ότι ορισμένα από τα μέτρα συνιστούν υφιστάμενη ενίσχυση. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται αναφορά στο τμήμα που εξετάζει υφιστάμενες ενισχύσεις [σκέψεις 6.3.2 και επόμενες].
5.3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ
5.3.1. Εισφορές κεφαλαίων το 1997
(90)
Με επιστολή τους προς την Επιτροπή της 12ης Αυγούστου 2009, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι πρέπει να θεωρηθούν οι εισφορές κεφαλαίων που πραγματοποιήθηκαν το 1997, συνολικού ύψους 62 εκατ. ευρώ, ως μεταγενέστερη αντιστάθμιση υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας.
5.3.2. Εισφορές κεφαλαίων το 2003 και το 2006
(91)
Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, οι αυξήσεις κεφαλαίου που πραγματοποιήθηκαν το 2003 και το 2006 βασίζονταν αμφότερες σε ένα στρατηγικό σχέδιο (35), του οποίου ο απώτατος στόχος ήταν να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα και η αποδοτικότητα της επιχείρησης στο πλαίσιο της σταδιακής απελευθέρωσης της αγοράς των ταχυδρομείων.
(92)
Το στρατηγικό αυτό σχέδιο αποσκοπούσε στην επίτευξη δύο βασικών στόχων:
(1)
βελτίωση της παραγωγικότητας για να εξασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα και η αποδοτικότητα σε περιβάλλον πιο ελεύθερης αγοράς·
(2)
εξέλιξη των DPLP προς μια λογική αγοράς, με άνοιγμα του κεφαλαίου της στους ιδιώτες επενδυτές, δηλαδή την επίτευξη και διατήρηση της απόδοσης στο απαιτούμενο για την προσέγγιση ιδιωτών επενδυτών επίπεδο και απελευθερώνοντας δυναμικό της επιχείρησης σε ό,τι αφορά την αποδοτικότητα.
(93)
Εισφορές κεφαλαίων το 2003: Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, η αύξηση κεφαλαίου το 2003 στόχευε στην αύξηση των ιδίων κεφαλαίων των DPLP όσον αφορά τις σημαντικές χρηματοοικονομικές δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει, ενόψει ιδίως της κατασκευής τεσσάρων νέων κέντρων διαλογής και του εκσυγχρονισμού ενός υπάρχοντος κέντρου, της βελτιστοποίησης των διαδρομών διανομής αλληλογραφίας και του αυτοματισμού.
(94)
Επιπλέον, οι βελγικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι τα κεφάλαια που εισέρευσαν κάλυπταν επίσης τις δαπάνες προσωπικού που προκύπτουν από τη μείωση του αριθμού των εργαζομένων που συνδέεται με ένα σύστημα πρόωρης συνταξιοδότησης, τη μείωση του χρόνου εργασίας και την αύξηση των νέων μελών του προσωπικού.
(95)
Τα μέτρα αυτά είχαν προσφέρει εύλογη βεβαιότητα όσον αφορά την αύξηση της αποδοτικότητας για την περίοδο 2003-2007, ανταποκρινόμενα στις προσδοκίες των ιδιωτών επενδυτών. Έτσι, το βελγικό κράτος, ως μοναδικός μέτοχος των DPLP το 2003, είχε γνώμονα τις προοπτικές αποδοτικότητας, σε μία λογική που σεβόταν πλήρως την αρχή του ιδιώτη επενδυτή που δραστηριοποιείται σε οικονομία της αγοράς, όταν αποφάσισε να πραγματοποιήσει επένδυση κεφαλαίων.
(96)
Εξάλλου, στις 5 Αυγούστου 2009, οι βελγικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι οι προβλέψεις αποδοτικότητας έδειχναν ότι η εισφορά κεφαλαίων πραγματοποιήθηκε υπό όρους οι οποίοι συνάδουν προς την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς, δεδομένου ότι η αναμενόμενη απόδοση υπερέβαινε την απαιτούμενη από ιδιώτη επενδυτή. Οι προβλέψεις αυτές δεν ήταν αβάσιμες, εφόσον η πραγματική αποδοτικότητα που σημειώθηκε από το 2003 έως το 2008 ήταν σαφώς μεγαλύτερη από την αναμενόμενη αποδοτικότητα.
(97)
Οι βελγικές αρχές διευκρίνισαν ότι η εισφορά κεφαλαίου το 2003 και η ακύρωση των απαιτήσεων του δημοσίου στους λογαριασμούς των DPLP το 2005 δεν συνδέονταν καθόλου. Η ακύρωση αυτή, που πραγματοποιήθηκε σε άλλη χρονική στιγμή, συνιστούσε συνήθη λογιστική πράξη, δεδομένου ότι το κράτος είχε διευκρινίσει σαφώς ότι οι εν λόγω απαιτήσεις δεν θα καταβάλλονταν στα DPLP. Τα τελικά ποσά που ακυρώθηκαν στο πλαίσιο της εξυγίανσης του ισολογισμού το 2005 διέφεραν των ποσών της εισφοράς κεφαλαίων το 2003 και των ζημιών που σωρεύθηκαν στο τέλος του έτους 2002.
(98)
Εισφορές κεφαλαίων το 2006: οι βελγικές αρχές προβάλλουν το επιχείρημα ότι η εν λόγω εισφορά κεφαλαίων ήταν σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς, εφόσον πραγματοποιήθηκε επί ίσοις όροις (pari passu) με εκείνους που εφαρμόζονται σε ιδιώτη επενδυτή, ήτοι την Post Invest Europe SA που επένδυσε 300 εκατ. ευρώ. Νέες μετοχές αναλήφθηκαν από το κράτος και τον ιδιώτη επενδυτή, πράγμα που επέτρεψε στον νέο επενδυτή να εξασφαλίσει το 50 % των μετοχών μείον μία μετοχή, ενώ το κράτος διατήρησε το 50 % των μετοχών συν μία μετοχή (36).
(99)
Για τον υπολογισμό της τιμής των νέων μετοχών, η τράπεζα επενδύσεων στην οποία απευθύνθηκαν οι βελγικές αρχές έκρινε ότι η συνολική αξία των DPLP κυμαινόταν μεταξύ […] και […] ευρώ. Το κράτος επέλεξε τελικά το ποσό […] ευρώ για το σύνολο της επιχείρησης πριν από τις εισφορές κεφαλαίων. Οι βελγικές αρχές αναγνωρίζουν ότι τα μεταγενέστερα αποτελέσματα των DPLP υπερέβησαν τις υποθέσεις που διατυπώθηκαν κατά την εκτίμηση.
(100)
Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, η υλοποίηση του σχεδίου είχε επιτρέψει να καταστούν τα DPLP ένας από τους πλέον αποτελεσματικούς οργανισμούς της Ευρώπης. Τα DPLP θα είχαν πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την αποδοτικότητα, την αποτελεσματικότητα (37) και την ποιότητα, διατηρώντας παράλληλα ένα εύλογο επίπεδο τιμών που χρεώνονται στους πελάτες.
5.4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΑΛΛΑΓΕΣ
(101)
Στη δήλωσή τους της 12ης Αυγούστου 2009, οι βελγικές αρχές παραδέχτηκαν ότι τα DPLP δεν είχαν υπαχθεί στο καθεστώς του φόρου εταιρειών αλλά του φόρου εισοδήματος (ήτοι, φορολόγηση νομικών προσώπων) μέχρι την 27η Δεκεμβρίου 2005. Ωστόσο, ισχυρίζονται ότι κατά την περίοδο 2003-2005, τα DPLP δεν υπάχθηκε σε αυτό το φορολογικό καθεστώς: πράγματι, εάν είχε υπαχθεί στο φόρο εταιρειών, θα είχε επίσης την ευχέρεια να μεταφέρει τις ζημίες που σημειώθηκαν κατά το παρελθόν και δεν θα όφειλε καταβολή φόρου εταιρειών κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
(102)
Ισχυρίζονται επιπλέον ότι τα DPLP χρειάστηκε να καταβάλουν τους φόρους εισοδήματος, ύψους 2 εκατ. ευρώ κατά την περίοδο 2003-2005.
(103)
Από το οικονομικό έτος 2006, ο DLPL χρειάστηκε να καταβάλουν φόρο εταιρειών χωρίς να είναι σε θέση να μεταφέρουν τις προγενέστερες ζημίες τους. Οι βελγικές αρχές αξιολογούν τη «θυσιασθείσα» πίστωση φόρου κατά την ημερομηνία αυτή σε 51,87 εκατ. ευρώ.
(104)
Συμπεραίνουν λοιπόν ότι τα DPLP δεν αποκόμισαν καθαρό κέρδος από την απαλλαγή από το φόρο εταιρειών πριν από το 2006.
(105)
Οι βελγικές αρχές διευκρινίζουν ότι τα DPLP επωφελούνται απαλλαγής από τον έγγειο φόρο εισοδήματος από ακίνητα που χρησιμοποιούνται για την εκτέλεση υπηρεσίας δημοσίου συμφέροντος.
(106)
Εκτίμησαν το καθαρό όφελος των DPLP, που κατά την άποψή τους δεν αντιπροσωπεύει παρά μικρό μόνο μέρος του πρόσθετου κόστους το οποίο επωμίζονται, λαμβάνοντας υπόψη την υποχρέωση να διατηρήσουν ένα ταχυδρομικό δίκτυο που χαρακτηρίζεται από εδαφική πυκνότητα αυστηρά καθορισμένη, υποχρέωση η οποία δεν υπόκειται σε καμία άλλη αποζημίωση.
(107)
Οι βελγικές αρχές εξηγούν ότι τα DPLP επωφελούνται από ορισμένες απαλλαγές έμμεσων φόρων και φόρων τοπικής αυτοδιοίκησης. Ισχυρίζονται ότι οι απαλλαγές αυτές έχουν καθαρή επίπτωση de minimis.
5.5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ
(108)
Στη δήλωσή τους της 12ης Αυγούστου 2009, οι βελγικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι ορισμένα ακίνητα είχαν μεταβιβαστεί στα DPLP κατά τη στιγμή της μετατροπής τους σε αυτόνομη δημόσια επιχείρηση. Τα εν λόγω κτίρια χρησιμοποιούνταν ήδη από τα DPLP από το 1971 και ήταν απαραίτητα για την εκτέλεση της αποστολής της ταχυδρομικής υπηρεσίας.
(109)
Οι βελγικές αρχές ισχυρίζονται ότι η μεταβίβαση αυτών των ακινήτων δεν προσέφερε κανένα πλεονέκτημα στα DPLP, εφόσον τα χρησιμοποιούσαν ήδη στο πλαίσιο της αποστολής τους δημόσιας υπηρεσίας. Με άλλα λόγια, σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, επρόκειτο για αναδιοργάνωση δημόσιων αγαθών.
5.6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΔΑΝΕΙΩΝ
(110)
Στη δήλωσή τους της 12ης Αυγούστου 2009, οι βελγικές αρχές υποστηρίζουν ότι τα DPLP δεν απολαύουν αυτομάτως κρατικής εγγύησης για τα δάνειά τους. Εάν τα DPLP έπρεπε να ζητήσουν μια τέτοια εγγύηση, θα έπρεπε να λάβουν έγκριση των βελγικών αρχών και να καταβάλουν ετήσια προμήθεια εγγύησης ύψους 0,25 % στο δημόσιο.
(111)
Κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, τα DPLP δεν χρησιμοποίησαν παρά μία μόνο φορά την κρατική εγγύηση.
(112)
Οι βελγικές αρχές θεωρούν ότι η προμήθεια εγγύησης ύψους 0,25 % είναι κατάλληλη σε σχέση με την οικονομική κατάσταση των DPLP και την περιορισμένη πιθανότητα μη επιστροφής εκ μέρους των DPLP. Θεωρούν εξάλλου ότι οι τιμές της αγοράς για αντίστοιχο δάνειο, ελλείψει κρατικής εγγύησης, θα ήταν έως 40 μονάδες βάσης υψηλότερες.
5.7. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΕΒΑΛΑΝ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ
(113)
Στη δήλωσή τους της 12ης Οκτωβρίου 2009, οι βελγικές αρχές υποστηρίζουν ότι μόνον οι δηλώσεις των BD και FVP/Prodipresse περιέχουν καθοριστικά στοιχεία. Τα στοιχεία αυτά αφορούν κυρίως την προηγμένη διανομή εφημερίδων και περιοδικών.
(114)
Οι βελγικές αρχές ισχυρίζονται ότι, σε αντίθεση με αυτό που υπογραμμίζει η BD, η ανάθεση της παροχής μη αποκλειστικών ταχυδρομικών υπηρεσιών (όπως η διανομή του τύπου) δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της κανονιστικής ρύθμισης της Ένωσης για τις δημόσιες συμβάσεις [οδηγία 2004/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (38)].
(115)
Εξάλλου, ισχυρίζονται ότι η διανομή των εφημερίδων και περιοδικών, που αποτελεί υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος, δεν παραβιάζει τις διατάξεις της Ένωσης για την απελευθέρωση της ταχυδρομικής αγοράς.
(116)
Οι βελγικές αρχές αναφέρουν επίσης ότι η ανάθεση αυτή δεν συνεπάγεται λήψη αυθαίρετων αποφάσεων. Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, τα DPLP είναι η μόνη επιχείρηση που μπορεί να εκτελεί τους όρους και τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται στον παρέχοντα υπηρεσίες αυτού του είδους.
(117)
Οι βελγικές αρχές ισχυρίζονται ότι, αντίθετα απ’ ό,τι ισχυρίζεται η BD, τα DPLP δεν επωφελήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου 2002-2008 από υπεραντιστάθμιση των δαπανών που συνδέονται με την εκτέλεση της υπηρεσίας τους διανομής εφημερίδων και περιοδικών.
(118)
Οι εν λόγω αρχές δεν συμμερίζονται τη γνώμη της FVP/Prodipresse σύμφωνα με την οποία τα DPLP έχουν διογκώσει τις επενδύσεις τους και τις επιπλέον δαπάνες που συνδέονται με την επέκταση της εθνικής κάλυψης που πέρασε από 82 σε 100 %. Επειδή το 18 % αφορά κυρίως απομακρυσμένες περιοχές, οι δαπάνες προσωπικού των DPLP αυξήθηκαν κατά μη αναλογικό τρόπο και τα DPLP έπρεπε να αποκτήσουν οχήματα μεταφοράς για μεγάλες αποστάσεις, που χαρακτηρίζονται από υψηλό κόστος απόσβεσης.
(119)
Τέλος, οι βελγικές αρχές ισχυρίζονται ότι οι δαπάνες διαφημιστικής εκστρατείας δεν λήφθηκαν υπόψη κατά τον υπολογισμό της αποζημίωσης που έλαβε από το κράτος για την προηγμένη διανομή του τύπου.
(120)
Η BD αναφέρει ότι τα DPLP προφανώς δεν έχουν αποδοτικότητα σε συνάρτηση με το κόστος. Οι βελγικές αρχές αμφισβητούν το επιχείρημα αυτό, τονίζοντας ότι δεν λαμβάνεται πλήρως υπόψη το πρόσθετο υψηλό κόστος που συνδέεται με την προηγμένη διανομή του τύπου και ότι παραβλέπονται οι σημαντικές προσπάθειες που καταβάλλονται από τα DPLP για τον έλεγχο των δαπανών τους και την αύξηση της παραγωγικότητάς τους.
(121)
Σύμφωνα με την BD, το κόστος της Deltamedia είναι χαμηλότερο από εκείνο των DPLP. Η κατάσταση αυτή, σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, οφείλεται στα ακόλουθα στοιχεία:
α)
η Deltamedia δεν προτείνει εθνική κάλυψη·
β)
η Deltamedia συνεργάζεται με ανεξάρτητους διανομείς·
γ)
η υπηρεσία που παρέχει η Deltamedia είναι απλοποιημένη, δεδομένου ότι συνεργάζεται με περιορισμένο αριθμό εκδοτών σε έναν και μόνο δημοσιογραφικό όμιλο·
δ)
οι εκδότες παραδίδουν τις εφημερίδες αμέσως μετά την εκτύπωση στα σημεία διανομής.
5.8. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΒΕΛΓΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ
(122)
Στη δήλωσή τους της 21ης Δεκεμβρίου 2010, οι βελγικές αρχές αναφέρουν ότι ορισμένα από τα μέτρα που καλύπτονται από την έρευνα αποτελούν υφιστάμενες ενισχύσεις.
(123)
Πρώτον, οι βελγικές αρχές προβάλλουν το επιχείρημα ότι οι φορολογικές απαλλαγές που διέθεταν τα DPLP είναι προγενέστερες από την προσχώρηση του Βελγίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συνεπώς, αποτελούν υφιστάμενες ενισχύσεις.
(124)
Δεύτερον, οι βελγικές αρχές ισχυρίζονται ότι η ετήσια επιδότηση που καταβάλλεται στα DPLP ξεκίνησε πριν από το 1999, ήτοι πριν από την απελευθέρωση της ταχυδρομικής αγοράς και κατά συνέπεια αποτελεί υφιστάμενη ενίσχυση. Ομοίως, οι εισφορές κεφαλαίων που πραγματοποιήθηκαν πριν από το 1999 δεν θα πρέπει, εφόσον συνιστούν κρατικές ενισχύσεις, να θεωρούνται υφιστάμενες ενισχύσεις.
(125)
Τρίτον, οι βελγικές αρχές διατείνονται, εξαιτίας της προθεσμίας παραγραφής δέκα ετών, ότι όλα τα μέτρα που έχουν εγκριθεί έως τις 13 Ιουλίου 1999 (δηλαδή δέκα έτη πριν από την κίνηση της επίσημης διαδικασίας στην παρούσα υπόθεση) αποτελούν υφιστάμενες ενισχύσεις, δεδομένου ότι η ακύρωση από το Πρωτοδικείο που προηγήθηκε είχε επίσης ως αποτέλεσμα την ακύρωση του συνόλου των προγενέστερων πράξεων έρευνας της Επιτροπής. Αντίθετα, ισχυρίζονται ότι, εφόσον η Επιτροπή κίνησε την πρώτη πράξη έρευνας τον Δεκέμβριο του 2002, δεν θα πρέπει να περιλαμβάνονται στην έρευνα μέτρα τα οποία τέθηκαν σε εφαρμογή πριν από τον Δεκέμβριο του 1992. Αυτό αφορά τη μεταβίβαση ακινήτων και την πρώτη ετήσια επιδότηση που χορηγήθηκε το 1992.
6. ΕΚΤΙΜΗΣΗ
6.1. ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΩΝ DPLP
(126)
Το άρθρο 14 της οδηγίας 97/67/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2008/6/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Φεβρουαρίου 2008, για την τροποποίηση της οδηγίας 97/67/ΕΚ σχετικά με την πλήρη υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών (39) (τρίτη ταχυδρομική οδηγία) απαιτεί από τους φορείς παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών να τηρούν ξεχωριστούς λογαριασμούς στα εσωτερικά λογιστικά συστήματά τους, ώστε να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ των διάφορων υπηρεσιών και προϊόντων που αποτελούν μέρη της καθολικής υπηρεσίας και εκείνων που δεν αποτελούν μέρη της. Η λογιστική τους πρέπει να επηρεάζει άμεσα τις άμεσες δαπάνες των προϊόντων και να επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα τις κοινές δαπάνες και ιδίως να καταλογίσει με τον κατάλληλο τρόπο τις αναγκαίες κοινές δαπάνες για την εξασφάλιση παροχής τόσο καθολικής όσο και μη καθολικής υπηρεσίας. Η αναλυτική λογιστική των DPLP συνίσταται σε μία μέθοδο λογιστικής οργάνωσης κατά δραστηριότητες (CPA), που καταλογίζει το σύνολο των εξόδων λειτουργίας, έως το επίπεδο του αποτελέσματος προ τόκων και φόρων (EBIT), στα διάφορα προϊόντα, σύμφωνα με τη μέθοδο συνολικής κατανομής του κόστους (FDC). Η αναλυτική λογιστική καλύπτει το σύνολο των εξόδων λειτουργίας και τις οργανικές οντότητες των DPLP. Το 2009, τα εμπορικά προϊόντα αντιπροσώπευαν το […]% του κύκλου εργασιών των DPLP, έναντι […]% για τα προϊόντα που συνδέονται με τη δημόσια υπηρεσία.
(127)
Η μέθοδος αναλυτικής λογιστικής περιλαμβάνει τρία επίπεδα: τους πόρους, τις δραστηριότητες και τα προϊόντα. Στοχεύει στον προσδιορισμό του μέρους των δαπανών που συνδέονται με κάθε προϊόν.
(128)
Οι δαπάνες χωρίζονται σε 398 διαφορετικά είδη δαπανών και 3 954 κέντρα ευθύνης. Για λογιστικούς σκοπούς, ομαδοποιήθηκαν σε 34 ομάδες πόρων και 108 ομάδες κωδικών. Υπάρχουν 986 διαφορετικές δραστηριότητες.
(129)
Οι δαπάνες των πόρων καταλογίζονται στις δραστηριότητες ανάλογα με τη φύση τους: οι «άμεσοι πόροι» συνδέονται άμεσα με μια ειδική δραστηριότητα ενώ οι «έμμεσοι πόροι» συμβάλλουν στην επίτευξη πολλών δραστηριοτήτων και θα πρέπει να καταλογίζονται μέσω μεθόδων κατανομής, ανάλογα με το βαθμό χρήσης του εν λόγω πόρου για κάθε δραστηριότητα. Τέλος, η συνολική συμβολή στη δραστηριότητα περιλαμβάνει τα γενικά έξοδα που δεν μπορούν να καταλογισθούν σε ειδικές δραστηριότητες· συνεπώς, τα έξοδα αυτά καταλογίζονται ομοιόμορφα στο σύνολο των προϊόντων, βάσει της προσαυξημένης τιμής κόστους.
(130)
Οι 986 διαφορετικές δραστηριότητες αποτελούν τα συστατικά στοιχεία της αλυσίδας αξίας κάθε προϊόντος. Ένα μέρος του κόστους που συνδέεται με μια συγκεκριμένη δραστηριότητα επηρεάζει προϊόντα σε συνάρτηση με τη χρήση της εν λόγω δραστηριότητας σε κάθε προϊόν. Το κόστος των μη λειτουργικών δραστηριοτήτων καταρχάς επηρεάζει τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης που συνδέονται άμεσα με τα προϊόντα.
(131)
Στο τελευταίο στάδιο της διαδικασίας, οι δαπάνες των δραστηριοτήτων τελικά χρεώνονται για κάθε προϊόν, σύμφωνα με μία μέθοδο κατανομής, συνήθως με βάση τον όγκο. Με άλλα λόγια, όλα τα προϊόντα που χρησιμοποιούν μια δραστηριότητα καταγράφονται λογιστικά με μέρος του κόστους της δραστηριότητας αυτής, που αναλογεί στον όγκο της χρήσης της.
(132)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η μέθοδος αναλυτικής λογιστικής που εφαρμόζεται σήμερα από τα DPLP είναι ικανοποιητική, δεδομένου ότι επηρεάζει σε επαρκές επίπεδο και με ορθό τρόπο όλες τις δαπάνες. Πάντως, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι τα DPLP ανέπτυξαν τη μέθοδο αυτή σταδιακά· μπορεί λοιπόν να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι τα λογιστικά δεδομένα που χρονολογούνται από την έναρξη της περιόδου που καλύπτει η έρευνα, ακόμη και αν συνολικά είναι αξιόπιστα, δεν είναι τόσο εμπεριστατωμένα όσο τα δεδομένα του σημερινού λογιστικού συστήματος.
(133)
Τον Μάρτιο 2011, οι βελγικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή μια αναδρομική τροποποίηση της μεθόδου αναλυτικής λογιστικής των DPLP, ενόψει μιας διαφορετικής κατανομής ορισμένων δαπανών μεταξύ των εμπορικών δραστηριοτήτων και των δραστηριοτήτων δημόσιας υπηρεσίας. Η προβλεπόμενη από τις βελγικές αρχές τροποποίηση αφορά το τελευταίο στάδιο κατανομής των δαπανών, όταν τα προϊόντα καταγράφονται λογιστικά μαζί με τις δαπάνες, ανάλογα με τον όγκο χρήσης για κάθε δραστηριότητα.
(134)
Η τροποποίηση αλλάζει τη μέθοδο κατανομής των εξόδων εκμετάλλευσης την οποία εφάρμοζαν μέχρι τώρα τα DPLP. Μετά από την τροποποίηση αυτή, ορισμένες δαπάνες που σχετίζονται με εμπορικά προϊόντα θα περνούσαν στη σφαίρα των δημοσίων υπηρεσιών, πράγμα που θα διεύρυνε τη βάση των δαπανών των δημοσίων υπηρεσιών. Λόγω του γεγονότος αυτού, οι δημόσιες υπηρεσίες θα κάλυπταν ετησίων δαπάνες ύψους […] ευρώ που αυτή τη στιγμή συνδέονται με εμπορικά προϊόντα. Οι άλλες πτυχές της μεθόδου αναλυτικής λογιστικής παραμένουν αμετάβλητες.
(135)
Οι βελγικές αρχές αναφέρουν ότι λόγω της φύσης τους, οι δαπάνες ορισμένων δραστηριοτήτων καθορίζονται σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο, σε συνάρτηση με τις ανάγκες δημόσιας υπηρεσίας. Με άλλα λόγια, το κόστος των δραστηριοτήτων αυτών που χρησιμοποιούνται για παροχή δημοσίων υπηρεσιών θα παρέμενε αμετάβλητο ακόμη και αν κανένα εμπορικό προϊόν δεν χρησιμοποιούσε τις εν λόγω δραστηριότητες. Στο βαθμό που αναμένεται ότι ένα εμπορικό προϊόν δεν προκάλεσε την εν λόγω δραστηριότητα, το προϊόν δεν θα πρέπει να απορροφήσει το κόστος εκμετάλλευσης που συνδέεται με την εν λόγω δραστηριότητα, ακόμα και αν τη χρησιμοποιεί.
(136)
Μολονότι οι βελγικές αρχές ισχυρίζονται ότι η αναθεωρηθείσα μεθοδολογία είναι συμβατή με την οδηγία 97/67/ΕΚ, η απόφαση Chronopost (40) και το κοινοτικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για παροχή δημόσιας υπηρεσίας (41) (εφεξής «το πλαίσιο για τις ΥΓΟΣ»), δεδομένου ότι επηρεάζει στα προϊόντα τα άμεσα αποδόσιμα έξοδα και ένα μέρος των κοινών εξόδων και αντικατοπτρίζει καλύτερα τις πραγματικές δαπάνες που συνδέονται με τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι η νέα αυτή επιχειρηματολογία δεν μπορεί να γίνει δεκτή για λόγους τυπικούς, οικονομικούς και νομικούς.
(137)
Από τυπική άποψη, η προτεινόμενη μέθοδος δεν χρησιμοποιείται στην πράξη στο πλαίσιο της εσωτερικής λογιστικής των DPLP, αλλά συνίσταται κυρίως σε μία τροποποίηση εκ των υστέρων παλαιότερων δεδομένων. Η αναθεωρημένη μέθοδος δεν έλαβε έγκριση της ρυθμιστικής αρχής ως βάση τιμολόγησης και ούτε χρησιμοποιείται από το κράτος για τον υπολογισμό της αντιστάθμισης των ΥΓΟΣ. Η αναθεωρημένη μέθοδος φαίνεται λοιπόν να αποτελεί μια θεωρητική παρουσίαση που εκπονήθηκε για τους σκοπούς της παρούσας διαδικασίας για τις κρατικές ενισχύσεις. Από οικονομική άποψη, δεν μπορεί να υποτεθεί, όσον αφορά τον καθορισμό της τιμής εσωτερικής μεταβίβασης, ότι τα εμπορικά προϊόντα δεν θα έπρεπε να επιβαρύνονται με τμήμα του κόστους των πόρων που χρησιμοποιούν (σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, για παράδειγμα, τα εμπορικά προϊόντα δεν θα συνέβαλαν στην κάλυψη των δαπανών της διανομής από τους ταχυδρόμους, έστω και εάν αυτοί οι τελευταίοι διανέμουν επίσης εμπορικά προϊόντα). Τέλος, με νομικούς όρους, μία τέτοια τροποποίηση δεν φαίνεται να συνάδει με το άρθρο 14 παράγραφος 3 σημείο β) στοιχείο iv) της οδηγίας 97/67/ΕΚ, στην απόφαση Chronopost (42) και με το πλαίσιο για τις ΥΓΟΣ του 2005 (43), που όλα αυτά απαιτούν τα κοινά στοιχεία κόστους να καταλογίζονται με τον τρόπο που αντιστοιχεί στις εμπορικές δραστηριότητες.
(138)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν θα βασίσει την εκτίμησή της στους τροποποιημένους λογαριασμούς, αλλά στα επικυρωμένα δεδομένα αναλυτικής λογιστικής, σύμφωνα με την οδηγία 97/67/ΕΚ, από το βελγικό ινστιτούτο ταχυδρομικών υπηρεσιών και τηλεπικοινωνιών (το IBPT, που αποτελεί την αρμόδια βελγική κανονιστική αρχή για τον τομέα των ταχυδρομείων (44), που έχουν κοινοποιηθεί προηγουμένως και που βασίζονται στη μέθοδο αναλυτικής λογιστικής που εφαρμόζεται επίσημα από τα DPLP.
6.2. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ
6.2.1. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(139)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι «ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι συνθήκες ορίζουν άλλως».
(140)
Ένα μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι τέσσερις ακόλουθες προϋποθέσεις:
i)
να προσφέρει πλεονέκτημα στο δικαιούχο·
ii)
να νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων·
iii)
να χορηγείται από το κράτος ή με κρατικούς πόρους·
iv)
να δύναται να επηρεάσει τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
6.2.1.1. Πλεονέκτημα και επιλεκτικότητα
(141)
Βάσει της προσέγγισης που υιοθετήθηκε στην απόφαση Combus (45), οι βελγικές αρχές προβάλλουν το επιχείρημα ότι οι δεσμεύσεις σε θέματα συντάξεων συνιστούσαν αντικανονική επιβάρυνση την οποία δεν όφειλαν να χρηματοδοτήσουν οι ανταγωνιστές και ως εκ τούτου, ότι η ανάληψη από το κράτος δεν συνιστά ενίσχυση.
(142)
Προβάλλουν κυρίως το επιχείρημα ότι, λόγω της έλλειψης ευελιξίας που χαρακτηρίζει το καθεστώς του μονίμου προσωπικού, δεν ήταν δυνατόν για τα DPLP να μειώσει το ποσοστό που αντιπροσωπεύει αυτή η κατηγορία προσωπικού, παρόλο που είναι πολύ πιο επαχθής από το υποθετικό προσωπικό που αποτελείται από εργαζομένους με λιγότερο ευνοϊκές συμβάσεις.
(143)
Πρέπει καταρχάς να υπενθυμιστεί ότι εν γένει η απόφαση Combus δεν έχει επιβεβαιωθεί από το Δικαστήριο. Αντίθετα, η νομολογία του Δικαστηρίου αντικρούει την υπόθεση σύμφωνα με την οποία η αντιστάθμιση ενός διαρθρωτικού μειονεκτήματος θα απέκλειε κάθε χαρακτηρισμό ως ενισχύσεως. Επομένως, απορρέει από την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου ότι η ύπαρξη ενίσχυσης πρέπει να αξιολογηθεί με βάση τις επιπτώσεις και όχι τις αιτίες ή τους στόχους της κρατικής παρέμβασης (46). Επίσης, το Δικαστήριο έκρινε ότι η έννοια της ενίσχυσης καλύπτει τα πλεονεκτήματα που παρέχουν οι δημόσιες αρχές τα οποία, υπό διάφορες μορφές, ελαφρύνουν τις επιβαρύνσεις που κανονικά βαρύνουν τον προϋπολογισμό μιας επιχείρησης (47).
(144)
Εξάλλου, το Δικαστήριο ανέφερε ότι οι δαπάνες που σχετίζονται με τις αμοιβές των εργαζομένων βαρύνουν, εκ της φύσεώς τους, τον προϋπολογισμό των επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από το εάν αυτές οι δαπάνες απορρέουν ή όχι από νόμιμες υποχρεώσεις ή από συλλογικές συμβάσεις (48). Ως προς αυτό, το Δικαστήριο διαπίστωσε πως το γεγονός ότι τα κρατικά μέτρα στοχεύουν στην αντιστάθμιση των πρόσθετων δαπανών δεν μπορεί να τα απαλλάξει από το χαρακτήρα ενίσχυσης (49).
(145)
Επιπλέον, μπορεί να σημειωθεί ότι το ανταγωνιστικό πλαίσιο στο οποίο εντασσόταν η Combus ήταν διαφορετικό από εκείνο των DPLP. Η Combus έπρεπε να διεξάγει τις δραστηριότητές της στον τομέα των μεταφορών επί εμπορικής βάσης και να λειτουργεί στην αγορά σε συνθήκες ανταγωνισμού παρόμοιες με αυτές των ιδιωτικών εταιρειών λεωφορείων. Μετά από διαδικασία υποβολής προσφορών, οι οργανισμοί δημόσιων συγκοινωνιών εκχωρούν τις δραστηριότητές τους στον τομέα των μεταφορών με λεωφορεία σε ιδιωτικές και δημόσιες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τους κανόνες για την ανάθεση συμβάσεων, οι συμβάσεις ανατίθενται στην «πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά», ανεξάρτητα από το αν ο υποψήφιος αποτελεί δημόσια ή ιδιωτική επιχείρηση. Καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου αξιολόγησης, τα DPLP είχαν μια ευρέως μονοπωλιακή θέση όπου οι οικονομικές πιέσεις ασκούνταν με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Επιπλέον, αντίθετα με την υπόθεση Combus, το Βέλγιο δεν έχει, στην περίπτωση αυτή, εγκρίνει καμία νομοθετική διάταξη με σκοπό την κατάργηση ή την προσαρμογή του ειδικού εργασιακού καθεστώτος που εφαρμόζεται στους υπαλλήλους των DPLP ή του τρόπου που αποκτούν τα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα.
(146)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι πραγματικές διαφορές μεταξύ της υπόθεσης Combus και της επίμαχης υπόθεσης δικαιολογούν διαφορετικό συμπέρασμα στην παρούσα υπόθεση.
(147)
Προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον τα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, πρέπει να καθοριστεί εάν τα μέτρα αυτά παρέχουν οικονομικό πλεονέκτημα στα DPLP, εφόσον τους επιτρέπουν την αποφυγή δαπανών που θα έπρεπε κανονικά να επιβαρύνουν τους οικονομικούς τους πόρους και κατά τον τρόπο αυτό απέτρεψαν τις δυνάμεις της αγοράς να παράγουν τα συνήθη αποτελέσματά τους. Μία ενίσχυση συνίσταται στην ελάφρυνση των δαπανών που βαρύνουν υπό κανονικές συνθήκες τον προϋπολογισμό των επιχειρήσεων, λαμβανομένης υπόψη της φύσης ή της οικονομίας του υπό εξέταση συστήματος δαπανών. Αντίστροφα, θα μπορούσε να ορισθεί η έννοια της «ειδικής δαπάνης», η οποία θα συνίστατο σε μία συμπληρωματική επιβάρυνση σε σχέση με τις συνήθεις επιβαρύνσεις. Η άρση μιας τέτοιας ειδικής δαπάνης δυνάμει μιας νομοθετικής διάταξης δεν θα παρείχε πλεονέκτημα στον δικαιούχο και, ως εκ τούτου, δεν θα συνιστούσε κρατική ενίσχυση.
(148)
Με βάση τη νομολογία του Δικαστηρίου όσον αφορά την ανάλυση της επιλεκτικότητας που συνεπάγεται σύγκριση με ένα πλαίσιο αναφοράς για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης ή μη συμμόρφωσης με τη «φύση και την οικονομία του συστήματος» ειδικής μεταχείρισης ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, σε κανονική κατάσταση της αγοράς από διαρθρωτική άποψη, ο χαρακτηρισμός της «κανονικής» ή «ειδικής» δαπάνης συνεπάγεται τον καθορισμό ενός πλαισίου αναφοράς ή σύγκρισης, με στόχο τον εντοπισμό των επιχειρήσεων που βρίσκονται σε κατάσταση από νομικής και πραγματικής απόψεως, συγκρίσιμη όσον αφορά τον στόχο που επιδιώκουν τα υπό εξέταση μέτρα.
(149)
Ωστόσο, δεν φαίνεται δυνατό να καθοριστεί ένα εξωγενές πλαίσιο αναφοράς το οποίο να επιτρέπει τον προσδιορισμό μιας «συνήθους» συνεισφοράς που θα επωμίζονται επιχειρήσεις οι οποίες βρίσκονται σε νομική και πραγματική κατάσταση συγκρίσιμη με αυτή των DPLP, όσον αφορά τον επιδιωκόμενο στόχο του επίμαχου μέτρου. Ειδικότερα, οι ανταγωνιστές των DPLP είναι επιχειρήσεις ιδιωτικού δικαίου που δραστηριοποιούνται σε ανταγωνιστικές αγορές, ενώ τα DPLP επωφελήθηκαν από νόμιμο μονοπώλιο κατά την περίοδο στην οποία αναφέρεται η αξιολόγηση, πριν από την πλήρη απελευθέρωση το 2011.
(150)
Κατά συνέπεια, για να διαπιστωθεί η ύπαρξη πλεονεκτήματος κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει την κατάσταση των DPLP και να συγκρίνει τις κοινωνικές εισφορές πριν και μετά την ανάληψη του κόστους των συντάξεων.
(151)
Από το νόμο της 6ης Ιουλίου 1971 και έως τη μεταρρύθμιση των συντάξεων του 1997, τα DPLP επιβαρύνθηκαν με το σύνολο του κόστους συνταξιοδότησης και κοινωνικών επιβαρύνσεων των υπαλλήλων τους. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι δαπάνες αυτές αποτελούν μέρος των συνήθων δαπανών που τα DPLP θα έπρεπε να χρηματοδοτήσουν από ιδίους πόρους, λαμβάνοντας υπόψη τη νομική και πραγματική θέση τους στην ταχυδρομική αγορά του Βελγίου.
(152)
Όπως η ανάληψη του κόστους των συντάξεων που πραγματοποιήθηκε το 1997 και που αποτελεί αντικείμενο της έρευνας επέτρεψε στα DPLP να μην επιβαρυνθούν με δαπάνες τις οποίες κανονικά όφειλαν να χρηματοδοτήσουν από ιδίους πόρους, τα υπό εξέταση μέτρα παρέχουν στον φορέα πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
(153)
Το εν λόγω πλεονέκτημα είναι επιλεκτικό, εφόσον αφορά μόνον τα DPLP.
6.2.1.2. Κρατικοί πόροι
(154)
Η ανάληψη του κόστους των συντάξεων χρηματοδοτήθηκε από το κράτος, το οποίο ανέλαβε τις ευθύνες των DPLP όσον αφορά τις συντάξεις.
(155)
Δεδομένου ότι το κράτος καταβάλλει απευθείας τις συντάξεις στο αποχωρήσαν προσωπικό των DPLP από ίδιο προϋπολογισμό, χρησιμοποιεί σαφώς κρατικούς πόρους.
6.2.1.3. Στρέβλωση του ανταγωνισμού και επηρεασμός των συναλλαγών μεταξύ κρατών μελών
(156)
Τα μέτρα που παρουσιάζονται ανωτέρω μπορούν να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών, δεδομένου ότι τα DPLP δραστηριοποιούνται σε ανοιχτές στον ανταγωνισμό αγορές, όπως οι υπηρεσίες παράδοσης δεμάτων, που χαρακτηρίζονται από σημαντικές διασυνοριακές συναλλαγές. Στην αγορά των δεμάτων, αντιμετωπίζουν ανταγωνισμό από επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητες σε άλλα κράτη μέλη, όπως οι UPS, FedEx ή επίσης η TNT Express. Τα DPLP ασκούν επίσης δραστηριότητες στην αγορά διανομής τύπου, στην οποία δραστηριοποιούνται ή μπορούν να δραστηριοποιηθούν επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών. Τα DPLP δεν είχαν ποτέ αποκλειστικότητα για τη διανομή δεμάτων, εφόσον και άλλες επιχειρήσεις πρότειναν ορισμένες υπηρεσίες διανομής δεμάτων (50) ή άλλες ειδικές ταχυδρομικές υπηρεσίες ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 (51). Επίσης, τα DPLP είναι παρόντα στην αγορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (ταχυδρομικοί τρεχούμενοι λογαριασμοί, λογαριασμοί ταμιευτηρίου και υπηρεσίες πληρωμών), όπου αντιμετωπίζουν τον ανταγωνισμό φορέων οι οποίοι προτείνουν χρηματοπιστωτικά προϊόντα, όπως των τραπεζών και των χρηματοπιστωτικών φορέων. Οι τρεχούμενοι λογαριασμοί και οι λογαριασμοί ταχυδρομικού ταμιευτηρίου που χρησιμοποιούνται για σκοπούς τόσο πληρωμής όσο και αποταμίευσης, ανταγωνίζονται τους τραπεζικούς τρεχούμενους λογαριασμούς και λογαριασμούς αποταμίευσης. Ο τραπεζικός τομέας είχε ήδη ανοίξει στον ανταγωνισμό πριν από το 1992 και χαρακτηριζόταν από εκτεταμένες συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Τράπεζες διαφόρων κρατών μελών είναι εγκατεστημένες στο Βέλγιο πριν από το 1992: την εποχή εκείνη, πράγματι, υπήρχαν πάνω από 70 αλλοδαπά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στο έδαφός του (52).
(157)
Βάσει των ανωτέρω, είναι σαφές ότι οποιοδήποτε κρατικό μέτρο το οποίο παραχωρεί στα DPLP οικονομικό πλεονέκτημα ενδέχεται να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.
(158)
Για τους λόγους που εκτίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 141 έως 157, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ανάληψη του κόστους των συντάξεων συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
6.2.2. Αξιολόγηση του συμβιβάσιμου της ανάληψης του κόστους των συντάξεων με την εσωτερική αγορά, κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ)
(159)
Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης των συντάξεων του 1997, η επιστροφή στο κράτος εκ μέρους των DPLP του καθαρού ετήσιου συνταξιοδοτικού κόστους παραχώρησε τη θέση της σε μία εξοφλητικού χαρακτήρα συνεισφορά που εναρμόνιζε τις δαπάνες των συντάξεων που επιβαρύνουν τα DPLP με τις αντίστοιχες των ανταγωνιστών τους. Ελλείψει της μεταρρύθμισης αυτής, το επίπεδο του κόστους των συντάξεων θα συνέχιζε να αυξάνεται αισθητά κατά τα επόμενα έτη, ιδίως λόγω της επιδείνωσης του δείκτη μεταξύ ενεργών υπαλλήλων (εισφέροντες) και μη ενεργών υπαλλήλων (δικαιούχοι) κατόπιν της αποφάσεως των DPLP να μην προσλάβουν πλέον μονίμους υπαλλήλους.
(160)
Δεδομένου ότι οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 2 και στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχεία α) και β) της ΣΛΕΕ προφανώς δεν εφαρμόζονται και ότι το Βέλγιο δεν επικαλέστηκε το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με τη συμβατότητα της ανάληψης του κόστους των συντάξεων υπέρ των DPLP, η Επιτροπή θα εξετάσει εάν αυτή η ανάληψη μπορεί να κηρυχθεί συμβατή δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, το οποίο προβλέπει ότι οι ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά.
(161)
Καταρχάς, η Επιτροπή θα εξετάσει τον βαθμό στον οποίο η ανάληψη του συνόλου των συνταξιοδοτικών δαπανών πληροί έναν στόχο κοινού συμφέροντος και είναι απαραίτητο για τον σκοπό αυτό, πριν εξεταστεί η αναλογικότητα του εν λόγω μέτρου να σταθμιστούν οι θετικές και οι αρνητικές επιπτώσεις της ενίσχυσης.
6.2.2.1. Η απελευθέρωση του τομέα ταχυδρομικών υπηρεσιών αποτελεί σημαντικό στόχο κοινού συμφέροντος
(162)
Το δίκαιο της Ένωσης ενθάρρυνε μια όλο και μεγαλύτερη απελευθέρωση του ταχυδρομικού τομέα από το 1992 με την έκδοση της Πράσινης Βίβλου, η οποία κατέληξε στη συνέχεια στην έκδοση τριών οδηγιών, ήτοι: i) της οδηγίας 97/67/ΕΚ, ii) της οδηγίας 2002/39/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Ιουνίου 2002, για την τροποποίηση της οδηγίας 97/67/ΕΚ όσον αφορά το περαιτέρω άνοιγμα των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών στον ανταγωνισμό (53) και iii) της οδηγίας 2008/6/ΕΚ. Έγινε επίσης δεκτό ότι η απελευθέρωση των ταχυδρομικών υπηρεσιών σε επίπεδο ΕΕ μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση.
(163)
Κατά συνέπεια, πρέπει όχι μόνο να εξασφαλιστεί η παροχή βασικών ταχυδρομικών υπηρεσιών, όπως εκφράζεται στην έννοια της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας, αλλά και να εφαρμοστεί με ισότιμους όρους για τον κατεστημένο φορέα, τους ανταγωνιστές που είναι ήδη παρόντες και τους νεοεισερχομένους.
(164)
Στην απόφαση σχετικά με τα γαλλικά ταχυδρομεία, ήδη, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η δημιουργία ίσων όρων όσον αφορά τις εισφορές της κοινωνικής ασφάλισης για τον κατεστημένο φορέα και τους ανταγωνιστές του αποτελεί βασική προϋπόθεση για θεμιτό ανταγωνισμό στον τομέα των ταχυδρομείων. Έκρινε ότι η ανάληψη των υποχρεώσεων χρηματοδότησης των συντάξεων των υπαλλήλων που επιβλήθηκε στα γαλλικά ταχυδρομεία ήταν συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, εφόσον οι δημόσιες επιδοτήσεις εγγυώνται ίσους συντελεστές κοινωνικών εισφορών για τα γαλλικά ταχυδρομεία και τους ανταγωνιστές τους. Η Επιτροπή προτίθεται να ακολουθήσει στην προκειμένη περίπτωση την ίδια λογική με εκείνη που εφαρμόζεται στο κεφάλαιο 6.3 της εν λόγω απόφασης που πρέπει να θεωρείται εφαρμοστέα εν προκειμένω, στο βαθμό που είναι κατάλληλη.
6.2.2.2. Ανάγκη κάλυψης του κόστους των συντάξεων
(165)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η μετατροπή των DPLP το 1992 ήταν αναγκαία για την προώθηση του ανταγωνισμού στην αγορά ταχυδρομικών υπηρεσιών: το μέτρο αυτό πράγματι έθεσε τα DPLP και τους ανταγωνιστές τους επί ίσοις όροις όσον αφορά τη νομική μορφή (και επομένως, εξαφάνισε την απεριόριστη κρατική εγγύηση της οποίας επωφελούντο τα DPLP μέχρι τότε, ως δημόσια επιχείρηση).
(166)
Ωστόσο, ούτε το βελγικό κράτος ούτε η «Régie des Postes» δεν είχαν σωρευμένα αποθέματα που να αντιστοιχούν στις σωρευθείσες δεσμεύσεις σχετικά με τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις. Κατά τη σύστασή τους, το 1992, τα DPLP συνέχισαν να αναλαμβάνουν τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις, αλλά κανένα αντίστοιχο στοιχείο ενεργητικού δεν καταχωρίστηκε στη λογιστική τους για την κάλυψή τους.
(167)
Συνεπώς, η καταβολή των συντάξεων προοδευτικά κατέστη εξαιρετικά επαχθής για τα DPLP, εφόσον η ηλικία συνταξιοδότησης πλησίαζε για πολλούς υπαλλήλους. Παρότι λήφθηκαν μέτρα (βελτίωση της παραγωγικότητας, προοδευτική μείωση του προσωπικού χάρη στη φυσιολογική αποχώρηση προσωπικού, αναπροσαρμογή των μισθών) για τη βελτίωση της κατάστασης αυτής, αυτό δεν ήταν επαρκές για την επίτευξη βιώσιμης ισορροπίας όσον αφορά τα οικονομικά των DPLP (βλέπε παρακάτω πίνακα 1).
(168)
Αυτό οφειλόταν ιδίως στο ότι η μετατροπή σε επιχείρηση ιδιωτικού δικαίου συνεπαγόταν επίσης για τα DPLP το να μην προσλαμβάνουν μονίμους υπαλλήλους και συμβασιούχους υπαλλήλους (που υπάγονται στη γενική σύμβαση εργασίας και τις διατάξεις του εργατικού δικαίου). Κατά συνέπεια, τα DPLP θα έπρεπε, μετά το 1997, να χρηματοδοτήσουν από ίδια έσοδα συγχρόνως τις συνταξιοδοτικές δαπάνες των συνταξιούχων μονίμων υπαλλήλων και τις κοινωνικές εισφορές που αφορούν την ασφάλιση σύνταξης των συμβασιούχων υπαλλήλων.
(169)
Η αρνητική τάση των ταμειακών ροών των DPLP πρόκειται να επιδεινωθεί με την πάροδο των ετών, δεδομένου ότι οι πληρωμές υψηλότερων συντάξεων πρόκειται να υπερβούν τα έσοδα που προέρχονται από τις δραστηριότητές τους (βλέπε πίνακα 3).
Πίνακας 3
Προσομοιώσεις των ταμειακών ροών των DPLP που πραγματοποιήθηκαν από τις βελγικές αρχές το 1996
(170)
Είναι αδιαμφισβήτητο ότι τα DPLP θα αντιμετώπιζαν πολύ υψηλότερο κόστος εάν όφειλαν να χρηματοδοτούν τις συντάξεις του συνόλου των συνταξιούχων μονίμων υπαλλήλων από τους ίδιους πόρους τους μετά το 1997. Είναι προφανές ότι, ελλείψει ενίσχυσης, η μετάβαση από το νομικό καθεστώς δημόσιας διοίκησης σε εκείνο της ιδιωτικής επιχείρησης θα είχε διακυβευθεί.
(171)
Εξάλλου, μία πλήρης αναχρηματοδότηση του κόστους των συντάξεων μέσω αύξησης των εσόδων από τις νομοθετικά ρυθμιζόμενες ταχυδρομικές αποστολές θα οδηγούσε σε εξαιρετικά υψηλές τιμές αποστολής και σε δυνητικά πολύ σημαντική μείωση του αριθμού των αποστελλόμενων επιστολών, σε βαθμό που η προσφορά καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας θα διακυβευόταν.
(172)
Εξάλλου, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι τα υπό εξέταση μέτρα είναι προσαρμοσμένα στο στόχο του κοινοτικού συμφέροντος στον οποίο σκοπούν. Κανένα άλλο μέσο δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί στο ζήτημα αυτό με αποτελεσματικότερο τρόπο. Στους τομείς που εμπίπτουν στο πεδίο των ΥΓΟΣ, θα μπορούσαν ασφαλώς να είχαν εκχωρηθεί αντισταθμίσεις δημόσιας υπηρεσίας, αλλά μία τέτοια προσέγγιση δεν θα ήταν μακροπρόθεσμα βιώσιμη, λόγω του ειδικού διαρθρωτικού χαρακτήρα του προβλήματος.
(173)
Λαμβανομένων υπόψη των στόχων απελευθέρωσης των αγορών ταχυδρομικών υπηρεσιών, που συνίστανται ιδίως στην εγγύηση μιας προσφοράς καθολικών ταχυδρομικών υπηρεσιών καλής ποιότητας σε προσιτές τιμές, και δεδομένου του στόχου της προώθησης του θεμιτού ανταγωνισμού, η ανάληψη του κόστους των συντάξεων συνιστούσε αναγκαίο μέτρο.
