ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 20ής Ιουλίου 2010
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 27/09 (πρώην N 34/B/09) Επιδότηση προϋπολογισμού για την France Télévisions την οποία η Γαλλική Δημοκρατία προτίθεται να χορηγήσει στη France Télévisions
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 4918]
(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/140/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερόμενα άρθρα (1), και αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Με επιστολή της 23ης Ιανουαρίου 2009, η Γαλλική Δημοκρατία κοινοποίησε στην Επιτροπή την πρόθεσή της να διαθέσει κονδύλιο του προϋπολογισμού ύψους 450 εκατ. ευρώ, ήδη εγγεγραμμένο στον νόμο περί προϋπολογισμού, για την France Télévisions για το έτος 2009. Στις 13 Μαρτίου 2009, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες, τις οποίες η Γαλλική Δημοκρατία παρέσχε στις 25 Μαΐου 2009. Με την επιστολή αυτή, η Γαλλική Δημοκρατία επέκτεινε το αντικείμενο της κοινοποίησης δηλώνοντας την πρόθεσή της να θεσπίσει μόνιμο και πολυετή δημόσιο χρηματοδοτικό μηχανισμό της France Télévisions, ο οποίος θα περιλαμβάνει ετήσια επιδότηση.
(2)
Με επιστολή της 1ης Σεπτεμβρίου 2009, η Επιτροπή, αφενός, έκρινε ότι η επιδότηση προϋπολογισμού που ψηφίσθηκε για το 2009 είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής η «ΣΛΕΕ») και, αφετέρου, ενημέρωσε τη Γαλλική Δημοκρατία για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με τον νέο δημόσιο χρηματοδοτικό μηχανισμό της France Télévisions για τα επόμενα έτη.
(3)
Η Γαλλική Δημοκρατία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στις 7 Οκτωβρίου 2009.
(4)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.
(5)
Η Επιτροπή έλαβε σχετικές παρατηρήσεις από τους ενδιαφερομένους, τις οποίες διαβίβασε στη Γαλλική Δημοκρατία παρέχοντάς της τη δυνατότητα να τις σχολιάσει. Έλαβε τις παρατηρήσεις της Γαλλικής Δημοκρατία με επιστολή της 15ης Ιανουαρίου 2010.
(6)
Στις 23 Απριλίου, στις 19 Μαΐου και στις 22 Ιουνίου 2010, η Γαλλική Δημοκρατία διαβίβασε στην Επιτροπή διευκρινίσεις ή συμπληρωματικές πληροφορίες.
II. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ
(7)
Ο πολυετής χρηματοδοτικός μηχανισμός, ο οποίος αποτελεί αντικείμενο της παρούσας απόφασης, εντάσσεται στο πλαίσιο της χρηματοδότησης της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, την οποία η Επιτροπή εξέτασε στις αποφάσεις της με ημερομηνία 10 Δεκεμβρίου 2003 (3), 20 Απριλίου 2005 (4), 16 Ιουλίου 2008 (5) και 1η Σεπτεμβρίου 2009 (6). Αποτελεί, ωστόσο, μέτρο διαφορετικό εκείνων που αποτέλεσαν αντικείμενο των αποφάσεων των ετών 2003, 2005 και 2008. Ειδικότερα, οι επιδοτήσεις προϋπολογισμού, οι οποίες περιγράφονται αναλυτικότερα στη συνέχεια, θα προστεθούν στους δημόσιους πόρους που διατίθενται στη France Télévisions ως εισφορά για τον δημόσιο οπτικοακουστικό τομέα, αποκαλούμενη παλαιότερα «τέλος» (redevance), η οποία αποτέλεσε αντικείμενο της απόφασης της Επιτροπής της 20ής Απριλίου 2005 και η οποία, ως υφιστάμενη ενίσχυση, δεν τροποποιείται από τις νέες διατάξεις. Στόχος των δύο δημόσιων πόρων είναι να καλυφθεί το κόστος της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, κατόπιν αφαίρεσης των καθαρών της εμπορικών εσόδων.
II.1. Κύριες νομικές βάσεις
(8)
Οι κύριες διατάξεις του νέου δημόσιου χρηματοδοτικού μηχανισμού περιέχονται στον νόμο αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009 σχετικά με την οπτικοακουστική επικοινωνία και τη νέα δημόσια υπηρεσία της τηλεόρασης. Η κοινοποιηθείσα ενίσχυση εντάσσεται στην ευρύτερη μεταρρύθμιση των δομών και της αποστολής γενικού οικονομικού συμφέροντος του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα που προβλέπει ο νόμος. Έτσι, ο νόμος τροποποιεί νομοθετικές διατάξεις που ρυθμίζουν την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions και, ειδικότερα, τον νόμο αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες. Η εν λόγω αποστολή δημόσιας υπηρεσίας διευκρινίζεται περαιτέρω στη συγγραφή υποχρεώσεων και στη σύμβαση στόχων και μέσων της France Télévisions, που εγκρίνονται από κανονιστικά κείμενα, τα οποία εκδόθηκαν για την εφαρμογή του νόμου για τις επικοινωνίες. Ο νόμος αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009 περιέχει επίσης οικονομικές διατάξεις οι οποίες, αφενός τροποποιούν τον φορολογικό κώδικα και, αφετέρου, κατοχυρώνουν τη βασική αρχή ενός κονδυλίου του προϋπολογισμού εγγεγραμμένου στον νόμο περί προϋπολογισμού για την France Télévisions.
II.2. Οι δραστηριότητες και η χρηματοδότηση του δικαιούχου: France Télévisions
(9)
Η France Télévisions είναι ανώνυμη εταιρεία, συσταθείσα κατ’ εφαρμογή του άρθρου 44-I του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες. Ο εν λόγω νόμος, όπως τροποποιήθηκε, συστήνει μια ενιαία επιχείρηση, την France Télévisions, η οποία συγκεντρώνει τις προϋπάρχουσες χωριστές νομικές οντότητες διάφορων τηλεοπτικών καναλιών. Η εταιρεία υπόκειται στον χρηματοοικονομικό έλεγχο του γαλλικού κράτους. Το εταιρικό της κεφάλαιο υποδιαιρείται σε ονομαστικές μετοχές, οι οποίες μπορούν να ανήκουν μόνον στο κράτος. Το διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας περιλαμβάνει, εκτός του προέδρου, δεκατέσσερα μέλη, των οποίων η θητεία είναι πενταετής, ήτοι δύο βουλευτές ορισμένους από τις αρμόδιες για τα πολιτιστικά θέματα επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας αντίστοιχα, πέντε εκπροσώπους του κράτους, πέντε προσωπικότητες διορισμένες από το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο (Conseil Supérieur de l’Audiovisuel) και δύο εκπροσώπους των εργαζομένων.
(10)
Η France Télévisions είναι ο πρώτος οπτικοακουστικός όμιλος της Γαλλίας. Απασχολεί περίπου 11 000 άτομα και περιλαμβάνει τα κανάλια France 2, France 3, France 4, France 5 και France Ô, τα οποία εκπέμπουν στο έδαφος της μητροπολιτικής Γαλλίας, καθώς και την RFO, εταιρεία η οποία συγκεντρώνει τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς που εκπέμπουν στα υπερπόντια διαμερίσματα και εδάφη. Ο όμιλος περιλαμβάνει επίσης μια διαφημιστική επιχείρηση, παρότι εξετάζεται η ανεξαρτητοποίησή της, καθώς και εταιρείες με δραστηριότητες διαφοροποίησης. Ορισμένα κανάλια της France Télévisions μεταδίδονται ευρέως σε αρκετά κράτη μέλη, και ιδίως στο Βέλγιο και στο Λουξεμβούργο.
(11)
Ο κύκλος εργασιών της France Télévisions το 2007, τελευταία χρήση πριν από την ανακοίνωση της μεταρρύθμισης του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα, ανήλθε σε 2 927 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 64,2 % προέρχονταν από το τέλος (redevance), 28,1 % από διαφημιστικά έσοδα (διαφημίσεις και χορηγίες) και 7,7 % από άλλα έσοδα. Στο διάστημα από το 2003 έως το 2007, το μερίδιο των διαφόρων συνιστωσών του κύκλου εργασιών παρέμεινε σχετικά σταθερό, τα δε έσοδα από διαφημίσεις και χορηγίες κυμάνθηκαν από 30 % έως 28 %. Ο όμιλος στο σύνολό του εμφάνισε ελαφρώς θετικό καθαρό αποτέλεσμα κάθε έτος από το 2003 έως το 2007, το οποίο, σωρευτικά για την εν λόγω περίοδο ανέρχεται σε 99 εκατ. ευρώ.
(12)
Η τάση αυτή αντιστράφηκε μετά την ανακοίνωση της μεταρρύθμισης του οπτικοακουστικού τομέα τον Ιανουάριο του 2008, η οποία περιλαμβάνει ειδικότερα τη σταδιακή κατάργηση των εσόδων από διαφημιστικά μηνύματα. Η χρήση 2008 υπήρξε ελλειμματική για τον όμιλο France Télévisions, με αρνητικό καθαρό αποτέλεσμα [50-100] (7) εκατ. ευρώ (εκ των οποίων [50-100] εκατ. ευρώ για τον τομέα της δημόσιας υπηρεσίας), ιδίως λόγω της σημαντικής πτώσης των διαφημιστικών εσόδων που δεν καλύφθηκε πλήρως από την έκτακτη εισφορά κεφαλαίου ύψους 150 εκατ. ευρώ, η οποία επικυρώθηκε από την Επιτροπή με την απόφαση της 16ης Ιουλίου 2008. Το 2009, μετά την έναρξη ισχύος της μεταρρύθμισης του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα, η τελικώς καταβληθείσα επιδότηση προϋπολογισμού ύψους 415 εκατ. ευρώ, η οποία επικυρώθηκε από την Επιτροπή με την απόφαση της 1ης Σεπτεμβρίου 2009, επέτρεψε σχεδόν την αντιστάθμιση της μείωσης των διαφημιστικών εσόδων και ο όμιλος France Télévisions εμφάνισε ελαφρώς πλεονασματικό καθαρό αποτέλεσμα ([10-20] εκατ. ευρώ). Ωστόσο, ο τομέας της δημόσιας υπηρεσίας παρέμεινε ελαφρώς ελλειμματικός κατά [0-5] εκατ. ευρώ, καθώς το θετικό αποτέλεσμα αποδίδεται στις εμπορικές εταιρείες του ομίλου.
(13)
Οι δραστηριότητες και η διαχείριση της France Télévisions κατά τα έτη 2004-2008 και η θέση της επιχείρησης, ενόψει της προοπτικής της μεταρρύθμισης του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα, αποτέλεσαν αντικείμενο σχετικά επικριτικής έκθεσης από το γαλλικό Ελεγκτικό Συνέδριο με τίτλο «France Télévisions et la nouvelle télévision publique» (France Télévisions και η νέα δημόσια τηλεόραση). Η έκθεση, στην οποία παραπέμπουν ορισμένοι ενδιαφερόμενοι στις παρατηρήσεις τους, εγκρίθηκε κατόπιν συζήτησης και δημοσιεύθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2009, ήτοι μετά την απόφαση κίνησης της διαδικασίας. Στην έκθεση επισημαίνεται η ύπαρξη αναξιοποίητων περιθωρίων προόδου στην έως τώρα διαχείριση και στα αποτελέσματα της France Télévisions και διατυπώνονται συστάσεις για μελλοντική βελτίωση στο νέο πλαίσιο της μεταρρύθμισης.
II.3. Η αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions
II.3.1. Ορισμός της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας στον νόμο
(14)
Το άρθρο 43-11 του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 διατυπώνει την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, ορίζοντας ότι τα δημόσια κανάλια «επιδιώκουν, για το γενικό συμφέρον, αποστολή δημόσιας υπηρεσίας. Παρέχουν στο κοινό, σε όλες τις συνιστώσες του, ένα σύνολο προγραμμάτων και υπηρεσιών που χαρακτηρίζονται από ποικιλία και πολυφωνία, απαίτηση ποιότητας και καινοτομίας, σεβασμό των δικαιωμάτων του ατόμου και των συνταγματικά καθορισμένων δημοκρατικών αρχών. Παρουσιάζουν διαφοροποιημένη προσφορά προγράμματος σε αναλογική και ψηφιακή μορφή στους τομείς της πληροφόρησης, του πολιτισμού, των γνώσεων, της ψυχαγωγίας και του αθλητισμού. Προωθούν τον δημοκρατικό διάλογο, τις ανταλλαγές απόψεων μεταξύ των διαφορετικών τμημάτων του πληθυσμού καθώς και την κοινωνική ένταξη και την ιδιότητα του πολίτη. Υλοποιούν δράσεις για την κοινωνική συνοχή, την πολιτιστική πολυμορφία και την καταπολέμηση των διακρίσεων και προτείνουν ένα πρόγραμμα το οποίο απηχεί την πολυμορφία της γαλλικής κοινωνίας. Διασφαλίζουν την προαγωγή της γαλλικής γλώσσας και, ενδεχομένως, των περιφερειακών γλωσσών και αναδεικνύουν την πολυμορφία της πολιτισμικής και γλωσσικής κληρονομιάς της Γαλλίας. Συμβάλλουν στην ανάπτυξη και στη διάδοση της πνευματικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας και των πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών, επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων καθώς και στην εκπαίδευση όσον αφορά τον οπτικοακουστικό τομέα και τα μέσα ενημέρωσης. Διευκολύνουν την εκμάθηση των ξένων γλωσσών. Συμμετέχουν στην εκπαίδευση σε θέματα περιβάλλοντος και βιώσιμης ανάπτυξης. Διευκολύνουν, μέσω κατάλληλων διατάξεων, την πρόσβαση των κωφών και των ατόμων με προβλήματα ακοής στα προγράμματα που μεταδίδουν. Διασφαλίζουν την ειλικρίνεια, την ανεξαρτησία και την πολυφωνία της πληροφόρησης καθώς και την πολυφωνία στην έκφραση σχολών σκέψης και απόψεων με σεβασμό της αρχής της ίσης μεταχείρισης και σύμφωνα με τις συστάσεις του Ανώτατου Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου. Οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα της οπτικοακουστικής επικοινωνίας συμβάλλουν, με την επιτέλεση της αποστολής τους, στην εξωτερική οπτικοακουστική δράση, στην προβολή της γαλλοφωνίας και στη διάδοση του γαλλικού πολιτισμού και της γαλλικής γλώσσας στον κόσμο. Καταβάλλουν προσπάθειες για την ανάπτυξη των νέων υπηρεσιών που μπορούν να εμπλουτίσουν ή να συμπληρώσουν την προσφορά των προγραμμάτων τους καθώς και των νέων τεχνικών παραγωγής και μετάδοσης προγραμμάτων και υπηρεσιών οπτικοακουστικής επικοινωνίας. Κάθε χρόνο, υποβάλλεται στη Βουλή έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου».
II.3.2. Μετουσίωση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας στις δραστηριότητες της France Télévisions
(15)
Όσον αφορά την απτή μετουσίωση της ως άνω αποστολής, το άρθρο 44-Ι του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 διευκρινίζει ότι η France Télévisions είναι υπεύθυνη για τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό τηλεοπτικών εκπομπών και υπηρεσιών οπτικοακουστικής επικοινωνίας οι οποίες ανταποκρίνονται στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας που καθορίζεται στο άρθρο 43-11 και σε συγγραφή υποχρεώσεων η οποία προβλέπεται στο άρθρο 48 του εν λόγω νόμου.
(16)
Το διάταγμα αριθ. 2009-796 της 23ης Ιουνίου 2009 καθορίζει την ενιαία πλέον συγγραφή υποχρεώσεων της France Télévisions. Η συγγραφή υποχρεώσεων καθορίζει το πλαίσιο της δραστηριότητας των καναλιών της France Télévisions, με δεσμευτικές υποχρεώσεις μετάδοσης, συχνά σε ώρες αιχμής, προγραμμάτων καθημερινών πολιτιστικών εκπομπών, μουσικών εκπομπών, και ιδίως κλασικής μουσικής, διαφοροποιώντας τις ευρωπαϊκές ή περιφερειακές ορχήστρες, παραστάσεων θεατρικής έκφρασης ή εκπομπών διάδοσης επιστημονικών γνώσεων (άρθρα 4 έως 7 της συγγραφής υποχρεώσεων). Η France Télévisions οφείλει επίσης να ενσωματώνει την ευρωπαϊκή διάσταση στο σύνολο των προγραμμάτων της, ιδίως μεταδίδοντας ρεπορτάζ σχετικά με τον τρόπο ζωής ή τις πολιτισμικές πρακτικές άλλων κρατών μελών, και να μεταδίδει εκπομπές θρησκευτικού χαρακτήρα αφιερωμένες στα κύρια θρησκευτικά δόγματα που υπάρχουν στη Γαλλία (άρθρα 14 και 15 της συγγραφής υποχρεώσεων). Διατυπώνεται επίσης η υποχρέωση συγκέντρωσης ευρέος και ισορροπημένου ακροατηρίου από το σύνολο του κοινού (άρθρο 18).
(17)
Εξάλλου, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 53 του νόμου αριθ. 86-1067 για τις επικοινωνίες, συνάπτονται πολυετείς συμβάσεις στόχων και μέσων μεταξύ του κράτους και της France Télévisions διάρκειας τριών έως πέντε ετών. Οι συμβάσεις στόχων και μέσων καθορίζουν ειδικότερα, με σεβασμό της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions:
-
τους άξονες προτεραιότητας της ανάπτυξής της,
-
τις αναληφθείσες δεσμεύσεις σε σχέση με την πολυμορφία και την καινοτομία στη δημιουργία,
-
τα ελάχιστα ποσά επενδύσεων της France Télévisions στην παραγωγή ευρωπαϊκών κινηματογραφικών και οπτικοακουστικών έργων και πρωτότυπης γαλλικής έκφρασης, τόσο ως ποσοστό των εσόδων της όσο και σε απόλυτη αξία,
-
τις αναληφθείσες δεσμεύσεις που επιτρέπουν να διασφαλίζεται η συμμετοχή και η ιδιότητα του πολίτη των ατόμων με αναπηρία, η προσαρμογή του συνόλου των τηλεοπτικών προγραμμάτων για άτομα κωφά ή με προβλήματα ακοής,
-
τις αναληφθείσες δεσμεύσεις που επιτρέπουν να διασφαλίζεται η μετάδοση τηλεοπτικών προγραμμάτων τα οποία, μέσω κατάλληλων διατάξεων, καθίστανται προσιτά σε άτομα τυφλά ή με προβλήματα όρασης,
-
το προβλεπόμενο κόστος των δραστηριοτήτων της France Télévisions για κάθε σχετικό έτος, και τους επιλεγέντες ποσοτικούς και ποιοτικούς δείκτες εκτέλεσης και αποτελεσμάτων,
-
το ύψος των δημόσιων πόρων που πρέπει να διατεθούν στη France Télévisions προσδιορίζοντας εκείνους που θα διατεθούν κατά προτεραιότητα στην ανάπτυξη των προϋπολογισμών προγραμμάτων,
-
το ύψος του αναμενόμενου προϊόντος των ιδίων εσόδων, διακρίνοντας εκείνα που προέρχονται από τις διαφημίσεις και τις χορηγίες,
-
τις οικονομικές προοπτικές για τις υπηρεσίες που συνεπάγονται την καταβολή τιμήματος,
-
ενδεχομένως, τις προοπτικές όσον αφορά την επάνοδο στη δημοσιονομική ισορροπία.
(18)
Επί του παρόντος, οι υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης στόχων και μέσων 2007-2010 με τίτλο «France Télévisions, le premier bouquet de chaînes gratuites de l’ère numérique» (France Télévisions, η πρώτη δέσμη δωρεάν καναλιών της ψηφιακής εποχής) της 24ης Απριλίου 2007, η οποία υπογράφηκε από τους αρμόδιους υπουργούς και τον πρόεδρο της France Télévisions. Υπό τον τίτλο του στόχου I.2 «Προώθηση των αξιών ταυτότητας της δημόσιας υπηρεσίας», η σύμβαση καθορίζει στόχους, οι οποίοι αναλύονται σε συγκεκριμένες δράσεις και συνοδεύονται από ποιοτικούς ή ποσοτικούς δείκτες που πρέπει να επιτευχθούν σε τομείς όπως οι ακόλουθοι:
-
προώθηση της πρόσβασης ενός ευρύτερου κοινού στα πολιτιστικά προγράμματα, με προοπτική τον εκδημοκρατισμό του πολιτισμού, μεταδίδοντας τουλάχιστον ένα πολιτιστικό πρόγραμμα στις ώρες αιχμής,
-
αντικατοπτρισμός της πολυφωνίας στην πληροφόρηση και στον διάλογο των πολιτών,
-
πρόταση ευρέος φάσματος αθλημάτων, με έμφαση σε εκείνα που προβάλλονται λιγότερο στα ιδιωτικά κανάλια,
-
αντικατοπτρισμός της πολυμορφίας και βελτίωση της προβολής των συνιστωσών της γαλλικής κοινωνίας,
-
διευκόλυνση της προάσπισης της γαλλικής και της ευρωπαϊκής πολιτισμικής ταυτότητας, της κατανόησης της λειτουργίας της Ένωσης και της συνεισφοράς της, καθώς και της εκμάθησης των ξένων γλωσσών.
(19)
Η σύμβαση προβλέπει επίσης ένα πολυετές χρηματοοικονομικό σκέλος, το οποίο περιέχει μια ρήτρα αναπροσαρμογής σύμφωνα με την οποία, ανάλογα με την εξέλιξη των διαφημιστικών εσόδων, το κράτος και ο όμιλος συμφωνούν να διαβουλευθούν μεταξύ τους για να αναπροσαρμόσουν τις ανάγκες σε δημόσιους πόρους, με την προϋπόθεση ότι τα πλεονάσματα που δεν διατίθενται για τη μείωση των εν λόγω δαπανών σε δημόσιους πόρους θα διατίθενται κατά προτεραιότητα στις δαπάνες για την οπτικοακουστική δημιουργία.
(20)
Μετά τη μεταρρύθμιση, η ισχύουσα σύμβαση στόχων και μέσων τροποποιήθηκε για την περίοδο 2009-2012. Η εν λόγω τροποποιητική πράξη, η οποία περιγράφεται αναλυτικότερα κατωτέρω όσον αφορά το χρηματοοικονομικό σκέλος της, ενισχύει περαιτέρω τις αξίες ταυτότητας της δημόσιας υπηρεσίας που παρέχει η France Télévisions και καθορίζει νέους ποσοτικούς δείκτες προς επίτευξη, οι οποίοι πρέπει να επιτευχθούν ανά έτος σε ορισμένους από τους τομείς που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 18.
II.3.3. Θέσπιση νέων καινοτόμων οπτικοακουστικών υπηρεσιών
(21)
Η νέα συγγραφή υποχρεώσεων της France Télévisions προβλέπει τη θέσπιση μιας σειράς καινοτόμων υπηρεσιών που προορίζονται να εμπλουτίσουν την προσφορά όσον αφορά το περιεχόμενο του προγράμματος, όπως δημιουργία επιγραμμικών υπηρεσιών επικοινωνίας, υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων κατ’ αίτηση ή συμπληρωματικά περιεχόμενα που εμπλουτίζουν τα προγράμματά της. Ομοίως, η τροποποιητική πράξη της σύμβασης στόχων και μέσων προβλέπει επίσης τη θέσπιση καινοτόμων υπηρεσιών, και συγκεκριμένα δωρεάν ή επί πληρωμή βίντεο κατ’ αίτηση, προσωπική κινητή τηλεόραση, μετάδοση στο Διαδίκτυο, κινητές εφαρμογές, περιφερειακές ή θεματικές WebTV.
II.3.4. Εξωτερικός έλεγχος των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, συμπεριλαμβανομένης της έναρξης παροχής νέων υπηρεσιών
(22)
Κατ’ εφαρμογή του άρθρου 53 του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986, το διοικητικό συμβούλιο της France Télévisions εγκρίνει το σχέδιο σύμβασης στόχων και μέσων της εταιρείας και συζητά σχετικά με την ετήσια εκτέλεσή της, το δε αποτέλεσμα της συζήτησης δημοσιοποιείται. Προ της υπογραφής τους, οι συμβάσεις στόχων και μέσων, καθώς και οι τυχόν τροποποιητικές πράξεις των εν λόγω συμβάσεων, διαβιβάζονται στις αρμόδιες για τα πολιτιστικά και οικονομικά θέματα επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας και στο Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο. Οι επιτροπές μπορούν να διατυπώσουν γνώμη εντός προθεσμίας έξι εβδομάδων.
(23)
Επίσης, ετήσια έκθεση σχετικά με την εκτέλεση της σύμβασης στόχων και μέσων της France Télévisions υποβάλλεται από τον πρόεδρό της στις αρμόδιες για τα πολιτιστικά και οικονομικά θέματα επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας. Επ’ ευκαιρία της υποβολής της έκθεσης σχετικά με την εκτέλεση της σύμβασης στόχων και μέσων της εταιρείας στις αρμόδιες επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας, ο πρόεδρος της France Télévisions λογοδοτεί επίσης σχετικά με τα πεπραγμένα και τις εργασίες του γνωμοδοτικού συμβουλίου των προγραμμάτων που έχει συσταθεί στο εσωτερικό της, το οποίο απαρτίζεται από τηλεθεατές και είναι επιφορτισμένο να εκδίδει γνωμοδοτήσεις και να διατυπώνει συστάσεις σχετικά με τα προγράμματα.
(24)
Ομοίως, το προσχέδιο της συγγραφής υποχρεώσεων της France Télévisions που καθορίσθηκε μέσω διατάγματος αποτέλεσε αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης από τις 10 έως τις 24 Νοεμβρίου 2008, στην οποία δεκαπέντε περίπου φορείς διατύπωσαν τις απόψεις τους, με αποτέλεσμα τροποποιήσεις του αρχικού κειμένου. Ακολούθησε η γνωμοδότηση του Ανώτατου Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου. Όσον αφορά τον εξωτερικό έλεγχο της εκτέλεσής της, το άρθρο 48 του νόμου της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 προβλέπει τη διαβίβαση ετήσιας έκθεσης από το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο στις αρμόδιες για τα πολιτιστικά θέματα επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας. Η έκθεση διαβιβάζεται επίσης στο Υπουργείο Πολιτισμού και Επικοινωνίας.
(25)
Οι ως άνω κοινοβουλευτικές επιτροπές, όπως και το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο, μπορούν να δεχθούν σε ακρόαση τρίτους. Πράγματι, στα εν λόγω σώματα πραγματοποιούνται τακτικά ακροάσεις των ενδιαφερομένων, οι οποίοι γνωστοποιούν τις απόψεις τους σε ζητήματα που αφορούν τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα.
II.4. Χρηματοδοτική αντιστάθμιση για τη σταδιακή μείωση και κατάργηση των διαφημιστικών μηνυμάτων
(26)
Για να καταστεί ο προγραμματισμός της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης πιο ελεύθερος και λιγότερο εξαρτημένος από εμπορικούς περιορισμούς, το άρθρο 53 εδάφιο VI του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες προβλέπει τη μείωση και την επακόλουθη κατάργηση των διαφημιστικών μηνυμάτων: «Τα προγράμματα που μεταδίδονται από τις 8 μ.μ. έως τις 6 π.μ. από τις δημόσιες υπηρεσίες τηλεόρασης που αναφέρονται στο σημείο I του άρθρου 44, με εξαίρεση τα περιφερειακά και τοπικά τους προγράμματα, δεν περιέχουν διαφημιστικά μηνύματα εκτός εκείνων που αφορούν αγαθά ή υπηρεσίες που παρουσιάζονται υπό τη γενική ονομασία τους. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται επίσης στα προγράμματα που μεταδίδονται από τις ως άνω υπηρεσίες από τις 6 π.μ. έως τις 8 μ.μ. από την κατάργηση της μετάδοσης των υπηρεσιών επίγειας αναλογικής τηλεόρασης μέσω ραδιοσημάτων που αναφέρονται στο ίδιο σημείο I στο σύνολο του μητροπολιτικού εδάφους. Δεν εφαρμόζεται στις εκστρατείες γενικού συμφέροντος».
