ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 13ης Ιουλίου 2011
σχετικά με την κρατική ενίσχυση αριθ. SA.26117 - C 2/10 (πρώην NN 62/09) που εφάρμοσε η Ελλάδα υπέρ της Αλουμίνιον της Ελλάδος ΑΕ
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 4916]
(Το κείμενο στην ελληνική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/339/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση με την οποία η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που καθορίζεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (1),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις, και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Τον Ιούλιο του 2008 η Επιτροπή έλαβε δύο καταγγελίες με ισχυρισμούς ότι η Ελλάδα είχε χορηγήσει ενισχύσεις υπέρ της Αλουμίνιον της Ελλάδος και της διαδόχου της εταιρείας Αλουμίνιον ΑΕ, 100 % διαδόχου της Αλουμίνιον της Ελλάδος στην παραγωγή αλουμινίου από τον Ιούλιο του 2007 (στο εξής από κοινού: «Αλουμίνιον της Ελλάδος»). Οι καταγγελίες αφορούσαν δύο εικαζόμενα μέτρα κρατικών ενισχύσεων, και συγκεκριμένα: προτιμησιακή τιμολόγηση ηλεκτρικής ενέργειας, αφενός, και κατασκευή αγωγού αερίου για τη σύνδεση της Αλουμίνιον της Ελλάδος με το κύριο δίκτυο.
(2)
Με επιστολή της 27ης Ιανουαρίου 2010, η Επιτροπή ενημέρωσε την Ελλάδα για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) σχετικά με τα εν λόγω μέτρα.
(3)
Στις 31 Μαρτίου 2010 η Ελλάδα υπέβαλε τις παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση της Επιτροπής για κίνηση της διαδικασίας.
(4)
Η απόφαση της Επιτροπής για κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τα μέτρα.
(5)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από δύο ενδιαφερόμενα μέρη: από την Αλουμίνιον της Ελλάδος, αφενός, στις 12 Μαΐου 2010 και στις 4 Μαΐου 2011, και από τη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (στο εξής: ΔΕΗ), αφετέρου, την κρατική εταιρεία που εφάρμοσε ένα από τα εικαζόμενα μέτρα (προνομιακή τιμολόγηση ηλεκτρικής ενέργειας), στις 17 Μαΐου 2010. Οι παρατηρήσεις διαβιβάστηκαν στην Ελλάδα, στην οποία δόθηκε η δυνατότητα να αντιδράσει. Οι παρατηρήσεις της παρελήφθησαν στις 16 Ιουλίου 2010, στις 6 Αυγούστου 2010 και στις 16 Μαΐου 2011.
(6)
Η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από τις ελληνικές αρχές την 1η Δεκεμβρίου 2010, προς τις οποίες η Ελλάδα απάντησε με επιστολή της 11ης Φεβρουαρίου 2011.
II. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΙΚΑΖΟΜΕΝΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
ΙΙ.α) Ο ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ
(7)
Η Αλουμίνιον της Ελλάδος είναι μεγάλη εταιρεία, με έδρα στην περιοχή της Βοιωτίας, στην Ελλάδα. Η εταιρεία ασκεί δραστηριότητες στην παραγωγή αλουμινίου ως πρώτης ύλης. Τον Ιούλιο του 2007 η Αλουμίνιον της Ελλάδος διασπάστηκε σε δύο νεοσυσταθείσες εταιρείες, έπειτα από διαίρεση τομέων: α) Αλουμίνιον ΑΕ και β) Endessa Hellas ΑΕ. Η Αλουμίνιον ανέλαβε την παραγωγή αλουμινίου και η Endessa Hellas ανέλαβε την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (η Αλουμίνιον της Ελλάδος είχε λάβει άδειες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μερικά έτη ενωρίτερα). Επομένως, η Αλουμίνιον είναι κατά 100 % διάδοχος της Αλουμίνιον της Ελλάδος στην παραγωγή αλουμινίου. Η Αλουμίνιον της Ελλάδος διαθέτει επίσης τρεις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, οι οποίες είναι εγκατεστημένες δίπλα στο εργοστάσιο παραγωγής αλουμινίου. Το 2009 πραγματοποίησε κύκλο εργασιών ύψους 427,3 εκατ. ευρώ (με κέρδη προ φόρων ύψους 34,4 εκατ. ευρώ) και απασχολούσε 960 υπαλλήλους. Το 2006 (έτος πριν από τα υπό εξέταση μέτρα ενίσχυσης), πραγματοποίησε κύκλο εργασιών 470,9 εκατ. ευρώ (αύξηση 23 % από το 2005), με κέρδη προ φόρων 102,5 εκατ. ευρώ (αύξηση 39 % από το 2005), και απασχολούσε 1 047 υπαλλήλους. Ανήκει στον ιδιωτικό επιχειρηματικό όμιλο «Μυτιληναίος ΑΕ» από το 2005.
ΙΙ.β) ΜΕΤΡΟ 1: ΠΡΟΤΙΜΗΣΙΑΚΗ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
(8)
Η Αλουμίνιον της Ελλάδος ιδρύθηκε το 1960, με ορισμένα προνόμια που της παραχώρησε το ελληνικό κράτος, μεταξύ των οποίων παροχή ηλεκτρικού ρεύματος σε μειωμένη τιμή. Σύμφωνα με τους όρους του καταστατικού στο οποίο καθορίζονται τα προνόμια, η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος σε μειωμένη τιμή επρόκειτο να λήξει τον Μάρτιο του 2006, εφόσον η ΔΕΗ ειδοποιούσε εγκαίρως την Αλουμίνιον της Ελλάδος δύο έτη ενωρίτερα. Στις 26 Φεβρουαρίου 2004 (ήτοι δύο έτη και πλέον προ της λήξεως του προνομίου), η ΔΕΗ διαβίβασε εγκαίρως την εν λόγω ειδοποίηση στην Αλουμίνιον της Ελλάδος και εν συνεχεία διέκοψε την εφαρμογή της προτιμησιακής τιμής στο τέλος του Μαρτίου 2006.
(9)
Συνεπώς, από τον Μάρτιο του 2006 έως τον Ιανουάριο του 2007, η Αλουμίνιον της Ελλάδος κατέβαλλε τη συνήθη τιμή ηλεκτρικού ρεύματος που εφαρμόζεται στους μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές.
(10)
Ωστόσο, η Αλουμίνιον της Ελλάδος προσέβαλε την καταγγελία της προτιμησιακής τιμής στο Δικαστήριο και, τον Ιανουάριο του 2007, ένα πρωτοδικείο διέταξε, ως προσωρινό μέτρο, την επανεφαρμογή της προτιμησιακής τιμής εν αναμονή δικαστικής απόφασης επί της ουσίας. Εν συνεχεία η ΔΕΗ άσκησε έφεση κατά της προσωρινής αυτής απόφασης η οποία ακυρώθηκε τον Μάρτιο του 2008 (εξακολουθεί να εκκρεμεί δικαστική απόφαση επί της ουσίας).
(11)
Οι δικαστικές αποφάσεις είχαν, στην πράξη, ως συνέπεια να εφαρμοστεί εκ νέου η προτιμησιακή τιμή στην Αλουμίνιον της Ελλάδος, από τον Ιανουάριο του 2007 έως τον Μάρτιο του 2008. Κατά την περίοδο αυτή, σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκόμισαν οι ελληνικές αρχές, η Αλουμίνιον της Ελλάδος κατέβαλε 17,4 εκατ. ευρώ λιγότερα από όσα θα κατέβαλλε δυνάμει της «συνήθους» τιμής για τους μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές.
ΙΙ.γ) ΜΕΤΡΟ 2: ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
(12)
Το εθνικό σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου στην Ελλάδα μπορεί να επεκταθεί κατόπιν αιτήσεως (δυνητικού) πελάτη, υπό τους ακόλουθους όρους:
-
εφόσον παρασχεθεί ευνοϊκή γνώμη από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), τον ελληνικό ρυθμιστικό φορέα στον τομέα της ενέργειας,
-
εφόσον κρίνει ο διαχειριστής του δικτύου ότι θα είναι σε θέση να ανακτήσει, σε εύθετο χρόνο, το κόστος της επέκτασης χάρη στα έσοδα από τα τέλη χρήσης του δικτύου.
(13)
Στην περίπτωση της Αλουμίνιον της Ελλάδος, το εθνικό δίκτυο επεκτάθηκε με την κατασκευή αγωγού 29,5 km που επιτρέπει τη σύνδεση της Αλουμίνιον της Ελλάδος, μετά την ευνοϊκή γνώμη της ΡΑΕ (15 Απριλίου 2005) και την έγκριση του διαχειριστή του δικτύου (13 Ιουνίου 2005) (3). Οι εργασίες του αγωγού αερίου άρχισαν στις 16 Μαΐου 2008.
(14)
Το συνολικό κατασκευαστικό κόστος της επέκτασης ανήλθε σε 12,64 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, τα 9,04 εκατ. ευρώ καταβλήθηκαν από τον Διαχειριστή του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου (στο εξής: «ο ΔΕΣΦΑ»), τα 3,3 εκατ. ευρώ καταβλήθηκαν από την Αλουμίνιον της Ελλάδος και τα 3,6 εκατ. ευρώ χρηματοδοτήθηκαν μέσω του κοινοτικού πλαισίου στήριξης 2000-2006 (4).
III. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
(15)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, της 27ης Ιανουαρίου 2010, η Επιτροπή εξέφρασε επιφυλάξεις για το κατά πόσον η προνομιακή τιμολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας που χρεώθηκε στην Αλουμίνιον της Ελλάδος από την ΔΕΗ, μετά τον Μάρτιο του 2006, βρισκόταν στο ίδιο επίπεδο με εκείνο των λοιπών μεγάλων βιομηχανικών καταναλωτών. Ο λόγος των αμφιβολιών της Επιτροπής ήταν ότι το προνομιακό τιμολόγιο επρόκειτο να λήξει τον Μάρτιο του 2006, σύμφωνα με τους όρους του ιδρυτικού καταστατικού στο οποίο καθορίζονται τα προνόμια. Έγινε μνεία του γεγονότος ότι η ΔΕΗ είχε πράγματι επιχειρήσει να θέσει τέρμα στο εν λόγω προνόμιο, το οποίο όμως παρατάθηκε με δικαστική απόφαση.
(16)
Όσον αφορά το μέτρο επέκτασης του εθνικού δικτύου μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Αλουμίνιον της Ελλάδος, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, της 27ης Ιανουαρίου 2010, η Επιτροπή έθεσε το ερώτημα γιατί το κατασκευαστικό κόστος του αγωγού είχε επιβαρύνει κυρίως το κράτος και όχι την Αλουμίνιον της Ελλάδος. Οι αμφιβολίες αυτές δημιουργήθηκαν επειδή δεν υπήρχαν πληροφορίες από την Ελλάδα, παρά τα επανειλημμένα σχετικά αιτήματα της Επιτροπής, γεγονός στο οποίο οφείλεται επίσης ο λόγος για τον οποίο η απόφαση κίνησης της διαδικασίας περιελάμβανε διαταγή παροχής πληροφοριών προς την Ελλάδα.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
ΙV.α) ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΥ
Μέτρο 1: Προτιμησιακή τιμολόγηση ηλεκτρικής ενέργειας
(17)
Η Ελλάδα αναγνωρίζει ότι, για το διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ των δύο δικαστικών αποφάσεων (από τον Ιανουάριο του 2007 έως τον Μάρτιο του 2008), η Αλουμίνιον της Ελλάδος κατέβαλε το ποσό των 131,4 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με το προτιμησιακό τιμολόγιο, αντί του ποσού των 148,8 εκατ. ευρώ, το οποίο έπρεπε να χρεωθεί σύμφωνα με το «σύνηθες» τιμολόγιο που εφαρμόζεται στους μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές.
(18)
Ωστόσο, η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η προνομιακή τιμολόγηση της Αλουμίνιον της Ελλάδος, ακόμη και αν θεωρείται ως ενίσχυση, αποτελεί υφιστάμενη ενίσχυση.
(19)
Εν προκειμένω, η Αλουμίνιον της Ελλάδος υποστηρίζει ότι η απόφαση του εθνικού δικαστηρίου, τον Ιανουάριο του 2007, δεν συνεπαγόταν ουσιώδεις τροποποιήσεις της αρχικής σύμβασης και ότι το δικαστήριο απλώς αποφάσισε να «αναστείλει» την ειδοποίηση λήξης της προτιμησιακής τιμής και να αναβάλει τη δικαστική απόφαση επί της ουσίας λόγω της διαφοράς μεταξύ της Αλουμίνιον της Ελλάδος και της ΔΕΗ.
Μέτρο 2: Επέκταση του δικτύου αερίου στην Αλουμίνιον της Ελλάδος
(20)
Η Ελλάδα αμφισβητεί ότι η Αλουμίνιον της Ελλάδος προσπορίστηκε επιλεκτικό πλεονέκτημα μέσω της επιδότησης του κατασκευαστικού κόστους του αγωγού αερίου της. Ειδικότερα, η Ελλάδα υποστηρίζει ότι οι εθνικοί κανόνες βάσει των οποίων αποφασίστηκε η επέκταση του δικτύου εφαρμόζονται επί ίσοις όροις σε όλους τους τελικούς χρήστες αερίου. Επομένως, η Αλουμίνιον της Ελλάδος δεν προσπορίστηκε επιλεκτικό πλεονέκτημα.
(21)
Επιπλέον, η Ελλάδα υποστηρίζει ότι ο εν λόγω αγωγός δεν προορίζεται αποκλειστικά για την Αλουμίνιον της Ελλάδος αλλά και για άλλους βιομηχανικούς και οικιακούς τελικούς χρήστες της περιοχής. Αποτελεί μέρος του δυναμικού του εθνικού συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου και του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του ΔΕΣΦΑ. Επιπλέον, το δυναμικό του υπερβαίνει την ετήσια κατανάλωση της Αλουμίνιον της Ελλάδος (1,7 δισεκατ. Nm3/έτος σε σύγκριση με 0,7 δισεκατ. Nm3/έτος).
(22)
Η Αλουμίνιον της Ελλάδος υποστήριξε ότι η δική της ετήσια συμβατική κατανάλωση αερίου ισούται με 13,5 % της συνολικής εθνικής κατανάλωσης και ότι η ετήσια πραγματική κατανάλωση φυσικού αερίου από μέρους της ισοδυναμεί με 10,5 % της συνολικής εθνικής κατανάλωσης. Η Αλουμίνιον της Ελλάδος δήλωσε επίσης ότι η επένδυση αποφέρει στον διαχειριστή του δικτύου ετήσια έσοδα ύψους 11,6 εκατ. ευρώ από τα τέλη χρήσης, γεγονός που καθιστά την επένδυση πολύ ενδιαφέρουσα και επικερδή για τον διαχειριστή του δικτύου. Οι ελληνικές αρχές επιβεβαίωσαν τα στοιχεία αυτά.
ΙV.β) ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΕΗ
(23)
Η ΔΕΗ υποστηρίζει την έρευνα της Επιτροπής σχετικά με το μέτρο ενίσχυσης όσον αφορά την τιμολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΔΕΗ επιβεβαιώνει ότι το πλεονέκτημα που παραχωρήθηκε στην Αλουμίνιον της Ελλάδος ανέρχεται σε 17,4 εκατ. ευρώ.
V. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(24)
Βάσει των ανωτέρω πραγματικών περιστατικών και των επιχειρημάτων της Ελλάδας και των άλλων τρίτων μερών, η Επιτροπή θα προβεί σε εκτίμηση των υπό εξέταση μέτρων στο παρόν τμήμα. Καταρχάς, η Επιτροπή θα εκτιμήσει κατά πόσον υπάρχει ενίσχυση στα υπό εξέταση μέτρα για να συμπεράνει εάν στοιχειοθετείται ή όχι κρατική ενίσχυση [υποενότητα V.α)]. Στη συνέχεια, σε περίπτωση που κάποιο μέτρο συνιστά πράγματι ενίσχυση, η Επιτροπή θα εκτιμήσει κατά πόσον συμβιβάζεται το μέτρο με την εσωτερική αγορά [υποενότητα V.β)].
V.α) ΥΠΑΡΞΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(25)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως».
(26)
Βάσει της ανωτέρω διάταξης, η Επιτροπή θα εκτιμήσει στη συνέχεια κατά πόσον τα προσβαλλόμενα μέτρα υπέρ της Αλουμίνιον της Ελλάδος συνιστούν κρατική ενίσχυση.
Μέτρο 1: Προτιμησιακή τιμολόγηση ηλεκτρικής ενέργειας
α) Πλεονέκτημα
(27)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η τιμή που καταβάλλει η Αλουμίνιον της Ελλάδος είναι χαμηλότερη από τη συνήθη τιμή που καταβάλλουν οι λοιποί μεγάλοι βιομηχανικοί καταναλωτές. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας πωλητής στο πλαίσιο οικονομίας της αγοράς δεν θα δεχόταν να χρεώσει μηνιαία μειωμένη τιμή χωρίς ειδική αιτιολόγηση. Εν προκειμένω, η Ελλάδα δεν έχει υποβάλει πειστικά επιχειρήματα που επιτρέπουν να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η εν λόγω προτιμησιακή τιμή ήταν η αγοραία τιμή, παρότι η Επιτροπή έθιξε επίσημα το ζήτημα αυτό στην αλληλογραφία της. Αντιθέτως, δύο σημαντικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι η τιμή που κατέβαλλε η Αλουμίνιον της Ελλάδος δεν μπορεί να θεωρηθεί ως τιμή καθοριζόμενη από τις δυνάμεις της αγοράς:
α)
Το πρώτο στοιχείο αφορά τη συμπεριφορά της ΔΕΗ. Πράγματι, μόλις μπορούσε να αποδεσμευθεί από τον νομικό περιορισμό που είχε επιβληθεί από το καταστατικό του 1960, στο οποίο καθορίζονται τα προνόμια για την Αλουμίνιον της Ελλάδος, η ΔΕΗ έλαβε την απόφαση να αποσύρει αμέσως το προτιμησιακό τιμολόγιο και άρχισε να χρεώνει τη συνήθη τιμή που επιβάλλεται στους μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές. Το γεγονός αυτό καταδεικνύεται από την αποποίηση που κοινοποίησε η ΔΕΗ στην Αλουμίνιον της Ελλάδος τον Φεβρουάριο του 2004 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 8 ανωτέρω). Η Επιτροπή θεωρεί ότι τούτο αποτελεί σαφή ένδειξη ότι το τιμολόγιο που καθορίστηκε από το καταστατικό του 1960 δεν ανταποκρίνεται στην αγοραία τιμή για τη ΔΕΗ.
