ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΉ ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 6ης Ιουλίου 2011
σχετικά με τη λήψη έκτακτων μέτρων τα οποία εφαρμόζονται στους σπόρους μοσχόσιτου (τριγωνέλλας) και σε ορισμένους σπόρους και κουκιά που εισάγονται από την Αίγυπτο
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 5000]
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/402/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (1), και ιδίως το άρθρο 53 παράγραφος 1 στοιχείο β) σημείο i) και το άρθρο 53 παράγραφος 1 στοιχείο β) σημείο iii),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 καθορίζει τις γενικές αρχές που διέπουν τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές γενικά, και ειδικότερα την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών, σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο. Προβλέπει έκτακτα μέτρα στις περιπτώσεις που είναι προφανές ότι τα τρόφιμα ή οι ζωοτροφές που έχει εισαχθεί από τρίτη χώρα είναι πιθανό να συνιστούν σοβαρό κίνδυνο για την υγεία του ανθρώπου, την υγεία των ζώων ή το περιβάλλον και ότι ο κίνδυνος αυτός δεν μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά με μέτρα που λαμβάνει(ουν) το(τα) οικείο(α) κράτος(η) μέλος(η).
(2)
Στις 22 Μαΐου 2011 η Γερμανία ανέφερε την εκδήλωση εστίας βακτηρίων Escherichia coli που παράγουν την τοξίνη Shiga (STEC), ορότυπος O104:H4, στο βόρειο τμήμα της χώρας. Σύμφωνα με επιδημιολογικές έρευνες και εργαστηριακές δοκιμασίες, η πηγή της επιμόλυνσης θα μπορούσε να αποδοθεί στην κατανάλωση σπόρων με φύτρο που είχαν παραχθεί σε εκμετάλλευση που βρίσκεται νοτίως του Αμβούργου.
(3)
Στις 15 Ιουνίου 2011 η Γαλλία ανέφερε την εκδήλωση εστίας στο Μπορντό της Γαλλίας, η οποία, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, προκλήθηκε από το ίδιο στέλεχος E. coli (βακτήρια Escherichia coli που παράγουν την τοξίνη Shiga (STEC), ορότυπος O104:H4) με αυτό που εντοπίστηκε στη Γερμανία. Όπως και στην περίπτωση της Γερμανίας, οι έρευνες δείχνουν ότι η εκδήλωση της εστίας ενδέχεται να προκλήθηκε από την κατανάλωση σπόρων με φύτρο.
(4)
Από περαιτέρω ενδείξεις προκύπτει ότι οι αποξηραμένοι σπόροι που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή φυτρών θα μπορούσαν να είναι η αιτία για την εκδήλωση της εστίας στη Γερμανία και στη Γαλλία. Για να βεβαιωθεί σχετικά με την αιτία της επιμόλυνσης, η Επιτροπή ξεκίνησε διαδικασία ιχνηλάτησης την οποία συντονίζει η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας των Τροφίμων (EFSA) σε συνεννόηση με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων και την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας. Στις 5 Ιουλίου 2011 η EFSA δημοσίευσε την τελική της έκθεση. Σύμφωνα με την εν λόγω έκθεση, η σύγκριση των στοιχείων που προέκυψαν από τη διαδικασία ιχνηλάτησης όσον αφορά την εκδήλωση εστιών στη Γαλλία και στη Γερμανία οδήγησε στο συμπέρασμα ότι μια παρτίδα σπόρων μοσχόσιτου (τριγωνέλλας) οι οποίοι εισήχθησαν από την Αίγυπτο αποτελεί το πιθανότερο κοινό στοιχείο, μολονότι δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι ενδέχεται να ενοχοποιούνται και άλλες παρτίδες. Λόγω των ενδεχόμενων σοβαρών επιπτώσεων που συνεπάγεται για την ανθρώπινη υγεία η έκθεση σε μια μικρή ποσότητα επιμολυσμένου υλικού και εξαιτίας της απουσίας στοιχείων σχετικά με την πηγή και τον τρόπο της επιμόλυνσης και της πιθανής διασταυρούμενης μόλυνσης, κρίνεται επί του παρόντος σκόπιμο να θεωρηθούν ύποπτες όλες οι παρτίδες του εξαγωγέα που έχει ταυτοποιηθεί.
