ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 7ης Μαρτίου 2012
σχετικά με την κρατική ενίσχυση αριθ. SA.29041 (C 28/2009) (πρώην N 433/2009) Μέτρα στήριξης υπέρ της Oltchim SA Râmnicu Vâlcea
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 1369]
(Το κείμενο στη ρουμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2013/246/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΣΛΕΕ»), και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1, στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη την απόφαση με την οποία η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με την ενίσχυση C 28/2009 (πρώην Ν 433/2009) (2),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις, και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 17 Ιουλίου 2009, η Ρουμανία κοινοποίησε δύο μέτρα στήριξης (εφεξής «κοινοποίηση») υπέρ της Oltchim SA Râmnicu Vâlcea (εφεξής «Oltchim» ή «εταιρεία»): (i) τη μετοχοποίηση του χρέους της προς το Δημόσιο, ύψους 538 εκατ. RON (περίπου 128 εκατ. EUR (3)) και (ii) κρατική εγγύηση η οποία καλύπτει το 80% ενός εμπορικού δανείου ύψους 424 εκατ. EUR. Η Ρουμανία κοινοποίησε αυτά τα μέτρα κρατικής στήριξης για λόγους ασφάλειας δικαίου, υποστηρίζοντας ότι δεν εμπεριείχαν κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(2)
Πριν από την εν λόγω κοινοποίηση, στις 10 Απριλίου 2008, η PCC SE (εφεξής «PCC»), εταιρεία με έδρα στο Ντούισμπουργκ της Γερμανίας, η οποία κατέχει μειοψηφική συμμετοχή 18,31% στην Oltchim, υπέβαλε επίσημη καταγγελία ισχυριζόμενη ότι η σχεδιαζόμενη μετοχοποίηση του χρέους εμπεριέχει ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση.
(3)
Μετά την καταχώριση της καταγγελίας, η Επιτροπή προέβη σε ανταλλαγή επιστολών και πληροφοριών με τις ρουμανικές αρχές, την Oltchim και την καταγγέλλουσα εταιρεία και πραγματοποίησε αρκετές συναντήσεις με τις ρουμανικές αρχές και με εκπροσώπους της Oltchim, από τη μια πλευρά, καθώς και με τους εκπροσώπους της καταγγέλλουσας από την άλλη πλευρά.
(4)
Στις 15 Σεπτεμβρίου 2009 η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας βάσει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με τα κοινοποιηθέντα μέτρα (εφεξής «απόφαση κίνησης της διαδικασίας»). Η Ρουμανία υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την εν λόγω απόφαση στις 3 Νοεμβρίου 2009.
(5)
Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 29 Δεκεμβρίου 2009 (4). Μέσω επιστολών της 21ης Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή κάλεσε 8 εταιρείες δυνητικά ενδιαφερόμενες για τη διαδικασία, με την ιδιότητα των ανταγωνιστών της Oltchim, να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
(6)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από πέντε ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη: μέσω επιστολής της 26ης Ιανουαρίου 2010, από τη Vestolit GmbH & Co KG (εφεξής «Vestolit»), μέσω επιστολής της 26ης Ιανουαρίου 2010 από την Ineos ChlorVinyls (εφεξής «Ineos»), μέσω επιστολών με ημερομηνίες 27 Ιανουαρίου 2010 και 28 Ιανουαρίου 2010, από δύο εταιρείες οι οποίες ζήτησαν το απόρρητο της ταυτότητάς τους (εφεξής καλούμενες: «ανώνυμα μέρη Ι και ΙΙ»)·μέσω επιστολής της 29ης Ιανουαρίου 2010, από τον κ. Virgil Bestea, ιδιώτη.
(7)
Οι εν λόγω παρατηρήσεις κοινοποιήθηκαν στη Ρουμανία μέσω επιστολής με ημερομηνία 2 Μαρτίου 2010. Η Ρουμανία απάντησε στις παρατηρήσεις των τρίτων μερών που αναφέρονται ανωτέρω μέσω επιστολής της 8ης Απριλίου 2010.
(8)
Ένα έκτο ενδιαφερόμενο τρίτο μέρος, η Firebird Management LLC (εφεξής «Firebird») - εταιρεία επενδύσεων η οποία κατείχε την περίοδο εκείνη το 1,328% των μετοχών της Oltchim - απέστειλε πληροφορίες και παρατηρήσεις μέσω επιστολών με ημερομηνίες 27 Μαΐου 2010 και 8 Ιουλίου 2010. Οι παρατηρήσεις της Firebird κοινοποιήθηκαν στη Ρουμανία μέσω επιστολών της 25ης Ιουνίου 2010 και 27ης Ιουλίου 2010 αντίστοιχα.
(9)
Η PCC, η καταγγέλλουσα εταιρεία, παρέσχε πληροφορίες σχετικά με την υπόθεση μέσω επιστολών με ημερομηνίες 6 Μαΐου 2010, 18 Μαΐου 2010, 19 Μαΐου 2010, 28 Μαΐου 2010, 13 Ιουνίου 2010, 18 Ιουνίου 2010, 22 Ιουλίου 2010, 6 Αυγούστου 2010, 2 Σεπτεμβρίου 2010, 18 Οκτωβρίου 2010, 9 Απριλίου 2011 και 14 Απριλίου 2011. Πέραν των επιστολών αυτών, η PCC απέστειλε αρκετό πληροφοριακό υλικό σχετικά την υπόθεση, το οποίο περιελάμβανε κυρίως διάφορα άρθρα από τον Τύπο και άλλες πληροφορίες, ως επί το πλείστον δημόσιες.
(10)
Επιπλέον, τα ανώνυμα μέρη Ι και ΙΙ (τα οποία απέστειλαν επίσης παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας και ζήτησαν την τήρηση του απορρήτου της ταυτότητάς τους), υπέβαλαν συμπληρωματικές πληροφορίες στις 21 Σεπτεμβρίου 2010, 22 Φεβρουαρίου 2011, 28 Φεβρουαρίου 2011, 26 Ιουλίου 2011 και 28 Οκτωβρίου 2011.
(11)
Η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις που αναφέρονται ανωτέρω στις αιτιολογικές σκέψεις (9) και (10) στις ρουμανικές αρχές όταν αυτές περιείχαν νέες πληροφορίες και επιχειρήματα και όταν ήταν σχετικές με τη διαδικασία, μέσω επιστολών με ημερομηνίες 25 Ιουνίου 2010, 2 Αυγούστου 2010, 9 Σεπτεμβρίου 2010, 22 Σεπτεμβρίου 2010, 20 Οκτωβρίου 2010 και 23 Νοεμβρίου 2011.
(12)
Η Ρουμανία απάντησε στις συμπληρωματικές παρατηρήσεις που έλαβε μέσω επιστολών με ημερομηνίες 30 Ιουλίου 2010, 2 Σεπτεμβρίου 2010, 12 Οκτωβρίου 2010, 26 Οκτωβρίου 2010, 23 Νοεμβρίου 2010 και 7 Δεκεμβρίου 2011. Απέστειλε, επίσης, συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με την υπόθεση μέσω επιστολών με ημερομηνίες 29 Μαρτίου 2011, 14 Απριλίου 2011, 27 Ιουλίου 2011, 9 Σεπτεμβρίου 2011 και 21 Σεπτεμβρίου 2011.
(13)
Κατόπιν δε της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, έλαβαν χώρα στις Βρυξέλλες αρκετές συνεδριάσεις μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των ρουμανικών αρχών: στις 30 Ιουνίου 2010, 15 Ιουλίου 2010, 19 Μαΐου 2011 και 12 Σεπτεμβρίου 2011. Επίσης, οι υπηρεσίες της Επιτροπής, συναντήθηκαν αρκετές φορές με εκπροσώπους της καταγγέλλουσας PCC.
(14)
Μέσω επιστολής με ημερομηνία 22 Ιουνίου 2011, οι ρουμανικές αρχές απέσυραν την κοινοποίηση της 17ης Ιουλίου 2009 σχετικά με την κρατική εγγύηση για το δάνειο ύψους 424 εκατ. EUR. Επίσης, οι ρουμανικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι διατηρούν την κοινοποίηση σχετικά με τη μετοχοποίηση του χρέους.
(15)
Στις 10 Αυγούστου 2011, η ρουμανική κυβέρνηση ενέκρινε μνημόνιο μέσω του οποίου οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Οικονομίας, Εμπορίου και Επιχειρηματικού Περιβάλλοντος, της AVAS (5) και της Oltchim εξουσιοδοτήθηκαν να συνάψουν σύμβαση ιδιωτικού δικαίου μεταξύ της AVAS και της Oltchim, μέσω της οποίας η εταιρεία θα αναγνώριζε τους συσσωρευμένους απορρέοντες από το δημόσιο χρέος τόκους από την 1η Ιανουαρίου 2007.
(16)
Μέσω επιστολής με ημερομηνία 9 Σεπτεμβρίου 2011, οι ρουμανικές αρχές κοινοποίησαν την πρόθεση της Oltchim και της AVAS να συνάψουν την ανωτέρω σύμβαση ιδιωτικού δικαίου, καθώς και την πρόθεση της AVAS να μετοχοποιήσει επίσης τους συσσωρευμένους τόκους, μαζί με το κύριο χρέος.
(17)
Μέσω επιστολής με ημερομηνία 21 Οκτωβρίου 2011, ο πρωθυπουργός της Ρουμανίας Emil Boc εξήγγειλε την αποφασιστική δέσμευση της ρουμανικής κυβέρνησης να ιδιωτικοποιήσει πλήρως την Oltchim, συμπεριλαμβανομένου του συνολικού μεριδίου μετοχών που θα αναλογεί στις δημόσιες αρχές μετά τη μετοχοποίηση του χρέους. Η ανακοίνωση της ιδιωτικοποίησης αναμένεται να δημοσιευθεί στα τέλη Μαρτίου του 2012, ενώ η ιδιωτικοποίηση θα ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος Μαΐου 2012. Μέσω επιστολής με ημερομηνία 16 Φεβρουαρίου 2012, ο νέος πρωθυπουργός της Ρουμανίας Mihai Razvan Ungureanu επανεπιβεβαίωσε αυτές τις δεσμεύσεις.
(18)
Η Ρουμανία παρουσίασε συμπληρωματικές παρατηρήσεις και πληροφορίες μέσω επιστολών της 12ης Οκτωβρίου 2011 και 23ης Δεκεμβρίου 2011.
(19)
Από τις επιστολές που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 17 και 18 προκύπτει ότι η Ρουμανία τροποποίησε την κοινοποίηση του μέτρου 1. Σύμφωνα με αυτή την τροποποίηση, μετά τη μετοχοποίηση του χρέους προς το Δημόσιο, ύψους 538 εκατ. RON, θα πρέπει να ακολουθήσει ιδιωτικοποίηση του προκύπτοντος μετοχικού κεφαλαίου της Oltchim, ενώ η μετοχοποίηση πρέπει να αξιολογηθεί λαμβάνοντας υπόψη τη μετέπειτα ιδιωτικοποίηση.
II. ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ
II.1. Η Εταιρεία
(20)
Η Oltchim είναι μια μεγάλη ρουμανική εταιρεία παραγωγής πετροχημικών προϊόντων, όπως το PVC (χλωριούχο πολυβινύλιο), η καυστική σόδα, το χλώριο, το DOP (φθαλικό διοκτύλιο) και οι πολυόλες πολυαιθέρα. Το κύριο προϊόν της εταιρείας είναι το PVC (που σήμερα αποτελεί περίπου το 37,5% της συνολικής παραγωγής), με μερίδιο 2,1% στην αγορά της ΕΕ το 2008 (6). Η Oltchim είναι μια από τις μεγαλύτερες πετροχημικές εταιρείες στη Ρουμανία και τη νοτιοανατολική Ευρώπη, παράγοντας 78 είδη 40 βασικών χημικών προϊόντων. Η εταιρεία εξάγει περίπου το 80% της παραγωγής της τόσο εντός όσο και εκτός Ευρώπης.
(21)
Η Oltchim αποτελεί τον κύριο βιομηχανικό εργοδότη στη Vâlcea, μια περιφέρεια της Ρουμανίας η οποία λαμβάνει ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ. Στις 15 Οκτωβρίου 2011 το προσωπικό της αριθμούσε 3 470 άτομα (7). Εξαιτίας της τρέχουσας δυσχερούς οικονομικής κατάστασης την οποία αντιμετωπίζει, η εταιρεία έθεσε σε καθεστώς τεχνικής ανεργίας 1 000 εργαζομένους τον Δεκέμβριο του 2011 και ακόμη 993 εργαζομένους τον Ιανουάριο του 2012 (8).
(22)
Η εταιρεία ξεκίνησε τη δραστηριότητά της το έτος 1966, αναδιοργανώθηκε το 1990 και εισήχθη στο Χρηματιστήριο Αξιών του Βουκουρεστίου το 1997. Το ρουμανικό κράτος (σήμερα μέσω του Υπουργείου Οικονομίας) κατέχει πλειοψηφικό μερίδιο 54,8% στην εταιρεία. Ο κύριος μέτοχος μειοψηφίας είναι η PCC, η οποία είναι η καταγγέλλουσα στην παρούσα διαδικασία και κατέχει επίσης την εταιρεία Rokita SA, ανταγωνιστή της Oltchim στην Πολωνία, με μερίδιο 18,31%. Οι υπόλοιπες μετοχές της εταιρείας κατέχονται από τη Nachbar Services Ltd. (14,02%), διάφορα φυσικά πρόσωπα (11,04%) και άλλα νομικά πρόσωπα (1,81%).
II.2. Γεγονότα προ της προσχώρησης της Ρουμανίας στην ΕΕ
II.2.1 Η προέλευση του δημόσιου χρέους
(23)
Κατά την περίοδο 1992-2008, η Oltchim επένδυσε συνολικά περίπου 371 εκατ. EUR για τον εκσυγχρονισμό της γραμμής παραγωγής της (εκ των οποίων 118,8 εκατ. EUR την περίοδο 2007/2008). Για ορισμένες από αυτές τις επενδύσεις, η Oltchim συνήψε την περίοδο 1995-2000 μια σειρά 12 εμπορικών δανείων, συνολικού ύψους 171 εκατ. DEM περίπου συν 60 εκατ. USD. Τα δάνεια ήταν εγγυημένα με κρατικές εγγυήσεις που εκδόθηκαν από το Υπουργείο Οικονομικών.
(24)
Καθώς η Oltchim δεν ήταν σε θέση να αποπληρώσει τα δάνεια, οι τράπεζες ενεργοποίησαν τις εγγυητικές επιστολές που είχαν εκδοθεί από το κράτος, αρχής γενομένης από τον Νοέμβριο του 1999.
(25)
Μεταξύ 1999 και 2002, το Υπουργείο Οικονομικών διενήργησε πληρωμές για την κάλυψη των εγγυήσεων. Το Υπουργείο Οικονομικών εισέπραξε τόκους και επιβαρύνσεις για τα ποσά που καταβλήθηκαν στον λογαριασμό των κρατικών εγγυήσεων που ενεργοποιήθηκαν μεταξύ 1999 και 2002, που κυμαίνονταν μεταξύ 0,15% και 0,3% ημερησίως, ήτοι 54%-110% ετησίως (9).
(26)
Έως τον Ιούνιο του 2002, το συσσωρευμένο χρέος της Oltchim έναντι του Υπουργείου Οικονομικών από τις κρατικές εγγυήσεις, συν τους τόκους και τις απορρέουσες επιβαρύνσεις, ανερχόταν σε 303 εκατ. RON (περίπου 72 εκατ. EUR). Εκείνη την εποχή, το εν λόγω ποσό μεταβιβάστηκε από το Υπουργείο Οικονομικών στη ρουμανική υπηρεσία που ανέλαβε την ανάκτηση του δημόσιου χρέους, την AVAS (10) και μετατράπηκε σε USD προκειμένου να διατηρηθεί η αξία του χρέους στο πλαίσιο του υπερπληθωρισμού. Η προκύπτουσα αξία ήταν της τάξης των 91 εκατ. USD.
(27)
Σύμφωνα με τη ρουμανική νομοθεσία (επείγον κυβερνητικό διάταγμα 51/1998), η AVAS δεν είχε ειδικό πληρεξούσιο να εισπράττει τόκους και επιβαρύνσεις επί του δημοσίου χρέους το οποίο ήταν επιφορτισμένη να ανακτήσει από τις εταιρείες-οφειλέτες.
II.2.2 Μετοχοποίηση του χρέους του 2003
(28)
Η πρώτη προσπάθεια ιδιωτικοποίησης της εταιρείας έλαβε χώρα το 2001, όταν η AVAS διαπραγματεύτηκε και υπέγραψε με την Exall Resources συμφωνία αγοραπωλησίας του πακέτου μετοχών που κατείχε το Κράτος στην εταιρεία. Η συμφωνία αυτή ακυρώθηκε λόγω αδυναμίας του αγοραστή να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις πληρωμής και λόγω αδυναμίας να εγγυηθεί τις τεχνολογικές/περιβαλλοντικές επενδύσεις στην εταιρεία.
(29)
Η δεύτερη απόπειρα ιδιωτικοποίησης της Oltchim έλαβε χώρα τον Οκτώβριο του 2003, όταν η Ρουμανική Υπηρεσία Ιδιωτικοποίησης APAPS δημοσίευσε ανακοίνωση πώλησης των συμμετοχών του Κράτους. Οι δυνητικοί επενδυτές πληροφορήθηκαν ότι το δημόσιο χρέος επρόκειτο να μετοχοποιηθεί προκειμένου να ενισχυθεί η ελκυστικότητα της εταιρείας για τους δυνητικούς επενδυτές.
(30)
Ωστόσο, επειδή ένας δυνητικός επενδυτής (η Rompetrol) και οι μέτοχοι μειοψηφίας αμφισβήτησαν ενώπιον των ρουμανικών δικαστικών αρχών τη μετοχοποίηση του χρέους του 2003, η προσφορά ιδιωτικοποίησης ακυρώθηκε στις αρχές Νοεμβρίου του 2003. Παρά το γεγονός αυτό, τον Νοέμβριο του 2003 το χρέος των 95 εκατ. USD έναντι της AVAS (ήτοι τα 91 εκατ. USD που είχαν μεταβιβαστεί συν τις συμπληρωματικές πληρωμές που διενεργήθηκαν από το Υπουργείο Οικονομικών στο λογαριασμό των εγγυήσεων και μεταβιβάστηκαν στην AVAS τον Ιούνιο του 2002), το οποίο ισοδυναμούσε με 322 εκατ. RON, μετοχοποιήθηκε με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της Oltchim (στην οποία οι εκπρόσωποι του Κράτους κατείχαν την πλειοψηφία). Έτσι, το μερίδιο μετοχών που κατείχε το Κράτος στην Oltchim αυξήθηκε από 53,26% σε 95,73%.
(31)
Τον Νοέμβριο του 2005, ένα εμποροδικείο στο Vâlcea ακύρωσε την απόφαση της γενικής συνέλευσης της Oltchim για τη μετοχοποίηση του χρέους, διότι η εν λόγω μετοχοποίηση είχε διεξαχθεί χωρίς να επιτραπεί στους μετόχους μειοψηφίας να συμμετάσχουν στην αύξηση κεφαλαίου.
(32)
Τον Ιούνιο του 2006 η ρουμανική κυβέρνηση εξέδωσε επείγον διάταγμα (11) μέσω του οποίου εξουσιοδοτούσε τους εκπροσώπους του Κράτους που συμμετείχαν στη Γενική Συνέλευση Μετόχων της Oltchim να ψηφίσουν την έγκριση παραίτησης από το δικαίωμα προσφυγής κατά της δικαστικής απόφασης που ακύρωνε την πρώτη μετοχοποίηση του χρέους, και να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για την ανάκληση όλων των σχετικών πράξεων. Η δικαστική απόφαση ακύρωσης της μετοχοποίησης του χρέους κατέστη οριστική τον Αύγουστο του 2006. Η μείωση του μετοχικού κεφαλαίου έλαβε χώρα τον Νοέμβριο του 2007. Το χρέος που προέκυψε από την ακύρωση της μετοχοποίησης του χρέους επανεγγράφηκε στους λογαριασμούς στην ιστορική αξία του, της τάξης των 95 εκατ. USD, η οποία αντιστοιχούσε σε 317 εκατ. RON.
II.2.3 Περαιτέρω συσσωρευμένο χρέος
(33)
Μετά την πρώτη μεταφορά του χρέους προς την AVAS τον Ιούνιο του 2002, την περίοδο Ιουνίου 2002 - Δεκεμβρίου 2006, το Υπουργείο των Οικονομικών συνέχισε να πραγματοποιεί πληρωμές για την κάλυψη κρατικών εγγυήσεων που είχαν ήδη ενεργοποιηθεί τον Νοέμβριο του 1999. Την περίοδο 2003-2006, ενώ η μετοχοποίηση του 2003 τελούσε ακόμη εν ισχύ, το συνολικό ποσό των συμπληρωματικών πληρωμών που διενεργήθηκαν από το Υπουργείο Οικονομικών για την κάλυψη των εγγυήσεων που ενεργοποιήθηκαν ανήλθε στα 191 εκατ. RON. Κατ’ εφαρμογή της σύμβασης που συνήφθη τον Ιούνιο του 2002 μεταξύ του Υπουργείου Οικονομικών και της AVAS για τη μεταβίβαση του δημοσίου χρέους, το Υπουργείο Οικονομικών μεταβίβασε επίσης προς την AVAS, σε διαδοχικές δόσεις μετά τις πληρωμές που διενεργήθηκαν για την κάλυψη των εγγυήσεων, όλες αυτές τις απαιτήσεις. Η AVAS μετέτρεψε επίσης τις εν λόγω απαιτήσεις σε USD, οι οποίες το 2006 ανέρχονταν συνολικά σε 60 εκατ. USD.
(34)
Έτσι, την 1η Ιανουαρίου 2007, ημερομηνία προσχώρησης της Ρουμανίας στην ΕΕ, το συνολικό χρέος της Oltchim προς την AVAS ανερχόταν σε 60 εκατ. USD (12).
II.3. Γεγονότα μετά την προσχώρηση της Ρουμανίας στην ΕΕ
II.3.1 Η εξέλιξη του χρέους
(35)
Από την 1η Ιανουαρίου 2007, όλες οι πληρωμές για τα εξωτερικά δάνεια διενεργήθηκαν από την Oltchim. Το Υπουργείο Οικονομικών δεν διενήργησε πλέον καμία συμπληρωματική πληρωμή για την κάλυψη των κρατικών εγγυήσεων.
(36)
Τον Νοέμβριο του 2007, το αντίστοιχο ποσό της ανάκλησης της μετοχοποίησης του χρέους, ύψους 95 εκατ. USD, εγγράφηκε στις λογιστικές καταστάσεις της Oltchim και προστέθηκε στα 60 εκατ. USD που αφορούσαν τις συμπληρωματικές πληρωμές, με αποτέλεσμα το συνολικό δημόσιο χρέος να ανέρχεται σε 155 εκατ. USD (508 εκατ. RON). Αυτό το δημόσιο χρέος ύψους 155 εκατ. USD εμφανίζεται στις λογιστικές καταστάσεις της Oltchim σε RON (ήτοι508 εκατ. RON). Έκτοτε, αυτό το χρέος που εκφράζεται σε USD καταγράφεται στους λογαριασμούς της Oltchim σε RON και το ποσό παρέμεινε αμετάβλητο στο ρουμανικό νόμισμα επειδή, σε κάθε νέο διάστημα αναφοράς, η εταιρεία ανέφερε στον ισολογισμό την ιστορική αξία σε RON (13), η οποία ήταν πάντοτε μεγαλύτερη από την εκάστοτε ισχύουσα αξία καθώς το RON ανατιμήθηκε έναντι του USD με την πάροδο του χρόνου.
(37)
Ως εξαίρεση στον γενικό κανόνα που προβλέπεται στο επείγον κυβερνητικό διάταγμα 51/1998 [βλέπε αιτιολογική σκέψη (27) ανωτέρω], βάσει του άρθρου 2 παράγραφος 2 του επείγοντος κυβερνητικού διατάγματος αριθ. 45/2006 (εφεξής καλούμενο «ΕΚΔ 45/2006»), το 2007 η AVAS εισέπραξε τόκους ύψους 29,9 εκατ. RON, με το επιτόκιο LIBOR (14) για 1 έτος για καταθέσεις σε USD, για τις απαιτήσεις της Oltchim που μεταβιβάστηκαν στην AVAS από το Υπουργείο Οικονομικών στο πλαίσιο της μετοχοποίησης του χρέους του 2003, για τη χρονική περίοδο 2003-2006.
(38)
Κατά συνέπεια, από τον Νοέμβριο του 2007, το συνολικό οφειλόμενο ποσό της Oltchim στην Αρχή αξιοποίησης της περιουσίας του Δημοσίου ανερχόταν σε 155 εκατ. USD (508 εκατ. RON) συν 29 εκατ. RON, ήτοι 538 εκατ. RON συνολικά. Εφεξής στην παρούσα απόφαση θα αναφέρεται σε RON καθώς η κοινοποιηθείσα μετοχοποίηση του χρέους εκφράζεται επίσης σε RON.
II.3.2 Η δεύτερη μετοχοποίηση του χρέους
(39)
Τον Ιανουάριο του 2007, το ρουμανικό κοινοβούλιο ενέκρινε μέσω του νόμου αριθ. 45/2006 το επείγον κυβερνητικό διάταγμα 30/2007, το οποίο εξουσιοδοτούσε την AVAS να ανακαλέσει την πρώτη μετοχοποίηση του χρέους και της έδινε την εντολή να θέσει σε εφαρμογή μια δεύτερη μετοχοποίηση, αυτή τη φορά σε συμμόρφωση με το δικαίωμα προτίμησης των μετόχων μειοψηφίας.
(40)
Ωστόσο, η δεύτερη απόπειρα μετοχοποίησης του χρέους συνάντησε την αντίδραση του νέου κύριου μετόχου μειοψηφίας, της PCC, η οποία αρνήθηκε να συμμετάσχει.
(41)
Η PCC είχε αποκτήσει μερίδιο μετοχών της τάξεως του 1,2% στην Oltchim καταβάλλοντας 7,5 εκατ. EUR τον Μάιο του 2007, ήτοι μετά την ημερομηνία κατά την οποία η απόφαση του εθνικού δικαστηρίου, που ακύρωνε την πρώτη μετοχοποίηση του χρέους, καθίστατο οριστική από τη μη άσκηση προσφυγής εκ μέρους της Oltchim και των ρουμανικών αρχών. Όταν η μετοχοποίηση του χρέους ανακλήθηκε στους λογαριασμούς της εταιρείας, το μερίδιο 1,2% της PCC κατέστη μερίδιο της τάξης του 12% (15).
