ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 20ής Δεκεμβρίου 2010
για την παράταση της μεταβατικής περιόδου σχετικά με την απόκτηση γεωργικής γης στην Ουγγαρία
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2010/792/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη προσχώρησης της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Εσθονίας, της Κύπρου, της Λεττονίας, της Λιθουανίας, της Ουγγαρίας, της Μάλτας, της Πολωνίας, της Σλοβενίας και της Σλοβακίας,
Έχοντας υπόψη την πράξη προσχώρησης της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Εσθονίας, της Κύπρου, της Λεττονίας, της Λιθουανίας, της Ουγγαρίας, της Μάλτας, της Πολωνίας, της Σλοβενίας και της Σλοβακίας, και ιδίως το παράρτημα X κεφάλαιο 3 σημείο 2,
Έχοντας υπόψη την αίτηση που υπέβαλε η Ουγγαρία,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Σύμφωνα με την πράξη προσχώρησης του 2003, η Ουγγαρία μπορεί να διατηρήσει σε ισχύ, υπό τους όρους που προβλέπονται σε αυτήν, για επταετή περίοδο μετά την προσχώρηση, η οποία λήγει στις 30 Απριλίου του 2011, απαγορεύσεις όσον αφορά την απόκτηση γεωργικής γης από φυσικά πρόσωπα που δεν είναι κάτοικοι ή δεν είναι ούγγροι υπήκοοι και από νομικά πρόσωπα. Πρόκειται για προσωρινή εξαίρεση στην ελεύθερη μετακίνηση των κεφαλαίων την οποία εγγυώνται τα άρθρα 63 έως 66 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η μεταβατική περίοδος μπορεί να παραταθεί μόνο για τρία επιπλέον έτη.
(2)
Στις 10 Σεπτεμβρίου του 2010, η Ουγγαρία ζήτησε να παρατείνει τη μεταβατική περίοδο που αφορά την απόκτηση γεωργικής γης κατά τρία έτη.
(3)
Ο βασικός λόγος για τη μεταβατική περίοδο ήταν η ανάγκη να διαφυλαχθούν οι συναφείς με τις γεωργικές δραστηριότητες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες μετά την καθιέρωση της ενιαίας αγοράς και τη μετάβαση στην κοινή γεωργική πολιτική στην Ουγγαρία. Ειδικότερα, ο στόχος ήταν να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες που ανέκυψαν σχετικά με τον πιθανό αντίκτυπο για τον γεωργικό τομέα της ελευθέρωσης της απόκτησης γεωργικής γης λόγω των μεγάλων αρχικών διαφορών των τιμών της γης και των εισοδηματικών διαφορών έναντι της Αυστρίας, του Βελγίου, της Δανίας, της Φινλανδίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, της Ιταλίας, του Λουξεμβούργου, των Κάτω Χωρών, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας, της Σουηδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου (εφεξής ΕΕ-15). Η μεταβατική περίοδος είχε επίσης ως σκοπό να διευκολύνει τη διαδικασία της ιδιωτικοποίησης και της επιστροφής γεωργικών γαιών στους γεωργούς, και η Επιτροπή, στην έκθεσή της της 16ης Ιουλίου 2008 σχετικά με την ανασκόπηση των μεταβατικών μέτρων που περιέχονται στη συνθήκη Προσχώρησης του 2003 για την απόκτηση γεωργικής γης (εφεξής «ενδιάμεση ανασκόπηση») υπογράμμισε ήδη τη σημασία της ολοκλήρωσης της πολιτικής αυτής έως τη λήξη της προβλεπόμενης μεταβατικής περιόδου. (1)
(4)