β)
Το δεύτερο στοιχείο προκύπτει από προηγούμενη απόφαση της Επιτροπής. Στις 16 Οκτωβρίου 2002 η Επιτροπή ενέκρινε επιδότηση ανώτατου ποσού 178 εκατ. ευρώ που επρόκειτο να χορηγηθεί από την Ελλάδα στη ΔΕΗ (υπόθεση N133/01 (5)). Στόχος της επιδότησης ήταν να επιτραπεί στη ΔΕΗ να αντισταθμίσει το υπερβάλλον κόστος με το οποίο επιβαρύνθηκε στο πλαίσιο του προτιμησιακού τιμολογίου του 1960 υπέρ της Αλουμίνιον της Ελλάδος, έως την ημερομηνία λήξεώς του, τον Μάρτιο του 2006. Η επιδότηση εγκρίθηκε ως μη κρατική ενίσχυση στη ΔΕΗ, επειδή συνίστατο απλώς σε αντιστάθμισμα για μειονέκτημα που έπρεπε να επωμιστεί η εν λόγω εταιρεία. Η απόφαση περιελάμβανε επίσης παρατήρηση σύμφωνα με την οποία, αν η επιδότηση επρόκειτο να θεωρηθεί ως ενίσχυση, θα συνιστούσε ενίσχυση υπέρ της Αλουμίνιον της Ελλάδος και όχι υπέρ της ΔΕΗ. Συμπερασματικά, η απόφαση αυτή αναγνωρίζει ότι η ΔΕΗ επιβαρύνθηκε με προνομιακό τιμολόγιο υπέρ της Αλουμίνιον της Ελλάδος, με το οποίο δεν έπρεπε λογικά να επιβαρυνθεί υπό τους συνήθεις όρους του εμπορίου. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι το πλεονέκτημα της Αλουμίνιον της Ελλάδος συνίσταται στη διαφορά μεταξύ του συνήθους τιμολογίου για μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές (το οποίο θα είχε καταβάλει η Αλουμίνιον της Ελλάδος αν δεν είχε εφαρμοστεί ειδικό «προνομιακό» τιμολόγιο) και του τιμολογίου που κατέβαλε η Αλουμίνιον της Ελλάδος μεταξύ του Ιανουαρίου 2007 και του Μαρτίου 2008.
β) Κρατικοί πόροι
(28)
Η χαμηλότερη τιμολόγηση προέκυψε από τα μειωμένα έσοδα της ΔΕΗ. Η ΔΕΗ ΑΕ αποτελεί επιχείρηση ελεγχόμενη από το κράτος. Το ελληνικό κράτος κατέχει το 51 % των μετοχών και το ελληνικό Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής επιβλέπει την εταιρεία (το Υπουργείο Οικονομικών έως το 2009). Το ελληνικό κράτος μπορεί να διορίσει την πλειονότητα των μελών του διοικητικού συμβουλίου και εκπροσωπείται άμεσα στη Γενική Συνέλευση από τον έλληνα υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (τον υπουργό Οικονομικών έως το 2009). Επομένως, υπάρχει εν προκειμένω χρήση κρατικών πόρων. Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η απόφαση παράτασης καταλογίζεται στο ελληνικό κράτος, δεδομένου ότι εκδόθηκε από ελληνικό δικαστήριο, το οποίο αποτελεί όργανο του κράτους.
(29)
Συνεπώς, πληρούται το κριτήριο των κρατικών πόρων.
γ) Επιλεκτικότητα:
(30)
Το προνομιακό τιμολόγιο εφαρμόστηκε μόνο στην Αλουμίνιον της Ελλάδος και, επομένως, η τελευταία ωφελήθηκε επιλεκτικά από το μέτρο. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο είναι επιλεκτικό.
δ) Στρέβλωση του ανταγωνισμού και επηρεασμός των συναλλαγών των κρατών μελών
(31)
Ο κλάδος στον οποίο δραστηριοποιείται η Αλουμίνιον της Ελλάδος αφορά προϊόντα που διακινούνται ευρέως μεταξύ των κρατών μελών. Ειδικότερα, υπάρχει παραγωγή αλουμινίου σε 9 κράτη μέλη, πέραν της Ελλάδος, και συγκεκριμένα στη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες, την Πολωνία, τη Ρουμανία, την Ισπανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο (6). Όσον αφορά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τούτη υφίσταται σε όλα τα κράτη μέλη ως απελευθερωμένη οικονομική δραστηριότητα. Όταν μια κρατική ενίσχυση ενισχύει τη θέση μιας επιχείρησης έναντι άλλων επιχειρήσεων που ασκούν ανταγωνισμό σε επίπεδο εμπορίου μεταξύ κρατών μελών, οι τελευταίες πρέπει να θεωρηθεί ότι θίγονται από την εν λόγω ενίσχυση. Συνεπώς, πληρούται πράγματι το κριτήριο της στρέβλωσης του ανταγωνισμού και του επηρεασμού των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών.
(32)
Ούτε η Ελλάδα ούτε ο δικαιούχος προέβαλαν ενστάσεις ως προς το σημείο αυτό.
ε) Συμπέρασμα επί της ύπαρξης ενίσχυσης στο μέτρο 1
(33)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η προτιμησιακή τιμολόγηση ηλεκτρικής ενέργειας υπέρ της Αλουμίνιον της Ελλάδος συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της τελευταίας κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Το ποσό της ενίσχυσης ισούται με 17,4 εκατ. ευρώ, όπως προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ α) των εσόδων της ΔΕΗ από το σύνηθες τιμολόγιο που θα έπρεπε να είχε εφαρμοστεί την περίοδο Ιανουαρίου 2007-Μαρτίου 2008, ήτοι 148,8 εκατ. ευρώ, και β) των εσόδων της ΔΕΗ από το τιμολόγιο που εφαρμόστηκε στην πράξη κατά την ίδια περίοδο, ήτοι 131,4 εκατ. ευρώ.
στ) Το μέτρο 1 συνιστά παράνομη ενίσχυση
(34)
Η Αλουμίνιον της Ελλάδος υποστηρίζει ότι η πρώτη δικαστική απόφαση του Ιανουαρίου 2007 δεν στοιχειοθετούσε ουσιαστική τροποποίηση της αρχικής προνομιακής σύμβασης (βλέπε αιτιολογική σκέψη 16 ανωτέρω). Επομένως, σύμφωνα με την Αλουμίνιον της Ελλάδος, η απόφαση δεν χορήγησε νέα ενίσχυση στην Αλουμίνιον της Ελλάδος και το μέτρο της προνομιακής τιμολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας παρέμεινε ως υφιστάμενη ενίσχυση.
(35)
Η Επιτροπή δεν μπορεί να αποδεχθεί το επιχείρημα της Αλουμίνιον της Ελλάδος. Οι αρχικοί όροι της προτιμησιακής τιμής, που συνιστούσε υφιστάμενη ενίσχυση, προέβλεπαν ότι η ενίσχυση θα έληγε τον Μάρτιο του 2006 υπό την προϋπόθεση έγκαιρης προειδοποίησης εκ μέρους της ΔΕΗ. Αφ’ ης στιγμής εκπληρώθηκε ο όρος αυτός, η υφιστάμενη ενίσχυση έπαψε να ισχύει, όπως απαιτείτο σύμφωνα με τους όρους της αρχικής χορήγησης της προνομιακής τιμής. Συνεπώς, κάθε χορήγηση μειωμένης τιμής ηλεκτρικού ρεύματος που ανταποκρίνεται στον ορισμό της κρατικής ενίσχυσης (όπως συμβαίνει εδώ) αποτελεί νέα ενίσχυση, ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι οι όροι της μπορούν να είναι παρεμφερείς με εκείνους της προγενέστερης υφιστάμενης ενίσχυσης. Η νομολογία του Δικαστηρίου ορίζει ρητά ότι η παράταση υφιστάμενης ενίσχυσης συνιστά νέα ενίσχυση και πρέπει να κοινοποιείται (7). Κατά μείζονα λόγο, τούτο ισχύει επίσης όταν μια περατωθείσα υφιστάμενη ενίσχυση επανενεργοποιείται μερικούς μήνες αργότερα.
(36)
Δεδομένου ότι η νέα αυτή ενίσχυση δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 108 της ΣΛΕΕ, είναι παράνομη.
Μέτρο 2: επέκταση του δικτύου αερίου στην Αλουμίνιον της Ελλάδος
α) Πλεονέκτημα
(37)
Η έρευνα κατέδειξε ότι η απόφαση επέκτασης του δικτύου οδήγησε σε σημαντική αύξηση των εσόδων του ΔΕΣΦΑ από τα τέλη χρήσης. Πράγματι, πελάτες όπως η Αλουμίνιον της Ελλάδος πρέπει να καταβάλλουν τέλη στον ΔΕΣΦΑ για τη χρήση του δικτύου. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το μέτρο αυτό, ήτοι η κατασκευή του αγωγού, ήταν οικονομικά εύλογο για τον διαχειριστή του δικτύου και, επομένως, δεν συνεπαγόταν πλεονεκτήματα για την Αλουμίνιον της Ελλάδος. Πράγματι, την ίδια επένδυση θα είχε πραγματοποιήσει και ένας ιδιωτικός διαχειριστής δικτύου.
