ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 17ης Νοεμβρίου 2010
σχετικά με την ενίσχυση για την κάλυψη των δαπανών απομάκρυνσης νεκρών ζώων από τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις της περιφέρειας της Βαλονίας και καταστροφής αυτών (Κρατική ενίσχυση C 1/10 - Βέλγιο)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 7263]
(Τα κείμενα στη γαλλική και την ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)
(2010/789/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α) (2),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα εν λόγω άρθρα (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Μετά την καταγγελία που της υποβλήθηκε στις 23 Απριλίου 2007, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία εξέτασης σχετικά με εικαζόμενες κρατικές ενισχύσεις που χορήγησε το Βέλγιο για την κάλυψη των δαπανών απομάκρυνσης νεκρών ζώων από τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις της περιφέρειας της Βαλονίας και καταστροφής αυτών.
(2)
Στις 2 Ιουλίου 2007 η Επιτροπή απηύθυνε επιστολή προς τις βελγικές αρχές ζητώντας πληροφορίες σχετικά με το εν λόγω μέτρο. Οι βελγικές αρχές διαβίβασαν τις πληροφορίες με την επιστολή τους της 27ης Ιουλίου 2007, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 3 Αυγούστου 2007. Στις 21 Αυγούστου 2007 πραγματοποιήθηκε τεχνική σύσκεψη ύστερα από αίτημα των αρμόδιων βελγικών αρχών. Ύστερα από αυτήν τη σύσκεψη οι εν λόγω αρχές διέθεσαν, στις 4 Οκτωβρίου 2007, συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με την προαναφερόμενη υπόθεση.
(3)
Με επιστολή τους της 10ης Σεπτεμβρίου 2007 οι υπηρεσίες της Επιτροπής ενημέρωσαν το Βέλγιο ότι το καθεστώς ενισχύσεων ήταν καταχωρισμένο στο μητρώο μη κοινοποιηθεισών ενισχύσεων με τον αριθμό NN 56/2007, δεδομένου ότι ένα μέρος των ενισχύσεων είχε ήδη καταβληθεί.
(4)
Μια δεύτερη τεχνική σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2007 ύστερα από αίτημα των αρμόδιων βελγικών αρχών.
(5)
Με επιστολή τους της 25ης Οκτωβρίου 2007 οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζήτησαν από τις βελγικές αρχές να δώσουν περαιτέρω πληροφορίες και διευκρινίσεις. Επειδή δεν έλαβαν απάντηση σε αυτή τους την επιστολή εντός της ταχθείσας προθεσμίας, οι εν λόγω υπηρεσίες απηύθυναν, στις 21 Δεκεμβρίου 2007, επιστολή υπενθύμισης προς τις βελγικές αρχές με νέα προθεσμία απάντησης.
(6)
Στις 4 Ιουνίου 2008, επειδή δεν είχαν λάβει απάντηση στην πρώτη επιστολή υπενθύμισης εντός της ταχθείσας προθεσμίες, οι υπηρεσίες της Επιτροπής απηύθυναν νέα επιστολή υπενθύμισης εφιστώντας την προσοχή των βελγικών αρχών στο γεγονός ότι σε περίπτωση μη τήρησης της νέας προθεσμίας απάντησης των τεσσάρων εβδομάδων η Επιτροπή θα μπορούσε να εκδώσει εντολή για τη διάθεση πληροφοριών κατ’ εφαρμογή του άρθρου 10 παράγραφοι 2 και 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (4). Η προθεσμία αυτή έληξε στις 4 Ιουλίου 2008. Για τον λόγο αυτό η Επιτροπή την 1η Οκτωβρίου 2008 εξέδωσε απόφαση ζητώντας από τις βελγικές αρχές να διαθέσουν τις ζητούμενες πληροφορίες. Με την εν λόγω απόφαση η Επιτροπή ζητούσε από τις βελγικές αρχές να της διαβιβάσουν, μεταξύ άλλων, τα πληροφοριακά δελτία που προβλέπονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (5), με στόχο την αξιολόγηση των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν μετά τις 31 Ιανουαρίου 2007.
(7)
Οι βελγικές αρχές απάντησαν τελικά με επιστολή τους στις 27 Νοεμβρίου 2008 και διαβίβασαν συμπληρωματικές πληροφορίες στις 5 Δεκεμβρίου 2008. Ωστόσο δεν κοινοποίησαν τα δελτία πληροφοριών που είχαν ζητηθεί με την απόφαση της Επιτροπής της 1ης Οκτωβρίου 2008.
(8)
Στις 27 Ιανουαρίου 2009 η Επιτροπή απηύθυνε αίτημα προς τις βελγικές αρχές για τη διάθεση συμπληρωματικών πληροφοριών. Οι βελγικές αρχές απάντησαν με επιστολή τους της 16ης Μαρτίου 2009, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 19 Μαρτίου 2009.
(9)
Με επιστολή της στις 14 Ιανουαρίου 2010 η Επιτροπή ενημέρωσε το Βέλγιο σχετικά με την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΣΛΕΕ») σχετικά με την κοινοποιηθείσα ενίσχυση. Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 15 Ιουλίου 2010. Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τα εν λόγω μέτρα. Κανείς τρίτος ενδιαφερόμενος δεν υπέβαλε παρατηρήσεις.
(10)
Με επιστολή τους στις 19 Φεβρουαρίου 2010 οι βελγικές αρχές ζήτησαν να παραταθεί κατά ένα μήνα η προθεσμία απάντησης που προέβλεπε η επιστολή της Επιτροπής της 14ης Ιανουαρίου 2010. Με επιστολή της τής 5ης Μαρτίου 2010, η Επιτροπή ενέκρινε την παράταση της προθεσμίας απάντησης κατά έναν μήνα. Τελικά, με επιστολή τους στις 12 Μαρτίου 2010, οι βελγικές αρχές εξέφρασαν την αντίθεσή τους σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
II. ΙΣΤΟΡΙΚΟ
II.1 Απόφαση της Επιτροπής - Υπόθεση αριθ. NN 48/2003
(11)
Κατά τη διάρκεια της έρευνας της Επιτροπής κατέστη σαφές ότι η καταγγελία αφορούσε την εφαρμογή του καθεστώτος ενισχύσεων το οποίο έχει εγκριθεί από την Επιτροπή στις 26 Νοεμβρίου 2003 και αφορούσε την κρατική ενίσχυση NN 48/2003 (ex. N. 157/2003) με τίτλο «Διαχείριση της απομάκρυνσης και της καταστροφής των νεκρών ζώων από τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις της περιφέρειας της Βαλονίας». Η υπόθεση αυτή αφορούσε ένα καθεστώς που κοινοποίησαν οι βελγικές αρχές, σύμφωνα με το οποίο το βελγικό κράτος θα μπορούσε να χορηγήσει, υπό μορφή επιδοτούμενων υπηρεσιών, ενίσχυση σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις για την κάλυψη όλων των δαπανών για την απομάκρυνση, την αποθήκευση, τη μεταποίηση και την καταστροφή νεκρών ζώων.
(12)
Προκειμένου να εκδοθεί η απόφαση εκκαθάρισης και ενόψει της επικείμενης έναρξης ισχύος των κατευθυντήριων γραμμών της Κοινότητας σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για εξετάσεις ΜΣΕ, νεκρά ζώα στην εκμετάλλευση και σφάγιο-απορρίμματα («οι κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ») (6) της 1ης Ιανουαρίου 2004, οι βελγικές αρχές δεσμεύθηκαν να τροποποιήσουν το εν λόγω καθεστώς. Οι τροποποιήσεις αυτές ήταν απαραίτητες προκειμένου να υπάρξει συμμόρφωση προς τους όρους των κατευθυντήριων γραμμών για τις ΜΣΕ (μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες) και ειδικότερα το σημείο 29. Σύμφωνα με αυτό το σημείο τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν κρατικές ενισχύσεις μέχρι το 100 % των δαπανών απομάκρυνσης νεκρών ζώων και μέχρι το 75 % των δαπανών για την καταστροφή των νεκρών ζώων. Το βελγικό καθεστώς, όπως κοινοποιήθηκε, δεν ήταν σύμφωνο προς αυτή τη διάταξη, επειδή προέβλεπε ότι η ενίσχυση θα μπορούσε να καλύψει το 100 % των δαπανών καταστροφής των νεκρών ζώων.
(13)
Κατόπιν των αναφερομένων στις αιτιολογικές σκέψεις 11 και 12, οι βελγικές αρχές δεσμεύθηκαν (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 33 και 34 της απόφασης της Επιτροπής σχετικά με την υπόθεση αριθ. NN 48/2003) να τροποποιήσουν αναλόγως το καθεστώς ενισχύσεών τους κατά τρόπον ώστε, από την 1η Ιανουαρίου 2004, οι προβλεπόμενες ενισχύσεις για την κάλυψη του κόστους καταστροφής των νεκρών ζώων να μην υπερβαίνουν το 75 % κατ’ ανώτατο όριο των σχετικών δαπανών αντί για το 100 %. Οι βελγικές αρχές δεσμεύθηκαν εξάλλου να αποστείλουν στην Επιτροπή, το αργότερο μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου του 2003, αποδεικτικά στοιχεία ότι θα είχαν πραγματοποιήσει τις απαραίτητες αλλαγές στο καθεστώς ενισχύσεων.
