ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 25ης Αυγούστου 2011
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 39/09 (πρώην N 385/09) - Λετονία - Δημόσια χρηματοδότηση λιμενικής υποδομής στον λιμένα Ventspils
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 6043]
(Το κείμενο στη λετονική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/784/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους κατ’ εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Με ηλεκτρονική ανακοίνωση της 26ης Ιουνίου 2009, η Λετονία κοινοποίησε, σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκή Ένωσης (ΣΛΕΕ), μέτρο δημόσιας χρηματοδότησης για την κατασκευή λιμενικής υποδομής στον λιμένα Ventspils.
(2)
Με επιστολή της 15ης Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Λεττονία ότι αποφάσισε να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας που ορίζεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με ένα μέρος του εν λόγω μέτρου.
(3)
Η απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2) (εφεξής «απόφαση για την κίνηση διαδικασίας»). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.
(4)
Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις ενδιαφερόμενων μερών. Με επιστολές της 16ης Μαρτίου 2010, της 7ης Απριλίου 2010, της 12ης Απριλίου 2010 και της 14ης Απριλίου 2010, οι λετονικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την απόφαση για την κίνηση διαδικασίας.
(5)
Η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες για το μέτρο με επιστολές της 21ης Σεπτεμβρίου 2010, της 22ας Δεκεμβρίου 2010 και της 18ης Μαρτίου 2011. Οι λετονικές αρχές κοινοποίησαν τις ζητηθείσες πληροφορίες με επιστολές της 8ης Οκτωβρίου 2010, της 20ής Ιανουαρίου 2011, της 22ας Μαρτίου 2011 και της 31ης Μαρτίου 2011.
(6)
Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν διάφορες συνεδριάσεις μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των λετονικών αρχών. Πριν και μετά τις συνεδριάσεις αυτές, οι λετονικές αρχές υπέβαλαν συμπληρωματικές πληροφορίες.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. ΤΟ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ
(7)
Στόχος του επενδυτικού σχεδίου είναι η αναβάθμιση της λιμενικής υποδομής. Το σχέδιο συνίσταται στα ακόλουθα υποέργα που θα υλοποιηθούν κατά το διάστημα 2010-2014:
α)
κατασκευή τερματικού σταθμού ξηρών φορτίων χύδην·
β)
κατασκευή προβλήτας αριθ. 35·
γ)
κατασκευή προβλήτας αριθ. 12·
δ)
ανακατασκευή του βόρειου κυματοθραύστη·
ε)
βυθοκόρηση της νηοδόχου·
στ)
κατασκευή σιδηροδρομικών οδών πρόσβασης·
ζ)
ανάπλαση της προβλήτας αγκυροβολίας σκαφών της λιμενικής αρχής·
η)
ενίσχυση της ακτής του πορθμού.
2.2. ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ
(8)
Στην απόφαση της 15ης Δεκεμβρίου 2009 (3), η Επιτροπή έκρινε ότι δεν ήταν αναγκαίο να αποφασίσει αν η δημόσια χρηματοδότηση των έργων του κυματοθραύστη, της ενίσχυσης της ακτής του πορθμού και της ανάπλασης της προβλήτας αγκυροβολίας σκαφών της λιμενικής αρχής ενείχε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ στο επίπεδο της λιμενικής αρχής, εφόσον η ενίσχυση αυτή θα ήταν συμβατή με την εσωτερική αγορά.
(9)
Όσον αφορά τη δημόσια χρηματοδότηση των έργων της βυθοκόρησης και της κατασκευής σιδηροδρομικών οδών πρόσβασης, η Επιτροπή έκρινε ότι ενείχε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ και κήρυξε την ενίσχυση στο επίπεδο της λιμενικής αρχής συμβατή με την εσωτερική αγορά.
(10)
Όσον αφορά τη δημόσια χρηματοδότηση του νέου τερματικού σταθμού και των δύο προβλητών, η Επιτροπή έκρινε ότι εμπεριείχε κρατική ενίσχυση στο επίπεδο της λιμενικής αρχής και συμπέρανε ότι η ενίσχυση προς τη λιμενική αρχή ήταν συμβατή με την εσωτερική αγορά.
(11)
Ο τερματικός σταθμός διακίνησης ξηρών φορτίων χύδην και οι δύο προβλήτες θα κατασκευαστούν από ιδιώτες. Προς τον σκοπό αυτό, η λιμενική αρχή θα συνάψει συμβάσεις παραχώρησης με φορείς παροχής λιμενικών υπηρεσιών διάρκειας 35 ετών. Δεν θα διεξαχθεί διαγωνισμός για την ανάθεση των συμβάσεων παραχώρησης. Τα τέλη παραχώρησης που θα καταβάλουν οι φορείς παροχής λιμενικών υπηρεσιών οι οποίοι θα επιλεγούν έχουν καθοριστεί εκ των προτέρων βάσει αξιολόγησης που διενήργησε ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας.
(12)
Στην απόφαση της 15ης Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες μήπως η τιμή παραχώρησης εμπεριείχε κρατική ενίσχυση. Βάσει των πληροφοριών που ήταν διαθέσιμες σε εκείνο το στάδιο, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να κρίνει αν η δημόσια χρηματοδότηση στο επίπεδο των τριών παραχωρησιούχων της λιμενικής υποδομής για συγκεκριμένους χρήστες είχε χαρακτήρα κρατικής ενίσχυσης.
(13)
Η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης ότι οι τελικοί χρήστες θα έχουν πρόσβαση στη νέα υποδομή χωρίς διακρίσεις.
(14)
Κατά συνέπεια, μόνο η δυνητική ενίσχυση στο επίπεδο των παραχωρησιούχων αποτελεί αντικείμενο της επίσημης διαδικασίας έρευνας.
2.3. ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ
2.3.1. Ο ΤΕΡΜΑΤΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΞΗΡΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΧΥΔΗΝ
(15)
Η λιμενική αρχή προτίθεται να αναθέσει τη σύμβαση παραχώρησης για τη λειτουργία του νεόδμητου τερματικού σταθμού σε […] (4). Σήμερα, ο φορέας εκμετάλλευσης εκτελεί δραστηριότητες διακίνησης εμπορευμάτων στην περιοχή που έχει εκμισθώσει η λιμενική αρχή σε […] βάσει συμφωνίας υπενοικίασης που έχει συνάψει με […].
(16)
Σύμφωνα με τις λετονικές αρχές, ο […] προτίθεται να επεκτείνει τις δραστηριότητές του και να χρησιμοποιήσει ολόκληρη την εκμισθωθείσα περιοχή για τις δικές του δραστηριότητες και, ως εκ τούτου, σκοπεύει να καταγγείλει τη συμφωνία υπενοικίασης.
(17)
Η λιμενική αρχή αποφάσισε να κατασκευάσει έναν νέο τερματικό σταθμό και στη συνέχεια να παραχωρήσει την εκμετάλλευσή του σε […], ώστε […] να μπορεί να συνεχίσει τη λειτουργία του λιμένα.
2.3.2. ΠΡΟΒΛΗΤΑ αριθ. 35 ΓΙΑ ΥΓΡΟ ΦΟΡΤΙΟ
(18)
Σύμφωνα με τις λετονικές αρχές, η αποκατάσταση της ικανότητας διακίνησης υγρών φορτίων στον λιμένα Ventspils είναι συνδεδεμένη με αυτή τη συγκεκριμένη τοποθεσία, λόγω περιορισμών που σχετίζονται με το απαιτούμενο βάθος για την ενδιαίτηση των πλοίων μεταφοράς υγρού φορτίου κατάλληλης χωρητικότητας.