6.2.2.3. Αναλογικότητα της ανάληψης του κόστους των συντάξεων
(174)
Η απόφαση για τα γαλλικά ταχυδρομεία περιλαμβάνει την εκτίμηση, εκ μέρους της Επιτροπής, της αναλογικότητας των μέτρων ενίσχυσης που συνδέονται με την κάλυψη των δαπανών για τις συντάξεις που βαρύνουν τους κατεστημένους φορείς του ταχυδρομικού τομέα, όπου εξακολουθούν να απασχολούνται δημόσιοι υπάλληλοι υπό όρους που συμφωνήθηκαν την εποχή που αποτελούσαν μονοπώλιο. Η αναλογικότητα πρέπει να αξιολογηθεί σε σχέση με τη δημιουργία δίκαιων όρων σε αγορές ανοιχτές στον ανταγωνισμό (παραδείγματος χάρη αλληλογραφία, δέματα και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες). Ο κατεστημένος φορέας οφείλει να καταβάλει εισφορές κοινωνικής ασφάλισης αντίστοιχες με εκείνες των ανταγωνιστών του.
(175)
Επειδή οι συμβασιούχοι των DPLP βρίσκονται από νομική άποψη στην ίδια κατάσταση με τους μισθωτούς οποιασδήποτε ιδιωτικής επιχείρησης, αντίθετα από το μόνιμο προσωπικό που εμπίπτει σε καθεστώς αντίστοιχο με εκείνο των δημοσίων υπαλλήλων, μία σύγκριση των εισφορών που καταβάλλουν τα DPLP για κάθε κατηγορία εργαζομένων επιτρέπει να ελεγχθεί εάν ο εν λόγω φορέας ικανοποιεί, από τότε που απαλλάσσεται του κόστους των συντάξεων, την προϋπόθεση σχετικά με την πληρωμή κοινωνικών εισφορών αντίστοιχων με εκείνες των ανταγωνιστών του.
(176)
Ο συνοπτικός πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει λεπτομερώς τις δαπάνες κοινωνικής ασφάλισης που καταβάλλουν τα DPLP για το μόνιμο προσωπικό τους και τους συμβασιούχους:
Κόστος κοινωνικής ασφάλισης που πραγματοποιείται και καταβάλλεται από τα DPLP
Μόνιμο προσωπικό
Συμβασιούχοι
Συνεισφορά των DPLP στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, εκ της οποίας 8,86 % για συντάξεις
[…] %
[…] %
Δαπάνες που καλύφθηκαν απευθείας από τα DPLP
[…] %
[…] %
Ασθενείας και αναπηρίας
[…] %
[…] %
Οικογενειακά επιδόματα
[…] %
-
Συμβολή στην καταβολή των αποζημιώσεων (54)
[…] %
Διαρθρωτική μείωση (55)
[…] %
ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ συνολικά
[…] %
[…] %
ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ
[…] %
[…] %
Συνεισφορά του εργαζομένου στο γενικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης
[…] %
[…] %
(177)
Όπως φαίνεται στον ανωτέρω πίνακα, το επίπεδο της συνεισφοράς των DPLP στο βελγικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης (ποσοστό ονομαστικής αξίας των μισθολογικών δαπανών) είναι σαφώς κατώτερο του ποσοστού της συνεισφοράς των ιδιωτικών επιχειρήσεων ([…]% έναντι […]%).
(178)
Ωστόσο, εάν ληφθούν υπόψη οι άμεσες δαπάνες που βαρύνουν τον εργοδότη για τους σκοπούς της σύγκρισης των πραγματικών συντελεστών κοινωνικών εισφορών, τα δύο ποσοστά είναι πανομοιότυπα, και μάλιστα ελαφρά ανώτερα για τους μονίμους υπαλλήλους των DPLP […]% έναντι […]%).
(179)
Διαπιστώνεται επίσης ότι οι συνεισφορές που καταβάλλονται από τους εργαζομένους είναι πανομοιότυπες στις δύο περιπτώσεις ([…]% έναντι […]%).
(180)
Ο χαμηλότερος ονομαστικός συντελεστής της εισφοράς κοινωνικής ασφάλισης που καταβλήθηκε από τα DPLP για τους μονίμους υπαλλήλους οφείλεται στην εξαίρεση ορισμένων εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που δεν εφαρμόζονται στους μονίμους υπαλλήλους (παραδείγματος χάρη επαγγελματικές ασθένειες, ανεργία, εργατικά ατυχήματα). Πάντως, τα ίδια τα DPLP καλύπτουν άμεσα το κόστος των εισφορών που τυγχάνουν απαλλαγής λόγω του ειδικού καθεστώτος του μονίμου προσωπικού τους. Η προσέγγιση αυτή συνεπάγεται υψηλό άμεσο κόστος για τα DPLP.
(181)
Όσον αφορά τη συνεισφορά των ίδιων των εργαζομένων, που θα έπρεπε επίσης να ληφθεί υπόψη, εφόσον οι εργαζόμενοι οφείλουν να καταβάλουν την εν λόγω συνεισφορά με βάση τον μισθό που καταβάλλεται από τον εργοδότη (συνεπώς, συνεισφορά που συνεπάγεται κόστος για αυτόν τον τελευταίο), είναι ελαφρώς υψηλότερη για το μόνιμο προσωπικό από ό,τι για τους συμβασιούχους.
(182)
Οι βελγικές αρχές και τα DPLP διαβίβασαν πληροφορίες που καταδεικνύουν ότι οι άμεσες συνεισφορές παρέμειναν εν γένει σταθερές με την πάροδο του χρόνου.
(183)
Μολονότι οι άμεσες δαπάνες τις οποίες φέρουν άμεσα τα DPLP ([…]%) δεν αντιστοιχούν απόλυτα με τις κοινωνικές εισφορές, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι εν λόγω δαπάνες δεν είναι εθελοντικές εισφορές, αλλά απορρέουν απευθείας από το ειδικό καθεστώς των μονίμων υπαλλήλων και κατά συνέπεια επιβάλλονται στα DPLP. Ως εκ τούτου, φαίνεται λογικό να εξομοιωθούν με τις λοιπές υποχρεωτικές δαπάνες κοινωνικής ασφάλισης ως προς την προέλευση και τον σκοπό τους.
(184)
Συνεπώς, πρέπει να ληφθούν υπόψη αυτές οι άμεσες δαπάνες για τον υπολογισμό των πραγματικών κοινωνικών εισφορών των DPLP. Ο συνολικός συντελεστής εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που θα προκύψει θα είναι ελαφρώς υψηλότερος για το μόνιμο προσωπικό των DPLP ([…]%) από ό,τι για το προσωπικό επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα ([…]%).
6.2.2.4. Κριτήριο εξισορρόπησης της ανάληψης του κόστους των συντάξεων
(185)
Η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού καθεστώτος που εφαρμόζεται στα DPLP σηματοδότησε ένα σημαντικό στάδιο για την προσαρμογή της επιχείρησης στη σταδιακή απελευθέρωση, όπως και ενόψει της πλήρους απελευθέρωσης της βελγικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών, η οποία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση.
(186)
Στην απόφαση για την «La Poste», η Επιτροπή ανέφερε ότι η απελευθέρωση του τομέα ταχυδρομικών υπηρεσιών θα μπορούσε να είναι δυσχερέστερη εάν δεν είχαν εγκριθεί τα μεταρρυθμιστικά προγράμματα των συντάξεων (σε σύγκριση με εκείνα που πραγματοποιήθηκαν στο Βέλγιο).
(187)
Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι τα υπό εξέταση μέτρα, ακόμη και αν δεν αφορούν ένα ειδικό καθεστώς όσον αφορά τις παροχές που καταβάλλονται στους συνταξιούχους, επιτρέπουν να καταστεί βιώσιμος ένας μηχανισμός χρηματοδότησης τον οποίο οι ιστορικές εξελίξεις κατέστησαν παρωχημένο. Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα εν λόγω μέτρα εγγράφονται, ως εκ τούτου, στο γενικότερο πλαίσιο της μεταρρύθμισης των συστημάτων συνταξιοδότησης των κρατών μελών, μιας μεταρρύθμισης την οποία υποστηρίζουν ταυτόχρονα το Συμβούλιο και η Επιτροπή.
(188)
Οι αρνητικές επιπτώσεις του μέτρου φαίνονται περιορισμένες δεδομένου ότι, λόγω του παρελθόντος των DPLP και των δραστηριοτήτων τους, είναι προφανές ότι μεγάλο μέρος των υποχρεώσεών τους σε θέματα συντάξεων αφορά τις δραστηριότητες του προστατευόμενου τομέα, όπου η νόθευση του ανταγωνισμού είναι από τη φύση την περιορισμένη.
(189)
Το επίμαχο μέτρο θα μπορούσε θεωρητικά να επιτρέψει στα DPLP να διατηρήσουν δεσπόζουσα θέση. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο κίνδυνος αυτός είναι μικρός διότι τα μέτρα περιορίζονται στην εναρμόνιση των εισφορών που καταβάλλουν τα DPLP με εκείνες των ανταγωνιστών τους.
(190)
Από όσα προαναφέρθηκαν προκύπτει ότι οι αρνητικές επιπτώσεις της ενίσχυσης που χορηγήθηκε στα DPLP είναι περιορισμένες, σε σχέση με τις θετικές επιπτώσεις του μέτρου.
(191)
Δεδομένου ότι τα μέτρα περιορίζονται σε ό,τι είναι απολύτως απαραίτητο για τη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού όσον αφορά τις κοινωνικές εισφορές και τον τερματισμό στρέβλωσης του ανταγωνισμού που ζημίωνε τα DPLP, δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών σε μέτρο που αντίκειται στο κοινό συμφέρον.
(192)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι το μέτρο ανάληψης του κόστους των συντάξεων που υιοθετήθηκε το 1997 μπορεί να θεωρηθεί ως ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι τα DPLP δεν είναι σε καλύτερη θέση σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις όσον αφορά το κόστος κοινωνικής ασφάλισης του μόνιμου προσωπικού τους.
6.3. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΜΕΤΡΑ
6.3.1. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την έννοια 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
6.3.1.1. Πλεονέκτημα και επιλεκτικότητα
(193)
Όσον αφορά την αντιστάθμιση του κόστους της δημόσιας υπηρεσίας, η απόφαση Altmark (56) καθορίζει τα κριτήρια που πρέπει να πληροί μια δημόσια παρέμβαση ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ως αντιστάθμιση υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας και να μην χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(194)
Στην προκειμένη περίπτωση, αυτά τα κριτήρια, και ειδικότερα το τέταρτο κριτήριο, δεν πληρούνται: η επιλογή των DPLP δεν πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο μιας διαδικασίας σύναψης δημόσιας σύμβασης. Επιπλέον, οι βελγικές αρχές δεν απέδειξαν ότι το επίπεδο της αντιστάθμισης είχε καθοριστεί βάσει ανάλυσης των δαπανών στις οποίες θα προέβαινε μια μέση επιχείρηση, με χρηστή διαχείριση και κατάλληλα μέσα για την εκτέλεση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που της ζητήθηκαν και η Επιτροπή δεν διαθέτει καμία ένδειξη ή πληροφορίες που να δείχνουν ότι το τέταρτο κριτήριο πληρούται.
(195)
Επειδή από τις ετήσιες αντισταθμίσεις δεν έχει επωφεληθεί παρά μία μόνον επιχείρηση και τέθηκαν συμπληρωματικοί πόροι στη διάθεση της εν λόγω επιχείρησης, το μέτρο προσέφερε επιλεκτικό πλεονέκτημα στα DPLP.
(196)
Εισφερθέντα κεφάλαια το 1997: οι βελγικές αρχές παραδέχτηκαν ότι οι εισφορές κεφαλαίων που πραγματοποιήθηκαν το 1997, ύψους 62 εκατ. ευρώ, αποτελούν στην πραγματικότητα την καθυστερημένη πληρωμή μιας αντιστάθμισης ΥΓΟΣ που οφειλόταν για το έτος 1996. Οι εισφορές αυτές πρέπει επομένως να αξιολογηθούν στις ίδιες βάσεις με τις ετήσιες αντισταθμίσεις. Εφόσον οι επιμέρους όροι που ορίζονται στην απόφαση Altmark δεν πληρούνται, το μέτρο προσέφερε επιλεκτικό πλεονέκτημα στα DPLP.
(197)
Εισφερθέντα κεφάλαια το 2003: οι βελγικές αρχές δήλωσαν ότι η εισφορά κεφαλαίων που πραγματοποιήθηκε το 2003 (297,5 εκατ. ευρώ) ήταν σύμφωνη προς την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς, και επομένως, δεν αποτελούσε κρατική ενίσχυση. Κατά την άποψή τους, η εν λόγω εισφορά κεφαλαίων είχε στόχο την αύξηση των ιδίων κεφαλαίων των DPLP για την κατασκευή και τον εκσυγχρονισμό των κέντρων διαλογής, τη βελτιστοποίηση των διαδρομών διανομής αλληλογραφίας και τον αυτοματισμό. Τα κεφάλαια που εισέρευσαν αποσκοπούσαν επίσης στην κάλυψη δαπανών προσωπικού που προέκυψαν από τη μείωση του αριθμού των εργαζομένων η οποία συνδέεται με ένα σύστημα πρόωρης συνταξιοδότησης, τη μείωση του χρόνου εργασίας και την αύξηση των μισθών των νέων μελών του προσωπικού.
(198)
Για να καταδείξουν ότι η εν λόγω εισφορά κεφαλαίων ήταν σύμφωνη προς την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς, οι βελγικές αρχές πραγματοποίησαν προβλέψεις αποδοτικότητας στο πλαίσιο του στρατηγικού τους σχεδίου, πράγμα που οδήγησε σε ένα επίπεδο αποδοτικότητας ανώτερο του κόστους του κεφαλαίου που θα απαιτούσε ένας ιδιώτης επενδυτής.
(199)
Οι προβλέψεις και ο υπολογισμός των κερδών εκ μέρους των βελγικών αρχών έχουν χαρακτήρα προσανατολισμένο στο μέλλον, είναι πολύ αναλυτικές και συνάδουν με τη μέθοδο που θα χρησιμοποιούσε ένας ιδιώτης επενδυτής:
1.
η αποδοτικότητα υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας τη μέθοδο των μελλοντικών ταμειακών ροών που έχουν αναχθεί στην παρούσα αξία, που λαμβάνει υπόψη τη μελλοντική ανάπτυξη της επιχείρησης και την ικανότητα των επενδύσεων να μπορούν να αποφέρουν οικονομικό όφελος και ταμειακές ροές για τους μετόχους·
2.
τρία διαφορετικά σενάρια: ένα αισιόδοξο σενάριο, ένα απαισιόδοξο σενάριο και το πιθανότερο σενάριο, που τελικά επιλέχτηκε για την αξιολόγηση της ευαισθησίας των προβλέψεων·
3.
οι προβλέψεις δείχνουν αύξηση του περιθωρίου κέρδους σε […] % το 2007 (βλέπε πίνακα 4) και ένα ποσοστό εσωτερικής απόδοσης που υπολογίζεται σε […] % για την περίοδο 2003-2012 (βλέπε πίνακα 5), δηλαδή ποσοστό υψηλότερο από εκείνο του […] % που προσδιορίστηκε από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα (Τράπεζα Degroof) ως το περιθώριο κέρδους που οι ιδιώτες επενδυτές του ταχυδρομικού τομέα θα έκριναν κατάλληλο.
Πίνακας 4
Προβλέψεις εκ των προτέρων σχετικά με τα κέρδη από την περίοδο 2003-2007 που πραγματοποίησαν οι βελγικές αρχές
[…]
(Πηγή: Βελγικές αρχές)
Πίνακας 5
Υπολογισμός του εσωτερικού ποσοστού απόδοσης εκ των προτέρων που πραγματοποιήθηκε από τις βελγικές αρχές για το πιθανότερο σενάριο
[…]
(Πηγή: Βελγικές αρχές)
(200)
Μπορεί επίσης να σημειωθεί ότι η στιβαρότητα των προβλέψεων επικυρώθηκε γενικά από τα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν κατά τα επόμενα έτη (βλέπε πίνακα 6). Λόγω της αύξησης της αποδοτικότητας, τα DPLP άρχισαν τη διανομή μερισμάτων από το 2007.
Πίνακας 6
Κέρδη εκ των υστέρων για την περίοδο 2003-2007
[…]
(Πηγή: Βελγικές αρχές)
(201)
Τα αποτελέσματα που σημειώθηκαν σε δεκαετή περίοδο είναι επίσης σύμφωνα με τις προβλέψεις του 2003, δεδομένου ότι το ποσοστό εσωτερικής απόδοσης εκ των υστέρων θα έπρεπε να ανέλθει σε […] %, ήτοι ένα επίπεδο ανώτερο εκείνου του […]% που προβλέφθηκε το 2003.
(202)
Παρόλο που η απόδοση της επένδυσης η οποία πραγματοποιήθηκε από το βελγικό κράτος φαίνεται επαρκής για την επιβεβαίωση της τήρησης, βάσει της εν λόγω επένδυσης, της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς, πρέπει να επισημανθεί ότι τα αναμενόμενα έσοδα, που χρησιμεύουν ως βάση για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας, περιελάμβαναν, κρατικές ενισχύσεις και, ιδίως, τις ετήσιες αντισταθμίσεις που καταβλήθηκαν στα DPLP.
(203)
Ωστόσο, τα εν λόγω μέτρα κρατικής ενίσχυσης έχουν σαφώς διαφορετικούς στόχους και δεν έχουν καμία χρονολογική σχέση με την εισφορά κεφαλαίων που πραγματοποιήθηκε το 2003.
(204)
Επιπλέον, η αβεβαιότητα που ενδέχεται να ανακύψει, για έναν ιδιώτη επενδυτή, από τη μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση υπέρ των DPLP μετριάστηκε από τη ρητή έγκριση της εισφοράς κεφαλαίων που χορηγήθηκε από την Επιτροπή με βάση την απόφασή της του 2003. Κατά τη στιγμή της υλοποίησης της επένδυσης, κάθε ιδιώτης επενδυτής με καλές προοπτικές απόδοσης θα είχε πιθανότατα αναλάβει τον κίνδυνο να πραγματοποιήσει την εν λόγω επένδυση μετά την έγκριση της θετικής απόφασης της Επιτροπής, έστω και αν η εν λόγω απόφαση δεν είχε ακόμη οριστικό χαρακτήρα. Για τη λήψη της απόφασης αυτής, ένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα είχε αναμείνει πολλά χρόνια δηλαδή μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης του Πρωτοδικείου και του Δικαστηρίου. Κατά συνέπεια, η μεταγενέστερη ακύρωση της απόφασης αυτής αποτελεί ένα γεγονός που δεν ήταν προβλέψιμο τη στιγμή που πραγματοποιήθηκε η επένδυση, αλλά θα πρέπει να φαινόταν απίθανο, δεδομένου ότι οι αποφάσεις της Επιτροπής θεωρούνται ως νόμιμες όσο δεν έχουν ακυρωθεί.
(205)
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εισφορά κεφαλαίων που πραγματοποιήθηκε το 2003 μπορεί να θεωρηθεί ότι συνάδει με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς και δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(206)
Εισφορά κεφαλαίων το 2006: οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι η εισφορά κεφαλαίων που πραγματοποιήθηκε το 2006 (ύψους 40 εκατ. ευρώ) ήταν σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς και επομένως δεν αποτελούσαν κρατική ενίσχυση.
(207)
Η εισφορά αυτή πραγματοποιήθηκε βάσει των ίδιων όρων με εκείνους που εφαρμόζονται σε ιδιώτη επενδυτή: η αύξηση κεφαλαίου των DPLP συστάθηκε από το Δημόσιο (ύψους 40 εκατ. ευρώ) και από την Post Invest Europe (μέχρι ποσού 300 εκατ. ευρώ), σε τιμή ισοδύναμη ανά μετοχή (pari passu). Η Post Invest Europe ήταν τότε εξωτερικός επενδυτής που δεν είχε καμία σχέση με τα DPLP ή με το βελγικό κράτος.
(208)
Επιπλέον, η τιμή έκδοσης των μετοχών καθορίστηκε σωστά. Για τον υπολογισμό της τιμής των νέων μετοχών που έχουν εκδοθεί, η Τράπεζα Επενδύσεων προς την οποία στράφηκαν οι βελγικές αρχές έκρινε ότι η συνολική αξία των DPLP κυμαινόταν μεταξύ […] και […] ευρώ. Το κράτος τελικά επέλεξε το ποσό των […] ευρώ για το σύνολο της επιχείρησης πριν από τις εισφορές κεφαλαίων. Οι υποθέσεις σχετικά με το επίπεδο απόδοσης και τον κίνδυνο με βάση ένα κοινό επιχειρηματικό σχέδιο στηρίχτηκαν σε διαπιστώσεις που συνδέονται με τη βελτιστοποίηση των κερδών μακροπρόθεσμα. Τα αποτελέσματα που σημειώθηκαν στη συνέχεια από τα DPLP, μετά την αύξηση κεφαλαίου του 2006 (βλέπε παρακάτω) επιβεβαιώνουν επίσης την ισχύ των υποθέσεων και των παραμέτρων που λήφθηκαν υπόψη κατά τη στιγμή της απόφασης για επένδυση.
Πίνακας 7
Αποτελέσματα των DPLP για το διάστημα μεταξύ 2006 και 2010
[…]
(Πηγή: Βελγικές αρχές)
(209)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η εισφορά κεφαλαίων που πραγματοποιήθηκε το 2006 ύψους 40 εκατ. ευρώ, συνάδει σαφώς προς τη συμπεριφορά ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς και ως εκ τούτου δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
(210)
Η απαλλαγή από τον φόρο εταιρειών, αν και ενδέχεται να προσδώσει πλεονέκτημα στα DPLP, λόγω του γεγονότος μιας ενδεχόμενης μείωσης του ποσού της οφειλόμενης φορολογίας, αν όχι της απαλλαγής της, δεν παρήγαγε κανένα συγκεκριμένο πλεονέκτημα. Πράγματι, από το 1992 έως το 2005, έτος κατά το οποίο η εν λόγω απαλλαγή καταργήθηκε, το σωρευτικό αποτέλεσμα των DPLP μετά τη φορολογία ήταν αρνητικό. Παρότι το καθαρό αποτέλεσμα, υπήρξε, για ορισμένα έτη, θετικό, η έκπτωση φόρου που θα είχε μεταφερθεί από το ένα έτος στο άλλο θα είχε επιτρέψει στα DPLP να μην πληρώνουν φόρο, ακόμη και αν είχαν υπαχθεί στο καθεστώς φόρου εταιρειών. Κατά συνέπεια, αυτή η απαλλαγή δεν εξετάζεται λεπτομερέστερα στην παρούσα απόφαση.
(211)
Οι απαλλαγές φόρου ακίνητης περιουσίας και τοπικών φόρων, αντίθετα, τοποθετούν τα DPLP σε ευνοϊκότερη θέση από εκείνη των λοιπών επιχειρήσεων, εφόσον τα απαλλάσσουν από υποχρεώσεις που θα έπρεπε κανονικά να επωμισθούν. Κατά συνέπεια, οι απαλλαγές αυτές τους προσφέρουν επιλεκτικό πλεονέκτημα.
(212)
Οι βελγικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι η μεταβίβαση ακινήτων αποτελούσε μια εσωτερική αναδιοργάνωση κρατικών περιουσιακών στοιχείων, εφόσον τα DPLP τότε ανήκαν εξολοκλήρου στο κράτος. Ωστόσο, η μεταβίβαση ακινήτων έθεσε στη διάθεση των DPLP νέα στοιχεία ενεργητικού που προηγουμένως ανήκαν στο κράτος. Τα DPLP χρησιμοποιούσαν ήδη τα κτίρια αυτά ενώ ανήκαν στο κράτος, αλλά δεν είχαν την κυριότητά τους. Η μεταβίβαση του νόμιμου τίτλου ιδιοκτησίας έδωσε στα DPLP, χωριστή επιχείρηση από το κράτος, δικαιώματα κυριότητας επί των ακινήτων. Συνεπώς, τα DPLP απέκτησαν πρόσθετους πόρους σε σχέση με την κατάσταση που επικρατούσε πριν από τη μεταβίβαση. Κατά συνέπεια, το εν λόγω μέτρο τους παρέχει επιλεκτικό πλεονέκτημα.
(213)
Ελλείψει κρατικής εγγύησης, τα DPLP δεν θα μπορούσαν να είχαν λάβει δάνειο βάσει των ίδιων όρων. Οι βελγικές αρχές έκριναν ότι οι τιμές της αγοράς θα ήταν έως 40 μονάδες βάσης υψηλότερες, ενώ η προμήθεια εγγύησης που καταβλήθηκε στο κράτος ήταν 25 μονάδες βάσης.
(214)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις με τη μορφή εγγυήσεων (57) [σημείο 3.2. δ)], «η ανάληψη του κινδύνου θα πρέπει κανονικά να ανταμείβεται με μια κατάλληλη προμήθεια εγγύησης επί του ποσού επί του οποίου παρέχεται εγγύηση ή αντεγγύηση. Σε περίπτωση που η τιμή που καταβλήθηκε για την εγγύηση είναι τουλάχιστον ίση με την αντίστοιχη προμήθεια αναφοράς που εφαρμόζεται στις χρηματοπιστωτικές αγορές, η εγγύηση δεν περιλαμβάνει στοιχεία ενίσχυσης. Εάν στις χρηματοπιστωτικές αγορές δεν εφαρμόζονται αντίστοιχες προμήθειες αναφοράς, το συνολικό χρηματοοικονομικό κόστος του δανείου που καλύπτεται από την εγγύηση, συμπεριλαμβανομένου του επιτοκίου του δανείου και της προμήθειας εγγύησης θα πρέπει να συγκριθεί με την αγοραία τιμή παρόμοιου μη εγγυημένου δανείου». Δεδομένου ότι η προμήθεια εγγύησης δεν φαίνεται να συνάδει προς την αγορά, η κρατική εγγύηση επέτρεψε στα DPLP να επιτύχουν χρηματοδότηση με κόστος κατώτερο από εκείνο που θα έπρεπε κανονικά να επωμισθούν.
(215)
Ως εκ τούτου, το μέτρο χορήγησε επιλεκτικό πλεονέκτημα στα DPLP που ισοδυναμεί με τη διαφορά μεταξύ του επιτοκίου που θα έπρεπε να καταβάλουν τα DPLP ελλείψει κρατικής εγγύησης και του πραγματικού επιτοκίου συν την προμήθεια εγγύησης. Το πλεονέκτημα που επιτεύχθηκε ήταν, κάθε έτος, 15 μονάδες βάσης στο αποπληρωτέο κεφάλαιο. Συνεπώς, το πλεονέκτημα μπορεί να εκτιμάται σε 1,5 εκατ. ευρώ για όλη τη διάρκεια του δανείου.
6.3.1.2. Ύπαρξη κρατικών πόρων
(216)
Η ετήσια αντιστάθμιση των ΥΓΟΣ χρηματοδοτήθηκε από τον προϋπολογισμό του βελγικού κράτους, σύμφωνα με τις διαδοχικές συμβάσεις διαχείρισης που συνάφθηκαν μεταξύ των DPLP και του βελγικού κράτους. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που κοινοποιήθηκαν από το βελγικό κράτος, οι εισφορές κεφαλαίων που έγιναν το 1997 αντιπροσωπεύουν de facto αντιστάθμιση ΥΓΟΣ και κατά συνέπεια πρέπει να περιλαμβάνονται στο μέρος αυτό της απόφασης.
(217)
Οι φορολογικές απαλλαγές είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση των φορολογικών εσόδων του κράτους, λόγω της μείωσης των εσόδων που θα πραγματοποιούσε το κράτος ελλείψει των εν λόγω απαλλαγών. Κατά συνέπεια, συνεπάγονται μεταβίβαση κρατικών πόρων που συνίσταται σε απώλεια εσόδων για το βελγικό κράτος.
(218)
Τα ακίνητα που μεταβιβάστηκαν στα DPLP ανήκαν προηγουμένως στο κράτος. Το κράτος εκχώρησε την κυριότητα στα DPLP, μειώνοντας κατά τον τρόπο αυτό τα δικά του στοιχεία ενεργητικού και αυξάνοντας τα στοιχεία ενεργητικού των DPLP. Κατά συνέπεια, το μέτρο αποτελεί μεταφορά κρατικών πόρων.
(219)
Η εγγύηση για το δάνειο χορηγήθηκε από το κράτος το οποίο ανέλαβε κινδύνους από τον προϋπολογισμό του χωρίς αντάλλαγμα· ως εκ τούτου, συνιστά κρατικούς πόρους με τη μορφή διαφυγόντων εσόδων.
(220)
Σύμφωνα με την απόφαση Preussen Elektra (58), τα έσοδα από τις υπηρεσίες διανομής ταχυδρομείου δεν αποτελούν κρατικούς πόρους, δεδομένου ότι οι τιμές που καταβλήθηκαν από τους χρήστες χρηματοδοτήθηκαν από ιδίους πόρους, που διαφεύγουν του κρατικού ελέγχου.
(221)
Ωστόσο, όσον αφορά την αξιολόγηση της συμβατότητας, τα έσοδα αυτά είναι σε άμεση σχέση με την παροχή μιας υπηρεσίας γενικού συμφέροντος στον ταχυδρομικό τομέα και, κατά συνέπεια, πρέπει να ληφθούν υπόψη, σύμφωνα με το σημείο 17 των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις ΥΓΟΣ και το άρθρο 7 της οδηγίας 97/67/ΕΚ, για τον καθορισμό της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας της αντιστάθμισης.
6.3.1.3. Στρέβλωση του ανταγωνισμού και επηρεασμός των συναλλαγών μεταξύ κρατών μελών
(222)
Τα μέτρα μπορούν να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών για τους ίδιους λόγους με εκείνους που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 156 ανωτέρω.
6.3.1.4. Ανακεφαλαιωτικός πίνακας των μέτρων ενισχύσεων
(223)
Για τους λόγους που εκτίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις (193) έως (222), τα ακόλουθα μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ:
α)
ετήσια αντιστάθμιση ΥΓΟΣ (1992-2010)·
β)
εισφορές κεφαλαίου που πραγματοποιηθήκαν το 1997·
γ)
απαλλαγή από τον φόρο ακίνητης περιουσίας (1992-2005)·
δ)
μεταφορά των κτιρίων το 1992·
ε)
εγγύηση που χορήγησε το κράτος το 2004.
6.3.2. Υφιστάμενη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 108 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(224)
Ορισμένα από τα μέτρα που εξετάζονται στην προκειμένη περίπτωση θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως υφιστάμενες ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 108 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
6.3.2.1. Απαλλαγές από τον φόρο εισοδήματος και από τον φόρο ακίνητης περιουσίας
(225)
Οι απαλλαγές από τον φόρο επιχειρήσεων και από τον φόρο ακίνητης περιουσίας χορηγήθηκαν στα DPLP όταν ανήκαν στη δημόσια διοίκηση, δηλαδή πριν το 1971, και είναι προγενέστερες της προσχώρησης του Βελγίου στην ΕΟΚ. Αυτές δεν μεταβλήθηκαν έκτοτε. Τα μέτρα αυτά, συνεπώς, συνιστούν υφιστάμενες ενισχύσεις.
(226)
Η απαλλαγή από τον φόρο επιχειρήσεων καταργήθηκε το 2005, ενώ η απαλλαγή από τον φόρο ακίνητης περιουσίας εξακολουθεί να εφαρμόζεται.
6.3.2.2. Απελευθέρωση της ταχυδρομικής αγοράς
(227)
Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, όλα τα προγενέστερα μέτρα από την απελευθέρωση των ταχυδρομικών αγορών το 1999 πρέπει να θεωρηθούν ως υφιστάμενες ενισχύσεις. Ωστόσο, τα εν λόγω μέτρα χορηγήθηκαν για το σύνολο των δραστηριοτήτων DPLP, παρούσες σε ανταγωνιστικές αγορές (όπως είναι οι αγορές διανομής δεμάτων και χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών) ήδη πολύ πριν από την έναρξη ισχύος της οδηγίας 97/67/ΕΚ το 1999. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με την απόφαση Alzetta (59), μια τέτοια ενίσχυση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι καθίσταται υφιστάμενη ενίσχυση λόγω της εξέλιξης της εσωτερικής αγοράς: Μπορεί να θεωρηθεί υφιστάμενη ενίσχυση για έναν συγκεκριμένο δικαιούχο στον βαθμό που αυτός ασκούσε δραστηριότητες αποκλειστικά σε αγορές που δεν ήταν ανοικτές στον ανταγωνισμό όταν η ενίσχυση τέθηκε σε εφαρμογή.
(228)
Το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί κατά συνέπεια να γίνει δεκτό από την Επιτροπή.
6.3.2.3. Δεκαετής προθεσμία παραγραφής
(229)
Ο ισχυρισμός σύμφωνα με τον οποίο η δεκαετής προθεσμία παραγραφής θα πρέπει να αρχίσει από την έναρξη της τρέχουσας διαδικασίας επίσημης έρευνας, το 2009, δεν μπορεί να γίνει δεκτός. Η απόφαση του Δικαστηρίου το 2009 δεν ακύρωσε το σύνολο των πράξεων της προηγούμενης έρευνας. Άφησε μόνο να εννοηθεί ότι οι πράξεις αυτές θα έπρεπε να παρακινήσουν την Επιτροπή να κινήσει επίσημη διαδικασία έρευνας (60).
(230)
Αντίθετα, δεδομένου ότι η Επιτροπή είχε θέσει την πρώτη πράξη έρευνας στις 23 Δεκεμβρίου 2002, όταν είχε υποβάλει την πρώτη αίτηση πληροφοριών από τις βελγικές αρχές, τα μέτρα που εφαρμόστηκαν πριν από τις 23 Δεκεμβρίου 1992 πρέπει να θεωρηθούν ως υφιστάμενες ενισχύσεις.
6.3.3. Συμβατότητα της αντιστάθμισης των ΥΓΟΣ βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ
(231)
Η συμβατότητα της αντιστάθμισης των ΥΓΟΣ αξιολογείται σύμφωνα με το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ και το πλαίσιο ΥΓΟΣ. Το πλαίσιο ΥΓΟΣ εφαρμόζεται από την έναρξη ισχύος του, στις 29 Νοεμβρίου 2005. Δεδομένου ότι συνίσταται κυρίως σε κωδικοποίηση κανόνων που υπήρχαν ήδη πριν από την έναρξη ισχύος του, θα γίνεται επίσης αναφορά σε αυτούς κατά την αξιολόγηση μέτρων προγενέστερων της έναρξης ισχύος του.
6.3.3.1. Πεδίο αξιολόγησης που καθορίζεται με βάση την εντολή που δίδεται από τις συμβάσεις διαχείρισης
(232)
Στις παρατηρήσεις τους, οι βελγικές αρχές και τα DPLP εξέφρασαν την έντονη αντίθεσή τους στο να προβαίνει η Επιτροπή, σύμφωνα με την προσέγγιση που υιοθετήθηκε προηγουμένως για την αξιολόγηση άλλων υποθέσεων που αφορούσαν ενισχύσεις που χορηγήθηκαν παράνομα κατά το παρελθόν, σε συνολική ανάλυση όλης της βοήθειας που χορηγήθηκε στα DPLP στο σύνολο της περιόδου, πράγμα που προϋποθέτει ότι αυτή η ενίσχυση χρηματοδότησε αδιακρίτως όλες τις αποστολές δημόσιας υπηρεσίας που έχουν ανατεθεί στην επιχείρηση. Οι βελγικές αρχές και τα DPLP ισχυρίστηκαν ότι στην προκειμένη περίπτωση, αντίθετα από ό, τι συμβαίνει σε άλλες υποθέσεις, οι συμβάσεις διαχείρισης που έχουν συνάψει οριοθετούν επακριβώς το πεδίο των δραστηριοτήτων των DPLP για τις οποίες προοριζόταν η ενίσχυση, καθώς και τα ποσά ενίσχυσης που θα απαιτούνταν για αυτές τις δραστηριότητες (61).
(233)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εν λόγω συμβάσεις διαχείρισης ορίζουν αυστηρά τα αντίστοιχα δικαιώματα και υποχρεώσεις του κράτους και του δικαιούχου της ενίσχυσης καθορίζοντας τις παραμέτρους για τον υπολογισμό της αντιστάθμισης που ο τελευταίος μπορεί να απαιτήσει για τις ειδικές δραστηριότητες που απαριθμούνται και για τις περιόδους που αναφέρονται στις υποχρεώσεις αυτές. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θα βασίσει την εκτίμησή της στις διατάξεις των διαφόρων συμβάσεων διαχείρισης.
(234)
Οι ΥΓΟΣ, των οποίων το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης πρέπει να ελέγχεται, ορίζονται στις εντολές που έχουν καθοριστεί από το κράτος μέλος. Η αποστολή δημόσιας υπηρεσίας, την οποία τα DPLP πρέπει να εκπληρώσουν, τους ανατίθεται με διαδοχικές διοικητικές πράξεις για την έγκριση των συμβάσεων διαχείρισης που συνάπτουν με το κράτος ανά πενταετία περίπου. Οι συμβάσεις αυτές αναπτύσσουν και συμπληρώνουν τις διατάξεις του νόμου περί ταχυδρομείων.
(235)
Κάθε επόμενη σύμβαση διαχείρισης αποτελεί ειδική εντολή που περιγράφει τα καθήκοντα δημόσιας υπηρεσίας που πρέπει να εκπληρώνουν τα DPLP και καθορίζει τη διάρκεια της εντολής, καθώς και τις βασικές παραμέτρους βάσει των οποίων υπολογίζεται η καταβλητέα από το κράτος αντιστάθμιση. Οι συμβάσεις διαχείρισης προσδιορίζουν τις δραστηριότητες που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του ποσού της οικονομικής αντιστάθμισης που χορηγείται από το κράτος.
(236)
Το συμβιβάσιμου των μέτρων ενίσχυσης πρέπει να εκτιμηθεί σύμφωνα με το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, εφόσον η αντιστάθμιση χορηγήθηκε για τη χρηματοδότηση των δαπανών που πραγματοποιούνται για την εκπλήρωση των αποστολών δημόσιας υπηρεσίας. Η αντιστάθμιση θα είναι συμβιβάσιμη εφόσον δεν αντισταθμίζει υπερβολικά τις πρόσθετες δαπάνες που βαρύνουν τα DPLP κατά την άσκηση των καθηκόντων δημόσιας υπηρεσίας που τους έχουν ανατεθεί από τις συμβάσεις διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένου ενός εύλογου κέρδους. Τυχόν υπεραντιστάθμιση θα αποτελεί αντικείμενο ανάκτησης.
(237)
Το πεδίο εκτίμησης της υπεραντιστάθμισης περιλαμβάνει τις ΥΓΟΣ για τις οποίες οι διατάξεις των διαδοχικών συμβάσεων διαχείρισης προβλέπουν αντιστάθμιση.
(238)
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι διατάξεις των διαδοχικών συμβάσεων διαχείρισης παρουσιάζουν ορισμένες διαφορές. Συνεπώς, η υπεραντιστάθμιση πρέπει να υπολογίζεται με βάση τις ειδικές παραμέτρους που ορίζονται σε καθεμία από τις συμβάσεις.
(239)
Στην πρώτη σύμβαση διαχείρισης (1992-1996), η αντιστάθμιση των ΥΓΟΣ πρέπει να καλύπτει το σύνολο των δημόσιων υπηρεσιών. Οι διατάξεις αυτής της πρώτης σύμβασης διαχείρισης δεν κατανέμουν την αντιστάθμιση μεταξύ των διαφόρων δημόσιων υπηρεσιών ανάλογα με το κατά πόσο δικαιούνται ή όχι να απαιτήσουν αντιστάθμιση βάσει της εν λόγω σύμβασης.
(240)
Κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθεί ότι η αντιστάθμιση που προβλέπεται στη σύμβαση αυτή καλύπτει τις πρόσθετες δαπάνες που προκύπτουν από την εκπλήρωση όλων των αποστολών δημόσιας υπηρεσίας, χωρίς διάκριση. Για την περίοδο αυτή, ο έλεγχος της ενδεχόμενης υπεραντιστάθμισης θα αφορά επομένως όλα τα μέτρα δημόσιας υπηρεσίας: την καθολική ταχυδρομική υπηρεσία (υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας-OSU), καθώς και τη διανομή του τύπου και άλλες αποστολές που ανατίθενται στις DPLP.
(241)
Αντίθετα με την πρώτη σύμβαση διαχείρισης, η δεύτερη, η τρίτη και η τέταρτη σύμβαση διαχείρισης προβλέπουν την παροχή ενίσχυσης σε ορισμένες ΥΓΟΣ που καθορίζονται σ ‘αυτήν. Οι ΥΓΟΣ που δικαιούνται αντιστάθμισης είναι: η διανομή ημερήσιων εφημερίδων και περιοδικών, καθώς και οι άλλες δημόσιες υπηρεσίες που απαριθμούνται στην αιτιολογική σκέψη (33). Οι ρήτρες περί καθορισμού των υπηρεσιών που τυγχάνουν ενίσχυσης περιλαμβάνονται στις συμβάσεις διαχείρισης: άρθρο 7 της δεύτερης σύμβασης διαχείρισης, άρθρο 15 της τρίτης σύμβασης διαχείρισης και άρθρα 12 και 13 της τέταρτης σύμβασης διαχείρισης.
(242)
Η καθολική ταχυδρομική υπηρεσία, αντίθετα, δεν λαμβάνει καμία αντιστάθμιση βάσει των συμβάσεων διαχείρισης, με εξαίρεση την πρώτη.
(243)
Οι δαπάνες και τα έσοδα σχετικά με την καθολική ταχυδρομική υπηρεσία δεν μπορούν, συνεπώς, να ληφθούν υπόψη κατά τον υπολογισμό της υπεραντιστάθμισης, εκτός, όπου ενδείκνυται, από τα πλεονάζοντα κέρδη από τον τομέα ανατιθέμενων κατ’ αποκλειστικότητα ταχυδρομικών υπηρεσιών (62).
6.3.3.2. Υπολογισμός της υπεραντιστάθμισης
(244)
Λόγω των διαφορών μεταξύ των εντολών δημόσιας υπηρεσίας που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις (239) έως (243), η ενδεχόμενη υπεραντιστάθμιση υπολογίζεται χωριστά για την πρώτη σύμβαση διαχείρισης από τις τρεις συμβάσεις διαχείρισης που ακολούθησαν.
(245)
Επιπλέον της κάλυψης των δαπανών που πραγματοποιούνται για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας, το πλαίσιο ΥΓΟΣ προβλέπει επίσης την αντιστάθμιση ενός συντελεστή εύλογου κέρδους (63).
(246)
Το σημείο 18 του πλαισίου ΥΓΟΣ ορίζει ότι με τον όρο εύλογο κέρδος «νοείται ποσοστό απόδοσης του ιδίου κεφαλαίου που λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο ή την έλλειψη κινδύνου για την επιχείρηση λόγω της κρατικής παρέμβασης, ιδίως εάν το κράτος παρέχει αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα. Κανονικά το ποσοστό αυτό δεν πρέπει να υπερβαίνει το μέσο ποσοστό στο σχετικό τομέα τα τελευταία έτη. Στους τομείς όπου δεν υπάρχει επιχείρηση αντίστοιχη με την ανάδοχο επιχείρηση της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, η σύγκριση μπορεί να γίνει με επιχειρήσεις που βρίσκονται σε άλλα κράτη μέλη ή, εάν κριθεί απαραίτητο, σε άλλους τομείς υπό την προϋπόθεση ότι λαμβάνονται υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε τομέα. Για να προσδιοριστεί σε τι ανέρχεται το εύλογο κέρδος, το κράτος μέλος μπορεί να θεσπίσει κριτήρια παροχής κινήτρων, σε συνάρτηση, μεταξύ άλλων, με την ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας και με τα οφέλη όσον αφορά την παραγωγική αποτελεσματικότητα».
(247)
Το αντίστοιχο επίπεδο εύλογου κέρδους πρέπει να επιλέγεται λαμβάνοντας υπόψη διάφορες παραμέτρους, ιδίως τον μέσο όρο για τον οικείο τομέα, τον κίνδυνο που συνδέεται με τις δραστηριότητες της επιχείρησης και, ανάλογα με την περίπτωση, τα κριτήρια παροχής κινήτρων που συνδέονται με την εν λόγω εταιρεία.
(248)
Για τον καθορισμό ενός επιπέδου εύλογου κέρδους, η Επιτροπή βασίστηκε σε αρκετές μελέτες εμπειρογνωμόνων, που εκτίθενται λεπτομερέστερα παρακάτω. Βάσει των μελετών και του επιπέδου κινδύνου κάθε σύμβασης διαχείρισης, η Επιτροπή καθόρισε ένα φάσμα επιπέδων εύλογου κέρδους για τα DPLP που αφορά, αφενός, την ταχυδρομική διανομή και, αφετέρου, τη διανομή του τύπου για καθεμία από τις τέσσερις διαχειριστικές συμβάσεις. Οι εν λόγω μελέτες έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό τους το γεγονός ότι προσπαθούν να καθορίσουν ομάδες επιχειρήσεων επαρκώς συγκρίσιμες από άποψη δραστηριοτήτων και προφίλ κινδύνου σε σχέση με τον εν λόγω παραδοσιακό ταχυδρομικό φορέα και να καθορίσουν ένα επίπεδο αναφοράς κέρδους για τον τελευταίο βασιζόμενο στα κέρδη που παρατηρήθηκαν σε αυτές τις συγκρίσιμες επιχειρήσεις.
(249)
Όσον αφορά ιδίως τον κίνδυνο, η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι τα DPLP, καθ’ όλη την υπό εξέταση περίοδο, είχαν να αντιμετωπίσουν ανταγωνισμό χαμηλό ή ανύπαρκτο για τη μεγάλη πλειονότητα των δραστηριοτήτων τους, είτε επειδή κατείχαν ένα διά νόμου προστατευμένο μονοπώλιο (ισχύει για την πλειονότητα των υπηρεσιών διανομής ταχυδρομείου) είτε επειδή κατείχαν δεσπόζουσα θέση που χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλά μερίδια αγοράς και από φραγμούς εισόδου που σχηματίζονται μέσω επιδοτήσεων των τιμών κάτω του κόστους (διανομή του τύπου, για παράδειγμα). Σύμφωνα με την Επιτροπή, αυτό το γεγονός πρέπει να ληφθεί υπόψη σε όλες τις συγκριτικές μελέτες που πραγματοποιούνται για εταιρείες οι οποίες, αν και παρέχουν παρόμοιες υπηρεσίες με εκείνες των DPLP, ήταν υποχρεωμένες να ασκούν τη δραστηριότητά τους σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.
(250)
Εξάλλου, ο βαθμός έκθεσης σε κινδύνους ενός παραδοσιακού ταχυδρομικού φορέα εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τα χαρακτηριστικά του μηχανισμού ρύθμισης που θεσπίστηκε από τις δημόσιες αρχές.
(251)
Όσον αφορά την ταχυδρομική διανομή, τομέα στον οποίο η υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας των DPLP χρηματοδοτείτο κυρίως χάρη στις τιμές των γραμματοσήμων (64), η Επιτροπή θεωρεί ότι ο κίνδυνος είναι αισθητά διαφορετικός· ανάλογα με το κατά πόσο οι τιμές των γραμματοσήμων ήταν προσαρμοσμένες περισσότερο ή λιγότερο συχνά από τη ρυθμιστική αρχή (π.χ., στις αρχές κάθε έτους ή απλά κάθε φορά που αυτό ήταν αναγκαίο) για τη σταθερή κάλυψη του καθαρού κόστους της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας ή κατά πόσο οι τιμές των γραμματοσήμων (65) είχαν καθοριστεί εκ των προτέρων για μεγάλο χρονικό διάστημα (π.χ. για τέσσερα ή πέντε έτη) στο πλαίσιο μιας μακροπρόθεσμης σύμβασης (66). Ο πρώτος τρόπος ρύθμισης των τιμών ενέχει για την εν λόγω επιχείρηση ένα αρκετά χαμηλό κίνδυνο, στον βαθμό που οι τιμές των γραμματοσήμων προσαρμόζονται με κάποια συχνότητα ώστε να διατηρηθεί μια σταθερή χρηματοοικονομική ισορροπία μεταξύ των εσόδων και των δαπανών. Αυτή η μορφή ρύθμισης προστατεύει τα περιθώρια κέρδους της εταιρείας έναντι των αβεβαιοτήτων. Ο δεύτερος τρόπος συνεπάγεται μεγαλύτερο κίνδυνο, διότι εκθέτει την επιχείρηση στις συνέπειες των μεταβολών των δαπανών και των εσόδων για μια μεγάλη χρονική περίοδο.
(252)
Ομοίως, για ό, τι αφορά τη διανομή του τύπου (υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας που χρηματοδοτείται μέσω οικονομικών αντισταθμίσεων), η διαφορά είναι σημαντική ανάλογα με το κατά πόσο η αντιστάθμιση βασίζεται σε καθαρές πραγματικές δαπάνες (καθαρές δαπάνες που έχουν όντως πραγματοποιηθεί) ή σε καθαρές δαπάνες που προβλέπονται για μακρά χρονική περίοδο. Έτσι, η αντιστάθμιση που καταβάλλεται υπό μορφή κατ’ αποκοπή ποσού που καλύπτει τις καθαρές δαπάνες που θα προκύψουν στη διάρκεια μιας μακράς περιόδου που ακολουθεί εκθέτει την επιχείρηση σε όλες τις μεταβολές εσόδων και δαπανών. Η επιχείρηση αντιμετωπίζει τότε υψηλότερο κίνδυνο απ’ ό, τι σε περίπτωση πλήρους αντιστάθμισης με βάση τις δαπάνες και τα έσοδα που καθορίζονται εκ των υστέρων.
(253)
Εάν η σύμβαση που συνδέει την επιχείρηση και τις δημόσιες αρχές είναι τέτοια ώστε η δημόσια υπηρεσία να συνοδεύεται από ορισμένο βαθμό κινδύνου, για παράδειγμα επειδή εκθέτει την παραδοσιακή επιχείρηση σε σημαντικές μεταβολές των εσόδων και δαπανών, το εύλογο κέρδος που δικαιούται η παραδοσιακή επιχείρηση πρέπει να είναι ανάλογο με το αντίστοιχο επίπεδο κινδύνου που διατρέχει. Αντίθετα, αν η σύμβαση μεταξύ της παραδοσιακής επιχείρησης και των δημόσιων αρχών είναι τέτοια ώστε η δημόσια υπηρεσία δεν συνοδεύεται από σημαντικό κίνδυνο, το επιτρεπόμενο εύλογο κέρδος πρέπει επίσης να είναι χαμηλό.
(254)
Η Επιτροπή παρατηρεί επίσης ότι το επίπεδο του αναλαμβανόμενου κινδύνου από την εταιρεία και το ύψος των αποζημιώσεων που δικαιούται αυτή για βελτίωση της αποτελεσματικότητας συνδέονται στενά. Έτσι, οι δημόσιες αρχές μπορούν να καθορίσουν εκ των προτέρων ένα επίπεδο καθορισμένης αντιστάθμισης που προβλέπει και ενσωματώνει τις βελτιώσεις της αποτελεσματικότητας που η επιχείρηση θα πρέπει κανονικά να πραγματοποιεί κατά τη διάρκεια της εντολής. Εκθέτοντας την επιχείρηση σε όλες τις μεταβολές δαπανών και εσόδων, η σύμβαση την προτρέπει να καταστεί πιο αποτελεσματική και να βελτιώσει τη σχέση κόστους - αποδοτικότητας. Ταυτόχρονα, την ωθεί να διατρέξει μεγαλύτερο κίνδυνο. Σε κάποιο βαθμό, ο κίνδυνος και τα κίνητρα για αποδοτικότητα συμβαδίζουν. Κατά τον ίδιο τρόπο, μια ανώτατη τιμή που καθορίζεται εκ των προτέρων για μεγάλο χρονικό διάστημα παρακινεί κατά κανόνα περισσότερο σε μεγαλύτερη απόδοση, αλλά είναι επίσης περισσότερο παρακινδυνευμένη για την εν λόγω εταιρεία.
