ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΉ ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 28ης Ιουλίου 2011
σχετικά με την εξαίρεση της αναζήτησης πετρελαίου και φυσικού αερίου και της εκμετάλλευσης πετρελαίου στη Δανία, εκτός της Γροιλανδίας και των Νήσων Φερόε, από την εφαρμογή της οδηγίας 2004/17/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 5312]
(Το κείμενο στη δανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/481/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη την οδηγία 2004/17/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών (1), και ιδίως το άρθρο 30 παράγραφοι 4 και 6,
Έχοντας υπόψη το αίτημα που υπέβαλε το Βασίλειο της Δανίας με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στις 26 Μαΐου 2011,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
(1)
Στις 26 Μαΐου 2011 η Επιτροπή έλαβε το αίτημα της Δανίας το οποίο της υπεβλήθη με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο δυνάμει του άρθρου 30 παράγραφος 4 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ.
(2)
Το αίτημα που υπεβλήθη από το Βασίλειο της Δανίας αφορά την αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και την εκμετάλλευση πετρελαίου στη Δανία, εκτός της Γροιλανδίας και των Νήσων Φερόε. Ευθυγραμμιζόμενο με παλαιότερες αποφάσεις της Επιτροπής για συγχωνεύσεις (2), το αίτημα περιελάμβανε δύο διακριτές δραστηριότητες, και συγκεκριμένα:
α)
αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και
β)
παραγωγή πετρελαίου.
Σύμφωνα με τις προαναφερθείσες αποφάσεις της Επιτροπής, για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας θα θεωρηθεί ότι η «παραγωγή» περιλαμβάνει και την «ανάπτυξη», δηλαδή τη δημιουργία επαρκούς υποδομής για μελλοντική παραγωγή (εξέδρες πετρελαίου, αγωγοί, τερματικοί σταθμοί κ.λπ.). Επιπλέον, σύμφωνα με πάγια πρακτική της Επιτροπής, «η ανάπτυξη, η παραγωγή και οι πωλήσεις αργού πετρελαίου» συνιστούν «μια σχετική αγορά προϊόντος» (3). Έτσι, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, η «παραγωγή» θα εκλαμβάνεται ότι συμπεριλαμβάνει τόσο την «ανάπτυξη», όσο και την (πρώτη) πώληση πετρελαίου.
(3)
29 εταιρείες συμμετέχουν ως κάτοχοι άδειας ή φορείς εκμετάλλευσης στην εκχώρηση της εκμετάλλευσης πετρελαίου και/ή φυσικού αερίου στη Δανία, ενώ τρεις φορείς είναι υπεύθυνοι για τη σημερινή παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου. Πρόκειται για τις εταιρείες Mærsk Olie og Gas A/S (η «Mærsk» εκμεταλλεύεται 15 πεδία), DONG E&P A/S (η «Dong» εκμεταλλεύεται 3 πεδία) και Hess Denmark ApS (η «Hess» εκμεταλλεύεται 1 πεδίο) (4). Επιπλέον, η Wintershall Nordzee BV και η Altinex Oil Denmark A/S (NORECO) ανακάλυψαν ως φορείς εκμετάλλευσης αναξιοποίητα πεδία χωρίς σημερινή παραγωγή. Για λόγους επιμερισμού των κινδύνων, η συνήθης διαχείριση των δραστηριοτήτων αναζήτησης και εκμετάλλευσης πραγματοποιείται μέσω συμφωνιών κοινοπραξίας, στις οποίες το ένα μέρος ορίζεται ως «φορέας εκμετάλλευσης» και τα λοιπά μέρη της κοινοπραξίας λαμβάνουν κατ’ αναλογία μερίδιο σε οποιαδήποτε ποσότητα πετρελαίου και φυσικού αερίου παράγεται από την κοινοπραξία. Οι μη επιχειρησιακοί συμμετέχοντες ελέγχουν απολύτως το πού, το πότε και σε ποιον πωλούν και, επομένως, είναι συγχρόνως εταίροι και ανταγωνιστές των φορέων εκμετάλλευσης.
