ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΉ ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 24ης Ιουνίου 2011
σχετικά με την εξαίρεση της αναζήτησης πετρελαίου και αερίου και της εκμετάλλευσης πετρελαίου στην Ιταλία από την εφαρμογή της οδηγίας 2004/17/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 4253]
(Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/372/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη την οδηγία 2004/17/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών (1), και ιδίως το άρθρο 30 παράγραφοι 5 και 6,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
(1)
Στις 23 Μαρτίου 2011 η Italian Petroleum and Mining Industry Association - Assomineraria διαβίβασε στην Επιτροπή, με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, αίτημα δυνάμει του άρθρου 30 παράγραφος 5 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Σύμφωνα με το άρθρο 30 παράγραφος 5 πρώτο εδάφιο, η Επιτροπή πληροφόρησε σχετικά τις ιταλικές αρχές, με επιστολή της 1 Απριλίου 2011, στην οποία οι ιταλικές αρχές απάντησαν με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στις 19 Απριλίου 2011. Το αίτημα που υπέβαλε η Assomineraria αφορά την αναζήτηση πετρελαίου και αερίου και την εκμετάλλευση πετρελαίου στην Ιταλία. Ευθυγραμμιζόμενο με παλαιότερες αποφάσεις της Επιτροπής για συγχωνεύσεις (2), το αίτημα περιλάμβανε δύο διακριτές δραστηριότητες, και συγκεκριμένα:
α)
αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και
β)
παραγωγή πετρελαίου
(2)
Σύμφωνα με τις προαναφερθείσες αποφάσεις της Επιτροπής, για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας θα θεωρηθεί ότι η «παραγωγή» περιλαμβάνει και την «ανάπτυξη», δηλαδή τη συγκρότηση επαρκούς υποδομής για μελλοντική παραγωγή (εξέδρες πετρελαίου, σωληνώσεις, τερματικοί σταθμοί κ.λπ.). Επι πλέον, σύμφωνα με πάγια πρακτική της Επιτροπής, «η ανάπτυξη, η παραγωγή και οι πωλήσεις αργού πετρελαίου» συνιστούν «μια σχετική αγορά προϊόντος» (3). Έτσι, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, η «παραγωγή» θα εκλαμβάνεται ότι συμπεριλαμβάνει τόσο την «ανάπτυξη», όσο και την (πρώτη) πώληση πετρελαίου.
(3)
Η Assomineraria αποτελεί εμπορική ένωση η οποία, στο πλαίσιο αυτό, ενεργεί εξ ονόματος των βασικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αναζήτησης και παραγωγής υδρογονανθράκων στην Ιταλία. Οι τέσσερις κύριες εταιρείες που είναι συνδεδεμένες με την ένωση είναι η ENI SpA, η Edison SpA, η Shell Italia E&P SpA και η Total E&P Italia SpA.
II. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
(4)
Το άρθρο 30 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ προβλέπει ότι οι συμβάσεις που προορίζονται να επιτρέψουν την άσκηση δραστηριότητας που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/17/ΕΚ δεν υπόκεινται στην εν λόγω οδηγία, εάν η δραστηριότητα, στο κράτος μέλος όπου ασκείται, είναι απευθείας εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό σε αγορές στις οποίες η πρόσβαση δεν είναι περιορισμένη. Η άμεση έκθεση στον ανταγωνισμό εκτιμάται με βάση αντικειμενικά κριτήρια, λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων χαρακτηριστικών του οικείου τομέα. Θεωρείται ότι η πρόσβαση σε μία αγορά δεν περιορίζεται, εφόσον το κράτος μέλος έχει ενσωματώσει στο εθνικό δίκαιο και εφαρμόζει τις διατάξεις της σχετικής νομοθεσίας της ΕΕ για την ελευθέρωση ενός συγκεκριμένου τομέα ή μέρους του.
(5)
Δεδομένου ότι η Ιταλία έχει ενσωματώσει και θέσει σε εφαρμογή την οδηγία 94/22/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 1994, για τους όρους χορήγησης και χρήσης των αδειών έρευνας, αναζήτησης και παραγωγής υδρογονανθράκων (4), η πρόσβαση στην αγορά πρέπει να θεωρείται ότι δεν είναι περιορισμένη, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 30 παράγραφος 3 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Η απευθείας έκθεση στον ανταγωνισμό σε συγκεκριμένη αγορά πρέπει να εκτιμάται βάσει διαφόρων κριτηρίων, κανένα από τα οποία δεν είναι, από μόνο του, αποφασιστικής σημασίας.