Παρά την αυξανόμενη σύγκλιση των τιμών της γης στην Ουγγαρία με τις τιμές που επικρατούν στην ΕΕ-15 μετά την προσχώρηση της Ουγγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τις πληροφορίες που υπέβαλε η Ουγγαρία, στις μέσες τιμές της γης εξακολουθούν να υπάρχουν τέτοιες διαφορές ώστε να είναι από 3 έως 20 φορές χαμηλότερες. Αν και η πλήρης σύγκλιση στις τιμές της γης ούτε ήταν αναμενόμενη ούτε θεωρήθηκε απαραίτητη προϋπόθεση για τον τερματισμό της μεταβατικής περιόδου, οι εμφανείς διαφορές των τιμών μεταξύ της Ουγγαρίας και της ΕΕ-15 είναι τέτοιες ώστε μπορούν ακόμα να εμποδίσουν την ομαλή πορεία προς τη σύγκλιση των τιμών. Ομοίως, το χάσμα μεταξύ του εισοδήματος των εργαζομένων στη γεωργία και των αγροτών στην Ουγγαρία και του εισοδήματος στην ΕΕ-15 μειώθηκε αλλά συνεχίζει να υφίσταται. Επιπλέον, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, ο γεωργικός τομέας της Ουγγαρίας επλήγη σχετικά σοβαρά από την πρόσφατη παγκόσμια χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, έτσι ώστε το πραγματικό γεωργικό εισόδημα ανά εργαζόμενο σημείωσε το υψηλότερο ποσοστό μείωσης στην Ένωση (περίπου 30 τοις εκατό έναντι μέσου όρου μείωσης περίπου 12 τοις εκατό για το σύνολο της Ένωσης) το 2009. Η μείωση του εισοδήματος συνδυάστηκε με χειρότερους πιστωτικούς όρους σε σχέση με αυτούς που ισχύουν στις περισσότερες από τις χώρες της ΕΕ-15, όσον αφορά τόσο τα ονομαστικά επιτόκια όσο και τον όγκο των πιστώσεων των διαθέσιμων για τους αγρότες. Η αναμενόμενη αυξημένη παρουσία στην Ουγγαρία νέων χρηματοπιστωτικών οργανισμών από την ΕΕ-15 μετά την προσχώρηση της Ουγγαρίας παρεμποδίστηκε από τη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση.
(5)
Αν και η διαδικασία επιστροφής γεωργικών γαιών προχώρησε κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, συνάντησε δυσκολίες, ιδίως από το 2008 και ύστερα, και επομένως δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί. Μια παρόμοια τάση παρατηρείται όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση της γεωργικής γης. Η έλλειψη ασφάλειας δικαίου σχετικά με τα δικαιώματα ιδιοκτησίας καθώς και τα υπανάπτυκτα μέσα πίστωσης και ασφάλισης για τους αγρότες αποδυναμώνουν περαιτέρω την ουγγρική αγορά γεωργικής γης και εξακολουθούν να εμποδίζουν την κατάλληλη λειτουργία της.
(6)
Έχοντας υπόψη την κατάσταση αυτή, μπορεί να αναμένεται, όπως αναμένουν και οι ουγγρικές αρχές, ότι η άρση των περιορισμών την 1η Μαΐου του 2011 θα ασκούσε πιέσεις στις τιμές της γης στην Ουγγαρία. Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη τον υψηλό αριθμό συμμετεχόντων, την άκρως κατακερματισμένη ιδιοκτησιακή δομή της αγοράς γεωργικής γης, που δεν έχει αλλάξει σημαντικά από την προσχώρηση και ύστερα, και το γεγονός ότι επικρατεί η μίσθωση γαιών, είναι πιθανό ότι ο αντίκτυπος θα γινόταν αισθητός σε όλον τον τομέα. Επομένως, υπάρχει απειλή σοβαρών διαταραχών στην ουγγρική αγορά γεωργικής γης με τη λήξη της μεταβατικής περιόδου.
(7)
Θα πρέπει συνεπώς να χορηγηθεί παράταση τριών ετών στη μεταβατική περίοδο που αναφέρεται στο παράρτημα Χ κεφάλαιο 3 σημείο 2 της πράξης προσχώρησης.
(8)
Προκειμένου να προετοιμαστεί πλήρως η αγορά για την ελευθέρωση, εξακολουθεί να έχει εξαιρετικά μεγάλη σημασία, ακόμη και υπό δυσμενείς οικονομικές συνθήκες, η ενίσχυση της βελτίωσης ορισμένων παραγόντων όπως τα μέσα πίστωσης και ασφάλισης για τους αγρότες, και η επιστροφή και η ιδιωτικοποίηση γεωργικών γαιών κατά τη μεταβατική περίοδο, όπως τονίστηκε ήδη στην ενδιάμεση ανασκόπηση.