(42)
Τον Απρίλιο του 2008, η PCC υπέβαλε καταγγελία στην Επιτροπή, υποστηρίζοντας ότι η μετοχοποίηση του χρέους θα ενείχε ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση [βλέπε αιτιολογική σκέψη 2 ανωτέρω].
(43)
Προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, οι ρουμανικές αρχές αποφάσισαν να εξασφαλίσουν την έγκριση της Επιτροπής βάσει των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων πριν από τη διενέργεια της δεύτερης μετοχοποίησης του χρέους, και κοινοποίησαν το εν λόγω μέτρο.
II.4. Η τρέχουσα κατάσταση της εταιρείας Oltchim
(44)
Οι ρουμανικές αρχές υποστηρίζουν ότι μετά την ανάκληση, κατά το έτος 2006, της μετοχοποίησης του χρέους του 2003 προσπάθησαν εκ νέου να ιδιωτικοποιήσουν την εταιρεία μαζί με το χρέος, το 2006 και το 2008 αντίστοιχα. Σύμφωνα με τις ρουμανικές αρχές, κανένας επενδυτής δεν ενδιαφέρθηκε να αγοράσει με αυτούς τους όρους.
(45)
Επιπλέον, σύμφωνα με τις ρουμανικές αρχές, οι δυσκολίες τις οποίες αντιμετωπίζει η εταιρεία από το 2008 είναι: (i) η παύση παροχής βασικών πρώτων υλών από τον κύριο προμηθευτή, την Arpechim· (ii) η αρνητική επίδραση επί της καθαρής αξίας ενεργητικού της εταιρείας από την επαναφορά σημαντικού χρέους μετά την ανάκληση της μετοχοποίησης του 2003 τον Νοέμβριο του 2007· (iii) η υποκεφαλαιοποίηση της εταιρείας, η οποία οφείλεται επίσης στην ανάκληση της μετοχοποίησης του χρέους και, τέλος (iv) οι επιδράσεις της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης.
(46)
Κατά το οικονομικό έτος 2008, η Oltchim κατέγραφε λειτουργικές ζημίες της τάξεως των 71 εκατ. RON (17 εκατ. EUR), καθαρή ζημία της τάξεως των 226 εκατ. RON (54 εκατ. EUR), ενώ οι συσσωρευμένες ζημίες ανέρχονταν σε 1.367 δισ. RON (325 εκατ. EUR). Μετά το κλείσιμο του κύριου προμηθευτή αιθυλενίου, της Arpechim, τον Νοέμβριο του 2008, η εταιρεία λειτουργούσε στο 45% της δυναμικότητάς της και περίπου το 1/3 του προσωπικού τέθηκε σε καθεστώς τεχνικής ανεργίας.
(47)
Στα τέλη του 2008, οι μετοχές της Oltchim τις οποίες κατείχε τότε η AVAS μεταβιβάστηκαν στο χαρτοφυλάκιο του Υπουργείου Οικονομίας.
(48)
Τον Δεκέμβριο του 2009 η Oltchim απέκτησε τα στοιχεία ενεργητικού (την εγκατάσταση αιθυλενίου) του πρώην προμηθευτή της, της Arpechim στην τιμή των [0] - [10] EUR (16) και κατέβαλε για τα αποθέματά της [10] - [20] εκατ. EUR. Σύμφωνα με τις ρουμανικές αρχές, η εξαγορά χρηματοδοτήθηκε από προκαταβολές πελατών. Η Arpechim ξεκίνησε εκ νέου να λειτουργεί τον Μάιο του 2011.
(49)
Στις 31 Δεκεμβρίου του 2009, οι οικονομικές καταστάσεις της Oltchim για το 2009 έδειχναν λειτουργικές ζημίες της τάξεως των 26 εκατ. EUR (109 εκατ. RON), καθαρή ζημία της τάξεως των 52,4 εκατ. EUR (220 εκατ. RON), συσσωρευμένες ζημίες 377 εκατ. EUR (1.584 δισ. RON) και αρνητικά ίδια κεφάλαια ύψους 112 εκατ. EUR (469 εκατ. RON).
(50)
Στις 31 Δεκεμβρίου 2010, οι οικονομικές καταστάσεις της Oltchim έδειχναν λειτουργικό κέρδος 56 εκατ. EUR, καθαρό κέρδος 32 εκατ. EUR (220 εκατ. RON) και συσσωρευμένες ζημίες 383 εκατ. EUR. Το θετικό λειτουργικό και καθαρό αποτέλεσμα οφειλόταν στο γεγονός ότι τα στοιχεία ενεργητικού της Arpechim που είχαν αγοραστεί στην τιμή των [0] - [10] EUR ανατιμήθηκαν στα [80] - [100] εκατ. EUR και η διαφορά εγγράφηκε στα λογιστικά βιβλία αμιγώς ως «κέρδος από αγορά ευκαιρίας».
(51)
Στις 30 Ιουνίου 2011, οι οικονομικές καταστάσεις εξαμήνου της Oltchim (17) έδειχναν λειτουργική ζημία 7,4 εκατ. EUR και καθαρή ζημία 17,4 εκατ. EUR, συσσωρευμένες ζημίες 401 εκατ. EUR και αρνητικά ίδια κεφάλαια της τάξεως των 358 εκατ. EUR (χωρίς να ληφθεί υπόψη το χρέος έναντι της AVAS).
III. Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(52)
Στις 15 Σεπτεμβρίου 2009, η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας για τα δύο μέτρα στήριξης υπέρ της Oltchim που κοινοποιήθηκαν από τη Ρουμανία τον Ιούλιο του 2009:
-
Μέτρο 1: μετοχοποίηση χρέους συνολικού ύψους 538 εκατ. RON (περίπου 128 εκατ. EUR)· και
-
Μέτρο 2:«εγγύηση μετόχων» η οποία καλύπτει το 80% ενός εμπορικού δανείου ύψους 424 εκατ. EUR για περαιτέρω επενδύσεις εκσυγχρονισμού. (Η Ρουμανία απέσυρε την κοινοποίηση σχετικά με το μέτρο 2 με επιστολή της 22ας Ιουνίου 2011.)
(53)
Η Επιτροπή έθεσε το πρόβλημα του κατά πόσο, σε αντίθεση με τα επιχειρήματα της Ρουμανίας, η δέσμη μέτρων στήριξης που κοινοποιήθηκε αποφέρει στην εταιρεία αθέμιτο πλεονέκτημα και συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(54)
Επιπλέον, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας προσδιορίστηκε ως πιθανή συμπληρωματική κρατική ενίσχυση το γεγονός ότι, από την 1η Ιανουαρίου 2007, το κράτος δεν εισέπραξε τόκους και/ή επιβαρύνσεις επί του ληξιπρόθεσμου δημοσίου χρέους (προσδιορίζεται ως «Μέτρο 3»).
(55)
Τέλος, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την πιθανότητα τα μέτρα να θεωρηθούν σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ βάσει των οικείων κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων εάν αξιολογηθεί ότι ενέχεται κρατική ενίσχυση.
IV. ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(56)
Στην απάντησή τους στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, οι ρουμανικές αρχές υποστήριξαν ότι κανένα από τα τρία μέτρα δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, καθώς το ρουμανικό κράτος υιοθέτησε συνεπή συμπεριφορά προς τις αρχές της αγοράς.
(57)
Ειδικότερα, η Ρουμανία επέμεινε ότι τα κοινοποιημένα μέτρα (η μετοχοποίηση του χρέους και η εγγύηση μετόχων) θα εξασφάλιζαν την επιστροφή της Oltchim στην κερδοφορία, μέσω της επίλυσης του προβλήματος της υποκεφαλαιοποίησης και μέσω της διασφάλισης των απαιτούμενων κεφαλαίων για την υλοποίηση της στρατηγικής της ανάπτυξης. Επιπλέον, η Ρουμανία υπογράμμισε ότι η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη τον διπλό ρόλο του κράτους, ως μετόχου και του πιστωτή της Oltchim.
(58)
Τέλος, η Ρουμανία υποστήριξε ότι το μέτρο 3 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση διότι η στάση του Κράτους όσον αφορά τη μη είσπραξη του παρελθόντος χρέους συνδέεται στενά με τη σχεδιαζόμενη μετοχοποίηση του χρέους, και ότι, όσον αφορά το εν λόγω χρέος οι ρουμανικές αρχές ενήργησαν με συνέπεια, σύμφωνα με τον τρόπο με τον οποίο θα επέλεγε να ενεργήσει ένας παράγοντας της αγοράς σε παρόμοια κατάσταση.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(59)
Στις παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας, με ημερομηνία 26 Ιανουαρίου 2010, η Vestolit εξέφρασε προβληματισμό όσον αφορά τη δέσμη μέτρων κρατικής ενίσχυσης που κοινοποιήθηκε από τη Ρουμανία τον Ιούλιο του 2009. Η Vestolit θεωρείται ανταγωνιστής της Oltchim, καθώς και οι δύο δραστηριοποιούνται στον τομέα της παραγωγής PVC. Σύμφωνα με τη Vestolit, κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα υποστήριζε ένα πρόγραμμα επενδύσεων με αποκλειστικό στόχο την εξαγορά και τον εκσυγχρονισμό της παλαιάς εγκατάστασης αιθυλενίου της Arpechim.
(60)
Στην επιστολή της με ημερομηνία 21 Ιανουαρίου 2010, η Ineos υποστήριξε ότι, βάσει των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Oltchim εμφανιζόταν να είναι μια επιχείρηση με οικονομικές δυσχέρειες και, κατά συνέπεια, ήταν απίθανο ένας ιδιώτης επενδυτής να αναλάμβανε τα μέτρα στήριξης που προτίθετο να εγκρίνει το ρουμανικό κράτος υπέρ της. Η Ineos επέστησε επίσης την προσοχή στο γεγονός ότι η ευρωπαϊκή αγορά PVC χαρακτηρίζεται από σημαντική πλεονάζουσα δυναμικότητα, και ότι, κατά συνέπεια, οποιαδήποτε δυνητική ενίσχυση σε έναν από τους παράγοντες της αγοράς θα μπορούσε να επιφέρει ισχυρή στρέβλωση.
(61)
Οι παρατηρήσεις που υπέβαλε η Firebird στις 28 Μαΐου 2010 έχουν παρόμοιο περιεχόμενο με τις παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν από τα προαναφερθέντα ενδιαφερόμενα μέρη.
(62)
Μέσω επιστολής με ημερομηνία 28 Ιανουαρίου 2010, άλλος ένας ανταγωνιστής της Oltchim, το ανώνυμο μέρος Ι, υπέβαλε επίσης παρατηρήσεις στο ίδιο μήκος κύματος με αυτές που κατέθεσαν η Vestolit και η Ineos. Το εν λόγω μέρος υπογραμμίζει επίσης ότι η ενίσχυση λειτουργίας δεν μπορεί να θεωρηθεί σύμφωνη με τη ΣΛΕΕ, και ότι δεν φαίνεται να υφίστανται άλλοι λόγοι συμβατότητας στην περίπτωση της Oltchim.
(63)
Μέσω επιστολής με ημερομηνία 27 Ιανουαρίου 2010, το ανώνυμο μέρος ΙΙ υποστήριξε ότι όλα τα μέτρα στήριξης που προσδιορίστηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας συνιστούν ασυμβίβαστη ενίσχυση. Το ανώνυμο μέρος ΙΙ υποστήριξε επίσης ότι:
(α)
οι κρατικές εγγυήσεις που χορηγήθηκαν στην Oltchim την περίοδο 1995-2000 εξακολούθησαν να είναι σε ισχύ και μετά την προσχώρηση της Ρουμανίας στην ΕΕ, ήτοι έως τις 31 Οκτωβρίου 2009, και κατά συνέπεια θα έπρεπε να θεωρηθούν ως νέα ενίσχυση μετά την ημερομηνία προσχώρησης·
(β)
οι δυσκολίες που αντιμετώπισε η Oltchim μετά την ενεργοποίηση των κρατικών εγγυήσεων τον Νοέμβριο του 1999 οφείλονταν σε διαρθρωτικά προβλήματα της εταιρείας (ανεπαρκής διαχείριση, υιοθέτηση στρατηγικής ακατάλληλων επιχειρηματικών κινήσεων, έλλειψη πραγματικής και αποτελεσματικής αναδιάρθρωσης)·
(γ)
η εξαγορά της εταιρείας Arpechim αντίκειται στο εμπορικό συμφέρον της Oltchim καθώς δεν θα αποφέρει κέρδος στο μέλλον·
(δ)
οι μεταγενέστερες πληρωμές που διενεργήθηκαν από το Υπουργείο Οικονομικών κατά την περίοδο Ιουνίου 2002 - Δεκεμβρίου 2006 βάσει των κρατικών εγγυήσεων που ενεργοποιήθηκαν καταδεικνύει ότι η Oltchim αντιμετώπιζε οικονομικές δυσχέρειες σε όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου·
(ε)
η Ρουμανία προσπάθησε πραγματικά να ιδιωτικοποιήσει την εταιρεία μία φορά, το 2001, ενώ οι επακόλουθες «αποτυχημένες» προσπάθειες ιδιωτικοποίησης το 2003 και το 2006 αποτελούσαν απλώς μια στρατηγική με σκοπό να μην προβεί σε αναγκαστική είσπραξη του δημόσιου χρέους·
(στ)
το επιχειρηματικό σχέδιο που αποτελεί τη βάση της δέσμης μέτρων στήριξης, όπως κοινοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2009 δεν ήταν αξιόπιστο, ιδίως όσον αφορά την ανάλυση ευαισθησίας και την προσδοκώμενη απόδοση της επένδυσης·
(ζ)
το κράτος θα είχε σημαντική ζημία από την ενίσχυση ενός προγράμματος επενδύσεων τέτοιας κλίμακας, καθώς τα αναμενόμενα έσοδα από την ιδιωτικοποίηση της Oltchim δεν θα κάλυπταν το κόστος των μέτρων στήριξης·
(η)
έχοντας υπόψη ότι τα κοινοποιηθέντα μέτρα ενέχουν κρατική ενίσχυση, η Ρουμανία θα έπρεπε να προτείνει ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Oltchim, παρέχοντας τη δυνατότητα αξιολόγησης της συμβατότητας της ενίσχυσης βάσει των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων (18).
(64)
Σε μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας, η PCC επέστησε την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι τον Ιούνιο του 2010, η ρουμανική υπηρεσία προστασίας περιβάλλοντος επέβαλε στην εταιρεία Oltchim πρόστιμο ύψους 14,34 εκατ. EUR για καθυστερημένη επιστροφή των απαιτούμενων πιστοποιητικών για τις εκπομπές CO2 για το έτος 2009 (19). Κατά την άποψη της PCC, η πιθανή μη επιβολή του προστίμου ενέχει συμπληρωματική κρατική ενίσχυση προς την εταιρεία. Στην επιστολή της με ημερομηνία 8 Ιουλίου 2010 η εταιρεία Firebird θέτει επίσης το πρόβλημα του προστίμου για το περιβάλλον.
(65)
Τον Οκτώβριο του 2010 και τον Οκτώβριο του 2011 η PCC γνωστοποίησε επίσης στην Επιτροπή ότι η κρατική επιχείρηση παροχής ηλεκτρικής ενέργειας SC Electrica SA (εφεξής «Electrica») και άλλοι κρατικοί πιστωτές (Salrom Exploatarea Miniera Râmnicu Vâlcea, προμηθευτής αλατούχου διαλύματος και ασβεστόλιθου· και η SC CET GOVORA SA, προμηθευτής βιομηχανικού ατμού) έχουν σημαντικές αναδιαρθρωμένες οφειλές από την Oltchim.
VI. ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(66)
Στην απάντησή της με ημερομηνία 8 Απριλίου 2010 επί των παρατηρήσεων των ενδιαφερόμενων μερών, η Ρουμανία παραπέμπει κατά κύριο λόγο στην κοινοποίηση και στις προγενέστερες παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
(67)
Ειδικότερα, η Ρουμανία υποστήριξε ότι, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς ενός από τα τρίτα μέρη, η εξαγορά και ο εκσυγχρονισμός των πετροχημικών εγκαταστάσεων της Arpechim περιλαμβάνουν το σύνολο της απαιτούμενης αναδιάρθρωσης και ότι αυτά είναι ουσιώδη για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα της εταιρείας, καθώς επίσης ότι η εκμετάλλευση της ολοκληρωμένης πετροχημικής πλατφόρμας Oltchim-Arpechim θα μπορούσε να αποφέρει κέρδος.
(68)
Επίσης, η Ρουμανία επαναλαμβάνει τα επιχειρήματά της, σύμφωνα με τα οποία τα μέτρα που ελήφθησαν έναντι της Oltchim για την είσπραξη του χρέους δεν προσέφεραν κανένα πλεονέκτημα για την Oltchim. Τέλος, η Ρουμανία επέμεινε επίσης στην πρόθεσή της να ιδιωτικοποιήσει την Oltchim.
VII. ΑΠΟΣΥΡΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΓΓΥΗΣΗ (ΜΕΤΡΟ 2)
(69)
Σύμφωνα με το άρθρο 8 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου της 22ας Μαρτίου 1999 για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (20), ένα κράτος μέλος μπορεί να αποσύρει την κοινοποίηση μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας σε εύθετο χρόνο, προτού η Επιτροπή λάβει απόφαση σχετικά με τον χαρακτήρα ενίσχυσης του κοινοποιηθέντος μέτρου. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Επιτροπή περατώνει τη διαδικασία αυτή με μια απόφαση άνευ αντικειμένου.
(70)
Οι ρουμανικές αρχές απέσυραν την κοινοποίηση σχετικά με την κρατική εγγύηση (η οποία καλύπτει το 80% ενός δανείου έως 424 εκατ. EUR). Κατά συνέπεια, όσον αφορά το μέτρο 2, η διαδικασία έρευνας που διεξήγαγε η Επιτροπή κατέστη άνευ αντικειμένου.
VIII. Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΣΥΡΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ 2
VIII.1. Τροποποίηση του μέτρου 1 - Πρόθεση της Ρουμανίας για ιδιωτικοποίηση
(71)
Τον Φεβρουάριο του 2011 ζητήθηκε η δημιουργία ενός κοινού προγράμματος προληπτικής χρηματοδοτικής συνδρομής της ΕΕ/του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (εφεξής «ΔΝΤ») με σκοπό να στηριχτεί η επανεκκίνηση της οικονομικής ανάπτυξης στη Ρουμανία με έμφαση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, παράλληλα με τη βελτίωση της χρηματοπιστωτικής βιωσιμότητας και την παγίωση της οικονομικής σταθερότητας. Τον Μάιο του 2011, το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση (21) για την παροχή προληπτικής μεσοπρόθεσμης χρηματοδοτικής συνδρομής στη Ρουμανία έως του ποσού των 1,4 δισ. EUR. Τον Μάρτιο του 2011, το ΔΝΤ ενέκρινε μία νέα προληπτική συμφωνία stand-by (22) για τη Ρουμανία. Βάσει της συμφωνίας αυτής, το ΔΝΤ θέτει στη διάθεση της Ρουμανίας χρηματοδοτική βοήθεια ύψους 3 090,6 εκατ. SDR (3,5 δισ. EUR) για τα επόμενα 2 έτη. Προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση αποτελεί η εκπλήρωση από πλευράς Ρουμανίας μιας σειράς στόχων για τη μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού, οι οποίοι αναφέρονται σε επιστολή προθέσεων που παρουσιάστηκε από τις ρουμανικές αρχές και έχουν αποτυπωθεί σε ένα τεχνικό μνημόνιο συναντίληψης (εφεξής «ΤΜΣ»). Στους στόχους του ΤΜΣ περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων η μείωση των καθυστερούμενων οφειλών και των ζημιών των κρατικών επιχειρήσεων. Στην επιστολή προθέσεων και στο ΤΜΣ της 2ας Δεκεμβρίου 2011 (23), η Ρουμανία δεσμεύτηκε να προκηρύξει διαγωνισμό ιδιωτικοποίησης της Oltchim μέχρι τα τέλη Απριλίου του 2012.
(72)
Αυτό έγινε μετά από αρκετές δημόσιες δηλώσεις των ρουμανικών αρχών στη διάρκεια του 2011 σχετικά με τις προθέσεις της ρουμανικής κυβέρνησης να ιδιωτικοποιήσει την Oltchim.
(73)
Η Ρουμανία γνωστοποίησε επίσης στην Επιτροπή τη δέσμευσή της να ιδιωτικοποιήσει την Oltchim. Ειδικότερα, μέσω επιστολής με ημερομηνία 21 Οκτωβρίου 2011 που απευθύνεται στον Αντιπρόεδρο κ. Joaquin Almunia, ο ρουμάνος πρωθυπουργός Emil Boc δήλωσε ότι η Ρουμανία δεσμεύεται να ιδιωτικοποιήσει πλήρως την Oltchim (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου μετοχών που αποτελεί αντικείμενο της μετοχοποίησης του χρέους) μέχρι τον Μάιο του 2012. Μετά τον διορισμό της νέας κυβέρνησης στη Ρουμανία στις 9 Φεβρουαρίου 2012, ο νέος πρωθυπουργός, Mihai Razvan Ungureanu, επανεπιβεβαίωσε τη δέσμευση αυτή μέσω επιστολής με ημερομηνία 16 Φεβρουαρίου 2012.
(74)
Έχοντας υπόψη τους δημοσιονομικούς περιορισμούς που αντιμετωπίζει, η Ρουμανία δεν προτίθεται να διατηρήσει στην ιδιοκτησία της την Oltchim και να χρηματοδοτήσει τις απαραίτητες επενδύσεις μέσω κρατικής εγγύησης, αλλά επιθυμεί να πωλήσει τις μετοχές που κατέχει στην Oltchim.
VIII.2. Εξελίξεις όσον αφορά το μέτρο 3 - Σύμφωνο για την καταβολή τόκων
(75)
Μέσω επιστολής με ημερομηνία 9 Σεπτεμβρίου 2011, οι ρουμανικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι ενδιαφέρονται να εισπράξουν τόκους επί του χρέους έναντι της AVAS, οι οποίοι ανέρχονται σε 538 εκατ. RON από την 1η Ιανουαρίου 2007. Επίσης η Ρουμανία εξήγησε ότι αυτό θα υλοποιηθεί στο πλαίσιο ενός συμφώνου σχετικά με το χρέος μεταξύ της AVAS και της Oltchim, μέσω του οποίου η εταιρεία θα αποδεχτεί τους οφειλόμενους τόκους. Στην ίδια επιστολή, οι ρουμανικές αρχές διευκρίνισαν ότι οι συσσωρευμένοι τόκοι θα μετοχοποιηθούν επίσης, μαζί με το κύριο δημόσιο χρέος, όπως κοινοποιήθηκε στο πλαίσιο του μέτρου 1.
(76)
Μέσω επιστολής με ημερομηνία 23 Δεκεμβρίου 2011, οι ρουμανικές αρχές κατέθεσαν αντίγραφο του συμφώνου ιδιωτικού δικαίου που συνήφθη στις 22 Δεκεμβρίου 2011 μεταξύ της AVAS και της Oltchim, μέσω του οποίου η εταιρεία αναγνώρισε τους τόκους που απορρέουν από το δημόσιο χρέος από την 1η Ιανουαρίου 2007 έως και την 31η Δεκεμβρίου 2011, συνολικού ύψους 511 εκατ. RON. Οι ρουμανικές αρχές εξήγησαν ότι ο τόκος υπολογίστηκε επί σύνθετης βάσης, χρησιμοποιώντας ως επιτόκιο υπερημερίας για τις αντίστοιχες περιόδους το υψηλότερο μεταξύ των επιτοκίων που χρεώθηκαν από τις εμπορικές τράπεζες για τα δάνεια που χορηγήθηκαν στην εταιρεία από την 1η Ιανουαρίου 2007 και τα ισχύοντα επιτόκια αναφοράς και προεξόφλησης της Επιτροπής. Αυτή η προσέγγιση είχε ως αποτέλεσμα τα ακόλουθα εφαρμοστέα επιτόκια και τους ακόλουθους τόκους επί του χρέους έναντι της AVAS:
Πίνακας 1
Ανάλυση των τόκων που χρεώθηκαν από την AVAS για την περίοδο 2007-2011
2007
2008
2009
2010
2011
Εφαρμοστέο επιτόκιο
1.1-30.6 - 11,17%
1.7-31.12 - 10,24%
14,86 %
18,85 %
14,00 %
13,22 %
Ποσό τόκων (στρογγυλοποίηση σε εκατ. RON)
58
87
129
114
123
Σύνολο τόκων επί του χρέους έναντι της AVAS από το 2007: 511 εκατ. RON
(77)
Στην ίδια αλληλογραφία οι ρουμανικές αρχές ενημέρωσαν επίσης ότι θα ξεκινούσαν προετοιμασίες για την υλοποίηση της μετοχοποίησης του χρέους έναντι της AVAS, ύψους 538 εκατ. RON, συν τους απορρέοντες συσσωρευμένους τόκους, με στόχο την τήρηση του προτεινόμενου χρονοδιαγράμματος ιδιωτικοποίησης.
VIII.3. Τα επιχειρήματα που παρουσίασε η Ρουμανία έχοντας υπόψη την πρόθεση ιδιωτικοποίησης
(78)
Όπως επεξηγήθηκε ανωτέρω, οι ρουμανικές αρχές απέσυραν το μέτρο 2 (βλέπε ενότητα VII ανωτέρω). Μετά την απόσυρση της κοινοποίησης για την κρατική εγγύηση, οι ρουμανικές αρχές υποστήριξαν ότι το τρέχον μέτρο 1, ήτοι η μετοχοποίηση του χρέους έναντι της AVAS που ανέρχεται σε 538 εκατ. RON συν τους συσσωρευμένους τόκους που απορρέουν από το εν λόγω χρέος από την 1η Ιανουαρίου 2007 έως και την 31η Δεκεμβρίου 2011, οι οποίοι ανέρχονται στο επιπλέον ποσό των 511 εκατ. RON, δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Η Ρουμανία υποστηρίζει ότι το μέτρο αυτό θα ήταν σύμφωνο με την αγορά και ως εκ τούτου δεν αποφέρει πλεονέκτημα στην εταιρεία Oltchim. Ειδικότερα, οι ρουμανικές αρχές υποστηρίζουν ότι η AVAS, με την ιδιότητα του πιστωτή, θα τεθεί σε πλεονεκτικότερη θέση με τη μετοχοποίηση του συνολικού χρέους και την πώληση σε σύντομο χρονικό διάστημα ολόκληρου του μεριδίου μετοχών της στην εταιρεία παρά με την υποχρεωτική είσπραξη του χρέους, καθώς η αγοραία αξία του μεριδίου μετοχών της AVAS στην εταιρεία που θα προκύψει μετά τη μετοχοποίηση του χρέους είναι μεγαλύτερη από το ποσό που θα λάμβανε η AVAS μετά την εκκαθάριση της εταιρείας.