(27)
Η μετάδοση υπηρεσιών επίγειας αναλογικής τηλεόρασης μέσω ραδιοσημάτων προβλέπεται να καταργηθεί το αργότερο έως την 30ή Νοεμβρίου 2011. Πέραν της εξαίρεσης για τη διαφήμιση αγαθών ή υπηρεσιών άνευ εμπορικού σήματος, προβλέπονται παρεκκλίσεις για τη μετάδοση διαφημιστικών μηνυμάτων στα υπερπόντια διαμερίσματα και στις υπερπόντιες αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης ή στη Νέα Καληδονία, ελλείψει προσφοράς επίγειας ιδιωτικής τηλεόρασης ελεύθερης λήψης μέσω ραδιοσημάτων.
(28)
Όπως προβλέπεται στο άρθρο 53 του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 για τις επικοινωνίες, η μείωση και η επακόλουθη κατάργηση των διαφημιστικών μηνυμάτων, ως αποτέλεσμα της εφαρμογής του νόμου, συνεπάγεται χρηματοδοτική αντιστάθμιση του κράτους, η οποία διατίθεται στη France Télévisions υπό τους όρους που καθορίζονται σε κάθε νόμο περί προϋπολογισμού. Για τον σκοπό αυτό, το γαλλικό κράτος δημιούργησε ένα νέο πρόγραμμα, με τον τίτλο «Εισφορά για τη χρηματοδότηση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού τομέα», στο πλαίσιο της αποστολής «Μέσα ενημέρωσης» του γενικού προϋπολογισμού του κράτους. Ενδεικτικά, οι γαλλικές αρχές εκτιμούν ότι το μερίδιο της δημόσιας επιδότησης που συμπληρώνει το προϊόν της εισφοράς για τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα θα ανέλθει σε περίπου 460 εκατ. ευρώ το 2010, σε 500 εκατ. ευρώ το 2011 και σε 650 εκατ. ευρώ το 2012.
(29)
Η Γαλλική Δημοκρατία δηλώνει ότι, για κάθε έτος, η προερχόμενη από την επιδότηση προϋπολογισμού δημόσια χρηματοδότηση θα καθορίζεται ανάλογα με το κόστος εκτέλεσης της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions και θα αθροίζεται με το προϊόν της εισφοράς για τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα, κατόπιν αφαίρεσης των εμπορικών εσόδων. Συναφώς, οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν την πρόβλεψη εξόδων και εσόδων της δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, η οποία καταρτίσθηκε βάσει του επιχειρηματικού σχεδίου 2009-2012 και συνοψίζεται κατωτέρω:
Πίνακας 1
Πρόβλεψη εσόδων και εξόδων δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions 2010-2012
(εκατ. EUR)
2010
2011
2012
Προϋπολογισμός
Πρόβλεψη προϋπολογισμού
Πρόβλεψη προϋπολογισμού
Α/Δημόσιοι πόροι
[2 500-3 000]
[2 500-3 000]
[2 500-3 000]
Β/Άλλα έσοδα (διαφημίσεις, χορηγίες κ.λπ.)
[300-600]
[300-600]
[300-600]
Γ/Μεικτό κόστος δημόσιας υπηρεσίας
[3 500-3 000]
[3 500-3 000]
[3 500-3 000]
Δ/Καθαρό κόστος δημόσιας υπηρεσίας (Γ + Β)
[3 000-2 500]
[3 000-2 500]
[3 000-2 500]
Απόκλιση καθαρού κόστους δημόσιας υπηρεσίας - δημόσιων πόρων (Δ + Α)
[- 50 - 50]
[- 50 - 50]
[- 50 - 50]
Πηγή: Παρατηρήσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας της 15ης Ιανουαρίου 2010.
(30)
Στον ως άνω πίνακα εμφανίζεται πρόβλεψη ελλείμματος η οποία αντιστοιχεί στο καθαρό μη καλυπτόμενο κόστος των λογαριασμών της δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions το 2010 και το 2011. Το έλλειμμα αυτό αναμένεται να καλυφθεί εν μέρει το 2012, με μικρό προβλεπόμενο πλεόνασμα [30-50] εκατ. ευρώ, ήτοι [0-5] % του καθαρού κόστους δημόσιας υπηρεσίας. Αυτή η πρόβλεψη πλεονάσματος για το 2012, εφόσον επαληθευθεί, πράγμα που προϋποθέτει να εξελιχθούν τα έσοδα και τα έξοδα ακριβώς όπως προβλέφθηκε, παραμένει κατώτερη του συσσωρευμένου ελλείμματος που προβλέπεται για το 2010 και το 2011. Κατ’ εφαρμογή της ισχύουσας σύμβασης στόχων και μέσων, τα πλεονάσματα που δεν διατίθενται για τη μείωση των αναγκών σε δημόσιους πόρους πρέπει να διατίθενται κατά προτεραιότητα στις δαπάνες για την οπτικοακουστική δημιουργία. Δεδομένου ότι η δημιουργία αυτή προορίζεται κανονικά για τον προγραμματισμό, το ενδεχόμενο πλεόνασμα δεν πρέπει επομένως να χρηματοδοτεί εμπορικές δραστηριότητες.
(31)
Πρέπει να σημειωθεί ότι το επιχειρηματικό σχέδιο 2009-2012, το οποίο περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο V της τροποποιητικής πράξης της ισχύουσας σύμβασης στόχων και μέσων, υποκαθιστά το χρηματοοικονομικό σκέλος της σύμβασης που συνάφθηκε τον Απρίλιο του 2007, λαμβάνοντας υπόψη το νέο πλαίσιο που θέσπισε η μεταρρύθμιση και τις χρηματοοικονομικές συνέπειές της. Το επιχειρηματικό σχέδιο προβλέπει μείωση του συνολικού μεικτού κόστους παροχής της δημόσιας υπηρεσίας για την περίοδο 2010-2012, μέσω μείωσης των λειτουργικών βαρών σε σχέση με την αρχική σύμβαση, μείωσης του κόστους μετάδοσης, και αξιοποίησης συνεργιών που προκύπτουν από την κοινή επιχείρηση, και τούτο παρά τη θέσπιση νέων στοιχείων κόστους που συνοδεύουν τη μεταρρύθμιση.
(32)
Όσον αφορά τα έσοδα, οι προβλεπόμενοι δημόσιοι πόροι, παρότι αυξημένοι, δεν ισοσκελίζουν πλήρως τους λογαριασμούς της περιόδου 2010-2012 και, όπως εμφαίνεται στον πίνακα 1, παραμένουν κατώτεροι του μεικτού κόστους δημόσιας υπηρεσίας, με αποτέλεσμα η δημοσιονομική ισορροπία των προβλέψεων να εξαρτάται από τα εμπορικά έσοδα που θα απομείνουν σε κάθε έτος. Επίσης, στο επιχειρηματικό σχέδιο επισημαίνεται το συμφέρον της επιχείρησης και του κράτους να επιτύχουν την ισορροπία νωρίτερα από ό,τι έχει προβλεφθεί, διευκρινίζεται δε ότι απαιτείται ακριβής και τακτική παρακολούθηση, ενόψει θετικών ή αρνητικών απροσδόκητων γεγονότων.
II.5. Ανώτατο όριο των δημόσιων πόρων
(33)
Το άρθρο 44 του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 για τις επικοινωνίες διευκρινίζει επίσης τα εξής: «Οι δημόσιοι πόροι που διατίθενται στους οργανισμούς του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα ως αντιστάθμιση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που αναλαμβάνουν δεν υπερβαίνουν το κόστος εκτέλεσης των εν λόγω υποχρεώσεων». Η διάταξη αυτή είναι απόρροια των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Γαλλική Δημοκρατία να εγγράψει ρητώς στον νόμο την αρχή της μη υπεραντιστάθμισης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας στο πλαίσιο της διαδικασίας που οδήγησε στην απόφαση περί συμβατότητας που εξέδωσε η Επιτροπή στις 20 Απριλίου 2005 όσον αφορά τη χρήση των πόρων που αντλούνται από το τέλος (redevance) (8).
(34)
Κατ’ εφαρμογή της ως άνω δέσμευσης, το διάταγμα αριθ. 2007-958 της 15ης Μαΐου 2007 σχετικά με τις οικονομικές σχέσεις μεταξύ του κράτους και των οργανισμών του δημόσιου τομέα της οπτικοακουστικής επικοινωνίας επαναλαμβάνει στο άρθρο 2 την ίδια διατύπωση με το άρθρο 53 του νόμου της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 λαμβάνοντας υπόψη «τα άμεσα ή έμμεσα έσοδα που προκύπτουν από την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας» και διευκρινίζει ότι το κόστος εκτέλεσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας καθορίζεται μέσω χωριστών λογαριασμών. Το διάταγμα προβλέπει στο άρθρο 3 την υποχρέωση της France Télévisions και των θυγατρικών της να σέβονται τους όρους της αγοράς για το σύνολο των εμπορικών δραστηριοτήτων τους και την εκπόνηση ετήσιας έκθεσης από εξωτερικό οργανισμό σχετικά με την εκπλήρωση της εν λόγω υποχρέωσης, η οποία διαβιβάζεται στον αρμόδιο υπουργό, στην Εθνοσυνέλευση και στη Γερουσία.
(35)
Η Επιτροπή έλαβε και εξέτασε εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 2 και 3 του διατάγματος για τις χρήσεις 2007 και 2008 (οι εκθέσεις που καταρτίσθηκαν βάσει του άρθρου 3 του διατάγματος, πιστοποιήθηκαν, για το 2007, από τις ελεγκτικές εταιρείες PriceWaterhouseCoopers και KPMG και, για το 2008, από την εταιρεία Rise), καθώς και το σχέδιο έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 2 για το έτος 2009.
II.6. Νέοι προβλεπόμενοι φόροι στη μεταρρύθμιση του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα
(36)
Ο νόμος αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009 τροποποίησε επίσης τον φορολογικό κώδικα με σκοπό τη θέσπιση νέων φόρων στη διαφήμιση και στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες.
II.6.1. Φόρος επί των διαφημιστικών μηνυμάτων
(37)
Στον τίτλο II του πρώτου μέρους του πρώτου βιβλίου του γενικού φορολογικού κώδικα περιλαμβάνεται εφεξής το κεφάλαιο VII septies, το οποίο θεσπίζει φόρο καταβαλλόμενο από κάθε πάροχο τηλεοπτικών υπηρεσιών εγκαταστημένο στη Γαλλία. Ως βάση του φόρου λαμβάνεται το ποσό προ φόρου προστιθέμενης αξίας το οποίο καταβάλλουν οι διαφημιζόμενοι για τη μετάδοση των διαφημιστικών μηνυμάτων τους στους οικείους υποχρέους καταβολής του φόρου ή στις διαφημιστικές επιχειρήσεις, κατόπιν αφαίρεσης των ποσών που καταβάλλονται κατ’ εφαρμογή του φόρου που προβλέπεται στο άρθρο 302 bis KC του γενικού φορολογικού κώδικα, για τον οποίο υπόχρεοι είναι οι πάροχοι και οι διανομείς τηλεοπτικών υπηρεσιών που μεταδίδουν οπτικοακουστικά έργα επιλέξιμα για στήριξη από το Εθνικό Κινηματογραφικό Κέντρο. Τα εν λόγω ποσά υπόκεινται σε κατ’ αποκοπή μείωση 4 %. Ο φόρος υπολογίζεται εφαρμόζοντας συντελεστή 3 % στο τμήμα του ποσού των ετήσιων καταβολών, προ φόρου προστιθέμενης αξίας, που αφορά κάθε τηλεοπτική υπηρεσία και υπερβαίνει τα 11 εκατ. ευρώ.
(38)
Ωστόσο, για τις τηλεοπτικές υπηρεσίες εκτός των υπηρεσιών επίγειας αναλογικής τηλεόρασης που μεταδίδονται μέσω ραδιοσημάτων, ο συντελεστής αυτός ορίζεται σε 1,5 % το 2009,2 % το 2010 και 2,5 % το 2011. Μεταβατικά, για το σύνολο των υποχρέων του φόρου, έως το έτος κατάργησης της μετάδοσης υπηρεσιών επίγειας αναλογικής τηλεόρασης μέσω ραδιοσημάτων στη μητροπολιτική Γαλλία, το ανώτατο όριο του φόρου ορίζεται σε 50 % της αύξησης της βάσης του που καταγράφεται για το ημερολογιακό έτος κατά το οποίο οφείλεται ο φόρος σε σχέση με το 2008. Σε κάθε περίπτωση, το ποσό του φόρου δεν μπορεί να είναι κατώτερο του 1,5 % της βάσης. Ωστόσο, για τους παρόχους τηλεοπτικών υπηρεσιών των οποίων η καθημερινή θεαματικότητα εκτός μητροπολιτικής Γαλλίας υπερβαίνει το 90 % της συνολικής τους θεαματικότητας, το ποσό που λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του φόρου μειώνεται κατά το ποσό που καταβάλλεται για τη μετάδοση διαφημιστικών μηνυμάτων τα οποία προορίζονται για την ευρωπαϊκή ή την παγκόσμια αγορά, πολλαπλασιαζόμενο επί το ποσοστό της θεαματικότητας εκτός μητροπολιτικής Γαλλίας σε σχέση με τη συνολική ετήσια θεαματικότητα.
II.6.2. Φόρος επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών
(39)
Στον τίτλο II του πρώτου μέρους του πρώτου βιβλίου του γενικού φορολογικού κώδικα περιλαμβάνεται εφεξής το κεφάλαιο VII octies, το οποίο θεσπίζει φόρο καταβαλλόμενο από κάθε επιχείρηση ηλεκτρονικών επικοινωνιών, η οποία παρέχει υπηρεσίες στη Γαλλία και έχει εγγραφεί προηγουμένως στη Ρυθμιστική αρχή ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Ως βάση του φόρου λαμβάνεται το ποσό, προ φόρου προστιθέμενης αξίας, των συνδρομών και άλλων ποσών που καταβάλλουν οι χρήστες ως ανταμοιβή για τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών τις οποίες παρέχουν οι επιχειρήσεις ηλεκτρονικών επικοινωνιών, κατόπιν αφαίρεσης των ποσών για τις αποσβέσεις που καταχωρίζονται λογιστικά κατά τη διάρκεια της χρήσης που έληξε για το έτος κατά το οποίο ο φόρος κατέστη απαιτητός, όταν αφορούν υλικά και εξοπλισμό που αποκτήθηκαν, από την έναρξη ισχύος του νόμου, από τις επιχειρήσεις για τις ανάγκες των υποδομών και των δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών που είναι εγκαταστημένα στην εθνική επικράτεια και των οποίων ο χρόνος απόσβεσης είναι τουλάχιστον δέκα έτη. Ο φόρος υπολογίζεται εφαρμόζοντας συντελεστή 0,9 % στο τμήμα της βάσης που υπερβαίνει τα 5 εκατ. ευρώ.
III. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(40)
Στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή έκρινε ότι η αντιστάθμιση που προβλέπεται από το 2010 ενδέχεται να συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, της οποίας η συμβατότητα με την εσωτερική αγορά πρέπει να εξετασθεί βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, σύμφωνα με τις αρχές και τους κανόνες εφαρμογής που προβλέπονται για τις δημόσιες υπηρεσίες ραδιοτηλεόρασης.
(41)
Όσον αφορά την ύπαρξη δραστηριότητας δημόσιας υπηρεσίας με σαφώς καθορισμένη αποστολή μέσω επίσημης πράξης και υποκείμενη σε κατάλληλους μηχανισμούς ελέγχου, η Επιτροπή συμπέρανε, χωρίς να διατυπώσει αμφιβολίες, όπως και στις αποφάσεις της του Δεκεμβρίου του 2003, του Απριλίου του 2005, του Ιουλίου του 2008 και του Σεπτεμβρίου του 2009, ότι η αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions καθορίζεται σαφώς στις επίσημες πράξεις που προέρχονται ή προσυπογράφονται από το γαλλικό κράτος, σύμφωνα με όρους που προβλέπουν ανεξάρτητο έλεγχο της France Télévisions.
(42)
Αντιθέτως, όσον αφορά την εξέταση της αναλογικότητας της προβλεπόμενης χρηματοδοτικής αντιστάθμισης σε σχέση με το καθαρό κόστος της δραστηριότητας δημόσιας υπηρεσίας, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις συνέπειες της ενίσχυσης, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες επί δύο ζητημάτων, ήτοι:
-
αφενός, τον κίνδυνο υπεραντιστάθμισης του καθαρού κόστους δημόσιας υπηρεσίας για το έτος 2012 και, πιθανώς, για τα έτη 2010 και 2011, ενώ για τα έτη αυτά η Επιτροπή δεν διέθετε εξίσου λεπτομερείς πληροφορίες με εκείνες που παρασχέθηκαν από τις γαλλικές αρχές για το 2009, και
-
αφετέρου, την ενδεχόμενη ύπαρξη αναγκαστικής σχέσης μεταξύ των εσόδων από τους φόρους επί των διαφημίσεων και των ηλεκτρονικών επικοινωνιών και της ενίσχυσης που πρόκειται να χορηγηθεί στη France Télévisions και, εφόσον διαπιστωθεί τέτοια σχέση, τις αρνητικές συνέπειές της και το συμβιβάσιμό της με τη Συνθήκη, ιδίως στο πλαίσιο μιας αποτίμησης των συνεπειών της μεταρρύθμισης της χρηματοδότησης της France Télévisions ως προς τον ανταγωνισμό, η οποία δεν υφίσταται.
(43)
Εξάλλου, η Επιτροπή επέστησε την προσοχή των γαλλικών αρχών στην ανακοίνωσή της, της 2ας Ιουλίου 2009, σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στη δημόσια ραδιοτηλεόραση (9) (στο εξής η «ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση»), η οποία εφαρμόζεται στην κοινοποιηθείσα ενίσχυση από τη δημοσίευσή της, και κάλεσε τις γαλλικές αρχές να λάβουν υπόψη την εν λόγω αναθεωρημένη ανακοίνωση στις παρατηρήσεις τους.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(44)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Εταιρεία δραματικών συγγραφέων και συνθετών (Société des auteurs et compositeurs dramatiques, SACD) εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στη σημασία των υποχρεώσεων της France Télévisions για τη στήριξη της οπτικοακουστικής δημιουργίας στη Γαλλία. Η σημασία αυτή ενισχύθηκε στα τέλη του 2008 μέσω διεπαγγελματικής συμφωνίας, η οποία πρόκειται να ενσωματωθεί σε μελλοντική σύμβαση στόχων. Έτσι, το 2010, η France Télévisions θα πρέπει να διαθέσει στην οπτικοακουστική δημιουργία της Γαλλίας ποσοστό 19 % του κύκλου εργασιών που περιλαμβάνεται στη βάση του 2009, μερίδιο το οποίο θα αυξηθεί σε 20 %, ήτοι 420 εκατ. ευρώ, το 2012. Αντίθετα, το αντίστοιχο μερίδιο του καναλιού TF1 ορίζεται κατ’ ανώτατο όριο σε 12,5 %, και εκείνα του καναλιού M6 και των καναλιών επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης δεν θα υπερβούν το 11 % αντίστοιχα. Η δέσμευση για τον κινηματογράφο θα αυξηθεί επίσης κατά περισσότερο από 1,2 % ως μέσο ετήσιο ποσοστό έως το 2012. Η κατάργηση της διαφήμισης συνοδεύεται από αύξηση του κόστους του προγράμματος όσον αφορά έργα ίδιας παραγωγής και όχι εισαγόμενα, γεγονός που μαρτυρά μια δέσμευση για καινοτόμο και ποιοτική δημόσια υπηρεσία.
(45)
Η γαλλική ομοσπονδία τηλεπικοινωνιών και ηλεκτρονικών επικοινωνιών (Fédération Française des Télécommunications et des Communications Électroniques, FFTCE), στις παρατηρήσεις της με ημερομηνία 30 Οκτωβρίου 2009, με τις οποίες συμφωνεί η Iliad, μη μέλος της FFTCE, εκτιμά ότι η κατάργηση της εμπορικής διαφήμισης δεν συμβάλλει, αφ’ εαυτή, στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions. Εφόσον η διαφήμιση δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εν λόγω αποστολής, κάθε επιδότηση η οποία στοχεύει αποκλειστικά την αντιστάθμιση διαφυγόντος κέρδους χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πραγματικότητα της αποστολής είναι, αφ’ εαυτή, κρατική ενίσχυση η οποία αντίκειται στο άρθρο 106 παράγραφος 2 και στο άρθρο 107 της ΣΛΕΕ. Η αντιστάθμιση πρέπει να καλύπτει έξοδα χαρακτηριστικά της δημόσιας υπηρεσίας, τα οποία πρέπει να παρακολουθούνται μέσω χωριστών λογαριασμών. Όμως, το ύψος της επιδότησης φαίνεται καθορισμένο για τα επόμενα έτη στη βάση της εκτίμησης της απώλειας εμπορικών εσόδων, πράγμα το οποίο, σε μια υποβαθμισμένη αγορά, στρεβλώνει σοβαρά τον ανταγωνισμό με τις ιδιωτικές επιχειρήσεις ραδιοτηλεόρασης. Ενώ ο συνολικός διαφημιστικός κύκλος εργασιών της France Télévisions σε μια υποβαθμισμένη αγορά είναι πιθανό να μην είχε ανέλθει σε 500 εκατ. ευρώ, οι γαλλικές αρχές δεσμεύθηκαν να καταβάλουν 450 εκατ. ευρώ το 2009 με αντάλλαγμα την απλή κατάργηση των διαφημίσεων μετά τις 8 μ.μ. Στο μέλλον, τα έσοδα επιδότησης θα είναι επίσης πολύ υψηλότερα από τα διαφημιστικά έσοδα που θα είχαν εξασφαλισθεί απουσία μεταρρύθμισης.
(46)
Όσον αφορά την αποστολή υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, η FFTCE σημειώνει ότι οι υποχρεώσεις της France Télévisions, ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ραδιοτηλεόρασης (Union Européenne de Radiotélévision, UER), ως εκ του καταστατικού της τελευταίας, προϋπάρχουν και εφαρμόζονται χωρίς εκείνες που προβλέπονται στον γαλλικό νόμο. Οι αόριστοι περιορισμοί που επιβάλλει ο νόμος δεν διαφέρουν ουσιαστικά από εκείνους που απορρέουν από το καταστατικό της UER, στους οποίους υπόκεινται επίσης τα κανάλια TF1 και Canal + ως μέλη, επομένως, μια επιδότηση αντιστάθμισης βάσει του νόμου πρέπει να χαρακτηρισθεί κρατική ενίσχυση.
(47)
Η FTTCE θεωρεί, τέλος, ότι ο νέος φόρος επί του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ο οποίος θεσπίσθηκε με τη μεταρρύθμιση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού τομέα, διατίθεται για τη χρηματοδότηση της France Télévisions. Εκτός από τη σχέση που βεβαιώνεται στις δηλώσεις των αρχών, οι διαφορές στη βάση του και στον συντελεστή του μεταβάλλουν το ύψος της επιδότησης. Όμως, η θέσπιση ενός τέτοιου φόρου παραβιάζει το άρθρο 12 της οδηγίας 2002/20/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, για την αδειοδότηση δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών (10), αφού τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιβάλουν στις επιχειρήσεις κανέναν άλλο φόρο επί του κύκλου εργασιών εκτός εκείνων που προβλέπονται στην οδηγία.
(48)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Ένωση ιδιωτικών καναλιών (Association des chaînes privées) εκτιμά ότι η κακή διαχείριση της France Télévisions, της οποίας πολλά παραδείγματα επισημάνθηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο, επιδεινώνει τις πληθωριστικές συνέπειες που παρατηρούνται στην αγορά της παραγωγής προγραμμάτων και στην αγορά δικαιωμάτων. Απουσία αναλυτικής λογιστικής, η έλλειψη ελέγχου των εξόδων δημιουργεί αμφιβολίες όσον αφορά τον καθορισμό του κόστους της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας που πρέπει να χρηματοδοτηθεί με σοβαρό κίνδυνο υπεραντιστάθμισης. Καθώς διάφορες ενδείξεις υποδηλώνουν ότι ο νέος οπτικοακουστικός φόρος θα διατεθεί στη France Télévisions, μοναδικός σκοπός της ένταξής του στον κρατικό προϋπολογισμό είναι να εκφεύγει του ελέγχου της Επιτροπής. Ο εν λόγω φόρος υποχρεώνει τους ανταγωνιστές της France Télévisions να χρηματοδοτήσουν την ενίσχυση, δημιουργώντας μια στρέβλωση η οποία επιδεινώνει την ανεπαρκή διαφοροποίηση μεταξύ των προγραμμάτων των διάφορων ιστορικών καναλιών.
(49)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Ευρωπαϊκή Ένωση Ραδιοτηλεόρασης (UER) υπογραμμίζει τον αναγκαστικά διερευνητικό χαρακτήρα κάθε πολυετούς εκτίμησης των εξόδων και των εσόδων του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού τομέα που υπέβαλε η Γαλλία. Οι εκτιμήσεις αυτές πρέπει να διασφαλίζουν τη μακροπρόθεσμη οικονομική εικόνα την οποία πρέπει να διαθέτει η επιχείρηση για να εξασφαλίσει τη συνέχεια της υπηρεσίας με απόλυτη ανεξαρτησία. Μηχανισμοί εκ των υστέρων ελέγχου πρέπει να διασφαλίζουν τη διόρθωση ενδεχόμενων αποκλίσεων από την πρόβλεψη. Η απόφαση της Επιτροπής πρέπει να επικεντρωθεί στις παραμέτρους εκ των προτέρων υπολογισμού και στους μηχανισμούς αυτούς, χωρίς να περιορίζεται το πραγματικό ποσό της μελλοντικής αντιστάθμισης από την επικύρωση μόνον των ποσών των εκτιμήσεων εξόδων και εσόδων. Σε διαφορετική περίπτωση η Επιτροπή θα καθορίσει και θα ελέγχει τα ετήσια ποσά ενός καθεστώτος ενισχύσεων και όχι το ίδιο το καθεστώς. Η UER εκφράζει επίσης την ανησυχία της για το γεγονός ότι η Επιτροπή επιδιώκει να γνωρίζει το εκτιμώμενο ύψος των συνεργιών και των εξοικονομήσεων δαπανών για τα μελλοντικά έτη, αφού η αποδοτικότητα με την οποία παρέχεται μια υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος εκφεύγει του ελέγχου της Επιτροπής, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
(50)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Ένωση εμπορικής τηλεόρασης στην Ευρώπη (Association des Télévisions Commerciales européennes, ACT) αντιμετωπίζει θετικά την απόφαση της Γαλλικής Δημοκρατίας να μειώσει σημαντικά την εμπορική διαφήμιση στη δημόσια ραδιοτηλεόραση. Η ACT σημειώνει ότι δύο προϋποθέσεις, οι οποίες τίθενται από τη νομολογία στην υπόθεση Altmark (11), δεν πληρούνται εν προκειμένω, με αποτέλεσμα η προβλεπόμενη εισφορά από τον προϋπολογισμό να συνιστά ενίσχυση. Ωστόσο, η ACT εκτιμά ότι, εάν το σύστημα χρηματοδότησης της ενίσχυσης μέσω φόρου επί των διαφημιστικών εσόδων των ανταγωνιστών θεωρηθεί σύμφωνο προς το δίκαιο της Ένωσης, τα οφέλη της απόσυρσης από την αγορά θα είναι πολύ λιγότερα, ενώ ένα τέτοιο σύστημα μπορεί, από ορισμένες απόψεις, να δημιουργήσει περισσότερες στρεβλώσεις από εκείνες των παραδοσιακών δυαδικών συστημάτων δημόσιας και εμπορικής χρηματοδότησης.