(255)
Για να εξετάσει το ζήτημα του ποσοστού εύλογου κέρδους των DPLP, η Επιτροπή στηρίζεται σε διάφορες μελέτες εμπειρογνωμόνων:
(256)
Μελέτη WIK: Στο πλαίσιο της υπόθεσης C 36/07, μια διαδικασία κρατικών ενισχύσεων που αφορούσε τον γερμανικό ταχυδρομικό φορέα Deutsche Post AG (εφεξής ο «DP»), η Επιτροπή ζήτησε από τη WIK Consult να εκπονήσει μελέτη σχετικά με το κατάλληλο επίπεδο εύλογου κέρδους για τους παραδοσιακούς φορείς εκμετάλλευσης των ταχυδρομικών υπηρεσιών (67) (εφεξής: «η μελέτη WIK»). Οι σχετικές πτυχές της μελέτης WIK κοινοποιήθηκαν στο Βέλγιο στις 25 Μαρτίου 2010 και στις τις 7 Φεβρουαρίου 2011. Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις του Βελγίου σχετικά με τη μελέτη WIK στις 23 Απριλίου 2010 και την 1η Μαρτίου 2011.
(257)
Μελέτη Deloitte: Στις 23 Απριλίου 2010, η Επιτροπή έλαβε μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε από τη Deloitte (68) (εφεξής η «μελέτη Deloitte») στην οποία η τελευταία παρείχε τη γνώμη της σχετικά με το επίπεδο εύλογου κέρδους προς καθιέρωση για τις καθολικές υπηρεσίες του DP. Η μελέτη αυτή διαβιβάστηκε στο Βέλγιο στις 9 Δεκεμβρίου 2011. Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις του Βελγίου σχετικά με τη μελέτη Deloitte στις 26 Δεκεμβρίου 2011.
(258)
Μελέτη CRA: Την 1η Μαρτίου 2011, το Βέλγιο υπέβαλε μελέτη της Charles Rivers Associates (69) η οποία αμφισβητούσε τη μελέτη WIK (εφεξής «CRA»).
(259)
Στην εν λόγω μελέτη, η WIK καθορίζει ένα εύλογο κέρδος αναφοράς για τον DP. Συγκεκριμένα, καταρχάς η WIK αναλύει τις αποστολές και τον κίνδυνο του DP και συμπεραίνει ότι ο τελευταίος διασφαλίζει κυρίως τις αποστολές ρουτίνας και αντιμετωπίζει περιορισμένο επιχειρηματικό κίνδυνο (70). Βάσει της ανάλυσης αυτής, η WIK επιλέγει τις επιχειρήσεις για τη σύγκριση, δηλαδή, καθορίζει τη σύνθεση των ομάδων αναφοράς που θα επιτρέψουν τον καθορισμό του εύλογου κέρδους αναφοράς. Γενικά, η WIK τονίζει ότι η διαδικασία αξιολόγησης που υιοθετήθηκε επαναλαμβάνει τις αρχές της μεθοδολογίας τύπου που χρησιμοποιείται για τις τιμές αναφοράς της αποδοτικότητας στις τιμές μεταβίβασης (71). Τέτοιου είδους μεθοδολογία όχι μόνο εφαρμόζεται στους εθνικούς κανονισμούς σε θέματα τιμών μεταβίβασης, αλλά επίσης και στις αρχές του ΟΟΣΑ όσον αφορά τις τιμές μεταβίβασης (εφεξής οι αρχές του ΟΟΣΑ) (72).
(260)
Η WIK χρησιμοποιεί πολλά μέσα μέτρησης της αποδοτικότητας και κάνει διάκριση μεταξύ του συντελεστή εσωτερικής απόδοσης, που βασίζεται στις ταμειακές ροές και θεωρείται ως το θεωρητικά ορθό όργανο μέτρησης της αποδοτικότητας μιας δραστηριότητας, και άλλων δεικτών που προέρχονται από τα λογιστικά στοιχεία (ποσοστό απόδοσης), όπως η απόδοση απασχολούμενου κεφαλαίου, η απόδοση ιδίων κεφαλαίων, η απόδοση του ενεργητικού και τα κέρδη εκμετάλλευσης (73). Όπως εξηγείται στο κεφάλαιο 5 της μελέτης, η WIK προτείνει εν προκειμένω να χρησιμοποιήσει τον δείκτη των κερδών εκμετάλλευσης ως δείκτη της αποδοτικότητας. Ένα από τα πλεονεκτήματα αυτού του μέσου είναι ότι εξαρτάται μόνο από τα λογιστικά στοιχεία επί των μεικτών κερδών (74) και επί των πωλήσεων, δύο θέσεις εύκολα παρατηρήσιμες στους λογαριασμούς της εταιρείας. Συν τοις άλλοις, η χρήση του δείκτη των κερδών εκμετάλλευσης αποτρέπει την εκτίμηση και την κατανομή περιουσιακών στοιχείων μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών, πράγμα που θα καθίστατο αναγκαίο για ένα δείκτη αναφοράς βασιζόμενο στα κεφάλαια, όπως ο δείκτης απόδοσης ιδίων κεφαλαίων και ο δείκτης απόδοσης απασχολούμενου κεφαλαίου, και συνήθως αποτελεί ένα δύσκολο εγχείρημα. Η WIK επισημαίνει επίσης ότι ένας δείκτης αναφοράς που βασίζεται στα κέρδη εκμετάλλευσης συνιστάται στο κατά πόσο οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούνται για τη σύγκριση και η εταιρεία που υπόκειται σε συγκριτική μελέτη ανήκουν στον ίδιο κλάδο/τομέα, πράγμα που εξασφαλίζει ομοιογένεια της δομής των μεικτών κερδών και των πωλήσεων.
(261)
Όσον αφορά τη σύνθεση της ομάδας αναφοράς, η WIK καταλήγει ότι χρειάζεται να βρεθεί μια συμβιβαστική λύση ανάμεσα στη συγκρισιμότητα των επιχειρήσεων που συμπεριλήφθηκαν στο δείγμα και το μέγεθος αυτού. Η WIK αποκλείει την προσθήκη παραδοσιακών ευρωπαϊκών ταχυδρομικών φορέων στο δείγμα επειδή οι τιμές τους ήταν ρυθμισμένες σε μια αγορά, κλειστή στον ανταγωνισμό στις περισσότερες χώρες καθ’ όλη την υπό εξέταση περίοδο. Για τον ίδιο λόγο, ο αριθμός των εταιρειών οι οποίες βρίσκονται σε άμεσο ανταγωνισμό με τους παραδοσιακούς ταχυδρομικούς φορείς είναι αρκετά περιορισμένος. Πρόκειται κυρίως για εταιρείες μικρότερου μεγέθους. Για να συγκροτήσει μια ισόρροπη ομάδα συγκρίσιμων επιχειρήσεων, η WIK περιλαμβάνει ταυτόχρονα στο δείγμα τους άμεσους ανταγωνιστές στις εθνικές αγορές και τους μεγάλους διεθνείς φορείς, όπως οι διεθνείς εταιρείες ταχυμεταφορών (UPS, FedEx, DHL), οι οποίες ασκούν δραστηριότητες περισσότερο διακινδυνευμένες και υψηλότερης έντασης κεφαλαίου από έναν παραδοσιακό ταχυδρομικό φορέα παρόντα σε μία προστατευμένη εθνική αγορά.
(262)
Σχετικά με το θέμα του συμβιβασμού ανάμεσα στη συγκρισιμότητα και το μέγεθος του δείγματος, η WIK προβλέπει τρεις ομάδες αναφοράς: i) την ομάδα αναφοράς Ι, ή περιορισμένο τομέα των δεμάτων, που περιλαμβάνει τις εταιρείες οι οποίες δραστηριοποιούνται κυρίως στην παροχή υπηρεσιών δεμάτων (10 εταιρείες, που κρίνονται ιδιαίτερα συγκρίσιμες με τους παρόχους καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας)· ii) την ομάδα αναφοράς ΙΙ, ή ευρύτερο τομέα των δεμάτων, που περιλαμβάνει τις εταιρείες των οποίων η κύρια δραστηριότητα μπορεί να καλύπτει άλλες υπηρεσίες, όπως οι υπηρεσίες ταχυδρομείου (26 εταιρείες που παρουσιάζουν επίπεδο συγκρισιμότητας κάπως χαμηλότερο) και iii) την ομάδα αναφοράς ΙΙΙ, η οποία περιλαμβάνει επίσης τις επιχειρήσεις του τομέα των χερσαίων μεταφορών (1 163 εταιρείες που παρουσιάζουν μικρότερη συγκρισιμότητα) (75). Σύμφωνα με τη WIK, αυτή η προσέγγιση ενισχύει τη στατιστική αξία της τελικής συγκριτικής μελέτης.
(263)
Ένα από τα κριτήρια επιλογής που εφαρμόζονται σε όλες τις ομάδες αναφοράς αφορά το μέγεθος της εταιρείας· μόνο οι εταιρείες των οποίων τα έσοδα υπερβαίνουν τα 3 εκατ. ευρώ λαμβάνονται υπόψη (76). Όσον αφορά την περίοδο που καλύπτεται από τα δεδομένα, δεν υπήρχαν διαθέσιμα αξιόπιστα στοιχεία για την περίοδο 1998-2007 και χρησιμοποιήθηκαν αναδρομικές παρεμβολές για την περίοδο 1990-1997 (77).
(264)
Επιπλέον, η WIK ενσωματώνει την ανάλυση που υιοθετήθηκε στις τιμές μεταβίβασης βάσει της έννοιας του ενδοτεταρτημοριακού εύρους για να ισοκατανείμει τον αντίκτυπο των ακραίων τιμών και για να καθορίσει ένα επίπεδο εύλογου κέρδους (78).
(265)
Η WIK επιτυγχάνει τα ακόλουθα αποτελέσματα για την περίοδο 1998-2007:
α)
ομάδα αναφοράς Ι: 25ο εκατοστημόριο ίσο με -0,42 %, 75ο εκατοστημόριο ίσο με 6,72 % και διάμεσος (50ό εκατοστημόριο) ίσο με 3,86 %·
β)
ομάδα αναφοράς II: 25ο εκατοστημόριο ίσο με -0,45 %, 75ο εκατοστημόριο ίσο με 6,77 % και διάμεσος (50ό εκατοστημόριο) ίσο με 3,48 %·
γ)
ομάδα αναφοράς ΙΙΙ: 25ο εκατοστημόριο ίσο με -0,64 %, 75ο εκατοστημόριο ίσο με 5,57 % και διάμεσος (50ό εκατοστημόριο) ίσο με 2,59 %.
(266)
Η WIK συμπεραίνει ότι ο ευρύτερος τομέας των δεμάτων, ή ομάδα αναφοράς ΙΙ, είναι η καταλληλότερη ομάδα αναφοράς, δεδομένου ότι τα επιτευχθέντα αποτελέσματα είναι σχετικά σταθερά στο χρόνο σε σχέση με την άλλη ομάδα αναφοράς (περιορισμένος τομέας δεμάτων) και επειδή ο τομέας αυτός είναι λειτουργικά πλησιέστερος προς τις δραστηριότητες ταχυδρομείου και δεμάτων από ό,τι η άλλη ομάδα αναφοράς (τομέας των χερσαίων μεταφορών).
(267)
Μια άλλη προσαρμογή πραγματοποιείται για την απόκτηση ενός ανώτατου ορίου του εύλογου κέρδους του DP βασιζόμενη στην ανάλυση του επιχειρηματικού κινδύνου που διατρέχει η επιχείρηση σε σχέση με την ομάδα αναφοράς. Στη βάση αυτή, η WIK προτείνει ως ανώτατο όριο του εύλογου κέρδους του DP την τιμή 3,48 % που αντιστοιχεί στη διάμεση τιμή των κερδών εκμετάλλευσης της ομάδας αναφοράς II. Επιλέγοντας τη διάμεση τιμή αντί του 75ου εκατοστημόριου ως τιμή ανώτερη του εύλογου κέρδους, η WIK επιθυμεί να επισημάνει το γεγονός ότι οι εταιρείες στο δείγμα αναλαμβάνουν ένα μεγαλύτερο κίνδυνο από ό,τι οι παραδοσιακοί ταχυδρομικοί φορείς, δεδομένου ότι δεν τυγχάνουν κανενός ειδικού δικαιώματος.
(268)
Οι βελγικές αρχές θεώρησαν ότι η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε στην έκθεση WIK ήταν ανακριβής και υπέβαλαν διάφορα έγγραφα (επιστολές, θέσεις και εκθέσεις) στις 23 Απριλίου 2010, την 1η Μαρτίου 2011, στις 14 Ιουνίου 2011, στις 5 Αυγούστου 2011, στις 10 Αυγούστου 2011, στις 14 Δεκεμβρίου 2011 και στις 19 Δεκεμβρίου 2011 απορρίπτοντας την προσέγγιση της έκθεσης WIK και παρουσιάζοντας τη δική τους μέθοδο εκτίμησης ενός ευλόγου κέρδους αναφοράς.
(269)
Σε ένα έγγραφο διατύπωσης θέσεων που έστειλαν στις 5 Αυγούστου 2011, οι βελγικές αρχές ισχυρίστηκαν, κατ’ ουσίαν, ότι το δείγμα που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη WIK δεν ήταν αντιπροσωπευτικό της δραστηριότητας, του μεγέθους, του προφίλ κινδύνου και της περιόδου αναφοράς. Το Βέλγιο ισχυρίζεται, συνεπώς, ότι είναι πολύ δύσκολη η νομιμοποίηση του δείγματος βάσει των κριτηρίων που καθορίζονται στο σημείο 18 του πλαισίου ΥΓΟΣ.
(270)
Στην ίδια θέση, το Βέλγιο ισχυρίζεται επίσης ότι θα ήταν λογικό να γίνει διάκριση ανάμεσα στα περιθώρια κέρδους των δραστηριοτήτων που παρουσιάζουν επίπεδα κινδύνου σημαντικά διαφορετικά: αν η διανομή του τύπου και του ταχυδρομείου είναι δραστηριότητες οι οποίες έχουν διαφορετικό προφίλ κινδύνου, οι βελγικές αρχές διατείνονται ότι θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν διαφορετικά επίπεδα εύλογου κέρδους.
(271)
Επιπλέον, οι βελγικές αρχές ισχυρίζονται ότι οι δραστηριότητες των DPLP παρουσιάζουν βελτίωση της παραγωγικότητας και ότι η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη της την παράμετρο αυτή όταν καθορίζει το ποσοστό εύλογου κέρδους, όπως ορίζει το σημείο 18 των κατευθυντήριων γραμμών του πλαισίου ΥΓΟΣ. Οι βελγικές αρχές επισημαίνουν ότι τα DPLP κατέστησαν κερδοφόρα μετά από πολλές μεταρρυθμίσεις και αφού υπήρξαν ζημιογόνα για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι δαπάνες των DPLP μειώθηκαν, ιδίως χάρη στο κλείσιμο ταχυδρομικών γραφείων. Το μερίδιο του 50 % που έχουν στην κατοχή τους οι ιδιώτες επενδυτές από το 2006 οδήγησε στη γένεση νέας νοοτροπίας προσανατολισμένης στην αποτελεσματικότητα. Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, η εν λόγω βελτίωση της αποτελεσματικότητας θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον καθορισμό του συντελεστή εύλογου κέρδους που μπορεί να χορηγηθεί στα DPLP.
(272)
Την 1η Μαρτίου 2011, οι βελγικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή μια έκθεση που συνέταξε η Charles River Associates (CRA) η οποία αντιμετωπίζει επικριτικά τη μελέτη WIK και προτείνει μια άλλη μέθοδο αξιολόγησης του εύλογου κέρδους των DPLP.
(273)
Όσον αφορά τη σύνθεση του δείγματος, η CRA ισχυρίζεται ότι τα τρία δείγματα WIK περιλαμβάνουν πολλές εταιρείες μικρού μεγέθους των οποίων το προφίλ κινδύνου δεν είναι συγκρίσιμο με εκείνο ενός μεγάλου ταχυδρομικού φορέα. Συνεπώς, η CRA αμφισβητεί τα συμπεράσματα της WIK ισχυριζόμενη ότι η παροχή υπηρεσιών διανομής επιστολών από τον εν λόγω παραδοσιακό ταχυδρομικό φορέα συνεπάγεται χαμηλό κίνδυνο και ότι οι εταιρείες που συμπεριλαμβάνονται στις ομάδες αναφοράς επιτρέπουν να γίνει ορθή σύγκριση.
(274)
Η CRA εφιστά την προσοχή στη σχέση μεταξύ της δομής του κόστους μιας επιχείρησης (όσον αφορά την αναλογία του πάγιου και του μεταβλητού κόστους) και τον εμπορικό κίνδυνο που αυτή διατρέχει. Η CRA ισχυρίζεται ότι οι ταχυδρομικοί φορείς αναλαμβάνοντας υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας αντιμετωπίζουν υψηλότερο πάγιο κόστος και είναι συνεπώς περισσότερο εκτεθειμένοι σε μια πτώση της ζήτησης από ό,τι μια εταιρεία με χαμηλότερο πάγιο κόστος. Επιπλέον, η CRA υπογραμμίζει τη διαφορά μεταξύ των κερδών εκμετάλλευσης των μικρών και των μεγάλων εταιρειών των ομάδων WIK (79), πράγμα που σημαίνει, κατά την άποψή της, την ύπαρξη συστηματικών διαφορών μεταξύ των μικρών εταιρειών δεμάτων και των μεγαλύτερων επιχειρήσεων, όπως η UPS και η Fedex, που μπορούν να εξηγηθούν από τη διαφορετική διάρθρωση των εξόδων.
(275)
Η CRA αναλύει, επίσης, διεξοδικότερα τα χαρακτηριστικά ορισμένων μικρών εταιρειών δεμάτων που συμπεριλήφθηκαν στο δείγμα της ομάδας αναφοράς I της WIK και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το προφίλ κινδύνου δεν είναι συγκρίσιμο με εκείνο ενός μεγάλου ταχυδρομικό φορέα. Η CRA εκτιμά επίσης ότι δεν συντρέχει λόγος να αυξηθεί το μέγεθος αυτού του δείγματος που ήδη μπορεί να συγκριθεί δύσκολα με την προσθήκη των επιχειρήσεων ακόμη λιγότερο συγκρίσιμες.
(276)
Η CRA απορρίπτει το επιχείρημα της WIK σύμφωνα με το οποίο οι ευρωπαϊκοί παραδοσιακοί ταχυδρομικοί φορείς δεν πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στο δείγμα, δεδομένου ότι τα κέρδη τους δεν καθορίστηκαν μέσω ανταγωνισμού, αλλά από τη ρύθμιση των τιμών, δεδομένου ότι υπάρχει ο κίνδυνος ότι οι παραδοσιακοί ταχυδρομικοί φορείς μπόρεσαν, χάρη σε αυτή τη ρύθμιση των τιμών, να αποκομίσουν υπερβολικά κέρδη. Η CRA ισχυρίζεται ότι απορρίπτοντας τους άλλους παραδοσιακούς φορείς παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών με σκοπό τη σύγκριση, η WIK βασίζεται στη θεωρητική υπόθεση σύμφωνα με την οποία αυτοί οι υφιστάμενοι ταχυδρομικοί φορείς θα μπορούσαν να προσφέρουν τιμές υπερβολικές, χωρίς όμως να παρέχει εμπειρικά στοιχεία προς επίρρωση του ισχυρισμού της. Εν προκειμένω, η CRA επισημαίνει ότι βάσει των μηχανισμών ρύθμισης των τιμών που εφαρμόζονται σε διάφορα κράτη μέλη, όπως το ανώτατο όριο των τιμών (80), τα υψηλά κέρδη που παρατηρήθηκαν μάλλον θα οφείλονται σε κέρδη παραγωγικότητας παρά σε υψηλές τιμές.
(277)
Η CRA ισχυρίζεται ότι η φυσική μέθοδος υπολογισμού ενός εύλογου περιθωρίου κέρδους για τα DPLP σχετικά με τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας έπρεπε να βασίζεται στα διαθέσιμα στοιχεία όσον αφορά τα περιθώρια κέρδους που πραγματοποιήθηκαν από τις δραστηριότητες ταχυδρομείου άλλων ταχυδρομικών φορέων της Δυτικής Ευρώπης. Αυτή η μέθοδος είναι ακόμη πιο φυσική αφού οι εν λόγω δημόσιες υπηρεσίες είναι πρώτα απ’ όλα υπηρεσίες διανομής επιστολών και τα στοιχεία για τα περιθώρια κέρδους που πραγματοποιήθηκαν σχετικά με τις υπηρεσίες διανομής επιστολών των άλλων φορέων παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών της Δυτικής Ευρώπης είναι άμεσα προσβάσιμα και δεν αποκαλύπτουν καμιά ρύθμιση των τιμών αδικαιολόγητα επιεική.
(278)
Η CRA ισχυρίζεται, συγκεκριμένα, ότι η ανάλυση πρέπει να βασίζεται στα περιθώρια μεικτού κέρδους (κέρδη εκμετάλλευσης) που πραγματοποιήθηκαν από τις δραστηριότητες διανομής επιστολών των ταχυδρομικών φορέων της Δυτικής Ευρώπης παρέχουν τομεακές πληροφορίες σχετικά με τα περιθώρια μεικτού κέρδους των δραστηριοτήτων τους διανομής επιστολών ή (εάν οι τομεακές πληροφορίες για τα περιθώρια μεικτού κέρδους δεν ανακοινώνονται) σχετικά με τα συνολικά περιθώρια μεικτού κέρδους των ταχυδρομικών φορέων της Δυτικής Ευρώπης που αντλούν άνω του 75 % των εσόδων τους από τον τομέα των υπηρεσιών διανομής επιστολών. Η CRA εξαιρεί από το δείγμα τους φορείς της Ανατολικής Ευρώπης λόγω της σχετικής αναποτελεσματικότητάς τους σε σχέση με τους ταχυδρομικούς φορείς της Δυτικής Ευρώπης.
(279)
Ως εκ τούτου, η ανάλυση της CRA βασίζεται σε δείγμα 11 ταχυδρομικών φορών της Δυτικής Ευρώπης για την περίοδο 2002-2009 (73 παρατηρήσεις συνολικά). Ο μέσος όρος των κερδών εκμετάλλευσης αυτού του δείγματος είναι […]%, η διάμεση τιμή είναι […]% και το 75ο εκατοστημόριο ισούται με […]% (81). Η CRA υπολογίζει επίσης τον σταθμισμένο μέσο όρο σε ([…]%) και τη μέση τιμή σύμφωνα με τη μέθοδο Winsor σε ([…]%), οι οποίες, όπως και η διάμεση τιμή, δεν μεταβάλλονται από τις ακραίες τιμές (82).
(280)
Όσον αφορά τον ορισμό μιας τιμής αναφοράς για το εύλογο περιθώριο κέρδους, η CRA ισχυρίζεται ότι η χρήση μέσων τιμών δημιουργεί προβλήματα μεθοδολογίας. Η CRA εξηγεί ότι λόγω των μεταβολών των περιθωρίων που παρατηρούνται στο δείγμα, το κρίσιμο όριο το οποίο καθορίζει μια υπερβολική αποδοτικότητα αναμένεται να είναι υψηλότερο από το μέσο όρο ή από κάθε άλλο μέτρο κεντρικής τάσης και θα μπορούσε, για παράδειγμα, να ισούται με το 75ο εκατοστημόριο. Σύμφωνα με τη CRA μια τέτοια προσέγγιση θα συμβάδιζε με τη μέθοδο που χρησιμοποιείται κατά τις έρευνες για τις τιμές μεταβίβασης και που βασίζεται σε ένα διάστημα (π.χ. διατεταρτημοριακό διάστημα ή άλλων εκατοστημόριων).
(281)
Στις 14 Δεκεμβρίου 2011, οι βελγικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή ένα έγγραφο που περιλαμβάνει τη θέση των DPLP για τους κινδύνους που διατρέχουν ταχυδρομικοί φορείς και πρότεινε μια μεθοδολογία ενόψει της ανάπτυξης ενός εργαλείου μέτρησης του ασφάλιστρου κινδύνου που προστιθέμενο στο λειτουργικό περιθώριο χωρίς κίνδυνο, θα έδινε ένα εύλογο επίπεδο κερδών εκμετάλλευσης.
(282)
Το έγγραφο δεν εξηγεί με ποιο τρόπο το περιθώριο εκμετάλλευσης χωρίς κίνδυνο (εκφρασμένη σε κέρδη εκμετάλλευσης) θα μπορούσε να προσδιοριστεί εν προκειμένω και δεν αποφαίνεται σαφώς ποια πρέπει να είναι η ακριβώς τα εύλογα κέρδη εκμετάλλευσης με βάση την προτεινόμενη μεθοδολογία. Η ανάλυση εστιάζεται μάλλον στην εκτίμηση των διαφόρων κινδύνων και στον υπολογισμό του ασφάλιστρου κινδύνου που αντανακλά όλους τους τύπους κινδύνου.
(283)
Οι βελγικές αρχές επικεντρώνονται κυρίως σε τρεις βασικές κατηγορίες κινδύνου - τον τομεακό κίνδυνο, τον κίνδυνο που συνδέεται με την υπηρεσία και τον συμβατικό κίνδυνο - και τους συνήθεις τύπους κινδύνου, για κάθε κατηγορία, στους οποίους εκτίθενται οι ταχυδρομικοί φορείς. Η μεθοδολογία εκτίμησης του ασφάλιστρου κινδύνου προβλέπει: i) τον ορισμό ενός «μέγιστου ασφάλιστρου κινδύνου» (83)· ii) τον διαχωρισμό της περιόδου που λαμβάνεται υπόψη σε συμβατικές περιόδους, προκειμένου να αποσαφηνισθούν οι κίνδυνοι που συνδέονται με κάθε σύμβαση· iii) τη χρήση μια απλής κλίμακας για την αξιολόγηση κάθε κινδύνου για κάθε συμβατική περίοδο, (χαμηλό, μεσαίο ή υψηλό)· iv) τη μετατροπή του βαθμού για κάθε κίνδυνο σε ένα συνολικό βαθμό για κάθε μία από τις τρεις μεγάλες κατηγορίες κινδύνων και v) τη μετατροπή των συνολικών βαθμών σε ασφάλιστρα κινδύνων, των οποίων το άθροισμα παρέχει το ασφάλιστρο του συνολικού κινδύνου.
(284)
Επιπλέον, τα παραδείγματα που δίνονται για να αποδειχθεί ότι τα DPLP διατρέχουν κινδύνους υψηλότερους από τον μέσο όρο. Έτσι, οι βελγικές αρχές υποστηρίζουν ότι τα DPLP αντιμετωπίζουν κίνδυνο που συνδέεται με τους υψηλότερους όγκους επειδή πραγματοποιούν ένα σημαντικό μέρος των εσόδων τους από τη δραστηριότητα του «ταχυδρομείου» και επειδή παρουσιάζει σημαντική ανελαστικότητα κόστους που οφείλεται σε ποσοστό των πάγιου κόστους υψηλότερου του μέσου όρου. Άλλος τύπος κινδύνου που θεωρείται πιο υψηλός για τα DPLP είναι ο κίνδυνος που συνδέεται με την ασφάλεια. Σύμφωνα με την ανάλυση, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα DPLP είναι από τους σπάνιους ευρωπαϊκούς ταχυδρομικούς φορείς που διανέμουν κατ’ οίκον τις συντάξεις σε μετρητά.
(285)
Με βάση την αξιολόγηση των διαφόρων κινδύνων, οι βελγικές αρχές συμπεραίνουν ότι η τέταρτη διαχειριστική σύμβαση παρουσιάζει υψηλό επίπεδο των τριών τύπων κινδύνου, ενώ η πρώτη, η δεύτερη και η τρίτη σύμβαση χαρακτηρίζονται από ένα μεσαίο επίπεδο κινδύνου (με μόνη εξαίρεση τον τομεακό κίνδυνο, που θεωρείται χαμηλός για την πρώτη σύμβαση). Οι βελγικές αρχές παρέχουν άλλα παραδείγματα για τον τρόπο μετατροπής σε ασφάλιστρο κινδύνου την ανωτέρω κατάταξη των διαφόρων κινδύνων, με βάση διαφορετικές τιμές για το «μέγιστο ασφάλιστρο κινδύνου».
(286)
Η μελέτη Deloite που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (257) ανωτέρω συμβαδίζει με τη μελέτη WIK σε πολλά σημεία:
1.
αμφότερες χρησιμοποιούν την ίδια μεθοδολογία έρευνας εταιρειών συγκρίσιμων όσον αφορά τις λειτουργίες και τον κίνδυνο στις βάσεις δημοσιονομικών δεδομένων·
2.
αμφότερες προτείνουν τη χρήση των κερδών εκμετάλλευσης ως του καταλληλότερου μέτρου αναφοράς για τον καθορισμό του κέρδους αναφοράς (λόγω της έλλειψης δεδομένων, των διαφορών λογιστικής μεταχείρισης μεταξύ των διαφόρων εταιρειών)·
3.
τέλος, οι φορείς παροχής καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας εξαιρούνται της ομάδας συγκρίσιμων επιχειρήσεων, επειδή λειτουργούν κυρίως σε ρυθμιζόμενες αγορές και απολαύουν αποκλειστικών δικαιωμάτων.
(287)
Όσον αφορά την ομάδα συγκρίσιμων επιχειρήσεων, η κύρια διαφορά μεταξύ της μελέτης WIK και της μελέτης Deloitte αφορά το μέγεθος των εταιρειών που λαμβάνονται υπόψη. Η Deloitte περιλαμβάνει στο δείγμα της μόνο τις εταιρείες των οποίων τα ετήσια έσοδα είναι άνω των 100 εκατ. ευρώ (84). Ο περιορισμός αυτός εξηγείται από την ανάλυση των ιδιαιτεροτήτων των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την παροχή καθολικής υπηρεσίας και τους συναφείς εμπορικούς κινδύνους και της αγοράς (85).
(288)
Η Deloitte κρίνει ειδικότερα ότι οι εταιρείες του τομέα αλληλογραφίας και δεμάτων που εκμεταλλεύονται ευρέα και σύνθετα δίκτυα συλλογής και διανομής μπορούν να συγκριθούν εύλογα με τα DP. Λαμβανομένων υπόψη των οικονομιών κλίμακας, της εμβέλειας και της πυκνότητας που επικρατούν στα ταχυδρομικά δίκτυα και της υψηλής αναλογίας των δαπανών λειτουργίας σε σχέση με το κόστος κεφαλαίου, καθώς και των συναφών κινδύνων (όπως ο κίνδυνος που σχετίζεται με τον όγκο, ο κίνδυνος αντικατάστασης από το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο), οι μεγάλες επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται πολλά προϊόντα του τομέα αλληλογραφίας και δεμάτων προσφέρονται περισσότερο για σύγκριση από τις μικρές ταχυδρομικές επιχειρήσεις. Οι εταιρείες εμπορευματικών μεταφορών και εφοδιασμού μπορούν επίσης - σε μικρότερο βαθμό - να συμβάλουν στη σύγκριση διότι χρησιμοποιούν τα ίδια αγαθά.
(289)
Για να καταδειχθεί η σημασία του μεγέθους των εταιρειών, Deloitte συγκρίνει το δείγμα της με εκείνες της ομάδας αναφοράς WIK II. Η Deloitte επισημαίνει ότι ο μέσος όρος των κερδών εκμετάλλευσης στο δείγμα WIK διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ομάδων εταιρειών διαφορετικού μεγέθους (που συνάγεται από τον αριθμό των εργαζομένων) (86). Η Deloitte ισχυρίζεται ότι στο δείγμα της (που βασίζεται σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις), δεν υπάρχει, αντιθέτως, στενή σχέση μεταξύ της κλίμακας και την των κερδών εκμετάλλευσης.
(290)
Μετά τη λήξη της διαδικασίας επιλογής του δείγματος, η Deloitte βασίζει την ανάλυσή της σε 7 εταιρείες ταχυδρομικές και δεμάτων, 18 εταιρείες εφοδιασμού και 19 εταιρείες μεταφοράς εμπορευμάτων. Όσον αφορά τον τομέα ταχυδρομείου και δεμάτων, η μικρή ομάδα επτά συγκρίσιμων εταιρειών περιλαμβάνει μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις δεμάτων εξπρές όπως η UPS, η FedEx και η TNT Express, καθώς και ορισμένα άλλους ταχυδρομικούς φορείς καταγωγής κυρίως των ΗΠΑ και του ΗΒ (87). Κατ’ αρχήν, το σύνολο δεδομένων καλύπτει την περίοδο 1990-2007, αλλά τα δεδομένα για τα πρώτα έτη είναι, ωστόσο, περιορισμένα η και Deloitte θεωρεί κατά συνέπεια ότι τα αποτελέσματα για τα έτη αυτά είναι λιγότερο αξιόπιστα (88).
(291)
Η Deloitte εξετάζει επιπλέον τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα περισσότερων άλλων μέσων μέτρησης της αποδοτικότητας. Απορρίπτει τη χρήση του συντελεστή εσωτερικής απόδοσης στην προκειμένη περίπτωση, λόγω των πρακτικών δυσκολιών που συνδέονται με την παροχή δεδομένων σχετικά με τις ταμειακές ροές. Απορρίπτει επίσης τη χρήση του δείκτη απόδοσης απασχολούμενου κεφαλαίου και του δείκτη απόδοσης ιδίων κεφαλαίων λόγω, π.χ., διαφορών μεταξύ των εταιρειών όσον αφορά τη λογιστική επεξεργασία των δαπανών και την κεφαλαιακή διάρθρωση (η τελευταία είναι σημαντική για τον δείκτη απόδοσης ιδίων κεφαλαίων). Η απόδοση του ενεργητικού έχει επίσης κριθεί ακατάλληλη δεδομένου ότι επικεντρώνεται στο σύνολο των στοιχείων του ενεργητικού. Η Deloitte προτείνει συνεπώς την επιλογή των κερδών εκμετάλλευσης, αλλά υπογραμμίζει ότι δεδομένου ότι αυτά δεν μετρούν άμεσα την απόδοση του κεφαλαίου, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για σκοπούς συγκριτικής μελέτης υπό την προϋπόθεση ότι οι συγκρινόμενες επιχειρήσεις εμφανίζουν παρόμοια ένταση κεφαλαίου.
(292)
Η Deloitte υπολογίζει ωστόσο, τον δείκτη απόδοσης απασχολούμενου κεφαλαίου (καθώς και τον δείκτη απόδοσης απασχολούμενου κεφαλαίου στην αξία της αγοράς και τον δείκτη απόδοσης του ενεργητικού) για ένα μικρό επιμέρους δείγμα έξι εταιρειών, αλλά εξάγει το συμπέρασμα ότι η κλίμακα και η απόκλιση του δείκτη απόδοσης απασχολούμενου κεφαλαίου μπορεί να αντανακλά διάφορους παράγοντες, γεγονός που επιβάλλει μια συνετή ερμηνεία και βλάπτει τη χρησιμότητά του ως δείκτη αναφοράς. Μεταξύ των παραγόντων αυτών, η Deloitte τονίζει τη σημασία της έντασης κεφαλαίου. Η Deloitte υποστηρίζει ότι όσον αφορά την ένταση κεφαλαίου, η καθολική υπηρεσία του DP είναι πλησιέστερη εκείνης π.χ. της UPS και της Fedex παρά εκείνης των φορέων εμπορευματικών μεταφορών όπως η Kuehne&Nagel ή η Wincanton.
(293)
Η Deloitte υπογραμμίζει επίσης τις σημαντικές διαφορές αποδοτικότητας των εταιρειών με την πάροδο του χρόνου, καθώς και στο πλαίσιο των διαφόρων τομέων όπως και μεταξύ αυτών. Αυτές οι διαφορές, σύμφωνα με την Deloitte, δικαιολογούν τη χρησιμοποίηση των κλιμάκων εύλογου κέρδους παρά μια μοναδική μέση αξία. Μία τέτοια προσέγγιση θα είναι επίσης σκόπιμη λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης να μην αδικούνται τα αποτελέσματα άνω του μέσου όρου που επιτυγχάνονται χάρη της βελτίωση της αποτελεσματικότητας.
(294)
Τα αποτελέσματα που συνέλεξε η Deloitte, ανά τομέα και για όλους τους τομείς, συνοψίζονται στον πίνακα 22 της μελέτης Deloitte. Έτσι:
α)
στον ταχυδρομικό τομέα και στον τομέα δεμάτων, για την περίοδο 1998-2007, ο μέσος όρος των ετήσιων μέσων όρων των κερδών εκμετάλλευσης είναι 8,1 %, ο μέσος όρος των ετήσιων διάμεσων τιμών των κερδών εκμετάλλευσης είναι 7,4 %, ο μέσος όρος των ετήσιων 25 εκατοστημορίων είναι 4,8 % και ο μέσος όρος των ετήσιων 75 εκατοστημορίων είναι 12 %·
β)
για το σύνολο των τομέων, για την περίοδο 1990-2007 ο μέσος όρος των ετήσιων μέσων όρων των κερδών εκμετάλλευσης είναι 6 %, ο μέσος όρος των ετήσιων διάμεσων τιμών των κερδών εκμετάλλευσης είναι 5,4 %, ο μέσος όρος των ετήσιων 25 εκατοστημορίων είναι 3,6 % και ο μέσος όρος των ετήσιων 75 εκατοστημορίων είναι 8,1 % (89)·
(295)
Ως δείκτη αναφοράς, η Deloitte προτείνει μια τιμή που βασίζεται στον μέσο όρο των ετήσιων μέσων όρων των κερδών εκμετάλλευσης ίσης με 7,9 % (90)· λαμβανομένης υπόψη της διαφοράς των κερδών εκμετάλλευσης που παρατηρήθηκε, η Deloitte συνάγει επίσης μια εύλογη κλίμακα των κερδών εκμετάλλευσης που βασίζεται στα ετήσια διατεταρτημοριακά διαστήματα (91).
(296)
Η επιλογή ενός δείγματος συγκρίσιμων επιχειρήσεων για τους παραδοσιακούς φορείς εκμετάλλευσης των ταχυδρομικών υπηρεσιών αποτελεί ένα πολύπλοκο έργο. Είναι αυτονόητο ότι η μεγαλύτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην επιλογή ενός ομίλου επιχειρήσεων που θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως σημείο αναφοράς για τις εμπορικές δραστηριότητες και τον κίνδυνο.
(297)
Οι μελέτες WIK και Deloitte έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό τους το γεγονός ότι αφορούν τις εμπορικές εταιρείες που ασκούν δραστηριότητες παρόμοιες με εκείνες των DPLP, αποκλείοντας τους παραδοσιακούς ταχυδρομικούς φορείς εκμετάλλευσης από το δείγμα σύγκρισης. Η CRA, αντίθετα, χρησιμοποιεί ένα δείγμα σύγκρισης που απαρτίζεται αποκλειστικά από άλλους ευρωπαϊκούς παραδοσιακούς φορείς παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών.
(298)
Η Επιτροπή συμμερίζεται τη γνώμη των WIK και Deloitte, σύμφωνα με την οποία τα οφέλη των ταχυδρομικών φορέων εκμετάλλευσης (που χρησιμοποιούνται από την CRA στη συγκριτική μελέτη) δεν είναι οι κανονικές συνθήκες της αγοράς, αλλά οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην επιλογή άλλων κρατών μελών σε θέματα ρύθμισης. Θα μπορούσαν, κατά συνέπεια, να μην αντικατοπτρίζουν κατάλληλα την αντιστάθμιση αναφοράς. Ταυτόχρονα, δεδομένου ότι το δείγμα της CRA αφορά τους παραδοσιακούς ταχυδρομικούς φορείς σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, φαίνεται να συνιστά το δείγμα επιχειρήσεων που πλησιάζουν περισσότερο προς τα DPLP. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να ληφθεί πλήρως υπόψη το δείγμα της CRA, ιδίως για την επαλήθευση μέσω διασταύρωσης των επιπέδων αναφοράς του εύλογου κέρδους (κέρδη εκμετάλλευσης) καθοριζόμενων βάσει των μελετών WIK και Deloitte.
(299)
Τόσο η μελέτη WIK ότι η μελέτη Deloitte αναγνωρίζουν ότι είναι αναγκαία η πρόβλεψη ενός ικανοποιητικού μεγέθους δείγματος για να αντληθούν ουσιώδη συμπεράσματα για τους σκοπούς της συγκριτικής μελέτης. Για τον σκοπό αυτό, οι εν λόγω αρχές βασίζονται σε ένα δείγμα (σχετικά) περιορισμένου αριθμού επιχειρήσεων στον ταχυδρομικό τομέα και των δεμάτων και σε δείγματα ευρύτερα συμπεριλαμβανομένων των εταιρειών στους τομείς της υλικοτεχνικής υποστήριξης και της μεταφοράς εμπορευμάτων. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι είναι σημαντικό να υπάρχει ένα δείγμα επαρκούς μεγέθους για στατιστικούς σκοπούς. Όσον αφορά τη θέση της CRA εν προκειμένω, η οποία αμφισβητεί τη χρησιμότητα αύξησης του μεγέθους του δείγματος προσθέτοντας εταιρείες λιγότερο συγκρίσιμες, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα ευρύτερα δείγματα που ορίζουν η WIK, και ιδίως η Deloitte, βάσει των μεθόδων επιλογής δειγμάτων, είναι επαρκώς συγκρίσιμα ώστε να χρησιμεύσουν ως σημαντικές ομάδες αναφοράς προκειμένου να αξιολογηθεί το όφελος των DPLP.
(300)
Η μελέτη WIK επιχειρεί να καθορίσει κέρδη εκμετάλλευσης αναφοράς με βάση τρεις ομάδες για λόγους σύγκρισης. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι η μελέτη WIK μπορεί να προσβληθεί σε δύο σημεία χωριστά αν και συνδεόμενα (92): i) Η προσφυγή εκ μέρους της WIK σε δείγματα στα οποία περιλαμβάνονται επίσης πολλές μικρότερες εταιρείες (93) που δεν είναι, προφανώς, συγκρίσιμες με τους παραδοσιακούς ταχυδρομικούς φορείς όπως τα DPLΡ· και ii) οι παραδοχές της WIK σχετικά με το επίπεδο κινδύνου που συνδέεται με τον ταχυδρομικό φορέα που αποτελεί αντικείμενο της έρευνας.
(301)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κλίμακα των δραστηριοτήτων, καθώς και η διάρθρωση του κόστους των παραδοσιακών ταχυδρομικών φορέων όπως τα DPLP (από κοινού με τον τύπο του ισχύοντος μηχανισμού ρύθμισης) αποτελούν ουσιώδη στοιχεία για την εκτίμηση της συγκριτικής μελέτης των επιπέδων κέρδους.
(302)
Πρώτον, αν το πάγιο κόστος είναι υψηλό (και αφορά, παραδείγματος χάριν, το κόστος του κεφαλαίου ή άλλα πάγια έξοδα που σχετίζονται με το δίκτυο), οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις ωφελούνται περισσότερο από τις οικονομίες κλίμακας και της πυκνότητας από ό,τι οι μικρές. Συγκρίνοντας τα μέσα κέρδη εκμετάλλευσης των μεγάλων και των μικρών επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στο δείγμα της WIK, η μελέτη Deloitte-II κατορθώνει να αποδείξει ότι τα μέσα κέρδη εκμετάλλευσης αυξάνονται με το μέγεθος των επιχειρήσεων (υπολογιζόμενο βάσει του αριθμού των εργαζομένων) (94). Πράγματι, η μέση τιμή του πρώτου τέταρτο (Q1) είναι πολύ χαμηλή στα τρία δείγματα WIK (π.χ. μόνο 0,75 % για το δείγμα WIK II για την περίοδο 1998-2007) (95), γεγονός που μπορεί να σημαίνει μια ορισμένη υπερεκπροσώπηση των (μικρότερων) επιχειρήσεων που υφίστανται ζημίες και αγωνίζονται να παραμείνουν στην αγορά. Συμπεριλαμβάνοντας τόσες μικρές επιχειρήσεις στα δείγματά της (συμπεριλαμβανομένων στο βασικό δείγμα της ομάδας αναφοράς II) η WIK ενδεχομένως έχει υποτιμήσει τα κέρδη εκμετάλλευσης αναφοράς που θα εφαρμόζονταν περισσότερο σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις και καλύτερα εδραιωμένες όπως το DP ή τα DPLP.
(303)
Δεύτερον, μολονότι η WIK αναφέρει, ορθώς, το χαμηλό προφίλ κινδύνου της επιχείρησης λόγω του μονοπωλιακού χαρακτήρα των δραστηριοτήτων της, δεν φαίνεται να έχει λάβει επαρκώς υπόψη τα σημαντικά πάγια έξοδα (σε σχέση με τα μεταβλητά) που επιφέρει η υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας, ούτε την εξέλιξη του προφίλ κινδύνου που θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις τροποποιήσεις του κανονιστικού καθεστώτος που γνώρισε ο φορέας κατά την πάροδο του χρόνου, ιδίως μεταξύ των διαφόρων περιόδων ρύθμισης (π.χ. οι διαφορετικές συμβάσεις διαχείρισης, στην περίπτωση των DPLP).
(304)
Το μερίδιο των πάγιων δαπανών μπορεί όχι μόνο να αυξηθεί λόγω της υψηλής έντασης κεφαλαίου μιας επιχείρησης (μία από τις εξηγήσεις των υψηλών πάγιων εξόδων), αλλά και επειδή μπορεί να προσαρμόσει το συνολικό κόστος λαμβανομένης υπόψη της υποχρέωσης (που συνδέεται με την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας) να διατηρήσουν ένα ευρύ δίκτυο διανομής και επειδή αδυνατεί να μειώσει το κόστος λόγω των ισχυουσών συμβάσεων εργασίας. Η υψηλή αναλογία των πάγιων δαπανών (96) θέτει περαιτέρω υπό αμφισβήτηση τη συμπερίληψη των μικρών εταιρειών στις οποίες η διάρθρωση του κόστους (το ποσοστό του πάγιου κόστους/μεταβλητού κόστους) φαίνεται να διαφέρουν σημαντικά (97).
(305)
Όπως περιγράφεται στην εισαγωγή, η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι το επίπεδο έκθεσης στον κίνδυνο ενός παραδοσιακού ταχυδρομικού φορέα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα χαρακτηριστικά του ρυθμιστικού μηχανισμού που συστήθηκε από τις δημόσιες αρχές για τη χρηματοδότηση της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας. Η μετάβαση σε ένα μακροπρόθεσμο σύστημα ανώτατων τιμών για την τιμή των γραμματοσήμων (όπως το γνώρισαν τα DPLP το 2006) συνεπάγεται ιδίως σημαντική αύξηση του μεγέθους του κινδύνου που συνδέεται με τον όγκο. Η ύπαρξη τέτοιου κινδύνου κλονίζει την παραδοχή της WIK σχετικά με τον εγγενώς χαμηλό κίνδυνο των δραστηριοτήτων των DPLP, τουλάχιστον για την περίοδο που χαρακτηρίζεται από ένα σύστημα ανώτατων τιμών.
(306)
Λαμβάνοντας υπόψη τα επιχειρήματα που παρουσιάστηκαν στις αιτιολογικές σκέψεις (286) έως (290), η Επιτροπή θεωρεί ότι για την αξιολόγηση του κέρδους των DPLP, τα δείγματα της Deloitte συνιστούν βελτίωση σε σχέση με τα δείγματα της WIK, δεδομένου ότι περιορίζονται σε επιχειρήσεις με υψηλότερο ελάχιστο μέγεθος (ετήσιος κύκλος εργασιών άνω των 100 εκατ. ευρώ).
(307)
Παράλληλα, πρέπει να σημειωθεί ωστόσο ότι για διάφορα θέματα, η προσέγγιση της Deloitte παρουσιάζει επίσης ορισμένες δυνητικές αδυναμίες και τα συμπεράσματά της πρέπει να ερμηνεύονται με σύνεση.
(308)
Τα δείγματα Deloitte φαίνεται να περιλαμβάνουν πολλές εταιρείες των οποίων η ένταση του κεφαλαίου είναι μεγαλύτερη από εκείνη που εφαρμόζεται στους ταχυδρομικούς φορείς (98). Από μεθοδολογική άποψη, τη χρήση των κερδών εκμετάλλευσης ως εργαλείου αξιολόγησης του κέρδους απαιτεί ένα συγκριτικό δείγμα εταιρειών με παρόμοια επίπεδα έντασης κεφαλαίου (που ορίζεται ως ο δείκτης κεφαλαίου/πωλήσεων). Η υπόθεση εργασίας είναι ότι οι εταιρείες που έχουν ίδια κέρδη εκμετάλλευσης θα έχουν απόδοση απασχολούμενου κεφαλαίου αντιστρόφως ανάλογη προς τον δείκτη κεφάλαιο/πωλήσεις (99). Κατά συνέπεια, η προσφυγή στα κέρδη εκμετάλλευσης ως δείκτη αναφοράς της αποδοτικότητας απαιτεί ένταση κεφαλαίου ίδια με εκείνη των εταιρειών που εμφανίζονται στην ομάδα αναφοράς. Παρότι είναι δύσκολο να υπάρξουν αξιόπιστες εκτιμήσεις της έντασης κεφαλαίου (100), φαίνεται ότι οι δραστηριότητες διανομής αλληλογραφίας και τύπου εμφανίζουν ένταση κεφαλαίου χαμηλότερη από ότι οι δεμάτων εξπρές των μεγάλων πολυεθνικών όπως UPS, Fedex, TNT και DHL (101). Κατά συνέπεια, ίσως ο δείκτης εύλογου κέρδους που ορίζεται με βάση τα δείγματα Deloitte υπερεκτιμά το κέρδος αναφοράς που θα πρέπει να εφαρμοστεί σε εταιρείες που παρουσιάζουν την ίδια διάρθρωση του κεφαλαίου με τα DPLP (102).
(309)
Υπό το πρίσμα των πολυάριθμων αβεβαιοτήτων που συνοδεύουν αυτό το εγχείρημα αξιολόγησης, η Επιτροπή θεωρεί δικαιολογημένο να καθορίσει μια εύλογη κλίμακα των κερδών εκμετάλλευσης βάσει των εκτιμήσεων της Deloitte όσον αφορά τη διάμεση τιμή των κερδών εκμετάλλευσης για το ευρύτερο δείγμα όλων των τομέων (5,4 %), καθώς και τη διάμεση τιμή των κερδών εκμετάλλευσης για το δείγμα των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον ταχυδρομικό τομέα και στον τομέα των δεμάτων (7,4 %) (103). Η κλίμακα που προκύπτει κατ’ αυτόν τον τρόπο [5,4 % -7,4 %] θα αποτελούσε, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, μια «κλίμακα εξ ορισμού» για το εύλογο κέρδος, τουλάχιστον για τις περιόδους κατά τις οποίες τα DPLP αντιμετώπισαν σημαντικό βαθμό κινδύνου, λαμβανομένης υπόψη της σύμβασης αντιστάθμισης σε ισχύ, και τα σημαντικά κίνητρα για να καταστούν πιο αποτελεσματικά (104).
(310)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κλίμακα [5,4 % - 7,4 %] είναι κατάλληλη ως τιμή εξ ορισμού, τόσο για τις δραστηριότητες διανομής αλληλογραφίας των DPLP όσο και για τις δραστηριότητες διανομής του τύπου, δεδομένου ότι πρόκειται για δραστηριότητες που συνδέονται στενά και παρουσιάζουν παρόμοια εμπορικά χαρακτηριστικά.