(5)
Επιπλέον, η τρέχουσα διαδικασία ιχνηλάτησης υποστηρίζει την υπόθεση ότι οι εκδηλώσεις εστίας του βακτηρίου συνδέονται με και οφείλονται στην εισαγωγή σπόρων μοσχόσιτου οι οποίοι επιμολύνθηκαν κατά ή πριν από την εισαγωγή στην ΕΕ. Η επιμόλυνση των σπόρων από το στέλεχος O104:H4 του E. coli αντικατοπτρίζει μια διαδικασία παραγωγής που επέτρεπε την επιμόλυνση από περιττώματα ανθρώπινης και/ή ζωικής προέλευσης. Δεν έχει ακόμα προσδιοριστεί σε ποιο ακριβώς στάδιο της τροφικής αλυσίδας συνέβη αυτό ούτε είναι γνωστό εάν η κατάσταση έχει αποκατασταθεί στο μεταξύ. Πρόκειται να διενεργηθεί στα κράτη μέλη περαιτέρω μικροβιολογική δειγματοληψία για να συμπληρωθούν τα αποδεικτικά στοιχεία που έχουν προκύψει από επιδημιολογικές μελέτες όπως προβλέπεται στο άρθρο 8 της οδηγίας 2003/99/ΕΚ του Ευρωπαïoύ Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Νοεμβρίου 2003, για την παρακολούθηση των ζωονόσων και των ζωονοσογόνων παραγόντων, για την τροποποίηση της απόφασης 90/424/ΕΟΚ του Συμβουλίου και την κατάργηση της οδηγίας 92/117/ΕΟΚ του Συμβουλίου (2).
(6)
Σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, είναι αναγκαίο να απαγορευθεί προσωρινά και η εισαγωγή όλων των σπόρων και κουκιών που εισάγονται από την Αίγυπτο, οι οποίο προσδιορίζονται στο παράρτημα, για να παρασχεθεί ο χρόνος που απαιτείται για την περαιτέρω αξιολόγηση της ασφάλειάς τους. Είναι προφανές ότι ενδέχεται να υπάρχουν σοβαρές επιπτώσεις για την ανθρώπινη υγεία από την έκθεση σε μικρή ποσότητα επιμολυσμένου υλικού που προέρχεται και από άλλους σπόρους και κουκιά και δεν υπάρχουν επακριβείς πληροφορίες όσον αφορά τον ακριβή τόπο καταγωγής στην Αίγυπτο ούτε τον τρόπο επιμόλυνσης καθώς και πιθανής διασταυρούμενης μόλυνσης.
(7)
Επομένως, είναι σκόπιμο να ληφθούν, στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ορισμένα έκτακτα μέτρα προφύλαξης ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη θα λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την απόσυρση, αρχικά, από την αγορά της ΕΕ όλων των παρτίδων σπόρων μοσχόσιτου που εισήχθησαν από την Αίγυπτο κατά την περίοδο 2009 - 2011, οι οποίες αναφέρονται στις κοινοποιήσεις του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές που συνδέονται με τη διαδικασία ιχνηλάτησης, με σκοπό τη λήψη δείγματος από αυτές και, στη συνέχεια, την καταστροφή τους, καθώς και για την προσωρινή αναστολή της εισαγωγής από την Αίγυπτο κάθε είδους σπόρων και κουκιών όπως καθορίζονται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης.
(8)
Για να δοθεί στις αρμόδιες αρχές της Αιγύπτου ο χρόνος που απαιτείται για να αντιδράσουν και να εξετάσουν τη λήψη κατάλληλων μέτρων διαχείρισης του κινδύνου, η προσωρινή αναστολή των εισαγωγών πρέπει να ισχύει τουλάχιστον έως τις 31 Οκτωβρίου 2011.