(51)
Η ACT θεωρεί ότι οι υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions δεν μεταβλήθηκαν ουσιωδώς από το 1994 και παραμένουν παρόμοιες με τις υποχρεώσεις άλλων ιδιωτικών φορέων ραδιοτηλεόρασης. Ομοίως, οι εκτιμήσεις αντιστάθμισης για την απώλεια διαφημιστικών εσόδων έως το 2012 είναι αόριστες και δεν λαμβάνουν υπόψη ούτε τη μείωση του κόστους επενδύσεων και άλλων συναφών εξόδων, ούτε την ενδεχόμενη μείωση του κόστους ενός προγραμματισμού που θα υπόκειται λιγότερο στους περιορισμούς των διαφημιζομένων, ούτε τα προσδοκώμενα οφέλη από τις συνέργειες. Ο μηχανισμός αναπροσαρμογής των δημόσιων και εμπορικών εσόδων στα έξοδα, ο οποίος προβλέπεται στη σύμβαση στόχων και μέσων, πρέπει να επαληθευθεί, ιδίως όσον αφορά τη μεταβλητότητα των εμπορικών εσόδων. Διαφορετικά, η Επιτροπή δεν θα διαθέτει αξιόπιστες πληροφορίες για τον καθορισμό του πραγματικού κόστους της παρεχόμενης υπηρεσίας και της ύπαρξης ενδεχόμενης υπεραντιστάθμισης. Η επαλήθευση αυτή θα πραγματοποιηθεί χωρίς η επιχείρηση να διαθέτει αναλυτική λογιστική, όπως επισήμανε το Ελεγκτικό Συνέδριο.
(52)
Τέλος, η ACT θεωρεί ότι στην πράξη η ενίσχυση χρηματοδοτείται από τους νέους φόρους που θεσπίζονται από τη μεταρρύθμιση και ότι, όσον αφορά τον φόρο επί της οπτικοακουστικής διαφήμισης, η μεταρρύθμιση θεσπίζει στη Γαλλία ένα πρότυπο χρηματοδότησης της δημόσιας υπηρεσίας από τους ανταγωνιστές, το οποίο έχει εγκαταλειφθεί αλλού. Όμως, ο μηχανισμός ενίσχυσης διατηρεί τους πόρους της France Télévisions, ενώ είναι ολοένα και πιο εμφανές ότι οι διαφημιζόμενοι δεν μεταφέρουν στο ακέραιο τη ζήτησή τους σε ανταγωνιστικά κανάλια. Εξάλλου, ένας τέτοιος μηχανισμός καθιστά ακόμα πιο δύσκολη την είσοδο στη γαλλική αγορά.
(53)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η France Télévisions εκτιμά ότι ο κοινοποιηθείς μηχανισμός δεν της παρέχει κανένα οικονομικό πλεονέκτημα σε σχέση με τους ανταγωνιστές της, καθώς, παρότι προστατεύεται από την απώλεια εμπορικών εσόδων, αυτό γίνεται με αντάλλαγμα έναν περιορισμό που της επέβαλε το κράτος, ήτοι την παύση της διαφήμισης, ο οποίος δεν ισχύει για καμία ιδιωτική επιχείρηση στην αγορά. Όταν η παύση των διαφημιστικών μηνυμάτων γίνει πραγματικότητα, κάθε στρέβλωση του ανταγωνισμού στην αγορά θα εξαφανισθεί, ενώ η άσκηση πιέσεων στους ανταγωνιστές της για τις χορηγίες θα είναι επίσης ανύπαρκτη, λαμβάνοντας υπόψη την περιορισμένη παρουσία της. Όσον αφορά την αγορά οπτικοακουστικών δικαιωμάτων υψηλής θεαματικότητας, ενώ η TF1 πραγματοποίησε 96 από τα 100 υψηλότερα ποσοστά θεαματικότητας και 18 από τα 20 υψηλότερα ποσοστά θεαματικότητας το 2008, η France Télévisions δεν διαθέτει καμία σύμβαση αποκλειστικότητας με τις μεγάλες αμερικανικές εταιρείες. Εξάλλου, πρέπει να επενδύει στην οπτικοακουστική δημιουργία με απαιτήσεις ποιότητας που δεν συμβιβάζονται με τους στόχους θεαματικότητας των εμπορικών καναλιών. Όσον αφορά την πώληση προγραμμάτων, εκτιμά ότι η παρουσία της είναι περιθωριακή.
(54)
Επιπλέον, η France Télévisions θεωρεί ότι επειδή το ποσό που θα της χορηγηθεί εξαρτάται αρχικά, επακριβώς και αντικειμενικά για κάθε έτος από το κόστος της αποστολής της, με εκ των υστέρων διόρθωση σε περίπτωση απόκλισης από το πραγματικό κόστος, ο κοινοποιηθείς μηχανισμός πληροί τη δεύτερη προϋπόθεση που τίθεται στη νομολογία στην υπόθεση Altmark. Επίσης, πληρούται η τέταρτη προϋπόθεση που απαιτείται από την εν λόγω νομολογία, καθώς οι συνέργειες που δεν στάθηκε εφικτό να αξιοποιηθούν στο παρελθόν θα αξιοποιηθούν με την αναδιατύπωση της νομικής οργάνωσης και του καταστατικού, δεδομένου ότι η εν λόγω τέταρτη προϋπόθεση δεν απαιτεί να παρέχεται η υπηρεσία στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο κόστους, αλλά τα έξοδα να αντιστοιχούν σε αυτά μιας μέσης επιχείρησης με χρηστή διαχείριση.
(55)
Κατά την France Télévisions, όσον αφορά το συμβιβάσιμο του κοινοποιηθέντος μηχανισμού με την εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι αυτός προορίζεται να παραμείνει σε ισχύ για πολλά έτη, το καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας δεν μπορεί να είναι γνωστό με επαρκή βεβαιότητα ώστε η Επιτροπή να μπορεί να ασκήσει εκ των προτέρων έλεγχο σχετικά με την απουσία υπεραντιστάθμισης. Παρότι οι ενδεικτικές εκτιμήσεις που παρέχονται για τα έτη 2010 έως 2012 δεν είναι ασυμβίβαστες με το ενδεχόμενο επίτευξης εύλογου κέρδους ή σύστασης αποθεματικού ύψους έως 10 % των ετήσιων δαπανών δημόσιας υπηρεσίας, οι νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις που καθορίζουν εκ των υστέρων έλεγχο θα επιτρέψουν σε κάθε περίπτωση να διασφαλισθεί η αναλογικότητα της χρηματοδότησης. Αντιθέτως, δεδομένου ότι η διαφοροποίηση του κόστους προγράμματος εξαρτάται από τις επιλογές της France Télévisions ως προς το περιεχόμενο του προγράμματος, η France Télévisions εκτιμά ότι υποχρεούται να τηρεί μόνον τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλει ο νόμος, με την ελευθερία που διαθέτει η Γαλλική Δημοκρατία να καθορίζει το περιεχόμενό τους. Εξάλλου, οι υποχρεώσεις αυτές αντικατοπτρίζουν επίσης μια απαίτηση του κοινού, η οποία δεν μειώνεται με την παύση των διαφημιστικών μηνυμάτων. Αντιθέτως, θα πρέπει να εξασφαλισθεί μεγαλύτερος αριθμός προγραμμάτων.
(56)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Métropole Télévisions (M6) θεωρεί ότι ο προβλεπόμενος μηχανισμός χρηματοδότησης συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ, ιδίως επειδή δεν πληρούνται η δεύτερη και η τέταρτη προϋπόθεση που έθεσε η νομολογία στην υπόθεση Altmark: μια αντιστάθμιση βασισμένη σε εκτίμηση απώλειας εμπορικών εσόδων εκ φύσεως -και στην πράξη- κυμαινόμενων δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι βασίζεται σε αντικειμενικές και διάφανες παραμέτρους υπολογισμού του κόστους δημόσιας υπηρεσίας. Εξάλλου, η βάση υπολογισμού δεν είναι η βάση υπολογισμού των εξόδων μιας μέσης επιχειρήσεις του τομέα με χρηστή διαχείριση αλλά η βάση υπολογισμού των εξόδων της France Télévisions, για την οποία πολλά στοιχεία υποδεικνύουν ότι η διαχείρισή της είναι αναποτελεσματική, πράγμα το οποίο αυξάνει το κόστος δημόσιας υπηρεσίας που βαρύνει το κοινωνικό σύνολο.
(57)
Όσον αφορά το συμβιβάσιμο του μέτρου με την εσωτερική αγορά, η M6 θεωρεί ότι ο προβλεπόμενος μηχανισμός χρηματοδότησης είναι παράνομος επειδή συνεπάγεται με διαρθρωτικό τρόπο υπεραντιστάθμιση του κόστους δημόσιας υπηρεσίας. Η οδηγία 2006/111/ΕΚ της Επιτροπής, της 16ης Νοεμβρίου 2006, για τη διαφάνεια των χρηματοοικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεων καθώς και για τη χρηματοοικονομική διαφάνεια εντός ορισμένων επιχειρήσεων (12), επιβάλλει στη Γαλλία να καταλογίζει τις δαπάνες και τα έσοδα της υπηρεσίας κοινής ωφέλειας βάσει αρχών αναλυτικής λογιστικής που εφαρμόζονται με συνέπεια. Όμως, όπως υπογράμμισε το Ελεγκτικό Συνέδριο, η France Télévisions δεν διαθέτει τέτοια λογιστικά εργαλεία. Κανένα αντικειμενικό στοιχείο δεν μπορεί, επομένως, να χρησιμοποιηθεί για να υπολογισθεί το ύψος της αντιστάθμισης. Η υπεραντιστάθμιση είναι αναπόφευκτη αφού η επιδότηση υπολογίζεται βάσει εμπορικών εσόδων που δεν υπάγονται στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας ούτε πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο κόστος της. Την υπεραντιστάθμιση καθιστούν επίσης αναπόφευκτη ο τυχαίος χαρακτήρας των προβλέψεων περί απώλειας εσόδων και η έλλειψη ανάλυσης των εξόδων.
(58)
Η ενσωμάτωση των νέων φόρων στον μηχανισμό χρηματοδότησης επιδεινώνει τις αρνητικές συνέπειες των ενισχύσεων στις αγορές απόκτησης οπτικοακουστικών δικαιωμάτων -όπου η κακή διαχείριση της France Télévisions, η οποία προστατεύεται μέσω των κρατικών ενισχύσεων, αυξάνει τα έξοδα των ανταγωνιστών- και στη δραστηριότητα διαφήμισης, την οποία η France Télévisions θα μεταφέρει στη χορηγία, χωρίς η M6, λόγω του διαφορετικού προφίλ του κοινού της, να καταλάβει τον χώρο που θα αφήσει η France Télévisions. Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, δικαιολογημένη θα ήταν μόνον η εκ των υστέρων χρηματοδότηση. Επομένως, κατά την M6, ελλείψει θέσπισης μηχανισμών ανεξάρτητου εκ των υστέρων ελέγχου οι οποίοι θα εγγυώνται πραγματικά την απουσία υπεραντιστάθμισης βάσει των πραγματικών αριθμητικών στοιχείων, των οποίων η εφαρμογή στη Γαλλία θα ήταν αναποτελεσματική, ο μηχανισμός είναι διαρθρωτικά παράνομος.
(59)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Télévision Française 1 (TF 1) τοποθετεί τη μεταρρύθμιση της χρηματοδότησης της France Télévisions σε ένα πλαίσιο διαρθρωτικών αλλαγών που επηρεάζουν την αγορά της διαφήμισης, στην οποία το Διαδίκτυο εμφανίζει μεγάλη άνοδο. Το 2008, η τηλεόραση αντιπροσώπευε μόνον 11 % περίπου των 33 δισεκατ. ευρώ σε δαπάνες επικοινωνίας των διαφημιζομένων. Στο διάστημα από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2009, ο διαφημιστικός κύκλος εργασιών των καναλιών επίγειας αναλογικής τηλεόρασης εμφάνισε αύξηση 60 % έναντι μείωσης 8 % για τα τρία ιστορικά ιδιωτικά κανάλια μετάδοσης μέσω ραδιοσημάτων. Το 2008, οι φόροι και τα τέλη που κατέβαλε η TF1 αντιπροσώπευαν 60 % του αποτελέσματός της. Όμως, οι πολυετείς συμβάσεις απόκτησης δικαιωμάτων, η αύξηση των τιμών και η ανελαστικότητα των εξόδων (εκ των οποίων τα έξοδα προγράμματος που αφορούν τις κανονιστικές υποχρεώσεις παραγωγής και μετάδοσης γαλλικών και ευρωπαϊκών έργων αντιπροσωπεύουν 30 % του συνόλου) μειώνουν, κατά την TF1, το περιθώριο ελιγμών της. Παράλληλα, η υπαγωγή της σε έναν νέο οπτικοακουστικό φόρο θα εντείνει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην αγορά.
(60)
Η δυνητική μετατόπιση της ζήτησης των διαφημιζομένων προς την TF1 είναι ο δεδηλωμένος στόχος του φόρου επί της οπτικοακουστικής διαφήμισης. Η αναμενόμενη μεταφορά κύκλου εργασιών ύψους 350 εκατ. ευρώ προς τα τρία κανάλια μετάδοσης μέσω ραδιοσημάτων όχι μόνον δεν πραγματοποιήθηκε το 2009, αλλά αυτά κατέγραψαν πτώση 450 εκατ. ευρώ σε σχέση με τις προβλέψεις. Εξάλλου, το μέγεθος της εν λόγω μετατόπισης περιορίζεται ούτως ή άλλως από τις νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις οι οποίες, μεταφέροντας το δίκαιο της Ένωσης στην εθνική νομοθεσία, περιορίζουν τον χρόνο που διατίθεται για διαφήμιση σε δώδεκα λεπτά κατά μέγιστο ανά ώρα εκπομπής, υπό τον όρο της μη υπέρβασης του ημερήσιου μέσου όρου των έξι λεπτών ανά ώρα.
(61)
Η TF1 θεωρεί ότι ο φόρος συνιστά κρατική ενίσχυση για δύο λόγους: πρώτον, επειδή η France Télévisions δεν θα υπόκειται πλέον στην καταβολή του μετά την 30ή Νοεμβρίου 2011 (ημερομηνία κατά την οποία υποχρεούται να παύσει τα διαφημιστικά μηνύματα των οποίων τα πληρωτέα ποσά αποτελούν τη βάση του φόρου) και, δεύτερον, επειδή η France Télévisions θα είναι αποδέκτης των πόρων που θα εισπραχθούν με τον συγκεκριμένο φόρο αφού από πολλές κυβερνητικές και βουλευτικές δηλώσεις κατά τις συζητήσεις σχετικά με το σχέδιο νόμου προκύπτει ότι ο φόρος αυτός διατίθεται για τη χρηματοδότηση της ενίσχυσης. Ανεξάρτητα από την εγγενή νομιμότητά της, για την αξιολόγηση της ενίσχυσης πρέπει επομένως να ληφθεί υπόψη το καθεστώς φορολόγησης που τη χρηματοδοτεί.
(62)
Η TF1 εκτιμά ότι υπόκειται σε υποχρεώσεις συγκρίσιμες με εκείνες της France Télévisions της οποίας τα προγράμματα ελάχιστα διαφέρουν από τα δικά της. Παρότι η TF1 αντιμετωπίζει θετικά την αναδιατύπωση της σύμβασης στόχων και μέσων και της συγγραφής υποχρεώσεων, σε συνέχεια της μεταρρύθμισης του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα η TF1 εκτιμά, βασιζόμενη στη γνώμη του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ότι η προσφορά της δημόσιας υπηρεσίας ραδιοτηλεόρασης δεν είναι επαρκώς εξατομικευμένη. Πράγματι, τονίζει ότι στην προηγούμενη συγγραφή υποχρεώσεων οι ποσοτικές υποχρεώσεις μετάδοσης αντιπροσώπευαν 10 % του προγράμματος.
(63)
Εξίσου ανεπαρκής είναι ο έλεγχος των εξόδων και της ποιότητας της διαχείρισης της France Télévisions, με αποτέλεσμα η δημόσια υπηρεσία να μην παρέχεται με το ελάχιστο κόστος για το κοινωνικό σύνολο και να ενέχει κίνδυνο υπεραντιστάθμισης. Έτσι, η Επιτροπή θα πρέπει να επαληθεύσει συναφώς την αύξηση του κέρδους των εμπορικών δραστηριοτήτων, τις συνέργειες που αναμένεται να προκύψουν μετά το 2009 από τη δημιουργία μιας ενιαίας επιχείρησης France Télévisions, καθώς και τη μικρότερη πίεση στο κόστος του προγράμματος ως αποτέλεσμα της μικρότερης εξάρτησης από τους διαφημιζομένους.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
(64)
Στις παρατηρήσεις που διαβίβασε στις 7 Οκτωβρίου 2009 και τις οποίες αποσαφήνισε στη συνέχεια, όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, η Γαλλική Δημοκρατία αναφέρεται ειδικότερα στις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή, αφενός, σχετικά με την αναλογικότητα της δημόσιας χρηματοδότησης και τον κίνδυνο υπεραντιστάθμισης και, αφετέρου, σχετικά με τη συνεκτίμηση των νέων φόρων που θεσπίζονται με τη μεταρρύθμιση του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου χαρακτήρα του κοινοποιηθέντος μέτρου με την εσωτερική αγορά.
V.1. Αναλογικότητα της χρηματοδότησης και εκ των υστέρων έλεγχος του κινδύνου υπεραντιστάθμισης
(65)
Η Γαλλική Δημοκρατία διευκρινίζει ότι το κοινοποιηθέν μέτρο δεν αποτελεί αντιστάθμιση της απώλειας διαφημιστικών εσόδων από τον όμιλο France Télévisions, παρότι οι προβλέψεις των ποσών που αναφέρονται ενδεικτικά τη λαμβάνουν υπόψη, αλλά χρηματοδότηση η οποία προορίζεται να καλύψει το κόστος εκτέλεσης της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας. Οι ανάγκες χρηματοδότησης θα εξελιχθούν, πράγματι, ανάλογα με τις μεταβολές του κόστους του προγράμματος, τις διακυμάνσεις των εμπορικών εσόδων ή των μέσων μετάδοσης.
(66)
Η Γαλλική Δημοκρατία υπογραμμίζει ότι η εκ των προτέρων επιβεβαίωση της μη ύπαρξης κινδύνου υπεραντιστάθμισης πρέπει να διενεργηθεί με την επαλήθευση της ύπαρξης νομοθετικών και κανονιστικών μηχανισμών ελέγχου, σύμφωνα με τη νομολογία και τη συνήθη πρακτική της Επιτροπής, και όχι βάσει των προβλέψεων των ενδεικτικών ποσών επιδότησης και εξόδων που αναφέρονται στο μέλλον. Τα ενδεικτικά ποσά παρέχονται εν είδει παραδείγματος βάσει του επιχειρηματικού σχεδίου που έχει συμφωνηθεί από τις αρμόδιες αρχές και την France Télévisions. Η μέθοδος υπολογισμού της επιδότησης δεν βασίζεται στην εκτίμηση της μείωσης των διαφημιστικών εσόδων της France Télévisions. Ο υπολογισμός θα βασίζεται σε έναν γενικό τύπο ούτως ώστε, για κάθε έτος, το συνδυασμένο ποσό της εισφοράς για τον οπτικοακουστικό τομέα και του κονδυλίου του προϋπολογισμού να είναι, με σεβασμό προς τις δεσμεύσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας και προς τους μηχανισμούς εκ των υστέρων ελέγχου που έχουν θεσπισθεί μέσω της νομοθετικής και της κανονιστικής οδού, αναλογικό προς το κόστος της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, μειωμένο κατά τα εμπορικά της έσοδα.
(67)
Επιπλέον, όσον αφορά τις νέες καινοτόμους οπτικοακουστικές υπηρεσίες που αναφέρονται στην ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση, η Γαλλική Δημοκρατία υπογραμμίζει ότι ορισμένες έχουν ήδη προβλεφθεί στη νέα συγγραφή υποχρεώσεων της France Télévisions και στην τροποποιημένη σύμβαση στόχων και μέσων, οι οποίες αποτέλεσαν και θα αποτελούν αντικείμενο των προηγούμενων και τακτικών ελέγχων και διαβουλεύσεων που περιγράφονται κατωτέρω. Στο μέλλον, η Γαλλία εκτιμά ότι η έναρξη κάθε νέας σημαντικής υπηρεσίας πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο της σύμβασης στόχων και μέσων, στην οποία θα εφαρμόζονται οι ίδιοι έλεγχοι.
(68)
Εξάλλου, λαμβάνοντας υπόψη την έναρξη ισχύος της ανακοίνωσης για τη ραδιοτηλεόραση μετά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, η Γαλλική Δημοκρατία δεσμεύεται να τελειοποιήσει τον μηχανισμό εκ των υστέρων δημοσιονομικού ελέγχου ώστε να ικανοποιεί τους νέους κανόνες που προσδιορίζονται στην εν λόγω ανακοίνωση σχετικά με τους μηχανισμούς δημοσιονομικού ελέγχου. Έτσι, προβλέπεται η τροποποίηση του άρθρου 2 του διατάγματος αριθ. 2007- 958 της 15ης Μαΐου 2007. Στόχος της τροποποίησης είναι:
-
να διασφαλισθεί ότι η έκθεση σχετικά με τους χωριστούς λογαριασμούς (απαίτηση η οποία επιτρέπει να εξασφαλισθεί ο έλεγχος της μη ύπαρξης υπεραντιστάθμισης) ελέγχεται, κατά τα πρότυπα της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 3, από εξωτερικό οργανισμό, του οποίου η επιλογή υπόκειται στην έγκριση του αρμόδιου για την επικοινωνία υπουργού, διαβιβάζεται στον εν λόγω υπουργό καθώς και στην Εθνοσυνέλευση και στη Γερουσία, και εκπονείται με έξοδα της France Télévisions,
-
να τελειοποιηθεί ο λειτουργικός μηχανισμός που διασφαλίζει την πραγματική ανάκτηση των ενδεχόμενων υπεραντισταθμίσεων ή διεπιδοτήσεων που θα εντοπίσουν ενδεχομένως οι ως άνω χωριστοί λογαριασμοί, οι οποίες δεν είναι συμβατές με το άρθρο 53 του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες καθώς και με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη ραδιοτηλεόραση.
(69)
Ομοίως, με σκοπό τη βέλτιστη ενημέρωση της Επιτροπής κατά τα πρώτα έτη της μεταρρύθμισης που δρομολογήθηκε με τον νόμο αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009, οι γαλλικές αρχές δεσμεύονται να κοινοποιούν στην Επιτροπή για τα έτη 2010 έως 2013:
-
τις εκθέσεις που εκπονούνται δυνάμει των άρθρων 2 και 3 του προαναφερθέντος διατάγματος, κατόπιν τροποποίησης, εντός μέγιστης προθεσμίας έξι μηνών μετά την πραγματοποίηση των γενικών συνελεύσεων που ενέκριναν τους λογαριασμούς, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων που αφορούν την εξέλιξη των διαφημιστικών μεριδίων αγοράς από το 2007,
-
τα δημόσια στοιχεία παρακολούθησης της εκτέλεσης της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας από την France Télévisions, ήτοι τον ισολογισμό των καναλιών που καταρτίζεται ετησίως από το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο (ο οποίος προβλέπεται στο άρθρο 18 του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986) και τα πρακτικά των ακροάσεων του προέδρου της France Télévisions από τις κοινοβουλευτικές επιτροπές (αρμόδιες για τα πολιτιστικά και οικονομικά θέματα επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας) σχετικά με την ετήσια εκτέλεση της σύμβασης στόχων και μέσων (όπως προβλέπεται στο άρθρο 53 του προαναφερθέντος νόμου).
V.2. Συνεκτίμηση των νέων φόρων που θεσπίζει η μεταρρύθμιση του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα
(70)
Η Γαλλική Δημοκρατία θεωρεί ότι δεν έλαβε υπόψη τους νέους φόρους επί της διαφήμισης και επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών στην κοινοποίησή της. Παρότι θεσπίσθηκαν με την ίδια νομοθετική πράξη που θεσπίζει τη μεταρρύθμιση, οι εν λόγω φόροι δεν εμπίπτουν στο πεδίο του κοινοποιηθέντος μέτρου.
(71)
Η Γαλλική Δημοκρατία διευκρινίζει ότι οι δημόσιες δηλώσεις πριν από την ψήφιση του νόμου, τις οποίες αναφέρει η απόφαση κίνησης της διαδικασίας και οι οποίες αναιρέθηκαν στη συνέχεια από τις διατάξεις του εν λόγω νόμου, δεν αρκούν για να διαπιστωθεί αναγκαστική σχέση μεταξύ των φόρων και της χρηματοδότησης της ενίσχυσης βάσει του δικαίου της Ένωσης. Στο γαλλικό δίκαιο, οι εν λόγω φόροι εισπράττονται υπέρ του γενικού προϋπολογισμού του κράτους, συμβάλλουν στη χρηματοδότηση του συνόλου των δημόσιων δαπανών και ανταποκρίνονται στις αρχές της καθολικότητας και της ενότητας του προϋπολογισμού, που περιλαμβάνονται στην έννοια της συνταγματικότητας των δημόσιων οικονομικών. Δυνάμει του άρθρου 36 του οργανικού νόμου της 1ης Αυγούστου 2001 σχετικά με τους νόμους περί προϋπολογισμού, η ολική ή μερική διάθεση ενός πόρου, ο οποίος θεσπίζεται υπέρ του κράτους, σε ένα νομικό πρόσωπο μπορεί να προκύπτει μόνον από ρητή διάταξη νόμου περί προϋπολογισμού, η οποία, εν προκειμένω, δεν υφίσταται.
(72)
Η Γαλλική Δημοκρατία υπογραμμίζει εξάλλου ότι δεν υπάρχει πρόθεση εγκαθίδρυσης αναγκαστικής σχέσης μεταξύ των εν λόγω φόρων και της χρηματοδότησης της France Télévisions. Διευκρινίζει ότι σε περίπτωση τροποποίησης της δομής του καθεστώτος, οι γαλλικές αρχές θα προβούν σε νέα κοινοποίηση στην Επιτροπή, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
VI. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
VI.1. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(73)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει τα εξής: «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως». Αυτές οι προϋποθέσεις εφαρμογής εξετάζονται στη συνέχεια.
VI.1.1. Κρατικοί πόροι
(74)
Τα κονδύλια του προϋπολογισμού που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας κοινοποίησης θα εγγράφονται κάθε έτος στον νόμο περί προϋπολογισμού για την κατάρτιση του προϋπολογισμού του γαλλικού κράτους. Επομένως, πρόκειται για μέτρα που χορηγούνται μέσω κρατικών πόρων.