(311)
Είναι αλήθεια ότι τα DPLP έχουν αντιμετωπίσει χαμηλό ή μηδενικό ανταγωνισμό στους σχετικούς τομείς δραστηριότητας (διανομή επιστολών και τύπου). Στη βάση αυτή, τίθεται το ερώτημα αν πρέπει να υπολογιστεί το κέρδος με βάση τη διάμεση τιμή του κέρδους των δειγμάτων εταιρειών που αντιμετωπίζουν ανταγωνισμό και εάν μια τιμή αναφοράς πιο περιοριστική (δηλαδή χαμηλότερη), ως το πρώτο τέταρτο (25ο εκατοστημόριο), δεν θα ήταν επαρκής για μια εταιρεία στη θέση των DPLP. Εντούτοις, η Επιτροπή θεωρεί ότι μια τέτοια προσέγγιση δεν θα αναγνωρίσει επαρκώς την ύπαρξη σημαντικής μεταβολής των επιπέδων κέρδους, τόσο μεταξύ των εταιρειών όσο και με την πάροδο του χρόνου. Επιπλέον, πρέπει να αποφευχθεί οιαδήποτε αδικαιολόγητη κατάργηση των πιθανών βελτιώσεων της αποτελεσματικότητας επιβάλλοντας ένα ανώτατο όριο εξίσου αυστηρό στα κέρδη εκμετάλλευσης που επέτυχε εκ των υστέρων η εταιρεία.
(312)
Στην παρούσα υπόθεση, η Επιτροπή εκτιμά, επίσης, ότι δεν είναι σκόπιμο να βασιστεί σε μέτρα πέραν της διάμεσης τιμής, όπως το τρίτο τέταρτο (105). Δεδομένου ότι η προσέγγιση που θα εφαρμοστεί ορίζει ήδη μια κλίμακα μεταξύ διαφόρων δειγμάτων, η προστιθέμενη αξία από τον συνυπολογισμό, για στατιστικούς σκοπούς, των κλιμάκων εκατέρωθεν της διάμεσης τιμής στα δείγματα (το διατεταρτημοριακό διάστημα χρησιμοποιείται συχνά στις τιμές μεταβίβασης) φαίνεται κάπως περιορισμένη (106). Επομένως η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τη μεταβολή της διάμεσης τιμής στις διάφορες ομάδες αναφοράς, παρά τη μεταβολή γύρω από τη διάμεση τιμή στο συγκεκριμένο δείγμα (107).
(313)
Αλλά κυρίως, δεδομένου ότι ο τομέας «ταχυδρομείο» των DPLP παρουσιάζει χαμηλότερη ένταση κεφαλαίου από εκείνον των επιχειρήσεων δεμάτων εξπρές (108), φαίνεται ότι η χρησιμοποίηση της διάμεσης τιμής αυτού του τελευταίου δείγματος παρέχει ήδη αυτό καθεαυτό ένα ορισμένο περιθώριο ελιγμών που θα επιτρέψουν να αντιμετωπισθούν τα κυμαινόμενα επίπεδα κέρδους γύρω από τη διάμεση τιμή για τις εταιρείες που παρουσιάζουν χαμηλότερη ένταση κεφαλαίου, όπως τα DPLP, και να επιβραβεύσει επαρκώς τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, κατά περίπτωση.
(314)
Περισσότεροι διασταυρούμενοι έλεγχοι συνέπειας μπορούν να πραγματοποιηθούν συγκρίνοντας την κλίμακα εξ ορισμού που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (308) με άλλες διαθέσιμες εκτιμήσεις του εύλογου κέρδους. Όπως αναφέρθηκε ήδη στην αρχή του παρόντος υποτμήματος, είναι χρήσιμο να γίνει ένας διασταυρούμενος έλεγχος με τα διάμεση τιμή των κερδών εκμετάλλευσης της μελέτης CRA, που ανέρχεται σε […]% (109). Η διάμεση τιμή των κερδών εκμετάλλευσης υπολογίζεται με βάση το δείγμα της ομάδας αναφοράς II της WIK, που περιορίζεται στις επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατ. ευρώ, παρέχει κέρδη εκμετάλλευσης 7,1 %. Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι οι αριθμοί αυτοί περιλαμβάνονται στην κλίμακα [5,4 % -7,4 %], πράγμα που ενισχύει τον ισχυρισμό ότι αυτή η κλίμακα μπορεί να θεωρηθεί λογική.
(315)
Σε γενικές γραμμές, η Επιτροπή καταλήγει λοιπόν στο συμπέρασμα ότι ένα εξ ορισμού περιθώριο που περιλαμβάνεται σε μία κλίμακα [5,4 % -7,4 %] φαίνεται να αποτελεί ένα κατάλληλο περιθώριο αναφοράς για το κέρδος, τουλάχιστον για τις περιόδους κατά τις οποίες τα DPLP αντιμετώπισαν σημαντικό βαθμό κινδύνου και σημαντικά κίνητρα για την απόδοση.
(316)
Σε γενικές γραμμές, η Επιτροπή θεωρεί ότι όταν η σύμβαση μεταξύ του παραδοσιακού φορέα και των δημόσιων αρχών είναι τέτοια ώστε η δημόσια υπηρεσία συνδέεται με έναν σημαντικό βαθμό κινδύνου, το εύλογο κέρδος που χορηγείται στον παραδοσιακό φορέα πρέπει να είναι ανάλογο με το αντίστοιχο επίπεδο κινδύνου που διατρέχει. Αντίθετα, εάν η σύμβαση δεν συνεπάγεται παρά μικρό κίνδυνο, το επίπεδο εύλογου κέρδους θα πρέπει να είναι μικρό.
(317)
Στο προηγούμενο τμήμα, η Επιτροπή εξήγησε το διάβημά της με στόχο να καθορίσει μια εξ ορισμού κλίμακα εύλογου κέρδους [5,4 % -7,4 %], που θεωρείται κατάλληλο για τις συμβάσεις που παρουσιάζουν ένα επίπεδο σημαντικού κινδύνου. Είναι δύσκολο να υπολογιστεί η κατάλληλη τιμή αναφοράς από άποψη εύλογης κλίμακας κερδών εκμετάλλευσης σε περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου, αλλά είναι προφανές ότι μια τέτοια κλίμακα κερδών εκμετάλλευσης πρέπει να βρίσκεται στην αριστερή πλευρά της κατανομής στο δείγμα επιπέδων κέρδους που παρατηρήθηκαν. Η Επιτροπή θεωρεί δικαιολογημένο, σε αυτή την προοπτική, να υιοθετηθεί μια κλίμακα για το εύλογο κέρδος με βάση το πρώτο τεταρτημόριο (25ο εκατοστημόριο) αντί της διάμεσης τιμής.
(318)
Η προσφυγή στο 25ο εκατοστημόριο ως τιμής αναφοράς για τις συμβάσεις χαμηλού κινδύνου δίνει μια εύλογη κλίμακα κερδών εκμετάλλευσης [3,6 % - 4,8 %] βάσει των διαφόρων δειγμάτων Deloitte.
(319)
Επίσης, μια σύγκριση με τα αποτελέσματα της CRA σχετικά με τους παραδοσιακούς ταχυδρομικούς φορείς μπορεί να αποτελέσει μια χρήσιμη διασταυρούμενη επαλήθευση. Ο μέσος όρος του ετήσιου 25ο εκατοστημόριου υπολογισμένη από την Επιτροπή ισούται με […]%. Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι οι αριθμοί αυτοί περιλαμβάνονται στην κλίμακα [3,6 % - 4,8 %], πράγμα που ενισχύει τον ισχυρισμό ότι αυτή η κλίμακα μπορεί να θεωρηθεί λογική.
(320)
Σε γενικές γραμμές, η Επιτροπή καταλήγει λοιπόν στο συμπέρασμα ότι ένα εξ ορισμού περιθώριο που περιλαμβάνεται μέσα σε μία κλίμακα [3,6 % - 4,8 %] φαίνεται να αποτελεί ένα κατάλληλο περιθώριο αναφοράς του κέρδους για τις περιόδους κατά τις οποίες τα DPLP αντιμετώπισαν χαμηλό βαθμό κινδύνου.
(321)
Όπως εξηγείται στην εισαγωγή του παρόντος τμήματος, ο κίνδυνος που αναλαμβάνουν τα DPLP εξαρτάται από τον μηχανισμό αντιστάθμισης που εφαρμόζεται από το Βέλγιο. Αυτός ο μηχανισμός προβλέπεται στις διάφορες διαχειριστικές συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ των DPLP και του βελγικού κράτους και ποικίλλει κατά την πάροδο του χρόνου. Είναι επομένως εύλογο να ληφθούν υπόψη διάφορες κλίμακες για τα «εύλογα κέρδη εκμετάλλευσης» σύμφωνα με τον μηχανισμό αντιστάθμισης που είχε εφαρμοστεί, ο οποίος καθορίζει το επίπεδο του κινδύνου που τα DPLP αντιμετωπίζουν, αλλά και τον βαθμό στον οποίο τα DPLP ωθούνται να βελτιώσουν την παραγωγικότητά τους.
(322)
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι ο χαρακτηρισμός του κινδύνου στις συμβάσεις δεν εξαρτάται από την απλή παρουσία του κινδύνου στις συμβάσεις διαχείρισης των DPLP, και μάλιστα του απόλυτου βαθμού κινδύνου, αλλά μάλλον τον βαθμό στον οποίο ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος ή μικρότερος από εκείνος που συναντάται από τις εταιρείες που εμφανίζονται στις ίδιες ομάδες δειγμάτων. Το ίδιο ισχύει με την ένταση των κινήτρων που προτρέπουν τα DPLP να επιτύχουν βελτίωση της αποτελεσματικότητας. Δεδομένου ότι οι εν λόγω ομάδες δειγμάτων αποτελούνται από εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον, συνήθως είναι αντιμέτωπες με σημαντικό κίνδυνο και ισχυρά κίνητρα ώστε να καταστούν πιο αποτελεσματικές.
(323)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η τέταρτη σύμβαση υπηρεσιών διαχείρισης (2006-2010) προβλέπει σαφώς μηχανισμούς που περιλαμβάνουν μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις σχετικά με τις τιμές και τη χρηματοδότηση που βασίζονται σε ex ante παραμέτρους. Αυτό εφαρμόζεται στις δραστηριότητες των DPLP που αφορούν τόσο τη διανομή αλληλογραφίας όσο και του τύπου.
(324)
Ειδικότερα, όσον αφορά τη διανομή του τύπου, το άρθρο 9 της τέταρτης διαχειριστικής σύμβασης προβλέπει ότι κατά τη διάρκεια της σύμβασης (συνήθως περίοδος 5 ετών), ο μέσος σταθμισμένος όρος των τιμολογίων για την παροχή υπηρεσιών που ανήκουν στο «δείγμα μικρών χρηστών» δεν θα αυξηθεί ταχύτερα από ότι επιτρέπει ο μηχανισμός καθορισμού ανώτατων τιμών που βασίζεται στον δείκτη υγείας (ειδικό δείκτη των τιμών καταναλωτή) και μπόνους ποιότητας που αντικατοπτρίζει το ποσοστό του ατομικού ταχυδρομείου που διανέμεται εγκαίρως. Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο καθορισμός κατ’ αυτόν τον τρόπο των τιμολογίων για όλη την περίοδο της σύμβασης φέρει όλα τα χαρακτηριστικά μιας σύμβασης παροχής κινήτρων, η οποία εκθέτει την εταιρεία σε ένα επίπεδο σημαντικού κινδύνου.
(325)
Όσον αφορά τη διανομή του τύπου, το άρθρο 2 της τέταρτης διαχειριστικής σύμβασης διευκρινίζει ότι κατά τη διάρκεια της σύμβασης, τα τιμολόγια διανομής τύπου δεν μπορούν να αυξηθούν ταχύτερα από τον δείκτη υγείας. Για την κάλυψη του καθαρού κόστους διανομής του τύπου, λαμβανομένων υπόψη τις προβλεπόμενες αποδόσεις το άρθρο 13 παράγραφος 2 ορίζει την ετήσια αντιστάθμιση που τα DPLP δικαιούνται σε 290 613 000 ευρώ (ποσό προσαρμοσμένο για να ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός) (110). Το άρθρο 13 παράγραφος 5 ορίζει ότι εάν το περιεχόμενο ή οι όροι της ΥΓΟΣ αλλάζουν ή εφόσον επέλθει μια σημαντική εξέλιξη του κόστους που τα DPLP δεν δύνανται να θέσουν υπό έλεγχο, τα συμβαλλόμενα μέρη εξετάζουν κατά πόσο η αντιστάθμιση πρέπει να προσαρμοστεί προκειμένου να παρακολουθήσει την εξέλιξη του κόστους. Μια τέτοια προσαρμογή θεσπίζεται με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η εν λόγω ρήτρα θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως ρήτρα διαφυγής που επανεισάγει ex post ορισμένα στοιχεία στη σύμβαση (τα οποία προστατεύουν τα DPLP έναντι του κινδύνου). Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι όροι που χρησιμοποιούνται από τις δημόσιες αρχές είναι αρκετά ασαφείς και ότι τα DPLP δεν μπορούν, ως εκ τούτου, να στηριχθούν στη χρήση τους. Εν γένει, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ρυθμίσεις για τις δραστηριότητες των DPLP που συνδέονται με τη διανομή του τύπου προϋποθέτουν μακροπρόθεσμη δέσμευση σχετικά με το επίπεδο αντιστάθμισης.
(326)
Συνεπώς, κατά την Επιτροπή, η τέταρτη σύμβαση διαχείρισης (2006-2010) δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνεπάγεται χαμηλό κίνδυνο, αλλά μάλλον ένα σημαντικό βαθμό κινδύνου. Γενικά, η κλίμακα εξ ορισμού [5,4 % -7,4 %] φαίνεται να ταιριάζει στους δύο τύπους δραστηριοτήτων που προβλέπονται από την τέταρτη διαχειριστική σύμβαση που έχει συνάψει.
(327)
Αντίθετα, οι προγενέστερες διαχειριστικές συμβάσεις (μέχρι το 2005) φαίνεται να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε μηχανισμούς τιμών και αντιστάθμισης με χαμηλό βαθμό κινδύνου για τα DPLP.
(328)
Όσον αφορά τον καθορισμό των τιμών των γραμματοσήμων, η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι τρεις πρώτες συμβάσεις διαχείρισης δεν εφαρμόζουν μηχανισμό ανώτατων τιμών του τύπου που χρησιμοποιείται στην τέταρτη σύμβαση διαχείρισης (προβλέπει μακροπρόθεσμη δέσμευση σχετικά με τις τιμές). Οι συμβάσεις αυτές αναφέρονται κυρίως, σε αρκετά γενικές γραμμές, σε τιμολόγια που βασίζονται στις πραγματικές δαπάνες, που καθορίζονται με βάση τις κατάλληλες λογιστικές αρχές (111).
(329)
Κατά τον ίδιο τρόπο, σχετικά με τη διανομή τον τύπο, η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι τρεις πρώτες συμβάσεις διαχείρισης δεν προβλέπουν κανένα προϋπολογισμό κατά αποκοπή που καλύπτει την περίοδο της σύμβασης κατά τρόπο παρεμφερή με την τέταρτη διαχειριστική σύμβαση (112). Αναφέρονται μάλλον στις αντισταθμίσεις βάσει των πραγματικών δαπανών (113). Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η δεύτερη σύμβαση ορίζει εξάλλου ένα συνολικό ανώτατο όριο για την αντιστάθμιση, αλλά τα πραγματικά αντισταθμιστικά ποσά που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου φαίνεται να θέτουν υπό αμφισβήτηση τον πραγματικά δεσμευτικό χαρακτήρα του ανωτάτου ορίου (114). Η πρώτη σύμβαση διαχείρισης καθόριζε επίσης ετήσια επιχορήγηση (αντιστάθμιση), αλλά η Επιτροπή παρατηρεί ότι, συγχρόνως, η σύμβαση δεν προσδιορίζει ένα μακροπρόθεσμο ανώτατο όριο για τα τιμολόγια κατανομής τύπου.
(330)
Η Επιτροπή είναι λοιπόν της γνώμης ότι η κλίμακα [3,6 % - 4,8 %], που θεωρήθηκε εύλογη επειδή δεν υπήρχε σημαντικός κίνδυνος που να συνδέεται με τη σύμβαση, πρέπει να εφαρμόζεται τόσο στη διανομή του τύπου όσο και στη διανομή ταχυδρομείου για την περίοδο των πρώτων τριών συμβάσεων διαχείρισης.
(331)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μια προσέγγιση βάσει των συμβάσεων προτείνεται επίσης από τις βελγικές αρχές στο έγγραφο που υπέβαλαν στις 14 Δεκεμβρίου 2011. Μολονότι η προτεινόμενη μεθοδολογία εγείρει διάφορα ζητήματα όσον αφορά τους παράγοντες κινδύνου και τον τρόπο με τον οποίο αυτοί σταθμίζονται (115), μια ανάλυση ανά συμβατική περίοδο που ταξινομεί κυρίως τον κίνδυνο που διατρέχουν τα DPLP σε συνάρτηση με μία κλίμακα τριών επιπέδων (χαμηλό, μεσαίο, υψηλό) συνάδει εν πολλοίς με την προσέγγιση που υιοθετήθηκε από την Επιτροπή. Συνολικά, η σχετική κατάταξη που πραγματοποίησαν τα DPLP των συμβάσεων σε όρους κινδύνου φαίνεται συνεπής με την ανάλυση της Επιτροπής, δεδομένου ότι οι βελγικές αρχές εκτιμούν, επίσης, ότι η τέταρτη σύμβαση είναι συνολικά περισσότερο επικίνδυνη από ό,τι οι τρεις πρώτες.
(332)
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μια εξ ορισμού κλίμακα του περιθωρίου εκμετάλλευσης (κέρδη εκμετάλλευσης) μεταξύ [5,4 % - 7,4 %] αποτελεί κατάλληλη κλίμακα αναφοράς για τον καθορισμό του εύλογου κέρδους για τις περιόδους κατά τη διάρκεια των οποίων τα DPLP αντιμετώπιζαν σημαντικό κίνδυνο και συνεκτιμά τα ισχυρά κίνητρα για αποδοτικότητα.
(333)
Η Επιτροπή συμπεραίνει επίσης ότι μια κλίμακα των κερδών εκμετάλλευσης μεταξύ [3,6 % - 4,8 %] αποτελεί κατάλληλη κλίμακα αναφοράς για τον καθορισμό του εύλογου κέρδους για τις περιόδους κατά τη διάρκεια των οποίων τα DPLP δεν αντιμετώπιζαν σημαντικό κίνδυνο.
(334)
Προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι προσπάθειες, σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, που τα DPLP έχουν καταβάλει για την επίτευξη βελτίωσης της αποδοτικότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να επιδείξει σύνεση χρησιμοποιώντας τα ανώτατα όρια των δύο κλιμάκων για τον καθορισμό του εύλογου κέρδους που πρέπει να περιληφθούν στο κόστος των δημοσίων υπηρεσιών. Αυτή η προσέγγιση τονίζεται επίσης στη μελέτη Deloitte [βλέπε αιτιολογική σκέψη (292)] σύμφωνα με την οποία η προσφυγή σε κλίμακες ήταν σκόπιμη λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης να μην αδικούνται τα αποτελέσματα άνω του μέσου όρου που επιτεύχθηκαν χάρη σε βελτιώσεις της αποτελεσματικότητας.
(335)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι τρεις πρώτες συμβάσεις διαχείρισης (1992-1996, 1997 - 2002 και 2003-2005) παρουσιάζουν χαμηλό κίνδυνο και ότι η χρησιμοποίηση ενός επιπέδου εύλογου κέρδους που αντιστοιχεί σε κέρδη εκμετάλλευσης 4,8 % μπορεί να εφαρμοστεί στη διανομή τόσο του ταχυδρομείου όσο και του τύπου. Θεωρεί, αντίθετα, ότι η τέταρτη σύμβαση διαχείρισης (2006-2010) συνοδεύεται σαφώς από σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο, με αποτέλεσμα ένα επίπεδο εύλογου κέρδους που αντιστοιχεί σε κέρδη εκμετάλλευσης 7,4 % μπορεί να εφαρμόζεται στη διανομή τόσο του ταχυδρομείου όσο και του τύπου.
(336)
Η πρώτη σύμβαση διαχείρισης ορίζει ότι η ετήσια αντιστάθμιση που καταβάλλει το Δημόσιο προορίζεται για το σύνολο των αποστολών δημόσιας υπηρεσίας.
(337)
Η ενδεχόμενη υπεραντιστάθμιση πρέπει συνεπώς να υπολογιστεί προσθέτοντας το σύνολο των εξόδων και των εσόδων όλων των αποστολών δημόσιας υπηρεσίας.
(338)
Η ετήσια αντιστάθμιση που καταβάλλει το Δημόσιο για την αποστολή παροχής δημόσιας υπηρεσίας πρέπει να περιλαμβάνεται στα έσοδα. Οι ετήσιες αντισταθμίσεις που έλαβαν τα DPLP στο πλαίσιο της πρώτης σύμβασης διαχείρισης αντιπροσωπεύουν συνολικό ποσό 1,5 δισεκατ. ευρώ.
(339)
Επιπλέον, τα ακόλουθα μέτρα ενίσχυσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη:
Μεταβίβαση ακινήτων
(340)
Η πρώτη σύμβαση διαχείρισης προέβλεπε επίσης μεταβίβαση κρατικών ακινήτων στα DPLP. Αυτή η μεταβίβαση ακινήτων ύψους 112,2 εκατ. ευρώ, για την οποία δεν καταβλήθηκε καμία αντιστάθμιση, πρέπει να περιληφθεί στα έσοδα των DPLP για τους σκοπούς του υπολογισμού της υπεραντιστάθμισης για την περίοδο που καλύπτεται από την πρώτη σύμβαση διαχείρισης. Τα DPLP δεν κατέβαλαν καμία αντιστάθμιση στο κράτος για τη χρήση των κτιρίων κατά τη διάρκεια της περιόδου που προηγήθηκε της μεταβίβασης.
(341)
Το 1997, κατεβλήθη ποσό 62 εκατ. ευρώ από το κράτος στα DPLP και ενεγράφη από αυτά ως εισφορά κεφαλαίου. Οι βελγικές αρχές παραδέχθηκαν στη συνέχεια ότι η εν λόγω μεταβίβαση αντιστοιχούσε πράγματι στην καθυστερημένη καταβολή του υπολοίπου της ετήσιας αντιστάθμισης που προβλεπόταν για το 1996 από την πρώτη σύμβαση διαχείρισης.
(342)
Στην αρχή, το εν λόγω ποσό δεν είχε καταβληθεί εγκαίρως στα DPLP το 1996, ενώ η κρατική αντισταθμιστική πληρωμή δεν υπερέβαινε το ετήσιο ποσό που προβλέπεται από τη σύμβαση διαχείρισης για το εν λόγω έτος.
(343)
Για τους σκοπούς του ελέγχου της υπεραντιστάθμισης, η καταβολή 62 εκατ. ευρώ περιλαμβάνεται στην αντιστάθμιση ΥΓΟΣ για την περίοδο που καλύπτεται από την πρώτη σύμβαση διαχείρισης.
(344)
Ο υπολογισμός της υπεραντιστάθμισης για την πρώτη σύμβαση διαχείρισης μπορεί να συνοψιστεί ως εξής:
-
Καθαρό κόστος (κόστος - έσοδα) όλων των αποστολών δημόσιας υπηρεσίας, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας
-
Εύλογο κέρδος που έχει εγκριθεί για τις ΥΓΟΣ
+
Ετήσιες αντισταθμίσεις των ΥΓΟΣ
+
Μεταβίβαση ακινήτων
+
Εισφορά κεφαλαίου 1997
=
Υπεραντιστάθμιση
(345)
Σύμφωνα με τις ακόλουθες τρεις συμβάσεις διαχείρισης, ο υπολογισμός της υπεραντιστάθμισης θα λάβει υπόψη μόνον τα έξοδα και τα έσοδα των ΥΓΟΣ που, δυνάμει των διατάξεων αυτών των συμβάσεων, μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας. Τα έξοδα και τα έσοδα που αντιστοιχούν στις άλλες ΥΓΟΣ που, σύμφωνα με τις διατάξεις των συμβάσεων διαχείρισης, δεν μπορούν να διεκδικήσουν ενίσχυση δεν λαμβάνονται υπόψη. Οι γενικές ταχυδρομικές υπηρεσίες δεν αποτελούν μέρος των δραστηριοτήτων που τυγχάνουν ενίσχυσης, το ενδεχόμενο καθαρό κόστος δεν θα ληφθεί υπόψη και πρέπει να χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από ιδίους πόρους των DPLP σύμφωνα με την εντολή δημόσιας υπηρεσίας που ορίζεται από τις συμβάσεις διαχείρισης. Οι δραστηριότητες που, σύμφωνα με τις συμβάσεις διαχείρισης, απολαύουν του ποσού αντιστάθμισης που καθορίζεται σε αυτές περιλαμβάνουν ιδίως τη διανομή του τύπου (εφημερίδες και περιοδικά) και άλλες δημόσιες υπηρεσίες, που απαριθμούνται στην αιτιολογική σκέψη (33).
(346)
Λόγω των φθηνών τιμών που ισχύουν για τη διανομή του τύπου, οι ΥΓΟΣ που λαμβάνουν ενίσχυση παρουσιάζουν εν γένει ζημίες.
(347)
Στον βαθμό που η ενδεχόμενη υπεραντιστάθμιση μιας δεδομένης υπηρεσίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση το καθαρό κόστος που προκύπτει από άλλες υποαντισταθμισμένες αποστολές δημόσιας υπηρεσίας, όλες οι δαπάνες και τα έσοδα που συνδέονται με τις ΥΓΟΣ που είναι επιλέξιμες για ενίσχυση στο πλαίσιο των συμβάσεων διαχείρισης, θα προστεθούν για τους σκοπούς του υπολογισμού.
(348)
Οι ετήσιες αντισταθμίσεις που λαμβάνουν τα DPLP δυνάμει των τριών συμβάσεων διαχείρισης αντιπροσωπεύουν συνολικό ποσό των 3,5 δισεκατ. ευρώ.
(349)
Εκτός από τις αντισταθμίσεις που προβλέπονται στις συμβάσεις διαχείρισης, τα DPLP έλαβαν, καθ’ όλη την περίοδο που καλύπτει η έρευνα, αποκλειστικά δικαιώματα που χορηγούνται από το κράτος για την παροχή ανατιθέμενων κατ’ αποκλειστικότητα ταχυδρομικών υπηρεσιών. Μολονότι τα ενδεχόμενα καθαρά πλεονάσματα που προέρχονται από το εν λόγω αποκλειστικό τομέα δεν αποτελούν κρατικούς πόρους για τους σκοπούς του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων και δεν μπορούν, κατά συνέπεια, να αποτελέσουν αντικείμενο εντάλματος είσπραξης σε περίπτωση υπεραντιστάθμισης, μπορούν και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο της εφαρμογής των κανόνων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις, κατά την εκτίμηση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας οποιαδήποτε άλλης κρατικής ενίσχυσης που χορηγείται στον εν λόγω φορέα υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών. Συνεπώς, κατά την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου της αντιστάθμισης που χορηγήθηκε στα DPLP στο πλαίσιο των διαφόρων συμβάσεων διαχείρισης σύμφωνα με το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, τα πλεονάζοντα κέρδη που πραγματοποίησαν τα βελγικά ταχυδρομεία στον τομέα αυτό αφαιρούνται από το κόστος των ΥΓΟΣ που δικαιούνται αντιστάθμιση για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας δυνάμει των διατάξεων των συμβάσεων αυτών.
(350)
Πρέπει να σημειωθεί το γεγονός ότι η εν λόγω αρχή έχει περιληφθεί στο πλαίσιο ΥΓΟΣ, το οποίο ορίζει ότι «εάν η εξεταζόμενη επιχείρηση διαθέτει αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα που συνδέονται με υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος από την οποία προκύπτουν κέρδη που υπερβαίνουν το εύλογο κέρδος, ή εφόσον απολαύει άλλων πλεονεκτημάτων παρεχομένων από το κράτος, αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού τους σε σχέση με το άρθρο 87 της συνθήκης και να προστίθενται στα έσοδα της επιχείρησης» (116). Η αρχή αυτή αντικατοπτρίζει την προϋπόθεση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας που είναι εγγενής στο άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Πράγματι, η ενίσχυση που καταβλήθηκε για μια ΥΓΟΣ επιπλέον των πλεοναζόντων κερδών που προκύπτουν από αποκλειστικό ή ειδικό δικαίωμα που χορηγείται στην επιχείρηση και αρκούν από μόνες τους για να καλύψει το κόστος μιας άλλης ΥΓΟΣ, δεν είναι απαραίτητη για την παροχή της ΥΓΟΣ. Ο φορέας που πραγματοποιεί τα πλεονάζοντα κέρδη απολαύει ήδη ενός μέτρου που επιτρέπει να διασφαλιστεί η ΥΓΟΣ υπό συνθήκες οικονομικής ισορροπίας, μολονότι δεν είναι απαραίτητη καμία συμπληρωματική αντιστάθμιση.
(351)
Ως εκ τούτου, οποιοδήποτε πλεονάζον κέρδος του αποκλειστικού τομέα λόγω του αποκλειστικού δικαιώματος που χορηγείται πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για την εκτίμηση της αναγκαιότητας αντισταθμίσεων για τις εν λόγω ΥΓΟΣ που χορηγούνται στα DPLP.
(352)
Κατά συνέπεια, όλα τα κέρδη που προκύπτουν από τον αποκλειστικό τομέα που υπερβαίνουν το επίπεδο εύλογου κέρδους λαμβάνονται υπόψη κατά την ανάλυση της υπεραντιστάθμισης των ΥΓΟΣ.
(353)
Ωστόσο, επειδή ο αποκλειστικός τομέας προορίζεται πρωτίστως για τη χρηματοδότηση της παροχής καθολικής υπηρεσίας, κάθε ζημία καταχωρημένη σε άλλους τομείς της καθολικής υπηρεσίας μειώνει τη συμβολή του αποκλειστικού τομέα στα έξοδα των άλλων σχετικών ΥΓΟΣ.
(354)
Επιπλέον, κατά τον ποσοτικό προσδιορισμό του υπερβολικού κέρδους που προκύπτει από τον αποκλειστικό τομέα, είναι αναγκαίο να ληφθεί υπόψη το κόστος που προκύπτει από την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας, αλλά που καλύπτεται από δραστηριότητες οι οποίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο της καθολικής υπηρεσίας. Σύμφωνα με τη νομολογία Chronopost, τα έξοδα του δικτύου λιανικής κατανέμονται σε όλη την αναλυτική λογιστική των DPLP μεταξύ των δραστηριοτήτων οι οποίες απαιτούν να προσφεύγουν στο δίκτυο, η οποία περιλαμβάνει τα προϊόντα καθολικής υπηρεσίας, αλλά όχι μόνο. Ειδικότερα, η υποχρέωση που επιβάλλεται στα DPLP να διατηρεί ένα δίκτυο λιανικής ένα ορισμένου μεγέθους και πυκνότητας, για την παροχή καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας υψηλής ποιότητας που ορίζεται από τις βελγικές αρχές συνεπάγεται απώλειες για τις εμπορικές δραστηριότητες οι οποίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της καθολικής υπηρεσίας δεδομένου ότι ένα μέρος των εξόδων του δικτύου λιανικής καταλογίζεται, σύμφωνα με τη νομολογία Chronopost, στα εμπορικά προϊόντα που χρησιμοποιούν το δίκτυο λιανικής πώλησης.
(355)
Περιορισμοί δικτύου που επιβάλλονται από τις συμβάσεις διαχείρισης: Οι περιορισμοί που επιβάλλονται από το κράτος αφορούν την πυκνότητα και το είδος των σημείων ταχυδρομικής υπηρεσίας (Ταχυδρομικά γραφεία ή/και σημεία ταχυδρομικής εξυπηρέτησης) που συνθέτουν το δίκτυο λιανικής πώλησης. Ορίζονται στις διαδοχικές συμβάσεις διαχείρισης. Έτσι, η τέταρτη σύμβαση υπηρεσιών διαχείρισης (2005-2010) προβλέπει:
α)
τη γενική επιταγή διατήρησης ενός δικτύου που επιτρέπει την εκτέλεση της καθολικής υπηρεσίας και των άλλων δημόσιων υπηρεσιών που ανατίθενται σε DPLP (117)·
β)
την υποχρέωση διατήρησης τουλάχιστον 1 300 σημεία ταχυδρομικής υπηρεσίας (Ταχυδρομικά γραφεία και σημεία ταχυδρομικής εξυπηρέτησης) (118)·
γ)
την υποχρέωση διατήρησης τουλάχιστον 589 ταχυδρομικών γραφείων·
δ)
επιπλέον, η μέγιστη οδική απόσταση μεταξύ κάθε σημείου ταχυδρομικής υπηρεσίας που προσφέρει ένα φάσμα βασικών υπηρεσιών και ταχυδρομικού γραφείου που παρέχει ένα πλήρες φάσμα υπηρεσιών δεν μπορεί να υπερβεί τα 10 km.
(356)
Οι βελγικές αρχές θεωρούν ότι οι ειδικές απαιτήσεις για τον αριθμό και τον τύπο των σημείων ταχυδρομικής υπηρεσίας που συγκροτούν το δίκτυο λιανικής των DPLP αποτελούν υποχρέωση χωριστής εδαφικής παρουσίας που επιβάλλεται από το κράτος πέραν των απαιτήσεων της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας. Στη βάση αυτή, το Βέλγιο θεωρεί ότι όλο το καθαρό κόστος που αντιστοιχεί στην εν λόγω ειδική υποχρέωση εδαφικής παρουσίας πρέπει να αντισταθμίζεται από το κράτος.
(357)
Ποσοτικοποίηση του περιορισμού δικτύου: Προκειμένου να καθοριστεί το καθαρό κόστος που η υποχρέωση διατήρησης δικτύου λιανικής που αριθμεί τουλάχιστον 1 300 σημεία ταχυδρομικής υπηρεσίας, εκ των οποίων ένα ελάχιστο αριθμό 589 ταχυδρομικών γραφείων, συνεπάγεται για τα DPLP, οι βελγικές αρχές συνέκριναν το πραγματικό δίκτυο λιανικής, του οποίου η πυκνότητα και ο τύπος των σημείων ταχυδρομικής υπηρεσίας επιβάλλονται από το κράτος, με ένα υποθετικό δίκτυο λιανικής που τα DPLP θα εκμεταλλεύονταν εάν δεν έπρεπε να λάβουν υπόψη τους ειδικούς περιορισμούς. Με άλλα λόγια, το υποθετικό δίκτυο λιανικής είναι αυτό που τα DPLP θα επέλεγαν να εκμεταλλευθούν σε συνθήκες της ελεύθερης αγοράς εάν το κράτος δεν τους επέβαλε τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας.
(358)
Οι βελγικές αρχές εκτιμούν ότι αυτό το υποθετικό δίκτυο θα αποτελείται μόνο από σημεία θέση. Τα ταχυδρομικά γραφεία θα καταργούνταν. Ωστόσο, για να διασφαλισθεί η δυνατότητα να συνεχίσουν να εξυπηρετούν τον ίδιο συνολικό όγκο πελατών, τα DPLP πρέπει να αυξήσουν σημαντικά τον αριθμό των σημείων θέσης.
Σύγκριση μεταξύ του υφιστάμενου δικτύου λιανικής πώλησης των DPLP και ενός υποθετικού δικτύου χωρίς υποχρεώσεις που επιβάλλονται από το κράτος
Συνολικός αριθμός των σημείων ταχυδρομικής υπηρεσίας
Ταχυδρομικά γραφεία (α) + ταχυδρομικά σημεία (β)
(α)
Αριθμός ταχυδρομικών γραφείων
(σημεία ταχυδρομικής υπηρεσίας που διαχειρίζονται τα DPLP)
(β)
Αριθμός των ταχυδρομικών σημείων
(σημεία εξυπηρέτησης που βρίσκονται σε χώρους τρίτων)
Πραγματικό δίκτυο λιανικής των DPLP (τέλος 2009)
1 401 =
713 +
688
Υποθετικό δίκτυο λιανικής χωρίς υποχρεώσεις που επιβάλλονται από το κράτος (σύμφωνα με τις βελγικές αρχές)
[…] =
[…] +
[…]
Υποχρέωση δικτύου λιανικής που επιβάλλεται από το κράτος
Ελάχιστο 1 300
Ελάχιστο 589
Καμία υποχρέωση
(359)
Όπως προκύπτει από τον παραπάνω πίνακα, το πραγματικό δίκτυο λιανικής DPLP ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του κράτους: ο συνολικός αριθμός των σημείων ταχυδρομικής υπηρεσίας και ο αριθμός των ταχυδρομικών γραφείων υπερβαίνουν αμφότεροι το απαιτούμενο επίπεδο. Αντίθετα, το υποθετικό δίκτυο που τα DPLP θα εκμεταλλεύονταν εάν τους επιτρεπόταν να επιλέξουν το δίκτυο λιανικής με αποκλειστικά εμπορικές εκτιμήσεις θα ήταν πολύ διαφορετικό: ο συνολικός αριθμός των ταχυδρομικών σημείων θα αυξανόταν, αλλά τα ταχυδρομικά γραφεία που διαχειρίζονται τα DPLP θα καταργούνταν.
(360)
Πραγματικότητα του περιορισμού δικτύου: πρέπει να διευκρινιστεί ότι ο περιορισμός που το κράτος επιβάλλει στα DPLP δεν είναι σαφώς καθορισμένος.
(361)
Πρώτον, το δίκτυο που πράγματι διατηρούν τα DPLP είναι σημαντικότερο από εκείνο που απαιτείται από το κράτος. Τόσο ο συνολικός αριθμός των σημείων ταχυδρομικής υπηρεσίας όσο και ο αριθμός των ταχυδρομικών γραφείων υπερβαίνουν το ελάχιστο επίπεδο που απαιτείται από το κράτος, πράγμα που θα μπορούσε αφήσει να εννοηθεί ότι οι υποχρεώσεις που πρέπει να τηρεί δεν επιβαρύνουν τα DPLP, τα οποία διατηρούν με τη βούλησή τους ένα δίκτυο του σημερινού μεγέθους.
(362)
Οι βελγικές αρχές εξηγούν αυτό το πλεόνασμα ταχυδρομικών γραφείων από τον όρο της απόστασης 10 km, από την ανάγκη να διαθέτουν ένα περιθώριο ασφαλείας για την αντιμετώπιση απροσδόκητης κατάργησης ταχυδρομικών σημείων και από την πρόθεσή τους να παρατείνουν τον ελάχιστο απαιτούμενο αριθμό ταχυδρομικών γραφείων σε 650 στην επόμενη σύμβαση διαχείρισης, μολονότι θα ήταν αντιπαραγωγικό να ευθυγραμμισθούν με τον αριθμό που έχει ορισθεί κλείνοντας ταχυδρομικά γραφεία και ανοίγοντας τα εκ νέου μετά από κάποιο χρονικό διάστημα. Οι βελγικές αρχές προβάλλουν το επιχείρημα ότι αυτοί είναι οι λόγοι για τους οποίους τα DPLP δεν ήταν σε θέση να μειώσουν περισσότερο τον αριθμό των ταχυδρομείων για να προσεγγίσουν το απαιτούμενο ελάχιστο των 589. Σύμφωνα με αυτές, παρά το ονομαστικό πλεόνασμα των σημείων ταχυδρομικής υπηρεσίας, η σημερινή κατάσταση του δικτύου, που αριθμεί 713 ταχυδρομικά γραφεία, υπαγορεύεται, πράγματι, από τις απαιτήσεις του κράτους.
(363)
Δεύτερον, η μέθοδος που επέλεξαν οι βελγικές αρχές στηρίζεται στον αναδρομικό υπολογισμό των δαπανών λιανικού δικτύου από το 2009 έως το 1992. Αυτός ο αναδρομικός υπολογισμός συνεπάγεται αναπόφευκτα μεθοδολογικές αβεβαιότητες. Το επιχειρησιακό μοντέλο των ταχυδρομικών σημείων δεν είναι αναγκαστικά διαθέσιμο από το 1992. Επιπλέον, κατά το παρελθόν, το προσωπικό των DPLP ήταν αποτελείτο ουσιαστικά από μονίμους υπαλλήλους των οποίων οι μισθολογικές δαπάνες ήταν πολύ ανελαστικές. Επειδή τα ταχυδρομικά σημεία δεν διαχειρίζονται από προσωπικό των DPLP, οι μόνιμοι υπάλληλοι που δεν θα είναι πλέον τοποθετημένοι σε ταχυδρομικά γραφεία θα εξακολουθήσουν να αμείβονται από τα DPLP. Συνεπώς, είναι απίθανο το ενδεχόμενο κλείσιμο ταχυδρομείων στην αρχή της περιόδου που καλύπτει η έρευνα να οδηγήσει σε άμεση μείωση των μισθολογικών δαπανών. Αντίθετα, αυτού του είδους οι οικονομίες θα μπορούσαν να επιτευχθούν, σε κάποιο βαθμό, το 2009, επειδή στο προσωπικό συμπεριλαμβάνονταν περισσότεροι συμβασιούχοι. Λαμβανομένης υπόψη της σταδιακής μετάβασης σε προσωπικό υπό καθεστώς λιγότερο ανελαστικό και των διαδοχικών βελτιώσεων του συστήματος αναλυτικής λογιστικής, μπορεί να θεωρηθεί ότι τα λογιστικά δεδομένα σχετικά με τα πιο πρόσφατα οικονομικά έτη δεν υπόκεινται σε τέτοια στρέβλωση. Ωστόσο, δεδομένου ότι πάνω από 20 000 υπάλληλοι εργάζονται για τα DPLP και δεν μπορούν ούτε να χρησιμοποιηθούν στα ταχυδρομικά σημεία ούτε και να απολυθούν, η αντικατάσταση όλων των ταχυδρομικών γραφείων από ταχυδρομικά σημεία παραμένει, ακόμα και σήμερα, επιλογή θεωρητική και μη ρεαλιστική.
(364)
Οι βελγικές αρχές τονίζουν ωστόσο ότι, κατά το παρελθόν, το κόστος των ενδεχόμενων απολύσεων θα είχε αντισταθμιστεί από τις εξοικονομήσεις από το κόστος εκμετάλλευσης και από την πώληση κτιρίων που είχαν καταστεί άχρηστα. Όσον αφορά την αξιοπιστία των στοιχείων σχετικά με την περίοδο 1992-2002, οι βελγικές αρχές ισχυρίζονται ότι στην πράξη, το κόστος του δικτύου λιανικής είναι πιθανό να έχει υποεκτιμηθεί, διότι ορισμένα στοιχεία που θα μπορούσαν να θεωρηθούν κόστος δικτύου έχουν ομαδοποιηθεί σε άλλα κέντρα κόστους. Κατά συνέπεια, οι αδυναμίες της μεθόδου αναδρομικού υπολογισμού θα αντιμετωπισθούν με τις άλλες υποθέσεις, συνετές, που χρησιμοποιούνται από τις βελγικές αρχές για τον υπολογισμό του κόστους των προηγούμενων οικονομικών ετών.
(365)
Ύπαρξη ειδικής υποχρέωσης γεωγραφικής παρουσίας: Ακόμα κι αν γίνει δεκτή η ύπαρξη περιορισμού δικτύου, ο ισχυρισμός των βελγικών αρχών, σύμφωνα με τον οποίο η υποχρέωση αυτή συνοδεύεται από μία διακριτή αποστολή γεωγραφικής παρουσίας δεν φαίνεται δικαιολογημένη. Φαίνεται όντως ότι οι συμβάσεις διαχείρισης δεν περιέχουν συγκεκριμένες διατάξεις που να καθορίζουν μια πραγματική υποχρέωση γεωγραφικής παρουσίας που θα ήταν ξεχωριστή και θα υπερέβαινε τις απαιτήσεις των υποχρεώσεων παροχής καθολικής υπηρεσίας και τις λοιπές υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας. Αντίθετα, οι διαχειριστικές συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ των DPLP και του βελγικού κράτους διευκρινίζουν ότι ο περιορισμός του δικτύου έχει ως αποκλειστικό στόχο να εξασφαλίσει την καθολική υπηρεσία και τις άλλες ΥΓΟΣ (διανομή ημερήσιων εφημερίδων και περιοδικών, λογαριασμοί και ταχυδρομικές επιταγές,…) και το κόστος δικτύου που απαιτείται για τον σκοπό αυτόν έχει, a priori, ήδη εγγραφεί στους λογαριασμούς των διαφόρων υπηρεσιών (119). Επιπλέον, οι συμβάσεις διαχείρισης δεν προβλέπουν κανένα μηχανισμό που να αποσκοπεί στην αντιστάθμιση των δαπανών μιας υποχρέωσης γεωγραφικής παρουσίας. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η υποχρέωση να προσδιοριστούν εκ των προτέρων οι παράμετροι για τον υπολογισμό της αντιστάθμισης εισήχθη στο πλαίσιο για τις ΥΓΟΣ του 2005 και διαπιστώθηκε, για την περίοδο μετά το 2005, μια υπεραντιστάθμιση των δαπανών των ΥΓΟΣ που επιβαρύνουν τα DPLP [βλέπε αιτιολογική σκέψη (383)].
(366)
Πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 3 της οδηγίας 97/67/ΕΚ, τα κράτη μέλη οφείλουν να επιβάλουν στους παραδοσιακούς ταχυδρομικούς φορείς την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας κατάλληλης ποιότητας, ιδίως από άποψη γεωγραφικής κάλυψης. Η εν λόγω γεωγραφική κάλυψη, που υπάρχει στην παρούσα υπόθεση όσον αφορά το Βέλγιο δεν είναι, ωστόσο, παρά μία από τις πολλαπλές πτυχές της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας. Στις διαχειριστικές συμβάσεις που αναθέτουν την αποστολή της καθολικής υπηρεσίας στα DPLP, η Επιτροπή δεν έχει διαπιστώσει καμία αναφορά σε πρόσθετη αποστολή που να υποχρεώνει τον παραδοσιακό ταχυδρομικό φορέα να διατηρεί ένα πιο σημαντικό δίκτυο, με περισσότερο γραφεία από όσα απαιτεί η γεωγραφική κάλυψη που προβλέπεται από την υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας και άλλων συναφών δημόσιων υπηρεσιών, που θα ανταποκρίνεται σε μια λογική συνοχή ή για τη χωροταξική ανάπτυξη. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ταχυδρομικό γραφείο των DPLP για να διασφαλίσει την παροχή καθολικής υπηρεσίας συμβάλλει στην εδαφική συνοχή (120), αλλά από νομική άποψη, η υποχρέωση να διατηρήσει το ταχυδρομείο αυτό συνδέεται με την ανάγκη εξασφάλισης καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας και άλλων συναφών υπηρεσιών κατάλληλης ποιότητας. Σύμφωνα με τη σχετική νομολογία, για την επίκληση μιας συμπληρωματικής γεωγραφικής αποστολής, πρέπει τα DPLP να επιφορτισθούν με μια ξεχωριστή και σαφώς καθορισμένη αποστολή να διατηρούν γραφεία πέραν του ταχυδρομικού δικτύου το μέγεθος της οποίας καθορίστηκε για την καθολική υπηρεσία. Η εντολή αυτή πρέπει να καθορίζει τις υποχρεώσεις, τις απορρέουσες δαπάνες, καθώς και το σύστημα χρηματοδότησης των καθαρών δαπανών της συμπληρωματικής γεωγραφικής αποστολής.
(367)
Η Επιτροπή δεν βρίσκει κανένα αυτών των στοιχείων στις διαχειριστικές συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ του κράτους και των DPLP. Οι βελγικές αρχές και τα DPLP τείνουν στην πραγματικότητα να δικαιολογήσει εκ των υστέρων και τεχνητά την ύπαρξη ξεχωριστής γεωγραφικής αποστολής υποστηρίζοντας ότι η εδαφική κάλυψη που καθορίζεται στις συμβάσεις διαχείρισης έχει μια διττή αιτιολόγηση: προκύπτει ταυτόχρονα από την αποστολή παροχής καθολικής υπηρεσίας και από μία υποτιθέμενη γεωγραφική αποστολή η οποία υπερβαίνει την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας. Ωστόσο, οι αντίστοιχες συμβάσεις δεν περιλαμβάνουν καμία διάταξη που να μαρτυρεί μια υποτιθέμενη ξεχωριστή γεωγραφική αποστολή που υποχρεώνει τα DPLP να διατηρούν ένα δίκτυο μεγαλύτερο από εκείνο που προβλέπεται για τους σκοπούς της παροχής της καθολικής υπηρεσίας.
(368)
Πρέπει να σημειωθεί ότι ο τεχνητός χαρακτήρας των ισχυρισμών των βελγικών αρχών και των DPLP προκύπτει επίσης και από το δικό τους σκεπτικό. Για να μειώσουν το ύψος μιας ενδεχόμενης υπεραντιστάθμισης, οι βελγικές αρχές επιθυμούν η Επιτροπή να θεωρήσει τις δαπάνες που προκύπτουν από μια πρόσθετη γεωγραφική αποστολή που υπερβαίνει την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας ως τη διαφορά μεταξύ του πραγματικού κόστους ενός πλήρους ταχυδρομικού γραφείου και του κόστους ενός υποθετικού ταχυδρομικού σημείου που θα το αντικαθιστούσε. Αυτό το σκεπτικό δεν βασίζεται σε ένα πιο σημαντικό υποθετικό δίκτυο που τα DPLP διατηρούν για την επίτευξη των γεωγραφικών στόχων. Περιορίζονται να προβάλουν το επιπλέον που προκύπτει από την κάλυψη της καθολικής υπηρεσίας, που, σύμφωνα με τις συμβάσεις διαχείρισης, δεν στοιχειοθετεί κανένα δικαίωμα για ενίσχυση. Αυτή η απουσία γεωγραφικού στόχου επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι οι βελγικές αρχές θα πρέπει να αυξήσουν σημαντικά τον αριθμό των ταχυδρομικών σημείων για την παροχή της καθολικής υπηρεσίας, αφού είναι αδύνατο να την εξασφαλίσει ο ίδιος αριθμός ταχυδρομικών σημείων.
(369)
Ωστόσο, μπορεί να παρατηρηθεί ότι, παρά το γεγονός ότι δεν φαίνεται δυνατό να γίνει δεκτός ο ισχυρισμός των βελγικών αρχών που επικαλούνται μια πραγματική υποχρέωση και ξεχωριστή γεωγραφική παρουσία, o περιορισμός δικτύου που επιβάλλει το βελγικό κράτος, το οποίο απαιτεί τη διατήρηση ενός δικτύου για την εξασφάλιση της παροχής καθολικής υπηρεσίας και άλλων δημόσιων υπηρεσιών, δεν αφορά μόνο τις υπηρεσίες αυτές· συνεπάγεται επίσης πρόσθετο κόστος για τις εμπορικές υπηρεσίες.
(370)
Σύμφωνα με τη λογιστική βάσει δραστηριοτήτων, και σύμφωνα με τη νομολογία Chronopost, όλες οι δραστηριότητες που χρησιμοποιούν το δίκτυο λιανικής συμβάλλουν σε αυτό το κοινό κόστος, όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη (354). Κατά συνέπεια, όλα τα προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών προϊόντων, συμβάλλουν στο κόστος του δικτύου. Οι δαπάνες που προκύπτουν από την υποχρέωση που είχε επιβληθεί από το κράτος, διατήρησης ταχυδρομικών γραφείων επιβαρύνουν τα εμπορικά προϊόντα, που φαίνεται ότι υφίστανται συνεχώς ζημίες, παρόλο που πωλούνται στην τιμή της αγοράς. Τα DPLP παρέχουν εμπορικές υπηρεσίες από το δίκτυο διότι χρηματοδοτούν μέρος των πάγιων εξόδων του τελευταίου και με τον τρόπο αυτό συμβάλλουν έμμεσα στην καθολική υπηρεσία.