(79)
Η Ρουμανία παρουσίασε μια έκθεση συμβούλου που συντάχθηκε από τη Raiffeisen Capital & Investment SA (εφεξής «έκθεση συμβούλου»), προκειμένου να καταδείξει ότι η καλύτερη στρατηγική του Κράτους για μεγιστοποίηση της απόδοσης είναι να πραγματοποιήσει τη μετοχοποίηση του χρέους και στη συνέχεια, σε σύντομο χρονικό διάστημα, να προχωρήσει στην πώληση συνδυασμένων πακέτων μετοχών.
(80)
Η έκθεση συμβούλου αναλύει, από τη μία πλευρά, την αξία των απαιτήσεων της AVAS στην περίπτωση εκκαθάρισης και, από την άλλη πλευρά, την αξία τους στην περίπτωση μετοχοποίησης του χρέους και ιδιωτικοποίησης.
(81)
Το σενάριο εκκαθάρισης αξιολογείται επί τη βάσει δύο εκθέσεων εκκαθάρισης (μία προηγούμενη έκθεση εκκαθάρισης που συντάχθηκε από τη Raiffeisen τον Φεβρουάριο του 2011, και μια έκθεση εκκαθάρισης του Μαρτίου 2011 που συντάχθηκε από την ανεξάρτητη εταιρεία συμβούλων Romcontrol S.A. στο Βουκουρέστι). Οι εισπράξεις του κράτους στην περίπτωση μετοχοποίησης του χρέους και ιδιωτικοποίησης εκτιμήθηκαν με βάση τη μέθοδο μελέτης της αξίας της επιχείρησης, η οποία αποτελεί ένα από τα κύρια συστήματα μέτρησης που χρησιμοποιούνται στην αποτίμηση των επιχειρήσεων. (Στην ενότητα IX.3.3 κατωτέρω παρουσιάζεται μια λεπτομερής περιγραφή των μεθοδολογιών που χρησιμοποιήθηκαν και των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης, όπως επίσης και η σχετική ανάλυση που διενεργήθηκε από την Επιτροπή).
(82)
Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μέσω της μετοχοποίησης του συνολικού χρέους η διαδικασία ιδιωτικοποίησης της εταιρείας θα ήταν πιο ομαλή και ταχύτερη, και ότι το οικονομικό αποτέλεσμα αυτής της επιλογής για την AVAS είναι ανώτερο από την εναλλακτική επιλογή της εκκαθάρισης.
IX. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
IX.1. Γενικές πτυχές
(83)
Για να διαπιστωθεί αν τα υπό εξέταση μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση, η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει αν αυτά πληρούν τις αθροιστικές προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Βάσει αυτών των διατάξεων «ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός εάν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως».
(84)
Η Επιτροπή σημειώνει ότι, έχοντας υπόψη την απόσυρση της κοινοποίησης σχετικά με το μέτρο 2 (βλέπε ενότητα VII ανωτέρω), η ακόλουθη αξιολόγηση αναφέρεται μόνο στα μέτρα 1 και 3. Καθώς η Ρουμανία συνέδεσε τη μετοχοποίηση του χρέους με την ιδιωτικοποίηση της Oltchim, το μέτρο 1 τροποποιήθηκε. Κατά συνέπεια, η αξιολόγηση του μέτρου λαμβάνει ως υπόθεση ότι το μερίδιο μετοχών που θα κατέχει η AVAS μετά τη διενέργεια της μετοχοποίησης θα πωληθεί άμεσα σε ιδιωτικό επενδυτή στο πλαίσιο μιας δίκαιης, ανοικτής και διαφανούς διαδικασίας αγοραπωλησίας, μέσω της οποίας στόχος είναι η μεγιστοποίηση των εσόδων για την AVAS.
(85)
Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ερώτημα αν ο πιστωτής AVAS παρέσχε στην εταιρεία Oltchim αθέμιτο πλεονέκτημα με τον τρόπο που διαχειρίστηκε το χρέος μετά την 1η Ιανουαρίου 2007 πρέπει να αναλυθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του επείγοντος κυβερνητικού διατάγματος 51/1998 [βλέπε αιτιολογική σκέψη (27) ανωτέρω] και του νόμου αριθ. 30/2007, μέσω της οποίων η AVAS εξουσιοδοτείται να πραγματοποιήσει εκ νέου τη μετοχοποίηση του χρέους, και έχοντας επίσης υπόψη την κοινοποίηση της μετοχοποίησης του χρέους προς την Επιτροπή - που ορίζεται ως μέτρο 1 στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας, καθώς και την τροποποίηση του μέτρου 1 ως συνέπεια των αμφιβολιών που εξέφρασε η Επιτροπή και των περιορισμών που απορρέουν από το πρόγραμμα ΕΕ/ΔΝΤ.
(86)
Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η πρόθεση της πλήρους ιδιωτικοποίησης της εταιρείας μέχρι το τέλος Μαΐου του 2012, όπως κοινοποιήθηκε από τις ρουμανικές αρχές στην επιστολή τους με ημερομηνία 21 Οκτωβρίου 2011 και επανεπιβεβαιώθηκε από τον πρωθυπουργό Ungureanu στην επιστολή του με ημερομηνία 16 Φεβρουαρίου 2012, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου 1.
(87)
Όσον αφορά αφενός το περιβαλλοντικό πρόστιμο και αφετέρου τα εκκρεμή χρέη της εταιρείας έναντι της Electrica SA, της Salrom Exploatarea Miniera Rm. Valcea και της SC CET Govora SAon, η Επιτροπή παρατηρεί ότι τα εν λόγω μέτρα δεν αποτέλεσαν μέρος της απόφασης κίνησης της διαδικασίας έρευνας. Ως εκ τούτου, δεν μπορούν να αποτελούν μέρος της παρούσας απόφασης. Η Επιτροπή θα ενημερώσει την καταγγέλλουσα εν ευθέτω χρόνο για τις μελλοντικές ενέργειες που θα πραγματοποιηθούν όσον αφορά τις αντίστοιχες δηλώσεις, βάσει του άρθρου 10 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.
IX.2. Η αρμοδιότητα της Επιτροπής προ της προσχώρησης
(88)
Όπως αναφέρθηκε στην ενότητα V ανωτέρω, το ανώνυμο μέρος 2 υποστήριξε ότι ορισμένες από τις κρατικές εγγυήσεις που δόθηκαν στην εταιρεία Oltchim την περίοδο 1995-2000 εξακολουθούσαν να τελούν εν ισχύ μετά την προσχώρηση της Ρουμανίας στην ΕΕ, ήτοι μέχρι την 31η Οκτωβρίου 2009, και κατά συνέπεια αυτές θα έπρεπε να θεωρηθούν ως νέα βοήθεια μετά την ημερομηνία προσχώρησης. Η Επιτροπή πρέπει συνεπώς να αξιολογήσει την εγκυρότητα αυτού του επιχειρήματος και των πιθανών συνεπειών που μπορεί να έχει για την αξιολόγηση του κοινοποιούμενου μέτρου.
(89)
Κατά γενικό κανόνα, το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ισχύει μόνο από την ημερομηνία προσχώρησης. Μια εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα αφορά μέτρα που τέθηκαν σε εφαρμογή πριν από την προσχώρηση και τα οποία εξακολουθούν να ισχύουν μετά από αυτή. Βάσει της συνθήκης προσχώρησης της Ρουμανίας στην ΕΕ του 2005 (24), μέτρα τα οποία τέθηκαν σε ισχύ στη Ρουμανία προ της ημερομηνίας προσχώρησης και εξακολουθούν να ισχύουν και μετά την ημερομηνία αυτή (1η Ιανουαρίου 2007), και τα οποία θα μπορούσαν να συνιστούν κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ και δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως υφιστάμενη ενίσχυση υπό την έννοια του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 (25), θεωρούνται ως δυνητική νέα κρατική ενίσχυση αρχής γενομένης από την ημερομηνία προσχώρησης για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(90)
Στο σημείο 2.1. δεύτερη παράγραφος του παραρτήματος V της πράξης προσχώρησης της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας του 2005 (26), και βάσει του άρθρου 22 της ίδιας πράξης προσχώρησης, προβλέπεται ότι «όλα τα ευρισκόμενα ακόμα σε ισχύ μετά την ημερομηνία προσχώρησης μέτρα, τα οποία αποτελούν κρατική ενίσχυση και δεν πληρούν τις ανωτέρω προϋποθέσεις θεωρούνται ως νέα ενίσχυση, κατά την προσχώρηση για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 88 παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΚ.»
(91)
Η ανωτέρω διάταξη καλύπτει συνεπώς τα μέτρα που έχουν τεθεί σε ισχύ προ της ημερομηνίας προσχώρησης (1η Ιανουαρίου 2007) τα οποία εξακολουθούν να ισχύουν μετά την ημερομηνία αυτή. Σύμφωνα με τον ορισμό που δίδεται σε μια σειρά αποφάσεων της Επιτροπής (27), στην έννοια των μέτρων που «τυγχάνουν εφαρμογής και μετά την ημερομηνία προσχωρήσεως» συμπεριλαμβάνονται προγράμματα και μεμονωμένα μέτρα τα οποία δεν περιορίζονται χρονικά, και στην περίπτωση των οποίων η ευθύνη του Κράτους δεν οριοθετείται με ακρίβεια· με άλλα λόγια, περιπτώσεις στις οποίες η ακριβής έκθεση του Κράτους εξακολουθεί να μην είναι γνωστή κατά την ημερομηνία προσχώρησης. Υπό το φως των ανωτέρω, πρέπει να προσδιοριστεί αν οι κρατικές εγγυήσεις που εκδόθηκαν υπέρ της Oltchim την περίοδο 1995-2000 «τυγχάνουν εφαρμογής και μετά την ημερομηνία προσχωρήσεως», υπό την έννοια που ορίστηκε στην πρακτική των αποφάσεων που αναφέρεται ανωτέρω. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να ελεγχθεί είτε αν η κρατική εγγύηση δεν περιοριζόταν χρονικά, είτε αν η ακριβής έκθεση του Κράτους δεν ήταν γνωστή προ της ημερομηνίας προσχώρησης.
(92)
Μετά την εξέταση των όρων και των προϋποθέσεων σύμφωνα με τις οποίες εκδόθηκαν οι εν λόγω κρατικές εγγυήσεις, η Επιτροπή παρατηρεί ότι αποτελούσαν ξεχωριστά και μεμονωμένα μέτρα, εφαρμοζόμενα άπαξ, μέσω των οποίων το κράτος υποστήριξε την εταιρεία για τη λήψη συγκεκριμένων δανείων καθορισμένου ποσού και ορισμένης διάρκειας. Η ημερομηνία έως την οποία τελούσαν εν ισχύ οι εν λόγω εγγυήσεις καθορίστηκε κατά τον χρόνο έκδοσής τους, δεδομένου ότι προβλεπόταν μια περίοδος ισχύος έως τη λήξη των δανείων, κάτι το οποίο οριζόταν με ακρίβεια στα δάνεια. Αυτή η περίοδος ισχύος δεν τροποποιήθηκε στη συνέχεια. Ως εκ τούτου, η ισχύς των εγγυήσεων μετά την προσχώρηση ήταν πράγματι περιορισμένη χρονικά, και είχε καθοριστεί σε μια ημερομηνία προγενέστερη της προσχώρησης, ήτοι κατά τον χρόνο σύναψης της δανειακής σύμβασης. Η Επιτροπή πρέπει, συνεπώς, να λάβει υπόψη ότι η πρώτη από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες το μέτρο θεωρείται ως «νέα ενίσχυση» κατά την ημερομηνία προσχώρησης, συγκεκριμένα η απουσία χρονικού περιορισμού κατά την ημερομηνία προσχώρησης, δεν ισχύει εν προκειμένω.
(93)
Κατά δεύτερον, η μέγιστη ευθύνη του Κράτους περιορίστηκε κατά τον χρόνο χορήγησης των εγγυήσεων, δεδομένου ότι οι εγγυήσεις καλύπτουν μόνο το συγκεκριμένο δάνειο για το οποίο χορηγήθηκαν. Κατά συνέπεια, εξάγεται ως συμπέρασμα ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη δεύτερη περίπτωση «εφαρμοσιμότητας μετά την προσχώρηση», ήτοι η άγνωστη έκθεση του Κράτους κατά την ημερομηνία προσχώρησης.
(94)
Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η ενεργοποίηση των κρατικών εγγυήσεων έλαβε χώρα προ της ημερομηνίας προσχώρησης. Από την ημερομηνία ενεργοποίησής τους, το Κράτος ήταν υπεύθυνο για την αποπληρωμή του ληξιπρόθεσμου ποσού των δανείων που ελήφθησαν με τη βοήθεια των εγγυήσεων και το κράτος, πράγματι, ανέλαβε τις υποχρεώσεις της εταιρείας για την αποπληρωμή των εν λόγω δανείων, καθιστάμενο ως εκ τούτου πιστωτής της εταιρείας Oltchim για τα ποσά που καταβλήθηκαν για τις εγγυήσεις. Όπως αναφέρεται στην ενότητα ΙΙ.2 ανωτέρω, οι πληρωμές που διενεργήθηκαν για τις εγγυήσεις που ενεργοποιήθηκαν διήρκησαν μέχρι το 2006, ενώ από την ημερομηνία προσχώρησης και εξής δεν διενεργήθηκαν πληρωμές σε αυτόν τον λογαριασμό, καθώς η εταιρεία Oltchim ήταν σε θέση να καλύψει το μέρος των δανείων που ήταν σε εκκρεμότητα.
(95)
Εξάγεται ως εκ τούτου το συμπέρασμα ότι οι κρατικές εγγυήσεις που χορηγήθηκαν στην εταιρεία Oltchim την περίοδο 1995-2000 δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως νέες ενισχύσεις υπό την έννοια του σημείου 2.1 της δεύτερης παραγράφου του παραρτήματος V της πράξης προσχώρησης της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας του 2005.
IX.3. Η ύπαρξη ενίσχυσης: πλεονέκτημα
IX.3.1 Η δοκιμή του ιδιωτικού πιστωτή
(96)
Όσον αφορά το κοινοποιηθέν μέτρο, το οποίο συνίσταται στη μετοχοποίηση του δημόσιου χρέους ύψους 1 049 εκατ. RON με σκοπό την πώληση σε σύντομο χρονικό διάστημα (τέλη Μαΐου 2012) του συνολικού μεριδίου δημόσιων μετοχών που θα προκύψουν, η Ρουμανία υποστηρίζει ότι αυτό δεν αποφέρει κανένα αθέμιτο πλεονέκτημα για την επιχείρηση, διότι οποιοσδήποτε ιδιωτικός πιστωτής σε κατάσταση παρόμοια με αυτή του δημόσιου πιστωτή AVAS θα επέλεγε αυτή τη μέθοδο ανάκτησης του χρέους αντί της εκκαθάρισης της εταιρείας, η οποία είναι οικονομικά λιγότερο επωφελής για τον δημόσιο πιστωτή.
(97)
Για να καθοριστεί αν το κοινοποιηθέν μέτρο παρέχει αθέμιτο πλεονέκτημα στην εταιρεία Oltchim, η Επιτροπή θα έπρεπε να αξιολογήσει αν η AVAS, με την ιδιότητα του δημόσιου πιστωτή, επεδίωξε την ανάκτηση του δημόσιου χρέους με την ίδια επιμέλεια όπως θα έκανε ένας ιδιώτης πιστωτής ο οποίος προσπαθεί να ανακτήσει το μεγαλύτερο μέρος του χρέους που του οφείλεται (28). Αυτή η προσέγγιση λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι, με τη μεταβίβαση του δημόσιου χρέους προς την AVAS, η ανάκτηση του χρέους επιδιώκεται από έναν οργανισμό που έχει την ίδια σχέση με την εταιρεία όπως ένας πιστωτής με έναν οφειλέτη. Στην αξιολόγηση λαμβάνεται σαφώς υπόψη ότι το Υπουργείο Οικονομίας είναι ο δημόσιος μέτοχος της Oltchim, μολονότι ο δημόσιος μέτοχος δεν διαδραματίζει κανένα ρόλο στην ανάκτηση του δημόσιου χρέους, η οποία αποτελεί ευθύνη του πιστωτή AVAS. Εντούτοις, η Επιτροπή παρατηρεί ότι πρέπει να αξιολογηθούν επίσης τα αποτελέσματα της μετοχοποίησης του χρέους και της επακόλουθης ιδιωτικοποίησης για τον παρόντα μέτοχο, ήτοι το Υπουργείο Οικονομίας, ώστε να καθοριστεί αν η πρόταση μετοχοποίησης του χρέους και επακόλουθης ιδιωτικοποίησης συνιστά καλύτερη οικονομική λύση για το Κράτος από την πλήρη εκκαθάριση της επιχείρησης.
IX.3.2 Ανάκτηση του δημόσιου χρέους - Αξιολόγηση του μέτρου 3
(98)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή έκρινε ότι ένα συμπληρωματικό στοιχείο κρατικής ενίσχυσης θα μπορούσε να προέλθει από το γεγονός ότι το Κράτος δεν εισέπραξε κανέναν τόκο και/ή κανενός είδους επιβάρυνση λόγω υπερημερίας για το ληξιπρόθεσμο δημόσιο χρέος της Oltchim μετά την προσχώρηση της Ρουμανίας στην ΕΈ. Το εν λόγω χρέος προκύπτει από την ενεργοποίηση των κρατικών εγγυήσεων [βλέπε την περιγραφή ανωτέρω στις αιτιολογικές σκέψεις 23-27 και την αξιολόγηση των κρατικών εγγυήσεων ανωτέρω στις αιτιολογικές σκέψεις 88-95]. Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή υποστήριξε την άποψη ότι η μη συσσώρευση τόκου ή η μη είσπραξη του δημόσιου χρέους απέφεραν πλεονέκτημα στην εταιρεία Oltchim, έχοντας ως αποτέλεσμα το γεγονός ότι η εταιρεία έλαβε δωρεάν κεφάλαιο.
(99)
Προκειμένου να καθοριστεί αν η Ρουμανία συμπεριφέρθηκε ως ιδιώτης πιστωτής όσον αφορά το ληξιπρόθεσμο χρέος που προκύπτει από την ενεργοποίηση των κρατικών εγγυήσεων, είναι απαραίτητο να αξιολογηθεί η συμπεριφορά του ρουμανικού κράτους κατά την περίοδο από το 2007 έως σήμερα, βάσει των πληροφοριών τις οποίες παρέθεσαν οι ρουμανικές αρχές σε διαφορετικά χρονικά σημεία.
(100)
Η Επιτροπή παρατηρεί, καταρχάς, ότι η απόφαση να μην εισπραχθούν τόκοι και επιβαρύνσεις από το 2007 και έως την τροποποίηση της κοινοποίησης για το μέτρο 1 προκύπτει από το επείγον κυβερνητικό διάταγμα 51/1998 [βλέπε αιτιολογική σκέψη (27)]. Πρέπει δε να ληφθεί υπόψη και ο νόμος αριθ. 30/2007, μέσω του οποίου η AVAS εξουσιοδοτείται να επαναλάβει τη μετοχοποίηση του χρέους. Εκείνη την εποχή, οι ρουμανικές αρχές σκόπευαν τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της Oltchim και προγραμμάτιζαν νέες επενδύσεις και όχι εκκαθάριση της επιχείρησης.
(101)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πρέπει καταρχάς να προσδιορίσει αν η Ρουμανία συμπεριφέρθηκε ως ιδιώτης πιστωτής όταν αποφάσισε το 2007 να διενεργήσει τη μετοχοποίηση του χρέους, αντί να επιδιώξει την αναγκαστική είσπραξή του και/ή την εκκαθάριση της επιχείρησης. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η Ρουμανία είχε ακολουθήσει τη στρατηγική μετοχοποίησης του χρέους με σκοπό τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της Oltchim από την πρώτη (ανεπιτυχή) προσπάθεια το 2003. Συνεπώς, η συμπεριφορά των ρουμανικών αρχών στο θέμα αυτό ήταν συνεπής με την προγενέστερη προσέγγιση. Από τις αντιδράσεις της αγοράς στις προηγούμενες προσπάθειες ιδιωτικοποίησης, και από τις προσφυγές των μετόχων μειοψηφίας ενώπιον των δικαστηρίων, εξάγεται ως συμπέρασμα ότι η αγορά πίστεψε στη θεμελιώδη βιωσιμότητα των οικονομικών δραστηριοτήτων της Oltchim.
(102)
Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η Ρουμανία είχε επίσης στη διάθεσή της ένα επιχειρηματικό σχέδιο (29) για την Oltchim, το οποίο καταδείκνυε ότι η επιχείρηση ήταν βιώσιμη.
(103)
Δεδομένων αυτών των στοιχείων, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν ήταν παράλογη η απόφαση της Ρουμανίας, υπό την ιδιότητα του πιστωτή, να διενεργήσει τη μετοχοποίηση του χρέους και να ψηφίσει σχετικό νόμο, στον οποίο δεν προβλεπόταν η είσπραξη τόκων και επιβαρύνσεων για το ληξιπρόθεσμο χρέος, καθώς το χρέος αυτό επρόκειτο σε κάθε περίπτωση να μετοχοποιηθεί.
(104)
Η ανωτέρω ανάλυση δεν τίθεται εν αμφιβόλω από το γεγονός ότι, προ της διενέργειας της μετοχοποίησης του χρέους, η Ρουμανία προσπάθησε να εξασφαλίσει έγκριση βάσει των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων. Είναι αληθές ότι, πράττοντας αυτό, η Ρουμανία εκπλήρωσε απλώς τις υποχρεώσεις της βάσει του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ. Έχοντας υπόψη τις δυσκολίες που αντιμετώπισε η Ρουμανία με τους μετόχους μειοψηφίας και τις οποίες εξακολούθησε να αντιμετωπίζει κατά την εφαρμογή του νόμου 30/2007, ήταν απολύτως λογικό να ζητηθεί η έγκριση της Επιτροπής ότι το σχεδιαζόμενο εγχείρημα δεν ισοδυναμούσε με κρατική ενίσχυση.
(105)
Λόγω της αξιολόγησης της κρατικής ενίσχυσης και της εφαρμογής της υποχρέωσης αναμονής, η μετοχοποίηση του χρέους τελικά καθυστέρησε κατά πέντε έτη. Για το θέμα αυτό η Επιτροπή παρατηρεί καταρχάς ότι, έως τα μέσα του 2011, η Ρουμανία είχε τη σαφή πρόθεση να εφαρμόσει μια εκτεταμένη στρατηγική επενδύσεων όσον αφορά την Oltchim, η οποία είχε διερευνηθεί στο πλαίσιο μελετών εμπειρογνωμόνων (30). Θα ήταν ενάντια στη στρατηγική του Κράτους να προχωρήσει σε νέες επενδύσεις ώστε να επαναφέρει την εταιρεία σε κερδοφορία και να αυξήσει την αξία της με στόχο την ιδιωτικοποίησή της σε μεσοπρόθεσμο έως μακροπρόθεσμο διάστημα, το να εισπράττει, κατά τον ίδιο χρόνο, τόκους επί του ληξιπρόθεσμου δημόσιου χρέους.
(106)
Λόγω των αμφιβολιών που εξέφρασε Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας για την ευρεία στρατηγική επενδύσεων και, ειδικότερα, ως αποτέλεσμα των δημοσιονομικών προβλημάτων και του προγράμματος ΕΕ/ΔΝΤ, η Ρουμανία άλλαξε τη στρατηγική της το 2011 και αποφάσισε να ιδιωτικοποιήσει την εταιρεία άμεσα μετά τη μετοχοποίηση του χρέους. Ως εκ τούτου, εγκατέλειψε τα αρχικά σχέδια για περαιτέρω επενδύσεις ύψους 424 εκατ. EUR προ της ιδιωτικοποίησης.
(107)
Σε αυτό το νέο πλαίσιο, η είσπραξη τόκων επί του χρέους κατέστη εύλογη στρατηγική από την πλευρά του Κράτους προκειμένου να ανακτηθούν όσο το δυνατόν μεγαλύτερα ποσά χρέους.
(108)
Όπως υπογραμμίστηκε στις αιτιολογικές σκέψεις 75-77 ανωτέρω, επί του δημόσιου χρέους επιβλήθηκαν και άλλοι σύνθετοι τόκοι, για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2007 και εξής, μέσω ιδιωτικής σύμβασης που συνήφθη τον Δεκέμβριο του 2011 μεταξύ της Oltchim και της AVAS. Ειδικότερα, τα επιτόκια που εφαρμόστηκαν στο δημόσιο χρέος αντιστοιχούσαν στα υψηλότερα επιτόκια μεταξύ του επιτοκίου αναφοράς της Επιτροπής για κάθε χρονική περίοδο και των επιτοκίων που εφαρμόζονταν για τα ιδιωτικά δάνεια της εταιρείας για την ίδια χρονική περίοδο, τα οποία μπορούν να θεωρηθούν επαρκή.
(109)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή εξάγει το συμπέρασμα ότι η Oltchim δεν απέκτησε κανένα πλεονέκτημα από τον τρόπο με τον οποίο οι δημόσιες αρχές επεδίωξαν, μετά την προσχώρηση, την ανάκτηση του δημόσιου χρέους το οποίο αναμένεται να μετοχοποιηθεί.
IX.3.3 Η μετοχοποίηση του χρέους - Μέτρο 1
(110)
Η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει επίσης αν το μέτρο 1, το οποίο συνίσταται [μετά την τροποποίηση της κοινοποίησης - βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 14-16, 69-70 και 75-77 ανωτέρω] στη μετοχοποίηση δημόσιου χρέους συνολικού ύψους 1 049 εκατ. RON, ακολουθούμενη σε σύντομο χρονικό διάστημα από την πλήρη πώληση του προκύπτοντος μεριδίου μετοχών του Δημοσίου (ιδιωτικοποίηση), αποφέρει κάποιο αθέμιτο πλεονέκτημα στην εταιρεία Oltchim. Το συνολικό δημόσιο χρέος που πρόκειται να μετοχοποιηθεί περιλαμβάνει το κύριο δημόσιο χρέος που κατέχει η υπηρεσία ιδιωτικοποίησης AVAS, ύψους 538 εκατ. RON, καθώς και τους τόκους που απορρέουν από το χρέος που κατέχει η AVAS από την 1η Ιανουαρίου 2007 έως την 31η Δεκεμβρίου 2011, ύψους 511 εκατ. RON.