(6)
Για τους σκοπούς αξιολόγησης του κατά πόσον οι σχετικοί φορείς είναι απευθείας εκτεθειμένοι στον ανταγωνισμό στις αγορές που αφορά η παρούσα απόφαση, λαμβάνεται υπόψη το μερίδιο αγοράς των κύριων παραγόντων και ο βαθμός συγκέντρωσης στις εν λόγω αγορές. Δεδομένου ότι για τις διάφορες δραστηριότητες που καλύπτονται από την παρούσα απόφαση οι συνθήκες ποικίλλουν, διενεργείται χωριστή αξιολόγηση για κάθε δραστηριότητα/αγορά.
(7)
Με την παρούσα απόφαση δεν θίγεται η εφαρμογή των κανόνων περί ανταγωνισμού.
III. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
(8)
Στις προηγούμενες αποφάσεις της Επιτροπής που αναφέρονται ανωτέρω στις αιτιολογικές σκέψεις 1 και 2, κάθε μια από τις δύο δραστηριότητες που αποτελούν αντικείμενο του αιτήματος αυτού (αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και παραγωγή πετρελαίου) έχει θεωρηθεί ότι αποτελεί ξεχωριστή αγορά προϊόντος. Κατά συνέπεια οι δραστηριότητες αυτές πρέπει να εξεταστούν ξεχωριστά.
(9)
Σύμφωνα με πάγια πρακτική της Επιτροπής (5), η αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου αποτελεί μια από τις σχετικές αγορές προϊόντος, δεδομένου ότι δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί εξαρχής κατά πόσον η αναζήτηση θα καταλήξει στην ανακάλυψη πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Στην αγορά της αναζήτησης, οι εταιρείες αναζήτησης αποκτούν άδειες αναζήτησης οι οποίες χορηγούνται από «χώρες υποδοχής», που συνήθως προσφεύγουν στις διαδικασίες διαγωνισμών υποβολής προσφορών (6). Επιπλέον, βάσει της ίδιας μακροχρόνιας πρακτικής της Επιτροπής έχει διαπιστωθεί ότι το γεωγραφικό πεδίο της εν λόγω αγοράς είναι παγκόσμιο. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο ορισμός θα διέφερε στην περίπτωση αυτή, θα διατηρηθεί για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης.
(10)
Τα μερίδια στην αγορά των φορέων που ασκούν δραστηριότητα αναζήτησης μπορούν να μετρηθούν με τη χρησιμοποίηση τριών μεταβλητών: δαπάνες κεφαλαίου, βεβαιωμένα αποθέματα και αναμενόμενη παραγωγή. Η χρησιμοποίηση των δαπανών κεφαλαίου για τη μέτρηση των μεριδίων των φορέων στην αγορά αναζήτησης έχει αποδειχθεί ακατάλληλη, μεταξύ άλλων λόγω των σημαντικών διαφορών ανάμεσα στα απαιτούμενα επίπεδα επενδύσεων που είναι αναγκαίες στις διάφορες γεωγραφικές περιοχές. Δηλαδή απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις αναζήτησης για πετρέλαιο και για αέριο στη Βόρειο Θάλασσα σε σχέση με την αναζήτηση, π.χ. στη Μέση Ανατολή.
(11)
Για την αξιολόγηση των μεριδίων αγοράς που ελέγχουν οι επιχειρήσεις στον εν λόγω τομέα έχουν κατά κανόνα εφαρμοστεί δύο άλλες παράμετροι, δηλαδή το μερίδιο βεβαιωμένων αποθεμάτων τους και η αναμενόμενη παραγωγή (7).