VI.1.2. Επιλεκτικό οικονομικό πλεονέκτημα
(75)
Ο μηχανισμός επιδότησης προϋπολογισμού που αυξάνει τους δημόσιους πόρους που τίθενται στη διάθεση της France Télévisions είναι επιλεκτικός επειδή μοναδικός δικαιούχος του θα είναι η France Télévisions. Η ετήσια επιδότηση λειτουργίας μέσω του προϋπολογισμού, στόχος της οποίας είναι ειδικότερα να επιτρέψει τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης, θα προστατεύει την επιχείρηση από την απώλεια εμπορικών διαφημιστικών εσόδων τα οποία χρηματοδότησαν έως τώρα εν μέρει τις δαπάνες και τις επενδύσεις της. Έτσι, η France Télévisions θα μπορέσει να επιτύχει ένα ποσοστό θεαματικότητας, το οποίο δεν θα μπορούσε να αναμένει απουσία του κονδυλίου του προϋπολογισμού. Επομένως, λαμβάνει ένα οικονομικό πλεονέκτημα, το οποίο δεν θα μπορούσε να εξασφαλίσει διαφορετικά ή, ενδεχομένως, εφόσον πρόκειται για επιδότηση, υπό άλλους όρους της αγοράς, ήτοι εκείνους που ισχύουν για τους ανταγωνιστές της του ιδιωτικού τομέα.
(76)
Εξάλλου, η Επιτροπή σημειώνει ότι η Γαλλική Δημοκρατία δεν διατύπωσε παρατηρήσεις οι οποίες να αμφισβητούν τις εκτιμήσεις της στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας όσον αφορά το γεγονός ότι τα προβλεπόμενα κονδύλια δεν πληρούν σωρευτικά τα κριτήρια που διατυπώνονται στη νομολογία στην υπόθεση Altmark, και, επομένως, παρέχουν οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο συνιστά κρατική ενίσχυση (13). Σημειώνει, επίσης ότι, με την επιφύλαξη των μεταγενέστερων εξελίξεων στη διαχείριση και στα αποτελέσματα της France Télévisions τα επόμενα έτη, επί του παρόντος, η έκθεση του γαλλικού Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με την France Télévisions -η οποία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2009, μετά την απόφαση κίνησης της διαδικασίας- υποστηρίζει την επιχειρηματολογία της για τη μη εκπλήρωση της τέταρτης προϋπόθεσης.
(77)
Εν κατακλείδι, από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι οι επιδοτήσεις προϋπολογισμού μόνον για τον όμιλο France Télévisions μέσω των οικονομικών πόρων του γαλλικού κράτους θα παράσχουν επιλεκτικό πλεονέκτημα στην εν λόγω επιχείρηση.
VI.1.3. Στρέβλωση του ανταγωνισμού και επηρεασμός των συναλλαγών μεταξύ κρατών μελών
(78)
Η France Télévisions δραστηριοποιείται στον τομέα της παραγωγής και της τηλεοπτικής μετάδοσης προγραμμάτων τα οποία εκμεταλλεύεται εμπορικά, ιδίως μεταδίδοντας διαφημίσεις επί πληρωμή για διαφημιζομένους ή προγράμματα επιχορηγούμενα στον προγραμματισμό της, μεταπωλώντας τα δικαιώματα μετάδοσης ή αγοράζοντας τέτοια δικαιώματα. Οι συγκεκριμένες εμπορικές δραστηριότητες ασκούνται υπό καθεστώς ανταγωνισμού με άλλα κανάλια, όπως τα TF1, M6, Canal +, ιδίως στη Γαλλία, όπου, όπως υπογραμμίζουν οι γαλλικές αρχές, ο όμιλος France Télévisions αποτελεί τον πρώτο όμιλο του οπτικοακουστικού τομέα. Το 2010, το μερίδιο της France Télévisions αναμένεται να ανέλθει σε περίπου 10 %, καθιστώντας την επίσης τρίτο πάροχο οπτικοακουστικών υπηρεσιών στη γαλλική αγορά.
(79)
Έως τη λήξη της προθεσμίας για την κατάργηση της εμπορικής διαφήμισης στα τέλη του 2011, η France Télévisions θα συνεχίσει να δραστηριοποιείται, αν και με περιορισμούς όσον αφορά την ώρα μετάδοσης, στη γαλλική αγορά της τηλεοπτικής εμπορικής διαφήμισης ανταγωνιζόμενη τους άλλους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Ακόμη και μετά το 2011, η France Télévisions θα μπορεί να προσφέρει τις υπηρεσίες της στους διαφημιζομένους για διαφημίσεις αγαθών υπό τη γενική ονομασία τους ή για χορηγίες εκπομπών ανταγωνιζόμενη τους άλλους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στη Γαλλία. Ακόμη και αν οι ανταγωνιστές της France Télévisions επωφεληθούν πλήρως της σχεδόν πλήρους απόσυρσης της France Télévisions από την αγορά της διαφήμισης, συνεπεία της μεταρρύθμισης, η France Télévisions θα παραμείνει παρούσα στην εν λόγω αγορά. Πράγματι, σε όγκους και μερίδιο αγοράς για τους σταθερούς ανταγωνιστές σε σχέση με το 2007, βάσει των εκτιμήσεων εσόδων από διαφημίσεις και χορηγίες της France Télévisions που διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές, η France Télévisions θα κατέχει ακόμη 3,3 % της αγοράς το 2012 έναντι άνω του 50 % και περίπου 20 % για την TF1 και την M6 αντίστοιχα.
(80)
Η France Télévisions θα μπορέσει να επιτύχει ένα μερίδιο θεαματικότητας το οποίο δεν θα μπορούσε να αναμένει απουσία του υπό εξέταση κονδυλίου του προϋπολογισμού, πράγμα το οποίο μπορεί να έχει συνέπειες στη θεαματικότητα των άλλων φορέων ραδιοτηλεόρασης και, επομένως, στις εμπορικές δραστηριότητές τους, με αποτέλεσμα τη νόθευση των όρων του ανταγωνισμού. Σε κάθε περίπτωση, η France Télévisions θα παραμείνει επίσης δραστήρια στις αγορές προμήθειας και πώλησης οπτικοακουστικών δικαιωμάτων, με διαπραγματευτική ισχύ η οποία θα διατηρηθεί χάρη στην εν λόγω στήριξη. Η διατήρηση σε προγραμματισμό των επενδύσεων, οι οποίες καθίστανται εφικτές χάρη στα κονδύλια του προϋπολογισμού, επηρεάζει επομένως τον βαθμό στον οποίο η France Télévisions μπορεί να δραστηριοποιείται ως αγοραστής ή ως πωλητής στις εν λόγω αγορές.
(81)
Από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι τα κονδύλια του προϋπολογισμού που διατίθενται μόνον για τον όμιλο France Télévisions μέσω δημοσιονομικών πόρων του γαλλικού κράτους νοθεύουν ή, τουλάχιστον, απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό που ασκείται στην εμπορική εκμετάλλευση της ραδιοτηλεόρασης στη Γαλλία και, σε κάποιον βαθμό, σε άλλα κράτη μέλη στα οποία μεταδίδονται τα προγράμματα της France Télévisions.
(82)
Οι αγορές οπτικοακουστικών προγραμμάτων και δικαιωμάτων μετάδοσης στις οποίες δραστηριοποιείται η France Télévisions έχουν διεθνή διάσταση, ακόμη και εάν η απόκτηση πραγματοποιείται με εδαφικό περιορισμό, ο οποίος οριοθετείται γενικά σε ένα κράτος μέλος. Εξάλλου, τα προγράμματα της France Télévisions των οποίων η μετάδοση μπορεί να διατηρηθεί χάρη στην κρατική στήριξη λαμβάνονται και σε άλλα κράτη μέλη, όπως στο Βέλγιο και στο Λουξεμβούργο. Τέλος, η France Télévisions μεταδίδει επίσης προγράμματα μέσω του Διαδικτύου, τα οποία είναι προσπελάσιμα και εκτός Γαλλίας.
(83)
Υπό τις συνθήκες αυτές, οι προβλεπόμενες επιδοτήσεις προϋπολογισμού μπορούν να νοθεύσουν τους όρους του ανταγωνισμού και να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.
VI.1.4. Συμπέρασμα όσον αφορά την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(84)
Εν όψει των προαναφερθέντων, οι επιδοτήσεις προϋπολογισμού τις οποίες η Γαλλική Δημοκρατία προτίθεται να καταβάλει στη France Télévisions συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, και πρέπει να εξετασθεί ο συμβιβάσιμος με την εσωτερική αγορά χαρακτήρας τους.
VI.2. Το συμβιβάσιμο των μέτρων υπό το πρίσμα του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ
(85)
Το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ ορίζει τα εξής: «Οι επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος ή που έχουν χαρακτήρα δημοσιονομικού μονοπωλίου υπόκεινται στους κανόνες των συνθηκών ιδίως στους κανόνες ανταγωνισμού, κατά το μέτρο που η εφαρμογή των κανόνων αυτών δεν εμποδίζει νομικά ή πραγματικά την εκπλήρωση της ιδιαίτερης αποστολής που τους έχει ανατεθεί. Η ανάπτυξη των συναλλαγών δεν πρέπει να επηρεάζεται σε βαθμό ο οποίος θα αντέκειτο προς το συμφέρον της Ένωσης».
(86)
Στην ανακοίνωση σχετικά με τη ραδιοτηλεόραση, η Επιτροπή διατυπώνει τις αρχές τις οποίες τηρεί κατά την εφαρμογή του άρθρου 107 και του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ στη χρηματοδότηση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης από το κράτος. Συναφώς, η αξιολόγηση της Επιτροπής αφορά τις δύο ακόλουθες πτυχές:
-
την ύπαρξη ακριβούς και σαφούς ορισμού της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας σε επίσημη πράξη, μεταξύ άλλων και για την παροχή σημαντικών νέων υπηρεσιών, η οποία υπόκειται σε μηχανισμούς αποτελεσματικού ελέγχου από οντότητα ανεξάρτητη από τον ραδιοτηλεοπτικό φορέα,
-
τον αναλογικό και διάφανο χαρακτήρα της δημόσιας χρηματοδότησης των αναγκαίων αντισταθμίσεων για την αποστολή αυτή, χωρίς οι αντισταθμίσεις να υπερβαίνουν το καθαρό κόστος της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας, το οποίο υπόκειται επίσης σε αποτελεσματικούς ελέγχους.
VI.2.1. Ακριβής και σαφής ορισμός σε επίσημη πράξη της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας, η οποία υπόκειται σε αποτελεσματικούς ελέγχους
(87)
Όπως προαναφέρθηκε, η Επιτροπή δεν διατύπωσε αμφιβολίες στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, για τους λόγους που εκτίθενται σε αυτήν, ούτε σχετικά με την καταλληλότητα του ορισμού και της εντολής της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας που έχει ανατεθεί στη France Télévisions μέσω επίσημων πράξεων ούτε σχετικά με την καταλληλότητα των εξωτερικών ελέγχων που ασκούνται στη France Télévisions για τον τρόπο με τον οποίο εκτελεί τις υποχρεώσεις που της έχουν ανατεθεί, όπως αυτοί περιγράφονται ανωτέρω. Έτσι, η Επιτροπή έκρινε ότι οι οικείες διατάξεις του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 (άρθρα 43-11, 44, 48 και 53) και των διαταγμάτων ή επίσημων πράξεων που τον θέτουν σε εφαρμογή, ιδίως όσον αφορά τη συγγραφή υποχρεώσεων (διάταγμα αριθ. 2009-796 της 23ης Ιουνίου 2009) και τη σύμβαση στόχων και μέσων, είναι σύμφωνες προς τους κανόνες εφαρμογής του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ όσον αφορά την αξιολόγηση των ενισχύσεων στη δημόσια ραδιοτηλεόραση, οι οποίοι διατυπώνονται στην ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση.
(88)
Το συμπέρασμα αυτό είναι ανάλογο προς εκείνα που έχουν ήδη συναχθεί στο θέμα αυτό από την Επιτροπή, κατ’ εφαρμογή της τότε εν ισχύι ανακοίνωσης, στις αποφάσεις του 2003 και του 2005 για την France 2 και την France 3 και στις αποφάσεις του 2008 και του 2009 για την France Télévisions.
(89)
Επομένως, ως εκ του περισσού πρέπει να εξετασθούν οι, γενικόλογες άλλωστε, παρατηρήσεις ορισμένων ενδιαφερομένων που στοχεύουν να βεβαιώσουν τον φερόμενο ως παρεμφερή χαρακτήρα του προγραμματισμού των δημόσιων καναλιών και των ανταγωνιστών τους, οι οποίες διαψεύδονται στην πράξη από τις παρατηρήσεις άλλων μερών και δεν μπορούν να μεταβάλουν την παρούσα αξιολόγηση.
(90)
Ο τροποποιημένος νόμος αριθ. 86-1067 για τις επικοινωνίες ορίζει με τρόπο ευρύ, ποιοτικό, αλλά ακριβή τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions. Συγκεκριμένα, η France Télévisions πρέπει να στοχεύει ένα ευρύ κοινό και να προτείνει μια διαφοροποιημένη προσφορά σύμφωνη προς τον στόχο διασφάλισης, των δημοκρατικών, κοινωνικών, πολιτικών και πολιτιστικών αναγκών της κοινωνίας, με σεβασμό της πολυφωνίας. Το γεγονός ότι ορισμένοι ανταγωνιστές υποχρεούνται, λόγω της συμμετοχής τους στην UER, να τηρούν το καταστατικό της τελευταίας, όπως υπογραμμίζει η FFTCE, δεν εμποδίζει την ύπαρξη συγκεκριμένων υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, οι οποίες διευκρινίζονται σε επίσημες πράξεις της Γαλλικής Δημοκρατίας και οι οποίες, εν αντιθέσει προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή στην UER, επιβάλλονται μόνον στη France Télévisions.
(91)
Εξάλλου, στον βαθμό που κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο, οι υποχρεώσεις της France Télévisions διευκρινίζονται επίσης στη συγγραφή υποχρεώσεων και στη σύμβαση στόχων και μέσων, συνοδεύονται δε από ακριβείς και ποσοτικοποιημένους δείκτες που πρέπει να επιτευχθούν στο πρόγραμμά της. Οι ανταγωνιστές ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν υπόκεινται σε αυτές τις υποχρεώσεις. Τα δημόσια μέσα τα οποία διατίθενται στη France Télévisions διατίθενται για να επιτύχει τους στόχους και να εκτελέσει τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας που καθορίζονται μέσω της νομοθετικής και της κανονιστικής οδού για το γενικό συμφέρον, ενώ οι ιδιωτικοί πόροι που διατίθενται στους ανταγωνιστές ραδιοτηλεοπτικούς φορείς διατίθενται με αμιγώς κερδοσκοπικό σκοπό. Ομοίως, η ύπαρξη κανονιστικών περιορισμών ή περιορισμών που αναλαμβάνονται ελεύθερα από τις επιχειρήσεις κατά τη δραστηριότητα μετάδοσης δεν συνεπάγονται την ύπαρξη μη διαφοροποιημένης προσφοράς στην πράξη μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Εξάλλου, οι εν λόγω υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας, οι οποίες απορρέουν από τον νόμο, σε αντίθεση με εκείνες που απορρέουν από τη συμμετοχή στην UER, υπόκεινται σε τακτικούς εξωτερικούς ελέγχους όσον αφορά την εκπλήρωσή τους, και συγκεκριμένα σε κοινοβουλευτικούς.
(92)
Επίσης, η SACD τονίζει τη μεγαλύτερη δέσμευση της France Télévisions όσον αφορά την αμιγώς γαλλική οπτικοακουστική και κινηματογραφική δημιουργία σε σχέση με τους ανταγωνιστές της, οι οποίοι υπόκεινται σε πολύ λιγότερες υποχρεώσεις. Βέβαια, οι παρατηρήσεις της SACD ούτε επιβεβαιώνουν ούτε εξηγούν τους λόγους για τους οποίους τα εισαγόμενα μη γαλλικά έργα, ενδεχομένως από άλλα κράτη μέλη, θα είναι κατώτερης ποιότητας από εκείνα που θα χρηματοδοτήσει η France Télévisions. Παρ’ όλα αυτά, μια υποχρεωτική δέσμευση για αμιγώς γαλλική δημιουργία, αυξημένη τόσο σε απόλυτους όρους όσο και σε σχέση με τους ανταγωνιστές, συνεισφέρει και συνδέεται άμεσα με τις κοινωνικές και πολιτιστικές ανάγκες της γαλλικής κοινωνίας, τις οποίες ο προγραμματισμός της France Télévisions οφείλει να καλύψει λόγω της υποχρέωσής της για την παροχή υπηρεσίας γενικού συμφέροντος.
(93)
Σε σχέση με τις πληροφορίες που παρέσχε η Γαλλική Δημοκρατία, η θετική αυτή αξιολόγηση όσον αφορά τον ορισμό και τον έλεγχο της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions πρέπει να επεκταθεί στους μηχανισμούς που εφαρμόζονται στην έναρξη σημαντικών νέων οπτικοακουστικών υπηρεσιών, κατά την έννοια της ανακοίνωσης για τη ραδιοτηλεόραση, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή μετά την απόφαση κίνησης της παρούσας διαδικασίας. Οι εν λόγω υπηρεσίες, οι οποίες επεκτείνουν την προσφορά ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων σε άλλα μέσα ή μορφοτύπους, περιλαμβάνονται στις συγγραφές υποχρεώσεων και στις συμβάσεις στόχων και μέσων της France Télévisions, οι οποίες διευκρινίζουν και μετουσιώνουν εξάλλου την αποστολή υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος που προβλέπεται από τον νόμο. Τα εν λόγω έγγραφα θεσπίζονται μέσω διατάγματος, όπως προαναφέρθηκε, με αποτέλεσμα οι νέες υπηρεσίες που έχουν ήδη προβλεφθεί και εκείνες που ενδεχομένως θα προκύψουν στο μέλλον να αποτελούν αντικείμενο των ίδιων συγκεκριμένων διαδικασιών εκ των προτέρων διαβούλευσης και εκ των υστέρων ελέγχου της ετήσιας εκτέλεσης που διέπουν την εν λόγω αποστολή.
(94)
Εν ολίγοις, φαίνεται ότι ο ορισμός της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας που έχει ανατεθεί στη France Télévisions καθώς και οι σχετικοί μηχανισμοί ελέγχου είναι σύμφωνοι προς τους κανόνες και τις αρχές που θεσπίζονται στην ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση, οι οποίοι εμπνέονται από τη νομολογία των δικαστηρίων της Ένωσης.
VI.2.2. Αναλογικός και διάφανος χαρακτήρας της δημόσιας χρηματοδότησης
(95)
Ο χρηματοδοτικός μηχανισμός που κοινοποίησε η Γαλλική Δημοκρατία, στον οποίο εντάσσεται η ετήσια επιδότηση για την αντιστάθμιση της μείωσης και έπειτα της κατάργησης των διαφημιστικών μηνυμάτων, προορίζεται να έχει διαρκή χαρακτήρα και θα εκτείνεται, επομένως, στην πράξη πέρα από την προβλεπόμενη ημερομηνία για την παύση των διαφημιστικών μηνυμάτων, τον Νοέμβριο του 2011.
(96)
Η ετήσια δημόσια χρηματοδότηση θα περιλαμβάνει τη διάθεση μέρους των πόρων της εισφοράς για τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα, πρώην τέλος (redevance), και την ετήσια επιδότηση η οποία προβλέπεται από τον νόμο αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009. Επομένως, στην υφιστάμενη ενίσχυση που επικυρώθηκε από την Επιτροπή με την απόφαση της 20ής Απριλίου 2005, η οποία δεν τροποποιείται από τον προβλεπόμενο μηχανισμό, θα προστεθεί μια επιδότηση προϋπολογισμού, το ακριβές ποσό της οποίας θα καθορίζεται κάθε έτος στον νόμο περί προϋπολογισμού για την τρέχουσα χρήση. Στις παρατηρήσεις της, η Γαλλική Δημοκρατία διευκρινίζει ότι το προβλεπόμενο καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας θα χρησιμοποιηθεί για τον εκ των προτέρων καθορισμό του ύψους της ετήσιας επιδότησης πριν από κάθε χρήση.
(97)
Αυτό προκύπτει άλλωστε από τα παραδείγματα εκτιμήσεων που παρέσχον οι γαλλικές αρχές απαντώντας στις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας. Η Επιτροπή σημειώνει τον ενδεικτικό χαρακτήρα που προσδίδουν οι γαλλικές αρχές στις προβλέψεις του επιχειρηματικού σχεδίου και συμφωνεί με τη σκοπιμότητα, για μια επιχείρηση επιφορτισμένη με αποστολή δημόσιας υπηρεσίας η οποία πρέπει να πραγματοποιήσει πολυετείς δαπάνες για τον σκοπό αυτό, να διαθέτει ένα δημοσιονομικό πλαίσιο το οποίο προβλέπεται από το επιχειρηματικό σχέδιο και περιέχεται στην τροποποιητική πράξη της σύμβασης στόχων και μέσων. Παρ’ όλα αυτά οι συνολικοί ενδεικτικοί δημόσιοι πόροι που αναφέρονται είναι σχετικοί, παρότι κατώτεροι, με τα ποσά του μεικτού κόστους παροχής της εν λόγω υπηρεσίας που προβλέπονται για την περίοδο από το 2010 έως το 2012.
(98)
Λαμβάνοντας υπόψη τη σχετική προβλεψιμότητα του μεικτού κόστους, το οποίο είναι λιγότερο ασταθές από τα εμπορικά έσοδα που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό του καθαρού κόστους, τα ενδεικτικά αριθμητικά στοιχεία του επιχειρηματικού σχεδίου υποστηρίζουν καταρχάς τον ισχυρισμό της Γαλλικής Δημοκρατίας όσον αφορά τον καθοριστικό χαρακτήρα του κριτηρίου του καθαρού κόστους της δημόσιας υπηρεσίας για τον καθορισμό του ετήσιου ύψους της μελλοντικής επιδότησης. Έτσι, η υποχρέωση οικονομικής αντιστάθμισης από το κράτος, την οποία θεσπίζει ο νόμος αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009, θα αποτελεί το γενεσιουργό γεγονός της κοινοποιηθείσας επιδότησης προϋπολογισμού, χωρίς να καθορίζει το ύψος της, σε σχέση με μια ενδεχόμενη εκτίμηση του ύψους των απολεσθέντων διαφημιστικών εσόδων λόγω της κατάργησης των διαφημιστικών μηνυμάτων.
(99)
Μια τέτοια προσέγγιση φαίνεται αντικειμενικά αιτιολογημένη. Πράγματι, λόγω του διαρκούς χαρακτήρα της επιδότησης, ο καθορισμός του ύψους της σε σχέση με τα διαφημιστικά έσοδα που θα προέκυπταν εάν τα διαφημιστικά μηνύματα δεν καταργούνταν λόγω του νόμου, για παράδειγμα, καθορίζοντας το ύψος στο ποσό των εσόδων πριν από την ανακοίνωση και την εφαρμογή της μεταρρύθμισης, αναπροσαρμοσμένο ενδεχομένως ανάλογα με τις εξελίξεις της αγοράς διαφήμισης στην τηλεόραση, θα καθίστατο ολοένα και πιο αυθαίρετος. Εάν το ύψος της επιδότησης υπολογιζόταν με τον τρόπο αυτό σε σχέση με υποθετικά έσοδα, μια μείωση του μεικτού κόστους της δημόσιας υπηρεσίας μεγαλύτερη από την προβλεπόμενη, η οποία θα προέκυπτε, για παράδειγμα, από μελλοντικές συνέργειες από την εγκαθίδρυση της ενιαίας επιχείρησης France Télévisions, θα μπορούσε να συνεπάγεται κίνδυνο υπεραντιστάθμισης μέσω των δημόσιων πόρων.
(100)
Ο τρόπος υπολογισμού της ετήσιας επιδότησης σε σχέση με το κόστος της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας, μειωμένο κατά τα καθαρά εμπορικά έσοδα, είναι εξάλλου συνεπής προς τη δέσμευση της Γαλλικής Δημοκρατίας, η οποία διατυπώνεται πλέον στο άρθρο 44 του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 για τις επικοινωνίες και στο άρθρο 2 του διατάγματος σχετικά με τις χρηματοοικονομικές σχέσεις μεταξύ του γαλλικού κράτους και των οργανισμών του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα, προκειμένου οι δημόσιοι πόροι που διατίθενται στη France Télévisions να μην υπερβαίνουν το καθαρό κόστος εκτέλεσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που έχουν ανατεθεί σε αυτήν. Όπως υπενθυμίζουν οι γαλλικές αρχές, η εν λόγω δέσμευση και οι προαναφερθείσες διατάξεις εφαρμόζονται πλήρως στην κοινοποιηθείσα επιδότηση προϋπολογισμού και στον ετήσιο δημόσιο χρηματοδοτικό μηχανισμό του οποίου θα αποτελεί εφεξής αναπόσπαστο μέρος.
(101)
Συνεπώς, ο τρόπος υπολογισμού της ετήσιας επιδότησης σε σχέση με το καθαρό κόστος της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας -μειωμένο κατά τα καθαρά εμπορικά έσοδα- φαίνεται αναλογικός κατά την έννοια της ανακοίνωσης της Επιτροπής για τη ραδιοτηλεόραση.
(102)
Συναφώς, οι αντίθετες παρατηρήσεις ορισμένων ενδιαφερομένων δεν μπορούν να αναιρέσουν το συμπέρασμα αυτό:
-
οι παρατηρήσεις της FFTCE, η οποία ισχυρίζεται ότι η αντιστάθμιση του διαφυγόντος κέρδους από διαφημιστικά έσοδα, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας, δεν υπάγεται στη χρηματοδότηση της εν λόγω αποστολής, δεν μπορούν να γίνουν δεκτές, όπως και εκείνες της M6 όσον αφορά τον κυμαινόμενο και, επομένως, μη συγκεκριμένο χαρακτήρα των εκτιμήσεων απώλειας εμπορικών εσόδων· το ετήσιο ύψος της επιδότησης θα καθορίζεται εκ των προτέρων ανάλογα με το καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, οι δε εκτιμήσεις του ύψους που παρέσχε η Γαλλική Δημοκρατία για τα έτη 2010, 2011 και 2012 είναι, εξάλλου, τελείως ενδεικτικές,
-
οι παρατηρήσεις της M6, η οποία ισχυρίζεται ότι η εικαζόμενη απουσία εργαλείων αναλυτικής λογιστικής στη France Télévisions, την οποία επισήμανε το γαλλικό Ελεγκτικό Συνέδριο, θα συνεπάγεται με διαρθρωτικό τρόπο υπεραντιστάθμιση, επειδή η επιδότηση θα βασίζεται σε μη αντικειμενικά στοιχεία κόστους, όπως και οι παρατηρήσεις της TF1 σχετικά με την υπεραντιστάθμιση εξόδων που δεν ελέγχονται ή αποτελούν αντικείμενο κακής διαχείρισης, είναι αβάσιμες· πρώτον, το Ελεγκτικό Συνέδριο επισήμανε τον Οκτώβριο του 2009 την απουσία εργαλείων πιλοτικής διαχείρισης τα οποία να ενοποιούν στο επίπεδο του ομίλου France Télévisions τα εργαλεία αναλυτικής λογιστικής των θυγατρικών, και όχι την παντελή έλλειψη εργαλείου αναλυτικής λογιστικής της διαχείρισης· για κάθε εταιρεία του ομίλου France Télévisions υφίσταται αναλυτική λογιστική,
-
κατά δεύτερον, η εξέταση του συμβιβάσιμου της αντιστάθμισης με την εσωτερική αγορά, σε αντίθεση με την εξέταση της ύπαρξης οικονομικού πλεονεκτήματος για την France Télévisions, δεν αφορά τα έξοδα τα οποία μπορεί να πραγματοποιεί μια μέση επιχείρηση με χρηστή διαχείριση στον κλάδο παροχής υπηρεσίας κοινής ωφέλειας, αλλά τα έξοδα που θα πραγματοποιήσει πραγματικά η France Télévisions, συμπεριλαμβανομένης επομένως της προβλεπόμενης μελλοντικής μείωσης· όμως, όπως καταδεικνύεται ανωτέρω, το συνολικό ύψος των δημόσιων πόρων που θα χορηγηθούν στη France Télévisions θα είναι καταρχάς κατώτερο των εξόδων που θα πραγματοποιηθούν για την παροχή της δημόσιας υπηρεσίας και θα καθορίζεται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι υπεραντισταθμίσεις, μετά την αφαίρεση των καθαρών εμπορικών εσόδων.