(111)
Για να αξιολογηθεί αν το προτεινόμενο μέτρο μετοχοποίησης του χρέους παρέχει κάποιο αθέμιτο πλεονέκτημα στην Oltchim, πρέπει να προσδιοριστεί αν πραγματικά η μετοχοποίηση του χρέους αποτελεί τον βέλτιστο μηχανισμό για την ανάκτηση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μέρους του δημόσιου χρέους, όπως υποστηρίζει η Ρουμανία. Στην πράξη, η Επιτροπή πρέπει να προσδιορίσει αν ένας υποθετικός ιδιώτης πιστωτής σε κατάσταση αντίστοιχη με αυτή της υπηρεσίας ιδιωτικοποίησης AVAS, η οποία είναι ο πιστωτής της εταιρείας Oltchim, θα επέλεγε όντως αυτόν τον μηχανισμό ανάκτησης του χρέους έναντι άλλων διαθέσιμων λύσεων ανάκτησης, έχοντας υπόψη ότι ο πιστωτής αντιμετωπίζει σημαντικές οικονομικές δυσκολίες. Μολονότι το Υπουργείο Οικονομίας, ο τρέχων μέτοχος της Oltchim, δεν διαδραματίζει κανένα ρόλο όσον αφορά την ανάκτηση του δημόσιου χρέους, εντούτοις στην κατωτέρω ανάλυση λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα και των δύο πιθανών σεναρίων για τον δημόσιο μέτοχο.
(112)
Η Ρουμανία υποστηρίζει ότι, δεδομένης της τρέχουσας κατάστασης της εταιρείας (σοβαρή υποκεφαλαιοποίηση και εκτεταμένο χρέος), οι μόνες ρεαλιστικές επιλογές που θα είχε ένας ιδιώτης πιστωτής σε μια αντίστοιχη περίπτωση με αυτή του δημόσιου πιστωτή AVAS θα ήταν είτε (i) η εκκαθάριση της εταιρείας, είτε (ii) η μετοχοποίηση του χρέους, ακολουθούμενη από την πώληση ολόκληρου του μεριδίου μετοχών που κατέχει το Κράτος στην εταιρεία. Οποιοσδήποτε ιδιώτης πιστωτής ο οποίος θα έπρεπε να επιλέξει μεταξύ αυτών των εναλλακτικών θα προτιμούσε εκείνη που θα εξασφάλιζε την ανάκτηση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου ποσού από το ληξιπρόθεσμο χρέος. Με άλλα λόγια, ο πιστωτής θα επέλεγε τη «μετοχοποίηση του χρέους ακολουθούμενη από ιδιωτικοποίηση» αν το ποσό που αναμενόταν να ανακτηθεί από την ιδιωτικοποίηση υπερέβαινε το ποσό που θα μπορούσε να ανακτηθεί μέσω της εκκαθάρισης.
(113)
Για να αποδειχθεί ότι η μετοχοποίηση του χρέους μετά από την πώληση του μεριδίου μετοχών που θα προκύψει αποφέρει στον πιστωτή περισσότερα έσοδα από ό,τι η εκκαθάριση, η Ρουμανία παρουσίασε μια έκθεση που εκπονήθηκε από ανεξάρτητη εταιρεία συμβούλων (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 78-82 ανωτέρω), στην οποία συγκρίνονται τα ποσά που λαμβάνονται από τον πιστωτή και στα δύο σενάρια, δηλαδή τη μετοχοποίηση του χρέους με επακόλουθη ιδιωτικοποίηση και, αντιστοίχως, την εκκαθάριση.
(114)
Η Επιτροπή αξιολόγησε την έκθεση λεπτομερώς για να ελέγξει αν τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται είναι έγκυρα και αποδεικνύουν πραγματικά ότι με τη μετοχοποίηση του χρέους η AVAS θα λειτουργούσε όπως ένας ιδιώτης πιστωτής. Μετά από ενδελεχή ανάλυση της έκθεσης, η Επιτροπή διαπιστώνει τα ακόλουθα:
(115)
Η αξία των απαιτήσεων της AVAS στην περίπτωση εκκαθάρισης: Το σενάριο εκκαθάρισης αξιολογείται βάσει προηγούμενης έκθεσης εκκαθάρισης που εκπόνησε η Raiffeisen τον Φεβρουάριο του 2011, και μιας έκθεσης εκκαθάρισης που εκπονήθηκε τον Μάρτιο του 2011 από την ανεξάρτητη εταιρεία συμβούλων Romcontrol SA στο Βουκουρέστι.
(116)
Σύμφωνα με τη ρουμανική νομοθεσία, οι εμπορικές εταιρείες στις οποίες το Κράτος κατέχει τουλάχιστον το 50% + 1 των μετοχών εκκαθαρίζονται στο πλαίσιο της αποκαλούμενης «ειδικής διαδικασίας εθελοντικής εκκαθάρισης», όπως προβλέπεται στο επείγον κυβερνητικό διάταγμα αριθ. 88/1997, στην κυβερνητική απόφαση αριθ. 577/2002 και στον νόμο 137/2002. Στο πλαίσιο της ειδικής διαδικασίας εθελοντικής εκκαθάρισης, το ποσό που λαμβάνει ο εκκαθαριστής μετά την πώληση των στοιχείων ενεργητικού της εταιρείας χρησιμοποιείται για τη διαγραφή των ληξιπρόθεσμων χρεών της εταιρείας με σειρά προτεραιότητας που προβλέπεται στον νόμο αριθ. 85/2006 (ρουμανικός νόμος περί αφερεγγυότητας). Κατά συνέπεια, τα έσοδα που λαμβάνονται από την εκκαθάριση πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη διαγραφή των χρεών με την ακόλουθη σειρά προτεραιότητας: 1) δαπάνες εκκαθάρισης· 2) μισθολογικές οφειλές· 3) προνομιούχες απαιτήσεις (χρέη διασφαλισμένα με εγγυήσεις, υποθήκες και άλλα ειδικά πλεονεκτήματα)· 4) απαιτήσεις προϋπολογισμού (φόροι και άλλες φορολογικές οφειλές)· 5) χρέη προς το Υπουργείο Οικονομικών λόγω των ενεργοποιημένων κρατικών εγγυήσεων· 6) χρέη από δημόσια δάνεια· 7) κοινές απαιτήσεις (μη εγγυημένες)· 8) μέτοχοι. Στην προκειμένη περίπτωση, η AVAS θα εντασσόταν στην τρίτη κατηγορία πιστωτών (προνομιούχοι πιστωτές), όμως θα κατατασσόταν μετά από κάποιους άλλους προνομιούχους (ιδιώτες) πιστωτές της Oltchim, δεδομένου ότι το δημόσιο χρέος ήταν μόνο εν μέρει εγγυημένο.
(117)
Η εταιρεία συμβούλων Romcontrol εκτίμησε την αξία εκκαθάρισης των στοιχείων ενεργητικού της Oltchim στις 15 Δεκεμβρίου 2010, βάσει της μεθόδου των καθαρών προσαρμοσμένων στοιχείων ενεργητικού, η οποία λαμβάνει υπόψη την περιορισμένη χρονική περίοδο έκθεσης στην αγορά των στοιχείων ενεργητικού που τίθενται προς πώληση (31).
(118)
Βάσει των αποτελεσμάτων της αξίας εκκαθάρισης των στοιχείων ενεργητικού, που εκτιμήθηκαν από τη Romcontrol, η Raiffeisen εκτίμησε τα αποτελέσματα για τον πιστωτή AVAS και για το Κράτος υπό την ιδιότητα του μετόχου, λαμβάνοντας υπόψη τις υποχρεώσεις της εταιρείας στις 31 Δεκεμβρίου 2010 και τις προκαταρκτικές οικονομικές καταστάσεις της κατά την ίδια ημερομηνία («Μελέτη εκκαθάρισης Φεβρουαρίου 2011 από τη Raiffeisen»). Σε αυτή τη μελέτη εκτιμάται ότι τα έσοδα τα οποία θα μπορούσαν να ληφθούν από την πώληση των στοιχείων ενεργητικού της εταιρείας Oltchim θα επέτρεπαν την ανάκτηση του [20]-[30]% περίπου των συνολικών υποχρεώσεων της εταιρείας. Ο πιστωτής AVAS, με την ιδιότητα του μερικώς εγγυημένου πιστωτή, θα ανακτούσε περίπου [80]-[100] εκατ. RON (που αντιπροσωπεύουν το [10]-[30]% του συνόλου των απαιτήσεων ύψους 538 εκατ. RON). Δεδομένης της αρνητικής διαφοράς μεταξύ των εσόδων από την εκκαθάριση και των χρεών της εταιρείας, το Κράτος με την ιδιότητά του μετόχου δεν θα είχε κανένα έσοδο.
(119)
Τον Οκτώβριο του 2011, η Raiffeisen επικαιροποίησε τις εκτιμήσεις που συμπεριλαμβάνονται στη μελέτη εκκαθάρισης του Φεβρουαρίου 2011 λαμβάνοντας υπόψη τα χρηματοοικονομικά δεδομένα της εταιρείας ως είχαν στις 30 Ιουνίου του 2011 συμπεριλαμβάνοντας τους τόκους που εισπράχθηκαν για το δημόσιο χρέος από τον Ιανουάριο του 2007 και εξής.
(120)
Σύμφωνα με αυτές τις επικαιροποιημένες εκτιμήσεις, η AVAS, με την ιδιότητα του μερικώς εγγυημένου πιστωτή της Oltchim, θα εισέπραττε [100]-[120] εκατ. RON από τις συνολικές απαιτήσεις της έναντι της εταιρείας (που αντιπροσωπεύει το [10]-[20] % (32) των συνολικών απαιτήσεων, ήτοι του κύριου χρέους ύψους 538 εκατ. RON συν τους τόκους). Το Υπουργείο Οικονομίας, με την ιδιότητα του δημόσιου μετόχου, δεν θα εισέπραττε τίποτα και αυτή τη φορά. Το ποσό θα λάμβανε η AVAS ήταν κατά συνέπεια επικαιροποιημένο (33) στις 30 Ιουνίου 2011. Ως εκ τούτου, η AVAS θα εισέπραττε [10]-[40] εκατ. EUR στην περίπτωση εκκαθάρισης της εταιρείας.
Πίνακας 2
Είσπραξη των απαιτήσεων του Δημοσίου στην περίπτωση εκκαθάρισης
Απαιτήσεις
(εκατ. EUR)
Σύνολο εισπράξεων
(εκατ. EUR)
Εισπράξεις καθαρής πραγματικής αξίας στο 10,7%
(εκατ. EUR)
AVAS (Πιστωτής)
209,4
[20]-[30]
[10]-[30]
Υπουργείο Οικονομίας (μέτοχος)
Συμμετοχή
[0]-[10]
[0]-[10]
Σύνολο Δημοσίου
[20]-[30]
[10]-[30]
(121)
Το ποσό αυτό συγκρίνεται κατόπιν με τα εκτιμώμενα έσοδα που θα λαμβάνονταν από τη μετοχοποίηση των απαιτήσεων της AVAS ακολουθούμενη από ιδιωτικοποίηση της εταιρείας.
(122)
Η αξία των απαιτήσεων της AVAS στην περίπτωση μετοχοποίησης του χρέους και ιδιωτικοποίησης: στην έκθεση, τα έσοδα που θα μπορούσε να έχει το κράτος στην περίπτωση μετοχοποίησης του χρέους και ιδιωτικοποίησης εκτιμήθηκαν βάσει της μεθόδου της αξίας της επιχείρησης, που αποτελεί ένα από τα κύρια συστήματα μέτρησης που χρησιμοποιούνται στην αποτίμηση των επιχειρήσεων.
(123)
Όσον αφορά τη χρήση αυτής της μεθόδου, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, κατ’ αρχήν, υπάρχουν διάφορες μέθοδοι αποτίμησης της αξίας των μετοχών μιας επιχείρησης.
(124)
Μία από τις ευρέως χρησιμοποιούμενες μεθόδους είναι η μέθοδος του πολλαπλάσιου του EBITDA («έσοδα προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων»). Επιτρέπει την αποτίμηση της αξίας των ιδίων κεφαλαίων μιας επιχείρησης για ένα έτος Χ πολλαπλασιάζοντας το EBITDA του έτους Χ με συντελεστή (πολλαπλάσιο) που κρίνεται κατάλληλος για τον εξεταζόμενο τομέα, αφού αφαιρεθεί από το αποτέλεσμα η καθαρή οφειλή.
(125)
Μια άλλη μέθοδος συνίσταται στην ανάλυση προεξοφλημένων ταμειακών ροών. Οι ονομαστικές διαθέσιμες ταμειακές ροές της επιχείρησης για τα επόμενα έτη ανάγονται στην παρούσα αξία σύμφωνα με το σταθμισμένο μέσο κόστος κεφαλαίου (34), και αφαιρείται από τη λαμβανόμενη τιμή η καθαρή οφειλή.
(126)
Μια τρίτη μέθοδος είναι αυτή του πολλαπλάσιου του κύκλου εργασιών. Επιτρέπει την αποτίμηση της αξίας των ιδίων κεφαλαίων μιας επιχείρησης σε ένα έτος X πολλαπλασιάζοντας τον κύκλο εργασιών του έτους Χ με ένα συντελεστή (πολλαπλάσιο) ο οποίος κρίνεται κατάλληλος για τον οικείο τομέα, αφού αφαιρεθεί από το αποτέλεσμα η καθαρή οφειλή.
(127)
Όλες αυτές οι μέθοδοι (αξία μελλοντικού EBITDA, ταμειακές ροές ή κύκλος εργασιών) χρησιμοποιούν εκτιμώμενες τιμές. Στην προκειμένη περίπτωση, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν όλες οι μέθοδοι αποτίμησης βάσει των εκτιμώμενων τιμών σε ένα επιχειρηματικό σχέδιο. Δεδομένου ότι προβλέπεται άμεση ιδιωτικοποίηση της εταιρείας, μόνο ο νέος ιδιοκτήτης θα είναι σε θέση να καθορίσει τη μελλοντική επιχειρηματική στρατηγική της επιχείρησης, και κατά συνέπεια οι σχετικές προβλέψεις του επιχειρηματικού σχεδίου που είναι απαραίτητες για τη χρήση των εν λόγω μεθόδων δεν είναι διαθέσιμες και δεν μπορούν να προβλεφθούν ακόμη (35). Παρόλο που ο νέος ιδιοκτήτης θα πρέπει να προβεί σε σημαντικές επενδύσεις, ούτε τα ιστορικά αποτελέσματα της εταιρείας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την πραγματοποίηση προβλέψεων.
(128)
Υπό αυτές τις συνθήκες, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι μόνες δύο μέθοδοι που είναι διαθέσιμες για την αποτίμηση της αξίας του συνδυασμένου μεριδίου του ρουμανικού κράτους, ήτοι της AVAS και του Υπουργείου Οικονομίας, είναι η χρηματιστηριακή αξία και η αξία της επιχείρησης. Πρέπει να σημειωθεί ότι η αξία της επιχείρησης συμπεριλαμβάνει παραμέτρους που χρησιμοποιούνται για την αποτίμηση της χρηματιστηριακής αξίας.
(129)
Η χρηματιστηριακή αξία ορίζεται ως η τιμή των μετοχών πολλαπλασιαζόμενη επί τον αριθμό των μετοχών σε κυκλοφορία και αντιπροσωπεύει τη συνολική αξία των μετοχών της εταιρείας που βρίσκονται σε κυκλοφορία. Αυτό το σύστημα μέτρησης αντιπροσωπεύει την κοινή αντίληψη όσον αφορά την αξία των ίδιων κεφαλαίων μιας εταιρείας και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο της κοινής γνώμης για την καθαρή αξία μιας εταιρείας.
(130)
Η χρηματιστηριακή αξία της εταιρείας Oltchim υπολογίστηκε βάσει των τιμών των μετοχών της που γνωστοποιήθηκαν από το Χρηματιστήριο Αξιών του Βουκουρεστίου (36) για μια περίοδο 44 μηνών (2008-Αύγουστος 2011). Αυτό το χρονικό διάστημα είναι αρκετά μεγάλο ώστε να είναι αντιπροσωπευτικό ενώ η χρηματιστηριακή αξία κατά την αντίστοιχη περίοδο αποτελεί επίσης ικανοποιητική ένδειξη σχετικά με το τι προτίθεται να πληρώσει η αγορά για την εταιρεία.
(131)
Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή κρίνει ως θετικό το γεγονός ότι κατά την πρόσφατη περίοδο Μαΐου - Αυγούστου 2011 η τιμή των μετοχών ήταν πάντοτε υψηλότερη από τον μέσο όρο της για το διάστημα των 44 μηνών. Ειδικότερα, ενώ η μέση σταθμισμένη τιμή των 44 μηνών ανέρχεται σε 0,53 RON ανά μετοχή, η τιμή της μετοχής έφτασε ακόμη και τα 2,05 RON τον Ιούλιο του 2011 (37). Ως εκ τούτου, τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της αγοραίας αξίας μπορούν να θεωρηθούν συντηρητικά.
(132)
Επιπλέον, όσον αφορά την εξέλιξη της τιμής της μετοχής από τον Σεπτέμβριο του 2011 (τελευταίο σύνολο δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη που εκπόνησε η Raiffeisen), η Επιτροπή κρίνει ως θετικό το γεγονός ότι κατά το πρόσφατο παρελθόν (από τα μέσα Οκτωβρίου 2011), η τιμή της μετοχής αυξήθηκε σημαντικά και διατηρήθηκε σε τιμή υψηλότερη από τη μέση σταθμισμένη τιμή των 0,53 RON που χρησιμοποιείται στον τύπο της χρηματιστηριακής αξίας.
Σχήμα 1
Εξέλιξη της τιμής της μετοχής της Oltchim στο Χρηματιστήριο Αξιών του Βουκουρεστίου την περίοδο 23/02/2011-23/02/2012
(133)
Πριν από την προγραμματισμένη μετοχοποίηση του χρέους, η χρηματιστηριακή αξία της εταιρείας Oltchim κατά την εξεταζόμενη χρονική περίοδο (Ιανουάριος 2008 - Αύγουστος 2011) ανερχόταν μεσοσταθμικά (38) στα 45 εκατ. EUR ενώ τους τελευταίους τρεις μήνες της εξεταζόμενης περιόδου (Ιούνιος - Αύγουστος 2011) βρισκόταν σταθερά πάνω από τα 100 εκατ. EUR. Έτσι, η χρηματιστηριακή αξία υπερβαίνει σαφώς την αξία εκκαθάρισης της εταιρείας Oltchim ([10]-[30] εκατ. EUR), γεγονός που αποτελεί μια πρώτη ένδειξη ότι η πώληση του μεριδίου μετοχών που κατέχει το Κράτος στο πλαίσιο μιας διαδικασίας ιδιωτικοποίησης θα ήταν προτιμότερη από την εκκαθάριση της εταιρείας.
(134)
Μια δεύτερη μέθοδος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί είναι η αξία της επιχείρησης. Η αξία της επιχείρησης είναι μια μονάδα μέτρησης της αξίας μιας εταιρείας που χρησιμοποιείται συχνά ως εναλλακτική επιλογή στην απλή χρηματιστηριακή αξία, επειδή θεωρείται ότι προσφέρει μια ακριβέστερη αντιπροσωπευτική εικόνα όσον αφορά την αξία της εταιρείας. Η αξία της επιχείρησης ορίζεται ως το άθροισμα της χρηματιστηριακής αξίας μιας επιχείρησης και του καθαρού χρηματοοικονομικού χρέους της. Αυτή η μέθοδος χρησιμοποιήθηκε από τη Raiffeisen Capital.
(135)
Μετά τον υπολογισμό της χρηματιστηριακής αξίας, το άλλο στοιχείο που εμφανίζεται στον τύπο υπολογισμού της αξίας της επιχείρησης, το καθαρό χρέος, υπολογίστηκε ως άθροισμα όλων των χρηματοοικονομικών χρεών της εταιρείας (όλα τα έντοκα χρέη της εταιρείας - και ειδικότερα, τα τραπεζικά δάνεια και οι ληξιπρόθεσμες/αναδιαρθρωμένες οφειλές) (39).
(136)
Ως επόμενο βήμα, είναι δυνατόν να υπολογιστεί η διάμεση τιμή, η μέση τιμή και η σταθμισμένη μέση τιμή της αξίας της επιχείρησης και της αξίας της επιχείρησης/μετοχής για τη χρονική περίοδο των 44 μηνών. Στην έκθεση, αυτές οι τιμές υπολογίστηκαν για δύο σενάρια: με εισπραχθέντα τόκο για το χρέος, βάσει σύμβασης, και αντιστοίχως, χωρίς αυτό.
(137)
Όσον αφορά το σημείο αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο τόκος που εισπράχθηκε βάσει σύμβασης δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό της αξίας της επιχείρησης για τους ακόλουθους λόγους: με αμετάβλητα τα λοιπά δεδομένα, αν το χρέος αυξάνεται, τα ίδια κεφάλαια μειώνονται. Αυτά τα δύο αποτελέσματα έχουν αντίθετη πορεία και κατ’ αρχήν δεν θα έπρεπε να έχουν καμία επίδραση στην αξία της επιχείρησης. Εάν η αγορά γνώριζε για τους τόκους, η τιμή των μετοχών θα κινούνταν πτωτικά. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, το άθροισμα των τόκων προστέθηκε εκ των υστέρων και δεν προβλέφθηκε από την αγορά. Ως εκ τούτου, οι πληροφορίες που διέθετε η αγορά κατά τον χρόνο της αποτίμησης έχουν σημασία.
(138)
Με βάση τα ανωτέρω, υπολογίστηκαν οι ακόλουθες αξίες της επιχείρησης/μετοχή για την εξεταζόμενη περίοδο.
Πίνακας 3
Υπολογισμός αξίας της επιχείρησης ανά μετοχή για την εταιρεία Oltchim κατά την εξεταζόμενη περίοδο
Περίοδος
Αριθμός μετοχών
Μέση αξία μετοχής
Χρηματιστηριακή αξία (αξία μετοχής x αριθμό μετοχών)
Καθαρό χρέος
σε χιλιάδες RON
Αξία της επιχείρησης (χρηματιστηριακή αξία συν καθαρό χρέος)
σε χιλιάδες RON
Αξία της επιχείρησης ανά μετοχή
Ιαν. -08
343 023 858
1,10
378
[1 200]-[1 400]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Φεβ. -08
343 023 858
0,91
314
[1 200]-[1 400]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
Μάρ. -08
343 023 858
0,81
279
[1 200]-[1 400]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
Απρ. -08
343 023 858
0,87
300
[1 200]-[1 400]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
Μάι. -08
343 023 858
1,04
358
[1 300]-[1 500]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Ιούν. -08
343 023 858
0,96
330
[1 300]-[1 500]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Ιούλ. -08
343 023 858
0,72
247
[1 300]-[1 500]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
Αύγ. -08
343 023 858
0,63
216
[1 300]-[1 500]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
Σεπτ. -08
343 023 858
0,47
160
[1 300]-[1 500]
[1 500]-[1 600]
[4]-[6]
Οκτ. -08
343 023 858
0,37
127
[1 300]-[1 500]
[1 500]-[1 600]
[4]-[6]
Νοέμ. -08
343 023 858
0,21
71
[1 200]-[1 400]
[1 400]-[1 500]
[4]-[6]
Δεκ. -08
343 023 858
0,16
54
[1 400]-[1 600]
[1 400]-[1 500]
[4]-[6]
Ιαν. -09
343 023 858
0,15
51
[1 400]-[1 600]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
Φεβ. -09
343 023 858
0,13
45
[1 400]-[1 600]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
Μάρ. -09
343 023 858
0,15
53
[1 400]-[1 600]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
Απρ. -09
343 023 858
0,25
84
[1 400]-[1 600]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
Μάι. -09
343 023 858
0,27
93
[1 400]-[1 600]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
Ιούν. -09
343 023 858
0,30
104
[1 400]-[1 600]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Ιούλ. -09
343 023 858
0,33
113
[1 400]-[1 600]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Αύγ. -09
343 023 858
0,32
109
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Σεπτ. -09
343 023 858
0,28
96
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Οκτ. -09
343 023 858
0,27
91
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Νοέμ. -09
343 023 858
0,23
79
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Δεκ. -09
343 023 858
0,26
89
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Ιαν. -10
343 023 858
0,23
79
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Φεβ. -10
343 023 858
0,22
77
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Μάρ. -10
343 023 858
0,27
92
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
Απρ. -10
343 023 858
0,31
105
[1 600]-[1 800]
[1 800]-[1 900]
[4]-[6]
Μάι. -10
343 023 858
0,22
76
[1 600]-[1 800]
[1 800]-[1 900]
[4]-[6]
Ιούν. -10
343 023 858
0,21
71
[1 700]-[1 900]
[1 900]-[2 000]
[4]-[6]
Ιούλ. -10
343 023 858
0,18
62
[1 700]-[1 900]
[1 900]-[2 000]
[4]-[6]
Αύγ. -10
343 023 858
0,19
64
[1 700]-[1 900]
[1 900]-[2 000]
[4]-[6]
Σεπτ. -10
343 023 858
0,19
66
[1 700]-[1 900]
[1 900]-[2 000]
[4]-[6]
Οκτ. -10
343 023 858
0,22
76
[1 700]-[1 900]
[1 900]-[2 000]
[4]-[6]
Νοέμ. -10
343 023 858
0,22
75
[1 800]-[2 000]
[2 000]-[2 100]
[4]-[6]
Δεκ. -10
343 023 858
0,20
69
[1 800]-[2 000]
[2 000]-[2 100]
[5]-[7]
Ιαν. -11
343 023 858
0,21
74
[1 800]-[2 000]
[2 000]-[2 100]
[5]-[7]
Φεβ. -11
343 023 858
0,26
88
[1 800]-[2 000]
[2 000]-[2 100]
[5]-[7]
Μάρ. -11
343 023 858
0,30
102
[1 800]-[2 000]
[2 000]-[2 100]
[5]-[7]
Απρ. -11
343 023 858
0,44
152
[2 000]-[2 200]
[2 100]-[2 200]
[5]-[7]
Μάι. -11
343 211 383
0,77
265
[2 000]-[2 200]
[2 300]-[2 400]
[5]-[7]
Ιούν. -11
343 211 383
1,61
551
[2 000]-[2 200]
[2 600]-[2 700]
[6]-[8]
Ιούλ. -11
343 211 383
2,05
702
[2 000]-[2 200]
[2 800]-[2 900]
[6]-[8]
Αύγ. -11
343 211 383
1,32
452
[2 000]-[2 200]
[2 600]-[2 700]
[6]-[8]
(139)
Βάσει των πληροφοριών που συμπεριλαμβάνονται σε αυτόν τον πίνακα υπολογίστηκε η διάμεση τιμή, η μέση τιμή και η σταθμισμένη μέση τιμή της αξίας της επιχείρησης ανά μετοχή.