(38)
Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η εν λόγω επένδυση αποφέρει στον ΔΕΣΦΑ ετήσια έσοδα ύψους 11,6 εκατ. από τα τέλη χρήσης. Η Επιτροπή συνέκρινε το ποσό αυτό με το κόστος επένδυσης (εφάπαξ επένδυση) και το κόστος εκμετάλλευσης (σε ετήσια βάση) του αγωγού, για να εξακριβώσει αν η επένδυση είναι σύμφωνη προς την Αρχή του Επενδυτή της Οικονομίας της Αγοράς, ήτοι κατά πόσον επιτυγχάνεται ικανοποιητική απόδοση για τον επενδυτή.
(39)
Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές, το επενδυτικό κόστος του αγωγού της Αλουμίνιον της Ελλάδος ανερχόταν σε 12,64 εκατ. ευρώ συνολικά (9,04 εκατ. καταβλήθηκαν από τον ΔΕΣΦΑ και 3,6 εκατ. χρηματοδοτήθηκαν από κοινοτική στήριξη, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 14 ανωτέρω). Πέραν του εφάπαξ επενδυτικού κόστους, οι ετήσιες λειτουργικές δαπάνες αξιολογούνται σε 0,933 εκατ. ευρώ. Επομένως, είναι σαφές ότι τα ετήσια έσοδα ύψους 11,6 εκατ. ευρώ παρέχουν στον ΔΕΣΦΑ πολύ υψηλή απόδοση επί του επενδεδυμένου κεφαλαίου. Η διάρκεια της περιόδου απόσβεσης της επένδυσης (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου που χρηματοδοτήθηκε με κοινοτική στήριξη) είναι μικρότερη από 15 μήνες. Η απόδοση της επένδυσης (Εσωτερικό Ποσοστό Απόδοσης), αν ληφθεί ως βάση, υποθετικά, 20ετής περίοδος εκμετάλλευσης για τη σύνδεση αερίου, ανέρχεται σε 84 %. Λόγω του υψηλού επιπέδου απόδοσης, η Επιτροπή κρίνει ότι η απόδοση είναι επαρκής για να ενθαρρύνει έναν ιδιώτη επενδυτή να πραγματοποιήσει την ίδια επένδυση (8). Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κρατική απόφαση για την επέκταση του δικτύου μεταφοράς αερίου δεν χορήγησε στην Αλουμίνιον της Ελλάδος πλεονέκτημα το οποίο δεν θα ήταν σε θέση να αντλήσει η εν λόγω επιχείρηση υπό τους όρους της αγοράς.
(40)
Συνεπώς, το κριτήριο του πλεονεκτήματος δεν πληρούται. Δεν είναι αναγκαίο, επομένως, να εκτιμηθούν περαιτέρω τα λοιπά κριτήρια που πρέπει να συντρέχουν για να στοιχειοθετεί ένα μέτρο κρατική ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
β) Συμπέρασμα επί της ύπαρξης ενίσχυσης στο μέτρο 2
(41)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η επέκταση του δικτύου φυσικού αερίου δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της Αλουμίνιον της Ελλάδος κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
V.β) ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
(42)
Εφόσον το μέτρο 1 συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η συμβατότητά του πρέπει να εξεταστεί σύμφωνα με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3 του εν λόγω άρθρου.
(43)
Το άρθρο 107 παράγραφοι 2 και 3 της ΣΛΕΕ προβλέπει εξαιρέσεις στον γενικό κανόνα σύμφωνα με τον οποίο η κρατική ενίσχυση είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά, όπως αναφέρεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1.
(44)
Οι εξαιρέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ δεν εφαρμόζονται στην προκείμενη περίπτωση διότι το παρόν μέτρο δεν έχει κοινωνικό χαρακτήρα, δεν απευθύνεται σε μεμονωμένους καταναλωτές, δεν έχει σχεδιαστεί για την επανόρθωση ζημιών που προκλήθηκαν από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα και δεν έχει χορηγηθεί για την οικονομία ορισμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας που είχαν επηρεαστεί από τη διαίρεση της εν λόγω χώρας.
(45)
Περαιτέρω εξαιρέσεις ορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ. Οι εξαιρέσεις που ορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχεία β), δ) και ε) είναι σαφώς ανεφάρμοστες και δεν τις επικαλέστηκαν οι ελληνικές αρχές. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα εκτιμήσει κατά πόσον συμβιβάζεται το μέτρο 1 με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ).
(46)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) ορίζει ότι δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά «οι ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση». Η Αλουμίνιον της Ελλάδος βρίσκεται σε ενισχυόμενη περιοχή σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ και, επομένως, θα μπορούσε ενδεχομένως να είναι επιλέξιμη για περιφερειακή ενίσχυση.
(47)
Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις εθνικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα που ίσχυαν κατά τον χρόνο της εφαρμογής του προτιμησιακού τιμολογίου, δηλαδή τον Ιανουάριο του 2007 («κατευθυντήριες γραμμές του 2006 για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα (9)») καθορίζουν τις προϋποθέσεις έγκρισης ενίσχυσης περιφερειακών επενδύσεων.
(48)
Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2006 για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα ορίζουν τη λειτουργική ενίσχυση ως ενίσχυση που αποβλέπει στη μείωση των τρεχουσών δαπανών μιας επιχείρησης. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, ενίσχυση λειτουργίας μπορεί να χορηγηθεί σε περιφέρειες που είναι επιλέξιμες βάσει της παρέκκλισης του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α), υπό τον όρο ότι i) δικαιολογείται από τη συμβολή της στην περιφερειακή ανάπτυξη και από τον χαρακτήρα της, και ii) το ύψος της είναι ανάλογο προς τα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει, και εναπόκειται στο κράτος μέλος να αποδείξει την ύπαρξη και τη σημασία τυχόν προβλημάτων (παράγραφος 76).
(49)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι τρέχουσες δαπάνες δεν είναι κεφαλαιουχικές αλλά συνήθως επαναλαμβανόμενες δαπάνες, αναγκαίες για τη λειτουργία μιας επιχείρησης. Κατά την έννοια αυτή, το προτιμησιακό τιμολόγιο ηλεκτρικού ρεύματος που εφαρμόστηκε στην Αλουμίνιον της Ελλάδος μείωσε τα τρέχοντα έξοδά της. Συνεπώς, συνιστά λειτουργική ενίσχυση που δεν επιτρεπόταν από τις κατευθυντήριες γραμμές του 2006 για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα. Οι ελληνικές αρχές δεν προσκόμισαν αποδεικτικά στοιχεία για να αποδείξουν ότι η μείωση του τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας ήταν αιτιολογημένη ως συνεισφορά στην περιφερειακή ανάπτυξη ή λόγω της φύσης της, ούτε κατέδειξαν ότι ήταν ανάλογη προς τυχόν προβλήματα που αποσκοπούσε να περιορίσει. Επίσης, οι ελληνικές αρχές δεν έχουν παράσχει μέτρηση ή υπολογισμό των προβλημάτων της περιοχής και του επιπέδου της ενίσχυσης για να αποδείξουν ότι η ενίσχυση είναι ανάλογη με τα προβλήματα.
(50)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η ενίσχυση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί συμβιβάσιμη με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές του 2006 για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα.
(51)
Σε ό,τι αφορά το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης βάσει του γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία στον οποίον ορίζονται συγκεκριμένες κατηγορίες ενίσχυσης συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά κατ’ εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της ΣΛΕΕ (10), η Επιτροπή θεωρεί ότι βάσει των οικονομικών στοιχείων που υποβλήθηκαν από τις ελληνικές αρχές, η Αλουμίνιον της Ελλάδος είναι μεγάλη επιχείρηση, όπως καταδεικνύεται στην παράγραφο 7 ανωτέρω. Σύμφωνα με τον γενικό κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία, άρθρο 1 παράγραφος 5, οι ad hoc ενισχύσεις προς μεγάλες επιχειρήσεις εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του.
(52)
Επιπλέον, σύμφωνα με τον γενικό κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία, άρθρο 8 παράγραφος 3, σε περίπτωση που κάποια ενίσχυση που καλύπτεται από αυτόν χορηγηθεί σε μεγάλη επιχείρηση, το κράτος μέλος πρέπει να επιβεβαιώσει τη δημιουργία ουσιωδών κινήτρων από την ενίσχυση βάσει εγγράφου όπου θα αναλύεται η βιωσιμότητα του ενισχυόμενου έργου ή δραστηριότητας, με και χωρίς την ενίσχυση. Η Επιτροπή δεν έλαβε ανάλογα στοιχεία.
(53)
Συμπερασματικά, η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην Αλουμίνιον της Ελλάδος δεν είναι συμβιβάσιμη δυνάμει του γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία.
(54)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι «οι ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον», δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά.