(12)
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, στις 31 Δεκεμβρίου 2009, τα συνδυασμένα βεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου και αερίου ανέρχονταν συνολικά σε 385,58 δισεκατ. κανονικά κυβικά μέτρα ισοδύναμου πετρελαίου (εφεξής: Sm3 ι. π.) παγκοσμίως (8). Από την 1η Ιανουαρίου 2010, τα συνδυασμένα βεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ιταλία ήταν ελαφρά μεγαλύτερα από 0,205 δισεκατ. Sm3 ι. π (9), δηλαδή ήταν ανεπαίσθητα μεγαλύτερα από 0,05 %. Το αντίστοιχο μερίδιο των μεμονωμένων αναθετουσών αρχών που δραστηριοποιούνται στην Ιταλία είναι αναγκαστικά ακόμη μικρότερο. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, υπάρχει άμεση συνάρτηση μεταξύ των βεβαιωμένων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου και της προσδοκώμενης μελλοντικής παραγωγής. Συνεπώς, κανένα από τα διαθέσιμα πληροφοριακά στοιχεία δεν υποδεικνύει ότι το μερίδιο των μεμονωμένων αναθετουσών αρχών που δραστηριοποιούνται στην αγορά στην Ιταλία θα ήταν σημαντικά διαφορετικό εάν είχε μετρηθεί με βάση την προσδοκώμενη παραγωγή μάλλον, παρά με βάση το μερίδιό τους στα βεβαιωμένα αποθέματα. Δεδομένης της συνάφειας μεταξύ βεβαιωμένων αποθεμάτων και πραγματικής παραγωγής, τα εν λόγω αριθμητικά στοιχεία μπορούν να θεωρηθούν ως ένδειξη επίσης της κατάστασης του ανταγωνισμού στην εδώ εξεταζόμενη αγορά.
(13)
Η αγορά στη δραστηριότητα αναζήτησης δεν εμφανίζει υψηλή συγκέντρωση. Με εξαίρεση ορισμένες εταιρείες κρατικής ιδιοκτησίας, η αγορά χαρακτηρίζεται από την παρουσία δύο άλλων κάθετα οργανωμένων ιδιωτικών εταιρειών σε διεθνές επίπεδο, οι οποίες ονομάζονται «υπέρογκες» (BP και ExxonMobil), καθώς και ορισμένων άλλων που ανήκουν στις αποκαλούμενες «μεγάλες». Τα στοιχεία αυτά συνιστούν ένδειξη άμεσης έκθεσης σε ανταγωνισμό.
(14)
Κατά την πάγια πρακτική της Επιτροπής (10), η ανάπτυξη, η παραγωγή και η πώληση (αργού) πετρελαίου αποτελεί ξεχωριστή αγορά προϊόντος, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της οποίας είναι παγκόσμιο. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο ορισμός θα διέφερε στην περίπτωση αυτή, διατηρείται για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης.
(15)
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία (11), η συνολική παγκόσμια ημερήσια παραγωγή πετρελαίου ανήλθε σε 79 948 εκατ. βαρέλια, το 2009. Το ίδιο έτος, η συνολική ημερήσια παραγωγή της Ιταλίας ανήλθε σε 0,095 εκατ. βαρέλια, με αποτέλεσμα το μερίδιο αγοράς της να ανέρχεται σε 0,11 %. Εξετάζοντας το μερίδιο των μεμονωμένων αναθετουσών αρχών που δραστηριοποιούνται στην αγορά στην Ιταλία για το 2009, η κατάσταση έχει ως εξής: με παγκόσμια παραγωγή 1 007 χιλιάδες (12) βαρέλια ημερησίως, η ENI ελέγχει μερίδιο 1,26 % επί της παραγωγής πετρελαίου σε παγκόσμια κλίμακα· η παγκόσμια παραγωγή της Shell, που ανέρχεται σε 1 581 χιλιάδες βαρέλια πετρελαίου ημερησίως (13) της δίνει μερίδιο αγοράς που ανέρχεται σε 1,98 % της παραγωγής πετρελαίου σε παγκόσμια κλίμακα· η παγκόσμια παραγωγή της Total, που ανέρχεται σε 1 381 χιλιάδες βαρέλια πετρελαίου ημερησίως (14) της δίνει μερίδιο αγοράς που ανέρχεται σε 1,73 % της παραγωγής πετρελαίου σε παγκόσμια κλίμακα· τέλος, η παγκόσμια παραγωγή της Edison, που ανέρχεται σε 5 χιλιάδες βαρέλια πετρελαίου ημερησίως (15) της δίνει μερίδιο αγοράς που ανέρχεται, αντιστοίχως, σε 0,006 % της παραγωγής πετρελαίου σε παγκόσμια κλίμακα.