(9)
Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι σύμφωνα με τη γνώμη της μόνιμης επιτροπής για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν κάθε αναγκαίο μέτρο για να εξασφαλίσουν την απόσυρση από την αγορά και την καταστροφή όλων των παρτίδων σπόρων μοσχόσιτου (τριγωνέλλας) που εισήχθησαν από την Αίγυπτο κατά την περίοδο 2009 - 2011, οι οποίες αναφέρονται στις κοινοποιήσεις του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές και συνδέονται με τη διαδικασία ιχνηλάτησης. Σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας 2003/99/ΕΚ λαμβάνεται δείγμα από τις εν λόγω παρτίδες.
Άρθρο 2
Απαγορεύεται έως τις 31 Οκτωβρίου 2011 η θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία στην ΕΕ σπόρων και κουκιών από την Αίγυπτο που προσδιορίζονται στο παράρτημα.
Άρθρο 3
Τα μέτρα που ορίζει η παρούσα απόφαση επαναξιολογούνται σε τακτική βάση με γνώμονα τις εγγυήσεις που παρέχει η Αίγυπτος, τα αποτελέσματα των αναλυτικών δοκιμασιών και των ερευνών που διενεργούν τα κράτη μέλη.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 2011.
PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 6. července 2011
o mimořádných opatřeních vztahujících se na semena pískavice a na určitá semena a zrna dovezená z Egypta
(oznámeno pod číslem K(2011) 5000)
(Text s významem pro EHP)
(2011/402/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 178/2002 ze dne 28. ledna 2002, kterým se stanoví obecné zásady a požadavky potravinového práva, zřizuje se Evropský úřad pro bezpečnost potravin a stanoví postupy týkající se bezpečnosti potravin (1), a zejména na čl. 53 odst. 1 písm. b) body i) a iii) uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Nařízení (ES) č. 178/2002 stanoví obecné zásady použitelné obecně pro potraviny a krmiva, a zejména pro bezpečnost potravin a krmiv, a to na úrovni Společenství a na vnitrostátní úrovni. Stanoví mimořádná opatření, pokud je zřejmé, že potraviny nebo krmiva dovezené ze třetí země mohou představovat vážné riziko pro lidské zdraví, zdraví zvířat nebo životní prostředí, a pokud se nelze s tímto rizikem úspěšně vypořádat pomocí opatření přijatých dotyčným členským státem nebo státy.
(2)
Dne 22. května 2011 Německo nahlásilo výskyt ohniska baktérie Escherichia coli produkující Shiga toxin (STEC) sérotypu O104:H4 na severu svého území. Na základě epidemiologických šetření a laboratorních analýz bylo možné spojit zdroj nákazy s konzumací naklíčených semen vypěstovaných v zařízení, které se nacházelo jižně od Hamburku.
(3)
Dne 15. června 2011 Francie nahlásila výskyt ohniska v Bordeaux, který byl podle předběžných výsledků způsoben stejným kmenem E. coli (Escherichia coli produkující Shiga toxin - bakterie (STEC), sérotyp O104:H4) jako v Německu. Stejně jako v případě Německa šetření poukazuje na to, že výskyt ohniska mohla způsobit konzumace naklíčených semen.
(4)
Další ukazatele naznačují, že prvotní příčinou výskytu ohniska v Německu a Francii by mohla být semena použitá k naklíčení. S cílem potvrdit původ nákazy Komise zahájila zpětné sledování koordinované Evropským úřadem pro bezpečnost potravin (EFSA) a konzultované s Evropským střediskem pro prevenci a kontrolu nemocí a se Světovou zdravotnickou organizací. Dne 5. července 2011 EFSA zveřejnila svou závěrečnou zprávu. Podle ní ze srovnání informací zpětného sledování francouzského a německého ohniska vyplynulo, že nejpravděpodobnějším propojením je šarže semene pískavice dovezená z Egypta, přestože nelze vyloučit, že jsou dotčeny i další šarže. Vzhledem k tomu, že i expozice malému množství kontaminované látky může mít vážné dopady pro lidské zdraví, a k tomu, že neexistují informace o zdroji a způsobech kontaminace či o možné křížové kontaminaci, se zdá vhodné považovat v současné době všechny šarže zjištěného vývozce za podezřelé.