(19)
Ολόκληρη η όμορη περιοχή είναι σήμερα μισθωμένη στην […]. Οι λετονικές αρχές προτίθενται να αναθέσουν τη σύμβαση παραχώρησης για τη λειτουργία της νέας προβλήτας στην […], εφόσον διακινεί υγρά φορτία στον λιμένα και, κατά συνέπεια, διαθέτει ήδη τον απαιτούμενο εξοπλισμό μεταφόρτωσης υγρών φορτίων, συμπεριλαμβανομένου του εξοπλισμού πυρόσβεσης.
2.3.3. ΠΡΟΒΛΗΤΑ αριθ. 12 ΓΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΚΑΙ ΧΥΔΗΝ ΦΟΡΤΙΟ
(20)
Ένας από τους χρήστες της προβλήτας θα είναι θυγατρική της […] που προτίθεται να δημιουργήσει ένα εργοστάσιο παραγωγής κατασκευαστικών στοιχείων στην περιοχή του λιμένα βάσει μακροπρόθεσμης συμφωνίας μίσθωσης γης με τη λιμενική αρχή. Τα κατασκευαστικά στοιχεία θα μεταφέρονται σε εξαγωγικές αγορές με οχηματαγωγά πλοία ro-ro.
(21)
Η μεταφορά των κατασκευαστικών υλικών από το ίδιο το εργοστάσιο στην προβλήτα θα πραγματοποιείται σιδηροδρομικώς και οδικώς, στην περιοχή του τερματικού σταθμού Universal 2, τον οποίο εκμεταλλεύεται η […]. Για τον σκοπό αυτό, θα υπογραφεί τριμερής συμφωνία μεταξύ της […] και της λιμενικής αρχής, μετά την κατασκευή της προβλήτας.
(22)
Σύμφωνα με τις λετονικές αρχές, […] και […] είναι οι μόνοι δυνητικοί φορείς εκμετάλλευσης της προβλήτας αριθ. 12. Η λιμενική αρχή είχε αρχικά την πρόθεση να αναθέσει τη σύμβαση παραχώρησης στην […].
2.4. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΙΟΥΧΩΝ
2.4.1. ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(23)
Στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή διαμόρφωσε την αρχική άποψη ότι δεν τηρούνταν τα αναγκαία κριτήρια για να θεωρηθεί ότι η λιμενική αρχή ενήργησε ως ιδιώτης επενδυτής κατά τον καθορισμό των τελών παραχώρησης με τα οποία θα βαρύνονταν οι μελλοντικοί παραχωρησιούχοι.
(24)
Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες και ως προς τη μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε για τον καθορισμό του ίδιου του τέλους παραχώρησης καθώς και για τον ανεξάρτητο χαρακτήρα της αποτίμησης του εμπειρογνώμονα.
2.4.1.1. Μεθοδολογία που εφάρμοσε η λιμενική αρχή για τον καθορισμό των τελών παραχώρησης
(25)
Ο ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας που αποτίμησε τα τέλη παραχώρησης χρησιμοποίησε δύο διαφορετικές μεθόδους, συγκεκριμένα της συγκριτικής ανάλυσης και των εσόδων. Όσον αφορά την προβλήτα για τα φορτία υγρού φορτίου, ο εμπειρογνώμονας χρησιμοποίησε μόνο τη μέθοδο των εσόδων.
(26)
Όσον αφορά τη συγκριτική ανάλυση, η Επιτροπή παρατήρησε ότι βασιζόταν κατά κύριο λόγο στις υφιστάμενες συμβάσεις στον ίδιο λιμένα. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες ως προς την αξιοπιστία της. Η Επιτροπή επισήμανε ότι μια συγκριτική ανάλυση αυτού του τύπου δεν είχε νόημα, εφόσον δεν υπήρχε καμία ένδειξη ότι τα τέλη παραχώρησης βασίζονταν στα δεδομένα της αγοράς, σύμφωνα με τις συμβάσεις που χρησίμευσαν ως σημείο αναφοράς. Επιπλέον, η Επιτροπή επισήμανε ότι η ανάλυση πραγματοποιήθηκε σε σχέση με τις τρεις ίδιες συμβάσεις παραχώρησης τόσο για τον τερματικό σταθμό ξηρού φορτίου χύδην όσο και για την προβλήτα αριθ. 12 για τη διακίνηση γενικού φορτίου και φορτίου χύδην, παρά το γεγονός ότι η φύση αυτών των δύο τερματικών σταθμών διαφέρει ουσιαστικά.
(27)
Όσον αφορά τη μέθοδο των εσόδων που χρησιμοποιήθηκε στην αξιολόγηση, η Επιτροπή παρατήρησε ότι αυτή δεν φαινόταν να αντανακλά το σύνολο του κόστους της επένδυσης στην περίπτωση του τερματικού σταθμού στερεού φορτίου χύδην και της προβλήτας αριθ. 12.
2.4.1.2. Ανεξάρτητος χαρακτήρας της αποτίμησης του εμπειρογνώμονα
(28)
Η Επιτροπή ανέφερε ότι απόφαση που είχε λάβει η λιμενική αρχή ήδη τον Μάρτιο του 2006 αποκάλυπτε τη δέσμευση της λιμενικής αρχής να παραχωρήσει την εκμετάλλευση της προβλήτας αριθ. 35 στην […] μετά την ολοκλήρωση των κατασκευαστικών έργων. Η εν λόγω απόφαση παρουσίαζε αναλυτικά τη μέθοδο υπολογισμού των τελών παραχώρησης που βασίζεται στις ίδιες αρχές με αυτές της ανεξάρτητης αξιολόγησης. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς τον ανεξάρτητο χαρακτήρα της καθαυτό αξιολόγησης.
2.4.1.3. Συμπέρασμα
(29)
Η Επιτροπή έκρινε ότι η δημόσια χρηματοδότηση της κατασκευής του τερματικού σταθμού και των δύο προβλητών παρείχε, κατά τα φαινόμενα, επιλεκτικό οικονομικό πλεονέκτημα στους φορείς εκμετάλλευσης της εν λόγω υποδομής και, ως εκ τούτου, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος της ΣΛΕΕ.
2.4.2. ΤΟ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(30)
Η Επιτροπή διαμόρφωσε μια πρώτη άποψη ότι κάθε ενίσχυση στους παραχωρησιούχους θα συνιστούσε λειτουργική ενίσχυση, απαλλάσσοντάς τους από τα έξοδα με τα οποία υποχρεωτικά θα επιβαρύνονταν. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η εν λόγω λειτουργική ενίσχυση είναι καταρχήν ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά (5).
3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΛΕΤΟΝΙΑΣ
3.1.1. ΟΙ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΙΟΥΧΟΙ
(31)
Οι λετονικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι τρεις φορείς εκμετάλλευσης επελέγησαν από τη λιμενική αρχή βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και αποτελούν την πλέον βιώσιμη εναλλακτική επιλογή ως φορείς της νεόδμητης υποδομής.
3.1.1.1. Τερματικός σταθμός ξηρού φορτίου
(32)
Η λιμενική αρχή προτίθεται να παραχωρήσει την εκμετάλλευση του τερματικού σταθμού ξηρού φορτίου στην […], που ασχολείται κυρίως με τη μεταφόρτωση ξυλείας. Οι λετονικές αρχές εξηγούν ότι η παρουσία της […] στον λιμένα είναι κρίσιμη, λόγω της ιδιαίτερης σημασίας των εξαγωγών ξυλείας για την περιοχή.