(14)
Βάσει αυτών των δεσμεύσεων, η Επιτροπή ενέκρινε το εν λόγω καθεστώς για διάρκεια πέντε ετών από τις 31 Ιανουαρίου 2002. Συνεπώς, η εν λόγω προθεσμία εξέπνευσε στις 31 Ιανουαρίου 2007.
II.2 Καταγγελία
(15)
Στις 23 Απριλίου 2007 η Επιτροπή έλαβε καταγγελία σύμφωνα με την οποία οι βελγικές αρχές παραβίαζαν τις κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ καθώς συνέχισαν να χορηγούν ενισχύσεις που έφθαναν μέχρι το 100 % τόσο για την απομάκρυνση των νεκρών ζώων όσο και για την καταστροφή τους.
III. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
(16)
Το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων αφορά ένα περιφερειακό μέτρο που έχει ως στόχο να καλύψει το σύνολο του κόστους παροχής υπηρεσιών σχετικά με την απομάκρυνση, τη μεταφορά, την αποθήκευση, τη μεταποίηση και την καταστροφή των νεκρών ζώων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις που βρίσκονται στην περιφέρεια της Βαλονίας.
(17)
Η οργάνωση και η διαχείριση της εξάλειψης των νεκρών ζώων στις εν λόγω εκμεταλλεύσεις έγινε μέσω διαγωνισμού για τη σύναψη δημόσιας σύμβασης παροχής υπηρεσιών που οργάνωσαν οι περιφερειακές αρχές. Μετά από γενική πρόσκληση υποβολής προσφορών που προκηρύχθηκε σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη σύναψη δημόσιας σύμβασης υπηρεσιών (7), ο εν λόγω διαγωνισμός κατακυρώθηκε στις 31 Ιανουαρίου 2002 στην εταιρεία SA RENDAC-UDES. Η σχετική σύμβαση ήταν χωρισμένη σε τρία διαφορετικά μέρη που αντιστοιχούσαν στις διαφορετικές υπηρεσίες που θα έπρεπε να προσφερθούν:
-
συγκέντρωση των νεκρών ζώων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις και μεταφορά τους προς κάποια μονάδα μεταποίησης, ει δυνατόν μέσω ενός κέντρου συγκέντρωσης ή μιας εγκατάστασης ενδιάμεσης αποθήκευσης,
-
μεταποίηση των νεκρών ζώων, τα οποία θεωρούνται εξ ολοκλήρου ως υλικά ειδικού κινδύνου και μεταφορά των απορριμμάτων που προκύπτουν από τη μεταποίηση προς μονάδες θερμικής καταστροφής, και
-
πλήρης καταστροφή των απορριμμάτων που προκύπτουν από αυτή την επεξεργασία στις εν λόγω ειδικές εγκαταστάσεις.
(18)
Η εταιρεία SA RENDAC-UDES ήταν η μόνη που συμμετέσχε σε αυτό τον διαγωνισμό και για τα τρία μέρη. Ο διαγωνισμός συνεπώς κατακυρώθηκε στην εταιρεία αυτή στις 31 Ιανουαρίου 2002 για περίοδο 5 ετών. Σύμφωνα με πληροφορίες που κοινοποίησαν οι βελγικές αρχές, η ισχύς της σύμβασης παρατάθηκε τουλάχιστον τέσσερις φορές: μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2007, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2008, μέχρι τις 30 Ιουνίου 2009 και, τέλος, μέχρι τη μελλοντική σύναψη της νέας δημόσιας σύμβασης η οποία, σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, θα μπορούσε να αρχίσει να εφαρμόζεται από το τρίτο τρίμηνο του 2010.
(19)
Το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων προβλέπει τη χορήγηση ενίσχυσης στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Οι βελγικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι, παρά το γεγονός ότι χορηγείται άμεσα στην εταιρεία SA RENDAC-UDEC ως παρόχου των υπηρεσιών, όσον αφορά το κόστος των υπηρεσιών που παρέχονται στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, η ενίσχυση εχορηγείτο κατευθείαν στους γεωργούς προκειμένου να καλύψουν το σύνολο των δαπανών τους σε σχέση με τις διάφορες εργασίες συγκέντρωσης, μεταφοράς, αποθήκευσης, μεταποίησης και καταστροφής με τις οποίες θα επιβαρύνονταν, εάν δεν υπήρχε το καθεστώς ενισχύσεων. Οι βελγικές αρχές ανέφεραν επίσης ότι τα ποσά που καταβάλλονταν κατευθείαν στην εταιρεία SA RENDAC-UDES ως αμοιβή για τις υπηρεσίες που παρείχε στους γεωργούς αντιστοιχούσαν εξ ολοκλήρου και μόνο στα ποσά των συμβάσεων παροχής υπηρεσιών που εκτελέστηκαν.
(20)
Η υπηρεσία απορριμμάτων του περιφερειακού υπουργείου περιβάλλοντος της Βαλονίας ανέλαβε να πληρώνει τους λογαριασμούς που εξέδιδε η SA RENDAC-UDES, εν μέρει κατ’ αποκοπή και εν μέρει βάσει τιμολογίων.
(21)
Στο πλαίσιο της εξέτασης της υπόθεσης αριθ. NN 48/2003, οι βελγικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι το καθεστώς αφορά μόνο τα ζώα που βρέθηκαν νεκρά στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις της περιφέρειας της Βαλονίας. Δεν αφορά τα νεκρά ζώα στις αγορές ζώων ή στα σφαγεία.
IV. ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ 13ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2010
(22)
Στην απόφαση της Επιτροπής της 13ης Ιανουαρίου 2010 σχετικά με την κίνηση της διαδικασίας εξέτασης εκφράζονται αμφιβολίες όσον αφορά τη συμβατότητα του καθεστώτος ενισχύσεων με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα του εν λόγω καθεστώτος ενισχύσεων που είχαν ως στόχο να καλύψουν πάνω από το 75 % του κόστους καταστροφής των νεκρών ζώων μπορούν να θεωρηθούν ότι είναι ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά βάσει των κατευθυντηρίων γραμμών ΜΣΕ και των κατευθυντήριων γραμμών 2007-2013 της Κοινότητας όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας και της δασοκομίας 2007-2013 («οι κατευθυντήριες γραμμές 2007-2013») (8).
(23)
Εξάλλου, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η Επιτροπή ενέκρινε το καθεστώς ενισχύσεων μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2007 βάσει των δεσμεύσεων των βελγικών αρχών, οι οποίες έπρεπε να τροποποιήσουν το καθεστώς προκειμένου να τηρούνται οι όροι που προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές ΜΕΒ από την 1η Ιανουαρίου 2004 και επειδή οι δεσμεύσεις αυτές δεν τηρήθηκαν από τις εν λόγω αρχές, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση που έχει ως στόχο να καλύψει το κόστος καταστροφής των σφαγίων σε ποσοστό άνω του 75 % χορηγήθηκε καταχρηστικά.
(24)
Κατά συνέπεια, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 και σε συνδυασμό με το άρθρο 16 του ιδίου κανονισμού σχετικά με την καταχρηστική χορήγηση των ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει την τυπική διαδικασία εξέτασης και κάλεσε το Βέλγιο να υποβάλει τις παρατηρήσεις του.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ
(25)
Με την απάντησή του της 12ης Μαρτίου 2010, το Βέλγιο ενημέρωσε την Επιτροπή ότι θα ελάμβανε τα απαραίτητα μέτρα για τη σύναψης μιας νέας δημόσιας σύμβασης παροχής υπηρεσιών. Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, η ειδική συγγραφή υποχρεώσεων σε σχέση με την εν λόγω νέα δημόσια σύμβαση παροχής υπηρεσιών επρόκειτο να ολοκληρωθεί το αργότερο στις 15 Απριλίου 2010 και η σύμβαση θα μπορούσε να εφαρμόζεται από το τρίτο τρίμηνο του 2010. Εν τω μεταξύ, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι η δημόσια σύμβαση παροχής υπηρεσιών που συνήφθη στις 31 Ιανουαρίου 2002 παρετάθη με τροποποιητική σύμβαση υπό τους ίδιους όρους με αυτούς που ίσχυαν κατά τη σύναψή της στις 31 Ιανουαρίου 2002.
(26)
Επιπροσθέτως, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι i) η περιφέρεια της Βαλονίας θα ζητήσει την εφαρμογή της αρχής των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας για τη διευθέτηση της κατάστασης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων όσον αφορά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2004 μέχρι τις 30 Ιουνίου 2008 και ii) ότι εντός τριών μηνών κατ’ ανώτατο όριο θα ανακτήσουν από κάθε γεωργική εκμετάλλευση ποσό που αντιστοιχεί στο 25 % του κόστους μεταποίησης και καταστροφής των νεκρών ζώων, το οποίο θα υπολογισθεί για την περίοδο από την 1η Ιουλίου 2008 μέχρι την ημερομηνία έναρξης ισχύος της νέας σύμβασης.
(27)
Τέλος, οι βελγικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι θα απαιτήσουν την ανάκτηση των ποσών των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1860/2004 της Επιτροπής, της 6ης Οκτωβρίου 2004, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας (9) οι οποίες υπερβαίνουν τις 3 000 ευρώ σε περίοδο τριών ετών. Οι βελγικές αρχές ανέφεραν επίσης ότι υπέρβαση του ανώτατου επιτρεπόμενου ποσού των 3 000 ευρώ είχε γίνει σε σχέση με 58 γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
VI. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
VI.1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια τού άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(28)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά στο μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη ή με κρατικούς πόρους και νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχείρισης ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής.