Πίνακας 4
Διάμεση τιμή, μέση τιμή και σταθμισμένη μέση τιμή του λόγου αξίας της επιχείρησης/μετοχή για την εταιρεία Oltchim
Τιμή μετοχής
Αξία της επιχείρησης ανά μετοχή
Διάμεση τιμή
[0,10]-[0,30]
[4]-[6]
Μέση τιμή
[0,30]-[0,50]
[4]-[6]
Σταθμισμένη μέση τιμή
[0,40]-[0,60]
[4]-[6]
(140)
Η αξία της επιχείρησης (διάμεση τιμή, μέση τιμή, σταθμισμένη μέση τιμή), υπολογισμένη όπως επεξηγήθηκε ανωτέρω, μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια για τον προσδιορισμό της αξίας του μεριδίου μετοχών που κατέχει το Κράτος «μετά τη μετοχοποίηση του χρέους» μέσω της αφαίρεσης των χρεών της εταιρείας, που παραμένουν ανεξόφλητα μετά τη μετοχοποίηση, από την αξία της επιχείρησης· αυτό θα παραμείνει για την εταιρεία μια απαίτηση που θα πρέπει να εξυπηρετηθεί.
(141)
Το αποτέλεσμα είναι η αγοραία αξία των συνολικών ιδίων κεφαλαίων, όπως εμφανίζεται στον πίνακα 5.
Πίνακας 5
Υπολογισμός της αγοραίας αξίας των ιδίων κεφαλαίων βάσει της μεθόδου υπολογισμού της αξίας της επιχείρησης
Υπολογισμός της αγοραίας αξίας των συνολικών ιδίων κεφαλαίων μετά τη μετοχοποίηση του χρέους
Σενάρια
Αξία της επιχείρησης βάσει της διάμεσης αξίας της μετοχής για περίοδο 44 μηνών
Αξία της επιχείρησης βάσει της μέσης αξίας της μετοχής για περίοδο 44 μηνών
Αξία της επιχείρησης βάσει της σταθμισμένης μέσης αξίας της μετοχής για περίοδο 44 μηνών
Αξία της επιχείρησης/μετοχή (RON)
[4]-[6]
[4]-[6]
[4]-[6]
Αριθμός μετοχών προ της μετοχοποίησης
343 211 383
343 211 383
343 211 383
Αξία της επιχείρησης (εκατ. RON)
[1 700]-[1 800]
[1 800]-[1 900]
[2 000]-[2 011]
Καθαρό χρέος μετά τη μετοχοποίηση του χρέους (εκατ. RON)
[1 600]-[1 700]
[1 600]-[1 700]
[1 600]-[1 700]
Αγοραία αξία των ιδίων κεφαλαίων (εκατ. RON)
[100]-[200]
[200]-[300]
[400]-[500]
Αγοραία αξία των ιδίων κεφαλαίων (εκατ. EUR)
[20]-[30]
[50]-[60]
[90]-[100]
(142)
Όσον αφορά τα καθαρά χρηματοοικονομικά χρέη που χρησιμοποιήθηκαν στον υπολογισμό που περιγράφεται ανωτέρω, και τα δύο στάδια υπολογισμού, ήτοι (i) ο υπολογισμός του τύπου για την αξία της επιχείρησης και (ii) η μεταγενέστερη αφαίρεση, με σκοπό τον υπολογισμό της αγοραίας αξίας των ιδίων κεφαλαίων, θα έπρεπε κατ’ αρχήν να βασίζονται στην αγοραία αξία του χρέους της εταιρείας.
(143)
Ωστόσο, η Επιτροπή διαπιστώνει καταρχάς ότι είναι πολύ δύσκολο να καθοριστεί αγοραία τιμή για το χρέος της Oltchim δεδομένου ότι αυτό δεν αποτελεί προϊόν διαπραγμάτευσης στην αγορά και δεν υφίσταται τοπική αγορά διαπραγμάτευσης χρεών. Αντιθέτως, η αγοραία αξία του χρέους θα μπορούσε να προσδιοριστεί θεωρητικά με τον καθορισμό της κατάταξης της εταιρείας πριν και μετά τη μετοχοποίηση του χρέους. Αυτή η κατάταξη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί κατόπιν για την εκτίμηση της πιθανότητας αθέτησης των υποχρεώσεων πληρωμής, η οποία με τη σειρά της θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την εκτίμηση της αγοραίας αξίας του χρέους. Εν απουσία παρόμοιας κατάταξης, η Επιτροπή θεώρησε ότι μια τέτοια άσκηση δεν είναι δυνατή και ότι η χρήση μιας ανεπαρκώς υπολογισμένης αγοραίας αξίας θα παρήγαγε σημαντικά σφάλματα.
(144)
Κατά δεύτερον, με βάση την υπόθεση ότι το καθαρό χρέος αποτελούσε προϊόν διαπραγμάτευσης στην ίδια προεξόφληση έναντι της λογιστικής αξίας του πριν και μετά τη μετοχοποίηση, τότε τα αποτελέσματα του υπολογισμού δεν τροποποιούνται καθόλου, ανεξάρτητα από την αξία της προεξόφλησης. Η οποιαδήποτε μεταβολή της αξίας του καθαρού χρηματοοικονομικού χρέους θα οδηγούσε σε μια αναλογική μεταβολή, αντίθετου πρόσημου, της χρηματιστηριακής αξίας. Η πρόσθεση είτε της λογιστικής αξίας του χρέους ή της αγοραίας αξίας του είναι άνευ σημασίας, επειδή η αξία του χρέους πρώτα προστίθεται για να ληφθεί η αξία της επιχείρησης και μετά αφαιρείται για να ληφθεί μια νέα λογιστική αξία των μετοχών.
(145)
Κατά τρίτον, υποθέτοντας ότι το χρέος που παραμένει μετά τη μετοχοποίηση αποτελεί προϊόν διαπραγμάτευσης σε τιμή διαφορετική από εκείνη προ της μετοχοποίησης, για την πραγματοποίηση ενός αξιόπιστου υπολογισμού θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι μετά τη μετοχοποίηση του χρέους η αγοραία αξία του υπολειπόμενου χρέους θα εξακολουθούσε πιθανώς να είναι χαμηλότερη της λογιστικής του αξίας, αλλά σε κάθε περίπτωση θα ήταν μεγαλύτερη από την αγοραία αξία του χρέους προ της μετοχοποίησης. Ωστόσο, εν απουσία μιας βάσης για τον καθορισμό αυτών των αξιών, δεν είναι δυνατόν να προσομοιωθούν τα αποτελέσματα μιας μεταβολής σε αυτές τις αξίες, καθώς οι παράμετροι που θα πρέπει να διαφέρουν κατά τον ίδιο χρόνο είναι πολυάριθμες.
(146)
Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή σημειώνει ότι οι οικονομικές καταστάσεις της Oltchim καταρτίστηκαν σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης (ΔΠΧΠ) και υποβλήθηκαν σε έλεγχο από την ανεξάρτητη εταιρεία ελέγχου KPMG. Σε αυτές τις οικονομικές καταστάσεις τα χρηματοοικονομικά χρέη παρουσιάζονται στην εύλογη αξία τους σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΛΠ 39. Σύμφωνα με το ΔΛΠ 39, η εύλογη αξία είναι το ποσό με το οποίο θα μπορούσε να γίνει ανταλλαγή ενός στοιχείου ενεργητικού ή να ρυθμιστεί μια απαίτηση μεταξύ των μερών οικειοθελώς, εν γνώσει και υπό κανονικές συνθήκες ανταγωνισμού. Επ’ αυτής της βάσης, η KPMG επιβεβαίωσε ότι η εύλογη αξία του μακροπρόθεσμου χρέους της εταιρείας δεν είναι σημαντικά διαφορετική από τη λογιστική της αξία.
(147)
Βάσει των ανωτέρω σκέψεων, η Επιτροπή θεωρεί ότι, σε αυτή την περίπτωση είναι όντως ορθό να χρησιμοποιηθεί η λογιστική αξία του χρέους, για τον υπολογισμό της αγοραίας αξίας των ιδίων κεφαλαίων.
(148)
Παρόλα αυτά, για τον έλεγχο της ορθότητας του υπολογισμού, η Επιτροπή πραγματοποίησε επιπλέον μια ανάλυση ευαισθησίας, δηλαδή προσδιόρισε την ποσοστιαία διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας και της αγοραίας αξίας του καθαρού χρέους προ της μετοχοποίησης κατά την οποία η τρέχουσα αξία του μεριδίου μετοχών που κατέχει το Κράτος μετά τη μετοχοποίηση θα καθίστατο ισοδύναμη με την αξία εκκαθάρισης, ξεκινώντας με την υπόθεση ότι η αγοραία αξία του χρέους θα αντιστοιχεί στη λογιστική αξία μετά τη μετοχοποίηση του χρέους. Αυτή η ποσοστιαία τιμή μπορεί να θεωρηθεί ως «περιθώριο σφάλματος» για την εκτίμηση της αγοραίας αξίας του χρέους.
(149)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι από όλα τα σενάρια (αξία της επιχείρησης βάσει της διάμεσης τιμής, της μέσης τιμής, της σταθμισμένης μέσης τιμής), η σταθμισμένη μέση τιμή συνιστά το πλέον αξιόπιστο σενάριο, καθώς σε αυτή την περίπτωση οι τιμές σταθμίστηκαν με τους όγκους των μετοχών υπό διαπραγμάτευση. Για αυτό το σενάριο, το περιθώριο που αναφέρεται ανωτέρω είναι της τάξης του 15%. Η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι ένα τέτοιο περιθώριο είναι αρκετά μεγάλο για να θεωρηθεί ότι η αξία της επιχείρησης υπολογίζεται με βάσιμα δεδομένα.
(150)
Μετά τον υπολογισμό της αγοραίας αξίας των ιδίων κεφαλαίων, μπορεί να υπολογιστεί η αξία του μεριδίου μετοχών που κατέχει το κράτος όπως απορρέει από την αγοραία αξία των συνολικών ιδίων κεφαλαίων βάσει της συμμετοχής του κράτους, η οποία μετά τη μετοχοποίηση του χρέους θα έχει ως ακολούθως: (40)
Πίνακας 6
Συμμετοχή του ρουμανικού κράτους στην εταιρεία Oltchim πριν και μετά την προγραμματισμένη μετοχοποίηση του χρέους
Συμμετοχή προ της μετοχοποίησης του χρέους
Συμμετοχή μετά τη μετοχοποίηση του χρέους
Το χρέος προς την AVAS συν τους τόκους που απορρέουν αντιπροσωπεύει τα χρέη που μετοχοποιούνται
AVAS
0 %
[80]-[100]%
Υπουργείο Οικονομίας
54,81 %
[0]-[5]%
Σύνολο Κράτους
54,81 %
[80]-[100]%
(151)
Ως αποτέλεσμα, μετά τη μετοχοποίηση του κύριου χρέους προς την AVAS, στο οποίο προστίθενται οι τόκοι που εφαρμόζονται βάσει της σύμβασης, η Oltchim θα έχει αγοραία αξία ιδίων κεφαλαίων μεταξύ [20]-[30] και [90]-[100] εκατ. EUR, που θα προσδιορίσει μια τρέχουσα αξία (41) του συνδυασμένου μεριδίου μετοχών που κατέχει το κράτος ([80]-[100]%) μεταξύ [15]-[30 και [75]-[90] εκατ. EUR. Στον πίνακα 7 κατωτέρω συνοψίζονται όλα τα σενάρια αξίας της επιχείρησης που αξιολογήθηκαν και συγκρίνονται με το σενάριο εκκαθάρισης.
Πίνακας 7
Σύγκριση μεταξύ της μετοχοποίησης του χρέους ακολουθούμενης από ιδιωτικοποίηση και της εκκαθάρισης βάσει της μεθόδου αξίας της επιχείρησης
Αναμενόμενα έσοδα του Κράτους
εκατ. EUR
Μετοχοποίηση του χρέους και άμεση ιδιωτικοποίηση
Καθαρή τρέχουσα αξία των εσόδων από την εκκαθάριση
Σύγκριση
Αξία της επιχείρησης βάσει της διάμεσης τιμής της μετοχής για περίοδο 44 μηνών
Αξία της επιχείρησης βάσει της μέσης τιμής της μετοχής για περίοδο 44 μηνών
Αξία της επιχείρησης βάσει της σταθμισμένης μέσης τιμής της μετοχής για περίοδο 44 μηνών
Αγοραία αξία ιδίων κεφαλαίων
[20]-[30]
[45]-[60]
[90]-[100]
Αγοραία αξία του συνδυασμένου μεριδίου μετοχών που κατέχει το Κράτος
[15]-[40]
[45]-[60]
[80]-[100]
Καθαρή τρέχουσα αξία του συνδυασμένου μεριδίου μετοχών που κατέχει το Κράτος (98,44%)
[15]-[40]
[30]-[50]
[75]-[90]
[10]-[40]
Εκκαθάριση Μετοχοποίηση του χρέους και ιδιωτικοποίηση
Καθαρή τρέχουσα αξία του μεριδίου μετοχών που κατέχει η AVAS (96,54%)
[15]-[40]
[30]-[50]
[70]-[80]
[10]-[40]
Εκκαθάριση Μετοχοποίηση του χρέους και ιδιωτικοποίηση
Καθαρή τρέχουσα αξία του μεριδίου μετοχών που κατέχει το Υπουργείο Οικονομίας (1,9%)
[0]-[1]
[0]-[1]
[1]-[2]
[0]-[1]
Εκκαθάριση Μετοχοποίηση του χρέους και ιδιωτικοποίηση
(152)
Σε όλα τα σενάρια που αξιολογήθηκαν βάσει της μεθόδου αξίας της επιχείρησης τόσο η AVAS με την ιδιότητα του δημόσιου πιστωτή όσο και το Υπουργείο Οικονομίας με την ιδιότητα του δημόσιου μετόχου λαμβάνουν αποτελέσματα καλύτερα στην περίπτωση μετοχοποίησης του χρέους και ιδιωτικοποίησης παρά στην περίπτωση εκκαθάρισης της εταιρείας. Το μερίδιο του δημόσιου μετόχου, του Υπουργείο Οικονομίας, θα ελαχιστοποιηθεί από τη μετοχοποίηση του χρέους, γεγονός που θα έχει ως άμεσο αποτέλεσμα μερίδιο της τάξεως του [80]-[100]% για τον πιστωτή AVAS. Ωστόσο, το υπουργείο δεν έχει λόγους να αντιταχθεί στη μετοχοποίηση του χρέους, καθώς στην περίπτωση της εκκαθάρισης δεν θα λάμβανε τίποτα για τις μετοχές που κατέχει στην εταιρεία. Όσον αφορά τον δημόσιο πιστωτή AVAS, ακόμη και στο σενάριο με τις χαμηλότερες εκτιμήσεις σχετικά με την αξία της επιχείρησης, θα λάμβανε περισσότερα παρά στην περίπτωση στην οποία θα αποφάσιζε την εκκαθάριση της εταιρείας ([10]-[30] εκατ. EUR έναντι [10]-[30] εκατ. EUR).
(153)
Βάσει των ανωτέρω διαπιστώσεων, και εάν η εταιρεία ιδιωτικοποιηθεί σύντομα μετά τη μετοχοποίηση του χρέους, μπορεί να εξαχθεί ως συμπέρασμα ότι το κοινοποιηθέν μέτρο (μετοχοποίηση του χρέους ακολουθούμενη από πλήρη ιδιωτικοποίηση) δεν επιφέρει κανένα πλεονέκτημα για την εταιρεία Oltchim, αυτό δε το μέτρο επιτρέπει στον δημόσιο πιστωτή AVAS να ανακτήσει περισσότερα απ’ ό,τι αν αποφάσιζε να εκκαθαρίσει την εταιρεία. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή σημειώνει τη δέσμευση που αναλαμβάνεται από τις ρουμανικές αρχές (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 17 και 73 ανωτέρω), να ιδιωτικοποιήσουν την εταιρεία εξ ολοκλήρου μέχρι το τέλος Μαΐου 2012.
(154)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ποσοτική αξιολόγηση που διενεργήθηκε με τις μεθόδους της χρηματιστηριακής αξίας και της αξίας επιχείρησης υποστηρίζεται επίσης και από τα ακόλουθα δύο επιχειρήματα, τα οποία ο ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας δεν ποσοτικοποίησε.
(155)
Κατά πρώτον, η αξιολόγηση βασίζεται στη τιμή χρηματιστηρίου. Παρόλα αυτά, και επειδή το μερίδιο μετοχών που κατέχει το κράτος στην εταιρεία Oltchim θα πωληθεί εξ ολοκλήρου, ο αγοραστής θα είναι σε θέση να ελέγχει την εταιρεία. Κατά συνέπεια, ο αγοραστής θα είναι διατεθειμένος να καταβάλει ένα ασφάλιστρο ελέγχου για το μερίδιο μετοχών, ακολουθώντας τη συνηθισμένη πρακτική σε παρόμοιες συναλλαγές.
(156)
Κατά δεύτερον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η επιχείρηση PCC ήταν διατιθέμενη να καταβάλει το 2007 το ποσό των 7,5 εκατ. EUR για ένα de facto μερίδιο της τάξεως του 12% των μετοχών της Oltchim και το 2011 το ποσό των 2,6 εκατ. EUR για ένα συμπληρωματικό μερίδιο της τάξεως του 3,6% των μετοχών της Oltchim. Αυτό καταδεικνύει το γεγονός από τη μία πλευρά ότι ένας ιδιώτης επενδυτής θεώρησε ότι η αξία της Oltchim είχε αυξηθεί το 2011 έναντι του 2007 (δεδομένου ότι ήταν διατεθειμένος να πληρώσει υψηλότερη τιμή ανά μετοχή), και ότι, βάσει της συναλλαγής του έτους 2011, το σύνολο των μετοχών θα αποτιμούνταν στα 73 εκατ. EUR, ποσό σημαντικά υψηλότερο από την αξία εκκαθάρισης.
IX.4. Συμπέρασμα σχετικά με το κριτήριο πλεονεκτήματος
(157)
Βάσει των ανωτέρω διαπιστώσεων, ήτοι ότι: (i) η εταιρεία δεν έλαβε κανένα αθέμιτο πλεονέκτημα από τον τρόπο με τον οποίο οι δημόσιες αρχές επεδίωξαν την ανάκτηση του δημόσιου χρέους που αποτελεί το αντικείμενο του κοινοποιηθέντος μέτρου, και (ii) η μετοχοποίηση του χρέους καθεαυτή δεν αποφέρει κανένα αθέμιτο πλεονέκτημα στην εταιρεία, η Επιτροπή εξάγει το συμπέρασμα ότι το τρέχον κοινοποιούμενο μέτρο (το οποίο προκύπτει από τον συνδυασμό των προηγούμενων μέτρων 1 και 3) δεν πληροί το κριτήριο του πλεονεκτήματος. Υπό το φως αυτής της διαπίστωσης, τα υπόλοιπα σωρευτικά κριτήρια που περιγράφονται στον ορισμό της έννοιας της κρατικής ενίσχυσης και τα οποία απορρέουν από το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, δεν είναι αναγκαίο να υποβληθούν σε ανάλυση για την αξιολόγηση του κοινοποιούμενου μέτρου.
X. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(158)
Η επίσημη διαδικασία έρευνας που ξεκίνησε δυνάμει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ για το μέτρο 2 (κρατική εγγύηση) πρέπει να περατωθεί καθώς, κατόπιν της ανάκλησης της κοινοποίησης για το εν λόγω μέτρο, παρέμεινε άνευ αντικειμένου.
(159)
Το κοινοποιούμενο μέτρο (συνδυασμός των πρώην μέτρων 1 και 3) δεν ενέχει κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(160)
Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται στη σαφή πρόθεση της Ρουμανίας να πωλήσει εξ ολοκλήρου το μερίδιο μετοχών που κατέχει στην Oltchim, όπως εκφράστηκε από τον πρωθυπουργό Emil Boc στην επιστολή του με ημερομηνία 21 Οκτωβρίου 2011, και επαναβεβαιώθηκε από τον πρωθυπουργό Ungureanu στην επιστολή του με ημερομηνία 16 Φεβρουαρίου 2012,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η Επιτροπή αποφάσισε να περατώσει την επίσημη διαδικασία έρευνας που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη κοινοποιηθείσα κρατική εγγύηση (μέτρο 2) υπέρ της Oltchim, διαπιστώνοντας ότι η Ρουμανία απέσυρε την κοινοποίηση και δεν θα συνεχίσει σε αυτό το μέτρο.
Άρθρο 2
Το μέτρο 1, το οποίο κοινοποιήθηκε από τη Ρουμανία στις 17 Ιουλίου 2009 και τροποποιήθηκε στις 22 Ιουνίου 2011, 9 Σεπτεμβρίου 2011, 21 Οκτωβρίου 2011 και 16 Φεβρουαρίου 2012 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 3
Το μέτρο 3, που εφαρμόστηκε από τη Ρουμανία κατά το έτος 2007, δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Ρουμανία.
Βρυξέλλες, 7 Μαρτίου 2012.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 7. března 2012
ve věci státní podpory č. SA.29041 (C 28/2009) (ex N 433/2009) Podpůrná opatření ve prospěch společnosti Oltchim SA Râmnicu Vâlcea
(oznámeno pod číslem C(2012) 1369)
(Pouze rumunské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2013/246/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“), a zejména na čl. 108 odst. 2 první odstavec této smlouvy (1),
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
s ohledem na rozhodnutí, jímž Komise rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU ve věci státní podpory C 28/2009 (ex N 433/2009) (2),
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními a vzhledem k těmto připomínkám,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Dne 17. července 2009 Rumunsko oznámilo dvě podpůrná opatření (dále jen „oznámení“) ve prospěch společnosti Oltchim SA Râmnicu Vâlcea (dále jen „Oltchim“ nebo „společnost“): i) výměna dluhu za kmenové akcie v hodnotě 538 milionů RON (přibližně 128 milionů EUR (3)) a ii) státní záruka pokrývající 80 % komerční půjčky v celkové výši 424 milionů EUR. Rumunsko oznámilo tyto dvě státní podpory z důvodu právní jistoty a uvedlo, že nejde o státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(2)
Před tímto oznámením, dne 10. dubna 2008, předložila společnost PCC SE (dále jen „PCC“) se sídlem v Duisburgu v Německu, která má nyní menšinový podíl ve společnosti Oltchim představující 18,31 %, oficiální stížnost, podle níž plánovaná výměna dluhu za akcie představuje neslučitelnou státní podporu.
(3)
Komise si po zaregistrování stížnosti vyměnila dopisy a informace s rumunskými úřady, se společností Oltchim a se stěžovatelem a uspořádala jednak několik setkání s rumunskými úřady a se zástupci společnosti Oltchim, a jednak se stěžovatelem.
(4)
Dne 15. září 2009 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU ohledně podpůrných opatření (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“). Rumunsko zaslalo připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení dne 3. listopadu 2009.
(5)
Rozhodnutí o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie dne 29. prosince 2009 (4). Komise v dopisech ze dne 21. prosince 2009 vyzvala osm společností potenciálně zainteresovaných na tomto řízení jako konkurenty společnosti Oltchim, aby podaly připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení.
(6)
Komise obdržela připomínky od pěti třetích stran: v dopise ze dne 26. ledna 2010 od společnosti Vestolit GmbH & Co. KG (dále jen „Vestolit“), v dopise ze dne 26. ledna 2010 od společnosti Ineos ChlorVinyls (dále jen „Ineos“), v dopisech ze dne 27. ledna a ze dne 28. ledna 2010 od dvou společností, které požádaly, aby nebyla sdělena jejich totožnost (dále jen „I. a II. nejmenovaná strana“), a v dopise ze dne 29. ledna 2010 od soukromé osoby (pan Virgil Bestea).
(7)
Tyto připomínky byly sděleny Rumunsku dopisem z 2. března 2010. Rumunsko odpovědělo na připomínky výše uvedených třetích stran dopisem z 8. dubna 2010.
(8)
Šestá třetí strana, investiční fond Firebird Management LLC (dále jen „Firebird“), který v dané době vlastnil 1,328 % akcií společnosti Oltchim, zaslal informace a připomínky prostřednictvím dopisů z 27. května 2010 a 8. července 2010. Připomínky fondu Firebird byly Rumunsku sděleny prostřednictvím dopisů z 25. července 2010 a 27. července 2010.
(9)
Stěžovatel PCC předložil připomínky k této věci v dopisech z 6. května 2010, 18. května 2010, 19. května 2010, 28. května 2010, 13. června 2010, 18. června 2010, 22. července 2010, 6. srpna 2010, 2. září 2010, 18. října 2010, 9. dubna 2011 a 14. dubna 2011. Kromě těchto dopisů zaslala společnost PCC celou řadu materiálů s informacemi týkajícími se dotyčné věci, které v zásadě obsahovaly různé články z tisku a další informace, většinou veřejného charakteru.
(10)
Dále I. a II. nejmenovaná strana (které rovněž zaslaly připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení a které žádaly, aby nebyla zveřejněna jejich totožnost) zaslaly dodatečné informace 21. září 2010, 22. února 2011, 28. února 2011, 26. července 2011 a 28. října 2011.
(11)
Komise zaslala rumunským úřadům připomínky uvedené v bodech odůvodnění 9 a 10 ve chvíli, kdy obsahovaly nové informace a argumenty a kdy byly relevantní pro dotyčné řízení, a to v dopisech z 25. června 2010, 2. srpna 2010, 9. září 2010, 22. září 2010, 20. října 2010 a 23. listopadu 2011.
(12)
Rumunsko odpovědělo na dodatečně obdržené připomínky v dopisech ze dne 30. července 2010, 2. září 2010, 12. října 2010, 26. října 2010, 23. listopadu 2010 a 7. prosince 2011. Rovněž zaslalo dodatečné informace týkající se věci v dopisech ze dne 29. března 2011, 14. dubna 2011, 27. července 2011, 9. září 2011 a 21. září 2011.
(13)
V důsledku přijetí rozhodnutí o zahájení řízení se v Bruselu konalo několik setkání mezi útvary Komise a rumunskými úřady: 30. června 2010, 15. července 2010, 19. května 2011 a 12. září 2011. Útvary Komise se rovněž několikrát setkaly se zástupci stěžovatele PCC.
(14)
Rumunské úřady dopisem ze dne 22. června 2011 stáhly oznámení ze dne 17. července 2009 o státní záruce za půjčku ve výši 424 milionů EUR. Rumunské úřady rovněž Komisi informovaly, že nadále zachovávají oznámení o výměně dluhu za akcie.