(55)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η παρέκκλιση που αναφέρεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) δεν ισχύει στην προκείμενη περίπτωση. Πράγματι, όσον αφορά την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών περιοχών, η Αλουμίνιον της Ελλάδος είναι εγκατεστημένη σε ενισχυόμενη περιοχή δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) και όχι δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) (11). Όσον αφορά την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή παρατηρεί ότι ο τομέας της παραγωγής αλουμινίου δεν υπόκειται σε συγκεκριμένους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στον δικαιούχο. Οι λοιποί κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις που θεσπίστηκαν δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) δεν είναι, προφανώς, εφαρμοστέοι. Ειδικότερα, η Αλουμίνιον της Ελλάδος δεν είναι επιλέξιμη για ενίσχυση διάσωσης και/ή αναδιάρθρωσης. Πράγματι, η Αλουμίνιον της Ελλάδος δεν αποτελούσε προβληματική επιχείρηση την περίοδο της ενίσχυσης, δεδομένου ότι δεν πληρούσε κανένα από τα κριτήρια των σημείων 9-11 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών του 1999 όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων, που ίσχυαν τη στιγμή της εφαρμογής του προτιμησιακού τιμολογίου (12). Επιπλέον, προϋπόθεση για τη χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης είναι η ύπαρξη ορθού σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η Ελλάδα δεν υπέβαλε τέτοιο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Συμπερασματικά, η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην Αλουμίνιον της Ελλάδος δεν είναι συμβιβάσιμη βάσει των κανόνων για τις ενισχύσεις διάσωσης και/ή αναδιάρθρωσης.
(56)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι το υπό εξέταση μέτρο ενίσχυσης δεν είναι συμβιβάσιμο με τη ΣΛΕΕ. Ειδικότερα, η Επιτροπή θεωρεί ότι η διαφορά μεταξύ α) των εσόδων της ΔΕΗ από το σύνηθες τιμολόγιο που θα έπρεπε να είχε εφαρμοστεί στην Αλουμίνιον της Ελλάδος την περίοδο Ιανουαρίου 2007-Μαρτίου 2008, και β) των εσόδων της ΔΕΗ από το τιμολόγιο που εφαρμόστηκε στην πράξη στην Αλουμίνιον της Ελλάδος κατά την ίδια περίοδο, αποτελεί ασυμβίβαστη ενίσχυση υπέρ της Αλουμίνιον της Ελλάδος.
VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(57)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι το μέτρο 1 αποτελεί κρατική ενίσχυση και δεν είναι συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά. Η Επιτροπή καταλήγει επίσης στο συμπέρασμα ότι η επέκταση του εθνικού δικτύου μεταφοράς φυσικού αερίου δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
(58)
Το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/99 του Συμβουλίου (13) ορίζει ότι «σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο».
(59)
Συνεπώς, δεδομένου ότι το υπό εξέταση μέτρο χαρακτηρίζεται ως παράνομη και ασυμβίβαστη ενίσχυση, το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να ανακτηθεί προκειμένου να αποκατασταθεί η κατάσταση που επικρατούσε στην αγορά πριν από τη χορήγησή της. Για την ανάκτηση, ως σημείο εκκίνησης λαμβάνεται η στιγμή κατά την οποία χορηγήθηκε το πλεονέκτημα στον δικαιούχο, ήτοι όταν η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου, ο οποίος αναλαμβάνει τους τόκους ανάκτησης έως την πραγματική ανάκτηση της ενίσχυσης.
(60)
Το στοιχείο ασυμβίβαστης ενίσχυσης που περιλαμβάνει το μέτρο υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ α) των εσόδων της ΔΕΗ από το σύνηθες τιμολόγιο που θα έπρεπε να είχε εφαρμοστεί στην Αλουμίνιον της Ελλάδος την περίοδο Ιανουαρίου 2007-Μαρτίου 2008, και β) των εσόδων της ΔΕΗ από το τιμολόγιο που εφαρμόστηκε στην πράξη στην Αλουμίνιον της Ελλάδος κατά την ίδια περίοδο. Συνεπώς το ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε στην Αλουμίνιον της Ελλάδος την περίοδο αυτή ανέρχεται σε 17,4 εκατ. ευρώ,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Η κρατική ενίσχυση ύψους 17,4 εκατ. ευρώ, η οποία χορηγήθηκε παράνομα από την Ελλάδα, κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπέρ της Αλουμίνιον της Ελλάδος ΑΕ και της διαδόχου της Αλουμίνιον ΑΕ, μέσω προτιμησιακής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας, είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
2. Η επέκταση του εθνικού δικτύου μεταφοράς φυσικού αερίου δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 2
1. Η Ελλάδα ανακτά από τον δικαιούχο τις ενισχύσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1.
2. Οι ανακτώμενες ενισχύσεις βαρύνονται με τόκο από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση των δικαιούχων μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής τους ανάκτησης.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής (14) και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 271/2008 της Επιτροπής (15), ο οποίος τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 794/2004.
4. Η Ελλάδα ακυρώνει όλες τις εκκρεμείς πληρωμές της ενίσχυσης που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 3
1. Η ανάκτηση της ενίσχυσης που ορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 είναι άμεση και αποτελεσματική.
2. Η Ελλάδα εξασφαλίζει την εκτέλεση της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία της κοινοποίησής της.
Άρθρο 4
1. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Ελλάδα υποβάλλει τις ακόλουθες πληροφορίες στην Επιτροπή:
α)
το συνολικό ποσό (αρχικό κεφάλαιο και τόκους ανάκτησης) που θα πρέπει να ανακτηθεί από τον δικαιούχο·
β)
ακριβή περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν για τη συμμόρφωση προς την παρούσα απόφαση·
γ)
έγγραφα τα οποία να αποδεικνύουν ότι ζητήθηκε από τον δικαιούχο η επιστροφή της ενίσχυσης.
2. Η Ελλάδα τηρεί την Επιτροπή ενήμερη σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που λαμβάνονται για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης μέχρι την ολοκλήρωση της ανάκτησης της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφος 1. Εφόσον ζητηθεί εκ μέρους της Επιτροπής, η Ελλάδα παρέχει αμελλητί όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή πρόκειται να λάβει για να συμμορφωθεί προς την παρούσα απόφαση. Παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά της ενίσχυσης και των τόκων ανάκτησης που έχουν ήδη ανακτηθεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2011.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 13. července 2011
o státní podpoře SA.26117 - C 2/2010 (ex NN 62/09), kterou Řecko poskytlo společnosti Aluminium of Greece SA
(oznámeno pod číslem K(2011) 4916)
(Pouze řecké znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/339/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
s ohledem na rozhodnutí Komise zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU (1),
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními, a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I POSTUP
(1)
V červenci roku 2008 obdržela Komise dvě stížnosti týkající se údajné podpory ve prospěch společnosti Aluminium of Greece a jejího právního nástupce, společnosti Aluminium SA, která je 100 % právním nástupcem společnosti Aluminium of Greece v oblasti výroby hliníku od července 2007 (společně dále jen „AoG“). Stížnosti se týkaly dvou údajných opatření státní podpory: preferenční sazby za elektřinu a výstavby plynovodu připojujícího společnost AoG na hlavní distribuční soustavu.
(2)
Dopisem ze dne 27. ledna 2010 Komise informovala Řecko o svém rozhodnutí zahájit ve věci těchto opatření řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“).
(3)
Dne 31. března 2010 zaslalo Řecko své připomínky k rozhodnutí Komise o zahájení řízení.
(4)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (2). Komise vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek ve věci daných opatření.
(5)
Komise obdržela připomínky od dvou zúčastněných stran: dne 12. května 2010 a dne 4. května 2011 od společnosti AoG a dne 17. května 2010 od společnosti Public Power Corporation (dále jen „PPC“), státem vlastněné společnosti, která uplatňovala jedno z údajných opatření (preferenční sazbu za elektřinu). Připomínky byly sděleny Řecku, aby se k nim mohlo vyjádřit. Jeho připomínky obdržela Komise dne 16. července 2010, dne 6. srpna 2010 a dne 16. května 2011.
(6)
Dne 1. prosince 2010 si Komise od řeckých orgánů vyžádala další informace, které Řecko poskytlo dopisem ze dne 11. února 2011.
II PODROBNÝ POPIS PODPORY
II.a. PŘÍJEMCE PODPORY
(7)
AoG je velká společnost se sídlem v oblasti Viotia v Řecku. Působí v oblasti výroby hliníku jako suroviny. V červenci 2007 vznikly po rozdělení činnosti společnosti AoG dvě nové společnosti: a) Aluminium SA a b) Endessa Hellas SA. Společnost Aluminium převzala výrobu hliníku a společnost Endessa Hellas převzala výrobu elektrické energie (společnost AoG získala povolení k výrobě elektrické energie o několik let dříve). Společnost Aluminium je tedy ve výrobě hliníku 100 % nástupcem společnosti AoG. Společnost AoG vlastní také tři jednotky pro výrobu elektřiny, které se nacházejí v blízkosti jejího závodu na výrobu hliníku. V roce 2009 dosáhla obratu ve výši 427,3 milionu EUR (se ziskem před zdaněním ve výši 34,4 milionu EUR) a měla 960 zaměstnanců. V roce 2006 (rok před posuzovanými opatřeními podpory) dosáhla obratu ve výši 470,9 milionu (23 % nárůst od roku 2005) se ziskem před zdaněním ve výši 102,5 milionu EUR (39 % nárůst od roku 2005) a měla 1 047 zaměstnanců. Od roku 2005 je součástí skupiny soukromých podniků „Mitilineos SA“.