(103)
Εξάλλου, οι ως άνω παρατηρήσεις, οι οποίες είναι αβάσιμες όσον αφορά τον εκ των προτέρων καθορισμό του ύψους των ετήσιων επιδοτήσεων, δεν λαμβάνουν υπόψη την ύπαρξη μηχανισμών εκ των υστέρων ελέγχου. Πράγματι, όπως καταδεικνύεται κατωτέρω, τον εκ των προτέρων ετήσιο καθορισμό του ύψους της επιδότησης για τη χρήση, σύμφωνα με τον νόμο περί προϋπολογισμού, θα ακολουθούν μηχανισμοί εκ των υστέρων ελέγχου και, ενδεχομένως, ανάκτηση.
(104)
Η ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση προβλέπει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν τους κατάλληλους μηχανισμούς που θα εγγυώνται ότι δεν θα υπάρξει υπεραντιστάθμιση, διασφαλίζοντας τακτικούς ελέγχους της χρησιμοποίησης της δημόσιας χρηματοδότησης. Η αποτελεσματικότητα του ελέγχου, όπως προσδιορίζεται στην ανακοίνωση, αναμένεται να προκύψει από τη διενέργειά του σε τακτά χρονικά διαστήματα από ανεξάρτητο φορέα, σε συνδυασμό με μηχανισμούς για την εξασφάλιση της επιστροφής ενδεχόμενων υπεραντισταθμίσεων ή την ορθή διάθεση, στην επόμενη χρήση, ενδεχόμενων αποθεματικών που δεν υπερβαίνουν το 10 % του ετήσιου κόστους δημόσιας υπηρεσίας, αφενός, ή ενδεχόμενων διεπιδοτήσεων, αφετέρου.
(105)
Το άρθρο 44 του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 διευκρινίζει ότι «[ο]ι δημόσιοι πόροι που διατίθενται στους οργανισμούς του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα ως αντιστάθμιση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που αναλαμβάνουν δεν υπερβαίνουν το κόστος εκτέλεσης των εν λόγω υποχρεώσεων». Η διάταξη αυτή είναι αποτέλεσμα των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Γαλλική Δημοκρατία να εγγράψει ρητώς στον νόμο την αρχή της μη υπεραντιστάθμισης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, η οποία διατυπώθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας που οδήγησε στην απόφαση περί του συμβιβάσιμου χαρακτήρα που εξέδωσε η Επιτροπή στις 20 Απριλίου 2005 σχετικά με τη χρήση των πόρων που αντλούνται από το τέλος (redevance) (14).
(106)
Το διάταγμα αριθ. 2007-958 της 15ης Μαΐου 2007 σχετικά με τις χρηματοοικονομικές σχέσεις μεταξύ του γαλλικού κράτους και των οργανισμών του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα περιλαμβάνει στο άρθρο 2 την ίδια διατύπωση με εκείνη του άρθρου 53 του νόμου της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 λαμβάνοντας υπόψη «τα άμεσα ή έμμεσα έξοδα που προκύπτουν από την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας» και διευκρινίζει ότι το κόστος της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας καθορίζεται μέσω χωριστών λογαριασμών. Το διάταγμα προβλέπει, στο άρθρο 3, την υποχρέωση της France Télévisions και των θυγατρικών της να σέβονται τους συνήθεις όρους της αγοράς για το σύνολο των εμπορικών δραστηριοτήτων τους, και την εκπόνηση από εξωτερικό οργανισμό ετήσιας έκθεσης σχετικά με την εκτέλεση της εν λόγω υπηρεσίας, η οποία διαβιβάζεται στον αρμόδιο υπουργό, στην Εθνοσυνέλευση και στη Γερουσία. Η τελευταία αυτή διάταξη περιλαμβανόταν επίσης στις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Γαλλική Δημοκρατία και οι οποίες περιέχονται στην απόφαση της Επιτροπής της 20ής Απριλίου 2005 που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 7.
(107)
Το Πρωτοδικείο έκρινε ότι τόσο οι διατάξεις που κατοχυρώνουν την αρχή της μη υπεραντιστάθμισης όσο και ο έλεγχος και η επαλήθευση των όρων που εφαρμόζει η France Télévisions στις εμπορικές δραστηριότητές της καλύπτουν πλήρως τις ανησυχίες που διατύπωσε η Επιτροπή κατά τη διαδικασία που οδήγησε στην απόφαση της 20ής Απριλίου 2005 (15). Εξάλλου, το Πρωτοδικείο επιβεβαίωσε τον ενδεδειγμένο χαρακτήρα των ελέγχων που διενεργούνται εκ των υστέρων σχετικά με την τήρηση των εν λόγω δεσμεύσεων (16).
(108)
Η Επιτροπή έλαβε και εξέτασε εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 2 και 3 του διατάγματος για τις χρήσεις 2007 και 2008 (οι εκθέσεις που εκπονήθηκαν βάσει του άρθρου 3 του διατάγματος πιστοποιήθηκαν, για το 2007, από τις ελεγκτικές εταιρείες PriceWaterhouseCoopers και KPMG και, για το 2008, από την Εταιρεία Rise), καθώς και το σχέδιο έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 2 για το 2009. Οι διαθέσιμες εκθέσεις καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι δημόσιοι πόροι που διατέθηκαν στον όμιλο France Télévisions δεν υπερέβησαν το καθαρό κόστος εκτέλεσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που του έχουν ανατεθεί και ότι η France Télévisions τήρησε τους συνήθεις όρους της αγοράς στο σύνολο των εμπορικών δραστηριοτήτων της. Επομένως, αποκλείονται ενδεχόμενες διεπιδοτήσεις μεταξύ εμπορικών δραστηριοτήτων και δραστηριοτήτων δημόσιας υπηρεσίας. Εξάλλου, η εκπόνηση των εν λόγω εκθέσεων καταδεικνύει ότι η κατάρτιση των λογαριασμών εξόδων και εσόδων της δημόσιας υπηρεσίας των διάφορων καναλιών της France Télévisions είναι εφικτή με βάση τα υφιστάμενα λογιστικά εργαλεία, αντίθετα προς τα όσα ισχυρίζεται ειδικότερα η M6.
(109)
Οι όροι εκ των υστέρων ελέγχου των δημόσιων πόρων που προβλέπονται στο διάταγμα αριθ. 2007-958 θα εφαρμόζονται στην κοινοποιηθείσα επιδότηση προϋπολογισμού. Από τη θέσπιση του ελέγχου, οι συνολικοί δημόσιοι πόροι που διατέθηκαν στη France Télévisions υπήρξαν ανεπαρκείς για την κάλυψη του καθαρού κόστους εκτέλεσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας και, επομένως, δεν τέθηκε ζήτημα διάθεσης ενδεχόμενης υπεραντιστάθμισης. Όσον αφορά τις μεσοπρόθεσμες προβλέψεις εξόδων και εσόδων που αναφέρονται στο επιχειρηματικό σχέδιο και παρουσιάζονται στον πίνακα 1 ανωτέρω, φαίνεται να προβλέπεται μικρό πλεόνασμα το 2012 το οποίο, εάν επιβεβαιωθεί και δεν είναι αναγκαίο για την κάλυψη των ελλειμμάτων που προβλέπονται για τα έτη 2010 και 2011, θα πρέπει κανονικά να διατεθεί κατά προτεραιότητα στις δαπάνες για την οπτικοακουστική δημιουργία.
(110)
Σε κάθε περίπτωση, προκειμένου να εναρμονισθεί ο υφιστάμενος μηχανισμός με τις διευκρινίσεις που διατυπώθηκαν το 2009 στη νέα ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση, η Γαλλική Δημοκρατία δεσμεύεται να τροποποιήσει το άρθρο 2 του διατάγματος αριθ. 2007- 958 της 15ης Μαΐου 2007, ούτως ώστε:
-
να διασφαλίζεται ότι η ετήσια έκθεση σχετικά με τους χωριστούς λογαριασμούς θα ελέγχεται, κατά τα πρότυπα της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 3, από εξωτερικό οργανισμό, του οποίου η επιλογή υπόκειται στην έγκριση του αρμόδιου για την επικοινωνία υπουργού, θα διαβιβάζεται στον εν λόγω υπουργό καθώς και στην Εθνοσυνέλευση και στη Γερουσία, και θα εκπονείται με έξοδα της France Télévisions,
-
να τελειοποιηθεί ο λειτουργικός μηχανισμός που διασφαλίζει την ουσιαστική ανάκτηση των ενδεχομένων υπεραντισταθμίσεων ή διεπιδοτήσεων που εντοπίζουν οι ως άνω χωριστοί λογαριασμοί, όταν αυτές δεν είναι συμβιβάσιμες με το άρθρο 53 του νόμου 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες και με την ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση.
(111)
Υπό τις συνθήκες αυτές, φαίνεται ότι η Γαλλική Δημοκρατία θα διαθέτει ενδεδειγμένους μηχανισμούς για να διενεργεί τακτικούς και αποτελεσματικούς ελέγχους της χρήσης της δημόσιας χρηματοδότησης, προκειμένου να αποφεύγεται κάθε υπεραντιστάθμιση ή διεπιδότηση, όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση.
(112)
Εν όψει των προαναφερθέντων, φαίνεται ότι οι δυνητικοί περιορισμοί του ανταγωνισμού λόγω της παρουσίας της France Télévisions στις εμπορικές αγορές στις οποίες θα δραστηριοποιείται και μετά την πλήρη εφαρμογή της μεταρρύθμισης θα είναι τελικά μικρού εύρους. Κατά τα φαινόμενα, η παρουσία αυτή θα είναι πολύ περιορισμένη και προβλέπεται ότι η μεταρρύθμιση θα έχει ως συνέπεια τη μεταφορά, έστω μερικώς, της ζήτησης τηλεοπτικής διαφήμισης προς τους ανταγωνιστές της France Télévisions.
(113)
Πράγματι, όπως αναφέρεται σε επιστολή που δημοσιοποιήθηκε από επτά ιδιωτικά ραδιοτηλεοπτικά κανάλια, η συνέχιση της μεταρρύθμισης έως την ολοκλήρωσή της και την κατάργηση των διαφημιστικών μηνυμάτων από τη France Télévisions μπορεί να «παράσχει στα ιδιωτικά μέσα τις ικανότητες ανάκαμψης που χρειάζονται», ενώ η διατήρηση των διαφημιστικών μηνυμάτων στη France Télévisions θα «έχει καταστροφικές συνέπειες για το σύνολο των γαλλικών μέσων και θα τροποποιήσει ουσιωδώς τις οικονομικές προοπτικές [των] παραγόντων…» (17).
(114)
Με άλλα λόγια, η μερική απόσυρση της France Télévisions και η νέα επικέντρωση της δομής των εσόδων της -εμπορικών ή δημόσιων αντισταθμιστικών- στη μετάδοση προγραμμάτων που ανταποκρίνονται στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, και τούτο χωρίς άμεσο οικονομικό αντάλλαγμα από το κοινό, μειώνουν τους δυνητικούς περιορισμούς του ανταγωνισμού στις ανταγωνιστικές αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η France Télévisions. Η απόσυρση αυτή δημιουργεί έναν χώρο τον οποίο θα μπορούσαν να καταλάβουν νεοεισερχόμενες επιχειρήσεις ή παράγοντες με περιορισμένη παρουσία στη διαφημιστική αγορά επί του παρόντος, αυξάνοντας μακροπρόθεσμα τον ανταγωνισμό.
(115)
Από τις παρασχεθείσες πληροφορίες και τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Γαλλική Δημοκρατία προκύπτει ότι σκοπός της δημόσιας χρηματοδότησης θα είναι να επιτρέψει στη France Télévisions να καλύψει τα καθαρά έξοδα που πραγματοποιεί για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που τη βαρύνουν, και η χρηματοδότηση αυτή θα περιορίζεται στα εν λόγω έξοδα και θα υπόκειται σε εκ των υστέρων ελέγχους που πληρούν τα κριτήρια της ισχύουσας ανακοίνωσης για τη ραδιοτηλεόραση. Επίσης, δεδομένου ότι η France Télévisions θα μειώσει επίσης την παρουσία της στις ανταγωνιστικές αγορές, η προβλεπόμενη ενίσχυση δεν κινδυνεύει να επηρεάσει την ανάπτυξη των συναλλαγών σε βαθμό που αντίκειται στο συμφέρον της Ένωσης, εκπληρώνοντας έτσι τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
(116)
Εξάλλου, η Γαλλική Δημοκρατία δεσμεύεται να υποβάλει στην Επιτροπή έως το 2013, έτος κατά το οποίο θα έχει ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού τομέα, ετήσια έκθεση η οποία θα επιτρέπει την παρακολούθηση των πτυχών της εφαρμογής της μεταρρύθμισης που σχετίζονται περισσότερο με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, δηλαδή, τις ετήσιες αντισταθμίσεις και τους μηχανισμούς εκ των υστέρων ελέγχου, τους όρους που εφαρμόζει η France Télévisions στις εμπορικές της δραστηριότητες και την εξέλιξη της θέσης της France Télévisions στη συγκεκριμένη αγορά, καθώς και την ετήσια εκτέλεση της σύμβασης στόχων και μέσων.
(117)
Λαμβάνοντας υπόψη το εύρος της μεταρρύθμισης, των καινοτομιών στη χρηματοδότηση της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions που θεσπίζει, των συνεπειών της στην εξέλιξη των εξόδων και των εσόδων της France Télévisions και το αβέβαιο οικονομικό περιβάλλον των αγορών που επηρεάζει τα εμπορικά έσοδα της France Télévisions και των ανταγωνιστών της, η δέσμευση αυτή μπορεί να επιτρέψει στην Επιτροπή να επαληθεύει και να παρακολουθεί από κοντά την υλοποίηση της μεταρρύθμισης, όπως και των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Γαλλική Δημοκρατία στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας.
(118)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες σχετικά με την ύπαρξη ενδεχόμενης αναγκαστικής σχέσης μεταξύ των εσόδων που προέρχονται από τους νέους φόρους επί της διαφήμισης και επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών και της ετήσιας επιδότησης που θα καταβάλλεται από το 2010 στη France Télévisions. Εάν διαπιστωθεί μια τέτοια σχέση, η συνέπειά της είναι ότι οι εν λόγω φόροι πρέπει να θεωρούνται ότι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ενίσχυσης και να υποβληθούν στην εξέταση του συμβιβάσιμου της εν λόγω ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά. Μολονότι η ύπαρξη τέτοιας σχέσης μπορούσε να αποκλεισθεί για το 2009, λαμβανομένης ειδικότερα υπόψη της ημερομηνίας έναρξης ισχύος και εφαρμογής του νόμου αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009 για τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα, παρέμεναν αμφιβολίες για το μέλλον, λαμβάνοντας υπόψη τις δηλώσεις των ανώτερων γαλλικών αρχών.
(119)
Από τη νομολογία του Δικαστηρίου, η οποία επιβεβαιώθηκε στην απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2008 στην προδικαστική υπόθεση Régie Networks (C-333/07) (σκέψη 99), προκύπτει ότι «για να θεωρηθεί ότι ένας φόρος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενισχύσεως, πρέπει να υφίσταται αναγκαστική σχέση μεταξύ του οικείου φόρου και της οικείας ενισχύσεως βάσει της συναφούς εθνικής νομοθεσίας, υπό την έννοια ότι το προϊόν του φόρου πρέπει να προορίζεται απαραίτητα για τη χρηματοδότηση της ενισχύσεως, να επηρεάζει άμεσα το μέγεθός της και, κατά συνέπεια, την εκτίμηση περί του αν είναι συμβατή η ενίσχυση αυτή με την κοινή αγορά» (18). Οι δύο προϋποθέσεις εφαρμογής που καθορίζει το Δικαστήριο, δηλαδή η συναφής εθνική νομοθεσία και η άμεση επίδραση στο ύψος της ενίσχυσης, εξετάζονται στη συνέχεια.
(120)
Στο γαλλικό δίκαιο, δυνάμει του άρθρου 36 του οργανικού νόμου της 1ης Αυγούστου 2001 σχετικά με τους νόμους περί προϋπολογισμού, η διάθεση ενός πόρου που θεσπίζεται υπέρ του γαλλικού κράτους σε άλλο νομικό πρόσωπο μπορεί να προκύπτει μόνον από διάταξη νόμου περί προϋπολογισμού. Επομένως, ο νόμος περί προϋπολογισμού πρέπει να προβλέπει ρητά ότι το προϊόν των φόρων επί της διαφήμισης και επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, οι οποίοι θεσπίσθηκαν με τον νόμο αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009, θα διατεθεί πλήρως ή μερικώς για τη χρηματοδότηση της France Télévisions. Έως τώρα δεν έχει θεσπισθεί τέτοια διάταξη. Για το μέλλον, η Γαλλική Δημοκρατία δεσμεύεται να κοινοποιήσει εκ νέου στην Επιτροπή, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, κάθε σχέδιο τροποποίησης της δομής του καθεστώτος. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αναγκαστική σχέση μεταξύ της κοινοποιηθείσας ενίσχυσης και των νέων φόρων δυνάμει του εθνικού δικαίου, κατά την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου.
(121)
Επιπλέον, φαίνεται ότι καθοριστικό κριτήριο για τον καθορισμό του ετήσιου ποσού της επιδότησης προϋπολογισμού, το οποίο θα προστίθεται στο προβλεπόμενο ποσό διάθεσης των πόρων της εισφοράς για τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα, θα είναι το ύψος του καθαρού κόστους των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που έχει αναλάβει η France Télévisions και όχι το ύψος των εσόδων που προκύπτουν από τους νέους φόρους. Όμως, οι προβλέψεις κόστους της δημόσιας υπηρεσίας αποτελούν και θα αποτελούν αντικείμενο εκ των προτέρων εκτιμήσεων στη σύμβαση στόχων και μέσων κατ’ εφαρμογή του άρθρου 53 του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες, η ετήσια επιδότηση που προβλέπεται στο σχέδιο του νόμου περί προϋπολογισμού θα διαμορφώνεται ανάλογα με το προβλεπόμενο καθαρό κόστος και η αντιστοιχία μεταξύ προβλέψεων και αποτελεσμάτων θα πρέπει να διαπιστώνεται και, εάν χρειασθεί, να διορθώνεται εκ των υστέρων στο πλαίσιο της προβλεπόμενης έκθεσης για την εφαρμογή του άρθρου 2 του διατάγματος αριθ. 2007-958 της 15ης Μαΐου 2007 σχετικά με τις χρηματοοικονομικές σχέσεις μεταξύ του κράτους και των οργανισμών του δημόσιου τομέα της οπτικοακουστικής επικοινωνίας. Δεδομένου ότι τα έξοδα πραγματοποιούνται ανεξάρτητα από τους πόρους που εισπράττονται μέσω των φόρων, το προϊόν των φόρων δεν μπορεί να επηρεάσει άμεσα το ύψος της ενίσχυσης. Εξάλλου, φαίνεται ότι οι συντελεστές των φόρων που είχαν προβλεφθεί αρχικά από τη γαλλική κυβέρνηση μειώθηκαν στον τελικό νόμο που ψήφισε η Βουλή, χωρίς αυτό να επιφέρει την ταυτόχρονη και ανάλογη μείωση της επιδότησης που θα χορηγηθεί στη France Télévisions.
(122)
Λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα, οι φόροι επί της διαφήμισης και επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών που θεσπίσθηκαν με τον νόμο αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009 δεν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ενίσχυσης και, επομένως, δεν πρέπει να ενσωματωθούν στην εξέταση του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, σε αντίθεση προς τους ισχυρισμούς ορισμένων ενδιαφερομένων, δηλαδή της ACT, της FFTCE, της Ένωσης ιδιωτικών καναλιών, της M6 και της TF1.
(123)
Το συμπέρασμα αυτό διατυπώνεται με την επιφύλαξη του συμβιβάσιμου χαρακτήρα των εν λόγω φόρων και των ειδικών διατάξεών τους, ως χωριστών μέτρων, με το δίκαιο της Ένωσης, ιδίως όσον αφορά τον φόρο επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ως προς τα ζητήματα που εξετάζονται στο πλαίσιο της διαδικασίας επί παραβάσει αριθ. 2009/5061 σε σχέση με την οδηγία 2002/20/ΕΚ ή την οδηγία 2002/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, σχετικά με κοινό κανονιστικό πλαίσιο για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών (19).
(124)
Επίσης, η Επιτροπή λαμβάνει γνώση της δήλωσης της Γαλλίας με την οποία οι εν λόγω φόροι αποκλείονται από το πεδίο της κοινοποίησής της που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας απόφασης.
VII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(125)
Εν όψει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η ετήσια επιδότηση προϋπολογισμού για την France Télévisions, η οποία χορηγείται όπως περιγράφεται ανωτέρω, μπορεί να χαρακτηρισθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, σύμφωνα με τις αρχές και τους κανόνες εφαρμογής που προβλέπονται για τη δημόσια ραδιοτηλεόραση,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση την οποία προτίθεται να χορηγήσει η Γαλλική Δημοκρατία στη France Télévisions υπό μορφή ετήσιας επιδότησης προϋπολογισμού κατ’ εφαρμογή του άρθρου 53 εδάφιο VI του τροποποιηθέντος νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 106 παράγραφος 2 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ως εκ τούτου, εγκρίνεται η χορήγηση της εν λόγω ενίσχυσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 20 Ιουλίου 2010.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 20. července 2010
o státní podpoře C 27/09 (dříve N 34/B/09) Rozpočtová podpora ve prospěch France Télévisions, kterou Francouzská republika hodlá poskytnout ve prospěch France Télévisions
(oznámeno pod číslem K(2010) 4918)
(Pouze francouzské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/140/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany, aby v souladu s uvedenými články podaly své připomínky (1), a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Dopisem ze dne 23. ledna 2009 oznámila Francouzská republika Komisi, že zamýšlí poskytnout rozpočtovou podporu na rok 2009 ve výši 450 milionů EUR ve prospěch France Télévisions, začleněnou již do rozpočtového zákona. Komise ji dopisem ze dne 13. března 2009 požádala o doplňující informace, které Francouzská republika poskytla dne 25. května 2009. V tomto dopisu Francouzská republika rozšířila předmět oznámení a současně dala najevo záměr zavést dlouhodobý víceletý mechanismus veřejného financování France Télévisions, jehož součástí bude roční podpora.
(2)
Komise v dopisu ze dne 1. září 2009 jednak usoudila, že rozpočtová podpora schválená na rok 2009 je slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 106 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“), jednak informovala Francouzskou republiku o svém rozhodnutí zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU ohledně nového mechanismu veřejného financování France Télévisions v následujících letech.
(3)
Francouzská republika předložila své komentáře dne 7. října 2009.
(4)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (2). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby předložily své připomínky k dotčené podpoře.
(5)
Komise v této věci obdržela připomínky od zúčastněných stran. Předala je Francouzské republice a umožnila jí, aby se k nim vyjádřila, a její připomínky obdržela dopisem ze dne 15. ledna 2010.
(6)
Ve dnech 23. dubna, 19. května a 22. června 2010 zaslala Francouzská republika Komisi upřesnění nebo doplňující informace.
II. PODROBNÝ POPIS MECHANISMU FINANCOVÁNÍ
(7)
Víceletý mechanismus financování, který je předmětem tohoto rozhodnutí, souvisí s financováním poslání veřejné služby France Télévisions, které Komise zkoumala ve svých rozhodnutích ze dne 10. prosince 2003 (3), 20. dubna 2005 (4), 16. července 2008 (5) a 1. září 2009 (6). Představuje nicméně opatření odlišné od opatření, která byla předmětem rozhodnutí z let 2003, 2005 a 2008. Tedy konkrétněji: rozpočtové podpory, jež jsou podrobněji popsány níže, doplní veřejné zdroje přidělované France Télévisions v rámci příspěvku na veřejnoprávní audiovizuální vysílání, dříve nazývaného poplatek, který byl předmětem rozhodnutí Komise ze dne 20. dubna 2005 a který není jakožto stávající podpora pozměněn novými ustanoveními. Účelem těchto dvou veřejných zdrojů bude pokrýt náklady na poslání veřejné služby France Télévisions, snížené o nadále existující čisté příjmy z obchodních činností.
II.1 Hlavní právní základy
(8)
Hlavní ustanovení nového mechanismu veřejného financování jsou obsažena v zákoně č. 2009-258 ze dne 5. března 2009 o audiovizuální komunikaci a nové veřejné službě televize. Oznámená podpora je součástí širší reformy struktur a poslání obecného hospodářského zájmu veřejnoprávního audiovizuálního vysílání, kterou zákon zavádí. Zákon tak pozměňuje zákonná ustanovení, jimiž se řídí poslání veřejné služby France Télévisions, zejména zákon č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 o svobodě sdělovacích prostředků. Tato poslání jsou dále upřesněna v seznamu úkolů a povinností a ve smlouvě o cílech a prostředcích France Télévisions, které byly schváleny prováděcími předpisy k zákonu o svobodě sdělovacích prostředků. Zákon č. 2009-258 ze dne 5. března 2009 obsahuje rovněž finanční ustanovení, jimiž se na jednu stranu mění daňový zákoník, na druhou stranu stanoví zásada rozpočtové podpory pro France Télévisions začleněné v rozpočtovém zákoně.
II.2 Činnost a financování příjemce: France Télévisions
(9)
France Télévisions je akciová společnost založená podle článku 44-I zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 o svobodě sdělovacích prostředků. Tento pozměněný zákon zřizuje jediný podnik, France Télévisions, který seskupuje dříve samostatné právnické subjekty různých televizních kanálů. Podléhá hospodářské a finanční kontrole francouzského státu. Její akciový kapitál je rozdělen na akcie na jméno, které smí vlastnit pouze stát. V její správní radě zasedá kromě předsedy čtrnáct členů s pětiletým mandátem, a sice dva členové parlamentu jmenovaní kulturními komisemi národního shromáždění a senátu, pět zástupců státu, pět osobností jmenovaných Nejvyšší radou pro audiovizuální vysílání a dva zástupci zaměstnanců.
(10)
France Télévisions je přední francouzskou audiovizuální skupinou. Zaměstnává zhruba 11 000 pracovníků a zahrnuje televizní kanály France 2, France 3, France 4, France 5 a France Ô vysílající na území francouzské metropole, jakož i RFO, společnost zahrnující veřejnoprávní televizní a rádiové stanice vysílající v zámořských departementech a územích. Skupina zahrnuje rovněž reklamní agenturu, ačkoli se v současnosti zkoumá možnost osvobození od tohoto závazku, a společnosti věnující se diverzifikačním činnostem. Některé kanály France Télévisions vysílají ve velkém rozsahu v několika členských státech, zejména v Belgii a v Lucembursku.
(11)
Obrat France Télévisions za rok 2007, což bylo poslední finanční období před oznámením reformy veřejnoprávního audiovizuálního vysílání, činil 2 927 milionů EUR, z toho 64,2 % pocházelo z poplatků, 28,1 % z příjmů z reklamy (reklama a sponzorování) a 7,7 % z jiných příjmů. V letech 2003 až 2007 zůstával podíl jednotlivých složek obratu relativně stálý, přičemž příjmy z reklamy a sponzorování se pohybovaly v rozmezí 30 % a 28 %. V letech 2003 až 2007 vykazovala celá skupina každoročně lehce plusový čistý výsledek, jehož souhrnná výše za toto období činí 99 milionů EUR.