(9)
Η αυξανόμενη εισροή ξένου κεφαλαίου στην αγορά γεωργικής γης παρουσιάζει επίσης δυνητικά οφέλη για την εν λόγω αγορά στην Ουγγαρία. Όπως τονίζεται στην ενδιάμεση ανασκόπηση, οι ξένες επενδύσεις στον τομέα της γεωργίας θα έχουν επίσης σημαντικά μακροπρόθεσμα αποτελέσματα στην προσφορά κεφαλαίων και τεχνογνωσίας, στη λειτουργία των αγορών γης και στην παραγωγικότητα της γεωργίας. Η σταδιακή χαλάρωση των περιορισμών όσον αφορά την ξένη ιδιοκτησία κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου θα συμβάλει επίσης στην προετοιμασία της αγοράς για την πλήρη ελευθέρωση,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η μεταβατική περίοδος σχετικά με την απόκτηση γεωργικής γης στην Ουγγαρία που αναφέρεται στο παράρτημα Χ κεφάλαιο 3 σημείο 2 της πράξης προσχώρησης του 2003 παρατείνεται έως τις 30 Απριλίου του 2014.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Βρυξέλλες, 20 Δεκεμβρίου 2010.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 20. prosince 2010
o prodloužení přechodného období pro nabývání zemědělské půdy v Maďarsku
(Text s významem pro EHP)
(2010/792/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na smlouvu o přistoupení České republiky, Estonska, Kypru, Lotyšska, Litvy, Maďarska, Malty, Polska, Slovinska a Slovenska,
s ohledem na akt o přistoupení České republiky, Estonska, Kypru, Lotyšska, Litvy, Maďarska, Malty, Polska, Slovinska a Slovenska, a zejména na bod 2 kapitoly 3 přílohy X uvedeného aktu,
s ohledem na žádost podanou Maďarskem,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle aktu o přistoupení z roku 2003 může Maďarsko za podmínek stanovených v uvedeném aktu po dobu sedmi let ode dne přistoupení, která skončí dne 30. dubna 2011, ponechat v platnosti zákazy týkající se nabývání zemědělské půdy fyzickými osobami, které nemají bydliště v Maďarsku ani nejsou maďarskými státními příslušníky, a právnickými osobami. Jde o dočasnou výjimku z volného pohybu kapitálu, jenž je zaručen články 63 až 66 Smlouvy o fungování Evropské unie. Toto přechodné období může být prodlouženo pouze o další tři roky.
(2)
Dne 10. září 2010 zažádalo Maďarsko o prodloužení přechodného období pro nabývání zemědělské půdy o tři roky.
(3)
Hlavním důvodem pro zavedení přechodného období byla potřeba zachovat socioekonomické podmínky zemědělských činností po zřízení jednotného trhu a přechodu ke společné zemědělské politice v Maďarsku. Cílem bylo především zohlednit obavy vzniklé v souvislosti s možným dopadem liberalizace nabývání zemědělské půdy na odvětví zemědělství v důsledku počátečních velkých rozdílů cen půdy a příjmů v porovnání s Rakouskem, Belgií, Dánskem, Finskem, Francií, Německem, Řeckem, Irskem, Itálií, Lucemburskem, Nizozemskem, Portugalskem, Španělskem, Švédskem a Spojeným královstvím (dále jen EU-15). Přechodné období mělo rovněž usnadnit proces privatizace a restituce zemědělské půdy zemědělcům a Komise již ve své zprávě ze dne 16. července 2008 o přezkumu přechodných opatření pro nabývání zemědělských nemovitostí, která byla stanovena smlouvou o přistoupení z roku 2003 (dále jen přezkum v polovině období) zdůraznila význam dokončení tohoto politického opatření do konce plánovaného přechodného období (1).