(33)
Όπως εξηγείται ανωτέρω, η […] παρέχει σήμερα υπηρεσίες διακίνησης εμπορευμάτων στην περιοχή που έχει εκμισθώσει η λιμενική αρχή στην […] βάσει συμφωνίας υπενοικίασης η οποία έχει συναφθεί με την […]. Δεδομένου ότι η […] προτίθεται να επεκτείνει τις λειτουργίες για να χρησιμοποιήσει το σύνολο της μισθωμένης περιοχής, η λιμενική αρχή εξέδωσε τον Οκτώβριο του 2005 ψήφισμα για την κατασκευή νέου τερματικού σταθμού και συνακόλουθης παραχώρησης της εκμετάλλευσης στην […] (βλέπε παράρτημα 1).
(34)
Οι λετονικές αρχές υποστηρίζουν ότι η απόφαση για την ανάθεση της σύμβασης παραχώρησης στον συγκεκριμένο φορέα εκμετάλλευσης βασίζεται σε καθαρά αντικειμενικούς εμπορικούς λόγους. Από την άποψη αυτή, οι λετονικές αρχές επισημαίνουν ότι […] αποτελεί την πλέον εφικτή λύση για τη λειτουργία του τερματικού σταθμού, διότι κατέχει ήδη τον απαιτούμενο εξοπλισμό χειρισμού ξηρού φορτίου. Επιπλέον, κανένας άλλος δυνητικός παραχωρησιούχος δεν εκδήλωσε ενδιαφέρον να εκμεταλλευτεί τον τερματικό σταθμό ξηρού φορτίου. Οι λετονικές αρχές επισημαίνουν ότι είναι προς το συμφέρον της λιμενικής αρχής να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με όλους τους δυνητικά ενδιαφερόμενους, ιδίως εφόσον ένα σημαντικά μεγάλο μέρος της λιμενικής έκτασης εξακολουθεί να μη χρησιμοποιείται.
(35)
Η […] έχει ήδη μεταφορτώσει στον λιμένα ποσότητες μεγαλύτερες από […] χιλιάδες κυβικά μέτρα ετησίως και έχει, συνεπώς, δημιουργήσει ήδη ένα σταθερό επιχειρηματικό δίκτυο. Η λιμενική αρχή θεωρεί ότι η εταιρεία θα είναι σε θέση να διατηρήσει αυτόν τον κύκλο εργασιών από τη διακίνηση φορτίου στο μέλλον και, με τον τρόπο αυτό, παρέχει τις απαιτούμενες εγγυήσεις όσον αφορά την ανάκτηση των επενδύσεων που πραγματοποίησε η λιμενική αρχή.
3.1.1.2. Προβλήτα αριθ. 35
(36)
Η προβλήτα θα αντικαταστήσει την προβλήτα αριθ. 1 για τη μεταφόρτωση επικίνδυνων υγρών φορτίων. Η προβλήτα είναι πεπαλαιωμένη και δεν μπορεί, συνεπώς, να χρησιμοποιείται για τη διακίνηση φορτίων. Όπως εξηγήθηκε ανωτέρω, η αποκατάσταση της ικανότητας διακίνησης υγρών φορτίων στον λιμένα Ventspils συνδέεται με τη συγκεκριμένη τοποθεσία, λόγω απαιτήσεων ασφαλείας και περιορισμών που σχετίζονται με το απαιτούμενο βάθος για την ενδιαίτηση πλοίων μεταφοράς υγρού φορτίου του κατάλληλου μεγέθους.
(37)
Οι λετονικές αρχές αναφέρουν ότι η παραχώρηση της εκμετάλλευσης της προβλήτας αριθ. 35 σε άλλη εταιρεία δεν είναι εφικτή στην πράξη εξαιτίας ακριβώς της συγκεκριμένης τοποθεσίας της εξεταζόμενης περιοχής εντός του λιμένα. Σήμερα, όλη η όμορη λιμενική περιοχή είναι εκμισθωμένη στην […] (βλέπε παράρτημα II).
(38)
Επιπλέον, προβάλλεται το επιχείρημα ότι, όπως […], εφόσον ο […] διακινεί ήδη υγρά φορτία στον λιμένα Ventspils, ο φορέας εκμετάλλευσης κατέχει όλο τον αναγκαίο εξοπλισμό μεταφόρτωσης υγρών φορτίων που είναι απολύτως αναγκαίος για τη λειτουργία της προβλήτας.
3.1.1.3. Προβλήτα αριθ. 12
(39)
Στόχος του σχεδίου είναι να αυξηθεί η ικανότητα εκφόρτωσης γενικού φορτίου. Οι λετονικές αρχές εξηγούν ότι η απόφαση για την κατασκευή της προβλήτας συνδέεται με τη σύναψη από τη λιμενική αρχή συμφωνίας μακροχρόνιας μίσθωσης γης με τη θυγατρική της […]. Η θυγατρική της […] προτίθεται να κατασκευάσει μονάδα κατασκευαστικών στοιχείων στον λιμένα. Η μεταφορά των κατασκευαστικών στοιχείων σε εξαγωγικές αγορές είναι δυνατόν να γίνεται μόνο με οχηματαγωγά πλοία ro-ro.
(40)
Οι λετονικές αρχές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι πριν από τη σύναψη της σύμβασης μίσθωσης με την […], η λιμενική αρχή συμμετείχε σε διάφορους διαγωνισμούς που οργάνωσαν εταιρείες μεταφοράς φορτίου και δυνητικοί παραχωρησιούχοι της προβλήτας αριθ. 12, όπως η […], αλλά ήταν ατελέσφοροι.
(41)
Σύμφωνα με τις λετονικές αρχές, η μεταφορά των κατασκευαστικών στοιχείων από το εργοστάσιο στην προβλήτα μπορεί να γίνει μόνο με μέσα σιδηροδρομικής και οδικής μεταφοράς, διαμέσου της περιοχής του τερματικού σταθμού Universal 2 τον οποίο εκμεταλλεύεται η […]. Προς τον σκοπό αυτό, θα υπογραφεί τριμερής συμφωνία μεταξύ […], […] και της λιμενικής αρχής μετά την κατασκευή της προβλήτας.
(42)
Επιπλέον, οι λετονικές αρχές δηλώνουν ότι υπάρχουν μόνο δύο δυνητικοί φορείς εκμετάλλευσης της προβλήτας, οι […] και […]. Με τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν στο πλαίσιο της διαδικασίας επίσημης έρευνας, οι λετονικές αρχές διευκρίνισαν ότι η σύμβαση παραχώρησης της εκμετάλλευσης της προβλήτας θα ανατεθεί στην […].
(43)
Δεδομένου ότι ο μόνος δυνατός τρόπος μεταφοράς των κατασκευαστικών στοιχείων από το εργοστάσιο κατασκευής στην προβλήτα αριθ. 12 είναι μέσω της περιοχής που έχει εκμισθωθεί στην […] (βλέπε παράρτημα III), η λιμενική αρχή θεωρεί […] την πλέον ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή.
(44)
Ακόμη, οι λετονικές αρχές επισημαίνουν ότι η επιφάνεια της λιμενικής έκτασης που συνορεύει με την προβλήτα δεν είναι κατάλληλη για την αποθήκευση φορτίου. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να διασφαλιστούν οι αξιόπιστες συνδέσεις με άλλες περιοχές του λιμένα όπου θα είναι εφικτή η αποθήκευση.