(4)
Το αίτημα υποβάλλεται και, ως εκ τούτου, εγκρίνεται από την Konkurrence- og Forbrugerstyrelsen (αρχή ανταγωνισμού και καταναλωτών της Δανίας).
II. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
(5)
Το άρθρο 30 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ προβλέπει ότι οι συμβάσεις που προορίζονται να επιτρέψουν την άσκηση δραστηριότητας που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/17/ΕΚ δεν υπόκεινται στην εν λόγω οδηγία, εάν η δραστηριότητα, στο κράτος μέλος όπου ασκείται, είναι απευθείας εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό σε αγορές στις οποίες η πρόσβαση δεν είναι περιορισμένη. Η άμεση έκθεση στον ανταγωνισμό εκτιμάται με βάση αντικειμενικά κριτήρια, λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων χαρακτηριστικών του σχετικού τομέα. Η πρόσβαση σε μια αγορά θεωρείται ότι δεν περιορίζεται, εφόσον το κράτος μέλος έχει ενσωματώσει στο εθνικό δίκαιο και εφαρμόζει τις διατάξεις της σχετικής νομοθεσίας της ΕΕ για την ελευθέρωση ενός συγκεκριμένου τομέα ή μέρους του.
(6)
Δεδομένου ότι η Δανία έχει ενσωματώσει και θέσει σε εφαρμογή την οδηγία 94/22/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 1994, για τους όρους χορήγησης και χρήσης των αδειών έρευνας, αναζήτησης και παραγωγής υδρογονανθράκων (5), η πρόσβαση στην αγορά πρέπει να θεωρείται ότι δεν είναι περιορισμένη, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 30 παράγραφος 3 πρώτο εδάφιο της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Η απευθείας έκθεση στον ανταγωνισμό σε συγκεκριμένη αγορά πρέπει να εκτιμάται βάσει διαφόρων κριτηρίων, κανένα από τα οποία δεν είναι, από μόνο του, αποφασιστικής σημασίας.
(7)
Για τους σκοπούς αξιολόγησης του κατά πόσον οι σχετικοί φορείς εκμετάλλευσης είναι απευθείας εκτεθειμένοι στον ανταγωνισμό στις αγορές που αφορά η παρούσα απόφαση, λαμβάνεται υπόψη το μερίδιο αγοράς των κύριων εμπλεκομένων και ο βαθμός συγκέντρωσης στις εν λόγω αγορές. Δεδομένου ότι ποικίλλουν οι συνθήκες για τις διάφορες δραστηριότητες που καλύπτονται από την παρούσα απόφαση, διενεργείται χωριστή αξιολόγηση για κάθε δραστηριότητα/αγορά.
(8)
Με την παρούσα απόφαση δεν θίγεται η εφαρμογή των κανόνων περί ανταγωνισμού.
III. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
(9)
Στις προηγούμενες αποφάσεις της Επιτροπής που αναφέρονται ανωτέρω στην αιτιολογική σκέψη 2, καθεμία από τις δύο δραστηριότητες που αποτελούν το αντικείμενο του αιτήματος αυτού (αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου, παραγωγή πετρελαίου) έχει θεωρηθεί ότι αποτελεί ξεχωριστή αγορά προϊόντος. Συνεπώς, οι δραστηριότητες αυτές πρέπει να εξεταστούν ξεχωριστά.
(10)
Σύμφωνα με πάγια πρακτική της Επιτροπής (6), η αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου αποτελεί μια από τις σχετικές αγορές προϊόντος, δεδομένου ότι δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί εξαρχής κατά πόσον η αναζήτηση θα καταλήξει στην εξεύρεση πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Επιπλέον, βάσει της ίδιας μακροχρόνιας πρακτικής της Επιτροπής έχει διαπιστωθεί ότι το γεωγραφικό πεδίο της εν λόγω αγοράς είναι παγκόσμιο. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο ορισμός θα διέφερε στην περίπτωση αυτή, θα διατηρηθεί για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης.