(29)
Οι όροι αυτοί πληρούνται στην προκειμένη περίπτωση όσον αφορά τις ενισχύσεις που χορηγούνται στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Οι εν λόγω ενισχύσεις χορηγούνται από τις δημόσιες αρχές της περιφέρειας της Βαλονίας και παρέχουν πλεονέκτημα στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις της περιφέρειας της Βαλονίας καλύπτοντας το κόστος που έχει σχέση με την απομάκρυνση και την καταστροφή των σφαγίων, οι οποίες θα έπρεπε να τις επιβαρύνουν υπό κανονικές συνθήκες.
(30)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το γεγονός ότι η ανταγωνιστικότητα μιας επιχείρησης ενισχύεται σε σχέση με ανταγωνίστριες επιχειρήσεις μέσω της εξασφάλισης οικονομικού πλεονεκτήματος, το οποίο δεν θα απολάμβανε διαφορετικά κατά την κανονική πορεία των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων, δείχνει ότι υπάρχει κίνδυνος στρέβλωσης του ανταγωνισμού (10).
(31)
Η ενίσχυση προς μία επιχείρηση θεωρείται ότι επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών όταν η επιχείρηση αυτή δραστηριοποιείται σε αγορά η οποία είναι ανοικτή στις συναλλαγές εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (11). Στον εν λόγω τομέα είναι σημαντικές οι συναλλαγές εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά συνέπεια, το μέτρο εμπεριέχει τον κίνδυνο να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(32)
Από τα προαναφερόμενα προκύπτει ότι πληρούνται οι όροι του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, εκτός από τις ενισχύσεις οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας.
VI.1.1. Η νομοθεσία σχετικά με τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας
(33)
Οι βελγικές αρχές έχουν επανειλημμένα επισημάνει ότι θα εφάρμοζαν τους κανόνες σχετικά με τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας στον γεωργικό τομέα. Οι κανονισμοί που ίσχυαν κατά την περίοδο χορήγησης της ενίσχυσης είναι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1860/2004 και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1535/2007 της Επιτροπής, της 20ής Δεκεμβρίου 2007, για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis) στον τομέα της παραγωγής γεωργικών προϊόντων (12), ο οποίος κατάργησε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1860/2004.
(34)
Οι ενισχύσεις οι οποίες θα πληρούσαν τους όρους εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1860/2004 ή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1535/2007 θεωρούνται ότι δεν πληρούν όλα τα κριτήρια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(35)
Πρέπει εντούτοις να επισημανθεί ότι σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1535/2007 οι ενισχύσεις ήσσονος σημασίας δεν μπορούν να σωρευθούν με άλλες κρατικές ενισχύσεις για τις ίδιες επιλέξιμες δαπάνες, εάν από τη σώρευση αυτή προκύπτει ένταση ενίσχυσης μεγαλύτερη από αυτή που καθορίζεται από τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση τις ειδικές περιστάσεις κάθε περίπτωσης. Η διάταξη αυτή ισχύει στην παρούσα περίπτωση: δεν μπορεί να υπάρξει σώρευση της ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (η οποία θα αντιπροσώπευε το 25 % του κόστους που έχει σχέση με την καταστροφή των νεκρών ζώων με το οποίο θα έπρεπε να επιβαρυνθούν οι κάτοχοι των γεωργικών εκμεταλλεύσεων) με το υπόλοιπο 75 % το οποίο, σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης [σημείο 133 των κατευθυντηρίων γραμμών 2007-2013 σε συνδυασμό με το άρθρο 16 παράγραφος 1 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1857/2006 της Επιτροπής, της 15ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης στις κρατικές ενισχύσεις προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της παραγωγής γεωργικών προϊόντων και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 70/2001 (13)] μπορεί να θεωρηθεί ως συμβατό με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
(36)
Αντιθέτως, σύμφωνα με το καθεστώς που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1860/2004, φαίνεται ότι δεν απαγορεύεται η σώρευση των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας και των ποσών που αντιπροσωπεύουν το 75 % του κόστους το οποίο έχει σχέση με την καταστροφή των νεκρών ζώων. Αυτό συνάγεται από την αιτιολογική σκέψη 7 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1860/2004 σύμφωνα με την οποία «Ο κανόνας αυτός για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας δεν θίγει τη δυνατότητα που έχουν οι επιχειρήσεις να λαμβάνουν, για το ίδιο σχέδιο, κρατική ενίσχυση που έχει εγκριθεί από την Επιτροπή ή που καλύπτεται από κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία». Πρέπει να πληρούνται οι όροι εφαρμογής του κανονισμού και ειδικά όσον αφορά το όριο της ανώτατης ενίσχυσης των 3 000 ευρώ, κατά τρόπον ώστε κάθε ενίσχυση που υπερβαίνει το όριο των 3 000 ευρώ να μην μπορεί να διέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1860/2004 και μάλιστα για το συνολικό ποσό της ενίσχυσης. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1535/2007, η σώρευση αυτή θα ήταν δυνατή μέχρι έξι μήνες μετά την έναρξη ισχύος αυτού του κανονισμού, δηλαδή μέχρι τις 30 Ιουνίου 2008. Μετά από αυτή την ημερομηνία ισχύουν οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1535/2007.
VI.2. Νομιμότητα της ενίσχυσης
(37)
Το καθεστώς ενισχύσεων, το οποίο εγκρίθηκε από την Επιτροπή με τον αριθμό φακέλου NN 48/2003, κοινοποιήθηκε και εγκρίθηκε για την περίοδο μεταξύ της 31ης Ιανουαρίου 2003 και της 31ης Ιανουαρίου 2007. Η Επιτροπή διαπιστώνει ωστόσο ότι το Βέλγιο συνέχισε να εφαρμόζει το καθεστώς ενισχύσεων και μετά την 1η Φεβρουαρίου 2007 χωρίς να το έχει κοινοποιήσει στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ. Κατά συνέπεια, οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν βάσει αυτού του καθεστώτος μετά την 1η Φεβρουαρίου 2007 ήταν παράνομες κρατικές ενισχύσεις.
VI.3. Συμβατότητα της ενίσχυσης
(38)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ οι ενισχύσεις για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον, μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά.
(39)
Το εν λόγω καθεστώς αφορά τη χορήγηση ενίσχυσης υπό τη μορφή επιδότησης υπηρεσιών, η οποία καλύπτει το σύνολο του κόστους παροχής υπηρεσιών σχετικά με την απομάκρυνση, τη μεταφορά, τη μεταποίηση και την καταστροφή των νεκρών ζώων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις οι οποίες βρίσκονται στην περιφέρεια της Βαλονίας.
(40)
Όσον αφορά την περίοδο μεταξύ της 31ης Ιανουαρίου 2002 και της 31ης Δεκεμβρίου 2003, η απόφαση της Επιτροπής σχετικά με την υπόθεση NN 48/2003 προβλέπει ότι το καθεστώς θα μπορούσε να υπαχθεί στην εξαίρεση που προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ. Εντούτοις, όπως προαναφέρθηκε, για την περίοδο πριν την 1η Ιανουαρίου 2004, οι βελγικές αρχές είχαν δεσμευθεί να τροποποιήσουν το κοινοποιηθέν καθεστώς κρατικών ενισχύσεων, προκειμένου να είναι σύμφωνο με τις κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ, όπως θα εφαρμόζονταν από την 1η Ιανουαρίου 2004. Οι βελγικές αρχές έπρεπε συγκεκριμένα να ενεργήσουν κατά τρόπον ώστε η ενίσχυση να καλύπτει μόνο το 75 % του κόστους καταστροφής των νεκρών ζώων (το υπόλοιπο θα έπρεπε να επιβαρύνει τον ίδιο τον κάτοχο της γεωργικής εκμετάλλευσης) και να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή, το αργότερο μέχρι τα μέσα του Δεκεμβρίου 2003, τα στοιχεία που θα αποδείκνυαν ότι είχαν όντως πραγματοποιηθεί οι απαραίτητες αλλαγές όσον αφορά το καθεστώς ενισχύσεων.
(41)
Η απαίτηση αυτή είχε επιβληθεί από τις κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ, οι οποίες αποτελούσαν την ισχύουσα τότε νομοθεσία. Στο σημείο 29 οι κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ αναφέρουν τα εξής:
«29.
Από την 1η Ιανουαρίου 2004 και μετά τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν κρατικές ενισχύσεις μέχρι το 100 % του κόστους αποκομιδής για νεκρά ζώα στην εκμετάλλευση τα οποία πρέπει να καταστραφούν και μέχρι το 75 % του κόστους καταστροφής των εν λόγω σφαγίων· […]».
(42)
Τα σημεία 30 και 31 των κατευθυντηρίων γραμμών ΜΣΕ προέβλεπαν εξαιρέσεις από τον κανόνα σύμφωνα με τον οποίο η ενίσχυση μπορούσε να καλύψει το κόστος καταστροφής των νεκρών ζώων μέχρι 75 %:
«30.