(12)
Tento trend se změnil po oznámení reformy veřejnoprávního audiovizuálního vysílání v lednu 2008, která zahrnuje zejména budoucí ztrátu příjmů z reklamních spotů. Finanční období 2008 bylo pro France Télévisions ztrátové s čistým minusovým výsledkem [50-100] (7) milionů EUR (z toho [50-100] milionů EUR za oblast veřejné služby) způsobeným zejména značným poklesem příjmů z reklamy, kterému úplně nezabránila ani výjimečná kapitálová dotace ve výši 150 milionů EUR schválená rozhodnutím Komise ze dne 16. července 2008. V roce 2009, jakmile vstoupila v platnost reforma veřejnoprávního audiovizuálního vysílání, umožnila poskytnutá rozpočtová podpora ve výši 415 milionů EUR, kterou Komise schválila svým rozhodnutím ze dne 1. září 2009, téměř vykompenzovat snížení příjmů z reklamy a skupina France Télévisions vykázala lehce přebytkový čistý výsledek ([10-20] milionů EUR). Oblast veřejné služby však zůstala lehce ztrátová ve výši [0-5] milionů EUR, přičemž plusového výsledku dosáhly obchodní společnosti skupiny.
(13)
Činnosti a řízení skupiny France Télévisions v těchto posledních letech 2004-2008 a postavení podniku v perspektivě reformy veřejnoprávního audiovizuálního vysílání byly předmětem relativně kritické zprávy francouzského Účetního dvora „France Télévisions a nová veřejnoprávní televize“. Zpráva, na niž se odvolávají jisté třetí zúčastněné strany ve svých připomínkách, byla schválena na jednání a zveřejněna dne 14. října 2009, tedy po rozhodnutí o zahájení řízení. Zpráva odkrývá dosavadní nevyužité možnosti pokroku v řízení a ve výsledcích France Télévisions a obsahuje doporučení k budoucímu zlepšení v novém kontextu reformy.
II.3 Poslání veřejné služby France Télévisions
II.3.1 Definice poslání veřejné služby v zákoně
(14)
Pozměněný článek 43-11 zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 formuluje poslání veřejné služby France Télévisions a stanoví, že veřejnoprávní kanály „sledují poslání veřejné služby v obecném zájmu. Poskytují všem složkám veřejnosti souhrn programů a služeb, které se vyznačují rozmanitostí a pluralismem, požadavky na kvalitu a inovaci, dodržování ústavně zakotvených lidských práv a demokratických zásad. Předkládají rozmanitou nabídku analogových i digitálních programů v oblastech informací, kultury, vědy, zábavy a sportu. Podporují demokratickou diskuzi, výměnu názorů mezi různými částmi obyvatelstva, jakož i sociální začlenění a občanské povědomí. Vyvíjejí činnost ve prospěch sociální soudržnosti, kulturní rozmanitosti a boje proti diskriminaci a navrhují programovou tvorbu odrážející rozmanitost francouzské společnosti. Zajišťují šíření francouzského jazyka, popřípadě regionálních jazyků, a zdůrazňují rozmanitost kulturního a jazykového dědictví Francie. Přispívají k rozvoji a šíření intelektuální a umělecké tvorby a občanských, hospodářských, sociálních, vědeckých a technických znalostí, jakož i ke vzdělávání v oblasti audiovizuálního odvětví a médií. Podporují výuku cizích jazyků. Podílejí se na výchově v oblasti životního prostředí a trvalého rozvoje. Vhodnými prostředky podporují přístup neslyšících a osob s poruchou sluchu k programům, které vysílají. Zajišťují solidnost, nezávislost a pluralismus informací, jakož i pluralistický výklad myšlenkových proudů a názorů za dodržení zásady rovného zacházení a doporučení Nejvyšší rady pro audiovizuální vysílání. Subjekty veřejného sektoru audiovizuální komunikace při výkonu svých poslání přispívají k vnější audiovizuální činnosti, k šíření frankofonie a kultury a francouzského jazyka ve světě. Snaží se o rozvíjení nových služeb, které by obohatily a doplnily jejich nabídku programů, jakož i nové techniky výroby a vysílání programů a služeb audiovizuální komunikace. Každý rok je parlamentu předkládána zpráva za účelem vykázání, jak jsou prováděna ustanovení tohoto článku“.
II.3.2 Promítnutí povinností veřejné služby do činnosti France Télévisions
(15)
Pokud jde o konkrétní promítnutí těchto poslání, část I článku 44 zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 uvádí, že France Télévisions je pověřena sestavováním a plánováním televizních programů a služeb audiovizuální komunikace, jež odpovídají posláním veřejné služby vymezeným v článku 43-11 a v seznamu úkolů a povinností podle článku 48 uvedeného zákona.
(16)
Nařízení č. 2009-796 ze dne 23. června 2009 nyní stanoví jednotný seznam úkolů a povinností skupiny France Télévisions. V seznamu úkolů a povinností je vymezena činnost kanálů France Télévisions se závaznými programovými úkoly vysílání, často v době vysoké sledovanosti, každodenních kulturních pořadů, hudebních pořadů, zejména klasické hudby, za současného střídání evropských nebo regionálních orchestrů, divadelních představení nebo populárně vědeckých pořadů (články 4 až 7 seznamu úkolů a povinností). France Télévisions je rovněž povinna začlenit do souhrnu svých programů evropský rozměr, zejména vysíláním reportáží o životním stylu nebo kulturním životě v ostatních členských státech a vysíláním pořadů náboženského zaměření věnovaným hlavním náboženským vyznáním zastoupeným ve Francii (články 14 a 15 seznamu úkolů a povinností). Uvedena je rovněž povinnost sdružovat širokou a vyváženou diváckou veřejnost (článek 18).
(17)
Kromě toho jsou podle článku 53 zákona č. 86-1067 o svobodě sdělovacích prostředků uzavírány víceleté smlouvy o cílech a prostředcích mezi státem a France Télévisions na dobu tří až pěti let. Smlouvy o cílech a prostředcích stanoví za dodržení poslání veřejné služby France Télévisions zejména:
-
prioritní směry jejího rozvoje,
-
závazky přijaté se zřetelem na tvůrčí rozmanitost a inovaci,
-
minimální výši investic France Télévisions - v procentech jejích příjmů a v absolutní hodnotě - do produkce evropských filmových a audiovizuálních děl a původní tvorby ve francouzském jazyce,
-
závazky umožňující zajistit účast a občanské povědomí znevýhodněných osob, přizpůsobení všech televizních programů neslyšícím osobám nebo osobám s poruchou sluchu,
-
závazky umožňující zajistit vysílání televizních programů, které budou pomocí vhodného zařízení přístupné nevidomým nebo zrakově postiženým osobám,
-
předpokládané náklady na její činnost v každém dotyčném roce a kvantitativní i kvalitativní ukazatele plnění a zjištěných výsledků,
-
výši veřejných prostředků, které jí mají být přiděleny, a stanovení prostředků přednostně určených na rozvoj programových rozpočtů,
-
výši očekávaného výnosu z vlastních příjmů s odlišením příjmů z reklam a sponzorování,
-
hospodářský výhled v případě placených služeb,
-
popřípadě výhled v oblasti obnovení finanční rovnováhy.
(18)
V současnosti jsou povinnosti veřejné služby France Télévisions předmětem smlouvy o cílech a prostředcích na léta 2007-2010 „France Télévisions, první soubor bezplatných televizních kanálů v éře digitálního vysílání“ ze dne 24. dubna 2007, kterou podepsali odpovědní ministři a prezident France Télévisions. V oddílu cíle I.2 „Podporovat hodnoty identity veřejné služby“ smlouva stanoví cíle konkrétní činnosti provázené kvalitativními nebo kvantitativními ukazateli, jichž má být dosaženo v těchto oblastech:
-
vysíláním kulturních programů alespoň v době vysoké sledovanosti napomáhat přístupu širší veřejnosti ke kulturním programům i z hlediska demokratizace kultury,
-
odrážet pluralismus v informacích a občanskou debatu,
-
nabízet širokou škálu sportovních disciplín s důrazem na sporty méně exponované na soukromých televizních kanálech,
-
odrážet rozmanitost a zlepšovat zviditelnění složek francouzské společnosti,
-
podporovat obranu francouzské a evropské kulturní identity, chápání fungování Evropské unie a její přínosy, jakož i výuku cizích jazyků.
(19)
Smlouva rovněž stanoví víceletý finanční plán, který obsahuje opravnou doložku, jež stanoví, že stát a skupina se v závislosti na vývoji příjmů z reklamy shodnou na úpravě potřeby veřejných zdrojů, přičemž přebytky nevyčleněné na snížení této potřeby veřejných zdrojů budou přednostně vyčleněny na výdaje ve prospěch audiovizuální tvorby.
(20)
Po reformě byl k platné smlouvě o cílech a prostředcích připojen dodatek na léta 2009-2012. Tento dodatek, který je co do finančního plánu podrobněji popsán níže, ještě posiluje hodnoty identity veřejné služby poskytované France Télévisions a stanoví nové kvantitativní ukazatele, jichž má být každoročně dosahováno v určitých oblastech uvedených v 18. bodě odůvodnění.
II.3.3 Zavedení nových inovativních audiovizuálních služeb
(21)
Nový seznam úkolů a povinností France Télévisions stanoví zavedení řady inovativních služeb určených k obohacení redakční nabídky, například zavedení komunikačních služeb, audiovizuálních mediálních služeb na požádání nebo doplňkových obsahů obohacujících její programy. V dodatku smlouvy o cílech a prostředcích se plánuje také zavedení inovativních služeb, zejména bezplatného nebo zpoplatněného videa na vyžádání, osobní mobilní televize, vysílání na internetu, mobilní aplikace, regionální nebo tematické WebTV.
II.3.4 Externí kontrola povinností veřejné služby, včetně zavedení nových služeb
(22)
Správní rada France Télévisions schvaluje podle článku 53 zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 návrh smlouvy o cílech a prostředcích této společnosti a projednává její každoroční plnění, přičemž výsledek projednávání je veřejně dostupný. Smlouvy o cílech a prostředcích, jakož i případné dodatky k těmto smlouvám, se před podpisem zašlou kulturním a finančním výborům národního shromáždění, senátu a Nejvyšší rady pro audiovizuální vysílání. Výbory mohou vyslovit stanovisko ve lhůtě šesti týdnů.
(23)
Prezident France Télévisions navíc kulturním a finančním výborům národního shromáždění a senátu předloží výroční zprávu o plnění smlouvy o cílech a prostředcích. Při příležitosti předložení zprávy o plnění smlouvy o cílech a prostředcích příslušným výborům národního shromáždění a senátu prezident France Télévisions podá zprávu i o činnosti a práci interního poradního výboru odpovědného za programy, který je složen z diváků a pověřen vydáváním stanovisek a doporučení k programům.
(24)
Stejně tak se stal předběžný návrh seznamu úkolů a povinností France Télévisions, jenž byl stanoven nařízením, předmětem veřejné konzultace ve dnech 10. až 24. listopadu 2008, kdy zhruba patnáct subjektů předložilo příspěvky, jež daly podnět ke změnám původního znění, a po konzultaci bylo vydáno stanovisko Nejvyšší rady pro audiovizuální vysílání. Pokud jde o externí kontrolu jeho plnění, článek 48 zákona ze dne 30. září 1986 stanoví předkládání roční zprávy Nejvyšší rady pro audiovizuální vysílání kulturním výborům národního shromáždění a senátu. Zpráva bude předkládána rovněž ministerstvu kultury a komunikací.
(25)
Tyto parlamentní výbory, stejně jako Nejvyšší rada pro audiovizuální vysílání, mohou vyslechnout třetí strany. Ve skutečnosti jsou zúčastněné strany pravidelně vyslechnuty na této půdě a oznamují svá stanoviska k otázkám, které se týkají veřejnoprávního audiovizuálního vysílání.
II.4 Finanční vyrovnání postupného úbytku až úplného zániku reklamních spotů
(26)
Aby programová tvorba veřejnoprávního vysílání byla svobodnější a méně závislá na obchodních hlediscích, čl. 53 pododstavec VI pozměněného zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 o svobodě sdělovacích prostředků počítá s úbytkem a později úplným zánikem reklamních spotů: „Programy státních televizních služeb uvedených v části I článku 44, s výjimkou jejich regionálních a místních programů, vysílané mezi dvacátou a šestou hodinou, neobsahují jiné reklamní spoty než ty, které se týkají výrobků a služeb prezentovaných pod jejich obecným označením. Toto ustanovení platí rovněž pro programy, které tyto služby vysílají mezi šestou a dvacátou hodinou od ukončení analogového pozemního vysílání televizních služeb uvedených v téže části I na celém území metropole. Netýká se kampaní obecného zájmu“.
(27)
Ukončení analogového pozemního vysílání televizních služeb je stanoveno nejpozději na 30. listopad 2011. Kromě výjimky týkající se reklamy na výrobky nebo služby bez obchodní značky jsou stanoveny odchylky u vysílání reklamních spotů pro zámořské departementy a společenství nebo pro Novou Kaledonii, neexistuje-li nabídka soukromé televize s nekódovaným pozemním vysíláním.
(28)
Jak stanoví článek 53 pozměněného zákona č. 86-1067 o svobodě sdělovacích prostředků, úbytek a poté zánik reklamních spotů vyplývající z provádění zákona vede k finančnímu vyrovnání od státu, které je poskytnuto France Télévisions za podmínek stanovených každým rozpočtovým zákonem. Za tímto účelem Francouzský stát vytvořil v rubrice „Média“ souhrnného státního rozpočtu nový program nazvaný „Podíl na financování veřejnoprávního audiovizuálního vysílání“. Čistě pro informaci: francouzské orgány mají za to, že podíl veřejné dotace, který doplňuje výnos z příspěvku na veřejnoprávní audiovizuální vysílání, bude činit v roce 2010 přibližně 460 milionů EUR, v roce 2011 to bude 500 milionů EUR a v roce 2012 650 milionů EUR.
(29)
Francouzská republika prohlašuje, že veřejné financování z rozpočtové podpory bude každoročně stanoveno v závislosti na nákladech na výkon veřejné služby France Télévisions a připočteno k výnosu z příspěvku na veřejnoprávní audiovizuální vysílání za současného odečtení nadále existujících příjmů z obchodní činnosti. Francouzské orgány v tomto ohledu předložily odhad nákladů a příjmů veřejné služby France Télévisions sestavený podle obchodního plánu na léta 2009-2012 a shrnutý níže:
Tabulka 1
Odhad příjmů a nákladů France Télévisions v souvislosti s poskytováním veřejné služby v letech 2010-2012
(v mil. EUR)
2010
2011
2012
Rozpočet
Rozp. odh.
Rozp. odh.
A/Veřejné zdroje
[2 500-3 000]
[2 500-3 000]
[2 500-3 000]
B/Jiné zdroje (reklama, sponzorování atd.)
[300-600]
[300-600]
[300-600]
C/Hrubé náklady veřejné služby
[3 500-3 000]
[3 500-3 000]
[3 500-3 000]
D/Čisté náklady veřejné služby (C + B)
[3 000-2 500]
[3 000-2 500]
[3 000-2 500]
Rozdíl čisté náklady veřejné služby - veřejné zdroje (D + A)
[- 50-50]
[- 50-50]
[- 50-50]
Zdroj: Připomínky Francie ze dne 15. ledna 2010.
(30)
Výše uvedená tabulka ukazuje odhad schodku odpovídajícího nekrytým čistým nákladům k tíži veřejné služby France Télévisions v letech 2010 a 2011. Tento schodek by měl být částečně snížen v roce 2012, kdy se počítá s mírným přebytkem ve výši [30-50] milionů EUR, čili [0-5] % čistých nákladů veřejné služby. Tento odhad přebytku na rok 2012 (pokud by se ve skutečnosti potvrdil, což předpokládá, že se příjmy a náklady budou vyvíjet přesně podle odhadu) zůstane nižší než kumulovaný schodek plánovaný na roky 2010 a 2011. Podle stávající smlouvy o cílech a prostředcích budou muset být přebytky nepřidělené na snížení potřeb veřejných zdrojů přednostně přiděleny na výdaje ve prospěch audiovizuální tvorby. Ta je běžně určena k tvorbě programů, případným přebytkem by se tedy neměla financovat obchodní činnost.
(31)
Je třeba poznamenat, že obchodní plán na léta 2009-2012 převzatý v kapitole V dodatku ke stávající smlouvě o cílech a prostředcích nahrazuje finanční složku smlouvy, která byla uzavřena v dubnu 2007, s ohledem na nový rámec stanovený reformou a na související finanční důsledky. Obchodní plán počítá se snížením celkových hrubých nákladů na poskytování veřejné služby za období 2010-2012, se současným snížením provozních nákladů ve srovnání s původní smlouvou, snížením nákladů na vysílání a využitím synergických účinků vyplývajících ze společného podniku, a to navzdory zavedení nových nákladových položek spojených s reformou.
(32)
Pokud jde o příjmy: ačkoli plánované veřejné příjmy rostou, úplně nezajišťují vyrovnanost účtů v období 2010-2012 a jak je uvedeno v tabulce 1, jsou stále nižší než hrubé náklady veřejné služby, takže odhadovaná finanční rovnováha závisí na příjmech z obchodní činnosti, které budou každoročně přetrvávat. Z obchodního plánu je také zřejmé, že podnik i stát mají zájem na rychlejším dosažení rovnováhy, než bylo původně plánováno. Dále je v něm upřesněna potřeba přesného a pravidelného monitorování s ohledem na pozitivní nebo negativní události.
II.5 Určení maximální výše veřejných zdrojů
(33)
Článek 44 pozměněného zákona č. 86-1067 o svobodě sdělovacích prostředků upřesňuje také, že: „Veřejné zdroje přidělené subjektům veřejnoprávního audiovizuálního vysílání náhradou za povinnosti veřejné služby, které jim byly uloženy, nepřesáhnou výši nákladů na plnění uvedených povinností“. Toto ustanovení vyplývá ze závazků Francouzské republiky výslovně začlenit do zákona zásadu neposkytování nadměrných vyrovnávacích plateb za povinnosti veřejné služby v rámci řízení, jež vedlo k rozhodnutí Komise o slučitelnosti ze dne 20. dubna 2005, které se týká použití zdrojů z televizních poplatků (8).
(34)
Podle výše uvedeného závazku převzalo nařízení č. 2007-958 ze dne 15. května 2007 o finančních vztazích mezi státem a subjekty veřejného sektoru audiovizuální komunikace ve svém článku 2 doslovné znění článku 53 zákona ze dne 30. září 1986 s přihlédnutím k „přímým nebo nepřímým příjmům získaným z poslání veřejné služby“ a upřesňuje, že náklady na plnění povinností veřejné služby byly určeny pomocí oddělených účtů. Nařízení ukládá ve svém článku 3 skupině France Télévisions a jejím dceřiným společnostem povinnost, aby při všech obchodních činnostech dodržovala tržní podmínky a aby nezávislý subjekt vypracoval výroční zprávu o plnění této povinnosti, která bude předána odpovědnému ministrovi, národnímu shromáždění a senátu.
(35)
Komise obdržela a prozkoumala zprávy o provádění článků 2 a 3 nařízení, které se týkají finančních období 2007 a 2008 (zprávy vypracované podle článku 3 nařízení byly schváleny za rok 2007 auditory společností PriceWaterhouseCoopers a KPMG a za rok 2008 společností Cabinet Rise), jakož i návrh zprávy za rok 2009 podle článku 2.
II.6 Nové poplatky stanovené reformou veřejnoprávního audiovizuálního vysílání
(36)
Zákon č. 2009-258 ze dne 5. března 2009 rovněž pozměnil daňový zákon za účelem zavedení nových poplatků z reklamy a elektronických komunikací.
II.6.1 Poplatek z reklamních spotů
(37)
V oddílu II první části knihy I všeobecného daňového zákoníku je nyní zařazena kapitola VIIf, která zavádí poplatek, jemuž podléhají všichni poskytovatelé televizních služeb se sídlem ve Francii. Základem poplatku jsou celkové částky (bez DPH) placené inzerenty za vysílání jejich reklamních spotů dotyčným poplatníkům nebo produkčním vedoucím reklamních spotů, po odečtení částek zaplacených v rámci daně stanovené v článku 302a KC všeobecného daňového zákoníku, kterou musí zaplatit poskytovatelé a distributoři televizních služeb vysílající audiovizuální díla, jež jsou způsobilá k čerpání podpory ze Státního filmového centra. Tyto částky jsou předmětem paušálního snížení o 4 %. Poplatek je vypočten tak, že se uplatní sazba 3 % na část ročních plateb (bez DPH) připadající na každou televizní službu, která převyšuje 11 milionů EUR.
(38)
Pro jiné televizní služby než ty, které jsou šířeny pozemním analogovým vysíláním, je však tato sazba stanovena pro rok 2009 na 1,5 %, pro rok 2010 na 2 % a pro rok 2011 na 2,5 %. Až do roku ukončení pozemního analogového vysílání televizních služeb na metropolitním území je pro všechny poplatníky přechodně stanovena maximální výše poplatku na 50 % zvýšení jeho základu oproti roku 2008, zjištěného v kalendářním roce, za nějž bude poplatek splatný. Částka poplatku v žádném případě nesmí být nižší než 1,5 % základu. V případě poskytovatelů televizních služeb, jejichž dosažená každodenní sledovanost mimo metropolitní Francii je vyšší než 90 % jejich celkové sledovanosti, je částka pro výpočet poplatku snížena o částky zaplacené za vysílání reklamních spotů určených pro evropský nebo světový trh, vynásobené podílem celkové roční sledovanosti dosažené mimo metropolitní Francii.
II.6.2 Poplatek z elektronických komunikací
(39)
V oddílu II první části knihy I všeobecného daňového zákoníku je nyní zařazena kapitola VIIg, jež zavádí poplatek, který musí zaplatit každý subjekt elektronických komunikací, jenž poskytuje službu ve Francii a který byl předem přihlášen u Regulačního úřadu pro elektronické komunikace (Autorité de régulation des communications électroniques). Tento poplatek se vyměřuje z částky (bez DPH) předplatného a jiných částek zaplacených uživateli za služby elektronických komunikací, které poskytují subjekty elektronických komunikací, po odečtení částky odpisů účtovaných v průběhu uzavřeného účetního období za rok, v němž se poplatek stal splatným, pokud se vztahují na materiál a vybavení, jež subjekty získaly po nabytí účinnosti zákona pro potřeby infrastruktur a sítí elektronických komunikací zřízených na území státu a jejichž doba odpisování činí nejméně deset let. Poplatek je vypočten tak, že se uplatní sazba 0,9 % na část základu poplatku, jež převyšuje 5 milionů EUR.
III. DŮVODY, KTERÉ VEDLY K ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(40)
Komise ve svém rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení měla za to, že vyrovnávací platba zamýšlená počínaje rokem 2010 může představovat státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, jejíž slučitelnost s vnitřním trhem je podle čl. 106 odst. 2 SFEU třeba prozkoumat podle zásad a prováděcích předpisů pro veřejné služby rozhlasového vysílání.
(41)
Pokud jde o existenci činnosti veřejné služby, jejíž poslání byla jasně stanovena úředním aktem a jež podléhá přiměřeným kontrolním mechanismům, Komise bez pochybností dospěla k závěru, stejně jako ve svých rozhodnutích z prosince 2003, dubna 2005, července 2008 a září 2009, že poslání veřejné služby France Télévisions jsou jasně stanovena úředními akty vydanými nebo schválenými francouzským státem podle pravidel, kterými se stanoví nezávislá kontrola France Télévisions.
(42)
Naproti tomu, pokud jde o zkoumání přiměřenosti zamýšleného finančního vyrovnání v porovnání s čistými náklady na poskytování veřejné služby, Komise mimo jiné s přihlédnutím k účinkům podpory vyjádřila pochybnosti ohledně dvou otázek:
-
na jednu stranu ohledně rizika nadměrného vyrovnání čistých nákladů veřejné služby za rok 2012 a pravděpodobně i za roky 2010 a 2011, zatímco Komise k těmto rokům neměla k dispozici tak podrobné informace jako ty, které francouzské orgány poskytly za rok 2009, a
-
na druhou stranu ohledně možné existence vztahu závazného určení mezi příjmy z poplatků z reklamy a elektronických komunikací a podporou určenou pro France Télévisions, a pokud by bylo možno takový vztah prokázat, ohledně jejich negativních dopadů a jejich slučitelnosti se Smlouvou, zejména v rámci hodnocení reformy financování skupiny France Télévisions z hlediska hospodářské soutěže, které chybělo.
(43)
Komise kromě toho francouzské orgány upozornila na přijetí svého sdělení dne 2. července 2009 o použití pravidel státní podpory na veřejnoprávní vysílání (9) (dále jako „sdělení o vysílání“), jež je použitelné na podporu oznámenou již po jeho zveřejnění, a francouzské orgány vyzvala, aby k tomuto revidovanému sdělení přihlédly ve svých připomínkách.
IV. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(44)
Společnost Société des auteurs et compositeurs dramatiques (SACD) ve svých připomínkách ze dne 2. listopadu 2009 upozorňuje Komisi na význam povinností, které musí France Télévisions plnit, aby podporovala národní audiovizuální tvorbu. Tento význam byl koncem roku 2008 údajně posílen mezioborovou dohodou, která má být zahrnuta do budoucí smlouvy o cílech. France Télévisions tak bude muset v roce 2010 vynaložit na národní audiovizuální tvorbu 19 % z obratu zahrnutého do základu za rok 2009 a tento podíl bude muset být v roce 2012 zvýšen na 20 %, tedy na 420 milionů EUR. Stejný podíl v případě TF1 je naopak omezen na 12,5 % a u stanice M6 a u pozemních digitálních televizních kanálů nepřekročí 11 %. Závazek ve prospěch filmové tvorby rovněž poroste každoročně v průměru o více než 1,2 % až do roku 2012. Současně se zrušením reklamy by došlo k růstu nákladů na programovou skladbu v oblasti děl z vlastní a nedovážené produkce, o čemž svědčí závazek ve prospěch inovativní a kvalitní veřejné služby.
(45)
Svaz La Fédération Française des Télécommunications et des Communications Électroniques (FFTCE) se ve svých připomínkách ze dne 30. října 2009, k nimž se připojila Iliad jakožto nečlen FFTCE, domnívá, že zrušení komerční reklamy jako takové nepřispívá k poslání veřejné služby France Télévisions. Vzhledem k tomu, že reklama není nedílnou součástí tohoto poslání, jakákoli dotace, cílená výhradně na vyrovnání ušlého zisku bez ohledu na skutečné poslání, by byla sama o sobě státní podporou v rozporu s čl. 106 odst. 2 a článkem 107 SFEU. Tato vyrovnávací platba musí krýt vlastní náklady veřejné služby, které se musí objevit v oddělených účtech. Výše dotace je ovšem zřejmě stanovena pro nadcházející roky na základě odhadu ztráty příjmů z obchodní činnosti, což za zhoršené situace na trhu vážně narušuje hospodářskou soutěž se soukromými provozovateli vysílání. Zatímco celkový obrat z reklamy France Télévisions by za zhoršené situace na trhu bezpochyby nedosáhl 500 milionů EUR, francouzské orgány se zavázaly zaplatit v roce 2009 450 milionů EUR pouze za zrušení reklamy po 20 hodině. V budoucnosti budou údajně příjmy z dotace také mnohem vyšší než příjmy z reklamních spotů, jichž by bylo dosaženo bez uskutečnění reformy.
(46)
Pokud jde o poslání služby obecného hospodářského zájmu, FFTCE poznamenává, že povinnosti, které France Télévisions ukládají stanovy Evropské vysílací unie (Union Européenne de Radiotélévision - UER) jakožto jejímu členu, již existovaly a budou pro ni použitelné, ačkoli nejsou začleněny do francouzského zákona. Omezení uložená zákonem, ostatně velmi neurčitá, se podstatně neliší od omezení vyplývajících ze stanov UER, jimž podléhají rovněž stanice TF1 a Canal + jakožto členové, takže vyrovnávací dotace podle zákona musí být označena za státní podporu.