(371)
Από οικονομική άποψη, φαίνεται συνετό, κατά την αξιολόγηση της υπεραντιστάθμισης των DPLP, να ληφθούν υπόψη οι ζημίες των εμπορικών προϊόντων, που προκύπτουν από τις υποχρεώσεις καθολικής υπηρεσίας και άλλες δημόσιες υπηρεσίες. Εάν τα DPLP έχουν οικονομικό συμφέρον να χρησιμοποιήσουν το δίκτυο λιανικής πώλησης των εμπορικών προϊόντων, αυτό θα έχει ως συνέπεια, υπό το πρίσμα της αναλυτικής λογιστικής, ότι ένα μέρος του κόστους του δικτύου το οποίο, ειδάλλως, θα καταλογιζόταν στη δημόσια υπηρεσία θα καταλογίζεται στα εμπορικά προϊόντα που φαίνεται, ως εκ τούτου, να παρουσιάζουν έλλειμμα.
(372)
Επομένως, ο υπολογισμός της υπεραντιστάθμισης εν προκειμένω μπορεί να συνοψισθεί ως εξής:
-
Καθαρό κόστος (έξοδα - έσοδα) των ΥΓΟΣ
-
Εύλογο κέρδος που έχει εγκριθεί για τις ΥΓΟΣ
+
Ετήσιες αντισταθμίσεις των ΥΓΟΣ
+
Πλεονάζοντα κέρδη σε πλεόνασμα προερχόμενα από τον αποκλειστικό τομέα καθολικής υπηρεσίας (κατόπιν χρηματοδότησης της καθολικής υπηρεσίας, συμπεριλαμβανομένου του πρόσθετου κόστους δικτύου που συνεπάγεται για τις εμπορικές υπηρεσίες)
=
Υπεραντιστάθμιση
(373)
Το συμβιβάσιμο της εισφοράς κεφαλαίου του 1997 πρέπει να αξιολογηθεί κατωτέρω, σε σχέση με την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των ετήσιων αντισταθμίσεων για ΥΓΟΣ, δεδομένου ότι δεν πρόκειται για ξεχωριστή ανακεφαλαιοποίηση, αλλά για πληρωμή που συνδέεται με την αντιστάθμιση για τις αποστολές δημόσιας υπηρεσίας για την περίοδο 1992-1996.
(374)
Επειδή η εισφορά κεφαλαίου του 2003 δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, δεν τίθεται ζήτημα συμβατότητας της ενίσχυσης.
(375)
Επειδή η εισφορά κεφαλαίου του 2006 δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, δεν τίθεται ζήτημα συμβατότητας της ενίσχυσης.
(376)
Πρέπει να σημειωθεί ότι η κρατική εγγύηση δεν εμφανίζεται στη σύμβαση διαχείρισης ως αντιστάθμιση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, μολονότι η συμβατότητά της δεν μπορεί να εκτιμηθεί βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Επειδή οι βελγικές αρχές δεν υπέδειξαν καμία άλλη βάση στην οποία μπορεί να στηριχθεί η συμβατότητα και η Επιτροπή δεν έχει εντόπισε καμία, το μέτρο συνιστά ενίσχυση λειτουργίας ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά και, συνεπώς, πρέπει να ανακτηθεί.
(377)
Όπως ήδη αναφέρθηκε, η απαλλαγή από τον φόρο εταιρειών δεν είχε προσδώσει κανένα πλεονέκτημα στα DPLP και, κατά συνέπεια, δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(378)
Οι απαλλαγές του φόρου ακίνητης περιουσίας και των τοπικών φόρων συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, αλλά πρέπει να θεωρηθούν ως υφιστάμενες ενισχύσεις, διότι έχουν εφαρμοσθεί πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης. Πρέπει εξάλλου να σημειωθεί ότι τα εν λόγω φορολογικά μέτρα δεν περιλαμβάνονται στις συμβάσεις διαχείρισης ως αντιστάθμιση των υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας.
(379)
Κατά συνέπεια, οι φορολογικές απαλλαγές δεν επηρεάζουν τον υπολογισμό της υπεραντιστάθμισης, ο οποίος βασίζεται στις δαπάνες με τις οποίες πράγματι επιβαρύνθηκαν τα DPLP (που καλύπτουν ήδη τις επιπτώσεις αυτών των φορολογικών απαλλαγών).
(380)
Οι φορολογικές απαλλαγές, επομένως, θα αντιμετωπισθούν στο πλαίσιο χωριστής διαδικασίας σχετικά με τις υφιστάμενες ενισχύσεις, σύμφωνα με τα άρθρα 17, 18 και 19 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (121).
6.3.3.3. Υπολογισμός του ποσό της υπεραντιστάθμισης
(381)
Το ποσό της υπεραντιστάθμισης μπορεί να υπολογιστεί με βάση την αξιολόγηση που περιγράφεται στην ενότητα 6.3.3.2. Σύμφωνα με το μηχανισμό χρηματοδότησης της δημόσιας υπηρεσίας που εφαρμόζεται από τις βελγικές αρχές στις συμβάσεις διαχείρισης, η εν λόγω υπεραντιστάθμιση θα υπολογιστεί χωριστά για κάθε περίοδο ανάθεσης.
Πρώτη σύμβασης διαχείρισης: 1992-1996
(σε χιλιάδες ευρώ)
-
Καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας:
:
-
[…]
-
Δαπάνες δικτύου που προκύπτουν
:
-
[…]
-
Εύλογο επιτρεπόμενο κέρδος
:
-
[…]
(κέρδη εκμετάλλευσης) 4,8 %):
+
Αποζημιώσεις που καταβάλλει το κράτος
:
+
[…]
+
Εισφορά κεφαλαίου (1997)
:
+
62 000
(καθυστερημένη αντιστάθμιση ΥΓΟΣ)
+
Μεταβίβαση ακινήτων
:
+
112 209
=
Υπεραντιστάθμιση
=
[…]
Δεύτερη σύμβαση διαχείρισης: 1997-2002
Υπολογισμός των πλεοναζόντων κερδών από το πλεόνασμα του αποκλειστικού τομέα της καθολικής υπηρεσίας (OSU R)
(σε χιλιάδες ευρώ)
+
Πλεονάζοντα κέρδη από OSU + R
:
+
[…]
(κέρδη από OSU R που υπερβαίνουν τα κέρδη εκμετάλλευσης 4,8 %)
Δαπάνες δικτύου που συνεπάγεται ο OSU
:
[…]
Καθαρό κόστος OSU NR
:
[…]
(OSU NR ζημία)
Εύλογο κέρδος OSU NR
:
[…]
(κέρδη εκμετάλλευσης 4,8 %)
=
Κόστος της καθολικής υπηρεσίας πριν να χρηματοδοτηθούν από τον αποκλειστικό τομέα
=
[…]
Πλεονάζοντα κέρδη που προκύπτουν από το πλεόνασμα του αποκλειστικού τομέα και τα οποία μειώνουν τις καθαρές δαπάνες των ΥΓΟΣ
=
[…]
Υπολογισμός της υπεραντιστάθμισης:
(σε χιλιάδες ευρώ)
-
Καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας
:
-
[…]
-
Εύλογο επιτρεπόμενο κέρδος
:
-
[…]
(κέρδη εκμετάλλευσης 4,8 %)
+
Αντισταθμίσεις που καταβάλλει το κράτος
:
+
1 286 461
+
Πλεονάζοντα κέρδη από το πλεόνασμα του OSU R
+
[…]
=
Υπεραντιστάθμιση
=
[…]
Τρίτη σύμβαση διαχείρισης: 2003-2005
Υπολογισμός των κερδών πλεόνασμα από το πλεόνασμα του αποκλειστικού τομέα της καθολικής υπηρεσίας (OSU R)
(σε χιλιάδες ευρώ)
+
OSU πλεονάζοντα κέρδη + R
:
+
[…]
(κέρδη OSU R που υπερβαίνουν τα κέρδη εκμετάλλευσης 4,8 %)
Δαπάνες δικτύου που συνεπάγεται ο OSU
:
[…]
Καθαρό κόστος OSU NR
:
-
[…]
(OSU NR δικαιούχου)
Εύλογο κέρδος OSU
:
[…]
(κέρδη εκμετάλλευσης 4,8 %)
=
Δαπάνες που προκύπτουν από την OSU Πρέπει να χρηματοδοτούνται από τον αποκλειστικό τομέα
=
[…]
(Δεν υπάρχουν ζημίες προς χρηματοδότηση)
Πλεονάζοντα κέρδη που προκύπτουν από το πλεόνασμα του αποκλειστικού τομέα και τα οποία μειώνουν τις καθαρές δαπάνες των ΥΓΟΣ
=
[…]
Υπολογισμός της υπεραντιστάθμισης:
(σε χιλιάδες ευρώ)
-
Καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας
:
-
[…]
-
Εύλογο επιτρεπόμενο κέρδος
:
-
[…]
(κέρδη εκμετάλλευσης 7,4 %)
+
Αντισταθμίσεις που καταβάλλει το κράτος
:
+
677 985
+
Πλεονάζοντα κέρδη από το πλεόνασμα του OSU R
:
+
[…]
=
Υπεραντιστάθμιση
=
[…]
Τέταρτη σύμβαση διαχείρισης: 2006-2010
Υπολογισμός των κερδών πλεόνασμα από το πλεόνασμα του αποκλειστικού τομέα της καθολικής υπηρεσίας (OSU R)
(σε χιλιάδες ευρώ)
+
OSU πλεονάζοντα κέρδη + R
:
+
[…]
(κέρδη OSU R υπερβαίνουν τα κέρδη εκμετάλλευσης 7,4 %)
OSU nr δικαιούχου
:
[…]
Καθαρό κόστος OSU NR
:
[…]
(OSU nr δικαιούχου)
Εύλογο κέρδος OSU
:
[…]
(κέρδη εκμετάλλευσης 7,4 %)
=
Δαπάνες που προκύπτουν από τον OSU και πρέπει να χρηματοδοτούνται από τον αποκλειστικό τομέα
=
[…]
(Δεν υπάρχουν ζημίες προς χρηματοδότηση)
Πλεονάζοντα κέρδη που προκύπτουν από το πλεόνασμα του αποκλειστικού τομέα = […] και τα οποία μειώνουν τις καθαρές δαπάνες των ΥΓΟΣ
=
[…]
Υπολογισμός της υπεραντιστάθμισης:
(σε χιλιάδες ευρώ)
-
Καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας
:
-
[…]
-
Εύλογο επιτρεπόμενο κέρδος
:
-
[…]
(κέρδη εκμετάλλευσης 7,4 %)
+
Αντισταθμίσεις που καταβάλλει το κράτος:
:
+
1 568 787
+
Πλεονάζοντα κέρδη από το πλεόνασμα του OSU R
:
+
[…]
=
Υπεραντιστάθμιση
=
[…]
Άλλα μέτρα
Κρατική εγγύηση
(σε χιλιάδες ευρώ)
Εγγύηση που χορήγησε το Δημόσιο το 2004:
1 500
=
1 500
(382)
Όπως συμφωνήθηκε με τις βελγικές αρχές (122), η μέθοδος η «πιο αντικειμενική και πιο ισορροπημένη» προκειμένου να οριστεί το χρονικό διάστημα που λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της συνολικής υπεραντιστάθμισης στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η προσέγγιση ανά «σύμβαση προς σύμβαση».Η Επιτροπή δεν έχει καμία αντίρρηση να δεχθεί το αίτημα των βελγικών αρχών. Πράγματι, η μέθοδος αυτή παρουσιάζει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και ασφάλεια δικαίου για τα συμβαλλόμενα μέρη και τείνει επίσης να μειώσει τον κίνδυνο υπεραντιστάθμισης. Κάθε περίοδος θα εξεταστεί χωριστά και καμία υποαντιστάθμιση ή υπεραντιστάθμιση δεν θα μεταφερθεί από μία περίοδο σε άλλη.
(383)
Ωστόσο, οι βελγικές αρχές προβάλλουν το επιχείρημα ότι πριν από την έναρξη ισχύος του πλαισίου για τις ΥΓΟΣ του 2005, η Επιτροπή εφήρμοζε, σταθερά, μια συνολική μέθοδο υπολογισμού της υπο/υπεραντιστάθμισης. Σε αυτή τη βάση, οι βελγικές αρχές ζήτησαν ειδικά να συγκεντρωθούν τα έτη προ του 2005 (123) για τους σκοπούς συνολικού υπολογισμού της υπο/υπεραντιστάθμισης.
(384)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι για μια υποαντιστάθμιση που διαπιστώθηκε για τις τρεις συμβάσεις διαχείρισης πριν από το 2005, το να συγκεντρωθούν όλα τα έτη δεν θα είχε καμία επίπτωση επί το ποσό της υπεραντιστάθμισης που πρέπει να ανακτηθεί.
(385)
Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, μετά την έκδοση του πλαισίου για τις ΥΓΟΣ του 2005, οι «παραμέτροι για τον υπολογισμό, τον έλεγχο και την αναθεώρηση της αντιστάθμισης» πρέπει να έχουν προηγουμένως καθοριστεί στην πράξη ή τις πράξεις που αναθέτουν την εντολή (124). Η τέταρτη διαχειριστική σύμβαση επειδή δεν προβλέπει καμία αντιστάθμιση για τις δαπάνες, όποιες και να είναι, που πραγματοποιούνται εκτός της περιόδου ισχύος (2006-2010), η αρνητική αντιστάθμιση που διαπιστώθηκε για τις περιόδους που δεν καλύπτονται από την εν λόγω σύμβαση δεν μπορεί να αντισταθμιστεί με μια ενδεχόμενη υπεραντιστάθμιση που καταβάλλεται στα DPLP.
(386)
Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι τα DPLP έχουν λάβει υπεραντιστάθμιση ύψους 415 εκατ. ευρώ για την εκτέλεση της δημόσιας αποστολής τους, ιδίως κατά την περίοδο εφαρμογής της τέταρτης σύμβασης διαχείρισης. Η υπεραντιστάθμιση συνιστά ενίσχυση ασυμβίβαστη, και επιβάλλεται να ανακτηθεί.
7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(387)
Η ανάληψη του κόστους των συντάξεων οι ετήσιες μεταφορές δημοσίων πόρων, οι μεταβιβάσεις κτιρίων, η εισφορά κεφαλαίου του 1997, οι φορολογικές απαλλαγές και η κρατική εγγύηση συνιστούν μέτρα ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι έχουν απαλλάξει τα DPLP από δαπάνες που κατά κανόνα επιβαρύνουν τις ιδιωτικές εταιρείες.
(388)
Οι εισφορές κεφαλαίου του 2003 και του 2006 δεν συνιστούν ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι το κράτος ενήργησε σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς.
(389)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το Βέλγιο έθεσε παρανόμως τα μέτρα σε εφαρμογή κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, με εξαίρεση την εισφορά κεφαλαίου 2003, που κοινοποιήθηκε δεόντως στην Επιτροπή πριν τεθεί σε εκτέλεση, και φορολογικές απαλλαγές, που αποτελούν υφιστάμενες ενισχύσεις.
(390)
Η κάλυψη των συντάξεων δεν έθεσε τα DPLP σε ευνοϊκότερη κατάσταση από εκείνη των ανταγωνιστών της όσον αφορά τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Το μέτρο μπορεί συνεπώς να κηρυχθεί συμβιβάσιμο βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
(391)
Οι ετήσιες αντισταθμίσεις που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο της τέταρτης σύμβασης διαχείρισης συνιστούν ασυμβίβαστες ενισχύσεις σύμφωνα με το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ στον βαθμό που υπήρξε υπεραντιστάθμιση για τα DPLP.
(392)
Η εγγύηση που χορήγησε το κράτος συνιστά ασυμβίβαστη ενίσχυση.
(393)
Η απαλλαγή του φόρου ακίνητης περιουσίας και η απαλλαγή από τοπικούς φόρους αποτελούν υφιστάμενες ενισχύσεις και εξετάζονται χωριστά, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας για τις υφιστάμενες ενισχύσεις, σύμφωνα με τα άρθρα 17, 18 και 19 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.
(394)
Σύμφωνα με το σημείο 5 του πλαισίου ΥΓΟΣ, η παρούσα απόφαση δεν θίγει τις διατάξεις της Ένωσης που ισχύουν στους τομείς των δημοσίων συμβάσεων και του ανταγωνισμού,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση υπό τη μορφή ανάληψης του κόστους των συντάξεων, που χορηγήθηκε στα De Post-La Poste (DPLP, νυν bpost) και τέθηκε σε εφαρμογή από το Βέλγιο, είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 2
Η κρατική ενίσχυση υπό μορφή αντιστάθμισης του κόστους παροχής δημόσιας υπηρεσίας, που χορηγήθηκε στα De Post-La Poste (DPLP, νυν bpost) και τέθηκε σε εφαρμογή παράνομα από το Βέλγιο κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ, είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 3
Οι εισφορές κεφαλαίου στα (De Post-La Poste (DPLP, νυν bpost) από το Βέλγιο το 2003 και 2006 δεν συνιστούν ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 4
Η κρατική ενίσχυση υπό μορφή κρατικής εγγύησης που χορηγήθηκε στα De Post-La Poste (DPLP, νυν bpost) και τέθηκε σε εφαρμογή παράνομα από το Βέλγιο κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ, είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 5
1. Το Βέλγιο οφείλει να ανακτήσει τις μη συμβιβάσιμες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των μέτρων που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 4.
2. Τα ανακτώμενα ποσά περιλαμβάνουν τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι τον χρόνο της πραγματικής τους ανάκτησης.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με το κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής (125) και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 271/2008 ο οποίος τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 794/2004.
4. Το Βέλγιο ακυρώνει όλες τις εκκρεμούσες πληρωμές των ενισχύσεων που χορηγούνται στο πλαίσιο των μέτρων που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 4, με ισχύ από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 6
1. Η ανάκτηση των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των μέτρων που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 4 είναι άμεση και αποτελεσματική.
2. Το Βέλγιο οφείλει να διασφαλίσει ότι η παρούσα απόφαση θα τεθεί σε εφαρμογή εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία της κοινοποίησής της.
Άρθρο 7
1. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, το Βέλγιο διαβιβάζει στην Επιτροπή τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
το συνολικό ποσό (κεφάλαιο και τόκους) προς ανάκτηση από τον δικαιούχο·
β)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχει ήδη λάβει και προγραμματίσει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση·
γ)
έγγραφα που αποδεικνύουν ότι έχει δοθεί εντολή στον δικαιούχο να επιστρέψει την ενίσχυση.
2. Το Βέλγιο τηρεί ενήμερη την Επιτροπή σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που ελήφθησαν για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης μέχρι να ολοκληρωθεί η ανάκτηση των ενισχύσεων που χορηγούνται στο πλαίσιο των μέτρων που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 4. Υποβάλλει αμέσως, με απλό αίτημα της Επιτροπής, όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει και προγραμματίσει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση. Παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά των ενισχύσεων και των τόκων που έχουν ήδη ανακτηθεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 8
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο του Βελγίου.
Βρυξέλλες, 25 Ιανουαρίου 2012.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 25. ledna 2012
o opatření SA.14588 (C 20/09), které provedla Belgie ve prospěch společnosti De Post - La Poste (nyní „bpost“)
(oznámeno pod číslem C(2012) 178)
(Pouze francouzské a nizozemské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/321/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s těmito články (2), a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
1.1 ROZHODNUTÍ KOMISE Z ROKU 2003 ZRUŠENÉ SOUDEM PRVNÍHO STUPNĚ
(1)
Dne 3. prosince 2002 oznámily (3) belgické orgány Komisi navýšení kapitálu ve prospěch belgického poskytovatele poštovních služeb De Post - La Poste (dále jen „DPLP“, nyní „bpost (4)“). Po předběžném přezkumném řízení Komise dne 23. července 2003 (5) rozhodla, že proti oznámenému opatření nevznese námitky. Komise ve svém rozhodnutí prokázala, že tento vklad kapitálu, stejně jako ostatní opatření ve prospěch DPLP zjištěná během předběžného přezkumného řízení, nevedl k nadměrnému vyrovnání čistých nákladů, které měl podnik při plnění úkolů veřejné služby v období 1992-2002.
(2)
Dne 27. listopadu 2003 bylo rozhodnutí Komise zpochybněno u Soudu prvního stupně společností Deutsche Post AG a její belgickou dceřinou společností DHL International (6). Dne 10. února 2009 Soud prvního stupně rozhodnutí Komise zrušil se závěrem, že Komise dospěla k rozhodnutí o nevznesení námitek přesto, že existovaly závažné problémy, které měly Komisi vést k zahájení formálního vyšetřovacího řízení.
(3)
V dubnu roku 2009 podala Belgie u Evropského soudního dvora odvolání (7) (C-148/2009) proti rozsudku Soudu prvního stupně, kterým se zrušuje rozhodnutí Komise ze dne 23. července 2003 o nevznesení námitek.
(4)
Dne 22. září 2011 Soudní dvůr odvolání Belgie zamítl a uvedl, že Soud prvního stupně rozhodnutí Komise z roku 2003 zrušil oprávněně.
1.2 STÍŽNOST TÝKAJÍCÍ SE PODPORY NA DISTRIBUCI TISKU
(5)
V roce 2005 několik soukromých belgických distributorů tisku podalo jak podle antimonopolních předpisů, tak pravidel o státních podporách stížnost (8) proti dohodě o distribuci tisku, kterou uzavřely belgické orgány a společnost DPLP. Tato dohoda pověřuje DPLP úkolem veřejné služby v oblasti distribuce tisku po celé Belgii a stanoví jak sazebník za tuto službu, tak vyrovnání, na které má DPLP nárok z důvodů dodatečných nákladů vyvolaných plněním tohoto úkolu. Stížnost se týká hlavně sazeb za služby navrhovaných DPLP, o nichž stěžovatelé tvrdí, že jsou tak nízké, že ve skutečnosti vylučují jakoukoliv snahu o hospodářskou soutěž.
(6)
Pokud se jedná o pravidla státní podpory, útvary Komise stížnost zamítly, protože předběžné přezkumné řízení umožnilo zjistit, že neexistuje žádné nadměrné vyrovnání za dodatečné čisté náklady vyvolané plněním této veřejné služby. V květnu 2009 stěžovatelé ovšem vyjádřili s tímto předběžným stanoviskem nesouhlas, předložili dodatečné informace a požádali Komisi, aby provedla hlubší šetření.
1.3 ČTVRTÁ „SMLOUVA O SPRÁVĚ“ („CONTRAT DE GESTION“) NA OBDOBÍ 2005-2010
(7)
Přezkum stížnosti ohledně vyrovnání poskytnutého za distribuci tisku umožnil Komisi zjistit, že Belgie v roce 2005 uzavřela s DPLP neoznámenou „smlouvu o správě“, která stanovila vyplacení vyrovnání za služby obecného hospodářského zájmu (SOHZ). Komise tudíž z moci úřední případ otevřela (9) a v dubnu 2007 zaslala Belgii žádost o poskytnutí informací.
(8)
V prosinci roku 2007 belgické orgány odpověděly, že se domnívají, že vyrovnání za služby obecného hospodářského zájmu nepředstavuje státní podporu, protože je splněna každá ze čtyř podmínek uvedených v rozsudku ve věci Altmark (10). Později poskytly informace o čtvrtě smlouvě o správě, a to zejména o systému analytického účetnictví používaném k výpočtu vyrovnání vypláceného státem.
(9)
Následně byla opatření, jichž se týkalo řízení z moci úřední, stejně jako stížnosti zahrnuta do formálního vyšetřovacího řízení C20/09 zahájeného dne 23. července 2009.
1.4 ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(10)
Vzhledem ke zrušení rozhodnutí Komise ze dne 23. července 2003 Soudem prvního stupně a po přezkumu informací poskytnutých belgickými orgány o předmětných opatřeních se Komise dne 13. července 2009 rozhodla zahájit formální vyšetřovací řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU (11).
(11)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie. Komise vyzvala zúčastněné strany, aby jí oznámily své připomínky.
1.5 PŘIPOMÍNKY BELGICKÝCH ORGÁNŮ K ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(12)
Belgické orgány oznámily své připomínky dne 13. srpna 2009 a doplnily je dalšími dne 10. září 2009, 12. října 2009, 23. dubna 2010, 26. dubna 2010, 19. října 2010, 19. listopadu 2010, 21. prosince 2010, 18. ledna 2011, 17. února 2011, 2. března 2011, 29. března 2011, 11. dubna 2011, 10. května 2011, 27. května 2011, 14. června 2011, 10. srpna 2011, 26. srpna 2011, 7. října 2011, 14. prosince 2011, 19. prosince 2011, 20. prosince 2011 a 26. prosince 2011. Uvedly, že dne 22. dubna 2009 podaly odvolání proti rozsudku Soudu prvního stupně ze dne 10. února 2009, a podaly upřesnění ohledně vyrovnání za veřejné služby a dalších opatření ad hoc ve prospěch DPLP.
1.6 PŘIPOMÍNKY TŘETÍCH STRAN K ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ A PŘIPOMÍNKY BELGICKÝCH ORGÁNŮ K PŘIPOMÍNKÁM TŘETÍCH STRAN
(13)
Společnosti Deutsche Post AG a DHL International N.V./S.A. předložily připomínky dne 28. srpna 2009.
(14)
Vlaamse Federatie van Persverspreiders (dále jen „VFP“ - „Vlámská federace distributorů tisku“) a Prodipresse („Union des professionnels de la diffusion de la presse“ - „Profesní unie distribuce tisku“) předložily své připomínky dne 28. srpna 2009.
(15)
Belgische Distributiedienst B.V.B.A (dále jen „BD“ - konkurent DPLP na trhu distribuce tisku) předložila své připomínky dne 28. srpna 2009.
(16)
Belgické sdružení vydavatelů deníků A.S.B.L. předložilo své připomínky dne 28. srpna 2009.
2. PODROBNÝ POPIS PODPORY
2.1 PRÁVNÍ STATUS A ČINNOSTI DPLP
(17)
Belgická pošta byla státní agenturou („agenturou pošt“) až do roku 1992, kdy byla legálně ustavena jako samostatná právnická osoba („entreprise publique autonome“ - „autonomní veřejnoprávní podnik“). V roce 2000 se její právní status změnil na „veřejnoprávní akciovou společnost“ („société anonyme de droit public“).
(18)
V roce 2010 dosáhla společnost DPLP provozního příjmu ve výši 2 318 milionů EUR a provozního zisku ve výši 319 milionů EUR. Na konci roku 2010 zaměstnávala 33 616 osob. V roce 2002 zaměstnávala pro srovnání 42 000 osob. Mzdové náklady představují 65 % celkových provozních nákladů.
(19)
Menšinovou účast ve výši 50 % bez jedné akcie drží soukromý investor CVC Capital Partners. Většinovým akcionářem je belgický stát.
2.2 SHRNUTÍ PŘEDMĚTNÝCH VEŘEJNÝCH OPATŘENÍ
2.2.1 Úkoly veřejné služby během období 1992-2010
(20)
Během celého období, jež je předmětem šetření, tj. od roku 1992 do roku 2010, byla společnost DPLP pověřena plněním úkolů veřejné služby na základě poštovního zákona (12) a čtyř po sobě následujících smluv o správě.
2.2.1.1 Povinnosti veřejné služby stanovené ve smlouvách o správě
(21)
Smlouvy o správě stanoví pravidla a způsoby plnění úkolů vykonávaných DPLP v rámci provádění jejích činností veřejného zájmu a určují finanční zásah belgického státu.
(22)
Od svého ustavení v roce 1992 podepsala DPLP s belgickým státem čtyři smlouvy o správě, které zahrnují tato období (13):
1.
první smlouva: od 14. září 1992 do 31. prosince 1996;
2.
druhá smlouva: od 1. ledna 1997 do 23. září 2002;
3.
třetí smlouva: od 24. září 2002 do 23. září 2005;
4.
čtvrtá smlouva: od 24. září 2005 do 23. září 2010; u této smlouvy došlo k jejímu prodloužení do doby, než bude uzavřena nová smlouva.
(23)
Smlouvy o správě obsahují seznam úkolů veřejné služby. Úkoly veřejné služby stanovené belgickým státem v současné smlouvě o správě jsou tyto (14):
Poštovní služby
i)
Všeobecná poštovní služba
ii)
Distribuce novin
iii)
Distribuce časopisů
iv)
Distribuce volebních tiskovin
v)
Zvláštní sazby pro nevýdělečná sdružení
vi)
Zásilky dopisů podléhajících režimu osvobození od poštovních poplatků (královská korespondence a další zvláštní korespondence)
vii)
Mezinárodní poštovní služby
viii)
Mezinárodní balíková přeprava
Finanční služby
ix)
Příjem hotovostních vkladů na běžný poštovní účet
x)
Vystavování poštovních poukázek
xi)
Vyplácení v bydlišti starobních, pozůstalostních a invalidních důchodů
xii)
Vyplácení odměny za volební účast
xiii)
Vedení účetnictví u blokových pokut v oblasti silniční dopravy a jejich hrazení
xiv)
Služby v oblasti rybářských povolení
Prodej poštovních známek
xv)
Prodej poštovních známek
Další veřejné služby
xvi)
Sociální úloha poštovního doručovatele
xvii)
Přiměřené informování veřejnosti
xviii)
Tisk a dodávání elektronické pošty
xix)
Certifikační služby u zpráv
xx)
Služby vykonávané pro účetní státní pokladny
xxi)
Prodej kolků a pokutových kolků
xxii)
Spolupráce při distribuci sad volebních lístků
2.2.2 Veřejná opatření, jež jsou předmětem šetření
(24)
Od roku 1992 do roku 2010 využívala DPLP veřejné pomoci v podobě různých opatření:
1.
hrazení důchodů: následkem reformy důchodového systému, k níž došlo v roce 1997, stát zbavil DPLP závazků nahromaděných v oblasti důchodů ve výši 3,8 miliardy EUR;
2.
každoroční vyrovnání nákladů spojených s prováděním povinností veřejné služby (15) v celkové částce 5,2 miliardy EUR za období 1992-2010;
3.
vklady kapitálu: dva v roce 1997 (62 milionů EUR), jeden v roce 2003 (297,5 milionu EUR) a jeden v roce 2006 (40 milionů EUR);
4.
daňová osvobození: osvobození od daně z příjmů právnických osob, pozemkové daně a dalších nepřímých a místních daní;
5.
převod budov: v roce 1992 bylo na DPLP převedeno 63 budov v celkové hodnotě 112,2 milionu EUR;
6.
záruka poskytnutá státem v roce 2004 u půjčky ve výši 100 milionů EUR oproti uhrazení záruční prémie ve výši 0,25 %.
2.2.2.1 Hrazení důchodů
(25)
V roce 1992 byla agentura pošt změněna zákonem na autonomní veřejnoprávní podnik (EPA - „entreprise publique autonome“) s názvem „De Post - La Poste“. Jako právní nástupce agentury pošt převzala DPLP její aktiva a zaměstnance. Pokud jde o podnikový model, představovala tato změna důležitý zlom:
1.
na rozdíl od agentury pošt, jež byla spravována v rámci pravomocí a pod vedením příslušného ministra, byla DPLP řízena svou správní radou a správním výborem, přičemž vláda si ponechala pouze pravomoc dohledu za účelem dodržování právních předpisů a smlouvy o správě (16);
2.
DPLP byla v zásadě odpovědná za vlastní finanční rovnováhu, zatímco každoroční rozpočet agentury pošt byl dosud vypracováván příslušným ministrem, který ho předkládal ke schválení parlamentu v příloze rozpočtu vlastního ministerstva.
(26)
V roce 1992 tak DPLP převzala 43 747 státních zaměstnanců spolu s jejich právní ochranou v oblasti zajištění zaměstnání, důchodu a odměny (článek 33 zákona ze dne 21. března 1991).
(27)
V roce 2008 zaměstnávala DPLP stále přibližně 23 500 statutárních zaměstnanců (jejichž status byl podobný jako status státních zaměstnanců), kteří představovali téměř dvě třetiny celkového počtu jejích zaměstnanců, jak je uvedeno níže.
Tabulka 1
Režimy zaměstnání u DPLP
(28)
Mezi rokem 1972 a 1996 byly důchody vypláceny na základě průběžně financovaného důchodového systému. Podle tohoto systému DPLP vracela státu celkovou částku důchodů, které stát vyplatil bývalým státním zaměstnancům v důchodu (17) na základě důchodových nároků, které nashromáždili od roku 1972, během nějž se belgická pošta stala v rámci státu oddělenou účetní jednotkou (agenturou pošt).
(29)
Až do reformy důchodového systému v roce 1997 nebyla v systému financování důchodů provedena žádná změna. Tato reforma spočívala ve sladění důchodového systému prvního pilíře, který platil pro statutární zaměstnance DPLP, se systémem soukromého sektoru: od roku 1997 byla DPLP povinna hradit ONSS (Office national de sécurité sociale - Národní úřad sociálního zabezpečení) dávku na důchodové zabezpečení ve výši 8,86 % mzdy.
(30)
Stát souběžně souhlasil s převzetím závazků nahromaděných DPLP v oblasti důchodů, které dosáhly částky 3,8 miliardy EUR.
2.2.2.2 Roční vyrovnání nákladů spojených s prováděním závazků veřejné služby
(31)
Každá smlouva stanovila, že stát zaplatí roční vyrovnání za provádění úkolů veřejné služby vymezených v dané smlouvě.
(32)
V prvních třech smlouvách bylo vyrovnání stanoveno na základě skutečného rozdílu mezi výdaji a příjmy u úkolů veřejné služby. Čtvrtá smlouva o správě stanoví vyplacení paušálního vyrovnání, jež se vypočítává na základě očekávaného rozdílu mezi náklady DPLP a příjmy vytvářenými uživateli veřejných služeb, přičemž vyrovnání podléhá stropu stanovenému ve smlouvách o správě (18).
(33)
Veřejné služby, za které je DPLP podle současné smlouvy (19) oprávněna dostávat od státu vyrovnání, jsou tyto:
Poštovní služby
ii)
Distribuce novin
iii)
Distribuce časopisů
iv)
Distribuce volebních tiskovin
v)
Zvláštní sazby pro nevýdělečná sdružení
vi)
Zásilky dopisů podléhajících režimu osvobození od poštovních poplatků (královská korespondence a další zvláštní korespondence)
Finanční služby
ix)
Příjem hotovostních vkladů na běžný poštovní účet
x)
Vystavování poštovních poukázek
xi)
Vyplácení v bydlišti starobních, pozůstalostních a invalidních důchodů
xiii)
Vedení účetnictví u blokových pokut v oblasti silniční dopravy a jejich hrazení
xiv)
Služby v oblasti rybářských povolení
Prodej poštovních známek
xv)
Prodej poštovních známek
Další veřejné služby
xvi)
Sociální úloha poštovního doručovatele
xx)
Služby vykonávané pro účetní státní pokladny
xxi)
Prodej kolků a pokutových kolků
(34)
Je nutno poznamenat, že podle posledních tří smluv o správě se za všeobecnou poštovní službu nemůže vyplácet žádné vyrovnání (20). Ačkoli distribuce tisku může v souladu se směrnicí Evropského parlamentu a Rady 97/67/ES ze dne 15. prosince 1997 o společných pravidlech pro rozvoj vnitřního trhu poštovních služeb Společenství a zvyšování kvality služby (21) obvykle spadat do rámce všeobecné služby, belgické orgány vymezily zvláštní úkoly (distribuce novin a časopisů), za něž se vyplácí podle smluv o správě vyrovnání, podle kritérií, která je odlišují od všeobecné poštovní služby. Těmito kritérii jsou 1) cíle úkolu, které přesahují cíle všeobecné služby, 2) zvláštní podmínky stanovené v uvedených smlouvách a 3) zvláštní ustanovení v oblasti stanovení sazeb, jež se liší od stanovení sazeb u všeobecné služby.
(35)
Cíle úkolu: belgické orgány považují za mimořádně důležité, aby se zajistilo široké šíření tištěných médií po celém belgickém území za účelem zvýšení informovanosti a názorové rozmanitosti a povzbuzení účasti veřejnosti na politické diskuzi.
(36)
Smlouva stanoví zvláštní provozní podmínky: zvláštní služba distribuce tisku, kterou musí DPLP vykonávat a za níž dostává vyrovnání, přesahuje obvyklou distribuci tisku zahrnutou do všeobecné služby. Podléhá řadě přísných podmínek v oblasti kvality a výsledků, které se týkají doby distribuce (např. dodání před půl osmou), četnosti, distribučních variant pro vydavatele, flexibility poskytnuté vydavatelům, pokud jde o objem, a také nepřerušenosti poskytování služby (včetně přesné definice případů vyšší moci).
(37)
Zvláštní sazby: sazby úkolu distribuce tisku, které mají za následek vyrovnání, jsou určovány v rámci tripartitních jednání (belgický stát/DPLP/odvětví tisku) a na rozdíl od sazeb všeobecné veřejné služby nemusí být schváleny regulačním orgánem. Zatímco sazby všeobecné veřejné služby vycházejí z nákladů, sazby zvláštního úkolu distribuce tisku, které mají za následek vyrovnání, jsou značně nižší, aby bylo možno dosáhnout sledovaných cílů.
(38)
Veřejné služby uvedené 33. bodě odůvodnění mohou být předmětem vyrovnání za veřejnou službu. Částky skutečně vyplacené jako vyrovnání za veřejnou službu za každý hospodářský rok jsou tyto:
První smlouva o správě
Rok
Částka (v EUR)
1992 (22)
91 720 000
1993
351 327 000
1994
322 138 000
1995
368 308 000
1996
314 205 000
Druhá smlouva o správě
Rok
Částka (v EUR)
1997
208 934 000
1998
228 629 000
1999
213 788 000
2000
216 282 000
2001
224 269 000
2002
194 559 000
Třetí smlouva o správě
Rok
Částka (v EUR)
2003
175 554 000
2004
247 606 000
2005
254 825 000
Čtvrtá smlouva o správě
Rok
Částka (v EUR)
2006
299 729 000
2007
306 396 000
2008
315 683 000
2009
321 244 000
2010
325 735 000
2.2.2.3 Vklady kapitálu
(39)
Kapitálové vklady v roce 1997: DPLP byla příjemcem dvou neoznámených kapitálových vkladů v celkové částce 62 milionů EUR. Belgické orgány ale následně uvedly, že tyto finanční prostředky ve skutečnosti představují odložená vyrovnání za veřejnou službu, která nebyla DPLP vyplacena včas.
(40)
Kapitálové vklady v roce 2003: belgické orgány přistoupily ke kapitálovému vkladu ve prospěch DPLP v celkové výši 297,5 milionu EUR. Podle nich tento vklad proběhl za podmínek přijatelných pro soukromého investora vykonávajícího svou činnost za běžných podmínek tržního hospodářství, a tak v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství nepředstavuje údajně státní podporu.
(41)
Kapitálové vklady v roce 2006: belgické orgány přistoupily k novému kapitálovému vkladu v celkové výši 40 milionů EUR. Podle nich byl tento vklad v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství, protože proběhl za stejných podmínek, jaké platí pro soukromé investory (pari passu).
2.2.2.4 Daňová osvobození
(42)
Až do 31. prosince 2005 byla DPLP osvobozena od daně z příjmů právnických osob.
(43)
Během šetřeného období byla osvobozena od pozemkové daně u budov, jež využívala v rámci provádění veřejných služeb, což představovalo zvýhodnění ve výši od […] (23) do […] EUR za rok. Pokud by tuto daň platila, byly by náklady u produktů (veřejná služba a komerční produkty), u nichž se tyto budovy používaly, příslušně vyšší.
(44)
DPLP je rovněž osvobozena od dalších nepřímých a místních daní. Belgické orgány nejsou schopny odhadnout přesnou výši tohoto zvýhodnění, ale uvádějí, že toto opatření spadá do oblasti působnosti pravidel de minimis.
(45)
Daňová osvobození pocházejí z doby před vstupem v platnost Smlouvy o ES v roce 1958 a byla zachována bez podstatnějších změn. Zatímco osvobození od daně z příjmů právnických osob bylo zrušeno ke dni 31. prosince 2005, poslední dvě opatření jsou stále v platnosti.
2.2.2.5 Převod budov
(46)
V roce 1992 převedl belgický stát na DPLP bez protiplnění 63 budov (24). Tato společnost jich již využívala, i když právně patřily státu. Celková hodnota tohoto majetku byla odhadnuta na 112,2 milionu EUR (25). Tyto budovy byly odlišné od původních aktiv, ke kterým byly přidány a která byla oddělena od státního majetku, když se belgická pošta stala v roce 1971 oddělenou státní agenturou („agenturou pošt“). Agentura pošt již právně vlastnila aktiva, která byla zanesena do její rozvahy. Tyto dodatečné budovy převedené v roce 1992 měly naopak vyrovnat náklady představované důchody, které nadále příslušely DPLP v okamžiku, kdy společnost přešla ze statusu agentury na status autonomního veřejnoprávního podniku.
(47)
Belgické orgány zdůrazňují, že převod těchto budov spadá výlučně do rámce vnitřní reorganizace státního majetku a že nepředstavuje zvýhodnění. Podle nich belgická pošta využívala těchto budov již předtím, než byla v roce 1992 přeměněna na DPLP (a využívala jich tak již agentura pošt).
2.2.2.6 Státní záruka
(48)
DPLP bylo umožněno požádat o veřejnou záruku u svých půjček oproti uhrazení záruční prémie ve výši 0,25 %.
(49)
Během šetřeného období bylo této záruky využito pouze jednou, a to u půjčky ve výši 100 milionů EUR získané od Evropské investiční banky (EIB). Dohoda podepsaná mezi DPLP a EIB dne 22. prosince 2004 umožňovala DPLP využívat úvěrovou facilitu EIB až do 10. června 2008. DPLP využila této možnosti a dne 8. listopadu 2007 požádala o částku 100 milionů EUR, kterou dne 5. prosince 2007 skutečně obdržela. DPLP se zavázala splatit půjčku v 11 stejných ročních splátkách ve výši přibližně 9,09 milionu EUR. První splátka má být uhrazena dne 5. prosince 2012 a poslední dne 5. prosince 2022. Úroky se platí čtvrtletně (5. prosince, 5. března, 5. června a 5. září). Úroková míra je stanovena na základě tříměsíční sazby EURIBOR snížené o 37 bazických bodů.
3. POPIS DŮVODŮ, KTERÉ VEDLY K ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ V ROCE 2009
(50)
Na základě rozsudku ve věci Altmark (26) se Komise domnívala, že vyrovnání za veřejnou službu vyplacená od roku 1992 stejně jako výše uvedená daňová osvobození, vklady kapitálu, státní záruka a převod budov mohou představovat podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(51)
Státní podpory spočívající ve vyrovnání nákladů spojených se závazky všeobecné služby lze prohlásit za slučitelné podle čl. 106 odst. 2 SFEU, pokud jsou nezbytné pro provedení těchto služeb a neovlivňují obchod v míře, která by byla v rozporu se zájmem Evropské unie.
(52)
V rozhodnutí o zahájení řízení z roku 2009 si Komise položila otázku ohledně nezbytnosti a proporcionality opatření podpory poskytnutých DPLP za účelem plnění jejích úkolů veřejné služby.
(53)
Pokud jde o výpočet nadměrného vyrovnání podle čl. 106 odst. 2 SFEU, Komise na základě ověření nepřítomnosti nadměrného vyrovnání za úkoly veřejné služby usoudila, že byly zohledněny všechny příjmy a náklady spojené se závazky veřejné služby. Pro účely tohoto výpočtu je nutno ověřit spolehlivost účetní metody použité pro určení nákladů, které lze přičíst službám obecného hospodářského zájmu, a zohlednit také všechny čisté náklady veřejné služby a dodatečné podpory poskytnuté v jakékoliv formě.
(54)
Pokud jde o financování důchodů státních zaměstnanců státem, Komise si položila otázku, do jaké míry skutečnost, že DPLP byla zbavena svých závazků v oblasti důchodů, postavilo tuto společnost do situace srovnatelné se situací jejích konkurentů, co se týče odvodů na sociální zabezpečení.
(55)
V souladu s přístupem použitým Komisí v jejím rozhodnutí o veřejném financování nákladů na důchody státních úředníků pracujících u francouzské společnosti La Poste (27) bylo nutno přezkoumat, zda se z hlediska čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU jednalo o slučitelné opatření, a za tímto účelem zjistit, do jaké míry byly náklady na sociální zabezpečení hrazené DPLP poté, co byla zbavena těchto závazků, srovnatelné s náklady, které měli její konkurenti.
4. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
4.1 PŘIPOMÍNKY SPOLEČNOSTÍ VFP A PRODIPRESSE
(56)
Dne 28. srpna 2009 sdělily společnosti VFP a Prodipresse své připomínky k systému distribuce tisku prováděnému společností DPLP.
(57)
V souladu se stížností, kterou podaly dříve, VFP a Prodipresse zdůraznily narušení hospodářské soutěže, které vyplývá z nízkých sazeb uplatňovaných DPLP u distribuce tisku, což znemožňuje jakoukoliv hospodářskou soutěž ze strany ostatních subjektů na trhu.
(58)
Uvedly, že ceny používané DPLP se určují během tripartitního jednání mezi DPLP, vydavateli a státem. Ztráty, které DPLP vznikají v důsledku těchto cen, jež jsou pod úrovní cen tržních, jsou podle nich vyrovnávány státem v rámci vyrovnání za služby obecného hospodářského zájmu. DPLP je sice přímým příjemcem této podpory, ale nepřímý prospěch z ní mají také vydavatelé novin.
(59)
VFP a Prodipresse se domnívají, že DPLP by mohla dostávat za systém distribuce tisku nadměrné vyrovnání, které údajně využívá na financování svých jiných činností.
4.2 PŘIPOMÍNKY BELGICKÉHO SDRUŽENÍ VYDAVATELŮ NOVIN (ASSOCIATION BELGE DES ÉDITEURS DES JOURNAUX)
(60)
Dne 28. srpna 2009 sdělilo své připomínky Belgické sdružení vydavatelů novin. Při této příležitosti zdůraznilo význam z hlediska demokracie a rovnosti účinného systému distribuce novin na celém belgickém území za přiměřené a jednotné ceny, jenž umožňuje předplatitelům dostávat noviny časně ráno.
4.3 PŘIPOMÍNKY SPOLEČNOSTÍ DEUTSCHE POST AG A DHL INTERNATIONAL
(61)
Dne 28. srpna 2009 sdělily své připomínky společnosti Deutsche Post AG a DHL International. Trvaly na nutnosti přezkoumat převzetí závazků příslušejících DPLP v oblasti důchodů a ověřit zejména slučitelnost tohoto opatření s předchozí praxí, na nutnosti zkontrolovat slučitelnost vkladů kapitálu s trhem, ověřit slučitelnost rozdělení nákladů s rozsudkem ve věci Chronopost a přezkoumat převod budov.
4.4 PŘIPOMÍNKY SPOLEČNOSTI BELGISCHE DISTRIBUTIEDIENST NV/BELGIQUE DIFFUSION SA
(62)
Dne 28. srpna 2009 sdělila své připomínky společnost Belgische Distributiedienst NV/Belgique Diffusion SA (dále jen „BD“), která je součástí skupiny TNT. Na trhu distribuce novin a časopisů je BD konkurentem společnosti DPLP, a to zejména její dceřiné společnosti Deltamedia, která je pověřena distribucí tisku. V souladu se stížností podanou dříve BD zdůraznila, že DPLP uplatňuje u distribuce novin ceny nižší, než jsou její náklady. Ztráty, které DPLP vznikají, jsou podle ní financovány veřejnými dotacemi. Nevysoké ceny údajně ztěžují jakoukoliv hospodářskou soutěž vůči DPLP.
(63)
Podle BD společnost DPLP údajně porušila směrnici Rady 92/50/EHS ze dne 18. června 1992 o koordinaci postupů při zadávání veřejných zakázek na služby (28) a také článek 7 směrnice 97/67/ES. BD si rovněž kladla otázky ohledně existence podpory podle čl. 107 odst. 1 SFEU a ohledně slučitelnosti vyrovnání nákladů spojených se službami obecného hospodářského zájmu podle čl. 106 odst. 2 SFEU.
(64)
Kladla si otázku, zda lze distribuci novin označit za službu obecného hospodářského zájmu vzhledem ke skutečnosti, že ve většině členských států je tato činnost otevřena hospodářské soutěži, aniž by do ní byl zapojen poskytovatel poštovních služeb.
(65)
BD si rovněž kladla otázku, zda dotace vyhrazená výlučně poskytovateli poštovních služeb je tím nejvhodnějším prostředkem, jak podporovat distribuci novin, ve srovnání s podporou poskytnutou vydavatelům, kteří by si tak mohli zajistit distribuční služby na volném trhu, čímž by různí poskytovatelé mohli mezi sebou soutěžit.
(66)
BD položila otázku nezbytných nákladů, a to i v případě, pokud by měl být schválen úkol distribuce novin, jímž byla DPLP pověřena. Podle této společnosti má DPLP značně vyšší náklady než ostatní hospodářské subjekty, čímž se zvyšuje nutná míra dotací. V tomto smyslu nejsou dotace ani přiměřené, ani oprávněné.
(67)
BD se konečně domnívá, že by náklady DPLP převzaté státem mohly zahrnovat investiční náklady, které by nebyly nezbytně nutné pro plnění služby obecného hospodářského zájmu vzhledem k tomu, že DPLP údajně mohla využívat infrastruktur zavedených pro jiné služby. Z veřejné dotace mohly být údajně financovány také reklamní kampaně ve prospěch komerčních produktů.
5. PŘIPOMÍNKY BELGICKÝCH ORGÁNŮ
5.1 PŘIPOMÍNKY BELGICKÝCH ORGÁNŮ K PŘEVZETÍ DŮCHODŮ
(68)
Belgické orgány zdůrazňují, že v souladu s přístupem použitým v rozsudku ve věci Combus (29) nepředstavuje převzetí závazků v oblasti důchodů státní podporu, protože zbavuje belgickou poštu neobvyklých výdajů a ne výdajů, které běžně zatěžují rozpočet podniku.
(69)
Neobvyklé výdaje údajně vyplývají z vyšších mzdových nákladů kvůli statutárním zaměstnancům a nedostatečné provozní flexibility, které brání DPLP snížit mezi jejími zaměstnanci počet státních zaměstnanců podle jejího přání.
(70)
Belgické orgány vymezují tři příčiny nedostatečné flexibility:
1.
definitiva státních zaměstnanců;
2.
neexistující vnitřní mobilita;
3.
nemožnost využívat dočasné nezaměstnanosti.
(71)
Definitiva státních zaměstnanců: DPLP zdůrazňuje, že její statutární zaměstnanci jsou de facto najímáni na dobu neurčitou. DPLP nemůže vypovědět pracovní smlouvy svých statutárních zaměstnanců kromě vážného důvodu nebo opakujících se špatných výsledků. Dokonce i v tomto případě podléhá propouštěcí řízení mimořádně obtížným požadavkům.
(72)
Státní rada (belgické správní soudnictví pravomocné pro statutární zaměstnance, zatímco smluvní zaměstnanci spadají pod pravomoc pracovních soudů) k tomu projevila sklon upřednostňovat statutární zaměstnance tím, že stanovila přísnou normu pro prokázání „platného důvodu“. Z uvedeného vyplývá, že DPLP nemůže propouštět své statutární zaměstnance ať už jednotlivě či hromadně a ať už z hospodářských či technických důvodů.
(73)
Vypovězení pracovní smlouvy tak nepředstavuje nástroj řízení, který by umožnil měnit složení zaměstnanců podle skutečných provozních potřeb. Nemožnost přistoupit k propuštění z hospodářských důvodů rovněž značně omezuje prostředky, které má DPLP na řešení obtíží, jako je nedostatečná mobilita nebo mzdy a výhody statutárních zaměstnanců, které převyšují mzdy a výhody uplatňované na trhu. Statutární zaměstnanci k tomu nejsou oprávněni požadovat automatické převedení do veřejné správy a ani DPLP takové převedení nemůže prosazovat.
(74)
Uvedené znamená, že se snižování počtu statutárních zaměstnanců omezuje v zásadě na nepočetné dobrovolné odchody a na odchody přirozené.