Εναλλακτικά, τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν κρατικές ενισχύσεις μέχρι 100 % του κόστους αποκομιδής και καταστροφής νεκρών ζώων στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η ενίσχυση χρηματοδοτείται μέσω τελών ή μέσω υποχρεωτικών εισφορών που προορίζονται για τη χρηματοδότηση της καταστροφής τέτοιων νεκρών ζώων, υπό τον όρο ότι τα εν λόγω τέλη και εισφορές περιορίζονται και επιβάλλονται άμεσα στον τομέα του κρέατος.
31.
Τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν κρατική ενίσχυση μέχρι το 100 % του κόστους αποκομιδής και καταστροφής νεκρών ζώων στην εκμετάλλευση, εφόσον υφίσταται η υποχρέωση διενέργειας εξετάσεων για ΜΣΕ στα εν λόγω νεκρά ζώα.».
(43)
Επισημαίνεται ότι, στο πλαίσιο της εξέτασης της υπόθεσης NN 48/2003, οι βελγικές αρχές δεν ισχυρίστηκαν ποτέ ότι θα μπορούσε να ισχύει μία από αυτές τις εξαιρέσεις.
(44)
Οι κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ καταργήθηκαν την 1η Ιανουαρίου 2007, όπως προέβλεπε το σημείο 194 στοιχείο γ) των κατευθυντηρίων γραμμών 2007-2013. Σύμφωνα με το σημείο 134 των κατευθυντηρίων γραμμών 2007-2013, η Επιτροπή δηλώνει τις κρατικές ενισχύσεις που αφορούν τις δοκιμές ΜΣΕ και τα νεκρά ζώα συμμορφούνται με το άρθρο 108 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, εάν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις του άρθρου 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1857/2006.
(45)
Το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1857/2006 δεν τροποποιεί την ουσία όσον αφορά την αξιολόγηση της ενίσχυσης που χορηγείται για την αποκομιδή και την καταστροφή των νεκρών ζώων. Όπως και στην περίπτωση των κατευθυντηρίων γραμμών ΜΣΕ, ο κανονισμός προβλέπει στο άρθρο 16 παράγραφος 1 στοιχείο δ) ότι οι ενισχύσεις που μπορούν να ανέλθουν στο 100 % του κόστους το οποίο έχει σχέση με την αποκομιδή νεκρών ζώων και στο 75 % του κόστους που έχει σχέση με την καταστροφή των νεκρών ζώων θεωρούνται συμβατές με την εσωτερική αγορά. Οι διατάξεις του άρθρου 16 παράγραφος 1 στοιχεία ε) και στ) προβλέπουν τη δυνατότητα εξαίρεσης από το ανώτατο όριο του 75 %, ώστε να επιτυγχάνεται ποσοστό ενίσχυσης 100 % στις ακόλουθες περιπτώσεις: i) όταν οι ενισχύσεις χρηματοδοτούνται από τέλη ή υποχρεωτικές εισφορές με στόχο τη χρηματοδότηση της καταστροφής αυτών των νεκρών ζώων, υπό τον όρο ότι αυτά τα τέλη και οι εισφορές θα είναι περιορισμένες και θα επιβάλλονται άμεσα στον τομέα του κρέατος ή ii) όταν είναι υποχρεωτικό να υποβάλλονται τα νεκρά ζώα σε εξετάσεις ΜΣΕ.
(46)
Επειδή η νέα νομοθεσία [κατευθυντήριες γραμμές 2007-2013 και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1857/2006] δεν άλλαξε ουσιαστικά την κατάσταση σε σχέση με την προηγούμενη νομοθεσία (κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ), η αξιολόγηση της υπόθεσης με βάση τους ισχύοντες κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να είναι η ίδια για το σύνολο της σχετικής περιόδου (δηλαδή από την 1η Ιανουαρίου 2004 μέχρι σήμερα).
(47)
Όπως προαναφέρθηκε, οι βελγικές αρχές είχαν δεσμευθεί, στο πλαίσιο της εξέτασης της υπόθεσης NN 48/2003, να τροποποιήσουν το καθεστώς ενισχύσεων κατά τρόπον ώστε οι ενισχύσεις που προβλέπονται για την κάλυψη του κόστους που έχει σχέση με την καταστροφή των νεκρών ζώων να μην υπερβαίνει το 75 % αυτού του κόστους από την 1η Ιανουαρίου 2004. Εντούτοις, κατά τη διάρκεια της εξέτασης της εν λόγω υπόθεσης οι βελγικές αρχές δεν διέψευσαν το γεγονός ότι το καθεστώς κρατικών ενισχύσεων δεν είχε τροποποιηθεί παρά τη δέσμευσή τους ως προς αυτό.
(48)
Εξάλλου, οι βελγικές αρχές ανέφεραν επανειλημμένως στο πλαίσιο της παρούσας υπόθεσης (π.χ. με επιστολή τους της 27ης Νοεμβρίου 2008) ότι η δεύτερη των απαλλαγών που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 42 μπορεί όντως να εφαρμοστεί και ότι η ενίσχυση μπορεί να καλύψει μέχρι το 100 % του κόστους που έχει σχέση με την καταστροφή των νεκρών ζώων. Κατά την άποψή τους, η εξαίρεση δικαιολογείται από το γεγονός ότι ήταν υποχρεωτικό να γίνουν εξετάσεις ΜΣΕ σε όλα τα νεκρά ζώα (σημείο 31 των κατευθυντηρίων γραμμών ΜΣΕ και άρθρο 16 παράγραφος 1 στοιχείο στ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1857/2006). Εντούτοις, καμία απόδειξη δεν προσκομίστηκε για την υποστήριξη αυτού του ισχυρισμού.
(49)
Το βασικό επιχείρημα που παρουσίασε το Βέλγιο για την υποστήριξη του ισχυρισμού του είναι ότι ήταν υποχρεωμένο να πραγματοποιήσει αυτές τις εξετάσεις σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 999/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (14). Το επιχείρημα αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό. Πράγματι, κατ’ εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού οι αρχές της Βαλονίας έχουν την υποχρέωση να πραγματοποιήσουν εξετάσεις ΜΣΕ στα νεκρά ζώα σύμφωνα με τους ακόλουθους κανόνες:
-
από την 1η Ιουλίου 2001 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2008 σε όλα τα ηλικιωμένα νεκρά βοοειδή στην εκμετάλλευση ηλικίας άνω των 24 μηνών· και
-
από την 1η Ιανουαρίου 2009 σε όλα τα νεκρά βοοειδή στην εκμετάλλευση ηλικίας άνω των 48 μηνών. Κάθε κράτος μέλος εντούτοις μπορεί να αποφασίσει να συνεχίσει να πραγματοποιεί τις εξετάσεις στα νεότερης ηλικίας βοοειδή μεταξύ 24 και 48 μηνών.
(50)
Κατά συνέπεια, η υποχρέωση πραγματοποίησης των εξετάσεων αφορά μόνο τα ζώα κάποιας ηλικίας (24 μηνών για την περίοδο μεταξύ της 1ης Ιουλίου 2001 και της 31ης Δεκεμβρίου 2008 και 48 μηνών μετά από αυτήν την ημερομηνία). Αυτό που είναι ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η υποχρέωση αυτή αφορά μόνο τα βοοειδή. Τα νεκρά ζώα μέσα στην εκμετάλλευση των άλλων ειδών (χοίροι, άλογα, πουλερικά κ.λπ.) δεν πρέπει να υποβληθούν υποχρεωτικά σε εξετάσεις ΜΣΕ. Από τις πληροφορίες που διέθεσαν οι βελγικές αρχές (επιστολή της 27ης Νοεμβρίου 2008) προκύπτει ότι ο αριθμός των νεκρών ζώων που μπορούν τελικά να τύχουν αυτής της απαλλαγής σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 999/2001 αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 20-25 % του συνολικού κόστους για τη μεταποίηση των νεκρών ζώων στο πλαίσιο της σύμβασης παροχής υπηρεσιών. Κατά συνέπεια, μόνο οι ενισχύσεις για το κόστος που συνδέεται αποκλειστικά με την υποχρέωση πραγματοποίησης των εξετάσεων ΜΣΕ, όπως προβλέπει ο κανονισμός αριθ. 999/2001, μπορούν να θεωρηθούν συμβατές, υπό τον όρο ότι υπάρχει η δυνατότητα προσδιορισμού αυτού του κόστους με ακρίβεια.
(51)
Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι η πρώτη απαλλαγή σύμφωνα με την οποία το κόστος αποκομιδής και καταστροφής των νεκρών ζώων επιτρέπεται να καλύπτεται μέχρι 100 % μέσω τελών και υποχρεωτικών εισφορών στον τομέα του κρέατος δεν ισχύει στη συγκεκριμένη περίπτωση. Οι βελγικές αρχές δεν επικαλέστηκαν ποτέ την ισχύ αυτής της απαλλαγής, ούτε προσκόμισαν κάποιο αποδεικτικό στοιχείο εν προκειμένω.
(52)
Βάσει των προαναφερομένων, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι τα μέτρα του εν λόγω καθεστώτος ενισχύσεων που έχουν ως στόχο να καλύψουν πάνω από το 75 % του κόστους καταστροφής των νεκρών ζώων δεν είναι συμβατά με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ ή τις κατευθυντήριες γραμμές 2007-2013, εκτός από το κόστος που έχει άμεση σχέση με την επεξεργασία των νεκρών ζώων για τα οποία υπάρχει υποχρέωση πραγματοποίησης των εξετάσεων ΜΣΕ.