(5)
Zpětné sledování kromě toho podpořilo hypotézu, podle níž spolu výskyty ohnisek souvisí a jejich příčinou je dovoz semen pískavice kontaminovaných při dovozu nebo před dovozem do EU. Kontaminace semen kmenem E. coli O104:H4 rovněž poukazuje na výrobní proces, během něhož došlo ke kontaminaci výkaly lidského a/nebo živočišného původu. Není dosud jasné, v jakém článku potravinového řetězce k této kontaminaci došlo, a zda byla situace již napravena. V členských státech budou provedeny další mikrobiologické odběry vzorků, na jejichž základě se doplní důkazy z epidemiologických studií, jak je stanoveno v článku 8 směrnice 2003/99/ES Evropského parlamentu a Rady ze 17. listopadu 2003 o sledování zoonóz a jejich původců, o změně rozhodnutí Rady 90/424/EHS a o zrušení směrnice Rady 92/424/EHS (2).
(6)
Na základě zásady předběžné opatrnosti je nutné dočasně zakázat rovněž dovoz všech semen a zrn s původem z Egypta, která jsou vyjmenována v příloze, aby se získal čas nezbytný k dalšímu vyhodnocení jejich nezávadnosti. Je jasné, že expozice malému množství kontaminované látky z jiných semen a zrn může mít vážné dopady pro lidské zdraví a že neexistují konkrétní informace o přesném původu kontaminace v Egyptě, o způsobech kontaminace ani o možné křížové kontaminaci.
(7)
Proto je vhodné přijmout na úrovni Evropské unie z důvodu předběžné opatrnosti určitá mimořádná opatření, aby se zajistilo, že všechny členské státy přijmou veškerá opatření nezbytná ke stažení všech šarží pískavice dovezených z Egypta v období 2009 až 2011, která byla uvedena v hlášeních v rámci systému rychlé výměny informací pro nebezpečné potraviny a krmiva souvisejících se zpětným sledováním, z trhu EU, k odebrání vzorků a k následnému zničení a aby se dočasně pozastavil dovoz všech semen a zrn uvedených v příloze tohoto rozhodnutí z Egypta.
(8)
S cílem poskytnout příslušným egyptským úřadům čas nezbytný k podání informací a s ohledem na příslušná opatření rizikového řízení by mělo dočasné pozastavení dovozu platit alespoň do 31. října 2011.
(9)
Opatření stanovená tímto rozhodnutím jsou v souladu se stanoviskem Stálého výboru pro potravinový řetězec a zdraví zvířat,
PŘIJALA TOTO PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Členské státy přijmou veškerá nezbytná opatření k tomu, aby byly z trhu staženy a zničeny všechny šarže semena pískavice dovezené z Egypta v období 2009 až 2011, které jsou uvedeny v hlášeních v rámci systému rychlé výměny informací pro nebezpečné potraviny a krmiva souvisejících se zpětným sledováním. V souladu s článkem 8 směrnice 2003/99/ES by měly být z dotčených šarží odebrány vzorky.
Článek 2
Propuštění semen a zrn z Egypta uvedených v příloze do volného oběhu v EU se zakazuje do 31. října 2011.
Článek 3
Opatření stanovená v tomto rozhodnutí se pravidelně přezkoumávají na základě záruk poskytnutých Egyptem a na základě výsledků analýz a šetření provedených členskými státy.
Článek 4
Toto rozhodnutí je určeno členským státům.
V Bruselu dne 6. července 2011.