(75)
Neexistence vnitřní mobility: vedle neschopnosti DPLP snížit počet statutárních zaměstnanců v oblastech, ve kterých došlo ke snížení poptávky po službách, podléhají možnosti, které má při přesunu svých statutárních zaměstnanců v rámci organizace podle svých potřeb, přísným omezením.
(76)
Ohledy jako jazyková příslušnost, kvalifikace, odpracované roky a funkční zařazení jsou příčinou stavu, kdy je DPLP v široké míře neschopna přesouvat své zaměstnance z oblastí, v nichž požadavky na počet zaměstnanců klesají, a to např. kvůli ústupu tradiční korespondence, do odvětví, v nichž existují nedostatečné stavy pracovníků kvůli odchodům do důchodu nebo zvýšené poptávce.
(77)
Řečeno jinými slovy, kvůli nepružnému „statusu“ je DPLP v široké míře neschopna přesouvat statutární zaměstnance podle svých potřeb nebo vyrovnávat nevyváženost mezi oblastmi činností s nadměrným počtem pracovníků a oblastmi, kde je jich nedostatek. Kvůli uspokojení potřeb v odvětvích s nedostatečným počtem pracovníků tak DPLP musí paradoxně najímat brigádníky nebo smluvní zaměstnance a přitom si ponechat nadbytečné statutární zaměstnance v odvětvích s nadbytkem pracovníků.
(78)
Nevyužívání dočasné nezaměstnanosti: DPLP k tomu nemůže své statutární zaměstnance dočasně propustit („nezaměstnanost z hospodářských důvodů“), jak to mohou učinit v případě, kdy není dostatek práce, hospodářské subjekty soukromého sektoru.
(79)
Vyšší mzdové náklady: když se agentura pošt stala v roce 1992 autonomním veřejnoprávním podnikem a byla přejmenována na DPLP, dostávali statutární zaměstnanci značně vyšší mzdy a měli značně vyšší výhody než smluvní zaměstnanci v soukromém sektoru. Od roku 1992 automatické zvyšování mezd podle odpracovaných roků a značný vliv odborových organizací při vyjednávání přispěly k tomu, že mzdy a výhody zůstaly na srovnatelně vyšší úrovni.
(80)
Vedle mezd a výhod, které jsou vyšší než mzdy a výhody smluvních zaměstnanců, mají statutární zaměstnanci nárok na 4 až 11 dnů dodatečné placené dovolené (30), což zvyšuje náklady DPLP. Tyto skutečnosti, které jsou příznačné pro statutární zaměstnance, ztížily DPLP správu jednotkového nákladu u statutárních zaměstnanců, který značně převyšuje jednotkový náklad u smluvních zaměstnanců v soukromém sektoru.
(81)
Od převzetí statutárních zaměstnanců agentury pošt v roce 1992 vedoucí pracovníci DPLP uznali, že tito zaměstnanci s vyššími mzdovými náklady a provozní nepružností představují strukturální nevýhodu, která je s postupující liberalizací poštovního trhu stále více obtížněji udržitelná. DPLP proto počínaje rokem 1998 přestala statutární zaměstnance najímat. Přirozené odchody, u nichž se jedná hlavně o odchody do důchodu, vedly ke snížení počtu zaměstnanců v absolutních hodnotách a stav zaměstnanců dosáhl v roce 2008 počtu 23 538 osob.
(82)
Jelikož snižování počtu statutárních zaměstnanců závisí hlavně na míře přirozených odchodů v souvislostech současné věkové pyramidy, probíhalo pomalu a jak ukazuje níže uvedená tabulka, mělo by s největší pravděpodobností zůstat pomalé až do roku 2030, to znamená dlouho po úplné liberalizaci poštovního trhu.
Tabulka 2
Vývoj počtu statutárních zaměstnanců DPLP
(83)
Belgické orgány se proto domnívají, že statutární zaměstnanci DPLP představují vážnou nevýhodu z provozního hlediska a z hlediska nákladů v porovnání se soukromými hospodářskými subjekty a že stát zbavil DPLP neobvyklých výdajů, které její konkurenty nezatěžují.
(84)
Opatření podle nich nepředstavuje státní podporu, a proto přístup, který Komise zaujala v rozhodnutí o zahájení řízení, není údajně vzhledem k předchozím případům, které se týkaly důchodových systémů (EDF (31), La Poste (Francie) (32), Royal Mail (33)), v záležitosti DPLP nutný.
(85)
Belgické orgány přesto zdůrazňují, že případné uplatnění takovéto metody na DPLP by údajně vedlo k závěru, že podíl nákladů na sociální zabezpečení vyjádřený procentním podílem na mzdových nákladech, který zatěžuje DPLP, je stejný jako u jejích konkurentů.
5.2 PŘIPOMÍNKY BELGICKÝCH ORGÁNŮ K ROČNÍMU VYROVNÁNÍ NÁKLADŮ VEŘEJNÉ SLUŽBY
(86)
Belgické orgány sdělily účetní údaje (34) společnosti DPLP a vysvětlily zásady analytického účetnictví, které DPLP uplatňuje.
(87)
Předně tvrdí, že ročně vyplácené vyrovnání za veřejnou službu nepředstavuje podporu, protože je v souladu s judikaturou Altmark.
(88)
Dále zdůrazňují, že v případě, pokud vyrovnání za veřejnou službu podporu představuje, jedná se o podporu slučitelnou, protože nepředstavuje nadměrné vyrovnání čistých nákladů, které zatěžují DPLP v rámci plnění jejich úkolů veřejné služby. Výpočty předložené belgickými orgány podle nich dokládají, že vyrovnání nákladů DPLP je dokonce nedostatečné.
(89)
Belgické orgány nakonec uvádějí, že některá opatření představují existující podporu. V tomto ohledu se odkazuje na část věnovanou existujícím podporám (bod odůvodnění 6.3.2 a následující).
5.3 PŘIPOMÍNKY BELGICKÝCH ORGÁNŮ KE VKLADŮM KAPITÁLU
5.3.1 Kapitálové vklady v roce 1997
(90)
V dopise zaslaném Komisi dne 12. srpna 2009 belgické orgány uvádějí, že je nutno posuzovat kapitálové vklady z roku 1997 v celkové výši 62 milionů EUR jako odložené vyrovnání za závazky veřejné služby.
5.3.2 Kapitálové vklady v roce 2003 a 2006
(91)
Podle belgických orgánů spočívala obě navýšení kapitálu provedená v roce 2003 a v roce 2006 na strategickém plánu (35), jehož konečným cílem bylo zlepšit konkurenceschopnost a ziskovost podniku v souvislostech postupné liberalizace poštovního trhu.
(92)
Tento strategický plán sledoval dva hlavní cíle:
1.
zlepšit produktivitu za účelem zajištění konkurenceschopnosti a ziskovosti ve více liberalizovaném tržním prostředí;
2.
otevřením kapitálu soukromým investorům postupně rozvíjet DPLP směrem k tržnímu uvažování, tj. dosáhnout a zachovat míry návratnosti kapitálu nutné pro přilákání soukromých investorů a uvolnit potenciál podniku z hlediska ziskovosti.
(93)
Kapitálové vklady v roce 2003: podle belgických orgánů bylo cílem navýšení kapitálu v roce 2003 posílit vlastní kapitál DPLP vzhledem ke značných finančním závazkům, které na sebe společnost vzala zejména za účelem výstavby čtyř nových poštovních uzlů, modernizace jednoho stávajícího poštovního uzlu, optimalizace roznášky dopisních zásilek a automatizace.
(94)
Belgické orgány k tomu zdůraznily, že vložené finanční prostředky rovněž kryly výdaje spojené se zaměstnanci v důsledku snížení počtu pracovníků ve spojení se systémem předčasného odchodu do důchodu, zkrácení pracovní doby a zvýšení mezd nových zaměstnanců.
(95)
Tato opatření údajně poskytla přiměřené záruky ohledně zvýšení ziskovosti během období 2003-2007, což uspokojilo očekávání soukromých investorů. Když se belgický stát rozhodl ke kapitálové investici, byl jako jediný akcionář společnosti DPLP v roce 2003 údajně veden výhledy na ziskovost a uvažoval při plném dodržení zásady soukromého investora v tržním hospodářství.
(96)
Dne 5. srpna 2009 belgické orgány mimoto sdělily, že výhledy ziskovosti dokládají, že kapitálový vklad byl proveden za podmínek, které byly v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, protože očekávaná návratnost kapitálu přesahuje návratnost, již by požadoval soukromý investor. Tyto výhledy byly realistické, protože skutečná ziskovost zaznamenaná mezi rokem 2003 a rokem 2008 značně přesáhla ziskovost očekávanou.
(97)
Belgické orgány upřesnily, že mezi kapitálovým vkladem z roku 2003 a zrušením pohledávek státu v účtech společnosti DPLP v roce 2005 neexistovalo žádné spojení. K tomuto zrušení došlo v jiném časovém okamžiku a jednalo se o běžný účetní úkon, protože stát jasně prohlásil, že tyto pohledávky nebudou společnosti DPLP uhrazeny. Konečné částky, které byly zrušeny v rámci konsolidace rozvahy za rok 2005, se lišily od částek kapitálového vkladu z roku 2003 a ztrát nahromaděných na konci roku 2002.
(98)
Kapitálové vklady v roce 2006: belgické orgány zdůraznily, že tento vklad byl v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství, protože byl proveden za stejných podmínek (pari passu) jako u soukromého investora, tj. společnosti Post Invest Europe SA, která investovala částku 300 milionů EUR. Upsání nových akcií státem a soukromým investorem umožnilo, že nový investor získal podíl ve výši 50 % bez jedné akcie a stát si zachoval podíl ve výši 50 % s jednou akcií navíc (36).
(99)
Při určování ceny nových vydaných akcií ocenila investiční banka, na kterou se belgické orgány obrátily, celkovou hodnotu společnosti DPLP mezi […] a […] EUR. Stát se nakonec rozhodl pro částku […] EUR za celý podnik, a to před kapitálovými vklady. Belgické orgány uznávají, že pozdější výsledky DPLP přesáhly předpoklady, se kterými se pracovalo v okamžiku ocenění.
(100)
Podle belgických orgánů provedení strategického plánu zřejmě umožnilo učinit z DPLP jednoho z nejúčinnějších evropských provozovatelů. DPLP údajně dosáhla zásadního pokroku v oblasti ziskovosti, účinnosti (37) a kvality, a to při zachování přiměřených cen účtovaných zákazníkům.
5.4 PŘIPOMÍNKY BELGICKÝCH ORGÁNŮ K DAŇOVÝM OSVOBOZENÍM
(101)
Ve svém prohlášení ze dne 12. srpna 2009 belgické orgány připouštějí, že DPLP nepodléhala dani z příjmů právnických osob, ale až do 27. prosince 2005 podléhala dani ze zisku (tj. zdanění právnických osob). Zdůrazňují nicméně, že během období 2003-2005 tohoto systému zdanění nevyužívala: kdyby totiž podléhala dani z příjmů právnických osob, měla by nárok na převedení ztrát zaznamenaných v minulosti a během tohoto období by nemusela daň z příjmů právnických osob platit.
(102)
Kromě toho tvrdí, že DPLP během období 2003-2005 musela zaplatit daň ze svých zisků ve výši 2 milionů EUR.
(103)
Počínaje hospodářským rokem 2006 musela DPLP platit daň z příjmů právnických osob, aniž by mohla převést své předchozí ztráty. Belgické orgány odhadují ušlý daňový odpočet k tomuto dni na částku 51,87 milionu EUR.
(104)
Na základě uvedeného dospívají k názoru, že DPLP neměla z osvobození od daně z příjmů právnických osob před rokem 2006 žádný čistý zisk.
(105)
Belgické orgány upřesňují, že DPLP je osvobozena od pozemkové daně u příjmů z nemovitého majetku, který je využíván za účelem plnění služby veřejného zájmu.
(106)
Provedly odhad čisté výhody, kterou DPLP takto získává a která podle nich představuje jen omezenou část dodatečných nákladů, jež jí vznikají s ohledem na její povinnost udržovat poštovní síť, pro niž je příznačná přesně stanovená územní hustota, což je povinnost, za kterou nedostává žádné vyrovnání.
(107)
Belgické orgány vysvětlují, že DPLP je osvobozena od některých přímých a místních daní. Zdůrazňují, že tato osvobození mají čistý dopad de minimis.
5.5 PŘIPOMÍNKY BELGICKÝCH ORGÁNŮ K PŘEVODU BUDOV
(108)
Ve svém prohlášení ze dne 12. srpna 2009 belgické orgány potvrdily, že v době přeměny DPLP na autonomní veřejnoprávní podnik byl na tuto společnost převeden určitý počet budov. DPLP tyto budovy využívala již od roku 1971 a byly nutné pro plnění jejího úkolu poštovní služby.
(109)
Belgické orgány zdůrazňují, že převod budov neposkytl DPLP žádnou výhodu, protože je již využívala v rámci svého úkolu veřejné služby. Jinými slovy, jednalo se pouze o reorganizaci veřejného majetku.
5.6 PŘIPOMÍNKY BELGICKÝCH ORGÁNŮ KE STÁTNÍ ZÁRUCE NA PŮJČKY
(110)
Ve svém prohlášení ze dne 12. srpna 2009 belgické orgány zdůrazňují, že DPLP není na její půjčky poskytována státní záruka automaticky. Pokud by DPLP o takovou záruku požádala, musela by získat souhlas belgických orgánů a hradit státní pokladně roční prémii ve výši 0,25 %.
(111)
Během zvažovaného období se DPLP uchýlila k veřejné záruce pouze jednou.
(112)
Belgické orgány se domnívají, že záruční prémie ve výši 0,25 % je odpovídající vzhledem k finanční situaci DPLP a nízké pravděpodobnosti, že by DPLP půjčku nevrátila. Ostatně odhadují, že by úrokové sazby poskytnuté trhem v případě podobné půjčky bez státní záruky byly až o 40 bazických bodů vyšší.
5.7 PŘIPOMÍNKY BELGICKÝCH ORGÁNŮ K PŘIPOMÍNKÁM ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(113)
Ve svém prohlášení ze dne 12. října 2009 belgické orgány zdůrazňují, že pouze prohlášení společností BD a FVP/Prodipresse obsahují rozhodující skutečnosti. Tyto skutečnosti se týkají zejména distribuce novin a časopisů s velmi časným dodáním.
(114)
Belgické orgány tvrdí, že na rozdíl od názoru BD nespadá přidělování nevyhrazených poštovních služeb (jako je distribuce tisku) do oblasti působnosti právních předpisů Unie o zadávání veřejných zakázek (směrnice Evropského parlamentu a Rady 2004/18/ES (38)).
(115)
K tomu zdůrazňují, že distribuce novin a časopisů, jež představuje službu obecného hospodářského zájmu, neporušuje ustanovení Unie o liberalizaci poštovního trhu.
(116)
Belgické orgány rovněž uvádějí, že toto přidělení nevyplývá ze svévolného rozhodnutí. Podle nich je DPLP jediným podnikem, který je schopen splnit podmínky a povinnosti uložené poskytovateli tohoto typu služeb.
(117)
Belgické orgány zdůrazňují, že na rozdíl od tvrzení společnosti BD se DPLP během období 2002-2008 nedostalo nadměrného vyrovnání nákladů spojených s plněním její služby distribuce novin a časopisů.
(118)
Nesdílejí názor FVP/Prodipresse, podle nějž DPLP úmyslně navýšila své investice a nadnáklady spojené s rozšířením celostátního pokrytí distribuce s velmi časným dodáním, které údajně zvýšila z 82 na 100 %. Jelikož se uvedených 18 % týká hlavně vzdálených oblastí, náklady DPLP na zaměstnance neúměrně vzrostly a DPLP si musela pořídit dopravní vozidla na dlouhé vzdálenosti, pro které jsou příznačné vysoké odpisové náklady.
(119)
Belgické orgány nakonec zdůrazňují, že při výpočtu vyrovnání, které společnost dostala od státu za distribuci tisku s velmi časným dodáním, nebyly zohledněny náklady na její reklamní kampaň.
(120)
Společnost BD uvádí, že z hlediska nákladů není DPLP zjevně účinná. Belgické orgány toto tvrzení odmítají a zdůrazňují, že plně nezohledňuje vysoké nadnáklady spojené s distribucí tisku s velmi časným dodáním a že pomíjí značné úsilí vyvinuté DPLP za účelem zvládnutí svých nákladů a zvýšení své produktivity.
(121)
Podle BD jsou náklady Deltamedia nižší než náklady DPLP. Tento stav lze podle belgických orgánů přičíst těmto skutečnostem:
a)
Deltamedia nenabízí celostátní pokrytí;
b)
Deltamedia pracuje s nezávislými distributory;
c)
služba poskytovaná společností Deltamedia je zjednodušena, protože pracuje pouze s omezeným počtem vydavatelů sdružených v jediné tiskové skupině;
d)
vydavatelé dodávají noviny okamžitě do distribučních center.
5.8 PŘIPOMÍNKY BELGICKÝCH ORGÁNŮ K EXISTUJÍCÍ PODPOŘE
(122)
Ve svém prohlášení ze dne 21. prosince 2010 belgické orgány uvádějí, že některá z opatření, jež jsou předmětem šetření, představují existující podpory.
(123)
Zaprvé, belgické orgány zdůrazňují, že daňová osvobození, jichž využívala DPLP, pocházejí z doby před přistoupením Belgie k Evropské unii, a proto představují existující podpory.
(124)
Zadruhé, belgické orgány tvrdí, že roční dotace vyplácená DPLP pochází z doby před rokem 1999, to znamená před liberalizací poštovního trhu, a představuje tak existující podporu. Stejně tak by vklady kapitálu provedené před rokem 1999 měly být považovány, pokud by představovaly státní podporu, za podporu existující.
(125)
Zatřetí, belgické orgány tvrdí, že z důvodu desetileté promlčecí lhůty představují údajně všechna opatření přijatá před 13. červencem 1999 (tj. deset roků před zahájením formálního vyšetřovacího řízení v tomto konkrétním případě) existující podpory, protože v případě, že by ke zrušení Soudem prvního stupně došlo dříve, mělo by to za následek zrušení všech předchozích vyšetřovacích úkonů Komise. Tvrdí naopak, že vzhledem ke skutečnosti, že Komise provedla první vyšetřovací akt v prosinci 2002, je nutno nezahrnovat do vyšetřování opatření provedená před prosincem 1992. Mělo by se to týkat převodu budov a první roční dotace vyplacené v roce 1992.
6. POSOUZENÍ
6.1 PŘEDBĚŽNÉ POZNÁMKY TÝKAJÍCÍ SE SYSTÉMU ANALYTICKÉHO ÚČETNICTVÍ DPLP
(126)
Článek 14 směrnice 97/67/ES ve znění směrnice Evropského parlamentu a Rady 2008/6/ES ze dne 20. února 2008, kterou se mění směrnice 97/67/ES s ohledem na úplné dotvoření trhu poštovních služeb Společenství (39) (třetí poštovní směrnice) vyžaduje od poskytovatelů poštovních služeb vedení analytického účetnictví, ve kterém jsou jasně odlišeny na jedné straně služby a produkty, které jsou součástí všeobecných služeb, a na druhé straně služby a produkty, které jejich součástí nejsou. Jejich účetnictví musí přiřazovat přímo náklady, které lze přímo přiřadit produktům, a přiřazovat přímo nebo nepřímo společné náklady, a to zejména přiřazovat vhodným způsobem společné náklady nutné pro zajištění jak všeobecných služeb, tak služeb nevšeobecných. Analytické účetnictví DPLP spočívá v metodě stanovování nákladů podle činností (activity based costing - ABAC), při níž se přiřazují všechny provozní náklady až po úroveň provozního zisku před úroky a zdaněním (EBIT) jednotlivým produktům, a to v souladu s metodou úplného přidělování nákladů (FDC). Analytické účetnictví pokrývá všechny provozní náklady a všechny organizační jednotky DPLP. V roce 2009 představovaly komerční produkty […] % obratu DPLP v porovnání s […] % u produktů spojených s veřejnou službou.
(127)
Metoda analytického účetnictví obsahuje tři úrovně: prostředky, činnosti a produkty. Jejím cílem je určit podíl nákladů přiřaditelných každému produktu.
(128)
Náklady se dělí na 398 typů různých nákladů a 3 954 středisek odpovědnosti. Pro účely účetnictví jsou tyto náklady seskupeny do 34 stanic zdrojů („pools“) a 108 skupin kódů. Existuje 986 různých činností.
(129)
Náklady zdrojů jsou přiřazovány činnostem podle jejich povahy: „přímé prostředky“ jsou přímo přiřazovány konkrétní činnosti, zatímco „nepřímé prostředky“ přispívají k provádění několika činností a musí být přiřazovány pomocí přerozdělovacího klíče, který vyjadřuje stupeň využívání dotyčného prostředku každou z činností. Všeobecný příspěvek k provozování činnosti potom zahrnuje všeobecné náklady, které nelze přiřadit konkrétním činnostem; tyto náklady jsou přiřazovány rovnoměrně všem produktům na základě navýšených pořizovacích nákladů.
(130)
986 různých činností tvoří základní prvky hodnotového řetězce každého produktu. Část nákladů spojená s danou činností je přiřazována produktům v závislosti na využívání dotyčné činnosti u každého produktu. Náklady neprovozních činností jsou napřed přiřazeny provozním činnostem, které přispívají přímo produktům.
(131)
V poslední etapě postupu jsou náklady činností nakonec přiřazeny ke každému produktu podle přerozdělovacího klíče, který je obvykle založen na objemu. Jinými slovy, všechny produkty, které využívají určité činnosti, jsou zaúčtovány s částí nákladů této činnosti a tato část je úměrná objemu, s jakým tuto činnost využívají.
(132)
Komise soudí, že metoda analytického účetnictví, kterou v současné době DPLP používá, je uspokojivá, protože všechny náklady přiřazuje správně a s dostatečnou odpovídající mírou. Komise ale konstatuje, že DPLP vypracovala tuto metodu postupně, a lze se proto domnívat, že účetní údaje z počátku období, jež je předmětem šetření, jsou sice celkově důvěryhodné, ale ne tak podrobné jako údaje současného systému účetnictví.
(133)
V březnu roku 2011 belgické orgány seznámily Komisi se změnou metody analytického účetnictví DPLP, která měla být provedena se zpětnou platností s cílem odlišného rozdělení některých nákladů mezi komerční činnosti a činnosti veřejné služby. Změna plánovaná belgickými orgány se týká poslední etapy přiřazování nákladů, kdy jsou produkty zúčtovávány s náklady, které jsou úměrné objemu využití každé činnosti.
(134)
Změnou se mění metoda přiřazování provozních nákladů produktům, kterou DPLP dosud používala. Po podobné změně by některé náklady spojené s komerčními produkty přešly do oblasti veřejných služeb, čímž by se rozšířil základ nákladů veřejných služeb. Veřejné služby by tím nesly za rok v průměru […] EUR nákladů, které jsou v současné době přiřazovány komerčním produktům. Ostatní součásti metody analytického účetnictví by zůstaly beze změn.
(135)
Belgické orgány uvádějí, že náklady některých činností jsou již ze své podstaty určovány na určité úrovni, kterou stanoví potřeby veřejné služby. Jinými slovy, náklady těchto činností využívaných pro účely veřejných služeb by zůstaly stejné, i kdyby jich nevyužíval žádný komerční produkt. Jelikož daný komerční produkt nevyvolal dotyčnou činnost, neměl by nést provozní náklady spojené s touto činností ani v případě, kdy ji využívá.
(136)
Ačkoliv belgické orgány zdůrazňují, že je revidovaná metoda slučitelná se směrnicí 97/67/ES, rozsudkem ve věci Chronopost (40) a rámcem Unie pro státní podporu ve formě vyrovnávací platby za závazek veřejné služby (41) (dále jen „rámec pro SOHZ“), protože přiděluje produktům přímo přiřaditelné náklady a část společných nákladů, a že tato metoda lépe odráží skutečné náklady spojené se závazky veřejné služby, Komise soudí, že toto nové tvrzení nelze přijmout z formálních, ekonomických a právních důvodů.
(137)
Pokud jde o formální hledisko, není navrhovaná metoda ve skutečnosti v interním účetnictví DPLP používána, ale spočívá spíše ve změně ex post předchozích údajů. Revidovaná metoda nezískala souhlas regulačního orgánu jako základu pro stanovení sazeb a nepoužívá ji ani stát za účelem výpočtu vyrovnání za služby obecného hospodářského zájmu. Revidovaná metoda se tak jeví jako teoretická konstrukce vypracovaná pro účely tohoto řízení v oblasti státní podpory. Pokud jde o stanovení ceny převodu prováděného uvnitř podniku, nelze z ekonomického hlediska předpokládat, že by komerčním produktům neměla být přiřazována část nákladů prostředků, které využívají (podle této metody by např. komerční produkty nepřispívaly na náklady spojené s roznáškou poštovních doručovatelů, i když doručovatelé roznášejí také tyto produkty). Z právního hlediska se taková změna nejeví jako slučitelná s čl. 14 odst. 3 písm. b) iv) směrnice 97/67/ES, rozsudkem ve věci Chronopost (42) a rámcem pro SOHZ (43) z roku 2005, které všechny vyžadují, aby společné náklady byly vhodným způsobem přiřazovány komerčním činnostem.
(138)
Komise nepostaví své posouzení na změněných účtech ale na údajích analytického účetnictví potvrzených v souladu se směrnicí 97/67/ES Belgickým institutem poštovních služeb a telekomunikací (IBPT - Institut belge des services postaux et des télécommunications, tj. regulačním orgánem belgického poštovního odvětví (44)), které byly sděleny původně a které jsou založeny na metodě analytického účetnictví, kterou DPLP úředně používá.
6.2 POSOUZENÍ PŘEVZETÍ DŮCHODOVÝCH NÁKLADŮ
6.2.1 Existence podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU
(139)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li tato smlouva jinak“.
(140)
Aby určité opatření představovalo státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, musí být splněny tyto kumulativní podmínky: opatření musí
i)
poskytnout příjemci výhodu,
ii)
narušovat nebo moci narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňuje určité podniky,
iii)
představovat zásah státu nebo být poskytnuto ze státních prostředků,
iv)
ovlivňovat obchod mezi členskými státy.
6.2.1.1 Výhoda a selektivita
(141)
Na základě přístupu použitého v rozsudku ve věci Combus (45) belgické orgány zdůrazňují, že závazky v oblasti důchodů představovaly neobvyklé výdaje, které konkurenti nemuseli financovat, a tím pádem jejich převzetí státem nepředstavuje podporu.
(142)
Zdůrazňují zejména, že kvůli nedostatečné pružnosti, která je příznačná pro status statutárních zaměstnanců, nemohla DPLP snížit podíl představovaný touto kategorií zaměstnanců, ačkoliv je tato kategorie značně nákladnější než případní zaměstnanci s méně výhodnými pracovními smlouvami.
(143)
Nejprve je nutno obecně připomenout, že rozsudek ve věci Combus nebyl Soudním dvorem potvrzen. Judikatura Soudního dvora naopak vyvrací předpoklad, podle kterého by vyrovnání za strukturální nevýhodu vylučovalo jakékoli označení za podporu. Z ustálené judikatury Soudního dvora tak vyplývá, že existenci podpory je nutno posuzovat z hlediska důsledků a ne z hlediska příčin nebo cílů státního zásahu (46). Soudní dvůr rovněž rozhodl, že pojem podpory zahrnuje výhody poskytnuté veřejnými orgány, které v různých formách snižují výdaje běžně zatěžující rozpočet podniku (47).
(144)
Soudní dvůr kromě toho uvedl, že náklady spojené s odměnami zaměstnanců zatěžují již ze své podstaty rozpočet podniků, a to bez ohledu na to, zda tyto náklady vyplývají či nevyplývají ze zákonných povinností nebo kolektivních smluv (48). V tomto ohledu Soudní dvůr stanovil, že skutečnost, že státní opatření mají za cíl vyrovnat nadnáklady, nebrání možnosti, aby byly označeny za podporu (49).
(145)
K tomu je možno poznamenat, že souvislosti hospodářské soutěže, do nichž spadal případ Combus, byly odlišné od souvislostí, které se týkají DPLP. Společnost Combus musela vyvíjet svou dopravní činnost na obchodním základě a působit na trhu za podmínek hospodářské soutěže, jež byly srovnatelné s podmínkami soukromých společností autobusové dopravy. Společnosti veřejné dopravy postupují po nabídkovém řízení svou činnost v oblasti autobusové přepravy soukromým a veřejnoprávním podnikům. V souladu s pravidly zadávání zakázek jsou zakázky přidělovány „hospodářsky nejvýhodnější nabídce“, a to bez ohledu na to, zda je uchazeč soukromý nebo veřejný subjekt. Během celého posuzovaného období měla společnost DPLP značný monopol a hospodářské tlaky se projevovaly zcela odlišným způsobem. Na rozdíl od věci Combus k tomu Belgie v tomto případě nepřijala žádné právní opatření s cílem zrušit nebo přizpůsobit zvláštní systém zaměstnaneckého poměru platný pro státní zaměstnance pracující pro DPLP, nebo způsob, jakým jim vzniká nárok na důchod.
(146)
Komise proto soudí, že skutkové rozdíly mezi případem Combus a předmětným případem odůvodňují odlišný závěr v této věci.
(147)
Za účelem posouzení, zda předmětná opatření obsahují prvky státní podpory, je nutno zjistit, zda tato opatření poskytují DPLP hospodářské zvýhodnění v tom, že jí umožňují nenést náklady, které by měly běžně zatěžovat její vlastní finanční prostředky, a tím zabránily, aby síly přítomné na trhu působily obvyklým způsobem. Podpora spočívá ve snížení nákladů, které zpravidla zatěžují rozpočet podniků vzhledem k povaze nebo struktuře předmětného režimu nákladů. Obráceně by bylo možno definovat pojem „zvláštní zatížení“ jako dodatečné náklady vůči nákladům obvyklým. Odstranění podobného zvláštního zatížení právním opatřením by příjemci neposkytlo zvýhodnění, a nepředstavovalo by proto státní podporu.
(148)
Podle judikatury Soudního dvora v oblasti analýzy selektivity, jež obsahuje pro určení slučitelnosti či neslučitelnosti odlišného zacházení s některými podniky nebo výrobami v tržní situaci, která je ze strukturálního hlediska obvyklá, srovnání s referenčním rámcem, označení zatížení za „běžné“ nebo za „zvláštní“ znamená, že je nutno vymezit referenční či srovnávací rámec s cílem zjistit podniky, které by se z hlediska cíle sledovaného dotyčnými opatřeními nacházely ve srovnatelné právní a skutkové situaci.
(149)
Nezdá se ovšem, že lze vypracovat nezávislý srovnávací rámec, který by umožnil stanovit „běžný“ příspěvek, který zatěžuje podniky, které se z hlediska cíle sledovaného dotyčným opatřením nacházejí v právní a skutkové situaci srovnatelné se situací DPLP. U konkurentů DPLP se zejména jedná o soukromoprávní podniky, které provozují své činnosti na konkurenčních trzích, zatímco DPLP měla během posuzovaného období zákonný monopol, a to až do úplné liberalizace, k níž došlo v roce 2011.
(150)
Za účelem zjištění výhody ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy musí Komise proto posoudit situaci DPLP a porovnat odvody na sociální zabezpečení před a po převzetí důchodových nákladů.
(151)
Od zákona ze dne 6. července 1971 až do reformy důchodového systému v roce 1997 nesla DPLP všechny důchodové náklady a náklady na sociální zabezpečení u svých státních zaměstnanců. Za těchto okolností se Komise domnívá, že tyto náklady jsou součástí běžných výdajů, které DPLP musela financovat ze svých vlastních prostředků s ohledem na její právní a skutkové postavení na belgickém poštovním trhu.
(152)
Jelikož převzetí důchodových nákladů, k němuž došlo v roce 1997 a jež je předmětem šetření, umožnilo DPLP, aby nemusela nést náklady, které by za běžných podmínek musela financovat ze svých vlastních prostředků, předmětná opatření poskytují tomuto subjektu výhodu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
(153)
Dotyčná výhoda je selektivní, protože se týká pouze DPLP.
6.2.1.2 Státní prostředky
(154)
Hrazení důchodů bylo financováno státem, který v oblasti důchodů převzal pravomoci DPLP.
(155)
Vzhledem k tomu, že stát hradí důchodcům DPLP důchody přímo ze svého vlastního rozpočtu, jsou zcela zjevně používány státní prostředky.
6.2.1.3 Narušení hospodářské soutěže a ovlivnění obchodu mezi členskými státy
(156)
Výše popsaná opatření mohou ovlivnit obchod mezi členskými státy, protože DPLP působí na trzích otevřených hospodářské soutěži, jako jsou služby dodávání balíků, pro něž je příznačná výrazná přeshraniční výměna. Na trhu zasílání balíků čelí konkurenci podniků, které vyvíjejí činnost v jiných členských státech, jako jsou společnosti UPS, FedEx nebo TNT Express. DPLP vyvíjí rovněž činnost na trhu distribuce tisku, kde působí či mohou působit podniky z jiných členských států. Distribuce balíků nebyla nikdy DPLP vyhrazena zcela a již na počátku devadesátých let minulého století nabízely další podniky některé služby v oblasti distribuce balíků (50) nebo jiné zvláštní poštovní služby (51). DPLP kromě toho působí na trhu finančních odvětví (běžné poštovní účty, spořicí účty a platební služby), kde čelí konkurenci subjektů, které nabízejí finanční produkty, jako jsou banky a finanční subjekty. Poštovní běžné a spořicí účty, které se používají jak k platbám, tak ke spoření, konkurují bankovním běžným a spořicím účtům. Bankovní odvětví bylo otevřeno hospodářské soutěži již před rokem 1992 a vyznačovalo se rozsáhlými obchody mezi členskými státy. Banky různých členských států se v Belgii usadily již před rokem 1992: v té době působilo na území Belgie více než 70 zahraničních finančních společností (52).
(157)
Vzhledem k výše uvedeným odůvodněním je zjevné, že každé státní opatření, které DPLP poskytuje hospodářské zvýhodnění, může ovlivnit obchod mezi členskými státy.
(158)
Z důvodů uvedených v 141. až 157. bodě odůvodnění Komise soudí, že převzetí hrazení důchodů představuje podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
6.2.2 Posouzení slučitelnosti převzetí hrazení důchodů s vnitřním trhem ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. c)
(159)
V rámci reformy důchodového systému v roce 1997 bylo hrazení ročních čistých nákladů na důchody společností DPLP státu nahrazeno přímým příspěvkem, čímž došlo ke srovnání důchodových nákladů hrazených DPLP s náklady jejích konkurentů. Bez této reformy by úroveň důchodových nákladů v následujících letech výrazně vzrostla, a to zejména kvůli zhoršení poměru mezi pracovně činnými státními zaměstnanci (přispěvatelé) a pracovně nečinnými (příjemci) v důsledku rozhodnutí DPLP státní zaměstnance nadále do zaměstnání nepřijímat.
(160)
Vzhledem k tomu, že odchylky stanovené v čl. 107 odst. 2 a v čl. 107 odst. 3 písm. a) a b) SFEU nejsou zjevně použitelné a že Belgie na podporu slučitelnosti převzetí hrazení důchodů ve prospěch DPLP nezmínila čl. 106 odst. 2 SFEU, Komise přezkoumá, zda lze toto převzetí prohlásit za slučitelné podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU, který stanoví, že podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, lze považovat za slučitelné s vnitřním trhem, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem.
(161)
Komise nejprve přezkoumá, do jaké míry převzetí všech nákladů spojených s důchody splňuje cíl společného zájmu a je pro něj nutné, a potom přiměřenost této míry a zváží pozitivní a negativní důsledky podpory.
6.2.2.1 Liberalizace poštovního odvětví představuje společný zájem
(162)
Právo Unie podporovalo od roku 1992 stále větší liberalizaci poštovního odvětví tím, že přijalo zelenou knihu, která následně vedla k přijetí tří směrnic, a to i) směrnice 97/67/ES, ii) směrnice Evropského parlamentu a Rady 2002/39/ES ze dne 10. června 2002, kterou se mění směrnice 97/67/ES s ohledem na další otevření hospodářské soutěže poštovních služeb Společenství (53), a iii) směrnice 2008/6/ES. Uznává se rovněž, že liberalizace poštovních trhů na úrovni EU má důležitou úlohu v Lisabonské strategii pro dosažení růstu a vytvoření pracovních příležitostí.
(163)
Je proto důležité nejenom zajistit poskytování základních poštovních služeb, jak se projevuje v pojmu závazku všeobecné služby, ale také zavést rovné podmínky hospodářské soutěže pro tradičního provozovatele, již existující konkurenty a nové subjekty.
(164)
Již v rozhodnutí, které se týkalo francouzské společnosti La Poste, Komise uznala, že zavedení stejných podmínek v oblasti odvodů na sociální zabezpečení pro tradičního provozovatele a jeho konkurenty představuje klíčovou podmínku pro spravedlivou hospodářskou soutěž v odvětví poštovních služeb. Usoudila, že převzetí závazků financování důchodů státních zaměstnanců pracujících ve francouzské společnosti La Poste je slučitelné s vnitřním trhem, přičemž veřejné dotace zaručují stejnou výši odvodů na sociální zabezpečení pro francouzskou La Poste a její konkurenty. Komise má v úmyslu použít v tomto konkrétním případě stejné uvažování jako v kapitole 6.3 tohoto rozhodnutí, které je nutno považovat za použitelné v tomto konkrétním případě v míře, v jaké je relevantní.
6.2.2.2 Nezbytnost převzetí hrazení důchodů
(165)
Komise soudí, že přeměna DPLP v roce 1992 byla nutná pro podpoření hospodářské soutěže na poštovním trhu: toto opatření totiž postavilo DPLP a její konkurenty na stejnou úroveň, pokud jde o právní formu (a tím zrušilo neomezenou záruku, již dosud DPLP měla jakožto veřejnoprávní jednotka).
(166)
Ani belgický stát a ani agentura pošt ovšem nenashromáždily rezervy odpovídající nahromaděným závazkům v oblasti důchodů. Při svém vzniku v roce 1992 DPLP nadále plnila závazky v oblasti důchodů, aniž by byla na jejich krytí zanesena do jejího účetnictví odpovídající aktiva.
(167)
Vyplácení důchodů by proto pro DPLP postupně začalo představovat příliš velkou zátěž, protože četní státní zaměstnanci se blížili věku odchodu do důchodu. Ačkoliv byla za účelem zlepšení tohoto stavu přijata opatření (zlepšení produktivity, postupné snižování počtu zaměstnanců díky přirozeným odchodům, indexace mezd), k zajištění trvalé finanční rovnováhy DPLP by to nestačilo (viz níže tabulka č. 1).
(168)
Může za to zejména skutečnost, že přeměna na soukromoprávní podnik znamenala pro DPLP také nepřijímat nadále do zaměstnání státní zaměstnance a najímat pouze smluvní zaměstnance (na něž se vztahuje obecná pracovní smlouva a ustanovení pracovního práva). DPLP by proto po roce 1997 musela financovat ze svých vlastních příjmů jak výdaje na důchody státních zaměstnanců v důchodu, tak sociální odvody na důchodové zabezpečení svých pracovně činných smluvních zaměstnanců.
(169)
Negativní vývoj peněžních toků DPLP se postupem let zhoršoval a nadále zhoršuje, protože vyšší platby na důchody přesáhly a stále přesahují příjmy vytvářené jejími činnostmi (viz tabulka č. 3).
Tabulka 3
Simulace penežních toku DPLP provedená belgickými orgány v roce 1996
(170)
DPLP by nepochybně čelila mnohem vyšším nákladům, pokud by po roce 1997 musela financovat důchody všech svých státních zaměstnanců z vlastních prostředků. Je zřejmé, že bez podpory by byl ohrožen přechod z právního statusu veřejné správy na právní status soukromého podniku.
(171)
Kromě toho by úplné refinancování důchodových nákladů zvýšením příjmů z regulovaných dopisních zásilek vedlo k velmi vysokým sazbám za odeslání dopisů a k takovému potenciálně výraznému snížení počtu odesílaných dopisů, že by to ohrozilo nabídku všeobecných služeb dopisních zásilek.
(172)
Komise vedle toho zastává názor, že předmětná opatření jsou přizpůsobena cíli zájmu Společenství, který sledují. Žádný jiný nástroj by nemohl řešit tuto záležitost účinnějším způsobem. V odvětvích, v nichž existuje služba obecného hospodářského zájmu, by samozřejmě mohla být poskytnuta vyrovnání za veřejnou službu, ovšem podobný přístup by nebyl dlouhodobě udržitelný z důvodu zvláštní strukturální povahy této záležitosti.
(173)
S ohledem na cíle liberalizace poštovních trhů, které spočívají zejména v zaručené nabídce všeobecných poštovních služeb dobré kvality za dostupné ceny, a vzhledem k cíli prosazování poctivé hospodářské soutěže představovalo převzetí hrazení důchodů nezbytné opatření.
6.2.2.3 Proporcionalita převzetí hrazení důchodů
(174)
Rozhodnutí ve věci francouzské společnosti La Poste uvádí posouzení Komise, pokud jde o proporcionalitu opatření podpory ve spojení s převzetím nákladů na důchody, které mají tradiční provozovatelé poštovního odvětví, kteří nadále zaměstnávají státní zaměstnance za podmínek domluvených v době, kdy měli monopolní postavení. Proporcionalitu je nutno posuzovat s ohledem na zavedení spravedlivých podmínek na trzích otevřených hospodářské soutěži (např. dopisy, balíky a finanční služby). Tradiční provozovatel musí platit stejné sazby odvodů na sociální zabezpečení jako jeho konkurenti.
(175)
Jelikož se smluvní zaměstnanci DPLP na rozdíl od statutárních, kteří mají podobný status jako státní zaměstnanci, nacházejí z právního hlediska ve stejné situaci jako zaměstnanci jakéhokoli soukromého podniku, umožňuje porovnání odvodů na sociální zabezpečení placených DPLP pro každou kategorii zaměstnanců ověřit, zda společnost od doby, kdy byla zbavena hrazení důchodů, plní podmínku týkající se placení stejné sazby odvodů na sociální zabezpečení jako její konkurenti.
(176)
Níže uvedená souhrnná tabulka uvádí zevrubný přehled nákladů na sociální zabezpečení placených DPLP pro své statutární a smluvní zaměstnance:
Náklady na sociální zabezpečení nesené a hrazené DPLP
Statutární zaměstnanci
Smluvní zaměstnanci
Odvody DPLP do systému sociálního zabezpečení, z nichž 8,86 % připadá na důchody
[…] %
[…] %
Náklady přímo nesené DPLP
[…] %
[…] %
Nemocenské a invalidní pojištění
[…] %
[…] %
Rodinné přídavky
[…] %
-
Příspěvek k vyplácení vyrovnání (54)
[…] %
Strukturální snížení (55)
[…] %
PŘÍSPĚVEK HRAZENÝ ZAMĚSTNAVATELEM Celkem
[…] %
[…] %
PŘÍSPĚVEK HRAZENÝ ZAMĚSTNANCI
[…] %
[…] %
Příspěvek zaměstnance do všeobecného systému sociálního zabezpečení
[…] %
[…] %
(177)
Jak dokládá výše uvedená tabulka, je míra příspěvku DPLP do belgického systému sociálního zabezpečení (nominální procentní podíl mzdových nákladů) zřetelně nižší než příspěvek soukromých subjektů ([…] % oproti […] %).
(178)
Pokud se ovšem pro účely srovnání skutečných sazeb odvodů na sociální zabezpečení zohlední náklady přímo nesené zaměstnavatelem, oba podíly jsou téměř stejné a v případě statutárních zaměstnanců DPLP dokonce mírně vyšší ([…] % oproti […] %).
(179)
Lze také pozorovat, že odvody placené zaměstnanci jsou v obou případech výrazně stejné ([…] % oproti […] %).
(180)
Důvodem nižší nominální sazby odvodů na sociální zabezpečení placených DPLP pro své statutární zaměstnance je osvobození od některých poplatků na sociální zabezpečení, které se nevztahují na pracovníky se statusem státních zaměstnanců (např. nemoc z povolání, nezaměstnanost, pracovní úraz). Sama DPLP ovšem přímo nese náklady na sociální zabezpečení, na které se vztahuje osvobození z důvodu zvláštního statusu jejích statutárních zaměstnanců. Tento přístup má pro DPLP za následek vysoké přímé náklady.
(181)
Pokud jde o příspěvek samotných zaměstnanců, který je nutno také zohlednit, protože zaměstnanci musí platit tento příspěvek ze své mzdy, již jim platí zaměstnavatel (pro něhož tudíž tento příspěvek představuje také náklad), je u statutárních zaměstnanců oproti smluvním mírně vyšší.
(182)
Belgické orgány a DPLP sdělily informace, z nichž vyplývá, že přímé odvody zůstaly během času celkově stabilní.
(183)
Ačkoliv se u přímých nákladů přímo nesených DPLP ([…] %) nejedná v přesném slova smyslu o odvody na sociální zabezpečení, je nutno zohlednit skutečnost, že se nejedná o dobrovolné náklady, ale že vyplývají přímo ze zvláštního statusu statutárních zaměstnanců a že byly tudíž DPLP uloženy. Zdá se proto logické považovat je z hlediska původu a určení za další povinné náklady na sociální zabezpečení.
(184)
Pro výpočet skutečných odvodů na sociální zabezpečení placených DPLP je proto nutno tyto přímé náklady zohlednit. Celková míra odvodů na sociální zabezpečení, která z toho vyplývá, je zřejmě mírně vyšší v případě statutárních zaměstnanců DPLP ([…] %) než v případě zaměstnanců podniků soukromého sektoru ([…] %).
6.2.2.4 Kritérium pro zjištění vyváženosti převzetí hrazení důchodů
(185)
Reforma důchodového systému použitelná na DPLP představovala zásadní etapu přizpůsobení podniku postupné liberalizaci a s výhledem na úplnou liberalizaci belgického poštovního trhu, která hraje důležitou úlohu v rámci Lisabonské strategie pro dosažení růstu a vytvoření pracovních příležitostí.
(186)
V rozhodnutí o společnosti La Poste Komise uvedla, že liberalizace poštovního odvětví by mohla být ztížena, pokud nebudou schváleny projekty reformy důchodového systému (srovnatelné s reformou provedenou v Belgii).
(187)
Komise se rovněž domnívá, že i když se předmětná opatření netýkají, pokud jde o dávky vyplácené důchodcům, zvláštního režimu, mohou učinit mechanizmus financování, který se v důsledku historického vývoje stal zastaralým, trvale udržitelným. Soudí, že tato opatření proto zapadají do obecnějšího rámce reformy důchodových systémů členských států, již si přeje jak Rada, tak Komise.
(188)
Negativní důsledky opatření se jeví jako omezené, protože vzhledem k minulosti DPLP a jejích činností je zřejmé, že většina jejích závazků v oblasti důchodů se týká činností ve vyhrazeném odvětví, kde je narušení hospodářské soutěže již svou podstatou omezené.
(189)
Předmětné opatření by teoreticky mohlo umožnit DPLP zachovat si dominantní postavení. Komise ovšem považuje toto riziko za nízké, protože se opatření omezují na sladění sociálních odvodů placených DPLP s odvody jejích konkurentů.
(190)
Z předchozího vyplývá, že v porovnání s pozitivními důsledky opatření jsou negativní důsledky podpory poskytnuté DPLP omezené.
(191)
Vzhledem k tomu, že se opatření omezují na míru nutnou k vytvoření rovných podmínek v oblasti odvodů na sociální zabezpečení a že odstraňují narušení hospodářské soutěže, jež znevýhodňovalo DPLP, neovlivňují podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem.
(192)
Komise proto zastává názor, že lze opatření převzetí hrazení důchodů přijaté v roce 1997 považovat za podporu slučitelnou s vnitřním trhem ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU, protože nestaví DPLP oproti ostatním subjektům do výhodnějšího postavení, pokud jde o náklady na sociální zabezpečení jejích statutárních zaměstnanců.
6.3 POSOUZENÍ VYROVNÁNÍ ZA VEŘEJNOU SLUŽBU A DALŠÍ OPATŘENÍ
6.3.1 Existence podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU
6.3.1.1 Výhoda a selektivita
(193)
Pokud jde o vyrovnání nákladů veřejné služby, rozsudek ve věci Altmark (56) stanoví kritéria, jež veřejný zásah musí splnit, aby mohl být považován za vyrovnání závazků veřejné služby a nebyl označen za státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(194)
V tomto konkrétním případě nejsou tato kritéria splněna, a to zejména kritérium čtvrté: DPLP nebyla vybrána v rámci řízení o zadání veřejné zakázky. Belgické orgány navíc neprokázaly, že míra vyrovnání byla stanovena na základě analýzy nákladů, které by měl průměrně velký a dobře spravovaný podnik vybavený odpovídajícími prostředky, aby mohl uspokojit požadované potřeby veřejné služby, a Komise nemá k dispozici žádné náznaky či informace, aby se mohla domnívat, že je čtvrté kritérium splněno.
(195)
Protože příjemcem každoročních vyrovnání byl pouze jeden podnik a protože tato vyrovnání dala tomuto podniku k dispozici dodatečné prostředky, opatření poskytlo DPLP selektivní zvýhodnění.
(196)
Kapitálové vklady v roce 1997: belgické orgány přiznaly, že se u kapitálových vkladů provedených v roce 1997 v celkové výši 62 milionů EUR ve skutečnosti jednalo o odložené vyplacení dlužného vyrovnání za službu obecného hospodářského zájmu z roku 1996. Tyto vklady je proto nutno posuzovat na stejném základě jako každoroční vyrovnání. Jelikož nejsou splněny různé podmínky stanovené v rozsudku ve věci Altmark, opatření poskytlo DPLP selektivní zvýhodnění.
(197)
Kapitálové vklady v roce 2003: belgické orgány prohlásily, že při vkladu kapitálu provedeném v roce 2003 (297,5 milionu EUR) byla dodržena zásada investora v tržním hospodářství, a že tento vklad proto nepředstavuje státní podporu. Podle nich měl tento vklad za cíl posílit vlastní kapitál DPLP za účelem výstavby a modernizace poštovních uzlů, optimalizace roznášky dopisních zásilek a automatizace. Vložené finanční prostředky měly rovněž pokrýt výdaje spojené se zaměstnanci v důsledku snížení počtu pracovníků ve spojení se systémem předčasného odchodu do důchodu, zkrácení pracovní doby a zvýšení mezd nabízených novým zaměstnancům.
(198)
Na prokázání, že tento vklad kapitálu byl v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, belgické orgány vypracovaly v rámci svého strategického plánu výhledy ziskovosti, které vedly k úrovni ziskovosti přesahující kapitálové náklady, kterou by požadoval soukromý investor.
(199)
Výhledy a výpočet zisku provedené belgickými orgány mají povahu prognózy, jsou velmi podrobné a v souladu s metodou, již by použil soukromý investor:
1.
ziskovost je vypočítána pomocí metody budoucích realizovaných peněžních toků, jež zohledňuje budoucí růst podniku a schopnosti investic přinášet zisk a peněžní toky pro jeho akcionáře;
2.
počítalo se s třemi různými scénáři: scénářem optimistickým, pesimistickým a nejpravděpodobnějším, který byl nakonec zvolen pro posouzení citlivosti výhledů;
3.
výhledy uváděly zvýšení ziskového rozpětí na […] % v roce 2007 (viz tabulka č. 4) a očekávanou míru návratnosti kapitálu během období 2003-2012 na úrovni […] %, což je míra přesahující […] % uváděných nezávislým znalcem (Banque Degroof) jako ziskové rozpětí, jež by soukromí investoři v poštovním odvětví považovali za přiměřené.
Tabulka č. 4
Výhledy ex ante zisku během období 2003-2007 vypracované belgickými orgány
(…)
Zdroj: belgické orgány.
Tabulka č. 5
Výpočet míry návratnosti kapitálu ex ante provedený belgickými orgány pro nejpravděpodobnější scénář
(…)
Zdroj: belgické orgány.