(45)
Ισχυρίζονται επίσης ότι, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη χωροθέτηση της προβλήτας όσο και τις τεχνικές παραμέτρους της, η προβλήτα θα εξυπηρετεί εταιρείες μεταφοράς φορτίου που είναι εγκατεστημένες σε έκταση 12 εκταρίων, ανεξάρτητα από τον τύπο του διακινούμενου φορτίου.
3.1.2. Η ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΑ
(46)
Έχουν πραγματοποιηθεί χωριστές αποτιμήσεις για κάθε σύμβαση παραχώρησης υποδομής για συγκεκριμένους χρήστες. Οι λετονικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι εν λόγω αποτιμήσεις ήταν σύμφωνες με τα εθνικά και τα διεθνή πρότυπα αποτίμησης.
(47)
Όσον αφορά την εφαρμοσθείσα μεθοδολογία, οι λετονικές αρχές επισημαίνουν ότι, δεδομένης της χωροθέτησης και των χαρακτηριστικών των λιμένων της Ρίγας και της Liepaja, η μέθοδος συγκριτικής ανάλυσης (αποκαλούμενη «μέθοδος σύγκρισης») είναι απολύτως αξιόπιστη. Τα τέλη παραχώρησης που καταβάλλουν οι φορείς παροχής υπηρεσιών οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους λιμένες έχουν καθοριστεί από τις ίδιες τις λιμενικές αρχές και πρέπει, κατά συνέπεια, να θεωρούνται αξιόπιστα.
(48)
Σύμφωνα με τις λετονικές αρχές, οι αναθεωρημένες αποτιμήσεις, που βασίζονται σε ανάλυση ταμειακών ροών, πρέπει επίσης να άρουν τις αμφιβολίες της Επιτροπής ως προς τον ανεξάρτητο χαρακτήρα τους.
(49)
Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα εξετάσει διεξοδικά τη μεθοδολογία που χρησιμοποίησε ο εμπειρογνώμονας για τον καθορισμό των τελών παραχώρησης.
3.1.2.1. Τερματικός σταθμός στερεού φορτίου
(50)
Η εκτίμηση βασίζεται στις ακόλουθες δύο μεθόδους:
(51)
Η συγκριτική ανάλυση διεξάγεται για τρεις συμβάσεις που θεωρούνται συγκρίσιμες με αυτές του λιμένα Ventspils. Ο εμπειρογνώμονας χρησιμοποίησε διορθωτικούς συντελεστές για να καθορίσει ένα επαρκές τέλος παραχώρησης. Ελήφθησαν υπόψη οι ακόλουθοι παράγοντες: χρόνος και όροι σύναψης της σύμβασης, χωροθέτηση, περιγραφή των προβλητών, μισθωμένη περιοχή, τεχνικές συνθήκες των τερματικών σταθμών και πρόσβαση σε κοινωφελείς υπηρεσίες.
(52)
Το υπολογισθέν τέλος παραχώρησης ανέρχεται σε […] ευρώ/τμ ετησίως. Ο εκτιμητής καθόρισε το τέλος της παραχώρησης σε […] ευρώ/τμ ετησίως.
(53)
Η μέθοδος των εσόδων εφαρμόζεται για να εκτιμηθεί αν η προεξόφληση των μελλοντικών εσόδων επιτρέπει να καλυφθεί πλήρως το συνολικό κόστος της επένδυσης (συμπεριλαμβανομένων των εξόδων για την περιοχή φόρτωσης, τη βυθοκόρηση και την κατασκευή των σιδηροδρομικών οδών πρόσβασης) και παρέχει δημοσιονομικές προβολές για περίοδο 25 ετών. Τα εκτιμώμενα έσοδα και έξοδα διορθώνονται με συντελεστή προεξόφλησης 7,5 % που αντανακλά το επίπεδο κινδύνου της επένδυσης.
(54)
Η ανεξάρτητη εκτίμηση λαμβάνει υπόψη τα έσοδα από λιμενικά δικαιώματα και τέλη και τα έσοδα από τη χρήση της λιμενικής γης και υποδομής. Λαμβάνεται υπόψη το συνολικό κόστος της επένδυσης.
(55)
Βάσει διαφορετικών επιπέδων κύκλου εργασιών από τη διακίνηση φορτίων, γίνεται πρόβλεψη καθαρής παρούσας αξίας (ΚΠΑ), εσωτερικού συντελεστή αποδοτικότητας (ΕΣΑ) και συντελεστή κόστους-ωφέλειας (ΣΚΟ) για τον καθορισμό τελών παραχώρησης που κυμαίνονται από […] ευρώ/τμ ετησίως μέχρι […] ευρώ/τμ ετησίως. Οι χρηματοοικονομικοί δείκτες δικαιολογούν τέλος παραχώρησης τουλάχιστον […] ευρώ/τμ ετησίως σε μέσο κύκλο εργασιών από τη διακίνηση φορτίου […] τόνων ετησίως και […] ευρώ/τμ ετησίως για μέσο κύκλο εργασιών από τη διακίνηση φορτίου […] τόνων ετησίως. Εάν ο μέσος κύκλος εργασιών είναι μεγαλύτερος από […] τόνους ετησίως, το τέλος παραχώρησης μπορεί να είναι το ελάχιστο.
(56)
Δεδομένου ότι η πρόβλεψη του μέσου κύκλου εργασιών από διακίνηση φορτίου αφορά […] τόνους ετησίως, ο ανεξάρτητος εκτιμητής συμπεραίνει ότι δικαιολογείται ετήσιο τέλος παραχώρησης που κυμαίνεται από […] ευρώ έως […] ευρώ/τμ ετησίως.
(57)
Λαμβάνοντας υπόψη και τις δύο μεθόδους που αναλύθηκαν ανωτέρω, ο ανεξάρτητος εκτιμητής όρισε το τέλος παραχώρησης σε […] ευρώ/τμ ετησίως.
(58)
Ο κατωτέρω πίνακας παρουσιάζει τις τιμές των χρηματοοικονομικών δεικτών του σχεδίου λαμβάνοντας υπόψη το συνακόλουθο τέλος παραχώρησης:
Κύκλος εργασιών από διακίνηση φορτίου […] τόνων, τέλος παραχώρησης […] ευρώ/τμ ετησίως, συντελεστής προεξόφλησης 7,5 %, συντελεστής ανάπτυξης 2,28 %
Δείκτης
Χωρίς την επιχορήγηση του Ταμείου Συνοχής
Με την επιχορήγηση του Ταμείου Συνοχής
ΕΣΑ
[…] %
[…] %
ΚΠΑ
[…]
[…]
(59)
Έτσι, η εκτίμηση του ανεξάρτητου εκτιμητή επιβεβαίωσε την ορθότητα του τέλους παραχώρησης που υπολογίστηκε με τις ανωτέρω μεθόδους, δηλαδή […] ευρώ/τμ ετησίως.
3.1.2.2. Προβλήτα αριθ. 35
(60)
Η μέθοδος των εσόδων συνίσταται σε χρηματοοικονομικές προβολές για περίοδο 25 ετών. Τα εκτιμώμενα έσοδα και έξοδα διορθώνονται με τον ίδιο συντελεστή προεξόφλησης 7,5 % που αντανακλά το επίπεδο του επενδυτικού κινδύνου.