(16)
Για τους σκοπούς της παρούσας ανάλυσης, είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη ο βαθμός συγκέντρωσης και η σχετική αγορά στο σύνολό τους. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αγορά παραγωγής αργού πετρελαίου χαρακτηρίζεται από την παρουσία μεγάλων κρατικών εταιρειών και δύο άλλων κάθετα οργανωμένων ιδιωτικών εταιρειών σε διεθνή κλίμακα (των αποκαλούμενων «υπέρογκων»: BP και ExxonMobil, των οποίων τα μερίδια στην παραγωγή πετρελαίου ανέρχονταν το 2009 σε 3,2 %, 3,0 % και 2,0 % αντιστοίχως (16)) όπως και ορισμένων επονομαζομένων «μεγάλων» εταιρειών (17). Τα στοιχεία αυτά υποδεικνύουν ότι η αγορά περιλαμβάνει ορισμένο αριθμό παραγόντων μεταξύ των οποίων μπορούμε να συνάγουμε ότι υφίσταται αποτελεσματικός ανταγωνισμός.
IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(17)
Λαμβανόμενων υπόψη των παραγόντων οι οποίοι εξετάζονται στις αιτιολογικές σκέψεις 8 έως 16 ο όρος της άμεσης έκθεσης στον ανταγωνισμό που τίθεται στο άρθρο 30 παράγραφος 1 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ πρέπει να θεωρηθεί ότι πληρούται στην Ιταλία όσον αφορά τις ακόλουθες υπηρεσίες:
α)
αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και
β)
παραγωγή πετρελαίου.
(18)
Εφόσον θεωρείται ότι πληρούται η προϋπόθεση της χωρίς περιορισμό πρόσβασης στην αγορά, η οδηγία 2004/17/ΕΚ δεν πρέπει να εφαρμόζεται όταν οι αναθέτουσες αρχές συνάπτουν συμβάσεις που έχουν σκοπό να επιτρέψουν την παροχή των υπηρεσιών οι οποίες παρατίθενται στα στοιχεία α) και β) της αιτιολογικής σκέψης 17 στην Ιταλία, ούτε όταν προκηρύσσονται διαγωνισμοί σχεδιασμού για την άσκηση τέτοιας δραστηριότητας στις εν λόγω γεωγραφικές περιοχές.
(19)
Σύμφωνα με την αίτηση, στην Ιταλία, τα περισσότερα πεδία εκμετάλλευσης παράγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο, σε διαφορετικά ποσοστά (18). Η παραγωγή φυσικού αερίου δεν υπόκειται στην παρούσα αίτηση εξαίρεσης, και για τον τομέα αυτόν εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι διατάξεις της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται ότι οι συμβάσεις που αφορούν διάφορες δραστηριότητες εξετάζονται σύμφωνα με το άρθρο 9 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Αυτό σημαίνει ότι όταν ένας αναθέτων φορέας δεσμεύεται σε «μεικτή» σύναψη συμβάσεων, δηλαδή σε σύμβαση για τη στήριξη τόσο των δραστηριοτήτων που εξαιρούνται από την εφαρμογή της οδηγίας 2004/17/ΕΚ όσο και των δραστηριοτήτων που δεν εξαιρούνται, πρέπει να δίνεται προσοχή στις δραστηριότητες για τις οποίες προορίζεται κυρίως η σύμβαση. Σε περίπτωση τέτοιας μεικτής σύμβασης, όπου κύριος σκοπός είναι η υποστήριξη της παραγωγής φυσικού αερίου, εφαρμόζονται οι διατάξεις της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Εάν είναι αντικειμενικά αδύνατο να προσδιοριστεί για ποια δραστηριότητα προορίζεται κυρίως η σύμβαση, η σύμβαση συνάπτεται σύμφωνα με τους κανόνες που αναφέρονται στο άρθρο 9 παράγραφοι 2 και 3 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ.
(20)
Η παρούσα απόφαση βασίζεται στη νομική και πραγματική κατάσταση από τον Μάρτιιο του 2011 έως τον Απρίλιο του 2011, όπως προκύπτει από τις πληροφορίες που διαβίβασαν η Assomineraria, η επιθεώρηση «BP Statistical Review of World Energy 2010» και οι αρχές της Ιταλίας. Δύναται να αναθεωρηθεί εφόσον, λόγω σημαντικών μεταβολών στη νομική ή στην πραγματική κατάσταση, δεν πληρούνται πλέον οι όροι εφαρμογής του άρθρου 30 παράγραφος 1 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ,
(21)
Τα μέτρα τα προβλεπόμενα στην παρούσα απόφαση συμφωνούν με τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για τις δημόσιες συμβάσεις,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η οδηγία 2004/17/ΕΚ δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις που συνάπτουν οι αναθέτουσες αρχές και οι οποίες έχουν σκοπό να επιτρέψουν την παροχή των κατωτέρω υπηρεσιών στην Ιταλία:
α)
αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και
β)
παραγωγή πετρελαίου.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιταλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 24 Ιουνίου 2011.
PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 24. června 2011
o vynětí průzkumu ropy a plynu a těžby ropy v Itálii z uplatňování směrnice Evropského parlamentu a Rady 2004/17/ES o koordinaci postupů při zadávání zakázek subjekty působícími v odvětví vodního hospodářství, energetiky, dopravy a poštovních služeb
(oznámeno pod číslem K(2011) 4253)
(Pouze italské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/372/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na směrnici Evropského parlamentu a Rady 2004/17/ES ze dne 31. března 2004 o koordinaci postupů při zadávání zakázek subjekty působícími v odvětví vodního hospodářství, energetiky, dopravy a poštovních služeb (1), a zejména na čl. 30 odst. 5 a 6 uvedené směrnice,
vzhledem k těmto důvodům:
I. SKUTEČNOSTI
(1)
Dne 23. března 2011 předalo Italské sdružení ropného a těžebního průmyslu Assomineraria Komisi elektronickou poštou žádost podle čl. 30 odst. 5 směrnice 2004/17/ES. V souladu s čl. 30 odst. 5 prvním pododstavcem o tom Komise informovala italské orgány dopisem ze dne 1. dubna 2011, na který uvedené orgány odpověděly dne 19. dubna 2011. Žádost předložená sdružením Assomineraria se týká průzkumu ropy a plynu a těžby ropy v Itálii. V souladu s předchozími rozhodnutími Komise o spojení podniků (2) byly v žádosti popsány dvě různé činnosti:
a)
průzkum ropy a zemního plynu a
b)
těžba ropy.
(2)
V souladu s výše uvedenými rozhodnutími Komise se „těžbou“ rozumí pro účely tohoto rozhodnutí také „příprava nalezišť“, tj. zřizování vhodné infrastruktury pro budoucí těžbu (ropné plošiny, potrubí, terminály apod.). Podle zavedené praxe Komise „příprava nalezišť, těžba a prodej surové ropy „tvoří“ jeden relevantní trh s produkty“ (3). Pro účely tohoto rozhodnutí proto bude platit, že „těžba“ zahrnuje jak „přípravu nalezišť“, tak i (první) prodej ropy.
(3)
Sdružení Assomineraria je obchodní sdružení, které v této souvislosti jedná jménem hlavních podniků působících v Itálii v odvětví průzkumu a těžby uhlovodíků. Čtyřmi hlavními společnostmi patřícími do sdružení jsou ENI S.p.A., Edison S.p.A, Shell Italia E&P S.p.A a Total E&P Italia S.p.A.
II. PRÁVNÍ RÁMEC
(4)
Článek 30 směrnice 2004/17/ES stanoví, že zakázky, které mají umožnit výkon jedné z činností, na něž se směrnice 2004/17/ES vztahuje, se touto směrnicí neřídí, pokud je daná činnost v členském státě, v němž je vykonávána, přímo vystavena hospodářské soutěži na trzích, na které není omezen přístup. Přímé vystavení hospodářské soutěži se posuzuje na základě objektivních kritérií s přihlédnutím ke zvláštním rysům dotyčného odvětví. Přístup na trh se považuje za neomezený, pokud členský stát provedl a uplatňuje příslušné právní předpisy EU k otevření daného odvětví nebo jeho části.
(5)
Protože Itálie provedla a uplatňuje směrnici Evropského parlamentu a Rady 94/22/ES ze dne 30. května 1994 o podmínkách udělování a užívání povolení k vyhledávání, průzkumu a těžbě uhlovodíků (4), přístup na trh by v souladu s čl. 30 odst. 3 prvním pododstavcem směrnice 2004/17/ES měl být považován za neomezený. Přímé vystavení hospodářské soutěži na konkrétním trhu by mělo být posouzeno na základě různých kritérií, z nichž žádné není nutně a samo o sobě rozhodující.