(200)
Lze rovněž poznamenat, že spolehlivost výhledů byla obecně potvrzena finančními výsledky dosahovanými během následujících roků (viz tabulka č. 6). V důsledku tohoto zvýšení ziskovosti začala DPLP od roku 2007 vyplácet dividendy.
Tabulka č. 6
Zisk ex post během období 2003-2007
(…)
Zdroj: belgické orgány.
(201)
Hospodářské výsledky zaznamenané během období deseti let jsou rovněž v souladu s výhledy z roku 2003, protože míra návratnosti kapitálu ex post by se měla pohybovat na úrovni […] %, tudíž přesáhnout úroveň […] %, s níž se počítalo v roce 2003.
(202)
Ačkoliv se návratnost investice provedené belgickým státem jeví jako dostatečná pro potvrzení, že u této investice byla dodržena zásada soukromého investora v tržním hospodářství, je nutno poznamenat, že očekávané příjmy, které sloužily jako základ pro posouzení této návratnosti, zahrnovaly státní podpory, a to zejména každoroční vyrovnání vyplácená společnosti DPLP.
(203)
Tato opatření státní podpory ovšem zjevně sledují odlišné cíle a nemají žádnou chronologickou vazbu na kapitálový vklad provedený v roce 2003.
(204)
Nejistota, kterou by soukromému investorovi mohla způsobit neoznámená podpora ve prospěch DPLP, byla zmírněna formálním povolením kapitálového vkladu poskytnutým Komisí v jejím rozhodnutí z roku 2003. V okamžiku provedení investice by každý soukromý investor s příznivými výhledy návratnosti následkem přijetí kladného rozhodnutí Komise pravděpodobně podstoupil riziko a tuto investici provedl, i když toto rozhodnutí nebylo ještě konečné. Soukromý investor by se svým rozhodnutím nečekal několik let až do vynesení rozsudků Soudu prvního stupně a Soudního dvora. Pozdější zrušení tohoto rozhodnutí proto představuje událost, se kterou se v okamžiku provedení investice nedalo počítat a která se musela jevit jako málo pravděpodobná, protože rozhodnutí Komise se považují za právoplatná, dokud nebyla zrušena.
(205)
Komise proto zastává názor, že kapitálový vklad provedený v roce 2003 lze považovat za vklad v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství a že nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(206)
Kapitálové vklady v roce 2006: belgické orgány prohlásily, že při vkladu kapitálu provedeném v roce 2006 (40 milionů EUR) byla dodržena zásada investora v tržním hospodářství, a že tento vklad proto nepředstavuje státní podporu.
(207)
Tento vklad byl proveden za stejných podmínek, jaké platí pro soukromého investora: navýšení kapitálu DPLP bylo upsáno státem (ve výši 40 milionů EUR) a společností Post Invest Europe (ve výši 300 milionů EUR), a to za stejnou cenu za akcii (pari passu). Společnost Post Invest Europe byla v té době vnějším investorem bez jakékoliv vazby na DPLP nebo belgický stát.
(208)
Emisní cena akcií byla kromě toho stanovena správně. Za účelem určení ceny nových vydaných akcií odhadla investiční banka, na kterou se belgické orgány obrátily, že se celková hodnota společnosti DPLP pohybuje mezi […] a […] EUR. Stát se nakonec rozhodl pro částku […] EUR za celý podnik, a to před kapitálovými vklady. Předpoklady ohledně míry návratnosti kapitálu a rizika na základě společného obchodního plánu spočívaly jako takové na ohledech spojených s optimalizací zisků v dlouhodobém výhledu. Také hospodářské výsledky zaznamenané později společností DPLP následkem navýšení kapitálu v roce 2006 (viz níže) potvrzují spolehlivost předpokladů a parametrů zohledněných v době přijímání rozhodnutí o investici.
Tabulka č. 7
Hospodářské výsledky DPLP mezi rokem 2006 a rokem 2010
(…)
Zdroj: belgické orgány.
(209)
Komise soudí, že kapitálový vklad ve výši 40 milionů EUR provedený v roce 2006 je zjevně v souladu s chováním investora v tržním hospodářství, a proto nepředstavuje státní podporu.
(210)
Osvobození od daně z příjmů právnických osob, které by mohlo poskytnout DPLP výhodu tím, že by snížilo výši daně, již by jinak tato společnost musela uhradit, nevedlo k žádnému konkrétnímu zvýhodnění: od roku 1992 do roku 2005, v němž bylo toto osvobození zrušeno, byl totiž kumulovaný hospodářský výsledek DPLP po zdanění záporný. Ačkoliv byl čistý hospodářský výsledek v některých letech kladný, převedení daňového odpočtu z jednoho roku na druhý by DPLP umožnilo daň neplatit, a to i kdyby režimu daně z příjmů právnických osob podléhala. Toto osvobození není proto v tomto rozhodnutí podrobněji přezkoumáváno.
(211)
Osvobození od pozemkové daně a od místní daně staví naopak DPLP do výhodnějšího postavení než ostatní podniky, protože zmírňují závazky, které by měla za běžných okolností plnit. Poskytují jí proto selektivní zvýhodnění.
(212)
Belgické orgány zdůrazňují, že převod budov spadal do vnitřní reorganizace státního majetku, protože DPLP patřila v té době zcela státu. Převodem budov ale DPLP dostala k dispozici nová aktiva, jež předtím patřila státu. DPLP sice tyto budovy využívala již v době, kdy patřily státu, nebyla ale jejich právoplatným vlastníkem. Převodem právního aktu vlastnictví získala DPLP, tedy podnik oddělený od státu, vlastnická práva k budovám. DPLP tedy obdržela v poměru ke stavu před převodem dodatečné prostředky. Toto opatření jí proto poskytlo selektivní zvýhodnění.
(213)
Bez státní záruky by DPLP nemohla získat půjčku za stejných podmínek. Belgické orgány soudily, že tržní sazby by byly vyšší až o 40 bazických bodů, zatímco záruční prémie hrazená státu představovala 25 bazických bodů.
(214)
Podle sdělení Komise o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na státní podpory ve formě záruk (57) (bod 3.2 písm. d)) „by se za riziko obvykle měla zaplatit příslušná prémie z částky záruky nebo protizáruky. Pokud je cena zaplacená za záruku nejméně stejně vysoká jako odpovídající záruční prémie, kterou lze nalézt na finančních trzích, neobsahuje záruka podporu. Nelze-li na finančních trzích nalézt odpovídající záruční prémii, kterou by bylo možno použít pro srovnání, je třeba porovnat celkové finanční náklady zaručené půjčky, včetně úrokové sazby půjčky a záruční prémie, s tržní cenou podobné nezaručené půjčky“. Jelikož záruční prémie není zřejmě v souladu s trhem, umožnila státní záruka DPLP získat financování za nižší cenu, než by měla v zásadě platit.
(215)
Opatření proto poskytlo DPLP selektivní zvýhodnění, jež se rovná rozdílu mezi úrokovou sazbou, již by DPLP musela platit, pokud by státní záruka neexistovala, a skutečnou úrokovou sazbou navýšenou o záruční prémii. Získaná výhoda představovala každý rok 15 bazických bodů z kapitálového závazku. Zvýhodnění lze tedy odhadnout na 1,5 milionu EUR za celou dobu trvání půjčky.
6.3.1.2 Existence státních prostředků
(216)
Každoroční vyrovnání za službu obecného hospodářského zájmu bylo financováno z rozpočtu belgického státu v souladu s na sebe navazujícími smlouvami o správě uzavřenými mezi DPLP a belgickým státem. Podle informací sdělených belgickým státem představovaly kapitálové vklady provedené v roce 1997 ve skutečnosti vyrovnání za službu obecného hospodářského zájmu, a jsou proto zahrnuty do této části rozhodnutí.
(217)
Daňová osvobození vedla k omezení příjmů státu z daní kvůli snížení příjmů, které by stát měl, pokud by tato osvobození neexistovala. Znamenají proto převod státních prostředků, který spočívá ve ztrátě fiskálních příjmů pro belgický stát.
(218)
Budovy převedené na DPLP patřily předtím státu. Stát postoupil jejich vlastnictví DPLP, čímž snížil svá vlastní aktiva a zvýšil aktiva DPLP. Opatření proto představuje převod státních prostředků.
(219)
Záruka týkající se půjčky byla poskytnuta státem, který za ni nesl rizika z vlastního rozpočtu bez protiplnění; představuje proto státní prostředek ve formě zřeknutí se příjmů.
(220)
Příjmy vytvářené službami distribuce dopisních zásilek nepředstavují v souladu s rozsudkem ve věci Preussen Elektra (58) státní příjmy, protože ceny placené uživateli jsou financovány z jejich vlastních finančních prostředků, které se vymykají kontrole státu.
(221)
Pro účely posouzení slučitelnosti jsou tyto příjmy přesto uvedeny přímo do souvislosti s poskytováním služby obecného hospodářského zájmu v poštovním odvětví, a musí být proto v souladu s bodem č. 17 rámce pro SOHZ a článku 7 směrnice 97/67/ES zohledněny za účelem určení nezbytnosti a proporcionality vyrovnání.
6.3.1.3 Narušení hospodářské soutěže a ovlivnění obchodu mezi členskými státy
(222)
Opatření mohou ovlivnit obchod mezi členskými státy ze stejných důvodů, jako jsou důvody uvedené ve 156. bodě odůvodnění.
6.3.1.4 Shrnutí opatření podpory
(223)
Z důvodů uvedených ve 193. až 222. bodě odůvodnění představují následující opatření státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU:
a)
každoroční vyrovnání za službu obecného hospodářského zájmu (1992-2010);
b)
kapitálové vklady provedené v roce 1997;
c)
osvobození od pozemkové daně (1992-2005);
d)
převod budov v roce 1992;
e)
záruka poskytnutá státem v roce 2004.
6.3.2 Existující podpora ve smyslu čl. 108 odst. 1 SFEU
(224)
Některá opatření zkoumaná v tomto konkrétním případě by mohla být považována za existující podpory ve smyslu čl. 108 odst. 1 SFEU.
6.3.2.1 Osvobození od daně z příjmů právnických osob a pozemkové daně
(225)
DPLP byla osvobozena od daně z příjmu právnických osob a pozemkové daně, když byla stále veřejnou správou, tj. před rokem 1971, a tato osvobození pocházejí z doby před přistoupením Belgie k EHS. Od té doby u nich nedošlo k žádné změně. Tato opatření proto představují existující podpory.
(226)
Osvobození od daně z příjmů právnických osob bylo zrušeno v roce 2005, zatímco osvobození od pozemkové daně zůstává stále v platnosti.
6.3.2.2 Liberalizace poštovního trhu
(227)
Podle belgických orgánů by za existující podporu měla být považována všechna opatření přijatá před liberalizací poštovních trhů v roce 1999. Z dotyčných opatření měly ovšem prospěch všechny činnosti DPLP, která působila na konkurenčních trzích (jako jsou trhy distribuce balíků a finančních služeb) již před vstupem v platnost směrnice 97/67/ES v roce 1999. V souladu s rozsudkem ve věci Alzetta (59) nelze proto takovou podporu považovat za podporu, která se stala existující z důvodu vývoje vnitřního trhu: lze ji považovat za existující podporu pro daného příjemce jen tehdy, pokud tento příjemce vyvíjel v době zavedení podpory činnosti pouze na trzích, které nebyly otevřeny hospodářské soutěži.
(228)
Komise proto tento argument nemůže přijmout.
6.3.2.3 Desetiletá promlčecí lhůta
(229)
Nelze rovněž přijmout tvrzení, podle nějž by se desetiletá promlčecí lhůta měla počítat od zahájení tohoto formálního vyšetřovacího řízení v roce 2009. Rozsudek vynesený Soudem prvního stupně v roce 2009 nezrušil všechny vyšetřovací akty. Pouze naznačil, že tyto akty měly podnítit Komisi k zahájení formálního vyšetřovacího řízení (60).
(230)
Protože Komise naopak učinila svůj první vyšetřovací akt dne 23. prosince 2002, když belgickým orgánům zaslala svou první žádost o informace, je nutno považovat za existující podpory opatření, která se začala provádět před 23. prosincem 1992.
6.3.3 Slučitelnost vyrovnání za služby obecného hospodářského zájmu z hlediska čl. 106 odst. 2 SFEU
(231)
Slučitelnost vyrovnání za služby obecného hospodářského zájmu je posuzována z hlediska čl. 106 odst. 2 SFEU a rámce pro SOHZ. Rámec pro SOHZ je použitelný od svého vstupu v platnost dne 29. listopadu 2005. Vzhledem k tomu, že v zásadě spočívá v kodifikaci pravidel, která existovala již před jeho vstupem v platnost, bude na něj odkazováno i při posuzování opatření, která předcházela jeho vstupu v platnost.
6.3.3.1 Rozsah posouzení stanovený na základě pověření svěřených smlouvami o správě
(232)
Ve svých připomínkách se belgické orgány a DPLP rozhodně postavily proti tomu, aby Komise v souladu s přístupem použitým předtím pro posouzení jiných případů týkajících se podpor protiprávně vyplacených v minulosti provedla celkovou analýzu veškeré podpory poskytnuté DPLP za celé období, což předpokládá, že tato podpora financovala bez rozdílu všechny úkoly veřejné služby, které byly podniku svěřeny. Belgické orgány a DPLP zdůraznily, že v tomto konkrétním případě a na rozdíl od toho, co lze pozorovat v jiných případech, smlouvy o správě, které uzavřely, vymezují přísně oblast činností DPLP, které by měly být příjemci podpory, a stejně tak částky podpory, na které mohou mít tyto činnosti nárok (61).
(233)
Komise soudí, že předmětné smlouvy o správě definují přesným způsobem práva a povinnosti státu a příjemce podpory tím, že stanoví ukazatele výpočtu vyrovnání, o které se příjemce může ucházet u konkrétních činností, jež jsou zde vyjmenovány, a za období, jež jsou zde uvedena. Komise proto založí své posouzení na ustanoveních jednotlivých smluv o správě.
(234)
Služby obecného hospodářského zájmu, u nichž je nutno ověřit slučitelnost podpory, jsou definovány v pověřeních vystavených členským státem. Úkoly veřejně služby, které DPLP musí plnit, jí jsou svěřovány postupnými správními akty, kterými se schvalují smlouvy o správě, jež podepisuje se státem přibližně každých pět let. Tyto smlouvy rozvíjejí a doplňují ustanovení vnitrostátního poštovního zákona.
(235)
Každá z po sobě následujících smluv o správě představuje odlišné pověření, popisuje úkoly veřejné služby, které musí DPLP plnit, stanoví dobu trvání pověření a rovněž ukazatele, na jejichž základě se vypočítává vyrovnání, které má stát zaplatit. Smlouvy o správě upřesňují činnosti, jež jsou zohledněny ve výpočtu výše finančního vyrovnání poskytovaného státem.
(236)
Slučitelnost opatření podpory je nutno posuzovat z hlediska čl. 106 odst. 2 SFEU, protože vyrovnání bylo poskytnuto na financování nákladů vyvolaných plněním úkolů veřejné služby. Vyrovnání by bylo slučitelné, a to včetně přiměřeného zisku, pokud nevyrovnává nadměrně dodatečné náklady, které DPLP vznikají při plnění úkolů veřejné služby, které jsou jí svěřeny smlouvami o správě. Jakékoliv nadměrné vyrovnání bude muset být vráceno.
(237)
Rozsah posouzení nadměrného vyrovnání zahrnuje služby obecného hospodářského zájmu, u nichž ustanovení smluv o správě počítají s vyrovnáním.
(238)
Je nutno poznamenat, že ustanovení jednotlivých smluv o správě vykazují několik odlišností. Nadměrné vyrovnání je proto nutno vypočítávat na základě konkrétních ukazatelů stanovených v každé ze smluv.
(239)
V první smlouvě o správě (1992-1996) pokrývá vyrovnání za služby obecného hospodářského zájmu všechny veřejné služby. Ustanovení této první smlouvy o správě nerozdělují vyrovnání mezi různé veřejné služby podle toho, zda mají či nemají na vyrovnání podle této smlouvy nárok.
(240)
Je proto oprávněné soudit, že vyrovnání stanovené v této smlouvě pokrývá bez rozlišení dodatečné náklady vzniklé při plnění všech úkolů veřejné služby. U tohoto období se proto ověření případného nadměrného vyrovnání bude týkat všech opatření veřejné služby: všeobecné poštovní služby (závazek všeobecné služby - ZVS) stejně jako distribuce tisku a dalších úkolů svěřených DPLP.
(241)
Na rozdíl od první smlouvy o správě vyhrazuje druhá, třetí a čtvrtá smlouva o správě podpory určitým službám obecného hospodářského zájmu, které jsou zde definovány. Služby obecného hospodářského zájmu, které mohou uplatnit nárok na vyrovnání, jsou: distribuce novin a časopisů a rovněž další veřejné služby vyjmenované ve 33. bodě odůvodnění. Doložky, které určují služby, jež jsou příjemci určité podpory, jsou uvedeny ve smlouvách o správě: v článku 7 druhé smlouvy o správě, v článku 15 třetí smlouvy o správě a v článcích 12 a 13 čtvrté smlouvy o správě.
(242)
S výjimkou první smlouvy není naopak všeobecná poštovní služba na základě smluv o správě příjemcem žádného vyrovnání.
(243)
Náklady a příjmy všeobecné poštovní služby nejsou proto ve výpočtu nadměrného vyrovnání zohledněny, kromě případných přebytků pocházejících z vyhrazeného odvětví (62).
6.3.3.2 Výpočet nadměrného vyrovnání
(244)
Z důvodu odlišností mezi pověřeními veřejnou službou, které jsou uvedeny v 239. až 243. bodě odůvodnění, je případné nadměrné vyrovnání vypočítáváno odděleně pro první smlouvu o správě a pro tři další, které jí následovaly.
(245)
Kromě pokrytí nákladů vyvolaných plněním závazků veřejné služby, rámec pro SOHZ stanoví rovněž vyrovnání přiměřené míry odměny (63).
(246)
Bod č. 18 rámce pro SOHZ stanoví, že přiměřeným ziskem „je nutno rozumět míru návratnosti vlastního kapitálu, která zohledňuje riziko nebo nepřítomnost rizika vyplývající pro dotčený podnik ze zásahu členského státu, zejména pokud mu stát udělil výhradní nebo zvláštní práva. Tato míra nesmí běžně přesáhnout průměrnou míru, jež byla v dotčeném odvětví platná v posledních letech. V odvětvích, kde neexistuje podnik srovnatelný s podnikem, jemuž bylo svěřeno poskytování služby obecného hospodářského zájmu, může být toto srovnání učiněno s podniky umístěnými v jiných členských státech nebo, pokud je to nezbytné, v rámci jiných odvětví za předpokladu, že budou zohledněny zvláštnosti každého podniku. Při určování výše přiměřeného zisku může členský stát zavést pobídková kritéria, která se budou mimo jiné týkat kvality poskytované služby a přírůstků produktivity“.
(247)
Příslušnou míru přiměřeného zisku je proto nutno zvolit při zohlednění různých ukazatelů, a to zejména průměrnou míru v dotčeném odvětví, riziko spojené s činnostmi podniku a případně pobídková kritéria spojená s dotyčnou společností.
(248)
Pro stanovení míry přiměřeného zisku Komise vycházela z řady znaleckých studií, které jsou podrobněji rozvedeny níže. Na základě studií a úrovně rizika každé smlouvy o správě Komise stanovila pro DPLP širokou škálu míry přiměřeného zisku, která se pro každou ze čtyř smluv o správě týká na jedné straně distribuce dopisních zásilek a na druhé straně distribuce tisku. Tyto studie mají společné, že se snaží vymezit skupiny podniků dostatečně srovnatelných s dotyčným tradičním poštovním provozovatelem, pokud jde o činnosti a profil rizika, a stanovit pro něj referenční míru zisku založenou na ziscích zaznamenaných u těchto srovnatelných podniků.
(249)
Pokud jde zejména o riziko, Komise by ráda zdůraznila, že DPLP čelila po celé zkoumané období slabé či neexistující konkurenci u drtivé většiny svých činností, protože buď požívala právně chráněného monopolního postavení (to platí pro většinu služeb distribuce dopisních zásilek), nebo byla v dominantní pozici, která se projevovala velmi vysokými podíly na trhu a zábranami při vstupu na něj, jež tvořilo dotování cen, které byly nižší než náklady (např. distribuce tisku). Podle názoru Komise je nutno tento aspekt zohlednit ve všech srovnávacích studiích prováděných se společnostmi, které sice zajišťovaly podobné služby jako DPLP, ale vyvíjely své činnosti v konkurenčním prostředí.
(250)
Kromě toho stupeň vystavení riziku tradičního poštovního provozovatele závisí hlavně na vlastnostech regulačního mechanizmu zavedeného orgány veřejné moci.
(251)
Pokud jde o distribuci dopisních zásilek, tedy odvětví, v němž byl závazek všeobecné služby DPLP financován hlavně díky cenám poštovních známek (64), Komise se domnívá, že riziko se značně lišilo podle toho, zda ceny poštovních známek byly regulačním orgánem přizpůsobovány více či méně často (např. na začátku každého roku nebo prostě jen tehdy, kdy to bylo nutné), aby kryly čisté náklady závazku všeobecné služby stálým způsobem, či zda ceny poštovních známek (65) byly určovány předem na dlouhé období (např. na čtyři nebo pět let) v rámci dlouhodobé smlouvy (66). První způsob regulace cen vede k celkem nízkému riziku pro dotyčný podnik, protože ceny poštovních známek jsou přizpůsobovány v určitých intervalech tak, aby byla zachována stálá finanční vyváženost mezi příjmy a náklady. Tento typ regulace chrání zisková rozpětí společnosti před nejistotami. Druhý způsob vyvolává riziko větší, protože vystavuje provozovatele důsledkům dlouhodobého kolísání nákladů a příjmů.
(252)
Pokud jde o distribuci tisku (závazek všeobecné služby financovaný finančními vyrovnáními), je rozdíl stejně tak výrazný podle toho, zda je vyrovnání založeno na skutečných čistých nákladech (čisté náklady skutečně vzniklé) nebo na čistých nákladech plánovaných za dlouhé období. Vyrovnání vyplácené formou paušální částky a pokrývající očekávané čisté náklady za dlouhé období vystavuje provozovatele veškerému kolísání příjmů a nákladů. Provozovatel tak čelí většímu riziku než v případě úplného vyrovnání na základě následného určení nákladů a příjmů.
(253)
Pokud je smlouva, kterou je vázán provozovatel a veřejné orgány, taková, že veřejnou službu provází určitý stupeň rizika, a to např. protože vystavuje tradičního provozovatele výraznému kolísání příjmů a nákladů, musí být přiměřený zisk, na nějž má tradiční provozovatel nárok, úměrný odpovídající míře rizika, jemuž je vystaven. Pokud je smlouva mezi tradičním provozovatelem a veřejnými orgány naopak taková, že veřejnou službu neprovází žádné zásadní riziko, musí být přiměřený zisk rovněž skromný.
(254)
Komise kromě toho bere na vědomí, že mezi úrovní rizika, kterému je vystavena společnost, a úrovní vyrovnání, na něž má nárok za přírůstky účinnosti, existuje úzká vazba. Veřejné orgány tak mohou předem stanovit úroveň pevného vyrovnání, které předpokládá a zahrnuje přírůstky účinnosti, kterých by podnik měl za běžných okolností dosáhnout během trvání pověření. Vystavením společnosti veškerému kolísání nákladů a příjmů ji smlouva podněcuje k větší výkonnosti a ke zlepšení poměru mezi náklady a účinností. Zároveň ji vystavuje většímu riziku. Do určité míry jdou riziko a podnícení k účinnosti ruku v ruce. Stejně tak stropní cena stanovená předem na dlouhé období podněcuje běžně více k větší účinnosti, ale zároveň pro dotčenou společnost představuje také větší riziko.
(255)
Při přezkumu otázky míry přiměřeného zisku DPLP vychází Komise z několika znaleckých studií:
(256)
Studie WIK: v rámci případu C 36/07, tedy řízení o státní podpoře týkající se německého poštovního provozovatele Deutsche Post AG (dále jen „DP“), Komise požádala WIK Consult o vypracování studie o odpovídající úrovni přiměřeného zisku pro tradiční poštovní provozovatele (67) (dále jen „studie WIK“). Relevantní aspekty studie WIK byly sděleny Belgii dne 25. března 2010 a 7. února 2011. Komise obdržela připomínky Belgie ke studii WIK dne 23. dubna 2010 a 1. března 2011.
(257)
Studie Deloitte: dne 23. dubna 2010 Komise obdržela studii agentury Deloitte (68) (dále jen „studie Deloitte“), ve které tato agentura uvedla svůj názor na úroveň přiměřeného zisku, která by měla být přijata pro všeobecné služby poskytované DP. Tato studie byla předána Belgii dne 9. prosince 2011. Komise obdržela připomínky Belgie ke studii Deloitte dne 26. prosince 2011.
(258)
Studie CRA: Dne 1. března 2011 Belgie předložila studii vypracovanou kanceláří Charles Rivers Associates (69) (dále jen „CRA“), která popírá studii WIK.
(259)
V této studii WIK stanoví referenční přiměřený zisk pro DP. Konkrétně WIK nejprve analyzuje úkoly a riziko, které jsou vlastní DP, a dospívá k závěru, že tato společnost plní hlavně běžné úkoly a čelí jen omezenému podnikatelskému riziku (70). Na základě této analýzy přistupuje WIK k výběru podniků, které budou sloužit pro srovnání, tedy vymezuje složení referenčních skupin, jež umožní odvodit referenční přiměřený zisk. WIK obecně zdůrazňuje, že zvolený postup hodnocení přebírá zásady typizované metodiky používané pro referenční hodnoty ziskovosti v cenách převodů (71). Taková metodika se používá nejenom ve vnitrostátních předpisech v oblasti cen převodů, ale také v zásadách OECD v této oblasti (dále jen „zásady OECD“) (72).
(260)
WIK volí několik nástrojů pro měření ziskovosti a rozlišuje mezi interní mírou návratnosti (IMN), jež je založena na peněžních tocích a je považována za teoreticky správný nástroj měření ziskovosti dané činnosti, a ostatními ukazateli získanými z účetních údajů (míra odměny), jako je návratnost použitého kapitálu (NPK), návratnost vlastního kapitálu (NVK), výnosnost aktiv (VA) a provozní ziskové rozpětí (PZR) (73). Jak je vysvětleno v kapitole č. 5 studie, WIK navrhuje v tomto konkrétním případě používat jako ukazatel ziskovosti PZR. Jednou z předností tohoto nástroje je, že závisí pouze na účetních údajích o ziscích (EBIT (74)) a prodejích, tedy na dvou položkách, které lze v účetnictví společnosti jednoduše zjistit. Použitím PZR se lze k tomu vyhnout ocenění a přidělování aktiv mezi různé služby, což by bylo nezbytné u referenčního ukazatele založeného na kapitálu, jako je NVK a NPK, a což je obvykle nesnadný úkol. WIK rovněž uvádí, že se referenční ukazatel založený na PZR doporučuje v případě, kdy podniky sloužící pro srovnání a společnost, jež je předmětem srovnávací studie, patří ke stejnému druhu podniků nebo ke stejnému průmyslovému odvětví, což zajišťuje stejnorodost struktury EBIT a prodejů.
(261)
Pokud jde o složení referenční skupiny, WIK dospívá k závěru o nutnosti nalézt kompromis mezi srovnatelností podniků, které jsou součástí vzorku, a velikostí tohoto vzorku. WIK odmítá zahrnutí evropských tradičních poštovních provozovatelů do vzorku, protože jejich ceny byly po celou dobu zkoumaného období ve většině zemí regulovány, a to na trhu uzavřeném hospodářské soutěži. Ze stejného důvodu je celkem omezen počet společností, které tradičním poštovním provozovatelům přímo konkurují. Jedná se hlavně o malé společnosti. Za účelem získání vyvážené skupiny srovnatelných podniků, WIK zahrnuje jak přímé konkurenty na vnitrostátních trzích, tak velké nadnárodní subjekty, jako jsou mezinárodní společnosti balíkové kurýrní služby (UPS, FedEx, DHL), které vyvíjejí rizikovější činnosti a mají vyšší kapitálovou náročnost než tradiční poštovní provozovatel působící na chráněném vnitrostátním trhu.
(262)
Pokud jde o otázku kompromisu mezi srovnatelností a velikostí vzorku, WIK počítá se třemi referenčními skupinami: i) referenční skupinou I, neboli omezeným odvětvím balíkových služeb, jež zahrnuje společnosti vyvíjející činnost hlavně jako poskytovatelé služeb balíkových zásilek (10 společností považovaných za vysoce srovnatelné s poskytovateli všeobecných poštovních služeb); ii) referenční skupinou II, neboli rozšířeným odvětvím balíkových služeb, jež zahrnuje společnosti, jejichž hlavní činnost by se mohla týkat jiných služeb, jako jsou dopisní zásilky (26 společností vykazujících lehce nižší míru srovnatelnosti), a iii) referenční skupinou III, která zahrnuje rovněž společnosti odvětví pozemní přepravy (1 163 společností vykazujících menší srovnatelnost) (75). Podle WIK tento přístup posiluje statistickou platnost konečné srovnávací studie.
(263)
Jedno z výběrových kritériích použitých na všechny referenční skupiny se týká velikosti společnosti: jsou zohledněny pouze společnosti, jejichž příjmy přesahují 3 miliony EUR (76). Pokud jde o období pokryté údaji, byly spolehlivé údaje dostupné pouze pro období 1998-2007 a pro období 1990-1997 byly použity zpětné interpolace (77).
(264)
Za účelem vyrovnání krajních hodnot a stanovení úrovně přiměřeného zisku, WIK kromě toho přebírá analýzu používanou v cenách převodu a vychází z konceptu mezikvartilového rozpětí (78).
(265)
Pro období 1998-2007 dochází WIK k těmto výsledkům:
a)
referenční skupina I: 25. percentil se rovná - 0,42 %, 75. percentil se rovná 6,72 % a medián (50. percentil) se rovná 3,86 %;
b)
referenční skupina II: 25. percentil se rovná 0,45 %, 75. percentil se rovná 6,77 % a medián (50. percentil) se rovná 3,48 %;
c)
referenční skupina III: 25. percentil se rovná 0,64 %, 75. percentil se rovná 5,57 % a medián (50. percentil) se rovná 2,59 %.
(266)
WIK dochází k závěru, že rozšířené odvětví balíkových služeb, neboli referenční skupina II, je referenční skupinou nejvhodnější, protože obdržené výsledky jsou poměrně stálé v čase ve srovnání s další referenční skupinou (omezeným odvětvím balíkových služeb) a protože je toto odvětví z hlediska fungování bližší činnostem poštovních a balíkových zásilek než další referenční skupina (odvětví pozemní přepravy).
(267)
Za účelem zjištění horní hranice přiměřeného zisku DP, založené na analýze podnikatelského rizika, jemuž je podnik vystaven ve srovnání s referenční skupinou, byla provedena další úprava. Na tomto základě WIK navrhuje jako horní hranici přiměřeného zisku DP hodnotu 3,48 %, která odpovídá mediánu PZR referenční skupiny II. Výběrem mediánu místo 75. percentilu jako horní hodnoty přiměřeného zisku chce WIK vyjádřit skutečnost, že společnosti ze vzorku podstupují větší riziko než tradiční poštovní provozovatelé, protože nepožívají žádná zvláštní práva.
(268)
Belgické orgány soudily, že metodika použitá ve zprávě WIK není správná, a dne 23. dubna 2010, 1. března 2011, 14. června 2011, 5. srpna 2011, 10. srpna 2011, 14. prosince 2011 a 19. prosince 2011 předložily řadu dokumentů (dopisy, stanoviska a zprávy), které odmítají postup použitý ve zprávě WIK a ve kterých předkládají svou vlastní metodu odhadu referenčního přiměřeného zisku.
(269)
Ve stanovisku zaslaném dne 5. srpna 2011 belgické orgány v podstatě zdůraznily, že vzorek použitý ve studii WIK není reprezentativní pro činnost, velikost, profil rizika a referenční období. Belgie proto tvrdí, že odůvodnit použití vzorku na základě kritérií stanovených v bodě č. 18 rámce pro SOHZ lze jen velmi obtížně.
(270)
Ve stejném stanovisku Belgie rovněž zdůraznila, že by bylo logické rozlišovat mezi ziskovými rozpětími u činností, jež vykazují značně rozdílné úrovně rizika: jsou-li distribuce tisku a distribuce dopisních zásilek činnostmi s odlišným profilem rizika, belgické orgány zdůrazňují, že by bylo záhodno používat také různé míry přiměřeného zisku.
(271)
Belgické orgány kromě toho tvrdí, že činnosti DPLP vykazují růst produktivity a že by Komise měla tuto skutečnost zohlednit při stanovení míry přiměřené odměny, jak to stanoví bod č. 18 rámce pro SOHZ. Belgické orgány zdůrazňují, že po četných reformách a dlouhém období ztrátovosti se DPLP stala ziskovou. Náklady DPLP byly sníženy, a to zejména uzavřením poštovních úřadů. Podíl ve výši 50 % v držení soukromých investorů od roku 2006 dal vzniknout nové kultuře zaměřené na účinnost. Podle belgických orgánů by měl být takový růst účinnosti zohledněn při stanovení míry přiměřené odměny, kterou lze DPLP poskytnout.
(272)
Dne 1. března 2011 zaslaly belgické orgány Komisi zprávu vypracovanou kanceláří Charles River Associates (CRA), která se staví kriticky ke studii WIK a navrhuje jinou metodu posouzení přiměřeného zisku DPLP.
(273)
Pokud jde o složení vzorku, CRA zdůrazňuje, že tři vzorky WIK zahrnují početné malé společnosti, jejichž profily rizika nejsou srovnatelné s profilem velkého poštovního provozovatele. CRA proto popírá závěry WIK, ve kterých se tvrdí, že poskytování služeb v oblasti dopisních zásilek dotyčným tradičním poštovním provozovatelem obsahuje nízké riziko a že společnosti zahrnuté do referenčních skupin umožňují provést řádná srovnání.
(274)
CRA zejména upozorňuje na vazbu mezi strukturou nákladů určitého podniku (z hlediska poměru mezi fixními a proměnlivými náklady) a obchodním rizikem, kterému je vystaven. CRA zdůrazňuje, že poštovní provozovatel plnící závazek všeobecné služby čelí výraznějším fixním nákladům, a je proto více vystaven snížení poptávky než společnost, která má fixní náklady nižší. CRA kromě toho zdůrazňuje rozdíl v PZR mezi malými a velkými společnostmi ve skupinách WIK (79), který podle ní naznačuje existenci systematických rozdílů mezi malými společnostmi zajišťujícími balíkové zásilky a většími společnostmi, jako jsou UPS a FedEx, který by šel vysvětlit rozdílnou strukturou nákladů.
(275)
CRA rovněž analyzuje podrobněji příznačné vlastnosti některých malých společností zajišťujících balíkové zásilky, jež jsou zahrnuty do vzorku referenční skupiny I studie WIK, a dochází k závěru, že jejich profil rizika nelze srovnávat s profilem velkého poštovního provozovatele. CRA se rovněž domnívá, že neexistuje důvod pro zvětšení tohoto vzorku, který je již obtížně srovnatelný, tím, že by se do něj zahrnuly podniky ještě méně srovnatelné.
(276)
CRA odmítá tvrzení WIK, podle nějž by do vzorku neměli být zahrnuti tradiční evropští poštovní provozovatelé, protože jejich zisk nebyl určen hospodářskou soutěží ale regulací cen, a tedy existuje riziko, že tito tradiční poštovní provozovatelé mohli díky této regulaci cen dosahovat nadměrných zisků. CRA zdůrazňuje, že odmítnutím ostatních tradičních poštovních provozovatelů pro účely srovnání vychází WIK z teoretického předpokladu, podle nějž tito tradiční provozovatelé údajně mohli uplatňovat nadměrné ceny, aniž ovšem na doložení svého tvrzení předkládá empirické důkazy. V tomto ohledu CRA zdůrazňuje, že vzhledem k mechanizmům regulace cen používaných v řadě členských států, jako je cenový strop (80), zaznamenané výrazné zisky jsou spíše důsledkem růstu produktivity než vysokých cen.
(277)
CRA zdůrazňuje, že přirozená metoda výpočtu přiměřeného ziskového rozpětí pro DPLP u jejích závazků veřejné služby údajně spočívá v tom, že se bude vycházet z dostupných údajů ohledně ziskových rozpětí dosahovaných jinými poštovními provozovateli západní Evropy u činností v oblasti dopisních zásilek. Tato metoda je o to přirozenější, že se u dotyčných veřejných služeb jedná hlavně o služby v oblasti dopisních zásilek a že údaje o ziskových rozpětích dosahovaných jinými poštovními provozovateli západní Evropy u činností spojených s dopisními zásilkami jsou přímo přístupné a nevykazují žádnou příliš vstřícnou regulaci cen.
(278)
CRA zejména zdůrazňuje, že analýza by měla spočívat na rozpětích EBIT (PZR) dosahovaných poštovními provozovateli západní Evropy u činností v oblasti dopisních zásilek, kteří sdělují odvětvové informace o rozpětích EBIT u svých činností v oblasti dopisních zásilek, nebo (pokud odvětvové informace o rozpětích EBIT nejsou sdělovány) na celkových rozpětích EBIT dosahovaných poštovními provozovateli západní Evropy, kteří mají více než 75 % příjmů ze služeb v oblasti dopisních zásilek. CRA vylučuje ze vzorku provozovatele východní Evropy kvůli jejich poměrné neúčinnosti ve srovnání s poštovními provozovateli Evropy západní.
(279)
Analýza CRA proto spočívá na vzorku 11 poštovních provozovatelů západní Evropy za období 2002-2009 (celkem 73 pozorování). Průměrné PZR tohoto vzorku dosahuje výše […] %, medián výše […] % a 75. percentil se rovná […] % (81). CRA vypočítává také upravený průměr („trimmed mean“) ([…] %) a průměr podle Winsorovy metody, které nejsou, stejně jako medián, ovlivněny krajními hodnotami (82).
(280)
Pokud jde o stanovení referenční hodnoty pro přiměřené ziskové rozpětí, CRA zdůrazňuje, že použití průměrných hodnot vyvolává metodické potíže. CRA vysvětluje, že z důvodu kolísání ziskových rozpětí zaznamenaných u vzorku by měla kritická prahová hodnota, jež definuje nadměrnou ziskovost, přesahovat průměr nebo jakékoliv jiné měřítko zaměřené na středovou hodnotu a mohla by se např. rovnat 75. percentilu. Podle CRA by takový přístup odpovídal metodě používané při výzkumech o cenách převodu, která spočívá v tom, že se vychází z určitého rozpětí (např. z mezikvartilového rozpětí nebo z jiných percentilů).
(281)
Dne 14. prosince 2011 předložily belgické orgány Komisi dokument, který přebírá stanovisko DPLP ohledně rizik, jimž jsou vystaveni poštovní provozovatelé, a navrhuje metodiku pro vypracování nástroje na měření rizikové prémie, jež by po přidání k bezrizikovému provoznímu rozpětí představovala přiměřenou míru PZR.
(282)
Dokument nevysvětluje, jak by šlo v tomto konkrétním případě určit bezrizikové provozní rozpětí (vyjádřené jako PZR), a nevyjadřuje se jasně k tomu, co by na základě navrhované metodiky mělo přiměřené PZR přesně představovat. Analýza trvá spíše na posouzení různých rizik a výpočtu rizikové prémie, jež odráží všechny typy rizik.
(283)
Belgické orgány upřednostňují zejména tři hlavní kategorie rizik (odvětvové riziko, riziko spojené se službou a smluvní riziko) a pro každou kategorii obvyklé typy rizik, jimž jsou poštovní provozovatelé vystaveni. Metodika posouzení rizikové prémie stanoví: i) definici „prémie za maximální riziko“ (83); ii) rozdělení zohledňovaného období na smluvní období za účelem zjištění rizik spojených s každou smlouvou; iii) použití jednoduché škály pro posouzení každého rizika pro každé smluvní období (nízké, střední nebo vysoké); iv) převedení známek přidělených každému riziku na celkovou známku pro každou ze tří hlavních kategorií rizik a v) přeměnu celkových známek na rizikové prémie, jejichž součet stanoví výši celkové rizikové prémie.
(284)
Na prokázání, že je DPLP vystavena nadprůměrným rizikům, jsou k tomu předloženy příklady. Belgické orgány tak trvají na tom, že je DPLP vystavena riziku ve spojení s vyššími objemy, protože výraznější podíl na jejích příjmech představují činnosti v oblasti „dopisních zásilek“ a protože vykazuje výraznější nepružnost v nákladech kvůli podílu fixních nákladů, který přesahuje průměr. Další typ rizika považovaného u DPLP za vyšší je riziko spojené s bezpečností. Podle analýzy je důvodem skutečnost, že DPLP je jedním z mála evropských poštovních provozovatelů, který doručuje přímo do bydliště důchodové dávky v hotovosti.
(285)
Na základě posouzení různých rizik dospívají belgické orgány k závěru, že čtvrtá smlouva o správě představuje vysokou míru tří typů rizik, zatímco pro první, druhou a třetí smlouvu o správě je příznačná průměrná míra rizika (s jedinou výjimkou odvětvového rizika, které je u první smlouvy považováno za nízké). Belgické orgány uvádějí další příklady způsobu přeměny výše uvedeného roztřídění různých rizik na rizikovou prémii a vycházejí při tom z různých hodnot pro „prémii za maximální riziko“.
(286)
Studie Deloitte zmíněná ve výše uvedeném 257. bodě odůvodnění se shoduje se studií WIK v několika bodech:
1.
obě studie používají stejnou metodiku vyhledání ve finančních databázích společností srovnatelných z hlediska funkcí a rizika;
2.
obě navrhují použití PZR jako nejvhodnějšího referenčního měřítka pro určení referenčního zisku (z důvodu nedostatku údajů a existenci rozdílů v účetním zpracování u různých společností);
3.
poskytovatelé všeobecné poštovní služby jsou vyloučeni ze skupiny srovnatelných podniků, protože působí hlavně na regulovaných trzích a mají výhradní práva.
(287)
Pokud jde o skupinu srovnatelných podniků, hlavní rozdíl mezi studií WIK a studií Deloitte spočívá ve velikosti společností, na které se bere ohled. Studie Deloitte zahrnuje do svého vzorku pouze společnosti, jejichž roční příjmy přesahují částku 100 milionů EUR (84). Toto omezení vysvětluje analýza studie Deloitte zvláštností činností spojených s poskytováním všeobecné služby a souvisejícími obchodními a tržními riziky (85).
(288)
Studie Deloitte se zejména domnívá, že společnosti odvětví poštovních služeb a balíkových zásilek, které provozují široké a komplexní sítě sběru a distribuce, lze s DP rozumně srovnávat. Vzhledem k úsporám z rozsahu, dosahu a hustoty, které u poštovních sítí převládají, vysokému podílu provozních nákladů v porovnání s kapitálovými náklady a také souvisejícím rizikům (jako je riziko spojené s objemy nebo riziko nahrazení elektronickou poštou) jsou pro srovnání vhodnější velké podniky odvětví poštovních služeb a balíkových zásilek zaměřené na více produktů než malé podniky zaměřené na dopisní zásilky. Společnosti, které se věnují přepravě zboží a logistice, by rovněž mohly v menším měřítku přispět ke srovnání, protože používají stejná aktiva.
(289)
Na dokreslení významu, který má velikost společností, studie Deloitte srovnává svůj vzorek se vzorkem referenční skupiny II studie WIK. Studie Deloitte poznamenává, že průměrné PZR ve vzorku studie WIK se výrazně liší podle skupin různé velikosti (která je odvozena od počtu zaměstnanců) (86). Studie Deloitte zdůrazňuje, že v jejím vzorku (založeném na větších společnostech) naopak žádná úzká vazba mezi velikostí a PZR neexistuje.
(290)
Po výběru vzorku zakládá studie Deloitte svou analýzu na 7 společnostech dopisních a balíkových zásilek, 18 logistických společnostech a 19 společnostech přepravy zboží. Pokud jde o odvětví dopisních a balíkových zásilek, malá skupina sedmi srovnatelných společností zahrnuje velké nadnárodní provozovatele balíkových kurýrních služeb, jako jsou UPS, FedEx a TNT Express, a také několik dalších provozovatelů poštovních služeb hlavně ze Spojených států a Spojeného království (87). Všechny údaje v zásadě pokrývají období 1990-2007, ale údaje za první roky jsou velmi omezené, a studie Deloitte proto považuje výsledky za tyto roky za méně důvěryhodné (88).
(291)
Studie Deloitte kromě toho zkoumá výhody a nevýhody několika dalších nástrojů pro měření ziskovosti. Odmítá v tomto konkrétním případě použití IMN kvůli praktickým potížím se získáváním odpovídajících údajů o peněžních tocích. Odmítá také použití NPK nebo NVK kvůli např. rozdílům mezi společnostmi v oblasti účetního zpracování nákladů a struktury kapitálu (tato struktura je pro NVK velmi důležitá). VA je rovněž považována za neodpovídající, protože se zaměřuje na celkovou výši aktiv. Studie Deloitte proto doporučuje zvolit PZR, ale zdůrazňuje, že vzhledem ke skutečnosti, že PZR neměří návratnost kapitálu přímo, lze jej použít pro účely srovnávací studie za podmínky, že srovnávané podniky vykazují podobnou kapitálovou náročnost.
(292)
Studie Deloitte přesto NPK (a také RCP v tržní hodnotě a VA) pro malý podvzorek šesti společností vypočítává, nicméně dospívá k závěru, že by rozpětí a kolísání NPK mohlo odrážet různé faktory, což vyžaduje opatrný výklad a je na úkor jeho užitečnosti jako referenčního ukazatele. Mezi těmito faktory studie Deloitte vyzdvihuje význam kapitálové náročnosti. Studie Deloitte zdůrazňuje, že z hlediska kapitálové náročnosti se všeobecná služba DP blíží více službě např. UPS a FedEx než službě zajišťované provozovateli přepravy zboží, jako jsou společnosti Kuehne&Nagel nebo Wincanton.
(293)
Studie Deloitte zdůrazňuje rovněž výrazné rozdíly v ziskovosti společností v průběhu doby a také v rámci různých odvětví a mezi nimi. Tyto rozdíly podle studie Deloitte údajně odůvodňují použití rozsahu přiměřeného zisku spíše než jediné průměrné hodnoty. Takový přístup by byl rovněž vhodný vzhledem k nutnosti neznevýhodňovat výsledky přesahující průměr a dosažené díky růstu účinnosti.
(294)
Výsledky, které studie Deloitte shromáždila podle odvětví a u všech odvětví, jsou shrnuty v tabulce č. 22 studie. Podle nich:
a)
dosahuje v odvětví poštovních a balíkových služeb za období 1998-2007 roční průměrné PZR výše 8,1 %, průměr ročních mediánů PZR výše 7,4 %, průměr 25. ročních percentilů výše 4,8 % a průměr 75. ročních percentilů výše 12 %;
b)
dosahuje pro všechna odvětví za období 1990-2007 roční průměrné PZR výše 6 %, průměr ročních mediánů PZR výše 5,4 %, průměr 25. ročních percentilů výše 3,6 % a průměr 75. ročních percentilů výše 8,1 % (89).
(295)
Studie Deloitte navrhuje jako referenční ukazatel hodnotu založenou na průměru ročních průměrných PZR rovnající se 7,9 % (90) a za účelem zohlednění rozdílu zaznamenaného u PZR studie odvozuje rovněž rozsah pro přiměřené PZR založené na ročních mezikvartilových rozpětích (91).
(296)
Vybrání správného vzorku srovnatelných podniků v případě tradičních poštovných provozovatelů je složitý úkol. Je samozřejmé, že mimořádná péče musí být věnována výběru skupiny podniků, které mohou sloužit jako reference pro obchodní činnosti a riziko.
(297)
Studie WIK a Deloitte mají společné, že se zaměřují na obchodní společnosti vyvíjející činnosti srovnatelné s činnostmi DPLP a vylučují ze srovnávacího vzorku tradiční poštovní provozovatele. Naopak CRA používá srovnávací vzorek složený výlučně z jiných tradičních evropských poštovních provozovatelů.
(298)
Komise sdílí názor studií WIK a Deloitte, podle nějž zisky tradičních poštovních provozovatelů (které CRA používá ve své srovnávací studii) nejsou dány běžnými tržními podmínkami ale jsou z velké části výsledkem rozhodnutí ostatních členských států v oblasti regulace. Mohly by proto neodrážet odpovídajícím způsobem referenční odměnu. Zároveň ale vzhledem k tomu, že se vzorek CRA týká tradičních poštovních provozovatelů ostatních evropských zemí, představuje zřejmě vzorek podniků, které se blíží nejvíce DPLP. Komise se proto domnívá, že je nutno vzorek CRA plně zohlednit, a to zejména pro křížové ověření referenčních úrovní přiměřeného zisku (PZR) stanovených na základě studií WIK a Deloitte.
(299)
Jak studie WIK, tak studie Deloitte uznávají, že je nutno mít k dispozici vzorek dostatečně velký, aby bylo možno pro účely srovnávací studie dospět k výstižným závěrům. Za tímto účelem vycházejí z (poměrně) omezeného vzorku podniků odvětví dopisních a balíkových zásilek a ze širších vzorků zahrnujících společnosti odvětví logistiky a přepravy zboží. Komise uznává, že pro účely statistiky je důležité mít vzorek dostatečně velký. Pokud jde o stanovisko CRA v tomto ohledu, které popírá užitečnost zvětšení vzorku přidáním méně srovnatelných společností, Komise se domnívá, že širší vzorky vymezené studií WIK, a zejména studií Deloitte, na základě přijatých metodik výběru vzorků, jsou dostatečně srovnatelné, aby mohly sloužit jako výstižné referenční skupiny pro účely posouzení zisku DPLP.
(300)
Studie WIK se pokouší stanovit referenční PZR na základě tři skupin vytvořených pro účely srovnání. Komise se ale domnívá, že studii WIK lze kritizovat ve dvou odlišných a přesto vzájemně souvisejících bodech (92): i) použití vzorků ve studii WIK, které zahrnují rovněž velký počet menších společností (93), jež nejsou zjevně srovnatelné s tradičními poštovními provozovateli, jako je DPLP; a ii) předpoklady studie WIK ohledně úrovně rizika, jemuž čelí provozovatel, jenž je předmětem šetření.
(301)
Komise soudí, že pro posouzení úrovní zisku ve srovnávací studii jsou zásadními prvky rozsah činností a také struktura nákladů tradičních poštovních provozovatelů, jako je DPLP (ve spojením se zavedeným regulačním mechanizmem).
(302)
Zaprvé, jsou-li fixní náklady vysoké (a týkají-li se např. kapitálových nákladů nebo jiných fixních nákladů ve spojení se sítí), největší podniky mají větší úspory z rozsahu a hustoty než malé podniky. Studie Deloitte-II srovnáním průměrného PZR velkých a malých podniků zahrnutých do vzorku studie WIK prokazuje, že průměrné PZR stoupá s velikostí podniků (měřeno podle počtu zaměstnanců) (94). Průměrná hodnota prvního kvartilu (K1) je skutečně ve třech vzorcích studie WIK velmi nízká (např. pouze 0,75 % u vzorku WIK II za období 1998-2007) (95), což by mohlo být projevem nadměrného zastoupení (nejmenších) podniků, které vykazují ztráty a bojují o přetrvání na trhu. Zahrnutím tak vysokého počtu malých podniků do svých vzorků (včetně hlavního vzorku referenční skupiny II) studie WIK možná podcenila referenční PZR, které by bylo vhodnější pro použití na větší a lépe zavedené podniky jako DP nebo DPLP.
