ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1231/2010 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 24ης Νοεμβρίου 2010
για την επέκταση της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 987/2009 στους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διέπονται ήδη από τους κανονισμούς αυτούς μόνον λόγω της ιθαγένειάς τους
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 79 παράγραφος 2 στοιχείο β),
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (3), το Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (4) έλαβαν θέση υπέρ της βελτίωσης της ενσωμάτωσης των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην επικράτεια των κρατών μελών χορηγώντας τους σύνολο ενιαίων δικαιωμάτων, παρόμοιων κατά το δυνατόν εκείνων που απολαύουν οι πολίτες της Ένωσης.
(2)
Το Συμβούλιο «Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις» της 1ης Δεκεμβρίου 2005 επισήμανε ότι η Ένωση πρέπει να διασφαλίσει την ίση μεταχείριση των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην επικράτεια των κρατών μελών και ότι θα πρέπει να προωθηθεί πιο δραστήρια πολιτική στον τομέα της ενσωμάτωσης, ώστε να αναγνωριστούν στα πρόσωπα αυτά δικαιώματα και υποχρεώσεις ανάλογα με των πολιτών της Ένωσης.
(3)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 859/2003 (5) του Συμβουλίου, επεξέτεινε την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 σχετικά με τον συντονισμό των υποχρεωτικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών στους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν ενέπιπταν ήδη στους κανονισμούς αυτούς μόνο λόγω της ιθαγένειάς τους.
(4)
Ο παρών κανονισμός σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται, κυρίως, από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ειδικότερα το άρθρο 34 παράγραφος 2.
(5)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (6), αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 987/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 2009, για καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 (7), αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 574/72. Οι κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 και (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 πρόκειται να καταργηθούν από την ημερομηνία εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 987/2009.
(6)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 987/2009 εκσυγχρονίζουν και απλουστεύουν σε σημαντικό βαθμό τους κανόνες συντονισμού τόσο για τους ασφαλισμένους, όσο και για τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης. Όσον αφορά τους εν λόγω οργανισμούς, οι εκσυγχρονισμένοι κανόνες συντονισμού αποσκοπούν στην επιτάχυνση και διευκόλυνση της επεξεργασίας των στοιχείων που αφορούν τα δικαιώματα των ασφαλισμένων σε παροχές και στη μείωση των σχετικών διοικητικών δαπανών.
(7)
Η προαγωγή υψηλού επιπέδου κοινωνικής προστασίας και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής στα κράτη μέλη αποτελούν στόχους της Ένωσης.
(8)
Για να αποφευχθούν καταστάσεις κατά τις οποίες οι εργοδότες και οι εθνικοί οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης είναι υποχρεωμένοι να διαχειριστούν πολύπλοκες νομικές και διοικητικές καταστάσεις που αφορούν περιορισμένο μόνον αριθμό προσώπων, είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί πλήρως το όφελος από τον εκσυγχρονισμό και την απλοποίηση στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, με χρήση ενιαίας νομοθετικής πράξης συντονισμού, που να συνδυάζει τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 987/2009.
(9)
Είναι, συνεπώς, σκόπιμο να αντικατασταθεί ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 859/2003 με νομοθετική πράξη, βασικός στόχος της οποίας είναι η υποκατάσταση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 987/2009 αντίστοιχα.
(10)
Η εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 987/2009 στους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν εμπίπτουν ήδη στους εν λόγω κανονισμούς μόνο λόγω της ιθαγένειάς τους δεν πρέπει να τους παρέχει κανένα δικαίωμα εισόδου, παραμονής ή διαμονής σε κράτος μέλος, ούτε δικαίωμα πρόσβασης στην αγορά εργασίας του εν λόγω κράτους. Κατά συνέπεια, η εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 987/2009 δεν θα πρέπει να θίγει το δικαίωμα των κρατών μελών να αρνούνται να χορηγούν, να ανακαλούν ή να αρνούνται να ανανεώνουν άδεια εισόδου, παραμονής, διαμονής ή εργασίας στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ένωσης.
(11)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 987/2009 θα πρέπει να εφαρμόζονται, δυνάμει του παρόντος κανονισμού, μόνο εφόσον ο ενδιαφερόμενος διαμένει ήδη νόμιμα στο έδαφος κράτους μέλους. Η νόμιμη διαμονή θα πρέπει να είναι προαπαιτούμενο της εφαρμογής των εν λόγω κανονισμών.