(11)
Τα μερίδια στην αγορά των φορέων εκμετάλλευσης που ασκούν δραστηριότητα αναζήτησης μπορούν να μετρηθούν με τη χρησιμοποίηση τριών μεταβλητών: δαπάνες κεφαλαίου, βεβαιωμένα αποθέματα και αναμενόμενη παραγωγή. Η χρησιμοποίηση των δαπανών κεφαλαίου για τη μέτρηση των μεριδίων των φορέων εκμετάλλευσης στην αγορά αναζήτησης έχει αποδειχθεί ακατάλληλη, μεταξύ άλλων λόγω των σημαντικών διαφορών ανάμεσα στα απαιτούμενα επίπεδα επενδύσεων που είναι αναγκαίες στις διάφορες γεωγραφικές περιοχές. Συνεπώς, απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις για την αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρειο Θάλασσα σε σύγκριση με την αναζήτηση, π.χ. στη Μέση Ανατολή.
(12)
Για την αξιολόγηση των μεριδίων αγοράς που ελέγχουν οι οικονομικοί φορείς στον εν λόγω τομέα έχουν κατά κανόνα εφαρμοστεί δύο άλλες παράμετροι, δηλαδή το μερίδιο βεβαιωμένων αποθεμάτων τους και η αναμενόμενη παραγωγή (7).
(13)
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, στις 31 Δεκεμβρίου 2009, τα παγκόσμια συνδυασμένα βεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου ανέρχονταν συνολικά σε 385,58 δισεκατ. κανονικά κυβικά μέτρα ισοδύναμου πετρελαίου (εφεξής Sm3 ι.π.) παγκοσμίως (8). Από την 31η Δεκεμβρίου 2009, τα συνδυασμένα βεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Δανία ήταν ελαφρώς μεγαλύτερα από 0,19 δισεκατ. Sm3 ι.π. (9), δηλαδή ήταν ελαφρώς μεγαλύτερα από 0,05 %. Το αντίστοιχο μερίδιο των μεμονωμένων αναθετουσών αρχών που δραστηριοποιούνται στη Δανία είναι προφανώς ακόμη μικρότερο. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, υπάρχει άμεση συνάρτηση μεταξύ των βεβαιωμένων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου και της προσδοκώμενης μελλοντικής παραγωγής. Συνεπώς, κανένα από τα διαθέσιμα πληροφοριακά στοιχεία δεν υποδεικνύει ότι το μερίδιο των μεμονωμένων αναθετουσών αρχών που δραστηριοποιούνται στην αγορά στη Δανία θα ήταν σημαντικά διαφορετικό εάν είχε μετρηθεί με βάση την προσδοκώμενη παραγωγή μάλλον, παρά με βάση το μερίδιό τους στα βεβαιωμένα αποθέματα. Δεδομένης της συνάφειας μεταξύ βεβαιωμένων αποθεμάτων και πραγματικής παραγωγής, τα εν λόγω αριθμητικά στοιχεία μπορούν να θεωρηθούν ως ένδειξη επίσης της κατάστασης του ανταγωνισμού στην εν λόγω εξεταζόμενη αγορά.
(14)
Η αγορά αναζήτησης δεν χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό συγκέντρωσης. Με εξαίρεση ορισμένες εταιρείες κρατικής ιδιοκτησίας, η αγορά χαρακτηρίζεται από την παρουσία τριών άλλων κάθετα οργανωμένων ιδιωτικών εταιρειών σε διεθνές επίπεδο, οι οποίες ονομάζονται «υπερμείζονες» (BP, ExxonMobil και Shell), καθώς και ορισμένων άλλων που συγκαταλέγονται στις αποκαλούμενες «μεγάλες». Τα στοιχεία αυτά συνιστούν ένδειξη άμεσης έκθεσης σε ανταγωνισμό.