(6)
Pro účely posouzení, zda je příslušný subjekt vystaven přímé hospodářské soutěži na trzích, jichž se toto rozhodnutí týká, se přihlíží k tržnímu podílu rozhodujících subjektů a stupni koncentrace těchto trhů. Vzhledem k tomu, že pro různé činnosti, jichž se toto rozhodnutí týká, se podmínky liší, provede se pro každou činnost a trh samostatné posouzení.
(7)
Tímto rozhodnutím není dotčeno uplatňování pravidel hospodářské soutěže.
III. POSOUZENÍ
(8)
Předchozí rozhodnutí Komise uvedená výše v 1. a 2. bodě odůvodnění určila, že obě dvě činnosti, na které se vztahuje tato žádost (průzkum ropy a zemního plynu a těžba ropy), se týkají samostatných trhů s produkty. Je proto třeba je zkoumat odděleně.
(9)
Podle praxe Komise (5) tvoří průzkum ropy a zemního plynu jeden relevantní trh s produkty, protože na začátku není možné určit, zda průzkum skončí nálezem ropy či zemního plynu. Na trhu průzkumu získávají společnosti zabývající se průzkumem povolení k průzkumu udělované „hostitelskými zeměmi“ obvykle v nabídkových řízeních (6). Na základě dlouhodobé praxe Komise bylo dále stanoveno, že uvedený trh má celosvětový zeměpisný rozsah. Jelikož se nezdá, že by se definice trhu v tomto případě lišila, bude zachována i pro účely tohoto rozhodnutí.
(10)
Tržní podíly subjektů zabývajících se průzkumem lze stanovit pomocí tří proměnných: kapitálových výdajů, prokázaných zásob a předpokládané těžby. Použití kapitálových výdajů se však pro stanovení tržních podílů subjektů na trzích průzkumu uhlovodíků ukázalo jako nevhodné, mj. vzhledem k velkým rozdílům mezi požadovanými výšemi investic, které jsou v různých zeměpisných oblastech nezbytné. Průzkum ropy a zemního plynu v Severním moři tak například vyžaduje vyšší investice než průzkum na Středním východě.
(11)
Pro posouzení tržního podílu hospodářských subjektů v tomto odvětví byly běžně používány dva další parametry, konkrétně jejich podíl na prokázaných zásobách a na předpokládané těžbě (7).
(12)
Podle dostupných informací (8) dosáhly k 31. prosinci 2009 celkové prokázané celosvětové zásoby ropy a zemního plynu 385,58 miliardy normálních krychlových metrů ekvivalentu ropy (dále jen „Sm3 oe“). K 1. lednu 2010 dosáhly celkové prokázané zásoby ropy a zemního plynu v Itálii něco přes 0,205 miliardy Sm3 oe (9), tedy o něco více než 0,05 %. Podíl jednotlivých zadavatelů působících v Itálii je proto nutně ještě menší. Podle dostupných informací existuje přímá úměra mezi prokázanými zásobami ropy a plynu a předpokládanou budoucí těžbou. Podle dostupných informací nic nenasvědčuje tomu, že by se podíl jednotlivých zadavatelů působících v Itálii na trhu podstatně lišil, pokud by byl stanoven na základě předpokládané těžby místo prokázaných rezerv. Vzhledem k závislosti mezi prokázanými zásobami a skutečnou těžbou lze tyto skutečnosti rovněž považovat za měřítko stavu hospodářské soutěže na uvedených trzích.
(13)
Trh průzkumu není vysoce koncentrovaný. Kromě státních společností trh charakterizuje přítomnost mezinárodních vertikálně integrovaných soukromých společností, tzv. „velmi významných“ společností (BP, ExxonMobil a Shell), a určitý počet tzv. „významných“ společností. Tyto prvky jsou známkou přímého vystavení hospodářské soutěži.
(14)
Podle zavedené praxe Komise (10) tvoří příprava nalezišť, těžba a prodej (surové) ropy samostatný trh, jehož zeměpisný rozsah je celosvětový. Protože se nezdá, že by se definice trhu v tomto případě lišila, bude zachována i pro účely tohoto rozhodnutí.