(4)
Ceny zemědělské půdy v Maďarsku sice od přistoupení Maďarska k Evropské unii vykazují rostoucí konvergenci s cenami v EU-15, podle informací předložených Maďarskem však nadále existují tří až dvacetinásobné rozdíly v průměrných cenách zemědělské půdy. Ačkoli se úplná konvergence cen zemědělské půdy neočekávala, ani nebyla pokládána za nezbytnou podmínku ukončení přechodného období, jsou rozdíly mezi cenami v Maďarsku a EU-15 natolik významné, že by mohly bránit plynulé další konvergenci cen. Podobně se sice zmenšily rozdíly mezi příjmy zemědělských pracovníků a zemědělců v Maďarsku a příjmy v EU-15, nadále však přetrvávají. Odvětví zemědělství v Maďarsku bylo navíc podle údajů Eurostatu poměrně silně postiženo nedávnou celosvětovou finanční a hospodářskou krizí, v jejímž rámci zde reálné příjmy v zemědělství na pracovníka v roce 2009 zaznamenaly největší pokles v celé Unii (o přibližně 30 % v porovnání s průměrem Unie ve výši přibližně 12 %). Nižší příjmy byly spojeny s méně příznivými úvěrovými podmínkami ve srovnání s většinou zemí EU-15, a to jak v souvislosti s nominálními úrokovými sazbami, tak i s objemem úvěrových prostředků dostupných zemědělcům. Očekávanou zvýšenou aktivitu nových finančních institucí z EU-15 v Maďarsku po přistoupení zabrzdila finanční a hospodářská krize.
(5)
Ačkoli proces restituce během přechodného období pokročil, musel zejména od roku 2008 čelit problémům, a proto dosud není ukončen. Podobný vývoj byl zaznamenán také v oblasti privatizace zemědělské půdy. Nedostatek jistoty ve vlastnických právech, jakož i nedostatečné možnosti získání úvěrů a pojištění pro zemědělce ještě více oslabují maďarský trh se zemědělskou půdou a nadále brání jeho řádnému fungování.
(6)
S ohledem na tyto souvislosti lze spolu s maďarskými orgány předpokládat, že by zrušení omezení ode dne 1. května 2011 vyvolalo tlak na ceny zemědělské půdy v Maďarsku. Vzhledem k vysokému počtu účastníků, silně roztříštěné vlastnické struktuře na trhu se zemědělskou půdou, jež se po přistoupení nijak výrazně nezměnila, a převažující praxi nájmu půdy by se tento dopad pravděpodobně promítl do celého odvětví. Po skončení přechodného období proto existuje nebezpečí vážného narušení trhu se zemědělskou půdou v Maďarsku.
(7)
Z tohoto důvodu by se mělo prodloužení přechodného období uvedeného v bodě 2 kapitoly 3 přílohy X aktu o přistoupení o tři roky povolit.
(8)
Aby se trh v plném rozsahu připravil na liberalizaci, je i za nepříznivých hospodářských podmínek nadále nanejvýš důležité podporovat zlepšování faktorů, mezi něž patří možnosti získání úvěrů a pojištění pro zemědělce, jakož i restituce a privatizace zemědělské půdy během přechodného období, jak již bylo zdůrazněno v přezkumu v polovině období.
(9)
Zvýšený příliv zahraničního kapitálu na trh se zemědělskou půdou by mohl být pro tento trh v Maďarsku rovněž přínosem. Jak bylo zdůrazněno v přezkumu v polovině období, mohly by zahraniční investice do odvětví zemědělství rovněž mít dlouhodobý příznivý vliv na poskytování kapitálu a know-how, jakož i na fungování trhů s půdou a zemědělskou produktivitu. Postupné uvolnění omezení zahraničního vlastnictví během přechodného období by též přispělo k přípravě trhu na úplnou liberalizaci,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Přechodné období pro nabývání zemědělské půdy v Maďarsku uvedené v bodě 2 kapitoly 3 přílohy X aktu o přistoupení z roku 2003 se prodlužuje do dne 30. dubna 2014.
Článek 2
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
V Bruselu dne 20. prosince 2010.