(15)
Κατά την πάγια πρακτική της Επιτροπής (10), η ανάπτυξη και η παραγωγή (αργού) πετρελαίου αποτελεί ξεχωριστή αγορά προϊόντος, της οποίας το γεωγραφικό πεδίο είναι παγκόσμιο. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο ορισμός θα διέφερε στην περίπτωση αυτή, διατηρείται για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία (11), η συνολική παγκόσμια ημερήσια παραγωγή πετρελαίου ανήλθε σε 79 948 εκατ. βαρέλια, το 2009. Το ίδιο έτος, η συνολική ημερήσια παραγωγή της Δανίας ανήλθε σε 0,265 εκατ. βαρέλια, με αποτέλεσμα το μερίδιο αγοράς της να ανέρχεται σε 0,33 %. Εξετάζοντας το μερίδιο των μεμονωμένων αναθετουσών αρχών που δραστηριοποιούνται στη Δανία για το 2009, η κατάσταση έχει ως εξής: με παγκόσμια παραγωγή 381 χιλιάδες (12) βαρέλια ημερησίως, η Mærsk ελέγχει μερίδιο 0,5 % της παραγωγής πετρελαίου παγκοσμίως· η παγκόσμια παραγωγή της Dong, που ανέρχεται σε 23 χιλιάδες βαρέλια πετρελαίου ημερησίως της δίνει μερίδιο αγοράς 0,029 % της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου· τέλος, η συνολική παραγωγή της Hess που ανέρχεται σε 11 575 χιλιάδες βαρέλια πετρελαίου ημερησίως της δίνει μερίδιο αγοράς 0,014 % της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
(16)
Για τους σκοπούς της παρούσας ανάλυσης, είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη ο βαθμός συγκέντρωσης στη σχετική αγορά συνολικά. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αγορά παραγωγής αργού πετρελαίου χαρακτηρίζεται από την παρουσία μεγάλων κρατικών εταιρειών και τριών άλλων κάθετα οργανωμένων ιδιωτικών εταιρειών σε διεθνή κλίμακα (των αποκαλούμενων «υπερμειζόνων»: BP, ExxonMobil και Shell, των οποίων τα μερίδια στην παραγωγή πετρελαίου ανήλθαν το 2009 σε 3,2 %, 3,0 % και 2 %), όπως και ορισμένων επονομαζομένων «μεγάλων» εταιρειών (13). Τα στοιχεία αυτά υποδεικνύουν ότι η αγορά περιλαμβάνει ορισμένο αριθμό εμπλεκομένων μεταξύ των οποίων μπορούμε να συνάγουμε ότι υφίσταται αποτελεσματικός ανταγωνισμός.
IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(17)
Λαμβανόμενων υπόψη των παραγόντων οι οποίοι εξετάζονται στις αιτιολογικές σκέψεις 5 έως 16, ο όρος της άμεσης έκθεσης στον ανταγωνισμό που τίθεται στο άρθρο 30 παράγραφος 1 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ πρέπει να θεωρηθεί ότι πληρούται στη Δανία, εκτός της Γροιλανδίας και των Νήσων Φερόε, όσον αφορά τις ακόλουθες υπηρεσίες:
α)
αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και
β)
παραγωγή πετρελαίου.
(18)
Εφόσον θεωρείται ότι πληρούται η προϋπόθεση της χωρίς περιορισμό πρόσβασης στην αγορά, η οδηγία 2004/17/ΕΚ δεν πρέπει να εφαρμόζεται όταν οι αναθέτουσες αρχές συνάπτουν συμβάσεις που έχουν σκοπό να επιτρέψουν την παροχή των υπηρεσιών οι οποίες παρατίθενται στα στοιχεία α) και β) της αιτιολογικής σκέψης 17 στη Δανία, εκτός της Γροιλανδίας και των Νήσων Φερόε, ούτε όταν προκηρύσσονται διαγωνισμοί σχεδιασμού για την άσκηση τέτοιας δραστηριότητας στην εν λόγω γεωγραφική περιοχή.