II.b. OPATŘENÍ 1: PREFERENČNÍ SAZBY ZA ELEKTŘINU
(8)
Společnost AoG byla založena v roce 1960 a řeckým státem jí byly uděleny určité výsady, včetně dodávek elektřiny za nižší sazbu. V souladu s podmínkami stanov, které tyto výsady stanoví, měla být dodávka elektřiny za sníženou sazbu ukončena v březnu 2006 za předpokladu, že společnost PPC o této skutečnosti společnost AoG řádně vyrozumí s dvouletým předstihem. Dne 26. února 2004 (tj. více než dva roky před ukončením výsady) společnost PPC tuto skutečnost společnosti AoG řádně oznámila a společnost PPC poté přestala na konci března 2006 preferenční sazbu uplatňovat.
(9)
V důsledku toho platila společnost AoG v období od března 2006 do ledna 2007 standardní sazbu za elektřinu uplatňovanou pro velké průmyslové spotřebitele.
(10)
Společnost AoG však ukončení preferenční sazby napadla u soudu a v lednu 2007 soud prvního stupně uložil předběžné opatření, podle kterého měla být preferenční sazba i nadále uplatňována až do vydání rozsudku ve věci samé. Společnost PPC podala proti tomuto předběžnému rozhodnutí odvolání a v březnu 2008 bylo toto rozhodnutí zrušeno (rozsudek ve věci samé nebyl dosud vydán).
(11)
Praktickým dopadem soudních rozhodnutí bylo, že vůči společnosti AoG byla v období od ledna 2007 do března 2008 opět uplatňována preferenční sazba. Podle údajů poskytnutých řeckými orgány zaplatila společnost AoG v tomto období o 17,4 milionu EUR méně, než by zaplatila v rámci „standardní“ sazby pro velké průmyslové spotřebitele.
II.c. OPATŘENÍ 2: ROZŠÍŘENÍ DISTRIBUČNÍ SOUSTAVY PLYNU NA SPOLEČNOST AoG
(12)
Vnitrostátní přepravní soustava zemního plynu v Řecku může být na žádost (potenciálního) spotřebitele rozšířena za předpokladu, že budou splněny tyto podmínky:
-
řecký energetický regulační orgán musí udělit kladné stanovisko,
-
provozovatel distribuční soustavy musí mít jistotu, že bude moci včas pokrýt náklady na rozšíření prostřednictvím příjmů ze sazeb z distribuční soustavy.
(13)
V případě společnosti AoG byla vnitrostátní distribuční soustava rozšířena vybudováním potrubí o délce 29,5 km, kterým byla společnost AoG po udělení kladného stanoviska řeckého energetického regulačního orgánu (dne 15. dubna 2005) a po schválení provozovatelem přepravní soustavy (dne 13. června 2005) (3) připojena na distribuční soustavu. Provoz plynovodu byl zahájen dne 16. května 2008.
(14)
Celkové náklady na rozšíření soustavy činily 12,64 milionu EUR. Z této částky bylo 9,04 milionu EUR zaplaceno společností National Gas System Operator (dále jen „NGSO“), 3,3 milionu EUR společností AoG a 3,6 milionu EUR prostřednictvím rámce podpory Společenství na období 2000-2006 (4).
III DŮVODY ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(15)
Komise měla v rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 27. ledna 2010 pochybnosti o tom, zda preferenční sazba za elektřinu účtovaná společnosti AoG společností PPC v období následujícím po březnu 2006 byla na stejné úrovni jako sazba pro všechny velké průmyslové spotřebitele. Důvodem pochybností Komise byla skutečnost, že preferenční sazba měla být podle podmínek zakládajících stanov společnosti AoG, které tyto výsady stanoví, ukončena v březnu 2006. Bylo poukázáno na skutečnost, že společnost PPC řádně usilovala o ukončení této výsady, která však byla rozhodnutím soudu prodloužena.
(16)
Pokud jde o opatření, kterým se rozšiřuje vnitrostátní přepravní soustava zemního plynu na společnost AoG, Komise vyjádřila v rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 27. ledna 2010 pochybnosti o tom, proč náklady na výstavbu potrubí nesl především stát a ne společnost AoG. Tyto pochybnosti byly způsobeny tím, že ani přes opakované žádosti Komise neposkytlo Řecko žádné informace. To bylo také důvodem, proč rozhodnutí o zahájení řízení obsahovalo příkaz, aby Řecko informace poskytlo.
IV PŘIPOMÍNKY OD ŘECKA A TŘETÍCH STRAN
IV.a. PŘIPOMÍNKY ŘECKA A PŘÍJEMCE PODPORY
Opatření 1: Preferenční sazba za elektřinu
(17)
Řecko uznává, že v období mezi oběma soudními rozhodnutími (leden 2007 - březen 2008) zaplatila společnost AoG v rámci preferenční sazby 131,4 milionu EUR namísto 148,8 milionu EUR, které by jí byly účtovány v rámci „standardní“ sazby pro velké průmyslové spotřebitele.
(18)
Řecko však tvrdí, že i kdyby preferenční cena pro společnost AoG byla považována za podporu, představovala by stávající podporu.
(19)
V této souvislosti společnost AoG tvrdí, že rozhodnutí vnitrostátního soudu z ledna 2007 neznamenalo žádnou zásadní změnu původní dohody a že soud rozhodl pouze o „dočasném pozastavení“ oznámení o ukončení preferenční sazby a o odložení soudního rozhodnutí ve věci sporu mezi společnostmi AoG a PPC.
Opatření 2: Rozšíření distribuční soustavy zemního plynu na společnost AoG
(20)
Řecko odmítá, že společnost AoG obdržela prostřednictvím dotací nákladů na výstavbu plynovodu selektivní zvýhodnění. Řecko zejména tvrdí, že vnitrostátní pravidla, na jejichž základě bylo rozhodnuto o rozšíření distribuční soustavy, se použijí za stejných podmínek pro všechny koncové uživatele plynu, a proto nebylo společnosti AoG poskytnuto selektivní zvýhodnění.
(21)
Řecko dále tvrdí, že uvedené potrubí není vyhrazeno společnosti AoG, ale je otevřené i pro další koncové uživatele z řad průmyslových spotřebitelů a domácností v této oblasti. Je součástí kapacity vnitrostátní přepravní soustavy zemního plynu a vlastnictvím společnosti NGSO. Jeho kapacita navíc přesahuje roční spotřebu společnosti AoG (1,7 miliardy Nm3 za rok oproti 0,7 miliardy Nm3 za rok).
(22)
Společnost AoG tvrdila, že její roční smluvní spotřeba plynu činí 13,5 % celkové vnitrostátní spotřeby a že její roční skutečná spotřeba plynu činí 10,5 % celkové vnitrostátní spotřeby. Společnost AoG také uvádí, že investice přináší provozovateli distribuční soustavy roční příjem ze sazeb ve výši 11,6 milionu EUR, což činí investici pro provozovatele distribuční soustavy velmi atraktivní a ziskovou. Řecké orgány tyto údaje potvrdily.
IV.b. PŘIPOMÍNKY SPOLEČNOSTI PPC
(23)
Společnost PPC podporuje šetření Komise týkající se opatření v oblasti sazeb za elektřinu. PPC potvrzuje, že zvýhodnění společnosti AoG by činilo 17,4 milionu EUR.
V POSOUZENÍ PODPORY
(24)
Na základě výše uvedených skutečností a argumentů Řecka a ostatních třetích stran Komise dotyčná opatření posoudí v tomto oddíle. Komise nejdříve posoudí existenci podpory v přezkoumávaných opatřeních, aby zjistila, zda jde o podporu či nikoliv (pododdíl V.a). Pokud opatření skutečně obsahuje podporu, posoudí Komise její slučitelnost s vnitřním trhem (pododdíl V.b).
V.a. EXISTENCE PODPORY VE SMYSLU ČL. 107 ODST. 1 SFEU
(25)
Ustanovení čl. 107 odst. 1 SFEU stanoví, že „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li Smlouvy jinak“.
(26)
S ohledem na toto ustanovení Komise níže posoudí, zda napadená opatření ve prospěch společnosti AoG představují státní podporu.