(61)
Η ανεξάρτητη εκτίμηση λαμβάνει υπόψη τα έσοδα από λιμενικά δικαιώματα και τέλη και τα έσοδα που προκύπτουν από τη χρήση της λιμενικής γης και υποδομής. Λαμβάνεται υπόψη το συνολικό κόστος της επένδυσης.
(62)
Βάσει των διαφορετικών επιπέδων κύκλου εργασιών από τη διακίνηση φορτίων, γίνεται πρόβλεψη καθαρής παρούσας αξίας (ΚΠΑ), εσωτερικού συντελεστή αποδοτικότητας (ΕΣΑ) και συντελεστή κόστους-ωφέλειας (ΣΚΟ) για τον καθορισμό τελών παραχώρησης που κυμαίνονται από […] ευρώ ετησίως μέχρι […] ευρώ/τμ ετησίως. Οι χρηματοοικονομικοί δείκτες δικαιολογούν τέλος παραχώρησης τουλάχιστον […] ευρώ ετησίως σε μέσο κύκλο εργασιών από τη διακίνηση φορτίου […] τόνων ετησίως και […] ευρώ ετησίως για μέσο κύκλο εργασιών από τη διακίνηση φορτίου […] τόνων ετησίως. Εάν ο μέσος κύκλος εργασιών είναι μεγαλύτερος από […] τόνους ετησίως, το τέλος παραχώρησης μπορεί να είναι το ελάχιστο.
(63)
Λαμβάνοντας υπόψη περίοδο 30 ετών για την απόσβεση προβλητών βαθέων υδάτων, ο ανεξάρτητος εκτιμητής καθόρισε την τιμή του τέλους παραχώρησης σε […] ευρώ ετησίως, δηλαδή στο 1/30 του επενδυτικού κόστους της προβλήτας, εξαιρουμένων των εργασιών βυθοκόρησης.
(64)
Ο κατωτέρω πίνακας παρουσιάζει τα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα του επενδυτικού σχεδίου για ετήσιο κύκλο εργασιών από τη διακίνηση φορτίου […] τόνων, λαμβάνοντας υπόψη τέλος παραχώρησης […] ευρώ ετησίως. Στον υπολογισμό ελήφθη υπόψη το επενδυτικό κόστος, συμπεριλαμβανομένων των έργων βυθοκόρησης.
Κύκλος εργασιών από διακίνηση φορτίου […] τόνων, τέλος παραχώρησης […] ευρώ/τμ ετησίως, συντελεστής προεξόφλησης 7,5 %, συντελεστής ανάπτυξης 2,28 %
Δείκτης
Χωρίς την επιχορήγηση του Ταμείου Συνοχής
Με την επιχορήγηση του Ταμείου Συνοχής
ΕΣΑ
[…] %
[…] %
ΚΠΑ
[…]
[…]
(65)
Έτσι, ο εκτιμητής καθόρισε το τέλος παραχώρησης σε […] ευρώ ετησίως (αντί […] ευρώ ετησίως, όπως είχε αρχικά προβλεφθεί).
3.1.2.3. Προβλήτα αριθ. 12
(66)
Η αποτίμηση βασίζεται σε δύο μεθόδους, δηλαδή τη μέθοδο της συγκρίσιμης συναλλαγής και τη μέθοδο των εσόδων.
(67)
Πρώτον, η σύμβαση παραχώρησης αναλύεται συγκριτικά με τρεις συμβάσεις που θεωρούνται συγκρίσιμες στον λιμένα Ventspils. Λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά στοιχεία και χαρακτηριστικά της υποδομής που αφορά αυτές τις τρεις συμβάσεις, ο εκτιμητής χρησιμοποίησε συντελεστές διόρθωσης για να καθορίσει ένα επαρκές τέλος παραχώρησης. Ελήφθησαν υπόψη οι ακόλουθοι παράγοντες: χρόνος και όροι σύναψης της συμφωνίας, χωροθέτηση, περιγραφή των θέσεων αγκυροβολίας, μισθωμένη έκταση, τεχνικά στοιχεία της υποδομής, πρόσβαση σε κοινωφελείς υπηρεσίες.
(68)
Το υπολογισθέν τέλος παραχώρησης είναι […] ευρώ/τμ ετησίως. Το τέλος παραχώρησης ορίστηκε σε […] ευρώ/τμ ετησίως.
(69)
Η μέθοδος των εσόδων χρησιμοποιείται για να εκτιμηθεί αν η προεξόφληση των μελλοντικών εσόδων επιτρέπει να καλυφθεί πλήρως το συνολικό κόστος της επένδυσης, (περιλαμβανομένων των εξόδων βυθοκόρησης και κατασκευής των σιδηροδρομικών οδών πρόσβασης) και παρέχει δημοσιονομικές προβολές για περίοδο 25 ετών. Τα εκτιμώμενα έσοδα και έξοδα διορθώνονται με συντελεστή προεξόφλησης 7,5 % που αντανακλά το επίπεδο κινδύνου της επένδυσης.
(70)
Η ανεξάρτητη εκτίμηση λαμβάνει υπόψη τα έσοδα από λιμενικά δικαιώματα και τέλη και τα έσοδα από τη χρήση της λιμενικής έκτασης και υποδομής. Λαμβάνεται υπόψη το συνολικό κόστος της επένδυσης, περιλαμβανομένης της δημόσιας χρηματοδότησης.
(71)
Βάσει διαφορετικών επιπέδων κύκλου εργασιών από τη διακίνηση φορτίων, γίνεται πρόβλεψη καθαρής παρούσας αξίας (ΚΠΑ), εσωτερικού συντελεστή αποδοτικότητας (ΕΣΑ) και συντελεστή κόστους-οφέλους (ΣΚΟ) για τον καθορισμό τελών παραχώρησης που κυμαίνονται από […] ευρώ/τμ ετησίως μέχρι […] ευρώ/τμ ετησίως. Ο ανεξάρτητος εκτιμητής έκρινε ότι οι χρηματοοικονομικοί δείκτες δικαιολογούν (η ΚΠΑ είναι θετική) τέλος παραχώρησης τουλάχιστον […] ευρώ/τμ ετησίως για εκτιμώμενο κύκλο εργασιών από διακίνηση φορτίου […] τόνων ετησίως και […] ευρώ/τμ ετησίως για εκτιμώμενο κύκλο εργασιών από τη διακίνηση φορτίου […] τόνων ετησίως.
(72)
Δεδομένου ότι ο προβλεπόμενος όγκος είναι […] τόνοι ετησίως, ο εκτιμητής συμπεραίνει ότι δικαιολογείται ετήσιο τέλος παραχώρησης τουλάχιστον […] ευρώ έως […] ευρώ/τμ ετησίως.
(73)
Λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα των δύο μεθόδων που αναλύθηκαν ανωτέρω, ο ανεξάρτητος εκτιμητής καθόρισε το τέλος παραχώρησης σε […] ευρώ/τμ ετησίως.
(74)
Ο κατωτέρω πίνακας παρουσιάζει τις τιμές των χρηματοοικονομικών δεικτών του σχεδίου λαμβάνοντας υπόψη το συνακόλουθο τέλος παραχώρησης:
Κύκλος εργασιών από διακίνηση φορτίου […] τόνων, τέλος παραχώρησης […] ευρώ/τμ ετησίως, συντελεστής προεξόφλησης 7,5 %, συντελεστής ανάπτυξης 2,28 %
Δείκτης
Χωρίς επιχορήγηση του Ταμείου Συνοχής
Με την επιχορήγηση του Ταμείου Συνοχής
ΕΣΑ
[…] %
[…] %
ΚΠΑ
[…]
[…]
(75)
Έτσι, η εκτίμηση του ανεξάρτητου εκτιμητή επιβεβαίωσε την ορθότητα του τέλους παραχώρησης που υπολογίστηκε με τις ανωτέρω μεθόδους, δηλαδή […] ευρώ/τμ ετησίως.