(47)
FTTCE má nakonec za to, že nový poplatek z obratu subjektů elektronické komunikace zavedený reformou veřejnoprávního audiovizuálního vysílání je určen k financování France Télévisions. Kromě vztahu závazného určení, který orgány ve svých prohlášeních potvrdily, ovlivňují změny v jeho základě a sazbě výši dotace. Zavedení takového poplatku však porušuje článek 12 směrnice Evropského parlamentu a Rady č. 2002/20/ES ze dne 7. března 2002 o oprávnění pro sítě a služby elektronických komunikací (10), neboť členské státy nemohou subjektům ukládat žádný další poplatek z obratu, než je stanoveno touto směrnicí.
(48)
Svaz Association des chaînes privées (Sdružení soukromých televizních kanálů) se ve svých připomínkách ze dne 2. listopadu 2009 domnívá, že špatné řízení France Télévisions, na jehož četné příklady poukázal Účetní dvůr, zhoršuje zjištěný inflační dopad na trh programové tvorby a nákup vysílacích práv. V případě, že se nevede analytické účetnictví, vyvolá absence kontroly nákladů nejistoty, pokud jde o vymezení nákladů na výkon poslání veřejné služby, jež mají být financována, a tím vznikne i vážné riziko nadměrné vyrovnávací platby. Jelikož řada náznaků nasvědčuje tomu, že nový audiovizuální poplatek bude určen pro France Télévisions, jeho odvod do státního rozpočtu nesleduje jiný účel než uniknout kontrole Komise. Tento poplatek nutí konkurenty France Télévisions, aby financovali podporu, přičemž způsobuje narušení, které je ještě zhoršeno nedostatečnou diferenciací mezi programy jednotlivých kanálů v historii televize.
(49)
Evropská vysílací unie (UER) ve svých komentářích ze dne 2. listopadu 2009 zdůrazňuje nevyhnutelně výhledový charakter všech víceletých odhadů nákladů a příjmů provozovatele veřejnoprávního vysílání, které Francie předložila. Tyto odhady musí zajistit dlouhodobý finanční výhled, a danému subjektu tak umožnit zabezpečení zcela nezávislé nepřetržité služby. Korekci případných odchylek v odhadech mají zajistit mechanismy vytvořené ex post. Rozhodnutí Komise se musí týkat výpočetních parametrů ex ante a těchto mechanismů, aniž by omezovalo skutečnou výši budoucí vyrovnávací platby schválením pouze odhadovaných nákladů a příjmů, jinak by Komise stanovila a kontrolovala roční výše režimu podpor spíše než režim samotný. UER také vyjadřuje obavu, že se Komise snaží zjistit odhadovanou výši synergických účinků a zvýšení účinnosti v budoucích letech, neboť účinnost, s níž se služba obecného hospodářského zájmu poskytuje, uniká kontrole Komise podle čl. 106 odst. 2 SFEU.
(50)
Sdružení evropských komerčních televizních společností - Association des Télévisions Commerciales européennes (ACT) - ve svých komentářích ze dne 2. listopadu 2009 podporuje rozhodnutí Francouzské republiky podstatně omezit komerční reklamu u svého provozovatele veřejnoprávního vysílání. ACT poznamenává, že v daném případě nebyly splněny dvě podmínky judikatury Altmark (11), takže zamýšlený rozpočtový příspěvek představuje podporu. ACT má nicméně za to, že je-li systém financování podpory prostřednictvím poplatku vybíraného z reklamních příjmů konkurentů považován za slučitelný s právem Unie, výhody ze stažení z trhu by byly značně sníženy, zatímco takový systém by mohl v určitých ohledech způsobit větší narušení než tradiční podvojné systémy veřejného a komerčního financování.
(51)
ACT má za to, že povinnosti veřejné služby France Télévisions se údajně od roku 1994 podstatně nezměnily a jsou obdobné jako povinnosti jiných soukromých provozovatelů vysílání. Rovněž odhady vyrovnání ztráty příjmů z reklamy jsou až do roku 2012 neurčité a neberou v úvahu ani snížení s nimi spojených investičních nákladů, ani možné snížení nákladů na programovou tvorbu, která méně podléhá omezením kladeným inzerenty, ani očekávané zisky ze synergických účinků. Mechanismus přizpůsobení veřejných příjmů a příjmů z obchodní činnosti nákladům, stanovený ve smlouvě o cílech a prostředcích, by měl být přezkoumán, zejména s ohledem na proměnlivost příjmů z obchodní činnosti, jinak by Komise neměla k dispozici důvěryhodné informace, aby mohla určit skutečné náklady na poskytovanou službu a případnou nadměrnou vyrovnávací platbu. Toto ověření by bylo provedeno, aniž by podnik vedl analytické účetnictví, jak zjistil Účetní dvůr.
(52)
Nakonec má ACT za to, že podpora je fakticky financována novými poplatky, které zavádí reforma, a že pokud jde o poplatek z audiovizuální reklamy, tento poplatek zavádí ve Francii model financování veřejné služby konkurenty, od něhož bylo jinde upuštěno. Mechanismus podpory však chrání zdroje France Télévisions, ačkoli je čím dál zjevnější, že inzerenti nepřenesou celou svoji poptávku na konkurenční kanály. Kromě toho by takový mechanismus zvětšil překážky vstupu na francouzský trh.
(53)
France Télévisions se ve svých připomínkách ze dne 2. listopadu 2009 domnívá, že oznámený mechanismus jí neposkytuje žádné hospodářské zvýhodnění vůči jejím konkurentům, neboť i když je chráněna před ztrátou příjmů z obchodní činnosti, stát jí na druhé straně uložil omezení v jiné oblasti, kde není omezen žádný ze soukromých objektů na trhu: ukončení vysílání reklamy. Až nabude ukončení vysílání reklamních spotů účinnosti, zmizí jakékoli narušení hospodářské soutěže na tomto trhu, zatímco tlak na konkurenty v oblasti sponzorování bude vzhledem k omezené existenci skupiny France Télévisions nulový. Pokud jde o nákup audiovizuálních práv zvaných „premiums“, zatímco kanál TF1 dosáhl 96 nejvyšších sledovaností ze 100 a v roce 2008 18 z 20 nejvyšších sledovaností, France Télévisions nemá žádnou výhradní smlouvu s velkými americkými distribučními společnostmi. Kromě toho musí investovat do audiovizuální tvorby s požadavky na kvalitu, jež jsou neslučitelné s cíli sledovanosti komerčních televizních kanálů. Pokud jde o prodej programů, domnívá se, že je zastoupena pouze okrajově.
(54)
France Télévisions má navíc za to, že jelikož částka, která jí bude přidělena, závisí každý rok předběžně, konkrétně a objektivně na nákladech na její poslání, s korekcí ex post v případě odchylky od skutečných nákladů, splňuje oznámený mechanismus druhou podmínku judikatury Altmark. Čtvrtá podmínka této judikatury by byla rovněž splněna, neboť synergických účinků, kterých v minulosti nebylo možno využít, bude možné využít po právní reorganizaci a změně stanov; tato čtvrtá podmínka nevyžaduje, aby byla služba poskytována za co nejnižší náklady, ale aby tyto náklady odpovídaly nákladům průměrného a řádně řízeného podniku.
(55)
Pokud jde o podmínky slučitelnosti oznámeného mechanismu s vnitřním trhem: jelikož má tento mechanismus nadále existovat ještě mnoho let, nebude podle France Télévisions možné s dostatečnou jistotou zjistit čisté náklady veřejné služby tak, aby mohla Komise provést kontrolu ex ante a ověřit, zda nedošlo k nadměrné vyrovnávací platbě. Zatímco informativní odhady na léta 2010 až 2012 nejsou neslučitelné s možností dosáhnout přiměřeného zisku nebo s možností vytvořit rezervu omezenou na 10 % ročních výdajů na veřejnou službu, zákonná ustanovení a právní předpisy zřizující kontrolu ex post umožní v každém případě zajistit přiměřené financování. France Télévisions se domnívá, že - vzhledem k tomu, že kolísání nákladů na její programovou skladbu závisí na jejích redakčních výběrech - je povinna plnit pouze zákonem uložené povinnosti veřejné služby a že má Francouzská republika naprostou volnost při vymezování jejich obsahu. Tyto povinnosti se kromě toho projevují v požadavku na sledovanost, který se ukončením vysílání reklamních spotů nezmírnil. Naopak bude muset být získán větší počet programů.
(56)
Televizní kanál Métropole Télévisions (M6) má ve svých připomínkách ze dne 2. listopadu 2009 za to, že zamýšlený systém financování představuje státní podporu ve smyslu článku 107 SFEU, zejména pokud by nebyly splněny druhá a čtvrtá podmínka judikatury Altmark: vyrovnávací platbu založenou na odhadu ztráty obchodních příjmů, které jsou svou povahou (a v praxi) proměnlivé, nelze považovat za vycházející z objektivních a transparentních výpočetních parametrů nákladů veřejné služby. Základem pro výpočet kromě toho nejsou náklady průměrného a řádně řízeného podniku tohoto odvětví, nýbrž náklady skupiny France Télévisions, která je podle četných informací řízena neefektivně, což zvyšuje náklady veřejné služby, které společenství nese.
(57)
Pokud jde o slučitelnost opatření s vnitřním trhem, M6 má za to, že zamýšlený systém financování je nezákonný, neboť strukturálně vede k nadměrné vyrovnávací platbě za náklady veřejné služby. Směrnice Komise (ES) č. 2006/111/ES ze dne 16. listopadu 2006 o zprůhlednění finančních vztahů mezi členskými státy a veřejnými podniky a o finanční průhlednosti uvnitř jednotlivých podniků (12) ukládá Francii, aby veškeré náklady a výnosy služby obecného zájmu byly správně přičteny na základě důsledně uplatňovaných zásad analytického účetnictví. Jak však zdůraznil Účetní dvůr, France Télévisions takové účetní nástroje nemá. K výpočtu výše vyrovnávací platby by tedy nemohl sloužit žádný objektivní údaj. K nadměrné vyrovnávací platbě by nevyhnutelně došlo, neboť dotace je vypočtena na základě příjmů z obchodní činnosti, které nespadají do poslání veřejné služby, ani nemohou být zohledněny v jejích nákladech. Nahodilá povaha odhadů ušlých příjmů a neexistence analýzy nákladů by nevyhnutelně způsobily také nadměrnou vyrovnávací platbu.
(58)
Zahrnutí nových poplatků do mechanismu financování zhoršuje negativní dopady podpor na trhy, na nichž se nakupují audiovizuální práva a kde špatné řízení France Télévisions zaštítěné veřejnými podporami zvyšuje náklady konkurentů, a na reklamní činnost, kterou France Télévisions přenese do oblasti sponzorování, aniž by kanál M6 s ohledem na svůj odlišný profil sledovanosti mohl obsadit prostor, který France Télévisions opustila. Za těchto podmínek by mohlo být oprávněné pouze financování ex post. Mechanismus by byl tudíž strukturálně nezákonný, pokud by nebyly zavedeny mechanismy nezávislé kontroly ex post, která by zaručila, že nedojde k nadměrné vyrovnávací platbě na základě reálných číselných údajů, přičemž podle M6 by zavedení těchto mechanismů ve Francii by bylo neúčinné.
(59)
Ve svých připomínkách ze dne 2. listopadu 2009 staví televizní kanál Télévision Française 1 (TF 1) reformu financování France Télévisions do kontextu strukturálních změn ovlivňujících trh s reklamou, na němž dochází k silnému rozvoji internetu. Televize představovala v roce 2008 pouze asi 11 % z 33 miliard EUR výdajů na komunikace inzerentů. Obrat z reklamy televizních kanálů vysílajících pozemní digitální cestou vzrostl od ledna do září 2009 o 60 % oproti poklesu o 8 % v případě všech tří soukromých kanálů v historii televize. Daně a poplatky odvedené TF1 za rok 2008 představují 60 % jeho výsledku. Víceleté smlouvy o nabývání vysílacích práv, cenová inflace a nepružnost nákladů včetně nákladů na programovou skladbu, jež jsou způsobeny právními požadavky v oblasti produkce a vysílání francouzských a evropských děl, jež představují 30 % z celkového objemu poplatků, zmenšují podle TF1 jeho manévrovací prostor. Skutečnost, že bude podléhat novému audiovizuálnímu poplatku, by posílila narušení hospodářské soutěže na trhu.
(60)
Možný přesun poptávky inzerentů na TF1 je veřejně oznámeným předmětem poplatku z audiovizuální reklamy. Nejenže k očekávanému přesunu obratu ve výši 350 milionů EUR na všechny tři pozemní televizní kanály v roce 2009 nedošlo, tyto kanály dokonce vykázaly pokles o 450 milionů EUR oproti odhadům. Kromě toho by byl rozsah tohoto přesunu každopádně omezen právními předpisy, které při provádění práva Evropské unie omezují čas vysílání reklam na maximálně dvanáct minut za jednu vysílací hodinu, pokud se nepřekročí celodenní průměr šesti minut za hodinu.
(61)
TF1 se domnívá, že poplatek představuje státní podporu ze dvou důvodů: tím, že France Télévisions již ve skutečnosti nebude povinna platit poplatek po 30. listopadu 2011 (k tomuto datu bude povinna ukončit vysílání reklamních spotů a částky za ně inkasované tvoří základ poplatku), a za druhé tím, že France Télévisions obdrží zdroje takto získané, neboť z četných vládních a parlamentních prohlášení při debatách o návrhu zákona vyplývá, že tento poplatek je určen na financování podpory. Při posuzování podpory by tedy měl být vzat v úvahu režim zdanění určený na financování podpory, a to nezávisle na jeho zákonnosti.
(62)
Kanál TF1 se domnívá, že jeho povinnosti jsou srovnatelné a s povinnostmi skupiny France Télévisions, jejíž programy se takřka neliší od jejích. I když TF1 vítá přepracování smlouvy o cílech a prostředcích a seznamu úkolů a povinností v důsledku reformy veřejnoprávního audiovizuálního vysílání, má s odvoláním na stanovisko Účetního dvora za to, že nabídka veřejnoprávního vysílání je nedostatečně individualizována. Tak je zdůrazněno, že v dřívějších seznamech úkolů a povinností představovaly kvantitativní povinnosti vysílání 10 % programové skladby.
(63)
Stejně tak nedostatečná je kontrola nákladů a kvalita řízení France Télévisions, jež způsobují, že veřejná služba není poskytována za nejnižší náklady pro společenství a vzniká riziko nadměrné vyrovnávací platby. Komise by také v tomto ohledu měla prověřit růst zisků z obchodních činností, synergické účinky, které by měly po roce 2009 vyplynout ze založení jediného podniku France Télévisions, a sebemenší tlak na náklady na programovou skladbu vyplývající z menší závislosti inzerentů.
V. PŘIPOMÍNKY FRANCOUZSKÉ REPUBLIKY
(64)
Pokud jde o použití čl. 106 odst. 2 SFEU, Francouzská republika se ve svých připomínkách předaných dne 7. října 2009 a následně upřesněných odvolává zejména na pochybnosti Komise vyjádřené na jednu stranu ohledně přiměřenosti veřejného financování a rizika nadměrné vyrovnávací platby, na stranu druhou ohledně zohlednění nových poplatků zavedených reformou veřejnoprávního audiovizuálního vysílání za účelem posouzení slučitelnosti oznámeného opatření s vnitřním trhem.
V.1 Přiměřenost financování a kontrola ex-post rizika nadměrné vyrovnávací platby
(65)
Francouzská republika upřesňuje, že oznámené opatření není vyrovnávací platbou za ztrátu příjmů skupiny France Télévisions z reklamy, i když odhadované částky uvedené pro informaci k tomu přihlížejí, nýbrž jde o financování určené ke krytí nákladů na plnění poslání veřejné služby. Potřeby financování se budou muset vyvíjet v závislosti na změnách nákladů na programovou skladbu, na kolísání příjmů z obchodní činnosti nebo na vysílacích prostředcích.
(66)
Francouzská republika zdůrazňuje, že potvrzení ex ante týkající se neexistence rizika nadměrné vyrovnávací platby je nutno provést ověřením existence kontrolních mechanismů stanovených právními a správními předpisy v souladu s judikaturou a prováděcí praxí Komise, a nikoli s ohledem na uvedené odhadované orientační částky dotace a budoucích nákladů. Orientační částky jsou uvedeny pro ilustraci na základě obchodního plánu schváleného orgány dozoru a France Télévisions. Metoda výpočtu dotace nespočívá v odhadu snížení příjmů France Télévisions z reklamy. Výpočet bude spočívat v obecném vzorci: pro každý rok bude kombinovaná částka příspěvku na veřejnoprávní audiovizuální vysílání a rozpočtové dotace - při dodržení závazků Francouzské republiky a kontrolních mechanismů ex post stanovených právními a správními předpisy - úměrná nákladům na poslání veřejné služby France Télévisions sníženým o příjmy z obchodní činnosti.
(67)
Kromě toho, pokud jde o nové inovativní audiovizuální služby uvedené ve sdělení o vysílání, Francouzská republika zdůrazňuje, že některé jsou již uvedeny v novém seznamu úkolů a povinností France Télévisions a v pozměněné smlouvě o cílech a prostředcích, které byly a budou předmětem předběžných a pravidelných kontrol a konzultací, jež jsou popsány výše. Pokud jde o budoucí vývoj, Francie se domnívá, že zavedení každé významné nové služby musí být zapracováno do smlouvy o cílech a prostředcích, na niž se budou vztahovat tytéž kontroly.
(68)
Kromě toho, vzhledem k nabytí účinnosti sdělení o vysílání po zahájení tohoto řízení se Francouzská republika zavazuje ke zdokonalení svého systému finanční kontroly ex post, aby vyhověla nově upřesněným pravidlům tohoto sdělení ve věci mechanismu finanční kontroly. Bylo tak stanoveno, že se změní článek 2 nařízení č. 2007-958 ze dne 15. května 2007. Účelem této změny je:
-
zajistit, aby zpráva o oddělených účtech - což je požadavek umožňující zajistit kontrolu, zda nedošlo k nadměrné vyrovnávací platbě - byla, podobně jako zpráva podle článku 3, kontrolována externím subjektem, jehož výběr podléhá schválení ministra odpovědného za komunikace, předána tomuto ministrovi, jakož i národnímu shromáždění a senátu, a vyhotovena na náklady France Télévisions,
-
zdokonalit funkční mechanismus schopný zajistit skutečné navrácení případných nadměrných vyrovnávacích plateb nebo křížových dotací, které by tyto oddělené účty odhalily a které by nebyly slučitelné s článkem 53 zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 o svobodě sdělovacích prostředků, jakož i se sdělením Komise o vysílání.
(69)
Francouzské orgány se za účelem zdokonalení informovanosti Komise v průběhu prvních let reformy, která byla zahájena zákonem č. 2009-258 ze dne 5. března 2009, rovněž zavazují sdělovat Komisi v letech 2010 až 2013:
-
zprávy vypracované podle článků 2 a 3 výše uvedeného pozměněného nařízení ve lhůtě nejpozději šesti měsíců po schválení účtů valnou hromadou, včetně údajů týkajících se vývoje podílů na trhu s reklamou od roku 2007,
-
veřejné údaje o monitoringu plnění poslání veřejné služby France Télévisions, jako je výroční zpráva o televizních kanálech vypracovaná Nejvyšší radou pro audiovizuální vysílání (ustanoveno článkem 18 zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986) a zápis ze slyšení prezidenta France Télévisions před parlamentními výbory (kulturní a finanční výbory národního shromáždění a senátu) ohledně ročního plnění smlouvy o cílech a prostředcích (jak stanoví článek 53 výše uvedeného zákona).
V.2 Zohlednění nových poplatků zavedených reformou veřejnoprávního audiovizuálního vysílání
(70)
Francouzská republika má za to, že ve svém oznámení nepřihlédla k novým poplatkům z reklamy a elektronických komunikací. I když byly tyto poplatky zavedeny stejným legislativním nástrojem, kterým byla zavedena reforma, nespadají do oznámeného opatření.
(71)
Francouzská republika upřesňuje, že veřejná prohlášení před hlasováním o zákonu, o němž se zmiňuje rozhodnutí o zahájení řízení, později popřená ustanoveními tohoto zákona, nepostačují ke zjištění vztahu závazného určení mezi poplatky a financováním podpory podle práva Evropské unie. Podle francouzského práva jsou tyto poplatky vybírány ve prospěch souhrnného státního rozpočtu, přispívají k financování veškerých veřejných výdajů a odpovídají zásadám rozpočtové univerzálnosti a jednotnosti, které jsou součástí ústavnosti veřejných financí jako celku. Podle článku 36 ústavního zákona ze dne 1. srpna 2001 o rozpočtových zákonech může částečné nebo úplné přidělení zdroje určeného ve prospěch státu právnické osobě vyplývat pouze z výslovného ustanovení rozpočtového zákona, který v daném případě neexistuje.
(72)
Francouzská republika kromě toho zdůrazňuje, že neexistuje návrh směřující k vytvoření vztahu závazného určení mezi uvedenými poplatky a financováním France Télévisions. Upřesňuje, že pokud by měla být zvažována změna struktury režimu, francouzské orgány by přikročily k novému oznámení Komisi podle ustanovení čl. 108 odst. 3 SFEU.
VI. POSOUZENÍ PODPORY
VI.1 Existence podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU
(73)
Článek 107 odst. 1 SFEU stanoví, že: „Podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li Smlouvy jinak“. Tyto prováděcí podmínky jsou zkoumány níže:
VI.1.1 Státní zdroje
(74)
Rozpočtové podpory, které jsou předmětem tohoto oznámení, budou každoročně začleněny do rozpočtového zákona stanovujícího rozpočet francouzského státu. Jedná se tedy o opatření poskytnutá prostřednictvím státních zdrojů.
VI.1.2 Selektivní hospodářské zvýhodnění
(75)
Mechanismus rozpočtové podpory doplňující veřejné zdroje poskytnuté skupině France Télévisions je selektivní, neboť z něho bude mít výhody pouze France Télévisions. Roční rozpočtová podpora provozu, která má zejména umožnit, aby podnik pokračoval v činnosti, jej ochrání před ztrátou obchodních příjmů z reklamy, které až dosud částečně financovaly jeho výdaje a investice. France Télévisions tak bude moci dosáhnout takového podílu sledovanosti, který by bez rozpočtové podpory nemohla očekávat. Dostává se jí tak hospodářského zvýhodnění, jehož by nemohla dosáhnout jiným způsobem, nebo v tomto případě podpory, kterou by za jiných tržních podmínek, to znamená takových, za nichž působí její soukromí konkurenti, nezískala.
(76)
Komise kromě toho poznamenává, že Francouzská republika nevyslovila připomínky zpochybňující hodnocení Komise v rozhodnutí o zahájení řízení v tom ohledu, že by plánované dotace nesplňovaly kumulativní kritéria judikatury Altmark, a poskytovaly by tudíž hospodářské zvýhodnění představující státní podporu (13). Kromě toho poznamenává, že bez újmy na pozdějším vývoji řízení a výsledků France Télévisions v budoucích letech, zpráva francouzského Účetního dvora o France Télévisions - která byla zveřejněna v říjnu 2009 po rozhodnutí o zahájení řízení - podporuje její argumentaci, podle níž čtvrtá podmínka nebyla splněna.
(77)
Z předchozího zkrátka vyplývá, že rozpočtové podpory pouze pro skupinu France Télévisions prostřednictvím finančních zdrojů francouzského státu poskytují tomuto podniku selektivní zvýhodnění.
VI.1.3 Narušení hospodářské soutěže a nepříznivý vliv na obchod mezi členskými státy
(78)
France Télévisions působí v oblasti produkce a vysílání programů, které komerčně využívá, a to zejména vysíláním placené reklamy inzerentů nebo sponzorovaných programů ve své programové tvorbě a prodejem svých vysílacích práv nebo nákupem takových práv. Tyto obchodní činnosti jsou prováděny v konkurenci s jinými televizními kanály, jako například TF1, M6 a Canal+, zejména ve Francii, kde France Télévisions, jak zdůrazňují francouzské orgány, představuje čelní audiovizuální skupinu. Podíl France Télévisions by v roce 2010 měl činit asi 10 %, což by z ní stále činilo třetího nejvýznamnějšího dodavatele na francouzském trhu.
(79)
Až do termínu zrušení komerční reklamy koncem roku 2011 bude France Télévisions nadále působit na francouzském trhu televizní komerční reklamy v konkurenci s jinými provozovateli vysílání, i když vysílací časy budou omezeny. France Télévisions bude moci i po roce 2011 nabízet své služby inzerentům v oblasti reklamy na výrobky pod jejich obecným označením nebo v oblasti sponzorování pořadů v konkurenci s ostatními provozovateli vysílání působícími ve Francii. I když konkurenti France Télévisions plně využijí téměř úplného ústupu France Télévisions z trhu s reklamou, ke kterému došlo následkem reformy, France Télévisions bude na tomto trhu přesto nadále působit. Na základě odhadů příjmů z reklamy a sponzorování France Télévisions, které předložily francouzské orgány, si France Télévisions co do obratu a tržního podílu stálých konkurentů ve srovnání s rokem 2007 udrží v roce 2012 ještě 3,3 % trhu oproti více než zhruba 50 % v případě TF1 a 20 % v případě M6.
(80)
France Télévisions bude moci dosáhnout podílu na sledovanosti, kterého by nemohla dosáhnout bez dotčené rozpočtové podpory, což může mít dopad na sledovanost jiných provozovatelů vysílání, a tudíž na jejich obchodní činnost, čímž by došlo k porušení podmínek hospodářské soutěže. France Télévisions každopádně bude také nadále působit na trzích nákupu a prodeje audiovizuálních práv, její vyjednávací možnosti zůstanou díky uvedené podpoře zachovány. Pokračující investování do programové tvorby, které rozpočtové podpory umožňují, ovlivňuje tudíž míru, v níž může France Télévisions na těchto trzích nakupovat nebo prodávat.
(81)
Z výše uvedeného vyplývá, že rozpočtové podpory prostřednictvím finančních zdrojů francouzského státu pouze ve prospěch skupiny France Télévisions narušují nebo přinejmenším ohrožují hospodářskou soutěž v komerčním provozování vysílání ve Francii a v určité míře v jiných členských státech, kde se programy France Télévisions vysílají.
(82)
Trhy prodeje a nákupu audiovizuálních programů a vysílacích práv, na nichž France Télévisions působí, mají mezinárodní rozměr, i když nabytí práv je obvykle územně omezeno hranicemi členského státu. Kromě toho je vysílání programů France Télévisions, které může pokračovat díky státní podpoře, přijímáno v dalších členských státech, například v Belgii a v Lucembursku. France Télévisions vysílá také programy prostřednictvím internetu, které jsou dostupné i mimo území Francie.
(83)
Za těchto podmínek mohou zamýšlené rozpočtové podpory porušit podmínky hospodářské soutěže a nepříznivě ovlivnit obchod mezi členskými státy.
VI.1.4 Závěr ohledně existence státní podpory
(84)
Vzhledem k výše uvedenému představují rozpočtové podpory, které Francouzská republika zamýšlí poskytnout France Télévisions, státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, jejíž slučitelnost s vnitřním trhem je nutno posoudit.
VI.2 Slučitelnost podle čl. 106 odst. 2 SFEU
(85)
Ustanovení čl. 106 odst. 2 SFEU stanoví, že „podniky pověřené poskytováním služeb obecného hospodářského zájmu nebo ty, které mají povahu fiskálního monopolu, podléhají pravidlům obsaženým ve Smlouvách, zejména pravidlům hospodářské soutěže, pokud uplatnění těchto pravidel nebrání právně nebo fakticky plnění zvláštních úkolů, které jim byly svěřeny. Rozvoj obchodu nesmí být dotčen v míře, která by byla v rozporu se zájmem Unie“.