Opatření 1: Preferenční sazba za elektřinu
a. Zvýhodnění
(27)
Komise konstatuje, že sazba placená společností AoG je nižší než standardní sazba placená ostatními velkými průmyslovými spotřebiteli. Komise se domnívá, že prodejce v tržním prostředí by bez zvláštního odůvodnění na účtování snížené měsíční sazby nepřistoupil. V této souvislosti Řecko neposkytlo žádné přesvědčivé argumenty, na jejichž základě by bylo možné dospět k závěru, že tato preferenční sazba byla sazbou tržní, ačkoliv Komise na tuto věc ve své korespondenci upozornila. Dva významné faktory naopak svědčí o tom, že sazba placená společností AoG nemůže být považována za cenu stanovenou tržním způsobem:
a)
První ukazatel se týká chování společnosti PPC. Jakmile se společnost PPC oprostila od zákonného omezení uvaleného stanovami z roku 1960, které stanoví výsady pro společnost AoG, rozhodla se k okamžitému ukončení preferenčních sazeb a začala účtovat standardní sazby pro velké průmyslové spotřebitele. To vyplývá ze skutečnosti, že společnost PPC zaslala v únoru 2004 společnosti AoG oznámení o ukončení této sazby (viz 8. bod odůvodnění). Podle Komise tato skutečnost dobře dokládá, že sazba určená stanovami z roku 1960 nepředstavuje pro společnost PPC tržní cenu;
b)
Druhý ukazatel vyplývá z dřívějšího rozhodnutí Komise. Dne 16. října 2002 Komise schválila dotaci ve výši nejvýše 178 milionů EUR, která měla být Řeckem udělena společnosti PPC (věc N 133/01 (5)). Cílem dotace bylo umožnit společnosti PPC kompenzovat uvízlé náklady, které jí vznikly v souvislosti s preferenční sazbou z roku 1960 ve prospěch společnosti AoG, a to až do doby jejího ukončení v březnu 2006. Dotace byla schválena jako režim nepředstavující státní podporu ve prospěch společnosti PPC, a to na základě skutečnosti, že se jednalo pouze o kompenzaci znevýhodnění, které musela společnost nést. Součástí rozhodnutí bylo také upozornění, že pokud by se dotace považovala za podporu, jednalo by se o podporu ve prospěch společnosti AoG, a nikoliv ve prospěch společnosti PPC. Toto rozhodnutí tedy potvrzuje, že společnost PPC musela poskytovat preferenční sazbu ve prospěch společnosti AoG, kterou by za obvyklých tržních podmínek poskytovat nemusela. Komise se proto domnívá, že zvýhodnění ve prospěch společnosti AoG spočívá v rozdílu mezi standardní sazbou pro velké průmyslové spotřebitele (kterou by společnost AoG platila v případě neexistence „zvláštní“ preferenční sazby) a sazbou placenou společností AoG v období od ledna 2007 do března 2008.
b. Státní prostředky
(28)
V důsledku nižších cen měla společnost PPC nižší příjmy. PPC SA je státem ovládanou společností. Řecký stát má v této společnosti podíl ve výši 51 % a na společnost dohlíží řecké ministerstvo pro životní prostředí, energii a změnu klimatu (do roku 2009 Ministerstvo financí). Řecký stát může jmenovat většinu členů představenstva a na valné hromadě je přímo zastoupen řeckým ministrem pro životní prostředí, energetiku a změnu klimatu (do roku 2009 ministrem financí). Byly tedy použity státní prostředky. Komise navíc upozorňuje, že rozhodnutí o rozšíření lze přičíst řeckému státu, protože bylo přijato řeckým soudem, který je státní institucí.
(29)
Kritérium státních prostředků je tedy splněno.
c. Selektivita
(30)
Preferenční sazba byla použita pouze pro společnost AoG, která proto měla z tohoto opatření selektivní prospěch. Komise se tedy domnívá, že dané opatření je selektivní.
d. Narušení hospodářské soutěže a vliv na obchod mezi členskými státy
(31)
Společnost AoG působí v odvětvích, s jejichž produkty se mezi členskými státy hodně obchoduje. Kromě Řecka je hliník vyráběn v devíti členských státech, a to konkrétně ve Francii, Německu, Itálii, Nizozemsku, Polsku, Rumunsku, Španělsku, Švédsku a Spojeném království (6). Výroba elektrické energie je ve všech členských státech provozována jako liberalizovaná hospodářská činnost. Pokud státní podpora posílí postavení určitého podniku ve srovnání s ostatními podniky zapojenými do hospodářské soutěže v obchodu mezi členskými státy, je nutno tyto podniky považovat za dotčené touto podporou. Došlo tedy ke splnění kritéria narušení hospodářské soutěže a vlivu na obchod mezi členskými státy.
(32)
Řecko ani příjemce nevznesli proti tomuto bodu žádné námitky.
e. Závěr o existenci podpory v opatření 1
(33)
Na základě výše uvedeného dochází Komise k závěru, že preferenční sazba za elektřinu pro společnost AoG představuje státní podporu ve prospěch této společnosti ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Výše podpory odpovídá částce 17,4 milionu EUR, což je rozdíl mezi a) příjmy společnosti PPC ze standardní sazby, kterou měla uplatňovat v období od ledna 2007 do března 2008, tj. 148,8 milionu EUR, a b) příjmy společnosti PPC ze sazby, kterou ve skutečnosti ve stejném období uplatňovala, tj. 131,4 milionu EUR.
f. Opatření 1 představuje protiprávní podporu
(34)
Společnost AoG tvrdí, že první rozhodnutí soudu z ledna 2007 nezahrnovalo podstatnou změnu původní preferenční dohody (viz 16. bod odůvodnění). Podle společnosti AoG tedy nebyla rozhodnutím udělena nová podpora ve prospěch společnosti AoG a opatření preferenční ceny za elektřinu zůstalo stávající podporou.
(35)
Komise nemůže námitku společnosti AoG přijmout. V původních podmínkách preferenční sazby, která představovala stávající podporu, bylo uvedeno, že podpora bude ukončena v březnu 2006 pod podmínkou, že společnost PPC to řádně oznámí. Jakmile k tomu došlo, stávající podpora byla ukončena tak, jak vyžadovaly podmínky pro původní poskytnutí preferenční sazby. Poskytnutí jakékoli snížené sazby za elektřinu, které splňuje definici státní podpory (jako v tomto případě), je tedy novou podporou, a to bez ohledu na skutečnost, že její podmínky mohou být podobné dřívějšímu opatření podpory. Judikatura Soudního dvora jasně uvádí, že prodloužení stávající podpory představuje novou podporu a musí být oznámeno (7). Tím spíše to platí, pokud je ukončená stávající podpora po několika měsících obnovena.
(36)
Jelikož tato nová podpora nebyla Komisi oznámena podle článku 108 SFEU, je protiprávní.
Opatření 2: Rozšíření distribuční soustavy zemního plynu na společnost AoG
a. Zvýhodnění
(37)
Z šetření vyplynulo, že rozhodnutí o rozšíření distribuční soustavy vedlo ke značnému nárůstu příjmů z uživatelských poplatků ve prospěch společnosti NGSO. Zákazníci jako např. společnost AoG musí společnosti NGSO za používání sítě platit. Komise zjistila, že opatření, tj. výstavba potrubí, bylo pro provozovatele distribuční soustavy z ekonomického hlediska rozumné, a nepřineslo tedy společnosti AoG žádné zvýhodnění. Soukromý provozovatel distribuční soustavy by provedl stejnou investici.
(38)
Na základě informací řeckých orgánů Komise konstatuje, že daná investice přináší společnosti NGSO roční příjem z uživatelských poplatků ve výši 11,6 milionu EUR. Komise porovnala tuto částku s investičními náklady (jednorázová investice) a provozními náklady plynovodu (za rok), aby ověřila, zda je investice v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, tj. zda investorovi přináší odpovídající návratnost.
(39)
Podle informací řeckých orgánů činily investiční náklady společnosti AoG na plynovod celkem 12,64 milionu EUR (9,04 milionu EUR zaplatila společnost NGSO a 3,6 milionu EUR bylo financováno z podpory Společenství, jak je uvedeno výše ve 14. bodě odůvodnění). Kromě jednorázových investičních nákladů se roční provozní náklady odhadují na 0,933 milionu EUR. Je tedy zřejmé, že roční příjem ve výši 11,6 milionu EUR poskytuje společnosti NGSO velmi vysokou návratnost investice. Doba splacení investice (včetně části financované z podpory Společenství) je kratší než patnáct měsíců. Budeme-li hypoteticky předpokládat, že doba použitelnosti této plynové přípojky bude 20 let, činí návratnost investic (IRR - vnitřní výnosové procento) 84 %. Vzhledem k této vysoké úrovni je Komise přesvědčena, že tato návratnost by byla pro soukromého investora dostatečnou motivací k tomu, aby provedl stejnou investici (8). Komise se proto domnívá, že rozhodnutím státu rozšířit distribuční soustavu zemního plynu nebylo společnosti AoG uděleno zvýhodnění, které by nemohla získat v tržních podmínkách.
(40)
Kritérium zvýhodnění tedy není naplněno. Není proto nutné dále posuzovat ostatní kritéria, která musí být splněna, aby opatření představovalo státní podporu podle čl. 107 odst. 1 SFEU.
b. Závěr o existenci podpory v opatření 2
(41)
Na základě výše uvedeného dochází Komise k závěru, že rozšíření distribuční soustavy nepředstavuje státní podporu ve prospěch společnosti AoG ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
V.b SLUČITELNOST PODPORY S VNITŘNÍM TRHEM
(42)
Jelikož opatření 1 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, je nutno posoudit jeho slučitelnost na základě výjimek stanovených v odstavcích 2 a 3 uvedeného článku.
(43)
Ustanovení čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU stanoví výjimky ze všeobecného pravidla uvedeného v čl. 107 odst. 1, podle kterého jsou státní podpory neslučitelné s vnitřním trhem.
(44)
Výjimky uvedené v čl. 107 odst. 2 SFEU nejsou v tomto konkrétním případě použitelné, protože toto opatření nemá sociální povahu, nebylo poskytnuto individuálním spotřebitelům, není určeno k náhradě škod způsobených přírodními pohromami nebo jinými mimořádnými událostmi a nebylo poskytnuto hospodářství určitých oblastí Spolkové republiky Německo postižených rozdělením této země.