3.1.3. ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ
(76)
Βάσει των αποτιμήσεων που πραγματοποίησε ο ανεξάρτητος εκτιμητής, οι λετονικές αρχές αποφάσισαν να καθορίσουν τα ακόλουθα τέλη παραχώρησης:
Παραχωρησιούχος
Υποδομή
Ανεξάρτητη αποτίμηση
(ετησίως)
Τέλος παραχώρησης
(ετησίως)
[…]
Τερματικός σταθμός στερεού φορτίου
EUR […]
EUR […]
[…]
Προβλήτα αριθ. 35
EUR […]
EUR […]
[…]
Προβλήτα αριθ. 12
EUR […]
EUR […]
4. ΕΚΤΙΜΗΣΗ
4.1. ΥΠΑΡΞΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(77)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός εάν η ΣΛΕΕ ορίζει διαφορετικά.
(78)
Τα κριτήρια που ορίζει το άρθρο 107 παράγραφος 1 είναι σωρευτικά. Κατά συνέπεια, για να καθοριστεί αν το κοινοποιηθέν μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, πρέπει να πληρούνται όλοι οι ανωτέρω όροι. Συγκεκριμένα, η χρηματοδοτική στήριξη:
α)
χορηγείται από κράτος μέλος ή με κρατικούς πόρους·
β)
ευνοεί ορισμένες επιχειρήσεις ή συγκεκριμένους κλάδους παραγωγής·
γ)
νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό·
δ)
επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
4.1.1. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ
(79)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου (6), δεν παρέχεται πλεονέκτημα στους παραχωρησιούχους, εάν ένας ιδιώτης επενδυτής, σε παρόμοιες περιστάσεις, καθόριζε το τέλος παραχώρησης στο ίδιο επίπεδο.
(80)
Εξαρχής, η Επιτροπή επισημαίνει ότι στην παρούσα υπόθεση τα τέλη παραχώρησης καθορίστηκαν εκ των προτέρων με χωριστές αποτιμήσεις που πραγματοποιήθηκαν από εξωτερικό εμπειρογνώμονα. Οι λετονικές αρχές προσκόμισαν αποδεικτικά στοιχεία ότι ο εμπειρογνώμονας διαθέτει τον απαιτούμενο τίτλο σπουδών και την εμπειρία.
(81)
Όπως προαναφέρθηκε, ο ανεξάρτητος εκτιμητής πραγματοποίησε συγκριτική ανάλυση του υπολογισθέντος τέλους παραχώρησης με αυτά που καθορίστηκαν για τρεις συμβάσεις οι οποίες θεωρήθηκαν συγκρίσιμες στον λιμένα Ventspils. Λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά στοιχεία και χαρακτηριστικά της υποδομής την οποία αφορούν αυτές οι συμβάσεις, ο ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας εφάρμοσε διορθωτικούς συντελεστές για να καθορίσει το κατάλληλο τέλος παραχώρησης.
(82)
Παρ’ όλα αυτά, η Επιτροπή δεν μπορεί να βεβαιώσει, βάσει των στοιχείων που έχει στη διάθεσή της, αν οι συμβάσεις που ελήφθησαν υπόψη ως σημεία αναφοράς είχαν ανατεθεί με διαδικασία διαγωνισμού, ούτε υπάρχει σήμερα καμία ένδειξη ότι τα τέλη παραχώρησης που καταβάλλονται βάσει των συμβάσεων αυτών κρίνονται σύμφωνα με τις αγοραίες τιμές.
(83)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή επιμένει ότι η συγκριτική ανάλυση δεν είναι επαρκώς αξιόπιστη και, ως εκ τούτου, δεν επαρκεί για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να αποκομίσουν οι παραχωρησιούχοι πλεονέκτημα.
(84)
Σύμφωνα με τη δεύτερη μέθοδο που χρησιμοποίησε ο ανεξάρτητος εκτιμητής, τα τέλη παραχώρησης και τα λοιπά έσοδα της λιμενικής αρχής θα διασφαλίσουν την ανάκτηση του κόστους των επενδύσεων υποδομής και ένα ορισμένο ποσοστό κέρδους σε διάστημα 25 ετών. Η λιμενική αρχή αποφάσισε να καθορίσει το τέλος παραχώρησης για τον τερματικό σταθμό ξηρού φορτίου ([…] ευρώ/τμ αντί για […] ευρώ/τμ ετησίως) και για την προβλήτα αριθ. 35 ([…] ευρώ αντί για […] ευρώ ετησίως) σε σημαντικά υψηλότερο επίπεδο από την τιμή που πρότεινε ο εμπειρογνώμονας. Ως εκ τούτου, η αναμενόμενη από τη λιμενική αρχή απόδοση είναι ουσιαστικά υψηλότερη από την τιμή που υπολόγισε ο εμπειρογνώμονας.
(85)
Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι το τέλος παραχώρησης και τα άλλα έσοδα της λιμενικής αρχής της επιτρέπουν να ανακτήσει το συνολικό κόστος των επενδύσεων υποδομής, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών για τις εργασίες βυθοκόρησης και κατασκευής σιδηροδρομικών οδών πρόσβασης, και να εξασφαλίσουν απόδοση σύμφωνη με την απόδοση που θα επεδίωκε ένας ιδιώτης επενδυτής.
(86)
Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν υπάρχει στην προκειμένη περίπτωση ένδειξη ότι η λιμενική αρχή όρισε τα τέλη παραχώρησης σε επίπεδο που δεν θα μεγιστοποιούσε τα έσοδά της.
(87)
Επιπλέον, η εισαγωγή ρήτρας επανεξέτασης επιτρέπει την περιοδική επανεξέταση του τέλους παραχώρησης.
(88)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι, στην παρούσα υπόθεση, μπορεί να θεωρηθεί ότι το τέλος παραχώρησης που καθορίστηκε με τους προαναφερθέντες τρόπους δεν παρέχει αδικαιολόγητα πλεονεκτήματα στους παραχωρησιούχους υποδομής για συγκεκριμένους χρήστες.
(89)
Η απόφαση αυτή δεν προδικάζει κατά κανέναν τρόπο ενδεχόμενη διεξοδικότερη ανάλυση από την Επιτροπή, όσον αφορά την τήρηση των κανόνων της ΕΕ περί δημοσίων συμβάσεων ή άλλων γενικών αρχών της ΣΛΕΕ.
4.1.2. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(90)
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η δημόσια χρηματοδότηση υποδομής για συγκεκριμένους χρήστες στον λιμένα Ventspils δεν συνεπάγεται την παραχώρηση οικονομικού πλεονεκτήματος στο επίπεδο των παραχωρησιούχων και ότι το μέτρο δεν έχει, κατά συνέπεια, ως αποτέλεσμα να θέτει τους επιλεγμένους φορείς παροχής υπηρεσιών σε ευνοϊκότερη ανταγωνιστική θέση σε σχέση με τις ανταγωνίστριες επιχειρήσεις.