(19)
Σε γενικές γραμμές τα πεδία αναζήτησης μπορούν να παράγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αλλά σε διαφορετικές αναλογίες. Η παραγωγή φυσικού αερίου δεν υπόκειται στο εν λόγω αίτημα εξαίρεσης, και οι διατάξεις της οδηγίας 2004/17/ΕΚ εξακολουθούν να ισχύουν για αυτόν τον τομέα. Σε περιπτώσεις όπου ένα πεδίο παράγει πετρέλαιο και φυσικό αέριο, υπενθυμίζεται ότι οι συμβάσεις προμηθειών που αφορούν τις διάφορες δραστηριότητες υπόκεινται στις διατάξεις του άρθρου 9 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Αυτό σημαίνει ότι όταν μια αναθέτουσα αρχή δεσμεύεται σε σύναψη «μεικτής» σύμβασης για τη στήριξη αμφότερων των δραστηριοτήτων (δηλαδή των δραστηριοτήτων που εξαιρούνται από την εφαρμογή της οδηγίας 2004/17/ΕΚ και των δραστηριοτήτων που δεν εξαιρούνται), πρέπει να δίνεται έμφαση στις δραστηριότητες για τις οποίες προορίζεται κυρίως η σύμβαση. Σε περίπτωση σύναψης «μεικτής» σύμβασης, της οποίας σκοπός είναι κυρίως η στήριξη της παραγωγής αερίου, εφαρμόζεται η διάταξη της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Εάν αντικειμενικά είναι αδύνατο να προσδιοριστεί για ποια δραστηριότητα προορίζεται κυρίως η σύμβαση, η σύμβαση συνάπτεται σύμφωνα με τους κανόνες που αναφέρονται στο άρθρο 9 παράγραφοι 2 και 3 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ.
(20)
Η παρούσα απόφαση βασίζεται στη νομική και πραγματική κατάσταση από τον Μάιο του 2011 έως τον Ιούλιο του 2011, όπως προκύπτει από τις πληροφορίες που διαβίβασαν οι αρχές της Δανίας. Δύναται να αναθεωρηθεί εφόσον, λόγω σημαντικών μεταβολών στη νομική ή στην πραγματική κατάσταση, δεν πληρούνται πλέον οι όροι εφαρμογής του άρθρου 30 παράγραφος 1 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ.
(21)
Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι σύμφωνα με τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για τις δημόσιες συμβάσεις,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η οδηγία 2004/17/ΕΚ δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις που συνάπτουν οι αναθέτουσες αρχές και οι οποίες έχουν σκοπό να επιτρέψουν την παροχή των κατωτέρω υπηρεσιών στη Δανία, εκτός της Γροιλανδίας και των Νήσων Φερόε:
α)
αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και
β)
παραγωγή πετρελαίου.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο της Δανίας.
Βρυξέλλες, 28 Ιουλίου 2011.
PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 28. července 2011
o vynětí průzkumu ropy a plynu a těžby ropy v Dánsku, s výjimkou Grónska a Faerských ostrovů, z uplatňování směrnice Evropského parlamentu a Rady 2004/17/ES o koordinaci postupů při zadávání zakázek subjekty působícími v odvětví vodního hospodářství, energetiky, dopravy a poštovních služeb
(oznámeno pod číslem K(2011) 5312)
(Pouze dánské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/481/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na směrnici Evropského parlamentu a Rady 2004/17/ES ze dne 31. března 2004 o koordinaci postupů při zadávání zakázek subjekty působícími v odvětví vodního hospodářství, energetiky, dopravy a poštovních služeb (1), a zejména na čl. 30 odst. 4 a 6 uvedené směrnice,
s ohledem na žádost Dánského království předloženou elektronickou poštou dne 26. května 2011,
vzhledem k těmto důvodům:
I. SKUTEČNOSTI
(1)
Dne 26. května 2011 obdržela Komise elektronickou poštou žádost Dánska podle čl. 30 odst. 4 směrnice 2004/17/ES.