(15)
Dne 10. srpna 2011 schválila rumunská vláda memorandum, jímž zástupci Ministerstva hospodářství, obchodu a podnikatelského prostředí, agentury AVAS (5) a společnosti Oltchim byli zmocněni, aby uzavřeli dohodu podle soukromého práva mezi agenturou AVAS a společností Oltchim, na jejímž základě by společnost uznala úroky vážící se k veřejnému dluhu, akumulované ode dne 1. ledna 2007.
(16)
Dopisem ze dne 9. září 2011 rumunské úřady sdělily, že společnost Oltchim a agentura AVAS hodlají uzavřít dříve uvedenou dohodu podle soukromého práva a že AVAS taktéž vymění takto akumulované úroky za akcie, a to společně s hlavním dluhem.
(17)
Dopisem ze dne 21. října 2011 zaslal předseda vlády Rumunska Emil Boc závazný příslib rumunské vlády privatizovat celou společnost Oltchim, včetně celého balíku akcií, který připadne po výměně dluhu státním úřadům. Oznámení o privatizaci mělo být provedeno koncem března 2012 a privatizace ukončena do konce května 2012. Dopisem ze dne 16. února 2012 tento závazek znovu potvrdil nový předseda vlády Rumunska Mihai-Răzvan Ungureanu.
(18)
Rumunsko předložilo dodatečné připomínky a informace v dopisech z 12. října 2011 a 23. prosince 2011.
(19)
Z dopisů zmíněných v bodech odůvodnění 17 a 18 vyplývá, že Rumunsko pozměnilo oznámení opatření č. 1 v tom smyslu, že po převedení dluhu vůči státním úřadům ve výši 538 milionů RON bude následovat privatizace takto vzniklých akcií společnosti Oltchim a že převod musí být posouzen s přihlédnutím k následné privatizaci.
II. SOUVISLOSTI
II.1. Společnost
(20)
Oltchim je významný rumunský výrobce petrochemických produktů, jako je PVC, hydroxid sodný, chlor, DEHP a polyetherové polyoly. Hlavním výrobkem společnosti je PVC (v současné době tvoří asi 37,5 % z celkové výroby), v roce 2008 (6) s podílem 2,1 % na trhu Unie. Oltchim je s výrobou 78 druhů čtyřiceti základních chemických výrobků jednou z největších petrochemických společností v Rumunsku a v jihovýchodní Evropě. Společnost vyváží přibližně 80 % své výroby jak do Evropy, tak i mimo ni.
(21)
Oltchim je hlavní zaměstnavatel v oblasti průmyslu v rumunském regionu Vâlcea, který využívá pomoc podle čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU. K 15. říjnu 2011 byl počet zaměstnanců 3 470 (7). Společnost z důvodu obtížné finanční situace, s níž se v současné době potýká, v prosinci 2011 dočasně propustila 1 000 zaměstnanců a dalších 993 zaměstnanců v lednu 2012 (8).
(22)
Společnost zahájila činnost v roce 1966, v roce 1990 byla reorganizována a v roce 1997 byla kótována na Burze cenných papírů v Bukurešti. Rumunský stát (v současné době prostřednictvím Ministerstva hospodářství) má ve společnosti většinový podíl představující 54,8 % společnosti. Hlavním menšinovým akcionářem je společnost PCC, která je v tomto řízení stěžovatelem, a vlastní také společnost Rokita SA, polského konkurenta společnosti Oltchim, ve které má podíl 18,31 %. Další akcie vlastní Nachbar Services Ltd. (14,02 %), různé fyzické osoby (11,04 %) a další právnické osoby (1,81 %).
II.2. Události předcházející přistoupení Rumunska k EU
II.2.1 Původ veřejného dluhu
(23)
V období 1992-2008 investovala společnost Oltchim celkem asi 371 milionů EUR do modernizace své výrobní linky (z toho 118,8 milionů EUR v období 2007-2008). Pokud jde o některé z těchto investic, společnost Oltchim uzavřela v období 1995-2000 sérii dvanácti komerčních půjček v celkové výši téměř 171 milionů DEM a 60 milionů USD. Půjčky byly kryty státními zárukami vydanými Ministerstvem financí.
(24)
Protože společnost Oltchim nebyla schopna půjčky splácet, banky od listopadu roku 1999 použily státní záruky.
(25)
V letech 1999 až 2002 provedlo Ministerstvo financí platby na základě záruk. Ministerstvo financí si naúčtovalo značně vysoké úroky a smluvní pokuty za částky takto zaplacené za záruky aktivované v letech 1999 až 2002. Ty se pohybovaly od 0,15 % do 0,3 % za den, přesněji řečeno od 54 % do 110 % za rok (9).
(26)
Do června roku 2002 celkový dluh společnosti Oltchim vůči Ministerstvu financí, pocházející ze státních záruk plus příslušných úroků a smluvních pokut, dosáhl 303 milionů RON (přibližně 72 milionů EUR). Tehdy byla uvedená částka převedena z Ministerstva financí na rumunskou agenturu AVAS (10), pověřenou vymáháním veřejných dluhů, a byla konsolidována v USD s cílem zachovat hodnotu dluhu v hyperinflačním prostředí. Výsledná částka činila 91 milionů USD.
(27)
Agentura AVAS neměla podle rumunské legislativy (OUG 51/1998) specifický mandát pro vybírání úroků a smluvních pokut z veřejného dluhu, který měla vymoci od dlužící společnosti.
II.2.2 Převod dluhu v roce 2003
(28)
První pokus o privatizaci společnosti se uskutečnil v roce 2001, kdy agentura AVAS se společností Exall Resources vyjednala a podepsala smlouvu o prodeji státního podílu ve společnosti. K odstoupení od smlouvy o prodeji došlo z důvodu neschopnosti kupujícího splnit platební povinnosti a proto, že kupující nemohl zaručit provedení technologických/environmentálních investic ve společnosti.
(29)
K dalšímu pokusu o privatizaci společnosti Oltchim došlo v říjnu 2003, kdy rumunská privatizační agentura APAPS zveřejnila oznámení o prodeji státního podílu. Potenciální investoři byli informováni, že veřejný dluh bude vyměněn za akcie s cílem zvýšit atraktivitu společnosti pro potenciální investory.
(30)
Přesto byla nabídka na privatizaci na začátku listopadu 2003 zrušena, protože potenciální investor (Rompetrol) a menšinoví akcionáři napadli u rumunských soudů převod dluhu z roku 2003. Navzdory této situaci byl v listopadu 2003 dluh vůči agentuře AVAS ve výši 95 milionů USD (a to převedených 91 milionů USD a dodatečné platby provedené Ministerstvem financí za záruky a převedené agentuře AVAS od června 2002), rovnající se 322 milionům RON, vyměněn za akcie na základě rozhodnutí valné hromady akcionářů společnosti Oltchim (na níž zástupci státu měli většinu hlasů). Tím se státní podíl ve společnosti Oltchim zvýšil z 53,26 % na 95,73 %.
(31)
V listopadu 2005 obchodní soud ve Vâlcea zrušil rozhodnutí valné hromady společnosti Oltchim o převodu dluhu, což zdůvodnil tím, že rozhodnutí bylo přijato, aniž by bylo menšinovým akcionářům umožněno, aby se zúčastnili navýšení kapitálu.
(32)
V červnu 2006 vydala rumunská vláda mimořádné nařízení (11), jímž zmocnila zástupce státu účastnící se valné hromady akcionářů společnosti Oltchim, aby hlasovali proti podání odvolání proti soudnímu rozhodnutí, které zrušilo první převod dluhu, a aby byla přijata nezbytná opatření pro zrušení všech následných aktů. Soudní rozhodnutí o zrušení převodu dluhu se stalo pravomocným v srpnu 2006. Ke skutečnému snížení vlastního kapitálu došlo v listopadu 2007. Dluh vzniklý ze zrušení převodu dluhu byl znovu zaveden do účtů ve své historické hodnotě 95 milionů USD, představujících pak 317 milionů RON.
II.2.3 Další růst dluhu
(33)
Po prvním převodu dluhu na agenturu AVAS v červnu 2002 pokračovalo Ministerstvo financí v období od června 2002 do prosince 2006 v provádění plateb na základě záruk, které byly aktivovány v listopadu 1999. V období 2003-2006, kdy převod dluhu z roku 2003 byl ještě platný, se celková částka dodatečných plateb provedených Ministerstvem financí na základě aktivovaných záruk zvýšila na 191 milionů RON. V rámci provádění dohody o převodu veřejného dluhu, uzavřené v červnu 2002 mezi Ministerstvem financí a agenturou AVAS, převedlo Ministerstvo financí na AVAS i všechny tyto pohledávky v postupných tranších, následujících po platbách uskutečněných na základě záruk. Agentura AVAS konsolidovala tyto pohledávky rovněž v USD a ty v roce 2006 představovaly celkovou částku 60 milionů USD.
(34)
Dne 1. ledna 2007, v den přistoupení Rumunska k Evropské unii, činil celkový dluh společnosti Oltchim vůči agentuře AVAS částku 60 milionů USD (12).
II.3. Události po přistoupení Rumunska k EU
II.3.1 Vývoj dluhu
(35)
Počínaje 1. lednem 2007 byly veškeré platby spojené s externími úvěry prováděny společností Oltchim. Ministerstvo financí již neprovedlo žádnou dodatečnou platbu v souvislosti se státními zárukami.
(36)
V listopadu 2007 bylo 95 milionů USD, tedy odpovídající částka po zrušení převodu dluhu, zavedeno do účetních výkazů společnosti Oltchim a připočteno k 60 milionům USD, spojeným s dodatečnými platbami, čímž vznikl veřejný dluh v celkové výši 155 milionů USD (508 milionů RON). Tento veřejný dluh ve výši 155 milionů USD je veden v účetních výkazech společnosti Oltchim v RON (tedy 508 milionů RON). Tento dluh vyjádřený v USD je od té doby uváděn v účtech společnosti Oltchim v RON a tato částka zůstává v rumunské měně nezměněna, protože v každém dalším výkazním termínu společnost vykazovala v účetní závěrce historickou hodnotu v RON (13), která byla vždy vyšší než hodnota platná v danou chvíli, protože RON během doby posílil vůči USD.
(37)
Výjimkou z obecného pravidla stanoveného zákonem OUG 51/1998 [viz výše uvedený bod odůvodnění 27], podle čl. 2 odst. 2 mimořádného nařízení vlády č. 45/2006 (dále jen „OUG 45/2006“), agentura AVAS v roce 2007 u pohledávek společnosti Oltchim, které na ni byly převedeny Ministerstvem financí a které byly předmětem převodu dluhu z roku 2003, požadovala za období 2003-2006 úroky 29,9 milionu RON podle roční úrokové sazby LIBOR (14) na vklady v USD.
(38)
V důsledku toho v listopadu 2007 celková částka, již společnost Oltchim dlužila agentuře AVAS, dosáhla 155 milionů USD (508 milionů RON) plus 29 milionů RON, tedy celkem 538 milionů RON. Toto rozhodnutí bude dále uvádět dluh v RON, protože oznámený převod dluhu je rovněž udáván v RON.
II.3.2 Druhý převod dluhu
(39)
V lednu 2007 schválil rumunský parlament mimořádné nařízení vlády OUG č. 45/2006 prostřednictvím zákona č. 30/2007, který agentuře AVAS povolil zrušit první převod dluhu a zmocnil ji provést druhý převod, tentokrát při dodržení prioritních práv menšinových akcionářů.
(40)
Nicméně druhý pokus o výměnu dluhu za akcie byl napaden novým hlavním menšinovým akcionářem, společností PCC, která se odmítla účastnit této operace.
(41)
Společnost PCC získala podíl ve výši 1,2 % ve společnosti Oltchim, za který zaplatila 7,5 milionu EUR v květnu 2007, přesněji řečeno po datu, kdy nabylo právní moci rozhodnutí státního soudu rušící první převod dluhu, neboť společnost Oltchim ani rumunské úřady se neodvolaly. Poté, co byl převod dluhu na účtech společnosti zrušen, se podíl stěžovatele PCC ve výši 1,2 % stal podílem ve výši 12 % (15).
(42)
V dubnu 2008 podala společnost PCC ke Komisi stížnost, v níž uvedla, že dotyčný převod by představoval neslučitelnou státní podporu [viz výše uvedený bod odůvodnění 2].
(43)
Rumunské úřady se s cílem dodržet ustanovení čl. 108 odst. 3 SFEU rozhodly získat souhlas Komise podle pravidel pro státní podporu ještě před uskutečněním druhého převodu dluhu, a proto opatření oznámily.
II.4. Současná situace společnosti Oltchim
(44)
Rumunské úřady uvádějí, že v roce 2006 po zrušení převodu dluhu z roku 2003 se znovu pokusily zprivatizovat společnost i s dluhem, a to v roce 2006 a v roce 2008. Podle rumunských úřadů žádný investor neměl za takových podmínek zájem o koupi.
(45)
Podle rumunských úřadů se kromě toho společnost od roku 2008 potýká s těmito problémy: i) zastavení dodávek základních surovin od hlavního dodavatele - společnosti Arpechim, ii) negativní dopad na čistou hodnotu aktiv společnosti, který byl způsoben obnovením významného dluhu v listopadu 2007 v důsledku zrušení výměny dluhu za akcie z roku 2003, iii) nedostatečná kapitalizace společnosti způsobená rovněž zrušením převodu dluhu a konečně iv) dopady světové finanční a hospodářské krize.
(46)
V účetním roce 2008 zaznamenala společnost Oltchim provozní ztráty ve výši 71 milionů RON (17 milionů EUR), čistou ztrátu 226 milionů RON (54 milionů EUR) a ztráty celkem dosáhly 1,367 miliardy RON (325 milionů EUR). Po uzavření společnosti Arpechim v listopadu 2008, který byl hlavním dodavatelem ethylenu, byla společnost v provozu jen ze 45 % své kapacity a asi jedna třetina zaměstnanců byla dočasně propuštěna.
(47)
Koncem roku 2008 byly akcie společnosti Oltchim, které v té době vlastnila agentura AVAS, převedeny do portfolia Ministerstva hospodářství.
(48)
V prosinci 2009 zakoupila společnost Oltchim aktiva (zařízení na výrobu ethylenu) svého bývalého dodavatele společnosti Arpechim za cenu [0]-[10] EUR (16) a zaplatila za jeho zásoby/jeho inventář [10]-[20] milionů EUR. Podle rumunských úřadů bylo zakoupení financováno ze zálohových plateb zákazníků. Arpechim obnovil svoji činnost v květnu 2011.
(49)
Ke dni 31. prosince 2009 vykazovaly finanční výkazy společnosti Oltchim za rok 2009 provozní ztráty v hodnotě 26 milionů EUR (109 milionů RON), čistou ztrátu 52,4 milionů EUR (220 milionů RON), ztráty celkem 377 milionů EUR (1,584 miliard RON) a záporný vlastní kapitál v hodnotě 112 milionů EUR (469 milionů RON).
(50)
Ke dni 31. prosince 2010 vykazují finanční výkazy společnosti Oltchim provozní zisk 56 milionů EUR, čistý zisk 32 milionů EUR (220 milionů RON) a ztráty celkem 383 milionů EUR. Kladného provozního výsledku a čistého výsledku bylo dosaženo díky tomu, že aktiva společnosti Arpechim zakoupená za cenu [0]-[10] EUR byla znovu oceněna na [80]-[100] milionů EUR a tento rozdíl byl zaveden do účetnictví jako „zisk z výhodného nákupu“.
(51)
Ke dni 30. června 2011 vykazovaly finanční výkazy společnosti Oltchim za šest měsíců (17) provozní ztrátu ve výši 7,4 milionů EUR a čistou ztrátu 17,4 milionu EUR, ztráty celkem 401 milionů EUR a záporný vlastní kapitál v hodnotě 358 milionů EUR (aniž by byl brán v úvahu dluh vůči agentuře AVAS).
III. ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(52)
Dne 15. září 2009 zahájila Komise formální vyšetřovací řízení ohledně dvou podpůrných opatření ve prospěch společnosti Oltchim, která Rumunsko oznámilo v červenci 2009:
-
opatření č. 1: převod dluhu v celkové výši 538 milionů RON (přibližně 128 milionů EUR); a
-
opatření č. 2:„záruky akcionáře“ pokrývající 80 % komerční půjčky ve výši 424 milionů EUR na pokračovaní investic za účelem modernizace (Rumunsko stáhlo oznámení týkající se opatření č. 2, a to dopisem ze dne 22. června 2011).
(53)
Komise vyjádřila pochybnost, zda v rozporu s argumentací Rumunska oznámená opatření neposkytují společnosti neoprávněné výhody a zda se tedy nejedná o státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(54)
Navíc v rozhodnutí o zahájení řízení bylo označeno jako možná další státní podpora to, že ode dne 1. ledna 2007 stát nepožadoval úrok a/nebo smluvní pokuty v souvislosti s neuhrazeným veřejným dluhem (označeno jako „opatření č. 3“).
(55)
Nakonec Komise vyjádřila pochybnost, zda by opatření mohla být považována za slučitelná se SFEU z hlediska pravidel týkajících se státní podpory, jestliže by se zjistilo, že zahrnují státní podporu.
IV. PŘIPOMÍNKY RUMUNSKA K ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(56)
Rumunské úřady ve své reakci na rozhodnutí o zahájení řízení uvedly, že žádné ze tří opatření nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, protože rumunský stát jednal v souladu s tržními zásadami.
(57)
Rumunsko zejména trvalo na tom, že oznámená opatření (převod dluhu a záruky akcionáře) by zaručila rentabilitu společnosti Oltchim díky vyřešení problému příliš nízké míry kapitalizace a zabezpečení fondů nezbytných pro realizaci její strategie růstu. Navíc Rumunsko zdůraznilo skutečnost, že je třeba, aby Komise vzala na vědomí dvojí úlohu státu, jako akcionáře i jako věřitele společnosti Oltchim.
(58)
Nakonec Rumunsko uvedlo, že opatření č. 3 není státní podpora, protože chování státu ohledně nevymáhání předcházejícího dluhu se vztahovalo výhradně na plánovaný převod dluhu a pokud jde o tento dluh, rumunské úřady postupovaly důsledně v souladu s tím, co by v podobné situaci učinil jiný provozovatel na trhu.
V. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(59)
Ve svých připomínkách k rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 26. ledna 2010 vyjádřila společnost Vestolit své obavy ohledně balíčku státních podpor oznámených Rumunskem v červenci 2009. Společnost Vestolit se považuje za konkurenta společnosti Oltchim, protože obě strany provádějí činnost v oblasti výroby PVC. Podle společnosti Vestolit by žádný soukromý investor nepodpořil investiční program zaměřený výhradně na koupi a modernizaci zastaralého zařízení na výboru ethylenu od společnosti Aperchim.
(60)
Společnost Ineos ve svém dopise ze dne 21. ledna 2010 uvedla, že na základě informací z rozhodnutí o zahájení řízení se společnost Oltchim jevila jako podnik nacházející se v potížích a v důsledku toho bylo nepravděpodobné, že by soukromý investor přijal taková opatření na podporu, která měl v úmyslu přijmout ve prospěch společnosti Oltchim rumunský stát. Společnost Ineos rovněž upozornila, že pro evropský trh s PVC je charakteristická významně vzrůstající kapacita a že v důsledku toho by jakákoliv potenciální podpora poskytnutá některému z aktérů na tomto trhu mohla vést k mu narušení trhu.
(61)
Připomínky předložené fondem Firebird dne 28. května 2010 mají obdobný obsah jako připomínky předložené dříve uvedenými zainteresovanými stranami.
(62)
Dopisem ze dne 28. ledna 2010 předložil připomínky ve stejném smyslu jako ty, které předložily společnosti Vestolit a Ineos, i další konkurent společnosti Oltchim, a to jako I. nejmenovaná strana. Ta rovněž zdůrazňuje, že provozní podpora nemůže být považována za slučitelnou se SFEU a že v případě společnosti Oltchim zřejmě neexistují jiné důvody pro slučitelnost.
(63)
Dopisem ze dne 27. ledna 2010 uvádí II. nejmenovaná strana, že veškerá opatření na podporu uvedená v rozhodnutí o zahájení řízení jsou neslučitelnou podporou. II. nejmenovaná strana rovněž tvrdí, že:
(a)
státní záruky poskytnuté společnosti Oltchim v období 1995-2000 byly nadále platné i po přistoupení Rumunska k EU, a to až do dne 31. října 2009, a proto by se k nim k datu přistoupení mělo přistupovat jako k novým podporám;
(b)
příčinou potíží, s nimiž se společnost Oltchim potýkala po aktivaci státních záruk v listopadu 1999, byly strukturální problémy společnosti (neefektivní řízení, přijetí nesprávné podnikatelské strategie, neprovedení skutečné a účinné restrukturalizace);
(c)
získání společnosti Arpechim je v rozporu s obchodními zájmy společnosti Oltchim: v budoucnu totiž nepřinese zisk;
(d)
pozdější platby uskutečněné Ministerstvem financí od června 2002 do prosince 2006 na základě aktivovaných státních záruk ukazuje, že společnost Oltchim se nacházela v potížích po celou tuto dobu;
(e)
ve skutečnosti se Rumunsko pokusilo privatizovat tuto společnost pouze jednou, a to v roce 2001, avšak následné „nepodařené“ pokusy o privatizaci z let 2003 a 2006 byly jen strategií s cílem nevymáhat veřejný dluh;
(f)
podnikatelský plán, který stojí u základů balíčku podpor, jak byl oznámen v červenci 2009, nebyl proveditelný, zejména pokud jde o rozbor citlivosti a odhadovanou návratnost investic;
(g)
podporou takto rozsáhlého investičního programu by stát býval zaznamenal významnou ztrátu, protože očekávané výnosy z privatizace společnosti Oltchim by nepokryly náklady na podpůrná opatření;
(h)
vzhledem k tomu, že oznámená opatření představovala státní podporu, Rumunsko mělo pro společnost Oltchim navrhnout plán restrukturalizace, který by umožnil posoudit slučitelnost podpory podle pokynů Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v potížích (18).
(64)
Později, v průběhu řízení, stěžovatel PCC upozornil Komisi, že v červnu 2010 udělila rumunská Agentura pro ochranu životního prostředí společnosti Oltchim pokutu ve výši 14,34 milionu EUR za zpožděné vrácení povolenek na emise CO2 za rok 2009 (19). Podle názoru stěžovatele PCC je nevymáhání pokuty vlastně další státní podporou. Investiční fond Firebird ve svém dopise ze dne 8. července 2010 rovněž nastolil otázku zmíněné pokuty.
(65)
Společnost PCC v říjnu 2010 a v říjnu 2011 rovněž informovala Komisi o tom, že státní podnik dodávající elektrickou energii SC Electrica SA (dále jen „Electrica“) a další státní věřitelé (dodavatel solného a vápencového roztoku Salrom Exploatarea Minieră Rm. Vâlcea a dodavatel průmyslové páry SC CET Govora SA) mají v držení významné, nově rozvržené pohledávky vůči společnosti Oltchim.
VI. PŘIPOMÍNKY RUMUNSKA K PŘIPOMÍNKÁM ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(66)
Ve své odpovědi ze dne 8. dubna 2010 na připomínky zúčastněných stran Rumunsko uvádí převážně odkaz na svoje oznámení a předcházející připomínky k zahájení řízení.
(67)
Rumunsko zejména trvalo na tom, že navzdory tomu, co uvedla jedna z třetích stran, získání a modernizace petrochemických aktiv společnosti Arpechim zahrnuje veškeré nezbytné restrukturalizace a je zásadní pro dlouhou životaschopnost společnosti a že provozování integrované petrochemické platformy Oltchim-Arpechim by mohlo být ziskové.
(68)
Rumunsko také opakuje své argumenty, podle nichž opatření přijatá vůči společnosti Oltchim ohledně vymáhání pohledávky neznamenala pro společnost Oltchim žádnou výhodu. Rumunsko také trvalo na svém záměru privatizovat společnost Oltchim.
VII. STAŽENÍ OZNÁMENÍ O STÁTNÍ ZÁRUCE (OPATŘENÍ Č. 2)
(69)
V souladu s článkem 8 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (20), dotyčný členský stát může po zahájení formálního vyšetřovacího řízení vzít zpět své oznámení, a to dříve, než Komise rozhodne o charakteru navrhovaného opatření jako podpory. V takovém případě ukončí Komise příslušné řízení rozhodnutím o bezpředmětnosti řízení.
(70)
Rumunské úřady vzaly zpět oznámení o státní záruce (která pokrývá 80 % půjčky do výše 424 milionů EUR). V důsledku toho se formální vyšetřovací řízení prováděné Komisí u 2. opatření stalo bezpředmětným.
VIII. POZICE RUMUNSKA PO STAŽENÍ OPATŘENÍ Č. 2
VIII.1. Úprava opatření č. 1 - záměr Rumunska provést privatizaci
(71)
V únoru 2011 bylo požadováno vytvoření společného preventivního programu finanční pomoci EU/Mezinárodního měnového fondu (dále jen „MMF“) s cílem podpořit zahájení ekonomického růstu v Rumunsku s důrazem na strukturální reformy a zároveň na zlepšení fiskální udržitelnosti a konsolidaci finanční stability. V květnu 2011 přijala Rada rozhodnutí (21) poskytnout Rumunsku preventivní střednědobou finanční pomoc ve výši 1,4 miliardy EUR. V březnu 2011 MMF schválilo pro Rumunsko novou preventivní stand-by dohodu (22). Podle této dohody poskytne MMF Rumunsku na další dva roky finanční pomoc v hodnotě 3 090,6 miliardy DST (3,5 miliardy EUR). Toto financování je podmíněno splněním celé řady cílů zaměřených na snížení rozpočtového deficitu, které jsou uvedeny v dopise o záměru předaném rumunskými úřady a zapsány v technickém memorandu o porozumění („TMP“). Cíle TMP mimo jiné zahrnují snížení váznoucích plateb a ztrát státních podniků. V dopise o záměru a v TMP ze dne 2. prosince 2011 (23) se Rumunsko zavázalo oznámit nabídku na privatizaci společnosti Oltchim do konce dubna 2012.
(72)
K tomu dochází po celé řadě veřejných prohlášení, která vydaly rumunské úřady během roku 2011 a která se týkala záměru rumunské vlády privatizovat společnost Oltchim.
(73)
Rumunsko také oznámilo Komisi svůj závazek privatizovat společnost Oltchim. Přesněji řečeno, v dopise ze dne 21. října 2011, zaslaném místopředsedovi J. Almuniovi, předseda vlády Rumunska Emil Boc prohlásil, že se Rumunsko zavazuje zprivatizovat celou společnost Oltchim (včetně balíku akcií, které jsou předmětem převodu dluhu) do května 2012. Po jmenování nové rumunské vlády dne 9. února 2012 nový předseda vlády Mihai-Răzvan Ungureanu potvrdil tento závazek v dopise ze dne 16. února 2012.