(12)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 987/2009 δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται σε περιπτώσεις των οποίων όλα τα στοιχεία περιορίζονται στο εσωτερικό ενός μόνο κράτους μέλους. Αυτό αφορά, μεταξύ άλλων, την περίπτωση υπηκόου τρίτης χώρας που έχει δεσμούς αποκλειστικά με τρίτη χώρα και ένα μόνο κράτος μέλος.
(13)
Ο όρος της νόμιμης διαμονής στο έδαφος κράτους μέλους δεν θα πρέπει να θίγει τα δικαιώματα που προκύπτουν από την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 όσον αφορά τις συντάξεις αναπηρίας, γήρατος ή επιζώντων, εκ μέρους ενός ή περισσότερων κρατών μελών, για υπήκοο τρίτης χώρας που πληρούσε προηγουμένως τους όρους του παρόντος κανονισμού, ή για τους επιζώντες υπηκόου τρίτης χώρας, εφόσον έλκουν τα δικαιώματά τους από εργαζόμενο, όταν κατοικούν σε τρίτη χώρα.
(14)
Η διατήρηση του δικαιώματος στις παροχές ανεργίας, όπως προβλέπει το άρθρο 64 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004, έχει ως προϋπόθεση την εγγραφή του ενδιαφερομένου ως αιτούντος εργασία στις υπηρεσίες απασχόλησης καθενός από τα κράτη μέλη στα οποία μεταβαίνει. Οι διατάξεις αυτές θα πρέπει να τυγχάνουν συνεπώς εφαρμογής σε υπήκοο τρίτης χώρας, μόνο εφόσον έχει το δικαίωμα, ενδεχομένως λόγω του τίτλου διαμονής του ή του καθεστώτος του ως επί μακρόν διαμένοντος, να εγγραφεί ως αιτών εργασία στις υπηρεσίες απασχόλησης του κράτους μέλους στο οποίο μεταβαίνει και να εργαστεί νομίμως στο κράτος αυτό.
(15)
Ο παρών κανονισμός δεν θα πρέπει να θίγει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από διεθνείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί με τρίτες χώρες, στις οποίες η Ένωση είναι μέρος και οι οποίες χορηγούν παροχές στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης.
(16)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού είναι αδύνατον να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη εξαιτίας των διασυνοριακών περιπτώσεων που ανακύπτουν και δύνανται, συνεπώς, λόγω της ενωσιακής κλίμακας της προβλεπόμενης δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας του άρθρου 5 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας του ιδίου άρθρου, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη των στόχων αυτών.
(17)
Σύμφωνα με το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου (αριθ. 21) για τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας όσον αφορά τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ιρλανδία γνωστοποίησε, με επιστολή της 24ης Οκτωβρίου 2007, την επιθυμία της να συμμετέχει στη θέσπιση και εφαρμογή του παρόντος κανονισμού.
(18)
Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του πρωτοκόλλου (αριθ. 21) για τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας όσον αφορά τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και με την επιφύλαξη του άρθρου 4 του εν λόγω πρωτοκόλλου, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχει στη θέσπιση του παρόντος κανονισμού και δεν δεσμεύεται από αυτόν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή του.
(19)
Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του πρωτοκόλλου (αριθ. 22) σχετικά με τη θέση της Δανίας, που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Δανία δεν συμμετέχει στη θέσπιση του παρόντος κανονισμού και δεν δεσμεύεται από αυτόν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή του,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 987/2009 εφαρμόζονται στους υπηκόους τρίτων χωρών που δεν διέπονται ήδη από αυτούς τους κανονισμούς αποκλειστικά λόγω της ιθαγένειάς τους, καθώς και στα μέλη των οικογενειών τους και στους επιζώντες τους, εφόσον διαμένουν νόμιμα στο έδαφος κράτους μέλους και η κατάστασή τους δεν περιορίζεται εντός του εδάφους ενός και μόνο κράτους μέλους.
Άρθρο 2
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 859/2003 καταργείται μεταξύ των κρατών μελών που δεσμεύονται από τον παρόντα κανονισμό.