(2)
Žádost předložená Dánským královstvím se týká průzkumu ropy a plynu a těžby ropy v Dánsku, s výjimkou Grónska a Faerských ostrovů. V souladu s předchozími rozhodnutími Komise o spojení podniků (2) byly v žádosti popsány dvě různé činnosti:
a)
průzkum ropy a zemního plynu a
b)
těžba ropy.
V souladu s výše uvedenými rozhodnutími Komise se „těžbou“ rozumí pro účely tohoto rozhodnutí také „příprava nalezišť“, tj. zřizování vhodné infrastruktury pro budoucí těžbu (ropné plošiny, potrubí, terminály apod.). Kromě toho podle zavedené praxe Komise „příprava nalezišť, těžba a prodej surové ropy ‚tvoří‘ jeden relevantní trh s produkty“ (3). Pro účely tohoto rozhodnutí proto bude platit, že „těžba“ zahrnuje jak „přípravu nalezišť“, tak i (první) prodej ropy.
(3)
Na dánských koncesích v oblasti ropy a/nebo plynu se jako držitelé povolení nebo provozovatelé podílí 29 společností, z toho tři provozovatelé jsou odpovědní za současnou těžbu ropy a plynu. Jedná se o Mærsk Olie og Gas A/S (dále jen „Mærsk“, provozuje činnost na 15 polích), DONG E&P A/S (dále jen „Dong“, provozuje činnost na 3 polích) a Hess Denmark ApS (dále jen „Hess“, provozuje činnost na 1 poli) (4). Kromě toho společnosti Wintershall Nordzee B.V. a Altinex Oil Denmark A/S (NORECO) nalezly jako provozovatelé ložiska na nezpřístupněných polích, na nichž v současné době těžba neprobíhá. Z důvodu sdílení rizika jsou činnosti průzkumu a těžby běžně řízeny na základě dohod o společném podniku, v nichž je jedna strana jmenována „provozovatelem“ a ostatní strany společného podniku získají poměrný podíl na veškeré ropě a plynu vytěžených konsorciem. Účastníci, kteří nejsou provozovateli, mají plnou kontrolu nad tím, kam, kdy a komu prodávají, a jsou tedy současně společníky i konkurenty provozovatelů.
(4)
Žádost předkládá, a tudíž i schvaluje, dánský úřad „Konkurrence- og Forbrugerstyrelsen“ (úřad pro hospodářskou soutěž a ochranu spotřebitele).
II. PRÁVNÍ RÁMEC
(5)
Článek 30 směrnice 2004/17/ES stanoví, že zakázky, které mají umožnit výkon jedné z činností, na něž se směrnice 2004/17/ES vztahuje, se touto směrnicí neřídí, pokud je daná činnost v členském státě, v němž je vykonávána, přímo vystavena hospodářské soutěži na trzích, na které není omezen přístup. Přímé vystavení hospodářské soutěži se posuzuje na základě objektivních kritérií s přihlédnutím ke zvláštním rysům dotyčného odvětví. Přístup na trh se považuje za neomezený, pokud členský stát provedl a uplatňuje příslušné právní předpisy EU k otevření daného odvětví nebo jeho části.
(6)
Protože Dánsko provedlo a uplatňuje směrnici Evropského parlamentu a Rady 94/22/ES ze dne 30. května 1994 o podmínkách udělování a užívání povolení k vyhledávání, průzkumu a těžbě uhlovodíků (5), přístup na trh by měl být v souladu s čl. 30 odst. 3 prvním pododstavcem směrnice 2004/17/ES považován za neomezený. Přímé vystavení hospodářské soutěži na konkrétním trhu by mělo být posouzeno na základě různých kritérií, z nichž žádné není nutně rozhodující.
(7)
Pro účely posouzení, zda je příslušný subjekt vystaven přímé hospodářské soutěži na trzích, jichž se toto rozhodnutí týká, se přihlíží k tržnímu podílu rozhodujících subjektů a stupni koncentrace těchto trhů. Vzhledem k tomu, že pro různé činnosti, jichž se toto rozhodnutí týká, se podmínky liší, provede se pro každou činnost a trh samostatné posouzení.