(74)
Rumunsko vzhledem k rozpočtovým úsporám, s nimiž se potýká, již nemá v úmyslu zůstat vlastníkem společnosti Oltchim a financovat potřebné investice prostřednictvím státních záruk; chce prodat akcie společnosti Oltchim, které vlastní.
VIII.2. Vývoj u opatření č. 3 - dohoda o úrocích
(75)
Dopisem ze dne 9. září 2011 informovaly rumunské úřady Komisi, že ode dne 1. ledna 2007 mají v úmyslu požadovat od agentury AVAS úroky z dluhu představujícího 538 milionů RON. Rumunsko rovněž vysvětlilo, že to bude konkrétně uvedeno ve smlouvě-dohodě uzavřené mezi agenturou AVAS a společností Oltchim, jejímž prostřednictvím společnost odsouhlasí dlužné úroky. V témže dopise rumunské úřady upřesnily, že takto akumulované úroky budou rovněž vyměněny za akcie spolu s hlavní částí veřejného dluhu, tak jak bylo oznámeno v rámci opatření č. 1.
(76)
Dopisem ze dne 23. prosince 2011 rozeslaly rumunské úřady kopii dohody uzavřené dne 22. prosince 2011 v rámci soukromého práva mezi agenturou AVAS a společností Oltchim, kterou společnost uznala úroky z veřejného dluhu, akumulované ode dne 1. ledna 2007 do dne 31. prosince 2011, představující celkem 511 milionů RON. Rumunské úřady vysvětlily, že úroky byly vypočítány ze složeného základu, přičemž pro relevantní období byla jako implicitní úroková sazba použita nejvyšší hodnota z úrokových sazeb používaná komerčními bankami u půjček, které byly společnosti skutečně poskytnuty ode dne 1. ledna 2007, a referenční a diskontní sazby používané Komisí. Výsledkem tohoto přístupu jsou následující použité úrokové sazby a následující akumulované úroky z dluhu vůči agentuře AVAS:
Tabulka č. 1
Rozvržení úroků stanovených agenturou AVAS pro období 2007-2011
2007
2008
2009
2010
2011
Použitá úroková sazba
1.1 - 30.6 - 11,17 %
1.7 - 31.12 - 10,24 %
14,86 %
18,85 %
14,00 %
13,22 %
Hodnota úroku (zaokrouhleno na miliony RON)
58
87
129
114
123
Celkem úroky dluhu vůči agentuře AVAS počínaje rokem 2007: 511 milionů RON
(77)
V téže korespondenci rumunské úřady rovněž informovaly, že s cílem dodržet kalendář navržený pro privatizaci, budou zahájeny přípravy pro provedení převodu dluhu vůči agentuře AVAS, který představuje 538 milionů RON, plus příslušné akumulované úroky.
VIII.3. Argumenty předložené Rumunskem s ohledem na zamýšlenou privatizaci
(78)
Jak bylo vysvětleno výše, rumunské úřady stáhly opatření č. 2 (viz výše uvedený VII. oddíl). Rumunské úřady po stažení oznámení týkajícího se státní záruky tvrdily, že současné opatření č. 1, tedy výměna dluhu ve výši 538 milionů RON vůči agentuře AVAS za akcie a zároveň úroků z dluhu vůči agentuře AVAS akumulovaných ode dne 1. ledna 2007 do dne 31. prosince 2011, které představují dodatečnou částku ve výši 511 milionů RON, není státní podporou ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Rumunsko se domnívá, že toto opatření je slučitelné se společným trhem a jako takové neposkytuje výhodu pro společnost Oltchim. Přesněji řečeno, rumunské úřady se domnívají, že pro agenturu AVAS jako věřitele bude výhodnější výměna celého dluhu za akcie a rychlý prodej celého balíku akcií společnosti, v porovnání s vymáháním dluhu, protože tržní hodnota balíku akcií společnosti v držení agentury AVAS, vzniknuvšího převodem dluhu, je vyšší než částka, kterou by agentura AVAS získala při likvidaci společnosti.
(79)
Rumunsko předložilo konzultační zprávu vypracovanou společností Raiffeisen Capital & Investment SA (dále jen „konzultační zpráva“) s cílem ukázat, že nejlepší strategií státu pro získání nejvyššího zisku je realizovat výměnu dluhu za akcie a následně rychle prodat kombinované balíky akcií.
(80)
Konzultační zpráva jednak provádí analýzu hodnoty pohledávky agentury AVAS v případě likvidace a jednak její hodnotu v případě převodu dluhu s následnou privatizací.
(81)
Likvidační scénář je hodnocen na základě dvou likvidačních zpráv (předlikvidační zpráva z února 2011 vypracovaná společností Raiffeisen a likvidační zpráva z března 2011 vypracovaná nezávislým konzultantem Romcontrol SA București). Výnos státu v případě převodu dluhu s následnou privatizací byly oceněny metodou využívající hodnotu podniku, což je jeden z hlavních hodnotících systémů využívaných pro oceňování podniků. (V níže uvedeném oddíle IX.3.2 je podrobný popis použité metodiky a výsledky hodnocení, jakož i jejich analýza provedená Komisí.)
(82)
Závěr zprávy uvádí, že výměnou celého dluhu za akcie by byl privatizační proces společnosti snazší a rychlejší a že pro agenturu AVAS by finanční výsledek tohoto řešení byl lepší než při likvidaci.
IX. HODNOCENÍ
IX.1. Obecné aspekty
(83)
Komise za účelem stanovení, zda jsou analyzovaná opatření státní podporou, musí vyhodnotit, zda splňují souhrnné podmínky uvedené v čl. 107 odst. 1 SFEU. Podle tohoto ustanovení „Podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li Smlouvy jinak“.
(84)
Komise upozorňuje, že vhledem ke stažení oznámení týkajícího se opatření č. 2 (viz výše uvedený VII. oddíl) se níže uvedené posouzení vztahuje pouze na opatření č. 1 a č. 3. S ohledem na to, že Rumunsko propojilo výměnu dluhu za akcie s privatizací společnosti Oltchim, opatření č. 1 bylo pozměněno. Opatření se dále posuzuje tak, že se vychází z předpokladu, že balík akcií, který bude mít agentura AVAS v držení po provedení převodu, bude okamžitě prodán soukromému investorovi v rámci spravedlivého, otevřeného a transparentního prodeje, jehož cílem je získat maximální výnos pro agenturu AVAS.
(85)
Komise navíc soudí, že otázka, zda věřitel AVAS tím, jak přistupoval k dluhu po 1. lednu 2007, neposkytl společnosti Oltchim jí nepříslušející výhodu, musí být posouzena v souvislosti s mimořádným nařízením vlády OUG 51/1998 [viz výše uvedený bod odůvodnění 27] a se zákonem č. 30/2007, podle nichž byla agentura AVAS zmocněna znovu realizovat převod dluhu; rovněž je třeba vzít v úvahu předání oznámení o převodu dluhu Komisi, uvedeného v rozhodnutí o zahájení řízení pod opatřením č. 1, a úpravu opatření č. 1 provedenou v důsledku pochybností vyjádřených Komisí a v důsledku omezení vyplývajících z programu EU-MMF.
(86)
Navíc Komise podotýká, že záměr zprivatizovat celou společnost do konce května 2012, jak to rumunské úřady oznámily ve svém dopise ze dne 21. října 2011 a předseda vlády Ungureanu potvrdil v dopise ze dne 16. února 2012, je považován za součást opatření č. 1.
(87)
Pokud jde jednak o pokutu v oblasti ochrany životního prostředí a jednak o vymahatelné dluhy společnosti vůči obchodním společnostem Electrica SA, Salrom Exploatarea Minieră Rm. Vâlcea a SC CET Govora SA, Komise podotýká, že tato předpokládaná opatření nebyla součástí rozhodnutí o zahájení řízení, takže nemohou být součástí tohoto rozhodnutí. Komise bude ve vhodné době informovat stěžovatele o budoucích akcích, které se uskuteční v souvislosti s příslušnými tvrzeními podle čl. 10 nařízení Rady (ES) č. 659/1999.
IX.2. Kompetence Komise před přistoupením
(88)
Jak bylo poukázáno ve výše uvedeném V. oddíle, druhá nejmenovaná strana tvrdila, že některé státní záruky poskytnuté společnosti Oltchim v období 1995-2000 byly v platnosti i po přistoupení Rumunska k EU, a to do dne 31. října 2009, a že by proto měly být po přistoupení považovány za nové podpory. Komise proto musí posoudit platnost tohoto argumentu a důsledky, které by mohl mít pro posouzení oznámeného opatření.
(89)
Čl. 107 odst. 1 SFEU se obecně používá až ode dne přistoupení. Výjimkou z tohoto pravidla jsou opatření, která byla implementována před přistoupením a která jsou použitelná i po něm. Podle smlouvy o přistoupení Rumunska k Evropské Unii z roku 2005 (24), se opatření implementovaná v Rumunsku před datem jeho přistoupení a stále použitelná i po tomto datu (1. ledna 2007), která by mohla být státní podporou ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU a která nespadají do kategorie existující podpory ve smyslu nařízení Rady (ES) č. 659/1999 (25), pro účely čl. 108 odst. 3 SFEU považují ode dne přistoupení za potenciální novou podporu.
(90)
V bodě 2.1. ve druhém odstavci přílohy V Aktu o přistoupení Bulharské republiky a Rumunska k Evropské unii z roku 2005 (26) a v článku 22 téhož přístupového dokumentu se stanoví, že „všechna opatření stále použitelná po dni přistoupení, která představují státní podporu a nesplňují výše uvedené podmínky, se pro účely čl. 88 odst. 3 Smlouvy EU považují za nové podpory“.
(91)
Výše uvedené ustanovení se tedy vztahuje na opatření implementovaná před dnem přistoupení (1. ledna 2007), která jsou použitelná po tomto datu. Podle definice uvedené v celé řadě rozhodnutí Komise (27), se pojem „použitelná po dni přistoupení“ vztahuje na individuální schémata a opatření, která nejsou časově omezená nebo v jejichž případě není odpovědnost státu přesně vymezena; jinými slovy jde o případy, kdy výklad státu ke dni přistoupení není stále přesně znám. Vzhledem k výše uvedeným důvodům je nutné určit, zda státní záruky poskytnuté společnosti Oltchim v období 1995-2000 byly „použitelné po dni přistoupení“ ve smyslu výše uvedené rozhodovací praxe. Za tím účelem je třeba prověřit, zda státní záruka byla časově omezena a zda přesný výklad státu byl znám před dnem přistoupení.
(92)
Po prozkoumání podmínek, za nichž byly předmětné státní záruky vydány, Komise zjistila, že tyto záruky představovaly jedinečná, oddělená a individuální opatření, jejichž prostřednictvím stát podpořil společnost, aby získala půjčky na stanovené částky a stanovenou dobu. Datum, do kterého byly tyto záruky platné, bylo stanoveno při jejich poskytnutí, neboť jejich platnost se předpokládala do vypršení splatnosti podřízených půjček, což je v podřízených půjčkách přesně definováno. Tato doba platnosti nebyla později změněna. Platnost záruk po přistoupení tedy byla skutečně časově omezená a byla stanovená v datu předcházejícím přistoupení, a to ve chvíli uzavření smlouvy o půjčce. Tudíž Komise musí vzít na zřetel, že u první situace, kdy je opatření ode dne přistoupení považováno jako „nová podpora“ vzhledem k jeho časovému neomezení v den přistoupení, nejsou v daném případě pro to splněny podmínky.
(93)
Za druhé, maximální odpovědnost státu byla omezena ve chvíli poskytnutí záruk vzhledem k tomu, že tyto záruky pokrývají pouze specifickou půjčku, pro kterou jsou poskytovány. Takže existuje závěr, že nebyly splněny podmínky pro druhou situaci „použitelnosti po přistoupení“, a sice neznámý výklad státu počínaje dnem přistoupení.
(94)
Navíc Komise rovněž uvádí, že k aktivaci státních záruk došlo před dnem přistoupení. Ode dne jejich aktivace byla zapojena odpovědnost státu za vrácení zbylé částky půjček získaných za pomoci záruk a stát vlastně převzal závazky společnosti za splacení předmětných půjček a stal se tak věřitelem společnosti Oltchim k částkám placeným za záruky. Jak je poukázáno ve výše uvedeném oddíle II.2, platby za aktivované záruky byly prováděny do roku 2006. Ode dne přistoupení už tyto platby nebyly prováděny, protože společnost Oltchim byla schopna zaplatit doposud nesplacenou část půjček.
(95)
Díky tomu je nasnadě závěr, že státní záruky poskytnuté společnosti Oltchim v období 1995-2000 nemohou být zařazeny do kategorie nových podpor ve smyslu bodu 2.1 druhého odstavce přílohy V Aktu o přistoupení Bulharské republiky a Rumunska k Evropské unii z roku 2005.
IX.3. Existence podpory: výhoda
IX.3.1 Test soukromého věřitele
(96)
Pokud jde o oznámené opatření spočívající ve výměně veřejného dluhu za akcie v hodnotě 1 049 milionů RON za účelem rychlého prodeje celého takto vzniklého balíku veřejných akcií (do konce května 2012), je Rumunsko toho názoru, že takové opatření neposkytuje podniku žádnou nepříslušející výhodu, protože kterýkoliv soukromý věřitel nacházející se v obdobné situaci jako je situace veřejného věřitele AVAS, by zvolil tuto metodu pro vymáhání dluhu a dal by jí přednost před likvidací společnosti, která je pro veřejného věřitele finančně méně výhodná.
(97)
Za účelem stanovit, zda oznámené opatření poskytuje společnosti Oltchim nepříslušející výhodu, by Komise musela posoudit, zda agentura AVAS jako veřejný věřitel vynaložila při vymáhání veřejného dluhu stejné úsilí jako soukromý věřitel snažící se získat zpět co největší část dluhu (28). Tento pohled bere v úvahu, že v důsledku převodu veřejného dluhu na agenturu AVAS je splácení dluhu sledováno institucí, která má stejné vztahy se společností, jako jsou vztahy existující mezi věřitelem a jeho dlužníkem. Při posuzování se samozřejmě bere v úvahu, že Ministerstvo hospodářství je veřejným akcionářem společnosti Oltchim, ale i to, že veřejný akcionář nehraje žádnou úlohu při splácení veřejného dluhu, který náleží věřiteli AVAS. Komise však uvádí, že účinky, které má převod dluhu s následnou privatizací pro současného akcionáře, tedy Ministerstvo hospodářství, musí být rovněž posouzeny, tak aby bylo možné stanovit, zda návrh na převod dluhu s následnou privatizací je pro stát lepším finančním řešením než úplná likvidace společnosti.
IX.3.2 Splácení veřejného dluhu - posouzení opatření č. 3
(98)
V rozhodnutí o zahájení řízení Komise soudí, že dodatečný prvek státní podpory by mohl mít původ v tom, že stát nepožadoval žádný úrok a/nebo žádnou smluvní pokutu za zpoždění u nesplaceného veřejného dluhu společnosti Oltchim po přistoupení Rumunska k EU. Tento dluh vznikl z aktivace státních záruk [viz výše uvedený popis bodů odůvodnění 23-27 a výše uvedené posouzení státních záruk v bodech odůvodnění 88-95]. V rozhodnutí o zahájení řízení se Komise domnívala, že nevybírání úroku nebo nevymáhání veřejného dluhu poskytly společnosti Oltchim výhodu vzhledem k tomu, že tato společnost měla bezplatně k dispozici kapitál.
(99)
Pro stanovení, zda se Rumunsko chovalo jako soukromý věřitel v případě nesplaceného dluhu vzniklého z aktivace státních záruk, je třeba posoudit chování rumunského státu v období od roku 2007 až do současné doby na základě informací, které měly k dispozici rumunské úřady v příslušných okamžicích.
(100)
Komise především uvádí, že rozhodnutí neúčtovat úroky a poplatky od roku 2007 až do pozměněného oznámení opatření č. 1 vyplývá z nařízení OUG 51/1998 [viz bod odůvodnění (27)]. Rovněž je třeba vzít v úvahu zákon č. 30/2007, podle něhož je agentura AVAS zmocněna znovu realizovat převod dluhu. Tehdy bylo záměrem rumunských úřadů, aby činnost společnosti Oltchim pokračovala, a spíše plánovaly nové investice než likvidaci společnosti.
(101)
Takže Komise musí především určit, zda se Rumunsko chovalo jako soukromý věřitel, když v roce 2007 rozhodlo, že bude provedena výměna dluhu za akcie, místo aby sledovalo splácení dluhu a/nebo likvidaci podniku. V tomto směru Komise uvádí, že Rumunsko použilo strategii výměny dluhu za akcie s cílem pokračování činnosti společnosti Oltchim, a to od prvního (nezdařilého) pokusu v roce 2003. Chování rumunských úřadů v tomto směru tedy bylo odpovídající jejich předcházejícímu chování. Z reakcí společného trhu na předcházející pokusy o privatizaci a ze stížností podaných menšinovými akcionáři vyplývá závěr, že trh věřil v zásadní životaschopnost ekonomických aktivit společnosti Oltchim.
(102)
Komise navíc uvádí, že Rumunsko mělo pro společnost Oltchim i podnikatelský plán (29), což ukazovalo, že tento podnik je životaschopný.
(103)
Komise vzhledem k těmto prvkům soudí, že rozhodnutí Rumunska (jako věřitele) uskutečnit výměnu dluhu za akcie a přijmout v tom smyslu zákon, v němž nebudou stanoveny úroky a smluvní pokuty pro nesplacený dluh, protože tento dluh měl být za všech okolností vyměněn za akcie, nebylo odůvodněné rozhodnutí.
(104)
Tuto analýzu nezpochybňuje ani to, že se Rumunsko před provedením převodu dluhu na akcie pokusilo získat schválení státní podpory. Tímto krokem Rumunsko pouze splnilo své povinnosti podle čl. 108 odst. 3 SFEU. Vzhledem k potížím, jež předtím Rumunsko mělo s menšinovými akcionáři a které mělo i nadále při provádění zákona č. 30/2007, bylo zcela logické, že se snažilo od Komise získat potvrzení, že plánovaná operace není státní podporou.
(105)
I když došlo k posouzení státní podpory a k naplnění povinnosti zachovat status-quo, převod dluhu na akcie byl nakonec odložen o pět let. V tomto směru Komise v prvé řadě uvádí, že do poloviny roku 2011 mělo Rumunsko pevný záměr uskutečnit v případě společnosti Oltchim rozsáhlou investiční strategii, která byla analyzována v několika odborných posudcích expertů (30). Bývalo by bylo v rozporu se státní strategií spočívající v nových investicích prováděných za účelem znovudosažení rentability společnosti a zvýšení její hodnoty za předpokladu uskutečnění privatizace ve střednědobém či dlouhodobém horizontu, požadovat zároveň úroky z veřejného dluhu.
(106)
Rumunsko v důsledku pochybností vyjádřených Komisí v rozhodnutí o zahájení řízení v souvislosti s rozsáhlou investiční strategií a zejména v důsledku problémů s rozpočtem a programem EU-MMF změnilo v roce 2011 strategii a rozhodlo se privatizovat společnost hned po výměně dluhu za akcie. Vzhledem k tomu opustilo původní plány na provedení dalších investic v hodnotě 424 milionů EUR ještě před privatizací.
(107)
V těchto nových souvislostech se vymáhání úroků z dluhu stalo ze strany státu správnou strategií s cílem získat zpět co nejvyšší částku z dluhu.
(108)
Jak bylo zdůrazněno u výše uvedených bodů odůvodnění 75-77, u veřejného dluhu byly na základě dohody uzavřené podle soukromého práva v prosinci 2011 mezi společností Oltchim a agenturou AVAS požadovány další složené úroky za období ode dne 1. ledna 2007. Zejména úrokové sazby použité v případě veřejného dluhu odpovídaly nejvyšším hodnotám referenční úrokové sazby Komise, relevantní pro jednotlivá období, a úrokovým sazbám používaným pro soukromé půjčky společnosti ve stejném období, jež mohou být považovány za odpovídající.
(109)
Na základě výše uvedených skutečností došla Komise k závěru, že společnost Oltchim nezískala výhodu ze způsobu, kterým se státní úřady po přistoupení snažily dosáhnout splacení veřejného dluhu, který měl být vyměněn za akcie.
IX.3.2 Převod dluhu - opatření č. 1
(110)
Komise musí rovněž posoudit, zda opatření č. 1 spočívající [po provedení změny oznámení - viz výše uvedené body odůvodnění 14-16, 69-70 a 75-77] ve výměně veřejného dluhu za akcie v celkové hodnotě 1 049 milionů RON, po které má následovat rychlý prodej celého takto vzniklého balíku akcií v držení státu (privatizace), poskytuje společnosti Oltchim nepříslušející výhodu. Celý veřejný dluh, který má být vyměněn za akcie, zahrnuje hlavní veřejnou pohledávku v držení privatizační agentury AVAS v hodnotě 538 milionů RON a úroky z pohledávky v držení agentury AVAS, akumulované za období 1. ledna 2007 - 31. prosince 2011, v hodnotě 511 milionů RON.
(111)
Pro posouzení, zda navržené opatření převodu dluhu přináší společnosti Oltchim nepříslušející výhodu, je třeba stanovit, zda je převod dluhu skutečně tím nejlepším mechanismem, jak získat zpět co nejvyšší částku z veřejného dluhu, jak tvrdí Rumunsko. V praxi to znamená, že Komise musí stanovit, zda by hypotetický soukromý věřitel nacházející se ve srovnatelné situaci se situací privatizační agentury AVAS, která je věřitelem společnosti Oltchim, skutečně z různých možných řešení zvolil tento mechanismus pro získání splacení dluhu, a to s přihlédnutím k tomu, že dlužník se potýká s velkými finančními potížemi. I když Ministerstvo hospodářství, současný akcionář společnosti Oltchim, nehraje žádnou úlohu při vymáhání veřejného dluhu, v dále uvedené analýze jsou brány v úvahu i výsledky dvou možných scénářů pro veřejného akcionáře.
(112)
Rumunsko uvádí, že vzhledem k současné situaci společnosti (závažná podkapitalizace a nadměrné zadlužení) jediná realistická řešení, která by zvolil soukromý věřitel v situaci srovnatelné se situací veřejného věřitele AVAS, by spočívala buď v i) likvidaci společnosti anebo v ii) převodu dluhu na akcie s následným prodejem celého balíku akcií společnosti nacházejícího se v držení státu. Kterýkoliv soukromý věřitel, který by si měl vybrat z těchto možností, by se rozhodl pro tu, která zajistí navrácení co nejvyšší částky z nezaplaceného dluhu. Jinými slovy, věřitel by se rozhodl pro variantu „převod dluhů s následnou privatizací“, jestliže předpokládaná částka, kterou by bylo možné získat z privatizace, by byla vyšší než částka, která by mohla být získána při likvidaci.
(113)
S cílem ukázat, že převod dluhu s následným prodejem takto vzniklých akcií přinese věřiteli vyšší příjmy než likvidace, předložilo Rumunsko zprávu vypracovanou nezávislým konzultantem (viz výše uvedené body odůvodnění 78-82), v níž jsou porovnávány částky získané věřitelem v obou scénářích, tedy z převodu dluhů s následnou privatizací a z likvidace.
(114)
Komise tuto zprávu podrobně posoudila, aby prověřila, zda předložené výsledky zůstanou nezměněny po provedení analýzy a zda analýza skutečně prokáže, že výměnou držené pohledávky za akcie se agentura AVAS chová jako soukromý věřitel. Komise po provedení analýzy zprávy zjistila následující:
(115)
Hodnota pohledávky agentury AVAS v případě likvidace: Scénář likvidace je posuzován na základě zprávy vypracované společností Raiffeisen před likvidací v únoru 2011 a zprávy o likvidaci z března 2011, kterou vypracoval nezávislý konzultant Romcontrol SA București.
(116)
Podle rumunské legislativy jsou obchodní společnosti, v nichž má stát podíl alespoň 50 % + 1 akcií, likvidovány v rámci tzv. „zvláštního řízení dobrovolné likvidace“, jak je uvedeno v nařízení vlády č. 88/1997, v rozhodnutí vlády č. 577/2002 a v zákoně č. 137/2002. V rámci zvláštního řízení dobrovolné likvidace je částka získaná likvidátorem z prodeje aktiv společnosti použita na zaplacení vymahatelných dluhů společnosti v preferenčním pořadí stanoveném v zákoně č. 85/2006 (rumunský insolvenční zákon). Příjmy získané likvidací musí být tedy použity na zaplacení dluhů v následujícím preferenčním pořadí: 1) náklady na likvidaci; 2) mzdové pohledávky; 3) přednostní pohledávky (dluhy s ručením zástavou, hypotékou a dalšími speciálními výhodami); 4) rozpočtový dluh (daně a další daňové povinnosti); 5) dluhy vůči Ministerstvu financí za aktivované státní záruky; 6) pohledávky z veřejných půjček; 7) běžné pohledávky (nezajištěné); 8) akcionáři. V tomto případě by se agentura AVAS zařadila do třetí kategorie věřitelů (přednostní věřitelé), ale až za několika přednostními (soukromými) věřiteli společnosti Oltchim, protože veřejný dluh byl garantován pouze částečně.
(117)
Konzultační firma Romcontrol odhadla likvidační hodnotu aktiv podniku Oltchim ke dni 15. prosinci 2010 na základě metody očištěných aktiv, u nichž se bere v úvahu omezená doba držení aktiv na trhu za účelem jejich prodeje (31).
(118)
Konzultační firma Raiffeisen na základě výsledků likvidační hodnoty aktiv oceněných firmou Romcontrol odhadla výsledky pro věřitele AVAS a pro stát jako akcionáře tak, že vzala v úvahu dluhy společnosti k 31. prosinci 2010 a její předběžné finanční výkazy k témuž datu („likvidační studie z února 2011, vypracovaná konzultační firmou Raiffeisen“). V této studii se odhaduje, že příjmy, které by bylo možné získat z prodeje aktiv společnosti Oltchim, by umožnily získat přibližně [20]-[30]% ze všech dluhů společnosti. Věřitel AVAS jako částečně zajištěný věřitel by získal přibližně [80]-[100] milionů RON (představujících [10]-[30] % z celé pohledávky ve výši 538 milionů RON). Vzhledem k zápornému rozdílu mezi příjmy z likvidace a dluhy společnosti by stát jako akcionář nedostal nic.
(119)
V říjnu 2011 konzultační firma Raiffeisen aktualizovala odhady obsažené v likvidační studii z února 2011, aby vzala v úvahu finanční údaje společnosti k 30. červnu 2011 a aby zahrnula úroky účtované od ledna 2007.