(53)
Εξάλλου, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η Επιτροπή ενέκρινε το καθεστώς ενισχύσεων μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2007 βάσει των δεσμεύσεων των βελγικών αρχών, οι οποίες έπρεπε να τροποποιήσουν το καθεστώς προκειμένου να τηρούνται οι όροι που προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ από την 1η Ιανουαρίου 2004 και επειδή οι δεσμεύσεις αυτές δεν τηρήθηκαν από τις εν λόγω αρχές, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ενισχύσεις που έχουν ως στόχο να καλύψουν το κόστος καταστροφής των νεκρών ζώων σε ποσοστό άνω του 75 % χορηγήθηκαν καταχρηστικά, τουλάχιστον όσον αφορά τις ενισχύσεις που δεν σχετίζονται με την υποχρέωση πραγματοποίησης των εξετάσεων ΜΣΕ.
(54)
Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, όταν μια κρατική ενίσχυση είναι παράνομη και ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά, πρέπει να ανακτηθεί από τους δικαιούχους. Ο στόχος της ανάκτησης επιτυγχάνεται εφόσον η επίμαχη ενίσχυση, προσαυξημένη ενδεχομένως με τόκους υπερημερίας, επιστραφεί από τον αποδέκτη ή, με άλλα λόγια, από τις επιχειρήσεις που όντως επωφελήθηκαν από αυτή.
(55)
Η παρούσα απόφαση πρέπει να εφαρμοστεί άμεσα, ιδίως σε ό,τι αφορά την ανάκτηση όλων των μεμονωμένων ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος ενίσχυσης, με εξαίρεση εκείνες που χορηγήθηκαν για συγκεκριμένα σχέδια τα οποία, κατά τη χρονική στιγμή της χορήγησης των ενισχύσεων, πληρούσαν όλες τις προϋποθέσεις του κανονισμού για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας ή του κανονισμού απαλλαγής δυνάμει των άρθρων 1 και 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 του Συμβουλίου, της 7ης Μαΐου 1998, για την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σε ορισμένες κατηγορίες οριζόντιων κρατικών ενισχύσεων (15), ή καθεστώτος ενισχύσεων που έχει εγκριθεί από την Επιτροπή.
VII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(56)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το Βέλγιο χορήγησε παράνομα την εν λόγω ενίσχυση κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ. Επειδή η εν λόγω ενίσχυση είναι εν μέρει ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά, το Βέλγιο οφείλει να θέσει τέλος σ’ αυτήν και να ανακτήσει από τους δικαιούχους τα ποσά που έχουν ήδη χορηγηθεί,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Το καθεστώς ενισχύσεων που εφάρμοσε το Βέλγιο στους γεωργούς της περιφέρειας της Βαλονίας με σκοπό την κάλυψη του κόστους που συνδέεται με την απομάκρυνση των νεκρών ζώων από τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις της περιφέρειας της Βαλονίας και την καταστροφή αυτών είναι εν μέρει ασυμβίβαστο με την εσωτερική αγορά.
2. Μόνο το μέρος της ενίσχυσης που αφορά αποκλειστικά την υποχρέωση των γεωργών να πραγματοποιήσουν τις εξετάσεις ΜΣΕ σύμφωνα με τον κανονισμό αριθ. 999/2001 είναι συμβατό με την εσωτερική αγορά, υπό τον όρο ότι υπάρχει δυνατότητα επακριβούς προσδιορισμού του εν λόγω κόστους.
Άρθρο 2
Το Βέλγιο υποχρεούται να καταργήσει το καθεστώς ενισχύσεων του άρθρου 1.
Άρθρο 3
Τα ποσά που χορηγήθηκαν δυνάμει του καθεστώτος ενισχύσεων του άρθρου 1 της παρούσας απόφασης δεν συνιστούν ενισχύσεις κατά την έννοια της συνθήκης εάν, τον καιρό της χορήγησής τους, πληρούσαν τους όρους που προβλέπει ο κανονισμός ο οποίος εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 και ίσχυε εκείνη τη στιγμή.
Άρθρο 4
Οι μεμονωμένες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν δυνάμει του καθεστώτος που προβλέπεται στο άρθρο 1 της παρούσας απόφασης οι οποίες, τον καιρό της χορήγησής τους, πληρούσαν τους όρους που προβλέπει κανονισμός ο οποίος εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 ή οποιοδήποτε άλλο εγκεκριμένο καθεστώς ενισχύσεων είναι συμβατές με την εσωτερική αγορά μέχρι το ανώτατο ποσοστό που ισχύει γι’ αυτό το είδος ενισχύσεων.
Άρθρο 5
1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 1 παράγραφος 2, του άρθρου 3 και του άρθρου 4, το Βέλγιο θα λάβει όλα τα μέτρα που είναι αναγκαία για να επιστρέψουν οι δικαιούχοι την ασυμβίβαστη ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1, η οποία έχει ήδη καταβληθεί σε αυτούς παράνομα.
2. Η ανάκτηση πρέπει να γίνει χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στο εθνικό δίκαιο, υπό τον όρο ότι επιτρέπουν την άμεση και αποτελεσματική εκτέλεση της παρούσας απόφασης. Η ανακτώμενη ενίσχυση περιλαμβάνει τόκους που υπολογίζονται από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκε στη διάθεση των δικαιούχων μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής της ανάκτησης. Οι τόκοι υπολογίζονται με βάση το συντελεστή αναφοράς που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ισοδυνάμου επιχορήγησης στο πλαίσιο των περιφερειακών ενισχύσεων.
Άρθρο 6
Το Βέλγιο κοινοποιεί στην Επιτροπή, εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, τα μέτρα που έλαβε για να συμμορφωθεί προς αυτήν.
Το Βέλγιο ενημερώνει την Επιτροπή για την πρόοδο των εθνικών μέτρων που ελήφθησαν για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης μέχρι να ολοκληρωθεί η ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 1. Υποβάλλει αμέσως, με απλό αίτημα της Επιτροπής, όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει και προγραμματίσει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση, καθώς και λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά των ενισχύσεων και των τόκων που έχουν ήδη ανακτηθεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 7
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο του Βελγίου.
Βρυξέλλες, 17 Νοεμβρίου 2010.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 17. listopadu 2010
o státní podpoře C 1/10 - Belgie týkající se podpory na pokrytí nákladů spojených s odklizením a neškodným odstraněním uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu
(oznámeno pod číslem K(2010) 7263)
(Pouze francouzské a nizozemské znění je závazné)
(2010/789/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody (2),
poté, co vyzvala zúčastněné strany, aby v souladu s uvedenými články podaly připomínky (3),
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Komise rozhodla na základě stížnosti předložené dne 23. dubna 2007, že zahájí vyšetřovací řízení v souvislosti s tvrzeními, že Belgie udělila státní podpory na pokrytí nákladů spojených s odklizením a neškodným odstraněním uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu.
(2)
Dne 2. července 2007 Komise zaslala belgickým orgánům dopis s žádostí o poskytnutí informací o sporném opatření. Belgické orgány poskytly informace dopisem ze dne 27. července 2007, zaevidovaným dne 3. srpna 2007. Na žádost příslušných belgických orgánů se dne 21. srpna 2007 konalo technické zasedání. V návaznosti na toto zasedání poskytly belgické orgány dne 4. října 2007 k předmětnému případu doplňující informace.
(3)
Dopisem ze dne 10. září 2007 útvary Komise Belgii informovaly, že tento režim podpor byl zapsán do seznamu neoznámených podpor pod číslem NN 56/2007, jelikož část finančních prostředků již zjevně byla vyplacena.
(4)
Na žádost příslušných belgických orgánů se dne 12. října 2007 konalo druhé technické zasedání.
(5)
Dopisem ze dne 25. října 2007 útvary Komise vyzvaly belgické orgány k poskytnutí podrobnějších informací. Vzhledem k tomu, že útvary Komise neobdržely ve stanovené lhůtě žádnou odpověď, zaslaly dne 21. prosince 2007 belgickým orgánům upomínku, ve které jim pro zaslání odpovědi poskytly novou lhůtu.
(6)
Poté, co útvary Komise neobdržely ve stanovené lhůtě žádnou odpověď na první upomínku, zaslaly dne 4. června 2008 belgickým orgánům novou upomínku s upozorněním, že v případě nedodržení nové lhůty pro zaslání odpovědi stanovené na čtyři týdny může Komise vydat příkaz k poskytnutí informací podle čl. 10 odst. 2 a 3 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (4). Tato lhůta vypršela dne 4. července 2008. Komise proto dne 1. října 2008 přijala rozhodnutí, kterým belgické orgány vyzvala, aby požadované informace poskytly. V uvedeném rozhodnutí Komise požádala belgické orgány, aby jí mimo jiné předložily informační listy stanovené nařízením Komise (ES) č. 794/2004 ze dne 21. dubna 2004, kterým se provádí nařízení Rady (ES) č. 659/1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (5), za účelem posouzení podpor poskytnutých po 31. lednu 2007.