(8)
Tímto rozhodnutím není dotčeno uplatňování pravidel hospodářské soutěže.
III. POSOUZENÍ
(9)
Předchozí rozhodnutí Komise uvedená výše v 2. bodě odůvodnění určila, že obě dvě činnosti, na které se vztahuje tato žádost (průzkum ropy a zemního plynu a těžba ropy), se týkají samostatných trhů s produkty. Je proto třeba je zkoumat odděleně.
(10)
Podle zavedené praxe Komise (6) tvoří průzkum ropy a zemního plynu jeden relevantní trh s produkty, protože na začátku není možné určit, zda průzkum skončí nálezem ropy či zemního plynu. Na základě dlouhodobé praxe Komise bylo dále stanoveno, že uvedený trh má celosvětový zeměpisný rozsah. Jelikož se nezdá, že by se definice trhu v tomto případě lišila, bude zachována i pro účely tohoto rozhodnutí.
(11)
Tržní podíly subjektů zabývajících se průzkumem lze stanovit pomocí tří proměnných: kapitálových výdajů, prokázaných zásob a předpokládané těžby. Použití kapitálových výdajů se však pro stanovení tržních podílů subjektů na trzích průzkumu uhlovodíků ukázalo jako nevhodné, mj. vzhledem k velkým rozdílům mezi požadovanými výšemi investic, které jsou v různých zeměpisných oblastech nezbytné. Průzkum ropy a zemního plynu v Severním moři tak například vyžaduje vyšší investice než průzkum na Středním východě.
(12)
Pro posouzení tržního podílu hospodářských subjektů v tomto odvětví byly běžně používány dva další parametry, konkrétně jejich podíl na prokázaných zásobách a na předpokládané těžbě (7).
(13)
Podle dostupných informací (8) dosáhly k 31. prosinci 2009 celkové prokázané celosvětové zásoby ropy a zemního plynu 385,58 miliardy normálních krychlových metrů ekvivalentu ropy (dále jen „Sm3 oe“). K 31. prosinci 2009 dosáhly celkové prokázané zásoby ropy a zemního plynu v Dánsku něco přes 0,19 miliardy Sm3 oe (9), tedy o něco více než 0,05 %. Podíl jednotlivých zadavatelů působících v Dánsku je proto evidentně ještě menší. Podle dostupných informací existuje přímá úměra mezi prokázanými zásobami ropy a plynu a předpokládanou budoucí těžbou. Podle dostupných informací nic nenasvědčuje tomu, že by se podíl jednotlivých zadavatelů působících v Dánsku na trhu podstatně lišil, pokud by byl stanoven na základě předpokládané těžby místo podílu prokázaných rezerv. Vzhledem ke spojitosti mezi prokázanými zásobami a skutečnou těžbou lze tyto skutečnosti rovněž považovat za měřítko stavu hospodářské soutěže na uvedených trzích.
(14)
Trh průzkumu není vysoce koncentrovaný. Kromě státem vlastněných společností trh charakterizuje přítomnost tří mezinárodních vertikálně integrovaných soukromých společností, tzv. „velmi významných“ společností (BP, ExxonMobil a Shell), a určitý počet tzv. „významných“ společností. Tyto prvky jsou známkou přímého vystavení hospodářské soutěži.
(15)
Podle zavedené praxe Komise (10) tvoří příprava nalezišť a těžba (surové) ropy samostatný trh s produkty, jehož zeměpisný rozsah je celosvětový. Jelikož se nezdá, že by se definice trhu v tomto případě lišila, bude zachována i pro účely tohoto rozhodnutí. Podle dostupných informací (11) dosáhla v roce 2009 celková celosvětová denní těžba ropy 79,948 milionu barelů. Ve stejném roce se v Dánsku vytěžilo celkem 0,265 milionu barelů denně, a jeho podíl na trhu tak činil 0,33 %. Podíl jednotlivých zadavatelů působících v Dánsku za rok 2009 vypadá takto: při těžbě 381 tisíc (12) barelů denně na celém světě má Mærsk podíl 0,5 % na celosvětové těžbě ropy; Dong má díky těžbě 23 tisíc barelů ropy denně na celém světě podíl na trhu ve výši 0,029 % celosvětové těžby ropy; Hess má při celkové těžbě 11 575 barelů ropy denně podíl ve výši 0,014 % celosvětové těžby ropy.