(15)
Podle dostupných informací (11) dosáhla v roce 2009 celková celosvětová denní těžba ropy 79,948 milionu barelů. Ve stejném roce se v Itálii vytěžilo celkem 0,095 milionu barelů denně, a její podíl na trhu tak činil 0,11 %. Podíl jednotlivých zadavatelů působících v Itálii za rok 2009 vypadá takto: při celosvětové těžbě 1 007 tisíc (12) barelů denně má ENI na celosvětové těžbě ropy podíl 1,26 %; Shell má díky celosvětové těžbě 1 581 tisíc barelů ropy denně (13) podíl na trhu ve výši 1,98 % celosvětové těžby ropy; Total denně na celém světě vytěží 1 381 tisíc barelů ropy (14), což dává podíl na trhu ve výši 1,73 % celosvětové těžby ropy, a Edison má při celosvětové těžbě 5 tisíc barelů ropy denně (15) podíl na trhu ve výši 0,006 % celosvětové těžby ropy.
(16)
Pro účely této analýzy je důležité zohlednit celkový stupeň koncentrace na příslušném trhu. Z tohoto pohledu Komise konstatuje, že trh těžby surové ropy charakterizuje přítomnost velkých státních společností a tří mezinárodních vertikálně integrovaných soukromých společností (tzv. „velmi významných“ společností: BP, ExxonMobil a Shell, jejichž podíly na těžbě ropy v roce 2009 dosáhly popořadě 3,2 %, 3,0 % a 2,0 % (16)) a určitý počet tzv. „významných“ společností (17). Z uvedených údajů vyplývá, že se trh skládá z řady subjektů, mezi nimiž lze předpokládat účinnou hospodářskou soutěž.
IV. ZÁVĚRY
(17)
Vzhledem k faktorům zkoumaným v 8. až 16. bodě odůvodnění lze mít za to, že podmínka přímého vystavení hospodářské soutěži stanovená v čl. 30 odst. 1 směrnice 2004/17/ES je v Itálii splněna, pokud jde o tyto služby:
a)
průzkum ropy a zemního plynu a
b)
těžbu ropy.
(18)
Protože se podmínka neomezeného přístupu na trh považuje za splněnou, směrnice 2004/17/ES by se neměla použít v případě, že zadavatelé zadávají zakázky, jež mají v Itálii umožnit vykonávání služeb uvedených v 17. bodě odůvodnění písm. a) a b), ani v případě, že se v uvedených zeměpisných oblastech pořádají na vykonávání takové činnosti veřejné soutěže.
(19)
Z žádosti vyplývá, že ve většině těžebních oblastí v Itálii se těží v různých podílech jak ropa, tak zemní plyn (18). Na těžbu plynu se tato žádost o vynětí nevztahuje a pro toto odvětví nadále platí ustanovení směrnice 2004/17/ES. V této souvislosti je třeba upozornit na to, že zakázky zahrnující více činností se řídí ustanoveními článku 9 směrnice 2004/17/ES. To znamená, že zadává-li zadavatel „smíšenou“ zakázku, tedy zakázku určenou k vykonávání jak činností vyňatých z oblasti působnosti směrnice 2004/17/ES, tak činností, které vyňaty nejsou, je třeba dbát na to, pro které činnosti je zakázka především zamýšlena. V případě smíšené zakázky, jejímž hlavním účelem je podpora těžby plynu, se uplatňují ustanovení směrnice 2004/17/ES. Není-li objektivně možné určit, pro kterou činnost je zakázka především zamýšlena, zadává se v souladu s pravidly uvedenými v čl. 9 odst. 2 a 3 směrnice 2004/17/ES.
(20)
Toto rozhodnutí je založeno na právním a skutkovém stavu z března 2011 až dubna 2011, jak se jeví na základě informací předložených sdružením Assomineraria a italskými orgány a na základě statistického přehledu BP týkajícího se světové energie z roku 2010. Rozhodnutí lze revidovat, pokud by v případě zásadních změn právního či skutkového stavu došlo k tomu, že by nebyly splněny podmínky pro uplatnění čl. 30 odst. 1 směrnice 2004/17/ES.
(21)
Opatření stanovená tímto rozhodnutím jsou v souladu se stanoviskem Poradního výboru pro veřejné zakázky,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Směrnice 2004/17/ES se nevztahuje na zakázky zadávané zadavateli, které mají v Itálii umožnit poskytování těchto služeb:
a)
průzkum ropy a zemního plynu a
b)
těžbu ropy.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Italské republice.
V Bruselu dne 24. června 2011.