(7)
Belgické orgány konečně odpověděly dopisem ze dne 27. listopadu 2008 a dne 5. prosince 2008 zaslaly doplňující informace. Informační listy požadované rozhodnutím Komise ze dne 1. října 2008 však neposkytly.
(8)
Dne 27. ledna 2009 Komise zaslala belgickým orgánům žádost o poskytnutí dodatečných informací. Belgické orgány odpověděly na tuto žádost dopisem ze dne 16. března 2009, zaevidovaným dne 19. března 2009.
(9)
Dopisem ze dne 14. ledna 2010 Komise informovala Belgii o svém rozhodnutí zahájit proti oznámené podpoře řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“). Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie dne 15. července 2010. Komise vyzvala zúčastněné strany, aby k předmětnému opatření podaly připomínky. Žádná třetí zúčastněná strana připomínky nepodala.
(10)
Dopisem ze dne 19. února 2010 belgické orgány požádaly o prodloužení lhůty pro zaslání odpovědi, kterou stanovila Komise v dopise ze dne 14. ledna 2010, o další měsíc. Dopisem ze dne 5. března 2010 Komise žádosti o poskytnutí dodatečné jednoměsíční lhůty pro zaslání odpovědi vyhověla. V dopise ze dne 12. března 2010 belgické orgány reagovaly na rozhodnutí o zahájení řízení.
II. SOUVISLOSTI
II.1. Rozhodnutí Komise - věc č. NN 48/2003
(11)
V průběhu šetření Komise se jednoznačně ukázalo, že stížnost se týká provádění režimu podpor schváleného Komisí dne 26. listopadu 2003 ve věci státní podpory č. NN 48/2003 (ex N 157/2003) s názvem „Správa odklizení a neškodného odstranění uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu“. Tento případ se týkal režimu oznámeného belgickými orgány, v jehož rámci belgický stát poskytoval podporu zemědělským podnikům formou dotovaných služeb, která pokrývala veškeré náklady na odklizení, uchování, zpracování a neškodné odstranění uhynulých hospodářských zvířat.
(12)
Aby mohlo být přijato rozhodnutí o schválení účetní závěrky a s ohledem na pokyny Společenství týkající se státní podpory na testy TSE, uhynulá zvířata a odpady z jatek (dále jen „pokyny TSE“) (6), které měly bezprostředně, tj. dne 1. ledna 2004, vstoupit v platnost, se belgické orgány zavázaly, že provedou v režimu určité úpravy. Tyto úpravy byly nezbytné pro dodržení podmínek uvedených v pokynech TSE, a zejména odstavce 29 těchto pokynů. Tento odstavec stanoví, že členské státy mohou poskytnout státní podporu až do výše 100 % nákladů na odklizení uhynulých hospodářských zvířat a 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů. Oznámený belgický režim nebyl s tímto ustanovením v souladu, neboť stanovil, že je možno poskytnout podporu ve výši 100 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů.
(13)
Vzhledem ke skutečnostem uvedeným v 11. a 12. bodě odůvodnění se belgické orgány zavázaly upravit svůj režim podpor (viz 33. a 34. bod odůvodnění rozhodnutí Komise ve věci č. NN 48/2003) takovým způsobem, aby od 1. ledna 2004 byly podpory určené na uhrazení nákladů spojených s neškodným odstraněním kadáverů vypláceny maximálně do výše 75 %, a nikoli 100 %. Belgické orgány se rovněž zavázaly zaslat Komisi nejpozději do poloviny prosince 2003 důkazy o tom, že v režimu podpor byly provedeny nezbytné změny.
(14)
Na základě těchto závazků Komise uvedený režim schválila na dobu pěti let počínaje dnem 31. ledna 2002. Toto období tudíž skončilo dnem 31. ledna 2007.
II.2. Stížnost
(15)
Dne 23. dubna 2007 obdržela Komise stížnost, v níž se tvrdí, že belgické orgány porušují pokyny TSE tím, že nadále poskytují podporu až do výše 100 % nákladů, a to jak na odklizení uhynulých hospodářských zvířat, tak na neškodné odstranění kadáverů.
III. PODROBNÝ POPIS OPATŘENÍ
(16)
Předmětný režim podpor se týká regionálního opatření na pokrytí veškerých nákladů na služby spojené s odklizením, přepravou, uchováním, zpracováním a neškodným odstraněním uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu.
(17)
Organizace a řízení likvidace kadáverů ze zmíněných podniků byly prováděny formou veřejné zakázky na služby přidělované regionálními orgány. Na základě veřejného nabídkového řízení, které bylo vyhlášeno na úrovni Evropské unie formou oznámení veřejné zakázky na služby (7), byla tato zakázka přidělena dne 31. ledna 2002 společnosti S.A. RENDAC-UDES. Dotčená smlouva byla rozdělena do tří samostatných částí odpovídajících jednotlivým službám, které měly být poskytovány:
-
sběr kadáverů uhynulých zvířat v zemědělských podnicích a jejich svoz do zpracovatelského závodu, pokud možno s využitím sběrného střediska nebo meziskladu,
-
zpracování zvířecích kadáverů, jejichž veškeré části se považují za specifikovaný rizikový materiál, a přeprava odpadu ze zpracovatelského závodu do spaloven a
-
úplné zničení odpadu vzniklého při zpracování v zařízeních určených k tomuto účelu.
(18)
Společnost S.A. RENDAC-UDES byla jediným subjektem, který podal nabídku v rámci tohoto nabídkového řízení, a to pro všechny tři části. Zakázka byla tedy přidělena této společnosti dne 31. ledna 2002 na dobu pěti let. Podle informací belgických orgánů byla platnost smlouvy prodloužena nejméně čtyřikrát: do 31. prosince 2007, do 31. prosince 2008, do 30. června 2009 a naposledy až do budoucího provedení nové veřejné zakázky, která by podle belgických orgánů měla být přidělena ve třetím čtvrtletí roku 2010.
(19)
Dotčený režim podpor stanoví poskytnutí podpory zemědělcům. Belgické orgány potvrdily, že ačkoliv byla podpora na náklady na služby poskytované zemědělcům přidělena přímo společnosti S.A. RENDAC-UDEC jakožto poskytovateli služeb, byla vlastně poskytována zemědělcům na pokrytí veškerých nákladů na různé činnosti spojené se sběrem, přepravou, uchováním, zpracováním a odstraněním, které by museli hradit sami, pokud by režim podpor neexistoval. Belgické orgány rovněž uvedly, že částky vyplacené přímo společnosti S.A. RENDAC-UDES za služby poskytnuté zemědělcům odpovídaly naprosto a výlučně tržním cenám poskytnutých služeb.
(20)
Valonský úřad pro odpady při regionálním ministerstvu životního prostředí byl pověřen platbami faktur společnosti S.A. RENDAC-UDES, které byly vystavovány částečně na základě paušálu a částečně na základě tabulkových cen.
(21)
V rámci přezkumu ve věci č. NN 48/2003 belgické orgány potvrdily, že režim se vztahuje pouze na uhynulá zvířata ze zemědělských podniků ve valonském regionu. Nevztahuje se na zvířecí kadávery z trhů s dobytkem a jatek.
IV. ROZHODNUTÍ KOMISE ZE DNE 13. LEDNA 2010
(22)
Ve svém rozhodnutí o zahájení vyšetřovacího řízení ze dne 13. ledna 2010 Komise vyjádřila pochybnosti o slučitelnosti tohoto režimu podpory s pravidly pro státní podpory Evropské unie. Komise konkrétně dospěla k závěru, že opatření dotčeného režimu podpor na pokrytí více než 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů mohou být považována za neslučitelná s vnitřním trhem na základě pokynů TSE a pokynů Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2007-2013 (dále jen „pokyny na období 2007-2013“) (8).
(23)
Kromě toho s ohledem na skutečnost, že Komise schválila režim podpor pro období do 31. ledna 2007 na základě závazků belgických orgánů, které měly upravit režim tak, aby počínaje dnem 1. ledna 2004 vyhovoval podmínkám pokynů TSE, a vzhledem k tomu, že tyto závazky nebyly uvedenými orgány splněny, Komise dospěla k závěru, že v případě podpory na pokrytí více než 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů se jedná o zneužití podpory.
(24)
Proto v souladu s čl. 4 odst. 4 nařízení (ES) č. 659/1999 a ve spojení s článkem 16 téhož nařízení, který se týká zneužití podpory, se Komise rozhodla zahájit formální vyšetřovací řízení a vyzvala Belgii, aby předložila své připomínky.
V. PŘIPOMÍNKY BELGIE
(25)
Ve své odpovědi ze dne 12. března 2010 Belgie informovala Komisi, že hodlá přijmout nezbytná opatření za účelem zadání nové veřejné zakázky na služby. Podle belgických orgánů měly být zvláštní zadávací podmínky, kterými se má nová veřejná zakázka na služby řídit, dokončeny nejpozději do 15. dubna 2010 a veřejná zakázka měla být zadána do třetího čtvrtletí roku 2010. Mezitím belgické orgány informovaly, že smlouva o veřejné zakázce na služby uzavřená dne 31. ledna 2002 byla prodloužena dodatkem za stejných podmínek, které platily v době přidělení zakázky dne 31. ledna 2002.