(303)
Zadruhé, ačkoliv studie WIK oprávněně zmiňuje slabý profil rizika provozovatele z důvodů monopolní povahy jeho činností, nezohlednila zřejmě dostatečně výrazné fixní náklady (ve srovnání s proměnlivými náklady) vyvolané závazkem všeobecné služby a ani vývoj profilu rizika, které mohly být důsledkem změn předpisů, jimž byl provozovatel v průběhu doby vystaven, a to zejména mezi různými obdobími regulace (např. různými smlouvami o správě v případě DPLP).
(304)
Podíl fixních nákladů může být vysoký nejenom z důvodu vysoké kapitálové náročnosti určitého podniku (což je jedno z běžných vysvětlení vysokých fixních nákladů), ale také proto, že tento podnik nemůže přizpůsobovat své celkové náklady z důvodu povinnosti (spojené se závazkem všeobecné služby) zachovat rozsáhlou distribuční síť a že není schopen snížit pracovní náklady kvůli stávajícím pracovním smlouvám. Vysoký podíl fixních nákladů (96) ještě o něco více zpochybňuje zahrnutí malých společností, jejichž struktura nákladů (poměr mezi fixními a proměnlivými náklady) se zřejmě značně odlišuje (97).
(305)
Jak je uvedeno v úvodu, Komise se rovněž domnívá, že stupeň vystavení riziku tradičního poštovního provozovatele závisí z velké části na parametrech regulačního mechanizmu zavedeného veřejnými orgány za účelem financování závazku všeobecné služby. Přechod na systém dlouhodobějšího cenového stropu u cen poštovních známek (jaké zažila DPLP v roce 2006) vede zejména k podstatnému zvýšení významu rizika spojeného s objemy. Existence takového rizika oslabuje váhu předpokladu studie WIK ohledně v zásadě nízkého rizika činností DPLP, a to alespoň pro období, jež se vyznačuje systémem cenového stropu.
(306)
Vzhledem k tvrzením uvedeným v 286. až 295. bodě odůvodnění se Komise domnívá, že pro ocenění zisku DPLP představují vzorky studie Deloitte oproti vzorkům studie WIK zlepšení, protože se omezují na podniky s vyšší minimální velikostí (roční obrat přesahující 100 milionů EUR).
(307)
Zároveň je ale nutno poznamenat, že v různých aspektech vykazuje přístup studie Deloitte rovněž určité možné slabé stránky a že její závěry je nutno vykládat opatrně.
(308)
Vzorky studie Deloitte zejména zahrnují zřejmě početné společnosti, jejichž kapitálová náročnost přesahuje míru, která platí pro provozovatele dopisních zásilek (98). Z metodického hlediska vyžaduje použití PZR jako nástroje posouzení zisku srovnávací vzorek společností, jež vykazují podobné úrovně kapitálové náročnosti (definované jako poměr mezi kapitálem a prodeji). Pracovním předpokladem je, že společnosti se stejným PZR budou mít návratnost použitého kapitálu (NPK (99)) obráceně úměrnou jejich poměru mezi kapitálem a prodeji. Použití PZR jako referenčního ukazatele ziskovosti proto vyžaduje, aby společnosti, jež jsou součástí referenční skupiny, vykazovaly stejnou kapitálovou náročnost. Ačkoliv se spolehlivé odhady kapitálové náročnosti (100) získávají obtížně, vykazují zřejmě činnosti distribuce dopisních zásilek a tisku menší kapitálovou náročnost činnosti balíkové kurýrní služby velkých nadnárodních společností, jako jsou UPS, TNT, FedEx a DHL (101). Je proto možné, že ukazatel přiměřeného zisku stanovený na základě vzorků studie Deloitte přeceňuje referenční zisk, který by se měl použít na společnosti se stejnou strukturou kapitálu jako DPLP (102).
(309)
Vzhledem k četným nejistotám, jež provázejí toto hodnocení, se Komise domnívá, že je oprávněné stanovit přiměřený rozsah PZR na základě odhadů studie Deloitte mediánu PZR u širšího vzorku všech odvětví (5,4 %) a také mediánu PZR u vzorku společností činných v odvětví dopisních a balíkových zásilek (7,4 %) (103). Takto získaný rozsah [5,4 %-7,4 %] by tak podle Komise představoval „standardní rozsah“ pro přiměřený zisk, a to alespoň v obdobích, během nichž DPLP čelila, při zohlednění platné smlouvy o vyrovnání, podstatnému stupni rizika a musela reagovat na výrazná podněcující opatření, aby se stala účinnější (104).
(310)
Komise soudí, že rozsah [5,4 %-7,4 %] je jako standardní hodnota vhodný, a to jak pro činnosti distribuce dopisních zásilek DPLP, tak pro její činnosti distribuce tisku, protože se jedná o úzce propojené činnosti s velmi podobnými obchodními rysy.
(311)
Je pravda, že v dotčených oblastech činnosti (distribuce dopisů a tisku) čelila DPLP slabé nebo neexistující hospodářské soutěži. Tato skutečnost vyvolává otázku, zda je vhodné posuzovat zisk této společnosti na základě mediánu zisku vzorků společností, jež jsou skutečně vystaveny hospodářské soutěži, nebo zda by pro společnost v postavení DPLP nebylo dostatečné použít omezenější referenční hodnotu (tj. nižší), jako je první kvartil (25. percentil). Komise se přesto domnívá, že podobný přístup by dostatečně nebral na vědomí existenci výrazného kolísání úrovní zisku jak mezi jednotlivými společnostmi, tak v čase. Při uložení tak přísného stropu na PZR dosažené společností následně by kromě toho bylo nutno zabránit neodůvodněnému zrušení případného růstu účinnosti.
(312)
V předmětném případě se Komise rovněž domnívá, že není vhodné vycházet z měřítek přesahujících medián, jako je třetí kvartil (105). Vzhledem k tomu, že zvolený přístup již stanoví rozsah mezi různými vzorky, jeví se přidaná hodnota zohlednění rozsahů na jedné a druhé straně mediánu ve vzorcích kvůli statistickým potřebám (mezikvartilní rozpětí běžně používané v cenách převodu) celkem nízká (106). Komise proto bere ohled spíše na kolísání mediánu v různých referenčních skupinách než na kolísání okolo mediánu v určitém vzorku (107).
(313)
Zejména ale vzhledem k tomu, že odvětví „dopisní zásilky“ DPLP vykazuje menší kapitálovou náročnost, než je kapitálová náročnost u provozovatelů balíkových kurýrních služeb (108), zdá se, že použití mediánu tohoto posledně jmenovaného vzorku by nabízelo již samo o sobě určitý prostor umožňující podchytit kolísání úrovní zisku okolo mediánu společností, které vykazují menší kapitálovou náročnost, jako je tomu v případě DPLP, a případně dostatečně odměnit růst účinnosti.
(314)
Porovnáním standardního rozsahu uvedeného v 307. bodě odůvodnění s jinými dostupnými odhady přiměřeného zisku lze provést řadu křížových ověření ucelenosti. Jak je uvedeno na začátku tohoto pododdílu, je užitečné provést křížové ověření s mediánem PZR studie CRA, který je […] % (109). Medián PZR vypočítaný na základě vzorku referenční skupiny II studie WIK, který je omezen na společnosti s obratem přesahujícím 100 milionů EUR, představuje PZR ve výši 7,1 %. Komise dochází k závěru, že tyto číselné údaje spadají do rozsahu [5,4 %-7,4 %], což podporuje tvrzení, podle nějž lze tento rozsah považovat za přiměřený.
(315)
Komise tak obecně dospívá k závěru, že standardní míra spadající do rozsahu [5,4 %-7,4 %] představuje zřejmě odpovídající referenční míru pro zisk, a to alespoň pro období, během nichž DPLP čelila podstatnému stupni rizika a musela reagovat na výrazné podněty k účinnosti.
(316)
Komise obecně soudí, že pokud je smlouva mezi tradičním provozovatelem a orgány veřejné moci taková, že vystavuje veřejnou službu podstatnému stupni rizika, musí být přiměřený zisk poskytnutý tradičnímu provozovateli úměrný odpovídající úrovni rizika, jemuž je vystaven. A naopak, pokud smlouva vyvolává málo rizik, musí být úroveň přiměřeného zisku nízká.
(317)
V předchozí části Komise vysvětlila svůj postup při stanovení standardního rozsahu přiměřeného zisku [5,4 %-7,4 %], který je považován za vhodný u smluv představujících podstatnou úroveň rizika. V případě nízkého rizika je obtížné kvantifikovat patřičnou referenční hodnotu v podobě rozsahu přiměřeného PZR, je ale zřejmé, že by se tento rozsah PZR měl nacházet v levé části rozdělení ve vzorku zjištěných úrovní zisku. Komise se domnívá, že je oprávněné přijmout v tomto ohledu místo mediánu rozsah pro přiměřený zisk založený na prvním kvartilu (25. percentil).
(318)
Použití 25. percentilu jako referenční hodnoty u smluv s nízkým rizikem vede na základě různých vzorků studie Deloitte k rozsahu přiměřeného PZR ve výši [3,6 %-4,8 %].
(319)
Také v tomto případě může srovnání s výsledky studie CRA věnované tradičním poštovním provozovatelům představovat další užitečné křížové ověření. Průměrná hodnota ročního 25. percentilu vypočítaná Komisí se rovná […] %. Komise dochází k závěru, že tyto číselné údaje spadají do rozsahu [3,6 %-4,8 %], což přidává na váze tvrzení, podle nějž lze tento rozsah považovat za přiměřený.
(320)
Komise tak obecně dospívá k závěru, že standardní míra spadající do rozsahu [3,6 %-4,8 %] představuje zřejmě odpovídající referenční míru pro zisk, a to pro období, během nichž DPLP čelila nízkému stupni rizika.
(321)
Jak je vysvětleno v úvodu této části, riziko, jemuž byla vystavena DPLP, závisí na mechanizmu vyrovnání uplatňovaném Belgií. S tímto mechanizmem se počítá v různých smlouvách o správě uzavřených mezi DPLP a belgickým státem a v průběhu doby se mění. Pro „přiměřené PZR“ je proto rozumné zohlednit různé rozsahy v závislosti na platném mechanizmu vyrovnání, který určuje úroveň rizika, jemuž je DPLP vystavena, ale také míru, v jaké je DPLP podněcována ke zlepšení své produktivity.
(322)
V těchto souvislostech by Komise chtěla zdůraznit, že charakterizace rizika ve smlouvách nezávisí na pouhé přítomnosti rizika ve smlouvách o správě uzavřené DPLP, či na absolutním stupni rizika, a spíše na míře, v jaké je riziko vyšší nebo nižší než riziko, kterému čelí společnosti zahrnuté do stejných skupin vzorků. Stejně je tomu u míry opatření podněcujících DPLP k dosažení růstu účinnosti. Vzhledem k tomu, že se tyto skupiny vzorků skládají ze společností, jež působí v prostředí hospodářské soutěže, čelí tyto společnosti běžně výraznému riziku a jsou silně podněcovány k tomu, aby se staly účinnější.
(323)
Komise soudí, že čtvrtá smlouva o správě (2006-2010) jasně stanoví mechanizmy zahrnující dlouhodobé závazky ohledně cen a financování založeného na ukazatelích ex ante. Vztahuje se to na činnosti DPLP, které se týkají jak distribuce dopisních zásilek, tak distribuce tisku.
(324)
Pokud jde konkrétněji o distribuci tisku, článek 9 čtvrté smlouvy o správě stanoví, že se po dobu trvání smlouvy (standardní období 5 roků) nebude vážený průměr sazeb za poskytování služeb patřících do „košíku drobných uživatelů“ zvyšovat rychleji, než to umožňuje mechanizmus cenových stropů založený na indexu zdraví (zvláštní index spotřebních cen) a bonus za kvalitu, který vyjadřuje procentní podíl jednotlivých dopisů dodaných včas. Stanovení sazeb tímto způsobem pro celou dobu smlouvy vykazuje podle Komise všechny znaky podněcující smlouvy, což vystavuje společnost podstatné úrovni rizika.
(325)
Pokud jde o distribuci tisku, článek 2 čtvrté smlouvy o správě upřesňuje, že během trvání smlouvy se sazby za distribuci tisku nemohou zvyšovat rychleji než index zdraví. Na pokrytí čistých nákladů distribuce tisku a vzhledem k plánované účinnosti čl. 13 odst. 2 stanoví roční vyrovnání, na které má DPLP nárok, na částku 290 613 000 EUR (částka upravená zohledněním inflace) (110). V čl. 13 odst. 5 se uvádí, že v případě, že se změní obsah nebo podmínky služby obecného hospodářského zájmu nebo že dojde k podstatnému vývoji v nákladech, který DPLP nebude moci zvládnout, smluvní strany posoudí, zda je nutno upravit výši vyrovnání, aby odpovídala tomuto vývoji nákladů. K podobné úpravě je nutné rozhodnutí rady ministrů. Komise uznává, že by tuto posledně zmíněnou doložku bylo možno chápat jako únikovou doložku, kterou se do smlouvy zavádějí ex post některé prvky (které chrání DPLP před rizikem). Komise se přesto domnívá, že obraty použité orgány veřejné moci nejsou dostatečně jednoznačné, a že DPLP proto nemůže počítat s jejím uplatněním. Komise se obecně domnívá, že opatření přijatá pro činnosti DPLP spojené s distribucí tisku předpokládají dlouhodobý závazek ohledně míry vyrovnání.
(326)
Čtvrtou smlouvu o správě (2006-2010) proto nelze podle Komise považovat za smlouvu obsahující nízké riziko ale spíše za smlouvu vedoucí k podstatnému stupni rizika. Standardní rozsah [5,4 %-7,4 %] se obecně jeví jako vyhovující pro oba typy činností stanovených ve čtvrté smlouvě o správě.
(327)
Předchozí smlouvy o správě (až do roku 2005) byly zřejmě z velké části postaveny na mechanizmu cen a vyrovnání, který naopak obsahoval pro DPLP nízký stupeň rizika.
(328)
Pokud jde o stanovení cen poštovních známek, Komise zjišťuje, že první tři smlouvy o správě nepoužívají mechanizmus cenových stropů typu, který byl použit ve čtvrté smlouvě o správě (která stanovila dlouhodobý závazek ohledně cen). Tyto smlouvy spíše obecněji odkazují na sazby založené na skutečných nákladech stanovených na základě příslušných účetních zásad (111).
(329)
Pokud jde o distribuci tisku, Komise stejným způsobem zjišťuje, že první tři smlouvy o správě nepočítají se žádným paušálním rozpočtem, který by pokrýval dobu trvání smlouvy podobným způsobem jako v případě čtvrté smlouvy o správě (112). Tyto smlouvy spíše odkazují na vyrovnání založená na skutečných nákladech (113). Komise konstatuje, že druhá smlouva stanovila pro vyrovnání celkový strop, ovšem skutečné částky vyrovnání vykázané během období zřejmě zpochybňují skutečně omezující povahu tohoto stropu (114). První smlouva o správě rovněž stanovila roční dotaci (vyrovnání), ovšem Komise zjišťuje, že smlouva zároveň neurčila dlouhodobý strop pro sazby za distribuci tisku.
(330)
Komise proto zastává názor, že rozsah [3,6 %-4,8 %], který byl považován za přiměřený při neexistenci podstatného rizika ve spojení se smlouvu, musí být použit u období odpovídajícímu třem prvním smlouvám o správě jak na distribuci tisku, tak na distribuci dopisních zásilek.
(331)
Komise konstatuje, že belgické orgány navrhují použít přístup založený na smlouvách také v dokumentu, který předložily dne 14. prosince 2011. Ačkoliv navrhovaná metodika vyvolává řadu otázek ohledně rizikových faktorů a způsobu, jimž jsou váženy (115), je analýza podle smluvních období třídící v zásadě riziko, jemuž je DPLP vystavena, podle třístupňové škály (nízké, střední, vysoké) celkově v souladu s postupem přijatým Komisí. Příslušné třídění smluv podle daného rizika provedené DPLP se vcelku jeví v souladu s analýzou Komise, protože belgické orgány se rovněž domnívají, že čtvrtá smlouva představuje celkově větší riziko než první tři.
(332)
Komise dospěla k závěru, že standardní rozsah provozního ziskového rozpětí (PZR) v rozmezí [5,4 %-7,4 %] představuje odpovídající referenční rozsah pro stanovení přiměřeného zisku pro období, během nichž DPLP musela čelit podstatnému riziku a brát ohled na silné podněty k účinnosti.
(333)
Komise dospívá také k závěru, že rozsah PZR v rozmezí [3,6 %-4,8 %] představuje odpovídající referenční rozsah pro stanovení přiměřeného zisku pro období, během nichž nebyla DPLP podstatnému riziku vystavena.
(334)
Za účelem zohlednění úsilí, na které podle belgických orgánů DPLP přistoupila, aby dosáhla růstu účinnosti, se Komise rozhodla používat pro stanovení přiměřeného zisku, který je nutno zahrnout do nákladů veřejných služeb, horních hranic těchto obou rozsahů s opatrností. Tento postup je rovněž zdůrazněn ve studii Deloitte (viz 291. bod odůvodnění)), podle níž by použití rozsahů bylo vhodné vzhledem k nutnosti neznevýhodňovat výsledky přesahující průměr a dosažené díky růstům účinnosti.
(335)
Komise soudí, že první tři smlouvy o správě (1992-1996, 1997-2002 a 2003-2005) představují nízké riziko a že lze míru přiměřeného zisku odpovídající PZR ve výši 4,8 % uplatnit jak na distribuci dopisních zásilek, tak na distribuci tisku. Naopak soudí, že čtvrtá smlouva o správě (2006-2010) je spojena s podstatně vyšším rizikem, a že lze proto uplatnit jak na distribuci dopisních zásilek, tak na distribuci tisku míru přiměřeného zisku odpovídající PZR ve výši 7,4 %.
(336)
První smlouva o správě upřesňuje, že roční vyrovnání vyplácené státem je určeno všem úkolům veřejné služby.
(337)
Případné nadměrné vyrovnání je proto nutno vypočítat sečtením všech nákladů a příjmů všech úkolů veřejné služby.
(338)
Do příjmů se musí zahrnout roční vyrovnání vyplácené státem za úkoly veřejné služby. Roční vyrovnání obdržená DPLP v rámci první smlouvy o správě představují celkovou částku ve výši 1,5 miliardy EUR.
(339)
K tomu je nutno zohlednit níže uvedená opatření podpory:
Převod budov
(340)
První smlouva o správě stanovila rovněž převod budov státu na DPLP. Za účelem výpočtu nadměrného vyrovnání za období kryté první smlouvou o správě je nutno do příjmů DPLP zahrnout tento převod vlastnictví budov v hodnotě 112,2 milionu EUR, u nějž nedošlo k žádnému protiplnění. DPLP za používání budov v době před převodem neplatila státu žádné vyrovnání.
(341)
V roce 1997 vyplatil stát DPLP částku ve výši 62 milionů EUR a DPLP ji zaúčtovala jako kapitálový vklad. Belgické orgány poté uznaly, že tento převod ve skutečnosti odpovídá odloženému uhrazení zůstatku ročního vyrovnání, s nímž první smlouva o správě počítala v roce 1996.
(342)
Původně nebyla dotyčná částka uhrazena v roce 1996 DPLP včas, takže vyrovnání státu bylo nižší než roční částka stanovená pro dotyčný rok smlouvou o správě.
(343)
Za účelem kontroly nadměrného vyrovnání je vyplacení částky 62 milionů EUR zahrnuto do vyrovnání za službu obecného hospodářského zájmu za období kryté první smlouvou o správě.
(344)
Výpočet nadměrného vyrovnání u první smlouvy o správě lze shrnout takto:
-
Čisté náklady (náklady - příjmy) všech úkolů veřejné služby včetně závazku všeobecné služby (ZVS)
-
Přiměřený zisk povolený pro služby obecného hospodářského zájmu
+
Roční vyrovnání za služby obecného hospodářského zájmu
+
Převod budov
+
Kapitálový vklad v roce 1997
=
Nadměrné vyrovnání
(345)
U třech následujících smluv o správě výpočet nadměrného vyrovnání bude brát zřetel pouze na náklady a příjmy služeb obecného hospodářského zájmu, které mohly být podle ustanovení těchto smluv předmětem vyrovnání za veřejnou službu. Náklady a příjmy odpovídající ostatním službám obecného hospodářského zájmu, které podle ustanovení smluv o správě nemohly uplatňovat nárok na podporu, nejsou zohledněny. Protože všeobecná poštovní služba není součástí činností, které jsou příjemci podpory, její možné čisté náklady nebudou zohledněny a tato služba musí být plně financována DPLP z jejích vlastních prostředků v souladu s pověřením veřejnou službou stanoveným ve smlouvách o správě. Činnosti, které jsou podle smluv o správě příjemci vyrovnání ve výši v nich uvedených, zahrnují zejména distribuci tisku (novin a časopisů) a ostatní veřejné služby uvedené 33. bodě odůvodnění.
(346)
Z důvodu nízkých sazeb uplatňovaných pro distribuci tisku jsou služby obecného hospodářského zájmu, jež jsou příjemci podpory, celkově ve ztrátě.
(347)
Protože případné nadměrné vyrovnání za určitou danou službu může být použito na financování čistých nákladů vyvolaných jinými úkoly veřejné služby s nedostatečným vyrovnáním, budou všechny náklady a příjmy týkající se služeb obecného hospodářského zájmu v rámci smluv o správě pro účely výpočtu sečteny.
(348)
Roční vyrovnání obdržená DPLP v rámci těchto tří smluv o správě představují celkovou částku ve výši 3,5 miliardy EUR.
(349)
Kromě vyrovnání stanovených ve smlouvách o správě využívala DPLP po celou dobu období, jež je předmětem šetření, výlučných práv svěřených státem na poskytování vyhrazených poštovních služeb. Ačkoliv případné přebytky pocházející z tohoto vyhrazeného odvětví nepředstavují pro účely kontroly státní podpory státní prostředky, a nemohou proto být v případě nadměrného vyrovnání předmětem nařízení o vrácení, mohou a musí být v rámci provádění pravidel o státní podpoře zohledněny při posouzení nezbytnosti a proporcionality každé veřejné podpory poskytnuté tomuto provozovateli na základě vyrovnání za veřejné služby. Při posouzení slučitelnosti vyrovnání poskytnutého DPLP na základě různých smluv o správě podle čl. 106 odst. 2 SFEU budou proto přebytky vytvořené belgickým poštovním provozovatelem v tomto vyhrazeném odvětví odečteny od nákladů služeb obecného hospodářského zájmu, jež mohou uplatňovat nárok na vyrovnání za veřejnou službu podle ustanovení těchto smluv.
(350)
V tomto ohledu je nutno poznamenat, že tato zásada je zanesena v rámci pro SOHZ, který stanoví, že „jestliže byla dotčenému podniku udělena zvláštní nebo výhradní práva spojená se službou obecného hospodářského zájmu, která vytváří zisk nad rámec přiměřeného zisku, nebo požívá-li tento podnik jiných výhod udělených státem, musí být bez ohledu na své zařazení pro účely článku 87 Smlouvy o ES tato práva a tyto výhody rovněž zohledněny a připočítávají se k výnosům podniku“ (116). Tato zásada vyjadřuje podmínku nezbytnosti a proporcionality, jež je součástí čl. 106 odst. 2 SFEU. Podpora vyplacená pro určitou službu obecného hospodářského zájmu nad přebytky, jež jsou výsledkem výhradního nebo zvláštního práva poskytnutého provozovateli a které stačí samy o sobě na pokrytí nákladů jiné služby obecného hospodářského zájmu, není pro poskytování této služby obecného hospodářského zájmu nezbytná. Provozovatel, který vytváří tyto přebytky, již požívá veřejného opatření, jež mu umožňuje plnit službu obecného hospodářského zájmu v podmínkách hospodářské rovnováhy do té míry, že žádné dodatečné vyrovnání není nezbytné.
(351)
Každý přebytek ve vyhrazeném odvětví, který je výsledkem poskytnutého výlučného práva, musí být proto zohledněn při posuzování nezbytnosti předmětných vyrovnání za službu obecného hospodářského zájmu poskytnutá DPLP.
(352)
V analýze nadměrného vyrovnání za služby obecného hospodářského zájmu je proto zohledněn každý přebytek vytvořený ve vyhrazeném odvětví (ZVS VO), který přesahuje míru přiměřeného zisku.
(353)
Protože je ale vyhrazené odvětví určeno především na financování všeobecné služby, snižuje každá ztráta vykázaná v jiných oblastech všeobecné služby příspěvek vyhrazeného odvětví k nákladům souvisejících dalších služeb obecného hospodářského zájmu.
(354)
Pro určení přebytků skutečně vytvořených vyhrazeným odvětvím je kromě toho nutno zohlednit náklady, které jsou sice vyvolané závazkem všeobecné služby, které ale nesou činnosti, jež jsou vykonávány mimo oblast všeobecné služby. V souladu s judikaturou ve věci Chronopost jsou náklady maloobchodní sítě rozděleny v analytickém účetnictví DPLP mezi činnosti, které vyžadují využívání sítě, což zahrnuje produkty spadající do veřejné služby, ale nejen je. Řečeno konkrétněji, závazek uložený DPLP udržovat maloobchodní síť určitého rozsahu a hustoty za účelem poskytování všeobecné poštovní služby dostatečné kvality stanovené belgickými orgány vyvolává ztráty u obchodních činností, které nespadají do všeobecné služby, protože část nákladů maloobchodní sítě je v souladu s judikaturou ve věci Chronopost přiřazena obchodním produktům, které maloobchodní síť využívají.
(355)
Omezení týkající se sítě a uložené smlouvami o správě: omezení uložená státem se týkají hustoty a typu poboček poštovních služeb (poštovních úřadů a/nebo poštovních přepážek), které tvoří maloobchodní síť. Jsou stanovena v po sobě následujících smlouvách o správě. Čtvrtá smlouva o správě (2005-2010) tak stanoví:
a)
obecnou povinnost udržovat síť, jež umožní plnění všeobecné služby a dalších veřejných služeb svěřených DPLP (117);
b)
povinnost zachovat alespoň 1 300 poboček poštovních služeb (poštovních úřadů a/nebo poštovních přepážek (118));
c)
povinnost zachovat alespoň 589 poštovních úřadů;
d)
navíc maximální vzdálenost po silnici mezi každou pobočkou poštovních služeb nabízející základní sortiment služeb a poštovním úřadem nabízejícím úplný sortiment služeb nesmí přesáhnout 10 km.
(356)
Belgické orgány se domnívají, že zvláštní požadavky na počet a typ poboček poštovních služeb, které tvoří maloobchodní síť DPLP, představují zvláštní povinnost v oblasti územního pokrytí uloženou státem, jež přesahuje požadavky spojené se závazkem všeobecné služby (ZVS). Na tomto základě Belgie soudí, že by stát měl vyrovnávat všechny čisté náklady odpovídající této zvláštní povinnosti územního pokrytí.
(357)
Kvantifikace omezení týkajícího se sítě: za účelem stanovení čistých nákladů, které DPLP vznikají z povinnosti udržovat maloobchodní síť skládající se z alespoň 1 300 poboček poštovních služeb, z nichž je minimálně 589 poštovních úřadů, belgické orgány porovnaly skutečnou maloobchodní síť, jejíž hustota a typ poboček poštovních služeb je uložena státem, s teoretickou maloobchodní sítí, již by DPLP provozovala, pokud by nemusela brát ohled na tato konkrétní omezení. Jinými slovy, teoretická maloobchodní síť je síť, kterou by se DPLP rozhodla provozovat za obchodních podmínek, jestliže by jí stát neuložil závazky veřejné služby.
(358)
Belgické orgány se domnívají, že tuto teoretickou síť by tvořily pouze poštovní přepážky. Poštovní úřady by zmizely. Aby ovšem DPLP mohla nadále obsloužit stejný celkový objem zákazníků, musela by výrazně zvýšit počet poštovních přepážek.
Srovnání mezi skutečnou maloobchodní sítí DPLP a teoretickou sítí v případě neexistence povinností uložených státem
Počet poboček poštovních služeb celkem
Poštovní úřady (a) + poštovní přepážky (b)
(a)
Počet poštovních úřadů
(vyhrazené pobočky poštovních služeb spravované přímo DPLP)
(b)
Počet poštovních přepážek
(pobočky poštovních služeb umístěné v prostorách třetích subjektů)
Skutečná maloobchodní síť DPLP (stav na konci roku 2009)
1 401 =
713 +
688
Teoretická maloobchodní síť v případě neexistence omezení uložených státem (podle belgických orgánů)
[…] =
[…] +
[…]
Povinnost týkající maloobchodní sítě uložená státem
Min. 1 300
Min. 589
Žádná povinnost
(359)
Jak vyplývá z výše uvedené tabulky, skutečná maloobchodní síť DPLP odpovídá požadavkům státu: jak celkový počet poboček poštovních služeb, tak počet poštovních úřadů přesahuje požadovanou míru. Teoretická síť, již by DPLP provozovala, pokud by měla povolení zvolit si svou maloobchodní síť na základě čistě obchodních hledisek, by vypadala naopak zcela odlišně: celkový počet poboček poštovních služeb by se zvýšil, ovšem poštovní úřady spravované DPLP by zmizely.
(360)
Skutečný stav u omezení týkajícího se sítě: je nutno upřesnit, že omezení, které stát uložil DPLP, není jasně prokázáno.
(361)
Zaprvé, síť skutečně udržovaná DPLP je větší, než požaduje stát. Jak celkový počet poboček poštovních služeb, tak počet poštovních úřadů je vyšší než minimální počet požadovaný státem, což by nasvědčovalo tomu, že povinnosti, jež má plnit, DPLP nezatěžují, protože z vlastní vůle udržuje síť v současné velikosti.
(362)
Belgické orgány vysvětlují tento nadbytek poštovních úřadů podmínkou vzdálenosti 10 km, nutností určité bezpečnostní zálohy pro případ neočekávaných uzavření poštovních přepážek a jejich záměrem zvýšit v příští smlouvě o správě požadovaný minimální počet poštovních úřadů na 650, čímž by bylo kontraproduktivní uzavírat kvůli sladění se současně stanoveným počtem poštovní úřady s tím, že se budou za určitou dobu znovu otevírat. Belgické orgány zdůrazňují, že z těchto důvodů nebyla DPLP schopna snížit počet poštovních úřadů ve větší míře, a přiblížit ho tak požadovanému minimálnímu počtu 589. Podle nich je současné uspořádání sítě, jež čítá 713 poštovních úřadů, přes nominální nadbytek poboček poštovních služeb ve skutečnosti určeno požadavky státu.
(363)
Zadruhé, metoda zvolená belgickými orgány spočívá na retropolaci nákladů maloobchodní sítě od roku 2009 do roku 1992. Podobná retropolace vede nutně k metodickým nejistotám. Obchodní model poštovních přepážek neexistuje nutně od roku 1992. Zaměstnanci DPLP se navíc v minulosti skládali hlavně ze statutárních úředníků, u nichž byly mzdové náklady velmi nepružné. Jelikož poštovní přepážky nejsou spravovány zaměstnanci DPLP, platila by DPLP i nadále statutární úředníky, kteří by již nebyli přiděleni na poštovní úřady. Je proto málo pravděpodobné, že by případné uzavření poštovních úřadů na počátku období, jež je předmětem šetření, mohlo vést k přímému snížení mzdových nákladů. Tohoto typu úspor by naopak mohlo být do určité míry dosaženo v roce 2009, kdy počet smluvních pracovníků mezi zaměstnanci stoupl. Vzhledem k postupnému přechodu na zaměstnance s pružnějším statusem a vzhledem k po sobě následujícím zlepšením systému analytického účetnictví lze předpokládat, že účetní údaje z posledních hospodářských roků jsou prosty tohoto typu zkreslení. Ovšem vzhledem ke skutečnosti, že pro společnost bpost nadále pracuje 20 000 státních zaměstnanců a že je nelze ani zaměstnat na poštovních pobočkách a ani propustit, zůstává i dnes nahrazení všech poštovních úřadů poštovními pobočkami nadále teoretickou a nerealistickou možností.
(364)
Belgické orgány nicméně zdůrazňují, že v minulosti byly případné náklady spojené s propuštěním údajně vyrovnávány úsporami na provozních nákladech a prodejem budov, kterých již nebylo potřeba. Pokud jde o spolehlivost údajů za období 1992-2002, belgické orgány tvrdí, že náklady maloobchodní sítě byly ve skutečnosti zřejmě podceněny, protože některé prvky, které by bylo možno považovat za náklady sítě, byly seskupeny pod jinými nákladovými středisky. Slabé stránky metody retropolace proto údajně zmírňují jiné, opatrné předpoklady, které belgické orgány zvolily pro výpočet nákladů za předchozí hospodářské roky.
(365)
Existence zvláštní povinnosti územního pokrytí: i v případě, že by se uznala existence omezení týkajícího se sítě, nejeví se tvrzení belgických orgánů, podle nějž toto omezení provází oddělený úkol územního pokrytí, jako oprávněné. Ukazuje se totiž, že smlouvy o správě neobsahují žádná zvláštní ustanovení, která by stanovila skutečnou povinnost územního pokrytí, jež by byla oddělená a přesahovala by požadavky spojené se závazky všeobecné služby a dalšími závazky veřejné služby. Smlouvy o správě uzavřené mezi DPLP a belgickým státem naopak upřesňují, že omezení týkající se sítě má za jediný cíl zajištění všeobecné služby a dalších služeb obecného hospodářského zájmu (distribuce novin a časopisů, poštovní účty, poštovní poukázky atd.) a náklady sítě nutné pro tento účel jsou již předem zaneseny na účty těchto různých služeb (119). Smlouvy o správě kromě toho nepočítají se žádným mechanizmem na vyrovnání nákladů závazku územního pokrytí. Komise poznamenává, že povinnost stanovit ukazatele výpočtu vyrovnání předem byla vložena do rámce pro SOHZ z roku 2005 a že nadměrné vyrovnání nákladů za služby obecného hospodářského zájmu, jež měla DPLP, bylo zjištěno pro období po roce 2005 (viz 386. bod odůvodnění).
(366)
Je nutno poznamenat, že podle článku 3 směrnice 97/67/ES jsou členské státy povinny uložit svým tradičním poštovním provozovatelům povinnost poskytovat všeobecnou službu v odpovídající kvalitě, a to zejména pokud jde o zeměpisné pokrytí. Toto územní pokrytí, jež v tomto konkrétním případě týkajícím se Belgie existuje, ovšem představuje jen jeden z celé řady aspektů závazku všeobecné služby. Ve smlouvách o správě, kterými je DPLP svěřen úkol všeobecné služby, Komise nezjišťuje žádnou zmínku o dodatečném úkolu, který by nutil tradičního poštovního provozovatele k udržování větší sítě s více úřady, než je nutné pro územní pokrytí vyžadované závazkem veřejné služby a dalšími souvisejícími veřejnými službami, a který by odpovídal logice územní soudržnosti a územního rozvoje. Každý poštovní úřad provozovaný DPLP kvůli zajištění všeobecné služby k územní soudržnosti (120) nepochybně přispívá, ovšem z právního hlediska je povinnost zachovat tento poštovní úřad spojena s nutností zajistit všeobecnou poštovní služby a další související služby v dostatečné kvalitě. Aby bylo možno zmiňovat doplňkový územní úkol, bylo by podle použitelné judikatury nutno, aby DPLP byla pověřena odděleným a jasně definovaným úkolem zachovat přebytečné úřady poštovní sítě, jejíž velikost byla stanovena pro všeobecnou službu. Toto pověření by muselo upřesňovat závazky, náklady z nich vyplývající a také systém financování čistých nákladů dodatečného územního úkolu.
(367)
Komise žádný z těchto prvků ve smlouvách o správě uzavřených mezi státem a DPLP nenalézá. Belgické orgány a DPLP se snaží opravňovat existenci odděleného územního úkolu následně a uměle, když tvrdí, že územní pokrytí stanovené ve smlouvách o správě má dvojí důvod: vyplývá jak z úkolu všeobecné služby, tak z údajného územního úkolu, který závazek všeobecné služby přesahuje. Odpovídající smlouvy ovšem neobsahují žádné ustanovení, které by se zmiňovalo o údajném odděleném územním úkolu, který by DPLP nutil k udržování větší sítě, než jaká je stanovena pro účely poskytování všeobecné služby.
(368)
Je nutno poznamenat, že umělá povaha tvrzení belgických orgánů a DPLP vystupuje rovněž z jejich vlastního uvažování. Aby snížily míru případného nadměrného vyrovnání, by si belgické orgány přály, aby Komise považovala za náklady vyvolané dodatečným územním úkolem, který přesahuje závazek všeobecné služby, rozdíl mezi skutečnými náklady plnohodnotného poštovního úřadu a náklady teoretické poštovní přepážky, jež by jej nahradila. Toto uvažování se neopírá o větší teoretickou síť, kterou by DPLP udržovala kvůli dosažení územních cílů. Omezuje se na zdůraznění nadnákladů vyvolaných pokrytím všeobecné služby, která podle smluv o správě nemá nárok na žádnou podporu. Tuto neexistenci územního cíle potvrzuje skutečnost, že by belgické orgány musely pro poskytování všeobecné služby výrazně zvýšit počet poštovních přepážek, protože tuto službu není možno zajistit s jejich stejným počtem.
(369)
Přesto je možno konstatovat, že, ačkoliv není zřejmě možné přijmout tvrzení belgických orgánů, které zmiňují skutečnou a oddělenou povinnost územního pokrytí, se omezení ohledně sítě uložené belgickým státem, který požaduje udržování sítě umožňující zajistit všeobecnou službu a další veřejné služby, netýká pouze těchto služeb; znamená totiž také dodatečné náklady pro obchodní služby.
(370)
Jak je vysvětleno v 354. bodě odůvodnění, přispívají podle účetnictví podle činností a v souladu s judikaturou ve věci Chronopost ke společným nákladům všechny činnosti, jež maloobchodní síť používají. K nákladům sítě proto přispívají všechny produkty včetně produktů obchodních. Náklady vyplývající z povinnosti uložené státem udržovat poštovní úřady zatěžují obchodní produkty, které zřejmě vykazují neustále ztrátu, a to i když jsou prodávány za tržní cenu. DPLP nabízí své obchodní služby přes síť, protože financují část jejích fixních nákladů, a přispívají tak nepřímo na všeobecnou službu.
(371)
Z hospodářského hlediska by bylo při posuzování nadměrného vyrovnání DPLP smysluplné zohlednit ztráty vykazované obchodními produkty a vyvolané závazky všeobecné služby a dalších veřejných služeb. Má-li DPLP hospodářský zájem využívat maloobchodní síť pro prodej obchodních produktů, vede to z hlediska analytického účetnictví k tomu, že je část nákladů sítě, které by byly jinak přiřazeny veřejné službě, přiřazována obchodním produktům, které jsou kvůli tomu zřejmě ztrátové.
(372)
Výpočet nadměrného vyrovnání v tomto konkrétním případě lze proto shrnout takto:
-
Čisté náklady (náklady - příjmy) služeb obecného hospodářského zájmu
-
Přiměřený zisk povolený pro služby obecného hospodářského zájmu
+
Roční vyrovnání za služby obecného hospodářského zájmu
+
Přebytky navíc pocházející z vyhrazeného odvětví všeobecné služby (po financování všeobecné služby včetně nadnákladů sítě, které tato služba vyvolá u obchodních služeb)
=
Nadměrné vyrovnání
(373)
Slučitelnost kapitálového vkladu z roku 1997 je nutno posoudit níže v rámci posouzení slučitelnosti ročních vyrovnání za služby obecného hospodářského zájmu, protože se nejedná o zvláštní navýšení kapitálu, ale o platbu související s vyrovnáním přiznaným za úkoly veřejné služby za období 1992-1996.
(374)
Jelikož kapitálový vklad z roku 2003 nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, je otázka slučitelnosti podpory bezpředmětná.
(375)
Jelikož kapitálový vklad z roku 2006 nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, je otázka slučitelnosti podpory bezpředmětná.
(376)
Je nutno poznamenat, že se státní záruka neobjevuje ve smlouvě o správě jako vyrovnání za závazky veřejné služby, takže její slučitelnost nelze posuzovat podle čl. 106 odst. 2 SFEU. Protože belgické orgány neuvedly žádný jiný právní základ, ze kterého by se mohlo vycházet pro prokázání slučitelnosti, a protože Komise žádný nenašla, představuje opatření provozní podporu neslučitelnou s vnitřním trhem, která proto musí být vrácena.
(377)
Jak již bylo uvedeno, osvobození od daně z příjmů právnických osob neposkytlo DPLP žádnou výhodu, a nepředstavuje proto státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(378)
Osvobození od pozemkové daně a od místních daní představují státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, je ale nutno je považovat za existující podpory, protože byly zavedeny před vstupem v platnost Smlouvy. Je ostatně nutno poznamenat, že tato daňová opatření nejsou ve smlouvách o správě uvedena jako vyrovnání za závazky veřejné služby.
(379)
Daňová osvobození proto nemají vliv na výpočet nadměrného vyrovnání, který je založen na nákladech skutečně nesených DPLP (které již zahrnují důsledky těchto daňových osvobození).
(380)
Daňová osvobození budou proto řešena v rámci odděleného řízení věnovaného existujícím podporám v souladu s články 17, 18 a 19 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (121).
6.3.3.3 Výpočet výše nadměrného vyrovnání
(381)
Výši nadměrného vyrovnání lze vypočítat na základě posouzení uvedeného v pododdílu 6.3.3.2. V souladu s mechanizmem financování veřejné služby zavedeným belgickými orgány ve smlouvách o správě bude nadměrné vyrovnání vypočítáno odděleně pro každé období pověření.
První smlouva o správě: 1992-1996
(v tisících EUR)
-
Čisté náklady veřejné služby
:
-
[…]
-
Vyvolané náklady sítě
:
-
[…]
-
Povolený přiměřený zisk
:
-
[…]
(provozní ziskové rozpětí 4,8 %)
+
Vyrovnání vyplacená státem
:
+
[…]
+
Kapitálový vklad (1997)
:
+
62 000
(odložené vyrovnání za SOHZ)
+
Převod budov
:
+
112 209
=
Nadměrné vyrovnání
=
[…]
Druhá smlouva o správě: 1997-2002
Výpočet přebytků navíc pocházejících z vyhrazeného odvětví všeobecné služby (ZVS VO)
(v tisících EUR)
+
Přebytky ZVS VO
:
+
[…]
(zisk ZVS VO přesahující provozní ziskové rozpětí 4,8 %)
Náklady sítě vyvolané ZVS
:
[…]
Čisté náklady ZVS NO
:
[…]
(ZVS NO ve ztrátě)
Přiměřený zisk ZVS NO
:
[…]
(provozní ziskové rozpětí 4,8 %)
=
Náklady všeobecné služby, které mají být financovány vyhrazeným odvětvím
=
[…]
Přebytky navíc vytvořené vyhrazeným odvětvím a snižující čisté náklady SOHZ
=
[…]
Výpočet nadměrného vyrovnání:
(v tisících EUR)
-
Čisté náklady veřejné služby
:
-
[…]
-
Povolený přiměřený zisk
:
-
[…]
(provozní ziskové rozpětí 4,8 %)
+
Vyrovnání vyplacená státem
:
+
1 286 461
+
Přebytky ZVS VO
+
[…]
=
Nadměrné vyrovnání
=
[…]
Třetí smlouva o správě: 2003-2005
Výpočet přebytků navíc pocházejících z vyhrazeného odvětví všeobecné služby (ZVS VO)
(v tisících EUR)
+
Přebytky ZVS VO
:
+
[…]
(zisk ZVS VO přesahující provozní ziskové rozpětí 4,8 %)
Náklady sítě vyvolané ZVS
:
[…]
Čisté náklady ZVS NO
:
-
[…]
(ziskový ZVS NO)
Přiměřený zisk ZVS
:
[…]
(provozní ziskové rozpětí 4,8 %)
=
Náklady vyvolané ZVS, které je nutno financovat vyhrazeným odvětvím
=
[…]
(žádné ztráty k financování)
Přebytky navíc vytvořené vyhrazeným odvětvím a snižující čisté náklady SOHZ
=
[…]
Výpočet nadměrného vyrovnání:
(v tisících EUR)
-
Čisté náklady veřejné služby
:
-
[…]
-
Povolený přiměřený zisk
:
-
[…]
(provozní ziskové rozpětí 4,8 %)
+
Vyrovnání vyplacená státem
:
+
677 985
+
Přebytky ZVS VO
:
+
[…]
=
Nadměrné vyrovnání
=
[…]
Čtvrtá smlouva o správě: 2006-2010
Výpočet přebytků navíc pocházejících z vyhrazeného odvětví všeobecné služby (ZVS VO)
(v tisících EUR)
+
Přebytky ZVS VO
:
+
[…]
(zisk ZVS VO přesahující provozní ziskové rozpětí 7,4 %)
Náklady sítě vyvolané ZVS
:
[…]
Čisté náklady ZVS NO
:
[…]
(ziskový ZVS NO)
Přiměřený zisk ZVS
:
[…]
(provozní ziskové rozpětí 7,4 %)
=
Náklady vyvolané ZVS, které mají být financovány vyhrazeným odvětvím
=
[…]
(žádné ztráty k financování)
Přebytky navíc vytvořené vyhrazeným odvětvím a snižující čisté náklady SOHZ
=
[…]
Výpočet nadměrného vyrovnání:
(v tisících EUR)
-
Čisté náklady veřejné služby
:
-
[…]
-
Povolený přiměřený zisk
:
-
[…]
(provozní ziskové rozpětí 7,4 %)
+
Vyrovnání vyplacená státem
:
+
1 568 787
+
Přebytky ZVS VO
:
+
[…]
=
Nadměrné vyrovnání
=
[…]
Ostatní opatření
Státní záruka
(v tisících EUR)
Záruka poskytnutá státem v roce 2004:
1 500
=
1 500
(382)
Podle dohody s belgickými orgány (122) je „nejvyváženější a nejobjektivnější“ metodou pro stanovení časového úseku, který je nutno zohlednit pro výpočet celkového nadměrného vyrovnání v tomto konkrétním případě, přístup „smlouva po smlouvě“. Komise nemá námitek proti přijetí žádosti belgických orgánů. Tato metoda nabízí stranám skutečně větší předvídatelnost a právní jistotu, a omezuje tak riziko nadměrného vyrovnání. Každé období bude proto zkoumáno odděleně a z jednoho období na druhé nebude převáděno žádné nedostatečné nebo nadměrné vyrovnání.
(383)
Belgické orgány ovšem zdůrazňují, že před vstupem v platnost rámce pro SOHZ z roku 2005 uplatňovala Komise ustáleným způsobem celkovou metodu výpočtu nedostatečného nebo nadměrného vyrovnání. Na tomto základě belgické orgány konkrétně požádaly, aby se za účelem celkového výpočtu nedostatečného nebo nadměrného vyrovnání seskupily roky předcházející roku 2005 (123).
(384)
Komise upozorňuje, že seskupení všech roků by nemělo pro výši nadměrného vyrovnání, které je nutno vrátit, žádné důsledky, protože u tří smluv o správě použitelných před rokem 2005 bylo prokázáno nedostatečné vyrovnání.
(385)
Komise kromě toho poznamenává, že od přijetí rámce pro SOHZ z roku 2005 musí být „ukazatele pro výpočet, kontrolu a přezkoumání vyrovnávací platby“ předem stanoveny v úředním aktu nebo aktech udělujících pověření (124). Jelikož čtvrtá smlouva o správě nestanovila žádné vyrovnání za jakékoliv náklady vzniklé mimo období své platnosti (2006-2010), nelze nedostatečné vyrovnání zjištěné u období nekrytých touto smlouvou vyrovnat případným nadměrným vyrovnáním vyplaceným DPLP.
(386)
Komise dospívá k závěru, že DPLP získala nadměrné vyrovnání ve výši 415 milionů EUR za plnění svého úkolu veřejné služby, a to zejména během období platnosti čtvrté smlouvy o správě. Protože nadměrné vyrovnání představuje neslučitelnou podporu, musí být vráceno.
7. ZÁVĚR
(387)
Převzetí hrazení důchodů, roční převody veřejných prostředků, převod budov, kapitálový vklad v roce 1997, daňová osvobození a státní záruka představují opatření podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, protože zbavila DPLP nákladů, které běžně zatěžují soukromé podniky.
(388)
Kapitálové vklady v roce 2003 a 2006 nepředstavují podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, protože stát jednal v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství.
(389)
Komise konstatuje, že Belgie provedla opatření protiprávně a porušila tím čl. 108 odst. 2 SFEU, s výjimkou kapitálového vkladu z roku 2003, který byl Komisi před provedením řádně oznámen, a daňových osvobození, která představují existující podpory.
(390)
Převzetí hrazení důchodů nepostavilo DPLP do výhodnějšího postavení než její konkurenty, pokud jde o odvody na sociální zabezpečení. Opatření lze proto prohlásit za slučitelné z hlediska čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
(391)
Roční vyrovnání poskytnutá v rámci čtvrté smlouvy o správě představují neslučitelné podpory z hlediska čl. 106 odst. 2 SFEU, protože se DPLP dostalo nadměrného vyrovnání.
(392)
Záruka poskytnutá státem je neslučitelnou podporou.
(393)
Osvobození od pozemkové daně a osvobození od místních daní představují existující podpory a budou řešeny odděleně v rámci řízení věnovaného existujícím podporám v souladu s články 17, 18 a 19 nařízení (ES) č. 659/1999.
(394)
V souladu s bodem č. 5 rámce pro SOHZ nejsou tímto rozhodnutím dotčena platná ustanovení Unie v oblasti zadávání veřejných zakázek a hospodářské soutěže,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora ve formě převzetí hrazení důchodů poskytnutá společnosti De Post-La Poste (DPLP, nyní bpost) a provedená Belgií je slučitelná s vnitřním trhem ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 2
Státní podpora ve formě vyrovnání nákladů veřejné služby poskytnutá společnosti De Post-La Poste (DPLP, nyní bpost) a provedená protiprávně Belgií porušením čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie je neslučitelná s vnitřním trhem.
Článek 3
Kapitálové vklady do společnosti De Post-La Poste (DPLP, nyní bpost) provedené Belgií v roce 2003 a v roce 2006 nepředstavují podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 4
Státní podpora ve formě státní záruky poskytnutá společnosti De Post-La Poste (DPLP, nyní bpost) a provedená protiprávně Belgií porušením čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie je neslučitelná s vnitřním trhem.
Článek 5
1. Belgie získá zpět neslučitelné podpory poskytnuté v rámci opatření uvedených v článcích 2 a 4.
2. Z částek, které je nutno vrátit, běží úroky počínaje dnem, kdy byly dány k dispozici příjemci, až do jejich skutečného vrácení.
3. Úroky se počítají ze základu složeného v souladu s kapitolou V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (125) a nařízením (ES) č. 271/2008, kterým se mění nařízení (ES) č. 794/2004.
4. Belgie zruší všechny neprovedené platby podpor poskytnutých v rámci opatření uvedených v článcích 2 a 4 počínaje dnem přijetí tohoto rozhodnutí.
Článek 6
1. Navrácení podpor poskytnutých v rámci opatření uvedených v článcích 2 a 4 se provede s okamžitým účinkem.
2. Belgie zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno ve lhůtě čtyř měsíců ode dne jeho oznámení.
Článek 7
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí poskytne Belgie Komisi tyto informace:
a)
celkovou částku (jistina a úroky), kterou má příjemce vrátit;
b)
podrobný popis již přijatých nebo plánovaných opatření pro splnění tohoto rozhodnutí;
c)
doklady prokazující, že příjemci již bylo nařízeno podporu vrátit.
2. Belgie bude Komisi informovat o vývoji vnitrostátních opatření přijatých s cílem vykonat toto rozhodnutí až do úplného navrácení podpor poskytnutých v rámci opatření uvedených v článcích 2 a 4. Na pouhou žádost Komise předloží neprodleně informace o již přijatých a plánovaných opatřeních pro splnění tohoto rozhodnutí. Rovněž poskytne podrobné informace o částkách podpory a úroků, které již příjemce navrátil.
Článek 8
Toto rozhodnutí je určeno Belgickému království.
V Bruselu dne 25. ledna 2012.