(86)
Komise ve svém sdělení o vysílání formuluje zásady, jimiž se řídí při uplatňování článku 107 a čl. 106 odst. 2 SFEU o financování organizací veřejnoprávního vysílání státem. Posouzení Komise se v tomto ohledu týká obou následujících hledisek:
-
existence přesné a jasné definice poslání veřejné služby v úředním aktu, včetně poskytování významných nových služeb, podléhající mechanismům účinné kontroly subjektem nezávislým na provozovateli vysílání,
-
přiměřenost a transparentnost veřejného financování vyrovnávacích plateb nezbytných k tomuto poslání, aniž by vyrovnávací platby převýšily částku čistých nákladů poslání veřejné služby, které také podléhá účinným kontrolám.
VI.2.1 Přesná a jasná definice poslání veřejné služby v úředním aktu podléhající účinným kontrolám
(87)
Jak bylo upřesněno výše, Komise ve svém rozhodnutí o zahájení řízení a z důvodů v něm uvedených nevyslovila pochybnosti ani ohledně přiměřenosti definice poslání veřejné služby a zmocnění k němu, které bylo France Télévisions uloženo úředními akty, ani ohledně přiměřenosti prováděných externích kontrol způsobu, jímž France Télévisions plní uložené povinnosti, jak byly popsány výše. Komise má tudíž za to, že příslušná ustanovení pozměněného zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 (články 43-11, 44, 48 a 53) a jeho prováděcí nařízení nebo úřední akty týkající se zejména seznamu úkolů a povinností (nařízení č. 2009-796 ze dne 23. června 2009) a smlouvy o cílech a prostředcích jsou v souladu s prováděcími pravidly čl. 106 odst. 2 SFEU, která se týkají posuzování podpor, jež jsou poskytovány službám veřejnoprávního vysílání a uvedeny ve sdělení o vysílání.
(88)
Tento závěr se shodoval s dřívějšími závěry Komise v této věci podle tehdy platného sdělení, v jejích rozhodnutích z let 2003 a 2005 o France 2 a France 3 a z let 2008 a 2009 o France Télévisions.
(89)
Proto je zbytečné zkoumat celkem obecné připomínky, kterými se určité zúčastněné strany snaží potvrdit údajnou podobnost programové tvorby veřejnoprávních televizí a konkurentů, které jsou ve skutečnosti v rozporu s připomínkami jiných zúčastněných stran a které nemohou toto hodnocení změnit.
(90)
Pozměněný zákon č. 86-1067 o svobodě sdělovacích prostředků definuje rozsáhle, kvalitativně, avšak přesně povinnosti veřejné služby France Télévisions. Ta se musí zejména zaměřit na širokou veřejnost a předkládat různorodou nabídku odpovídající uloženému cíli při zohlednění hledisek pluralismu a demokratických, sociálních, občanských a kulturních potřeb společnosti. To, že jsou určití konkurenti z důvodu svého členství v Evropské vysílací unii povinni (UER) dodržovat stanovy této unie, jak zdůrazňuje FFTCE, nevytváří překážku zvláštním povinnostem veřejné služby uvedeným v úředních aktech Francouzské republiky, které jsou na rozdíl od povinností vyplývajících z členství v UER uloženy pouze France Télévisions.
(91)
Povinnosti France Télévisions jsou kromě toho v případě potřeby upřesněny ještě v seznamu úkolů a povinností a smlouvě o cílech a prostředcích a doplněny přesnými a kvantifikovanými ukazateli, jichž má být dosaženo v jejich programové skladbě a jimiž se nemusí konkurenční provozovatelé vysílání řídit. Veřejné prostředky jsou přidělovány France Télévisions proto, aby mohla dosáhnout cílů a splnit povinnosti veřejné služby, které jsou stanoveny právními a správními předpisy v obecném zájmu, kdežto soukromé zdroje jsou přidělovány konkurenčním provozovatelům vysílání za čistě výdělečným účelem. Stejně tak existence omezení stanovených předpisy nebo dobrovolně přijatých subjekty při provozování vysílání sama o sobě neznamená, že nabídka veřejnoprávních a soukromých provozovatelů vysílání je nerozlišená. Plnění těchto povinností veřejné služby vyplývajících ze zákona kromě toho podléhá - na rozdíl od povinností vyplývajících z členství v UER - pravidelným externím kontrolám, zejména parlamentním.
(92)
Mimo to SACD zdůrazňuje intenzivní angažování France Télévisions ve prospěch původní francouzské audiovizuální a filmové tvorby ve srovnání s konkurenty, na něž se vztahují mnohem menší povinnosti. Je jisté, že SACD ve svých připomínkách nijak nepodporuje ani nevysvětluje důvody, proč by měla být dovážená nefrancouzská díla, případně díla z jiných členských států, méně kvalitní než ta, která bude financovat France Télévisions. Pevné angažování ve prospěch původní tvorby, zvýšené výslovně i ve srovnání s konkurenty, totiž přispívá k uspokojení sociálních a kulturních potřeb francouzské společnosti, které musí programová tvorba France Télévisions vzhledem ke svým povinnostem služby obecného zájmu uspokojovat, a je s těmito potřebami přímo spojeno.
(93)
S ohledem na informace, které poskytla Francouzská republika, musí být toto kladné hodnocení definice a kontroly poslání veřejné služby France Télévisions rozšířeno na mechanismy určené k zavedení nových významných audiovizuálních služeb ve smyslu sdělení o vysílání, které nabylo účinnosti po rozhodnutí o zahájení tohoto řízení. Tyto služby, které rozšiřují programovou nabídku vysílání na jiné nosiče nebo formáty, jsou začleněny do seznamů úkolů a povinností a do smluv o cílech a prostředcích France Télévisions, které mimo jiné upřesňují a tlumočí zákonem stanovená poslání služby obecného hospodářského zájmu. Tyto dokumenty byly přijaty nařízením, jak je uvedeno výše, takže nové, již plánované služby a případné budoucí služby jsou předmětem stejných specifických postupů konzultace ex ante a kontroly ex post každoročního plnění, jako je tomu u uvedených poslání.
(94)
Je tedy vcelku zřejmé, že definice poslání veřejné služby, jíž byla pověřena France Télévisions, jakož i příslušné mechanismy kontroly, jsou v souladu s pravidly a zásadami stanovenými sdělením o vysílání, které samotné vycházejí z judikatury soudů Evropské unie.
VI.2.2 Přiměřenost a transparentnost veřejného financování
(95)
Mechanismus financování, který oznámila Francouzská republika a jehož součástí je každoroční dotace na vyrovnání úbytku a poté zániku reklamních spotů, má být víceletý a má tudíž fungovat i po zákonem stanoveném datu ukončení vysílání reklamních spotů; ve skutečnosti se jedná o listopad 2011.
(96)
Každoroční veřejné financování bude zahrnovat přidělení části zdrojů z příspěvku na veřejnoprávní vysílání, dříve poplatku, a roční dotaci podle zákona č. 2009-258 ze dne 5. března 2009. Ke stávající podpoře schválené Komisí rozhodnutím ze dne 20. dubna 2005, kterou plánovaný mechanismus nemění, se tudíž připojí rozpočtová podpora, jejíž přesnou výši stanoví každoročně rozpočtový zákon pro běžné finanční období. Francouzská republika ve svých připomínkách upřesňuje, že výše roční dotace bude stanovena ex ante před každým finančním obdobím na základě odhadovaných čistých nákladů veřejné služby.
(97)
To ostatně vyplývá z odhadů, které pro ilustraci poskytly francouzské orgány jako odpověď na pochybnosti Komise vyslovené v rozhodnutí o zahájení řízení. Komise bere na vědomí orientační charakter, který francouzské orgány přisuzují odhadům v obchodním plánu, a uznává, že pro podnik pověřený posláním veřejné služby, který za tím účelem musí nést víceleté náklady, je prospěšné, aby měl k dispozici finanční rámec stanovený obchodním plánem zahrnutým do dodatku smlouvy o cílech a prostředcích. Z výše uvedeného vyplývá, že orientační celkové veřejné zdroje, které jsou v něm uvedeny, souvisejí i přes jejich nižší hodnotu s položkami hrubých nákladů na poskytování této služby plánovaných pro období let 2010 až 2012.
(98)
Vzhledem k relativní předvídatelnosti hrubých nákladů, které jsou méně proměnlivé než příjmy z obchodní činnosti sloužící ke stanovení čistých nákladů, orientační číselné údaje v obchodním plánu podporují apriori tvrzení Francouzské republiky ohledně rozhodující povahy kritéria čistých nákladů na veřejnou službu pro stanovení roční částky budoucí dotace. Povinnost finančního vyrovnání od státu, jež stanoví zákon č. 2009-258 ze dne 5. března 2009, vyvolá oznámenou rozpočtovou podporu, aniž by podmínila její výši ve srovnání s případným odhadem ušlých příjmů z reklamy z důvodu zániku reklamních spotů.
(99)
Takový přístup je zřejmě objektivně oprávněný. Vzhledem k dlouhodobé povaze dotace by ke stanovení její výše v poměru k tomu, jaké by byly příjmy z reklamy, kdyby reklamní spoty nebyly zákonem zrušeny, například stanovením její výše podle příjmů před oznámením a zavedením reformy, a případně upravené v závislosti na vývoji trhu s televizní reklamou, docházelo čím dále tím svévolněji. Kdyby výše dotace byla takto vypočtena v poměru k předpokládaným příjmům, výraznější snížení hrubých nákladů na veřejnou službu, než se plánovalo, vyplývající například z budoucích synergických účinků při založení jediného podniku France Télévisions by mohlo vyvolat riziko nadměrné vyrovnávací platby z veřejných zdrojů.
(100)
Způsob výpočtu roční dotace v poměru k nákladům na poslání veřejné služby sníženým o nadále existující čisté příjmy z obchodní činnosti je mimo jiné v souladu se závazkem Francouzské republiky vyjádřeným nyní v článku 44 pozměněného zákona č. 86-1067 o svobodě sdělovacích prostředků a v článku 2 nařízení o finančních vztazích mezi francouzským státem a subjekty odvětví veřejnoprávního vysílání, aby veřejné zdroje přidělené France Télévisions nepřevýšily čisté náklady na plnění povinností veřejné služby, jimiž byla pověřena. Jak připomínají francouzské orgány, tento závazek a výše uvedená ustanovení jsou plně použitelná pro oznámenou rozpočtovou podporu a pro mechanismus ročního veřejného financování, jehož bude od nynějška nedělitelnou částí.
(101)
V důsledku toho se způsob výpočtu každoroční dotace v poměru k čistým nákladům poslání veřejné služby - a tudíž sníženým o nadále existující čisté příjmy z obchodní činnosti - jeví jako přiměřený ve smyslu sdělení Komise o vysílání.
(102)
V tomto ohledu nemohou protichůdné připomínky určitých zúčastněných stran tento závěr vyvrátit:
-
připomínky FFTCE prohlašující, že vyrovnávací platba za ušlý zisk z příjmů z reklamy, které nejsou součástí poslání veřejné služby, nespadá do financování tohoto poslání, nelze brát v úvahu, stejně jako připomínky M6 ohledně proměnlivosti, a tudíž nepřesnosti odhadů ztráty příjmů z obchodní činnosti; roční výše dotace musí být stanovena ex ante v závislosti na čistých nákladech veřejné služby France Télévisions, odhady výše dotace, které poskytla Francouzská republika na roky 2010, 2011 a 2012, jsou mimo jiné čistě orientační,
-
připomínky kanálu M6 potvrzující, že údajná neexistence nástrojů analytického účetnictví ve France Télévisions, na niž poukázal francouzský Účetní dvůr, strukturálně vede k nadměrné vyrovnávací platbě tím, že se dotace zakládá na neobjektivních složkách nákladů, nejsou stejně jako připomínky TF1 ohledně nadměrné vyrovnávací platby za nekontrolované nebo nesprávně řízené náklady odůvodněné; za prvé, Účetní dvůr poukázal v září 2009 na neexistenci kontrolních řídících nástrojů, které by na úrovni skupiny France Télévisions integrovaly nástroje analytického účetnictví dceřiných společností, a nikoli na neexistenci jakýchkoli řídících nástrojů analytického účetnictví; každá společnost skupiny France Télévisions analytické účetnictví vede.
-
Za druhé, posuzování slučitelnosti vyrovnávací platby s vnitřním trhem se na rozdíl od posuzování existence hospodářského zvýhodnění France Télévisions netýká nákladů, které by v odvětví vynaložil průměrný a řádně řízený podnik při poskytování služby obecného zájmu, nýbrž nákladů, které skutečně vynaloží France Télévisions, a to včetně stanoveného budoucího snížení; jak bylo ovšem uvedeno výše, celková výše veřejných zdrojů, která má být vyplacena France Télévisions, bude a priori nižší než náklady vynaložené na poskytování veřejné služby a bude určena tak, aby po odečtení čistých příjmů z obchodní činnosti nedošlo k nadměrným vyrovnávacím platbám.
(103)
Tyto neopodstatněné připomínky, pokud jde o předběžné stanovení výše každoročních dotací, mimo jiné neberou v úvahu existenci mechanismů kontroly ex post. Jak se uvádí níže, po každoročním předběžném stanovení výše dotace v rozpočtovém zákoně pro dané finanční období totiž následují mechanismy kontroly ex post, popřípadě vrácení dotace.
(104)
Sdělení o vysílání stanoví, že členské státy musejí zavést vhodné mechanismy k zamezení jakékoli nadměrné vyrovnávací platby a pravidelně kontrolovat využívání veřejného financování. Účinnost kontroly, jak byla upřesněna ve sdělení, by měla vyplynout z jejího pravidelného provádění nezávislým subjektem ve spojení s mechanismy pro vrácení případných nadměrných vyrovnávacích plateb nebo pro správné určení případných rezerv v následujícím období, které nepřevyšují 10 % každoročních nákladů veřejné služby na jedné straně, nebo případných křížových dotací na straně druhé.
(105)
Článek 44 zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 upřesňuje, že „veřejné zdroje přidělené subjektům veřejnoprávního audiovizuálního odvětví jako vyrovnání za povinnosti veřejné služby, které jim byly uloženy, nepřesahují výši nákladů na plnění uvedených povinností“. Toto ustanovení vyplývá ze závazků Francouzské republiky výslovně začlenit do zákona zásadu neposkytování nadměrných vyrovnávacích plateb za povinnosti veřejné služby stanovenou v rámci řízení, které vedlo k rozhodnutí Komise o slučitelnosti ze dne 20. dubna 2005 týkajícím se použití zdrojů z televizních poplatků (14).
(106)
Nařízení č. 2007-958 ze dne 15. května 2007 o finančních vztazích mezi státem a organizacemi veřejného sektoru audiovizuální komunikace zahrnuje do svého článku 2 stejná ustanovení jako článek 53 zákona ze dne 30. září 1986 s přihlédnutím k „přímým nebo nepřímým příjmům získaným z poslání veřejné služby“ a upřesňuje, že náklady na výkon veřejné služby byly určeny pomocí oddělených účtů. Nařízení v článku 3 stanoví, že France Télévisions a její dceřiné společnosti musí dodržovat při všech obchodních činnostech obvyklé tržní podmínky a že externí subjekt vypracuje roční zprávu o plnění této povinnosti, která bude předávána odpovědnému ministrovi, národnímu shromáždění a senátu. Na toto poslední ustanovení se odkazovalo také v závazcích Francouzské republiky uvedených v rozhodnutí Komise ze dne 20. dubna 2005, které je ve výše zmíněno v 7. bodě odůvodnění.
(107)
Tribunál Evropské unie rozhodl, že jak ustanovení potvrzující zásadu neposkytování nadměrných vyrovnávacích plateb, tak kontrola a prověrky podmínek, jimiž se France Télévisions řídí při svých obchodních činnostech, plně reagují na obavy, které Komise vyjádřila v průběhu řízení, jež vedlo k rozhodnutí ze dne 20. dubna 2005 (15). Tribunál ostatně potvrdil přiměřenost kontrol prováděných ex post a týkajících se dodržování těchto závazků (16).
(108)
Komise obdržela a prozkoumala zprávy o provádění článků 2 a 3 nařízení, které se týkají finančních období 2007 a 2008 (zprávy vypracované podle článku 3 nařízení, které byly za rok 2007 schváleny auditory společností PriceWaterhouseCoopers a KPMG a za rok 2008 společností Cabinet Rise), jakož i návrh zprávy za rok 2009 podle článku 2. V dostupných zprávách se dospělo k závěru, že veřejné zdroje přidělené skupině France Télévisions nepřesáhly čisté náklady na plnění povinností veřejné služby, jež byly France Télévisions uloženy, a že France Télévisions dodržovala obvyklé tržní podmínky při všech svých obchodních činnostech. Což tedy vylučuje případné křížové dotace mezi obchodními činnostmi a činnostmi veřejné služby. Na rozdíl od toho, co tvrdí zejména M6, z dotyčných zpráv mimo jiné vyplývá, že je pomocí stávajících účetních nástrojů možné zřídit nákladové a příjmové účty veřejné služby jednotlivých kanálů France Télévisions.
(109)
Podmínky kontroly ex post veřejných zdrojů stanovené nařízením č. 2007-958 se použijí na oznámenou rozpočtovou podporu. Celkové veřejné zdroje přidělené France Télévisions nepostačovaly od zavedení kontroly ke krytí čistých nákladů na plnění povinností veřejné služby, takže otázka poskytnutí případné nadměrné vyrovnávací platby nevyvstala. Ze střednědobých odhadů nákladů a příjmů uvedených v obchodním plánu a shrnutých pro ilustraci ve výše uvedené tabulce 1 vyplývá, že se v roce 2012 počítá s mírným přebytkem, který by měl být v případě, že se potvrdí a že není nezbytný ke snížení plánovaných schodků v letech 2010 a 2011, za běžných podmínek přednostně určen na výdaje ve prospěch audiovizuální tvorby.
(110)
Francouzská republika se v každém případě zavázala ke změně článku 2 nařízení č. 2007-958 ze dne 15. května 2007, aby uvedla stávající mechanismus do souladu s upřesněními, které byly v roce 2009 nově zavedeny sdělením o vysílání. Cílem takového postupu je, aby:
-
se zajistilo, že roční zpráva o oddělených účtech bude, podobně jako zpráva podle článku 3, zkontrolována externím subjektem, jehož výběr podléhá schválení ministra odpovědného za komunikace, předána tomuto ministrovi, jakož i národnímu shromáždění a senátu, a vyhotovena na náklady France Télévisions,
-
se zdokonalil funkční mechanismus schopný zajistit skutečné navrácení případných nadměrných vyrovnávacích plateb nebo křížových dotací, které by tyto oddělené účty odhalily a které by nebyly slučitelné s článkem 53 zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 o svobodě sdělovacích prostředků, jakož i se sdělením o vysílání.
(111)
Za těchto podmínek je zřejmé, že Francouzská republika zavede vhodné mechanismy pravidelné a účinné kontroly využívání veřejného financování, aby předešla jakékoli nadměrné vyrovnávací platbě nebo křížové dotaci, jak stanoví sdělení o vysílání.
(112)
Vzhledem k předchozímu je zřejmé, že možná konkurenční omezení vyplývající z působení France Télévisions na komerčních trzích budou i po úplném zavedení reformy celkem limitována. Toto působení bude pravděpodobně velmi omezené a předvídatelným účinkem reformy bude byť částečné přesunutí poptávky po televizní reklamě na konkurenty France Télévisions.
(113)
Jak totiž upozorňuje dopis, který zveřejnilo sedm soukromých televizních nebo rozhlasových stanic, dovedení reformy do konce až do zániku reklamních spotů France Télévisions by mohlo: „poskytnout soukromým médiím možnosti oživení, které potřebují“, kdežto zachování reklamních spotů: „by mělo neblahý dopad na všechna francouzská média a podstatně by změnilo hospodářské vyhlídky účastníků…“ (17).
(114)
Jinak řečeno, částečný ústup France Télévisions a změna orientace struktury jejích příjmů (obchodních nebo z veřejných vyrovnávacích plateb) na vysílání programů odpovídajících jejímu poslání obecného zájmu, bez přímého finančního vyrovnání za sledovanost, zmenšují možná konkurenční omezení na konkurenčních trzích, na nichž France Télévisions působí. Tento ústup otevírá prostor, který by mohly obsadit nově příchozí subjekty nebo subjekty, jejichž působení na trhu s reklamou je v současnosti omezené, čímž by do budoucna došlo k oživení hospodářské soutěže.
(115)
Z toho vyplývá, že s ohledem na poskytnutou informaci a závazky Francouzské republiky bude cílem veřejného financování umožnit France Télévisions, aby pokryla vynaložené čisté náklady na plnění povinností, které jí byly uloženy, a toto financování se bude muset omezit na uvedené náklady a bude nadále podléhat kontrolám ex post, které splňují kritéria platného sdělení o vysílání. Jelikož France Télévisions mimo jiné omezí své působení na konkurenčních trzích, zamýšlená podpora neohrozí rozvoj obchodu v rozsahu, který by byl v rozporu se zájmy Evropské unie, čímž splní prováděcí podmínky čl. 106 odst. 2 SFEU.
(116)
Kromě toho se Francouzská republika zavazuje, že bude předávat Komisi roční zprávy až do roku 2013, kdy bude reforma veřejnoprávního vysílání dovršena, což umožní monitorovat nejpodstatnější aspekty provádění reformy se zřetelem k pravidlům v oblasti státních podpor, tedy roční vyrovnávací platby a mechanismy kontroly ex post, podmínky, které France Télévisions uplatňuje na své obchodní činnosti, a vývoj jejího postavení na tomto trhu, jakož i každoroční plnění smluv o cílech a prostředcích.
(117)
Vzhledem k rozsahu reformy, k inovacím ve financování poslání veřejné služby France Télévisions, které reforma zavádí, k jejím důsledkům pro vývoj nákladů a příjmů France Télévisions a k nejistému hospodářskému prostředí na trzích, nepříznivě ovlivňujícímu příjmy z obchodní činnosti France Télévisions a jejích konkurentů, může tento závazek umožnit Komisi, aby kontrolovala a blíže monitorovala provádění reformy, stejně jako plnění závazků, které Francouzská republika přijala v rámci tohoto řízení.
(118)
Komise ve svém rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila pochybnosti ohledně existence případného vztahu závazného určení mezi příjmy z nových poplatků z reklamy a elektronických komunikací a roční dotací, která se má vyplácet France Télévisions od roku 2010. Kdyby takový vztah byl zjištěn, musely by být tyto poplatky považovány za nedílnou součást podpory a musely by se stát předmětem přezkumu slučitelnosti podpory s vnitřním trhem. Přestože bylo možno v roce 2009 existenci takového vztahu vyloučit, zejména vzhledem k datu nabytí účinnosti a provádění zákona č. 2009-258 ze dne 5. března 2009 o veřejnoprávním vysílání, do budoucna přetrvávala pochybnost s ohledem na dosavadní prohlášení nejvyšších francouzských orgánů.
(119)
Z judikatury Soudního dvora potvrzené rozsudkem ze dne 22. prosince 2008 o předběžné otázce ve věci Régie Networks (C-333/07), (bod 99) vyplývá následující: „Aby mohl být poplatek považován za nedílnou součást opatření podpory, musí na základě relevantní vnitrostátní právní úpravy existovat vztah závazného určení mezi dotčeným poplatkem a dotčenou podporou v tom smyslu, že výnos z poplatku je nezbytně určen k financování podpory a přímo ovlivňuje její výši, a v důsledku toho i posouzení slučitelnosti této podpory se společným trhem“ (18). Obě prováděcí podmínky stanovené Soudním dvorem, to znamená platné vnitrostátní předpisy a přímý vliv na výši podpory, jsou zkoumány dále.
(120)
Ve francouzském právu podle článku 36 ústavního zákona ze dne 1. srpna 2001 o rozpočtových zákonech může přidělení zdroje, jenž je určen francouzskému státu, jiné právnické osobě vyplývat pouze z výslovného ustanovení rozpočtového zákona. Rozpočtový zákon by měl tudíž výslovně stanovit, že výnos z poplatků z reklamy a elektronických komunikací zavedených zákonem č. 2009-258 ze dne 5. března 2009 bude v úplnosti nebo zčásti určen na financování France Télévisions. Takové ustanovení nebylo dodnes přijato. Francouzská republika se do budoucna zavazuje, že v souladu s ustanoveními čl. 108 odst. 3 SFEU přikročí k novému oznámení jakéhokoli návrhu struktury režimu Komisi. Za těchto podmínek nelze stanovit vztah závazného určení mezi oznámenou podporou a novými poplatky podle vnitrostátního práva ve smyslu judikatury Soudního dvora.
(121)
Nadto je zřejmé, že rozhodujícím kritériem pro stanovení roční výše rozpočtové podpory, kumulované s plánovanou výší přidělených zdrojů z audiovizuálních poplatků, bude výše čistých nákladů na povinnosti veřejné služby uložené France Télévisions, a nikoli výše příjmů z nových poplatků. Odhadované náklady na veřejnou službu však jsou a budou předmětem odhadů ex ante ve smlouvě o cílech a prostředcích podle článku 53 pozměněného zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 o svobodě sdělovacích prostředků, roční výše podpory plánovaná v návrhu rozpočtového zákona bude vyměřena v závislosti na plánovaných čistých nákladech a shodnost odhadů a výsledků bude muset být zjištěna a podle potřeby upravena ex post v rámci plánované zprávy podle článku 2 nařízení č. 2007-958 ze dne 15. května 2007 o finančních vztazích mezi státem a subjekty veřejného audiovizuálního odvětví. Jelikož jsou náklady vynakládány nezávisle na zdrojích vybraných z poplatků, výnos z poplatků nemůže přímo ovlivnit výši podpory. Kromě toho je zřejmé, že sazby poplatků, které původně stanovila francouzská vláda, byly v konečném znění zákona odhlasovaném parlamentem sníženy, aniž by se to projevilo v současném a úměrném snížení dotace, jež má být vyplacena France Télévisions.
(122)
Vzhledem k předchozímu nejsou poplatky z reklamy a elektronických komunikací zavedené zákonem č. 2009-258 ze dne 5. března 2009 nedílnou součástí podpory, a nemají být tudíž zahrnuty do posuzování její slučitelnosti s vnitřním trhem, na rozdíl od tvrzení určitých dalších zúčastněných stran, tedy ACT, FFTCE, Association des chaînes privées, M6 a TF1.
(123)
Tento závěr se nedotýká slučitelnosti uvedených poplatků a jejich specifických ustanovení jakožto odlišných opatření s právem Evropské unie, zejména pokud se jedná o poplatky z elektronických komunikací, pokud jde o otázky zkoumané v rámci řízení o porušení předpisů č. 2009/5061 s ohledem na směrnici 2002/20/ES nebo směrnici Evropského parlamentu a Rady 2002/21/ES ze dne 7. března 2002 o společném předpisovém rámci pro sítě a služby elektronických komunikací (19).
(124)
Komise mimo jiné bere na vědomí prohlášení Francie vylučující uvedené poplatky z jejího oznámení, které je předmětem tohoto rozhodnutí.
VII. ZÁVĚRY
(125)
Vzhledem k předchozímu dospěla Komise k závěru, že roční rozpočtovou podporu ve prospěch France Télévisions, uplatněnou jak uvedeno výše, lze prohlásit za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 106 odst. 2 SFEU, podle zásad a prováděcích pravidel stanovených pro veřejnoprávní vysílání,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora, kterou Francouzská republika hodlá poskytnout ve prospěch France Télévisions v podobě roční rozpočtové podpory podle čl. 53 pododstavce VI pozměněného zákona č. 86-1067 ze dne 30. září 1986 o svobodě sdělovacích prostředků, je slučitelná s vnitřním trhem v souladu s čl. 106 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Poskytnutí této podpory je tudíž povoleno.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Francouzské republice.
V Bruselu dne 20. července 2010.