(26)
Kromě toho belgické orgány prohlásily, že i) valonský region požádá o uplatnění zásady de minimis, aby uvedl do souladu s předpisy postavení zemědělců v období od 1. ledna 2004 do 30. června 2008, a že ii) v maximální lhůtě tří měsíců vybere od jednotlivých zemědělců částku odpovídající 25 % nákladů na zpracování a neškodné odstranění uhynulých zvířat za období od 1. července 2008 do dne, kdy příští veřejná zakázka vstoupí v platnost.
(27)
Belgické orgány v neposlední řadě informovaly Komisi, že na základě nařízení Komise (ES) č. 1860/2004 ze dne 6. října 2004 o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na podporu de minimis v zemědělském odvětví (9) budou vyžadovat navrácení částek podpor de minimis přesahujících úroveň 3 000 EUR za období 3 let. Belgické orgány rovněž uvedly, že maximální způsobilou částku 3 000 EUR údajně překročilo 58 zemědělců.
VI. POSOUZENÍ OPATŘENÍ
VI.1. Existence podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU
(28)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU podpory poskytované v jakékoli formě členským státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(29)
Pokud jde o podporu pro zemědělce, jsou tyto podmínky jsou v předmětném případě splněny. Předmětná podpora je poskytována veřejnými orgány valonského regionu a zvýhodňuje zemědělce valonského regionu tím, že je zbavuje nákladů spojených s odklizením a neškodným odstraněním kadáverů, které by měli za normálních okolností nést.
(30)
Podle judikatury Soudního dvora Evropské unie samotná skutečnost, že konkurenceschopnost určitého podniku by byla posílena vůči soutěžícím podnikům získáním hospodářské výhody, kterou by jinak při svém běžném podnikání nezískal, poukazuje na riziko narušení hospodářské soutěže (10).
(31)
Podpora poskytnutá nějakému podniku může negativně ovlivnit obchod mezi členskými státy, pokud podnik působí na trhu, který je otevřen obchodu v rámci Evropské unie (11). V dotčeném odvětví existuje rozsáhlý obchodní styk v rámci Evropské unie. Toto opatření proto může obchod mezi členskými státy ovlivnit.
(32)
Z výše uvedeného jasně vyplývá, že podmínky čl. 107 odst. 1 SFEU jsou splněny, s výjimkou podpor, které spadají do oblasti právních předpisů týkajících se podpor de minimis.
VI.1.1 Právní předpisy týkající se podpor de minimis
(33)
Belgické orgány několikrát opakovaně tvrdily, že uplatňovaly pravidla de minimis platná pro zemědělské odvětví. Příslušnými právními předpisy platnými v době poskytnutí podpory jsou nařízení (ES) č. 1860/2004 a nařízení Komise (ES) č. 1535/2007 ze dne 20. prosince 2007 o použití článků 87 a 88 Smlouvy ES na podporu de minimis v produkčním odvětví zemědělských produktů (12), kterým bylo nařízení (ES) č. 1860/2004 zrušeno.
(34)
Podpory, které splňují podmínky pro uplatnění nařízení (ES) č. 1860/2004 nebo nařízení (ES) č. 1535/2007, se považují za podpory, které nesplňují všechna kritéria čl. 107 odst. 1 SFEU.
(35)
Je nicméně třeba upřesnit, že v souladu s čl. 3 odst. 7 nařízení (ES) č. 1535/2007 podporu de minimis nelze kumulovat se státní podporou na tytéž způsobilé výdaje, pokud v důsledku této kumulace míra podpory přesahuje úroveň stanovenou právními předpisy Evropské unie pro zvláštní okolnosti každého případu. Uvedené ustanovení se použije v tomto případě: nelze kumulovat podporu de minimis (která by představovala 25 % nákladů spojených s neškodným odstraněním kadáverů, které by měli nést zemědělci) se zbývajícími 75 %, které podle právních předpisů Evropské unie (bod 133 pokynů na období 2007-2013 ve spojení s čl. 16 odst. 1 písm. d) nařízení Komise (ES) č. 1857/2006 ze dne 15. prosince 2006 o použití článků 87 a 88 Smlouvy na státní podporu pro malé a střední podniky působící v produkci zemědělských produktů a o změně nařízení (ES) č. 70/2001 (13)) mohou být považovány za slučitelné s čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
(36)
Zdá se však, že v rámci režimu zavedeného nařízením (ES) č. 1860/2004 taková kumulace podpory de minimis a částek odpovídajících 75 % nákladů spojených s neškodným odstraněním kadáverů nebyla vyloučena. To lze vyvodit ze 7. bodu odůvodnění nařízení (ES) č. 1860/2004, který stanoví, že „pravidlem de minimis není dotčena možnost podniku získat na stejný projekt státní podporu, pokud ji Komise schválí nebo pokud spadá do působnosti nařízení o skupinových výjimkách.“ Musí být dodrženy podmínky použitelnosti nařízení, a zejména maximální hranice podpory ve výši 3 000 EUR, aby na žádnou podporu přesahující hranici 3 000 EUR - a to na celou částku této podpory - nebylo možné uplatnit výhody nařízení (ES) č. 1860/2004. V souladu s čl. 6 odst. 2 nařízení (ES) č. 1535/2007 by taková kumulace měla být možná až po dobu šesti měsíců po vstupu uvedeného nařízení v platnost, tj. do 30. června 2008. Po tomto datu se použijí ustanovení nařízení (ES) č. 1535/2007.
VI.2. Zákonnost podpory
(37)
Režim podpory schválený Komisí pod číslem NN 48/2003 byl oznámen a schválen na období od 31. ledna 2003 do 31. ledna 2007. Komise však zjistila, že Belgie pokračovala v provádění režimu i po 1. únoru 2007, aniž by o tom v souladu s čl. 108 odst. 3 SFEU Komisi informovala. Tento režim podpor se proto po 1. únoru 2007 stal protiprávní státní podporou.
VI.3. Slučitelnost podpory
(38)
V souladu s čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU mohou být za slučitelné s vnitřním trhem považovány podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem.
(39)
Předmětný režim se týká podpory formou dotovaných služeb, která pokrývá veškeré náklady na služby spojené s odklizením, přepravou, zpracováním a neškodným odstraněním uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu.
(40)
Pokud jde o období mezi 31. lednem 2002 a 31. prosincem 2003, rozhodnutí Komise ve věci č. NN 48/2003 stanovilo, že na předmětný režim lze použít odchylku ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU. Pokud však jde o období po 1. lednu 2004, belgické orgány se (jak bylo vysvětleno výše) zavázaly ke změně oznámeného režimu státních podpor za účelem jeho uvedení do souladu s pokyny TSE ve znění platném od 1. ledna 2004. Belgické orgány měly zejména zajistit, aby podpora pokrývala pouze 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů (přičemž zbývající náklady měly nést sami zemědělci), a nejpozději do poloviny prosince 2003 doložit Komisi, že v režimu podpor byly provedeny nezbytné změny.
(41)
Tento požadavek ukládaly pokyny TSE, které byly v té době platným právním předpisem. V bodě 29 pokynů TSE se stanoví:
„29.
Počínaje dnem 1. ledna 2004 mohou členské státy poskytnout státní podporu až do výše 100 % nákladů na odklizení uhynulých hospodářských zvířat určených k odstranění a až do výše 75 % nákladů na neškodné odstranění těchto kadáverů; […].“
(42)
Body 30 a 31 pokynů TSE stanovily výjimky z pravidla, podle něhož podpora může pokrývat náklady na neškodné odstranění uhynulých hospodářských zvířat pouze do výše 75 %:
„30.
Odchylně mohou členské státy poskytnout státní podporu až do výše 100 % nákladů na odklizení a neškodné odstranění kadáverů, pokud se podpora financuje poplatky nebo povinnými příspěvky určenými pro financování neškodného odstranění takových kadáverů, jestliže jsou takové poplatky nebo příspěvky omezeny na odvětví masa a přímo ukládány v tomto odvětví.
31.
Členské státy mohou poskytovat státní podporu až do výše 100 % nákladů na odklizení a neškodné odstranění uhynulých hospodářských zvířat v případech, kdy existuje povinnost provést na dotčených uhynulých hospodářských zvířatech testy na TSE. “
(43)
Je třeba poznamenat, že během přezkumu ve věci č. NN 48/2003 belgické orgány nikdy neuvedly, že by bylo možné uplatnit některou z těchto dvou výjimek.
(44)
Pokyny TSE byly zrušeny dne 1. ledna 2007, jak stanovil odst. 194 písm. c) pokynů na období 2007-2013. V souladu s odstavcem 134 pokynů na období 2007-2013 Komise prohlašuje státní podpory týkající se testů TSE a uhynulých hospodářských zvířat za slučitelné s čl. 108 odst. 3 písm. c) SFEU, pokud splňují všechny podmínky článku 16 nařízení (ES) č. 1857/2006.
(45)
Článek 16 nařízení (ES) č. 1857/2006 nemění podstatu hodnocení podpory na odklizení a neškodné odstranění uhynulých hospodářských zvířat. Stejně jako pokyny TSE toto nařízení v čl. 16 odst. 1 písm. d) stanoví, že podpory až do 100 % nákladů na odklizení mrtvých hospodářských zvířat a 75 % nákladů na neškodné odstranění těchto kadáverů jsou považovány za slučitelné s vnitřním trhem. Ustanovení čl. 16 odst. 1 písm. e) a f) přebírají možnost odchýlit se od maximální hranice 75 % a zvýšit míru podpory na 100 % v těchto případech: i) pokud se podpora financuje poplatky nebo povinnými příspěvky určenými pro financování neškodného odstranění takových kadáverů, jestliže jsou takové poplatky nebo příspěvky omezeny na odvětví masa a přímo ukládány v odvětví masa; nebo ii) v případech, kdy existuje povinnost provést na dotyčných mrtvých hospodářských zvířatech testy na TSE.