(16)
Pro účely této analýzy je důležité zohlednit celkový stupeň koncentrace na příslušném trhu. Z tohoto pohledu Komise konstatuje, že trh těžby surové ropy charakterizuje přítomnost velkých státem vlastněných společností a tří mezinárodních vertikálně integrovaných soukromých společností (tzv. „velmi významných“ společností: BP, ExxonMobil a Shell, jejichž podíly na těžbě ropy v roce 2009 dosáhly 3,2 %, 3,0 % a 2 %) a určitý počet tzv. „významných“ společností (13). Z uvedených údajů vyplývá, že se trh skládá z řady subjektů, mezi nimiž lze předpokládat účinnou hospodářskou soutěž.
IV. ZÁVĚRY
(17)
Vzhledem k faktorům zkoumaným v 5. až 16. bodě odůvodnění lze mít za to, že podmínka přímého vystavení hospodářské soutěži stanovená v čl. 30 odst. 1 směrnice 2004/17/ES je v Dánsku, s výjimkou Grónska a Faerských ostrovů, splněna u těchto služeb:
a)
průzkumu ropy a zemního plynu a
b)
těžby ropy.
(18)
Protože se podmínka neomezeného přístupu na trh považuje za splněnou, směrnice 2004/17/ES by se neměla použít v případě, že zadavatelé zadávají zakázky, jež mají v Dánsku, s výjimkou Grónska a Faerských ostrovů, umožnit vykonávání služeb uvedených v 17. bodě odůvodnění písm. a) a b), ani v případě, že se v uvedené zeměpisné oblasti pořádají na vykonávání takové činnosti veřejné soutěže.
(19)
Na těžebních polích lze obvykle těžit v různých podílech jak ropu, tak zemní plyn. Na těžbu plynu se tato žádost o vynětí nevztahuje a pro toto odvětví nadále platí ustanovení směrnice 2004/17/ES. V situaci, kdy se na poli těží jak ropa, tak plyn, je třeba upozornit na to, že zakázky zahrnující více činností se řídí ustanoveními článku 9 směrnice 2004/17/ES. To znamená, že zadává-li zadavatel „smíšenou“ zakázku na podporu vykonávání obou činností (tj. činností vyňatých z oblasti působnosti směrnice 2004/17/ES a činností, které vyňaty nejsou), je třeba dbát na to, pro které činnosti je zakázka především zamýšlena. V případě smíšené zakázky, jejímž hlavním účelem je podpora těžby plynu, se uplatňují ustanovení směrnice 2004/17/ES. Není-li objektivně možné určit, pro kterou činnost je zakázka především zamýšlena, zadává se v souladu s pravidly uvedenými v čl. 9 odst. 2 a 3 směrnice 2004/17/ES.
(20)
Toto rozhodnutí je založeno na právním a skutkovém stavu z května 2011 až července 2011, jak se jeví na základě informací předložených dánskými orgány. Může být revidováno, pokud by v případě zásadních změn právního či skutkového stavu došlo k tomu, že by nebyly splněny podmínky pro uplatnění čl. 30 odst. 1 směrnice 2004/17/ES.
(21)
Opatření stanovená tímto rozhodnutím jsou v souladu se stanoviskem Poradního výboru pro veřejné zakázky,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Směrnice 2004/17/ES se nevztahuje na zakázky zadávané zadavateli, které mají v Dánsku, s výjimkou Grónska a Faerských ostrovů, umožnit poskytování těchto služeb:
a)
průzkum ropy a zemního plynu a
b)
těžbu ropy.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Dánskému království.
V Bruselu dne 28. července 2011.