Άρθρο 3
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα στα κράτη μέλη σύμφωνα με τις Συνθήκες.
Στρασβούργο, 24 Νοεμβρίου 2010.
NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 1231/2010
ze dne 24. listopadu 2010,
kterým se rozšiřuje působnost nařízení (ES) č. 883/2004 a nařízení (ES) č. 987/2009 na státní příslušníky třetích zemí, na které se tato nařízení dosud nevztahují pouze z důvodu jejich státní příslušnosti
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 79 odst. 2 písm. b) této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Evropský parlament (3), Rada a Evropský hospodářský a sociální výbor (4) vyzvaly k lepšímu začlenění státních příslušníků třetích zemí, kteří oprávněně pobývají na území členského státu, a to udělením souboru jednotných práv, jež by se co nejvíce podobala těm, která požívají občané Unie.
(2)
Rada ve složení pro spravedlnost a vnitřní věci na zasedání dne 1. prosince 2005 zdůraznila, že Unie musí zajistit spravedlivé zacházení se státními příslušníky třetích zemí, kteří oprávněně pobývají na území jejích členských států, a že intenzivnější integrační politika by měla směřovat k tomu, aby jim byly poskytnuty práva a povinnosti srovnatelné s právy a povinnostmi občanů Unie.
(3)
Nařízením Rady (ES) č. 859/2003 (5) byla rozšířena působnost nařízení (EHS) č. 1408/71 a nařízení (EHS) č. 574/72, která se týkají koordinace zákonných systémů sociálního zabezpečení členských států na státní příslušníky třetích zemí, na které se tato nařízení dosud nevztahovala pouze z důvodu jejich státní příslušnosti.
(4)
Toto nařízení ctí základní práva a dodržuje zásady uznané především Listinou základních práv Evropské unie, zejména jejím čl. 34 odst. 2.
(5)
Nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 883/2004 ze dne 29. dubna 2004 o koordinaci systémů sociálního zabezpečení (6) se nahrazuje nařízení (EHS) č. 1408/71. Nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 987/2009 ze dne 16. září 2009, kterým se stanoví prováděcí pravidla k nařízení (ES) č. 883/2004 o koordinaci systémů sociálního zabezpečení (7), se nahrazuje nařízení (EHS) č. 574/72. Nařízení (EHS) č. 1408/71 a nařízení (EHS) č. 574/72 se zrušují s účinností ode dne použitelnosti nařízení (ES) č. 883/2004 a nařízení (ES) č. 987/2009.
(6)
Nařízením (ES) č. 883/2004 a nařízením (ES) č. 987/2009 se značně aktualizují a zjednodušují pravidla koordinace jak pro pojištěné osoby, tak pro instituce sociálního zabezpečení. V případě uvedených institucí je cílem aktualizovaných pravidel koordinace urychlit a usnadnit zpracování údajů týkajících se nároků pojištěných osob na dávky a snížit příslušné správní náklady.
(7)
Prosazování vysoké úrovně sociální ochrany a zvyšování životní úrovně a kvality života v členských státech jsou cíli Unie.
(8)
S cílem zamezit, aby zaměstnavatelé nebo vnitrostátní orgány sociálního zabezpečení museli řešit složité právní a administrativní situace týkající se pouze omezeného počtu osob, je třeba co nejlépe využít modernizace a zjednodušení v oblasti sociálního zabezpečení používáním jediného nástroje právní koordinace kombinujícího nařízení (ES) č. 883/2004 a nařízení (ES) č. 987/2009.
(9)
Proto je třeba nahradit nařízení (ES) č. 859/2003 právním nástrojem, jehož hlavním cílem je zohlednit nahrazení nařízení (EHS) č. 1408/71 nařízením (ES) č. 883/2004 a nařízení (EHS) č. 574/72 nařízením (ES) č. 987/2009.
(10)
Uplatňování nařízení (ES) č. 883/2004 a nařízení (ES) č. 987/2009 na státní příslušníky třetích zemí, na které se tato nařízení dosud nevztahují pouze z důvodu jejich státní příslušnosti, je nesmí opravňovat k tomu, aby vstoupili na území členského státu, zdržovali se na něm či na něm pobývali, nebo k přístupu na jeho trh práce. Uplatňováním nařízení (ES) č. 883/2004 a nařízení (ES) č. 987/2009 by proto nemělo být dotčeno právo členských států odmítnout udělit, odejmout nebo odmítnout obnovit povolení ke vstupu či povolení zdržovat se, pobývat či pracovat na území dotčeného členského státu v souladu s právem Unie.