(120)
Podle těchto aktualizovaných odhadů by agentura AVAS jako částečně zaručený věřitel společnosti Oltchim získala [100]-[120] milionů RON z celé své pohledávky vůči společnosti (což představuje [10]-[20] % (32) z celé pohledávky, tedy hlavní pohledávka v hodnotě 538 milionů RON plus úroky). Ministerstvo hospodářství jako veřejný akcionář by ani tentokrát nezískalo nic. Částka, kterou by měla získat agentura AVAS, byla pak aktualizována (33) k 30. červnu 2011. Agentura AVAS by tedy v případě likvidace společnosti získala [10]-[40] milionů EUR.
Tabulka č. 2
Inkasování pohledávky v držení státu v případě likvidace
Pohledávka
(v mil. EUR)
Příjmy celkem
(v mil. EUR)
Příjmy ČSH při 10,7 %
(v mil. EUR)
AVAS (věřitel)
209,4
[20]-[30]
[10]-[30]
Ministerstvo hospodářství (akcionář)
podíl
[0]-[10]
[0]-[10]
Stát celkem
[20]-[30]
[10]-[30]
(121)
Tato částka se pak porovnává s příjmy, které jsou odhadovány v případě převodu pohledávky v držení agentury AVAS na akcie a následné privatizace společnosti.
(122)
Hodnota pohledávky v držení agentury AVAS v případě převodu dluhu s následnou privatizací: ve zprávě byly příjmy, které by mohl získat stát v případě převodu dluhu s následnou privatizací, odhadnuty metodou využívající hodnotu podniku, což je jeden z hlavních hodnotících systémů využívaných pro oceňování podniků.
(123)
Pokud jde o použití této metody, Komise uvádí, že v zásadě existuje více metod pro ocenění hodnoty akcií podniku.
(124)
Jednou z často používaných metod je metoda násobku EBITDA („zisk před započtením úroků, daní a odpisů“). To umožňuje ocenění hodnoty vlastního kapitálu podniku za rok X pomocí vynásobení EBITDA z roku X číslem (násobkem) považovaným za odpovídající pro příslušný sektor a pomocí odečtení čistého dluhu od výsledku.
(125)
Jiná metoda spočívá v analýze aktualizovaných toků peněžních prostředků. Disponibilní nominální toky peněžních prostředků podniku pro následující roky jsou aktualizovány na průměrnou váženou cenu kapitálu (34) a čistý dluh se odečte od získané hodnoty.
(126)
Třetí metoda je metoda vynásobení obratu. Ta umožní ocenit hodnotu vlastního kapitálu podniku pro rok X pomocí vynásobení obratu za rok X číslem (násobkem) považovaným za odpovídající pro příslušný sektor a pomocí odečtení čistého dluhu od výsledku.
(127)
Všechny tyto metody (budoucí hodnota EBITDA, tok peněžitých prostředků nebo obrat) používají odhadované hodnoty. V daném případě nemůže být žádná metoda ocenění, zakládající se na odhadovaných hodnotách v určité oblasti podnikání, použita soudným způsobem. Vzhledem k tomu, že se předpokládá okamžitá privatizace společnosti, pouze nový vlastník bude schopen stanovit budoucí podnikatelskou strategii podniku a v důsledku toho nejsou k dispozici relevantní výhledy z podnikatelského plánu, nezbytné pro tyto metody, a ani nemohou být předvídány (35). Protože nový vlastník bude muset provést významné investice, nemohou být pro vypracování výhledů použity ani historické výsledky společnosti.
(128)
Za těchto podmínek Komise soudí, že jediné dvě metody, které jsou k dispozici pro odhad hodnoty kombinovaných akcií v držení rumunského státu, přesněji řečeno v držení agentury AVAS a Ministerstva hospodářství, jsou tržní kapitalizace a hodnota podniku. Je třeba zdůraznit, že hodnota podniku zahrnuje i parametry používané pro tržní kapitalizaci.
(129)
Tržní kapitalizace je definována jako cena akcií znásobená počtem akcií v oběhu a představuje celkovou hodnotu akcií podniku, které jsou v oběhu. Tento systém výpočtu představuje veřejný konsensus, pokud jde o hodnotu vlastního kapitálu určité společnosti, a mohl by být použit jako náhražka veřejného mínění v případě čisté hodnoty určité společnosti.
(130)
Tržní kapitalizace společnosti Oltchim byla vypočítána na základě cen jejích akcií zaznamenaných na Burze cenných papírů v Bukurešti (36) po dobu 44 měsíců (2008 - srpen 2011). Tento interval je dostatečně rozsáhlý, aby byl relevantní, a tržní kapitalizace za dané období je rovněž dobrým ukazatelem toho, kolik je trh ochoten za společnost zaplatit.
(131)
V této souvislosti Komise považuje za pozitivní, že v nedávném období, mezi květnem a srpnem 2011, byla cena akcií vždy vyšší než jejich průměrná cena za 44 měsíců. Přesně řečeno, zatímco vyvážený průměr za 44 měsíců je 0,53 RON za akcii, cena jedné akcie v červenci 2011 dosáhla dokonce 2,05 RON (37). Údaje používané pro stanovení tržní hodnoty lze proto považovat za konzervativní.
(132)
Navíc pokud jde o vývoj ceny akcií počínaje zářím 2011 (poslední sada údajů použitých ve studii, kterou vypracovala konzultační firma Raiffeisen), Komise považuje za pozitivní, že v nedávné minulosti (od poloviny října 2011) ceny akcií významně vzrostly a držely se na hodnotě vyšší než na váženém průměru 0,53 RON, který se používá ve vzorci tržní kapitalizace.
Obrázek č. 1
Vývoj cen akcií společnosti Oltchim na Burze cenných papírů v Bukurešti v období 23.2.2011 - 23.2.2012
(133)
V analyzovaném období (leden 2008 - srpen 2011) před plánovaným převodem dluhu, dosahovala tržní kapitalizace společnosti Oltchim většinou vážený průměr 45 milionů EUR (38) a v posledních třech měsících analyzovaného období (červen - srpen 2011) se trvale držela nad hodnotou 100 milionů EUR. Tržní kapitalizace tak zcela zřejmě převyšuje likvidační hodnotu společnosti Oltchim ([10]-[40] milionů EUR), což je prvním ukazatelem, že prodej balíku akcií v držení státu v rámci privatizačního procesu by byl vhodnější než likvidace společnosti.
(134)
Druhá metoda, kterou lze použít je hodnota podniku. Hodnota podniku je měrná jednotka hodnoty společnosti, která se často používá jako jednoduchá alternativa k tržní kapitalizaci, protože panuje názor, že umožňuje přesnější ocenění společnosti. Hodnota podniku představuje částku mezi hodnotou tržní kapitalizace podniku a jejím čistým finančním dluhem. Tuto metodu použila Raiffeisen Capital.
(135)
Další prvek výpočetního vzorce hodnoty podniku po vypočítání hodnoty tržní kapitalizace je čistý dluh, který byl vypočítán jako součet všech finančních dluhů společnosti (všechny úročené dluhy společnosti, zejména bankovní půjčky a splatné dluhy/dluhy ve splátkovém kalendáři) (39).
(136)
Jako další etapa může následovat výpočet střední hodnoty, průměru a váženého průměru hodnoty podniku a hodnoty podniku na akcii za období 44 měsíců. Ve zprávě byly tyto hodnoty vypočítány pro dva scénáře: s úrokem stanoveným pro hlavní dluh na základě dohody a bez něj.
(137)
Ohledně tohoto bodu je Komise názoru, že úrok stanovený na základě dohody by neměl být brán v úvahu pro výpočet hodnoty podniku z následujících důvodů: všechny ostatní prvky zůstávají neměnné, jestliže dluh roste, vlastní kapitál se snižuje. Tyto dva jevy mají opačné směry a v zásadě by neměly mít žádný vliv na hodnotu podniku. Jestliže by trh věděl o úroku, ohodnotil by akcie nižší cenou. V tomto případě byl však součet úroků doplněn ex post a nebyl předem očekáván trhem. Proto jsou relevantní informace, které má trh k dispozici ve chvíli hodnocení.
(138)
S ohledem na tyto důvody byly vypočítány následující hodnoty podniku na akcii pro sledované období.
Tabulka č. 3
Výpočet hodnoty podniku na akcii společnosti Oltchim pro sledované období
Období
Počet akcií
Průměrná cena akcií
Tržní kapitalizace (cena akcií x počet akcií)
Čistý dluh v tisících
RON
Hodnota podniku (tržní kapitalizace plus čistý dluh)
v tisících RON
Hodnota podniku na akcii
leden -08
343 023 858
1,10
378
[1 200]-[1 400]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
únor -08
343 023 858
0,91
314
[1 200]-[1 400]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
březen -08
343 023 858
0,81
279
[1 200]-[1 400]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
duben -08
343 023 858
0,87
300
[1 200]-[1 400]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
květen -08
343 023 858
1,04
358
[1 300]-[1 500]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
červen -08
343 023 858
0,96
330
[1 300]-[1 500]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
červenec -08
343 023 858
0,72
247
[1 300]-[1 500]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
srpen -08
343 023 858
0,63
216
[1 300]-[1 500]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
září -08
343 023 858
0,47
160
[1 300]-[1 500]
[1 500]-[1 600]
[4]-[6]
říjen -08
343 023 858
0,37
127
[1 300]-[1 500]
[1 500]-[1 600]
[4]-[6]
listopad -08
343 023 858
0,21
71
[1 200]-[1 400]
]1 400]-[1 500]
[4]-[6]
prosinec -08
343 023 858
0,16
54
[1 400]-[1 600]
[1 400]-[1 500]
[4]-[6]
leden -09
343 023 858
0,15
51
[1 400]-[1 600]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
únor -09
343 023 858
0,13
45
[1 400]-[1 600]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
březen -09
343 023 858
0,15
53
[1 400]-[1 600]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
duben -09
343 023 858
0,25
84
[1 400]-[1 600]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
květen -09
343 023 858
0,27
93
[1 400]-[1 600]
[1 600]-[1 700]
[4]-[6]
červen -09
343 023 858
0,30
104
[1 400]-[1 600]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
červenec -09
343 023 858
0,33
113
[1 400]-[1 600]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
srpen -09
343 023 858
0,32
109
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
září -09
343 023 858
0,28
96
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
říjen -09
343 023 858
0,27
91
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
listopad -09
343 023 858
0,23
79
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
prosinec -09
343 023 858
0,26
89
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
leden -10
343 023 858
0,23
79
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
únor -10
343 023 858
0,22
77
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
březen -10
343 023 858
0,27
92
[1 600]-[1 800]
[1 700]-[1 800]
[4]-[6]
duben -10
343 023 858
0,31
105
[1 600]-[1 800]
[1 800]-[1 900]
[4]-[6]
květen -10
343 023 858
0,22
76
[1 600]-[1 800]
[1 800]-[1 900]
[4]-[6]
červen -10
343 023 858
0,21
71
[1 700]-[1 900]
[1 900]-[2 000]
[4]-[6]
červenec -10
343 023 858
0,18
62
[1 700]-[1 900]
[1 900]-[2 000]
[4]-[6]
srpen -10
343 023 858
0,19
64
[1 700]-[1 900]
[1 900]-[2 000]
[4]-[6]
září -10
343 023 858
0,19
66
[1 700]-[1 900]
[1 900]-[2 000]
[4]-[6]
říjen -10
343 023 858
0,22
76
[1 700]-[1 900]
[1 900]-[2 000]
[4]-[6]
listopad -10
343 023 858
0,22
75
[1 800]-[2 000]
[2 000]-[2 100]
[4]-[6]
prosinec -10
343 023 858
0,20
69
[1 800]-[2 000]
[2 000]-[2 100]
[5]-[7]
leden -11
343 023 858
0,21
74
[1 800]-[2 000]
[2 000]-[2 100]
[5]-[7]
únor -11
343 023 858
0,26
88
[1 800]-[2 000]
[2 000]-[2 100]
[5]-[7]
březen -11
343 023 858
0,30
102
[1 800]-[2 000]
[2 000]-[2 100]
[5]-[7]
duben -11
343 023 858
0,44
152
[2 000]-[2 200]
[2 100]-[2 200]
[5]-[7]
květen -11
343 211 383
0,77
265
[2 000]-[2 200]
[2 300]-[2 400]
[5]-[7]
červen -11
343 211 383
1,61
551
[2 000]-[2 200]
[2 600]-[2 700]
[6]-[8]
červenec -11
343 211 383
2,05
702
[2 000]-[2 200]
[2 800]-[2 900]
[6]-[8]
srpen -11
343 211 383
1,32
452
[2 000]-[2 200]
[2 600]-[2 700]
[6]-[8]
(139)
Na základě informací obsažených v této tabulce byl vypočítán střed, průměr a vážený průměr hodnoty podniku na akcii.
Tabulka č. 4
Střed, průměr a vážený průměr vztahu mezi hodnotou podniku a akcií společnosti Oltchim
Ceny akcií
Hodnota podniku na akcii
Střed
[0,10]-[0,30]
[4]-[6]
Průměr
[0,30]-[0,50]
[4]-[6]
Vyvážený průměr
[0,40]-[0,60]
[4]-[6]
(140)
Hodnota podniku (střed, průměr, vážený průměr) vypočítaná tak, jak bylo výše vysvětleno, může být později použita pro určení hodnoty balíku akcií v držení státu „po převodu dluhu“, a sice odečtením dluhů společnosti, které zůstanou vymahatelnými po převodu, a to tak, že se odečtou od této hodnoty podniku; to zůstane pro společnost dluhem ke splacení.
(141)
Výsledkem je tržní hodnota vlastního kapitálu, jak je uvedeno v tabulce č. 5.
Tabulka č. 5
Výpočet tržní hodnoty vlastního kapitálu na základě metody hodnoty podniku
Výpočet tržní hodnoty vlastního kapitálu celkem po převodu dluhu
Scénáře
Hodnota podniku vypočítaná na základě ceny středu akcií za období 44 měsíců
Hodnota podniku vypočítaná na základě průměrné ceny akcií za období 44 měsíců
Hodnota podniku vypočítaná na základě průměrné vážené ceny akcií za období 44 měsíců
Hodnota podniku na akcii (RON)
[4]-[6]
[4]-[6]
[4]-[6]
Počet akcií před převodem
343 211 383
343 211 383
343 211 383
Hodnota podniku (v mil. RON)
[1 700]-[1 800]
[1 800]-[1 900]
[2 000]-[2 100]
Čistý dluh po převodu dluhu (v mil. RON)
[1 600]-[1 700]
[1 600]-[1 700]
[1 600]-[1 700]
Tržní hodnota vlastního kapitálu (v mil. RON)
[100]-[200]
[200]-[300]
[400]-[500]
Tržní hodnota vlastního kapitálu (v mil. EUR)
[20]-[30]
[50]-[60]
[90]-[100]
(142)
Pokud jde o čisté finanční dluhy použité pro výše popsaný výpočet, obě etapy výpočtu, přesněji řečeno i) výpočet vzorce pro hodnotu podniku a ii) následný odečet za účelem získání tržní hodnoty vlastního kapitálu, by v zásadě měly být založeny na tržní hodnotě dluhu společnosti.
(143)
Komise však především konstatuje, že je velmi obtížné stanovit tržní cenu dluhu společnosti Oltchim, protože není předmětem transakcí a protože neexistuje místní trh obchodování s dluhy. Místo toho by tržní hodnota dluhu mohla být teoreticky určena pomocí stanovení ratingu společnosti před a po převodu dluhu. Tento rating by pak mohl být použit pro odhad pravděpodobnosti nedodržení platebních závazků, která by pak zase mohla být použita pro výpočet tržní hodnoty dluhu. Vzhledem k neexistenci takovýchto ratingů Komise soudí, že tento postup není možný a že použití nesprávně odhadnuté tržní hodnoty by způsobilo významné chyby.
(144)
Za druhé, jestliže bychom předpokládali, že došlo k transakci čistého dluhu při stejné aktualizaci vůči jeho účetní hodnotě před a po převodu, výsledky výpočtu se vůbec nezmění, bez ohledu na hodnotu aktualizace. Jakékoliv výkyvy hodnoty čistého finančního dluhu by v takovém případě vedly k proporcionální změně hodnoty tržní kapitalizace s opačným znaménkem. Přidání buď účetní hodnoty dluhu, nebo jeho tržní hodnoty není vůbec relevantní, protože hodnota dluhu se nejprve přičítá, aby se získala hodnota podniku, a pak se odečítá, aby se získala nová účetní hodnota akcií.
(145)
Za třetí, budeme-li předpokládat, že dluh, který zůstal po převodu, je předmětem transakcí v hodnotě lišící se od hodnoty před převodem, pak pro provedení odpovídajícího výpočtu by bylo třeba vzít v úvahu, že po převodu dluhu na akcie by tržní hodnota zůstatku dluhu byla pravděpodobně nadále nižší než jeho účetní hodnota, ale v každém případě vyšší než tržní hodnota dluhu před převodem. V případě, že neexistuje základ pro stanovení těchto hodnot, není ani možné nasimulovat účinky změny této hodnoty, neboť by se muselo měnit příliš mnoho parametrů současně.
(146)
Komise na druhé straně uvádí, že finanční výkazy společnosti Oltchim byly připraveny podle Mezinárodních standardů finančního výkaznictví (IFRS) a byly auditorovány nezávislým auditorem KPMG. V těchto finančních výkazech jsou finanční dluhy uvedeny v jejich reálné podobě v souladu s ustanoveními IAS 39. Podle IAS 39 je správná hodnota částka, za kterou by mohlo být obchodováno aktivum nebo za kterou by dluh mohl být vyrovnán dobrovolně, se znalostí věci a za normálních podmínek hospodářské soutěže. Na tomto základě auditor KPMG předal osvědčení, že se reálná dlouhodobá hodnota dluhu společnosti významně nelišila od jeho účetní hodnoty.
(147)
Na základě výše uvedených zjištění je Komise názoru, že v tomto případě je správné, aby se pro výpočet tržní hodnoty vlastního kapitálu použila účetní hodnota dluhu.
(148)
Komise za účelem prověření solidnosti výpočtu provedla také další analýzu citlivosti; tedy určila procentuální rozdíl mezi účetní hodnotou a tržní hodnotou čistého dluhu před převodem, kdy by se současná hodnota balíku akcií v držení státu po převodu vyrovnala likvidační ceně, a to na základě předpokladu, že po převodu dluhu na akcie se tržní hodnota dluhu bude rovnat jeho účetní hodnotě. Tato hodnota vyjádřená v procentech může být považována za jakousi „chybovou marži“ při odhadu tržní hodnoty dluhu.
(149)
Komise soudí, že ze všech scénářů (hodnota podniku podle střední hodnoty, průměru, váženého průměru) je nejvěrnějším scénářem vážený průměr, protože v tomto případě hodnoty byly vyváženy objemem hodnoty obchodovaných akcií. U tohoto scénáře činí marže 15 %. Komise došla k závěru, že taková marže je dostatečná k tomu, aby se výpočet mohl považovat za spolehlivý.
(150)
Po vypočítání tržní hodnoty vlastního kapitálu se může vypočítat hodnota vzniklého balíku akcií v držení státu tak, že se vyjde z tržní hodnoty celého vlastního kapitálu na základě účasti státu, který po převodu dluhu bude následující: (40)
Tabulka č. 6
Účast rumunského státu ve společnosti Oltchim před plánovaným převodem a po něm
Účast před převodem dluhu
Účast po převodu dluhu
Dluh vůči agentuře AVAS plus k němu se vážící úroky představují převedené dluhy
AVAS
0 %
[80]-[100] %
Ministerstvo hospodářství
54,81 %
[0]-[5] %
Stát celkem
54,81 %
[80]-[100]
(151)
Tržní hodnota vlastního kapitálu společnosti Oltchim se bude ve výsledku, tedy po převodu hlavního dluhu vůči agentuře AVAS, k čemuž se připočítají úroky stanovené podle dohody, pohybovat v rozmezí [20]-[30] až [90]-[100] milionů EUR, což určí aktualizovanou hodnotu (41) balíku kombinovaných akcií v držení státu ([80]-[100]%) pohybující se v rozmezí [15]-[30] až [75]-[90] milionů EUR. V níže uvedené tabulce č. 7 jsou hodnoty podniku posouzeného pro všechny scénáře uvedeny v syntetizované podobě a jsou porovnány s hodnotami platnými pro případ likvidace.
Tabulka č. 7
Porovnání převodu dluhu s následnou privatizací a likvidace s použitím metody hodnoty podniku
Předpokládaný příjem státu
(v mil. EUR)
Převod dluhu s okamžitou následnou privatizací
Aktualizovaná čistá hodnota příjmů získaných z likvidace
Porovnání
Hodnota podniku vypočítaná na základě ceny středu akcií za období 44 měsíců
Hodnota podniku vypočítaná na základě ceny průměrné ceny akcií za období 44 měsíců
Hodnota podniku vypočítaná na základě průměrné vážené ceny akcií za období 44 měsíců
Tržní hodnota vlastního kapitálu
[20]-[30]
[45]-[60]
[90]-[100]
Tržní hodnota balíku kombinovaných akcií v držení státu
[15]-[40]
[45]-[60]
[80]-[100]
Aktualizovaná čistá hodnota balíku kombinovaných akcií v držení státu (98,44 %)
[15]-[40]
[30]-[50]
[75]-[90]
[10]-[40]
Likvidace převod dluhu a privatizace
Aktualizovaná čistá hodnota balíku akcií v držení agentury AVAS (96,54 %)
[15]-[40]
[30]-[50]
[70]-[80]
[10]-[40]
Likvidace převod dluhu a privatizace
Aktualizovaná čistá hodnota balíku akcií v držení Ministerstvem hospodářství (1,9 %)
[0]-[1]
[0]-[1]
[1]-[2]
[0]-[1]
Likvidace převod dluhu a privatizace
(152)
Jak AVAS jako veřejný věřitel, tak i Ministerstvo hospodářství jako veřejný akcionář ve všech scénářích založených na metodě hodnoty podniku získají lepší výsledky v případě převodu dluhu s následnou privatizací než v případě likvidace společnosti. Současný balík akcií Ministerstva hospodářství, veřejného akcionáře, se převodem dluhu sníží, což bude znamenat výsledný balík představující [80]-[100]% pro věřitele AVAS. Navzdory tomu Ministerstvo hospodářství nemá důvody bránit převodu dluhu, protože v případě likvidace by za balík, který má ve společnosti, nedostalo nic. Pokud jde o veřejného věřitele AVAS, dokonce i ve scénáři s nejnižším oceněním hodnoty podniku by získal víc než v případě, že by bylo rozhodnuto provést likvidaci společnosti ([10]-[30] milionů EUR oproti [10]-[30] milionům EUR).
(153)
Na základě výše uvedených zjištění a za situace, kdy společnost bude po převodu dluhu rychle privatizována, lze učinit závěr, že oznámené opatření (převod dluhu s následnou úplnou privatizací) neznamená žádnou výhodu pro společnost Oltchim a že toto opatření umožní veřejnému věřiteli, agentuře AVAS, získat zpět více než v případě, kdy by přijal rozhodnutí i likvidaci společnosti. V tomto ohledu Komise bere na vědomí závazek rumunských úřadů (viz výše uvedené body odůvodnění 17 a 73) provést úplnou privatizaci do konce května 2012.
(154)
Komise soudí, že kvantitativní posouzení provedené metodou tržní kapitalizace a metodou hodnoty podniku je rovněž podpořeno dalšími dvěma argumenty, které nezávislý expert nekvantifikoval.
(155)
V prvé řadě se posouzení zakládá na ceně akcií na burze. Jestliže se balík akcií společnosti Oltchim v držení státu prodá jako celek, bude kupující schopen kontrolovat společnost. Kupující podílu bude ochoten zaplatit příplatek za získání kontroly, což je v případě porovnatelných transakcí běžná praxe.
(156)
Za druhé, Komise uvádí, že podnik PCC byl v roce 2007 ochoten zaplatit částku 7,5 milionu EUR za 12 % podíl ve společnosti Oltchim a v roce 2011 částku 2,6 milionu EUR za dodatečný balík akcií představující 3,6 %. To ukazuje, že soukromý investor usoudil, že hodnota společnosti Oltchim v roce 2011 vzrostla oproti roku 2007 (vzhledem k tomu, že byl ochoten zaplatit za akcii vyšší cenu) a že na základě transakce z roku 2011 by akcie byly oceněny jako celek na 73 milionů EUR, což je značně vyšší částka než likvidační hodnota.
IX.4. Závěry ke kritériu výhody
(157)
Na základě výše uvedených zjištění a zejména pak proto, že: i) společnost nezískala žádnou nepříslušející výhodu ze způsobu, jakým se úřady veřejné správy snažily vymáhat veřejný dluh, který je předmětem oznámeného opatření a ii) převod dluhu jako takový neposkytuje společnosti žádnou nepříslušející výhodu, došla Komise k závěru, že pokud jde o opatření oznámená v současné době (vyplývající z kombinace dřívějšího opatření č. 1 a č. 3), nebylo splněno kritérium výhody. S ohledem na toto zjištění, za účelem posouzení opatření oznámeného v současné době nemusejí být analyzována ostatní kumulativní kritéria z definice pojmu státní podpora vyplývající z čl. 107 odst. 1 SFEU.
X. ZÁVĚR
(158)
Formální vyšetřovací řízení, které bylo zahájeno podle čl. 108 odst. 2 SFEU a jehož předmětem je opatření č. 2 (státní záruka), musí být ukončeno, protože po stažení oznámení tohoto opatření je toto vyšetřování bezpředmětné.
(159)
Opatření oznámené v současné době (kombinace dřívějšího opatření č. 1 a č. 3) neobsahuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(160)
Tento závěr se zakládá na pevném záměru Rumunska prodat celý balík akcií společnosti Oltchim, který má Rumunsko ve svém držení, tak jak to uvedl předseda vlády Boc ve svém dopise ze dne 21. října 2011 a opět potvrdil předseda vlády Ungureanu ve svém dopise ze dne 16. února 2012,
PŘIJÍMÁ TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Komise rozhodla ukončit formální vyšetřovací řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie týkající se oznámené státní záruky (opatření č. 2) ve prospěch společnosti Oltchim vzhledem k tomu, že Rumunsko své oznámení vzalo zpět a v dotčeném opatření nebude pokračovat.
Článek 2
Opatření č. 1, oznámené Rumunskem dne 17. července 2009 a pozměněné dne 22. června 2011, 9. září 2011, 21. října 2011 a 16. února 2012, nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 3
Opatření č. 3, které Rumunsko provedlo v roce 2007, nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 4
Toto rozhodnutí je určeno Rumunsku.
V Bruselu dne 7. března 2012.