(91)
Κατά πάγια νομολογία, για να χαρακτηριστεί ένα μέτρο ως κρατική ενίσχυση πρέπει να πληρούνται όλοι οι όροι που ορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ (7). Εφόσον το μέτρο που θα θέσουν σε εφαρμογή οι λετονικές αρχές δεν επιφέρει οικονομικό πλεονέκτημα στους μελλοντικούς παραχωρησιούχους, δεν πληροί, κατά συνέπεια, σωρευτικά τους όρους που απαιτούνται για να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(92)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι η δημόσια χρηματοδότηση της κατασκευής υποδομής για συγκεκριμένους χρήστες στον λιμένα Ventspils δεν ενέχει κρατική ενίσχυση στο επίπεδο των παραχωρησιούχων.
(93)
Η παρούσα απόφαση αφορά μόνο τις πτυχές κρατικής ενίσχυσης και εκδίδεται με την επιφύλαξη της εφαρμογής άλλων διατάξεων της ΣΛΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις παραχωρήσεις υπηρεσιών,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση την οποία προτίθεται να χορηγήσει η Λετονία στη λιμενική αρχή του Ventspils σε σχέση με την κατασκευή του τερματικού σταθμού διακίνησης ξηρού φορτίου, της προβλήτας αριθ. 12 και της προβλήτας αριθ. 35 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ στο επίπεδο των παραχωρησιούχων.
Κατά συνέπεια, επιτρέπεται η εφαρμογή του μέτρου.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Λετονίας.
Βρυξέλλες, 25 Αυγούστου 2011.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 25. srpna 2011
o státní podpoře C 39/09 (ex N 385/09) - Lotyšsko - Veřejné financování přístavní infrastruktury v přístavu Ventspils
(oznámeno pod číslem K(2011) 6043)
(Pouze lotyšské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/784/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Elektronickým oznámením ze dne 26. června 2009 oznámilo Lotyšsko v souladu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“) opatření poskytující veřejné financování na výstavbu přístavní infrastruktury v přístavu Ventspils.
(2)
Dopisem ze dne 15. prosince 2009 Komise Lotyšsko informovala, že se s ohledem na část opatření rozhodla zahájit formální vyšetřovací řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU.
(3)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (2) (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“). Komise vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek.
(4)
Komise neobdržela žádné připomínky zúčastněných stran. Lotyšské orgány předložily své připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení dopisy ze dne 16. března 2010, 7. dubna 2010, 12. dubna 2010 a 14. dubna 2010.
(5)
Komise si vyžádala doplňkové informace o opatření dopisy ze dne 21. září 2010, 22. prosince 2010 a 18. března 2011. Lotyšské orgány požadované informace poskytly v dopisech ze dne 8. října 2010, 20. ledna 2011, 22. března 2011 a 31. března 2011.
(6)
Mezi útvary Komise a lotyšskými orgány se mimoto uskutečnila řada schůzek. Před těmito schůzkami a po jejich konání zaslaly lotyšské orgány doplňkové informace.
2. POPIS
2.1 PROJEKT
(7)
Cílem projektu je modernizace přístavní infrastruktury. Projekt sestává z níže uvedených dílčích projektů, které mají být realizovány v období 2010-2014:
a)
výstavba terminálu pro suchý náklad;
b)
výstavba kotviště č. 35;
c)
výstavba kotviště č. 12;
d)
rekonstrukce severního vlnolamu;
e)
vybagrování přístavního doku;
f)
výstavba přístupových železničních tratí;
g)
přestavba mol pro kotvení plavidel přístavního orgánu;
h)
zpevnění břehů kanálu.
2.2 OBLAST PŮSOBNOSTI TOHOTO ROZHODNUTÍ
(8)
Ve svém rozhodnutí ze dne 15. prosince 2009 (3) se Komise domnívala, že není nutné rozhodnout, zda veřejné financování vlnolamu, zpevnění břehů kanálu a přestavby mol pro kotvení plavidel přístavního orgánu zahrnuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU na úrovni přístavního orgánu, jelikož by tato podpora byla slučitelná s vnitřním trhem.
(9)
Pokud jde o veřejné financování bagrovacích prací a přístupových železničních tratí, Komise se domnívala, že toto financování zahrnovalo státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, a prohlásila tuto podporu na úrovni přístavního orgánu za slučitelnou s vnitřním trhem.
(10)
Co se týká veřejného financování nového terminálu a dvou kotvišť, Komise se domnívala, že toto financování zahrnovalo podporu na úrovni přístavního orgánu. Komise dospěla k závěru, že podpora pro přístavní orgán je slučitelná s vnitřním trhem.
(11)
Terminál pro suchý hromadný náklad a dvě kotviště budou provozovat soukromé subjekty. Za tímto účelem uzavře přístavní orgán s poskytovateli přístavních služeb koncesní smlouvy na dobu 35 let. V souvislosti s uzavřením koncesních smluv nebude uspořádáno nabídkové řízení. Koncesní poplatky, jež budou hradit vybraní poskytovatelé přístavních služeb, byly stanoveny předem na základě ocenění provedeného nezávislým odborníkem.
(12)
Ve svém rozhodnutí ze dne 15. prosince 2009 vyjádřila Komise pochybnosti ohledně toho, zda cena koncese nezahrnuje státní podporu. Na základě informací, které byly v této fázi k dispozici, nemohla Komise vyvodit závěr, zda lze veřejné financování na úrovni tří držitelů koncesí na přístavní infrastrukturu specifickou pro uživatele považovat za podporu.
(13)
Komise rovněž zjistila, že koneční uživatelé budou mít přístup k nově vybudované infrastruktuře za nediskriminačních podmínek.
(14)
Předmětem formálního vyšetřovacího řízení byla proto pouze možná podpora na úrovni koncesionářů.
2.3 KONCESNÍ SMLOUVY
2.3.1 TERMINÁL PRO SUCHÝ NÁKLAD
(15)
Přístavní orgán hodlá uzavřít koncesní smlouvu na provozování nově vybudovaného terminálu s […] (4). Tento hospodářský subjekt v současnosti provádí činnosti v oblasti manipulace s nákladem na území, které přístavní orgán pronajal společnosti […], na základě smlouvy o podnájmu uzavřené s […].
(16)
Podle lotyšských orgánů hodlá společnost […] svou činnost rozšířit a využívat celé pronajaté území pro vlastní operace, a plánuje proto smlouvu o podnájmu ukončit.
(17)
Přístavní orgán rozhodl o vybudování nového terminálu a následném udělení koncese […], aby […] mohla v přístavu působit i nadále.
2.3.2 KOTVIŠTĚ Č. 35 PRO KAPALNÝ NÁKLAD
(18)
Podle lotyšských orgánů souvisí obnova kapacity pro manipulaci s kapalným nákladem v přístavu Ventspils s touto konkrétní lokalitou kvůli omezením týkajícím se potřebné hloubky pro vjezd plavidel přepravujících kapalný náklad s příslušnou tonáží.
(19)
Celé přilehlé území je v současnosti pronajato […]. Záměrem lotyšských orgánů je uzavřít koncesní smlouvu na provozování nového kotviště se společností […], jelikož ta v přístavu manipuluje s kapalným nákladem, a tudíž již vlastní zařízení potřebné pro překládku kapalného nákladu, včetně hasicího zařízení.
2.3.3 KOTVIŠTĚ Č. 12 PRO BĚŽNÝ NÁKLAD A HROMADNÝ NÁKLAD
(20)
Jedním z uživatelů kotviště bude dceřiná společnost podniku […], která zamýšlí zřídit na území přístavu závod na výrobu stavebních modulů, a to na základě dlouhodobé nájemní smlouvy s přístavním orgánem. Stavební moduly budou na vývozní trh přepravovány plavidly typu ro-ro.