(46)
Vzhledem k tomu, že nové právní předpisy (pokyny na období 2007-2013 a nařízení (ES) č. 1857/2006) podstatu situace oproti starším právním předpisům (pokyny TSE) nezměnily, hodnocení předmětného případu z hlediska platných pravidel Evropské unie by mělo být stejné pro celé dotčené období (tj. od 1. ledna 2004 do současnosti).
(47)
Jak již bylo zdůrazněno, belgické orgány se v rámci přezkumu ve věci č. NN 48/2003 zavázaly upravit svůj režim podpor tak, aby od 1. ledna 2004 podpory určené na pokrytí nákladů spojených s neškodným odstraněním kadáverů nepřesahovaly 75 % uvedených nákladů. V průběhu přezkumu předmětného případu však belgické orgány dosud nevyvrátily skutečnost, že režim státních podpor nebyl změněn způsobem, k němuž se zavázaly.
(48)
Kromě toho belgické orgány v této věci opakovaně tvrdily (např. v dopise ze dne 27. listopadu 2008), že ve skutečnosti lze uplatnit druhou z výjimek uvedených v 42. bodě odůvodnění a že podpora může pokrývat až 100 % nákladů spojených s neškodným odstraněním kadáverů. Podle jejich názoru je výjimka odůvodněna tím, že existovala povinnost provést na všech uhynulých hospodářských zvířatech testy na TSE (bod 31 pokynů TSE a čl. 16 odst. 1 písm. f) nařízení (ES) č. 1857/2006). Toto tvrzení však nebylo podloženo žádným důkazem.
(49)
Hlavní argument, který Belgie na podporu svého tvrzení uvedla, je ten, že je povinna tyto testy provádět v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 999/2001 ze dne 22. května 2001 o stanovení pravidel pro prevenci, tlumení a eradikaci některých přenosných spongiformních encefalopatií (14). Tento argument však nelze přijmout. Na základě uvedeného nařízení mají totiž valonské orgány povinnost provádět testy TSE na mrtvých hospodářských zvířatech takto:
-
v období od 1. července 2001 do 31. prosince 2008 u veškerého skotu staršího 24 měsíců a uhynulého v zemědělském podniku a
-
od 1. ledna 2009 u veškerého skotu staršího 48 měsíců a uhynulého v zemědělském podniku. Členský stát se však může rozhodnout provádět testy i nadále na mladším skotu, jehož stáří se pohybuje mezi 24 až 48 měsíci.
(50)
V důsledku toho se povinnost provádět testy vztahuje pouze na zvířata určitého stáří (24 měsíců pro období od 1. července 2001 do 31. prosince 2008 a 48 měsíců po tomto datu). A co je ještě důležitější, tato povinnost se vztahuje pouze na skot. Na zvířatech jiných druhů uhynulých v hospodářství (prasatech, koních, drůbeži atd.) se testy na TSE povinně provádět nemusí. Z informací poskytnutých belgickými orgány (dopisem ze dne 27. listopadu 2008) vyplývá, že na množství kadáverů, kterých by se případně mohla týkat tato výjimka v souladu s nařízením (ES) č. 999/2001, připadá méně než 20-25 % celkových nákladů vynaložených v souvislosti s uhynulými hospodářskými zvířaty, s nimiž bylo nakládáno v rámci smlouvy o poskytování služeb. Proto lze za slučitelné prohlásit pouze ty podpory, které souvisejí výhradně s povinností provádět testy na TSE podle nařízení č. 999/2001, a to za předpokladu, že je možné tyto náklady přesně určit.
(51)
Komise také konstatuje, že první výjimka, která umožňuje pokrytí nákladů na odklizení a neškodné odstranění kadáverů až do výše 100 % prostřednictvím povinných poplatků a příspěvků v odvětví masa, není v předmětném případě použitelná. Belgické orgány se použitelnosti uvedené výjimky nikdy nedovolávaly a ani v tomto ohledu neposkytly žádný důkaz.
(52)
Vzhledem k výše uvedenému Komise dospěla k závěru, že opatření dotčeného režimu podpor určená k pokrytí více než 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů nejsou slučitelná s vnitřním trhem na základě pokynů TSE ani pokynů na období 2007-2013, s výjimkou nákladů přímo spojených s prováděním testů na TSE u kadaváreů těch zvířat, u kterých je to povinné.
(53)
Kromě toho s ohledem na skutečnost, že Komise schválila režimy podpor na období do 31. ledna 2007 na základě závazků belgických orgánů, které měly upravit režim tak, aby počínaje dnem 1. ledna 2004 vyhovoval podmínkám stanoveným pokyny TSE, a vzhledem k tomu, že tyto závazky nebyly uvedenými orgány splněny, Komise dospěla k závěru, že v případě podpory určené na pokrytí více než 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů se jednalo o zneužití podpory, přinejmenším v případě podpor, které nebyly určeny ke kompenzaci povinnosti provádět testy TSE.
(54)
V souladu s čl. 14 odst. 1 nařízení (ES) č. 659/1999 platí, že pokud je protiprávně poskytnutá státní podpora neslučitelná s vnitřním trhem, musí příjemce podporu navrátit. Cíle je dosaženo, jakmile je dotčená podpora případně navýšená o úroky z prodlení navrácena příjemci, tedy podniky, které z ní měly skutečný prospěch.
(55)
Toto rozhodnutí musí být provedeno okamžitě, zejména pokud jde o navrácení veškerých jednotlivých podpor poskytnutých v rámci tohoto režimu podpory, s výjimkou těch, které byly přiděleny na zvláštní projekty a které v době poskytnutí těchto podpor splňovaly všechny podmínky stanovené v nařízení de minimis či podmínky výjimky uplatnitelné na základě článků 1 a 2 nařízení Rady (ES) č. 994/98 ze dne 7. května 1998 o použití článků 92 a 93 Smlouvy o založení Evropského společenství na určité kategorie horizontální státní podpory (15) nebo podmínky stanovené v režimu podpor schváleného Komisí.
VII. ZÁVĚRY
(56)
Komise konstatuje, že Belgie provedla předmětnou podporu protiprávně v rozporu s čl. 108 odst. 3 SFEU. Vzhledem k tomu, že podpora je částečně neslučitelná s vnitřním trhem, Belgie musí tuto podporu zrušit a zajistit, aby příjemci navrátili protiprávně vyplacené částky;
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Režim podpor, který Belgie poskytla ve prospěch zemědělců ve valonském regionu a který je určen na pokrytí nákladů spojených s odklizením a neškodným odstraněním kadáverů uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu, je částečně neslučitelný s vnitřním trhem.
2. Pouze část podpory určená výhradně na vyrovnání povinnosti zemědělců provádět testy na TSE v souladu s nařízením č. 999/2001 je s vnitřním trhem slučitelná za předpokladu, že je možné tyto náklady přesně vyčíslit.
Článek 2
Belgie zruší režim podpor uvedený v článku 1.
Článek 3
Jednotlivé částky poskytnuté v rámci režimu podpor uvedeného v článku 1 tohoto rozhodnutí nepředstavují podpory ve smyslu Smlouvy, pokud v době svého poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém podle článku 2 nařízení (ES) č. 994/98, které bylo v té době použitelné.
Článek 4
Jednotlivé podpory poskytnuté v rámci režimu uvedeného v článku 1 tohoto rozhodnutí, které v době svého poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém podle článku 1 nařízení (ES) č. 994/98 nebo v jakémkoli jiném schváleném režimu podpor, jsou slučitelné s vnitřním trhem až do maximální míry uplatňované pro tento druh podpor.
Článek 5
1. S výhradou ustanovení čl. 1 odst. 2 a článků 3 a 4 Belgie přijme všechna opatření nezbytná k tomu, aby příjemci navrátili neslučitelnou podporu uvedenou v článku 1, která jim již byla protiprávně poskytnuta.
2. K vrácení dojde neprodleně v souladu s postupy stanovenými ve vnitrostátním právu, pokud tyto postupy umožňují okamžité a účinné provedení tohoto rozhodnutí. Podpora, která má být navrácena, zahrnuje úroky splatné od data, kdy byla poskytnuta příjemcům, až do data svého navrácení. Úroky se vypočítávají na základě referenční sazby používané pro výpočet ekvivalentu dotace v rámci regionálních podpor.
Článek 6
Do dvou měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí Belgie informuje Komisi o opatřeních přijatých za účelem dosažení souladu s tímto rozhodnutím.
Belgie Komisi informuje o postupu provádění vnitrostátních opatření přijatých za účelem výkonu tohoto rozhodnutí až do úplného navrácení podpory uvedené v článku 1. Na žádost Komise bezodkladně předloží veškeré informace o opatřeních již přijatých nebo plánovaných k dosažení souladu s tímto rozhodnutím a rovněž podrobné informace týkající se výše podpory a úroků, které již byly příjemcem navráceny.
Článek 7
Toto rozhodnutí je určeno Belgickému království.
V Bruselu dne 17. listopadu 2010.