(11)
Nařízení (ES) č. 883/2004 a nařízení (ES) č. 987/2009 by měla být na základě tohoto nařízení použitelná, pouze pokud dotčená osoba již oprávněně pobývá na území členského státu. Oprávněný pobyt na území členského státu by tedy měl být podmínkou pro uplatňování uvedených nařízení.
(12)
Nařízení (ES) č. 883/2004 a nařízení (ES) č. 987/2009 by se neměla uplatňovat na situaci týkající se ve všech ohledech jediného členského státu. Mimo jiné se jedná o situaci státního příslušníka třetí země, který má vazby pouze na některou třetí zemi a jediný členský stát.
(13)
Podmínka oprávněného pobytu na území členského státu by se neměla dotýkat práv vyplývajících z uplatňování nařízení (ES) č. 883/2004 v souvislosti s invalidním, starobním či pozůstalostním důchodem poskytovaným jménem jednoho či více členských států státním příslušníkům třetí země, kteří dříve splňovali podmínky tohoto nařízení, nebo pozůstalým takového státního příslušníka třetí země, pokud odvozují svá práva od pracovníka a pobývají přitom ve třetí zemi.
(14)
Zachování nároku na dávky v nezaměstnanosti podle článku 64 nařízení (ES) č. 883/2004 je podmíněno zapsáním dotyčného do evidence uchazečů o zaměstnání u služeb zaměstnanosti každého členského státu, na jehož území vstoupil. Tato ustanovení by se proto měla uplatňovat na státního příslušníka třetí země, pouze pokud má tato osoba právo, případně na základě svého povolení k pobytu nebo postavení dlouhodobě pobývajícího rezidenta, zapsat se jako uchazeč o zaměstnání u služeb zaměstnanosti členského státu, na jehož území vstoupil, a je oprávněna v něm pracovat.
(15)
Tímto nařízením by neměla být dotčena práva a povinnosti vyplývající z mezinárodních dohod se třetími státy, jichž je Unie stranou a které přiznávají nároky v oblasti sociálního zabezpečení.
(16)
Jelikož cílů tohoto nařízení nemůže být s ohledem na přeshraniční situace uspokojivě dosaženo na úrovni členských států, a proto jich může být vzhledem k rozsahu navrhované akce lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(17)
V souladu s článkem 3 Protokolu (č. 21) o postavení Spojeného království a Irska s ohledem na prostor svobody, bezpečnosti a práva, připojeného ke Smlouvě o Evropské unii a ke Smlouvě o fungování Evropské unie, oznámilo Irsko dopisem ze dne 24. října 2007 své přání účastnit se přijímání a používání tohoto nařízení.
(18)
V souladu s články 1 a 2 Protokolu (č. 21) o postavení Spojeného království a Irska s ohledem na prostor svobody, bezpečnosti a práva, připojeného ke Smlouvě o Evropské unii a ke Smlouvě o fungování Evropské unie, a aniž je dotčen článek 4 uvedeného protokolu, se Spojené království neúčastní přijímání tohoto nařízení a toto nařízení pro ně není závazné ani použitelné.
(19)
V souladu s články 1 a 2 Protokolu (č. 22) o postavení Dánska, připojeného ke Smlouvě o Evropské unii a ke Smlouvě o fungování Evropské unie, se Dánsko neúčastní přijímání tohoto nařízení a toto nařízení pro ně není závazné ani použitelné,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Nařízení (ES) č. 883/2004 a nařízení (ES) č. 987/2009 se vztahují na státní příslušníky třetích zemí, na které se dosud nevztahovala pouze z důvodu jejich státní příslušnosti, jakož i na jejich rodinné příslušníky a pozůstalé po nich, pokud oprávněně pobývají na území členského státu a jsou v situaci, která se neomezuje ve všech ohledech na jediný členský stát.
Článek 2
Nařízení (ES) č. 859/2003 se zrušuje pro členské státy, pro něž je toto nařízení závazné.
Článek 3
Toto nařízení vstupuje v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné v členských státech v souladu se Smlouvami.
Ve Štrasburku dne 24. listopadu 2010.