(45)
Další výjimky jsou uvedeny v čl. 107 odst. 3 SFEU. Výjimky uvedené v čl. 107 odst. 3 písm. b), d) a e) zcela zřejmě nejsou použitelné a řecké orgány se jich nedovolávaly. Komise dále posoudí případnou slučitelnost opatření podle čl. 107 odst. 3 písm. a) a c).
(46)
Čl. 107 odst. 3 písm. a) uvádí, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být považovány „podpory, které mají napomáhat hospodářskému rozvoji oblastí s mimořádně nízkou životní úrovní nebo s vysokou nezaměstnaností“. Společnost AoG leží v oblasti způsobilé pro pomoc podle čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU, a mohla by tak být případně způsobilá pro regionální podporu.
(47)
Pokyny k vnitrostátní regionální podpoře platné v době uplatňování preferenční sazby, tj. v lednu 2007 („pokyny k regionální podpoře z roku 2006“ (9)), stanoví podmínky pro schválení regionální investiční podpory.
(48)
Pokyny k regionální podpoře z roku 2006 definují provozní podporu jako podporu, jejímž cílem je snížení běžných výdajů podniku. V souladu s pokyny lze provozní podporu poskytnout v regionech způsobilých k podpoře podle čl. 107 odst. 3 písm. a) za předpokladu, že i) je oprávněná z hlediska jejího příspěvku k regionálnímu rozvoji a z hlediska jejího charakteru a ii) její výše je úměrná znevýhodněním, která se snaží zmírnit, a je na členském státě, aby prokázal existenci znevýhodnění a stupeň jejich závažnosti (bod 76).
(49)
Komise upozorňuje, že v případě stávajících nákladů se jedná o nekapitálové, avšak obvykle se opakující náklady, které jsou nezbytné pro provozování podnikatelské činnosti. V tomto smyslu preferenční sazba za elektřinu uplatňovaná vůči společnosti AoG snížila její běžné náklady. Představuje tedy provozní podporu, která nebyla podle pokynů k regionální podpoře z roku 2006 povolena. Řecké orgány nepředložily žádný důkaz prokazující, že snížení sazby za elektřinu bylo oprávněné z hlediska jeho příspěvku k regionálnímu rozvoji nebo z hlediska jeho charakteru, ani neprokázaly, že jeho výše byla úměrná znevýhodněním, která by se snažilo zmírnit. Řecké orgány rovněž nepředložily žádné měření nebo výpočet znevýhodnění regionu a úrovně podpory prokazující, že je podpora úměrná znevýhodnění.
(50)
Na základě výše uvedeného dochází Komise k závěru, že podporu nelze prohlásit za slučitelnou podle pokynů k regionální podpoře z roku 2006.
(51)
Pokud jde o slučitelnost podpory podle obecného nařízení o blokových výjimkách, kterým se v souladu s články 107 a 108 SFEU prohlašují určité kategorie podpory za slučitelné se společným trhem (10), Komise se domnívá, že na základě finančních údajů předložených řeckými orgány se v případě společnosti AoG jedná o velký podnik, jak je prokázáno výše v 7. bodě odůvodnění. Podle čl. 1 odst. 5 obecného nařízení o blokových výjimkách je podpora ad hoc velkým podnikům z oblasti působnosti nařízení vyloučena.
(52)
Podle čl. 8 odst. 3 obecného nařízení o blokových výjimkách by v případě, že je podpora, na kterou se nařízení vztahuje, poskytnuta velkému podniku, měl členský stát potvrdit značný motivační účinek podpory na základě dokumentu, který analyzuje realizovatelnost projektu nebo činnosti příjemce s podporou a bez ní. Komise žádný podobný důkaz neobdržela.
(53)
Podpora poskytnutá společnosti AoG tedy není podle obecného nařízení o blokových výjimkách slučitelná.
(54)
Čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU uvádí, že „podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem“, mohou být považovány za slučitelné s vnitřním trhem.
(55)
Komise se domnívá, že výjimka uvedená v čl. 107 odst. 3 písm. c) není v tomto konkrétním případě použitelná. Pokud jde o rozvoj určitých hospodářských oblastí, společnost AoG se nachází v oblasti způsobilé pro podporu podle čl. 107 odst. 3 písm. a), a nikoliv podle čl. 107 odst. 3 písm. c) (11). Pokud jde o rozvoj určitých hospodářských činností, Komise podotýká, že odvětví výroby hliníku nepodléhá specifickým pravidlům o státní podpoře, která by mohla být použita na příjemce podpory. Ostatní pravidla v oblasti státní podpory přijatá na základě čl. 107 odst. 3 písm. c) nejsou zjevně použitelná. Společnost AoG není zejména způsobilá pro podporu na záchranu a/nebo restrukturalizaci. Společnost AoG nebyla v době podpory podnikem v obtížích a nesplňovala žádné z kritérií bodů 9-11 pokynů Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích z roku 1999, které se uplatňovaly v době použití preferenční sazby (12). Podpora na restrukturalizaci je navíc podmíněna existencí řádného restrukturalizačního plánu a Řecko žádný podobný plán nepředložilo. Podpora poskytnutá společnosti AoG tedy není podle pravidel podpory na záchranu a/nebo restrukturalizaci slučitelná.
(56)
S ohledem na výše uvedené skutečnosti dochází Komise k závěru, že dotčené opatření podpory je neslučitelné se SFEU. Komise se zejména domnívá, že rozdíl mezi a) příjmem společnosti PPC ze standardní sazby, kterou měla uplatňovat vůči společnosti AoG v období od ledna 2007 do března 2008, a b) příjmem společnosti PPC ze sazby, kterou ve skutečnosti vůči společnosti AoG ve stejném období uplatňovala, představuje neslučitelnou podporu ve prospěch společnosti AoG.
VI ZÁVĚR
(57)
Na základě výše uvedeného dochází Komise k závěru, že opatření 1 představuje státní podporu a je neslučitelné s vnitřním trhem. Komise také dospěla k závěru, že rozšíření vnitrostátní distribuční soustavy zemního plynu nepředstavuje státní podporu.
(58)
Ustanovení článku 14 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 (13) stanoví, že „je-li v případech protiprávní podpory přijato záporné rozhodnutí, Komise rozhodne, že dotyčný členský stát učiní všechna nezbytná opatření, aby příjemce podporu navrátil“.
(59)
Jelikož dotčené opatření je považováno za protiprávní a neslučitelnou podporu, musí být tato podpora navrácena za účelem obnovení stavu, který na trhu existoval před jejím udělením. Výchozím okamžikem pro navrácení by měl být okamžik, kdy bylo příjemci poskytnuto zvýhodnění, tj. odkdy byla podpora příjemci k dispozici, a příjemce musí uhradit úroky z vymáhané podpory až do jejího úplného navrácení.
(60)
Neslučitelným prvkem podpory příslušného opatření je rozdíl mezi a) příjmem společnosti PPC ze standardní sazby, kterou měla uplatňovat vůči společnosti AoG v období od ledna 2007 do března 2008, a b) příjmem společnosti PPC ze sazby, kterou ve skutečnosti vůči společnosti AoG ve stejném období uplatňovala. Částka takto poskytnuté podpory ve prospěch společnosti AoG činila v tomto období 17,4 milionu EUR,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Státní podpora ve výši 17,4 milionu EUR, kterou Řecko v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie protiprávně poskytlo společnosti Aluminium of Greece SA a jejímu nástupci, společnosti Aluminium SA, prostřednictvím preferenční sazby za elektřinu, je neslučitelná s vnitřním trhem.
2. Rozšíření vnitrostátní distribuční soustavy zemního plynu nepředstavuje podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 2
1. Řecko zajistí, aby příjemce navrátil podporu uvedenou v čl. 1 odst. 1.
2. Částky, které mají být navráceny, jsou úročeny ode dne, kdy byly dány příjemci k dispozici, do dne jejich skutečného navrácení.
3. Výše úroků se vypočte jako složený úrok podle kapitoly V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (14) a nařízení Komise (ES) č. 271/2008 (15), kterým se mění nařízení (ES) č. 794/2004.
4. S účinkem ode dne přijetí tohoto rozhodnutí Řecko zruší všechny neprovedené platby podpory uvedené v čl. 1 odst. 1.
Článek 3
1. Navrácení podpory uvedené v čl. 1 odst. 1 se provede s okamžitým účinkem.
2. Řecko zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno ve lhůtě čtyř měsíců ode dne jeho oznámení.
Článek 4
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí poskytne Řecko Komisi tyto informace:
a)
celkovou částku (jistina a úroky z vymáhané částky), kterou má příjemce navrátit;
b)
podrobný popis již přijatých a plánovaných opatření pro splnění tohoto rozhodnutí;
c)
doklady prokazující, že příjemci již bylo nařízeno podporu navrátit.
2. Řecko bude Komisi informovat o dosaženém pokroku vnitrostátních opatření přijatých k provedení tohoto rozhodnutí až do úplného navrácení podpory uvedené v čl. 1 odst. 1. Na žádost Komise Řecko neprodleně předloží informace o již přijatých a plánovaných opatřeních k dosažení souladu s tímto rozhodnutím. Poskytne rovněž podrobné informace o výši podpory a úroků z vymáhané částky, které již příjemce navrátil.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 13. července 2011.