(21)
Přeprava modulů z výrobního závodu ke kotvišti se bude uskutečňovat po železnici a po silnici přes území univerzálního terminálu č. 2, který provozuje […]. Za tímto účelem bude po výstavbě kotviště mezi […], […] a přístavním orgánem podepsaná trojstranná smlouva.
(22)
Podle lotyšských orgánů jsou […] a […] jedinými potenciálními provozovateli kotviště č. 12. Přístavní orgán původně zamýšlel koncesi udělit […].
2.4 DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ, POKUD JDE O POVAHU OPATŘENÍ JAKOŽTO PODPORY NA ÚROVNI KONCESIONÁŘŮ
2.4.1 EXISTENCE STÁTNÍ PODPORY
(23)
V rozhodnutí o zahájení řízení zastávala Komise předběžný názor, že nebyla zcela splněna kritéria potřebná pro vyvození závěru, že při stanovení koncesních poplatků, jež mají být účtovány budoucím koncesionářům, přístavní orgán jednal jako soukromý investor.
(24)
Komise vyslovila pochybnosti, pokud jde o metodu použitou ke stanovení samotného koncesního poplatku, jakož i nezávislost odborného ocenění.
2.4.1.1 Metody použité přístavním orgánem ke stanovení koncesních poplatků
(25)
Nezávislý odborník, který ocenil koncesní poplatky, použil dvě různé metody, a to metodu založenou na porovnání s referenčními údaji a metodu založenou na příjmech. Co se týká kotviště pro kapalný náklad, odborník použil pouze příjmy.
(26)
Pokud jde o porovnání s referenčními údaji, Komise zjistila, že tato metoda byla založena především na existujících smlouvách v témže přístavu. Komise proto měla pochybnosti ohledně její spolehlivosti. Komise podotkla, že toto porovnání s referenčními údaji nemohlo být průkazné, jelikož nebyl k dispozici žádný důkaz, že na základě smluv použitých jako srovnávací měřítko je placen tržní koncesionářský poplatek. Komise mimoto uvedla, že v případě terminálu pro suchý náklad i kotviště č. 12 pro běžný a hromadný náklad byla analýza provedena na základě tří stejných koncesních smluv, navzdory skutečnosti, že tyto terminály se zjevně svým charakterem značně liší.
(27)
Co se týká přístupu založeného na příjmech, který byl použit při oceňování, Komise poznamenala, že v případě terminálu pro suchý hromadný náklad a kotviště č. 12 patrně nejsou zohledněny celé investiční náklady.
2.4.1.2 Nezávislost odborného ocenění
(28)
Komise uvedla, že rozhodnutí, které přijal přístavní orgán již v březnu 2006, prokazuje závazek přístavu udělit po dokončení stavebních prací koncesi na provozování kotviště č. 35 společnosti […]. V tomto rozhodnutí je podrobně popsána metoda výpočtu koncesního poplatku, která je založena na stejných zásadách jako nezávislé ocenění. Komise proto měla pochybnosti ohledně nezávislosti ocenění jako takového.
2.4.1.3 Závěr
(29)
Komise se domnívala, že veřejné financování výstavby terminálu a dvou kotvišť poskytuje (jak se zdá) selektivní hospodářskou výhodu provozovatelům dotyčné infrastruktury, a představuje tudíž podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
2.4.2 SLUČITELNOST PODPORY
(30)
Komise zastávala předběžný názor, že jakákoli podpora poskytnutá koncesionářům představuje provozní podporu, jelikož je osvobozuje od nákladů, jež by jinak museli nést. Podle judikatury Soudního dvora je takováto provozní podpora v zásadě neslučitelná s vnitřním trhem (5).
3. PŘIPOMÍNKY LOTYŠSKA
3.1.1 KONCESIONÁŘI
(31)
Lotyšské orgány trvaly na tom, že tři provozovatele vybral přístavní orgán na základě objektivních kritérií a že tento výběr představoval s ohledem na provozovatele nově vybudované infrastruktury nejschůdnější alternativu.
3.1.1.1 Terminál pro suchý náklad
(32)
Přístavní orgán hodlá udělit koncesi na provozování terminálu pro suchý náklad společnosti […], která se zabývá především překládkou dřeva. Lotyšské orgány objasnily, že přítomnost […] v přístavu je nezbytná vzhledem k obzvláštnímu významu vývozu dřeva v této oblasti.
(33)
Jak bylo objasněno výše, společnost […] v současnosti poskytuje služby v oblasti manipulace s nákladem na území, které přístavní orgán pronajal […], a to na základě smlouvy o podnájmu uzavřené s […]. Vzhledem k tomu, že […] zamýšlí svou činnost rozšířit a využívat celý pronajatý prostor, přijal přístavní orgán v říjnu 2005 usnesení o výstavbě nového terminálu a následném udělení koncese na jeho provoz […] (viz příloha I).
(34)
Lotyšské orgány uvedly, že rozhodnutí o uzavření koncesní smlouvy s tímto konkrétním provozovatelem je založeno na objektivních, čistě obchodních důvodech. V tomto smyslu lotyšské orgány zdůraznily, že […] představuje s ohledem na provoz terminálu nejschůdnější řešení, jelikož tato společnost již vlastní zařízení potřebné pro manipulaci se suchým nákladem. Žádný jiný potenciální koncesionář mimoto neprojevil o provoz terminálu pro suchý náklad zájem. Lotyšské orgány zdůraznily, že je v zájmu přístavního orgánu zahájit jednání se všemi potenciálními stranami, které projeví zájem, zejména vzhledem k tomu, že značná část plochy v přístavu je dosud nevyužita.
(35)
Společnost […] již v přístavu překládá více než […] tisíc m3 ročně, a tudíž již vytvořila důležitou obchodní síť. Přístavní orgán se domnívá, že společnost bude schopna zachovat tento obrat nákladu i v budoucnu, a poskytne tak požadované záruky, pokud jde o zpětné získání investic uskutečněných přístavním orgánem.
3.1.1.2 Kotviště č. 35
(36)
Kotviště nahradí molo č. 1 pro překládku nebezpečného kapalného nákladu. Molo je v současnosti zastaralé, a proto jej nelze použít k manipulaci s nákladem. Jak bylo objasněno výše, obnovení kapacity pro manipulaci s kapalným nákladem v přístavu Ventspils souvisí s touto konkrétní lokalitou vzhledem k bezpečnostním požadavkům a omezením týkajícím se potřebné hloubky pro plavidla přepravující kapalný náklad s příslušnou tonáží.
(37)
Lotyšské orgány uvedly, že udělení koncese na provoz kotviště č. 35 jiné společnosti není v praxi možné právě kvůli umístění dotyčné infrastruktury v přístavu. V současnosti je celé přilehlé území přístavu pronajato […] (viz příloha II).
(38)
Mimoto se odkazovalo na podobnost s […], jelikož společnost […] již v přístavu Ventspils s kapalným nákladem manipuluje a provozovatel již vlastní veškeré zařízení potřebné pro překládku kapalného nákladu, jež je pro provoz kotviště nezbytné.
3.1.1.3 Kotviště č. 12
(39)
Cílem projektu je zvýšit kapacitu pro manipulaci s běžným nákladem. Lotyšské orgány objasnily, že rozhodnutí o výstavbě kotviště souvisí s dlouhodobou smlouvou o nájmu pozemku, kterou přístavní orgán uzavřel s dceřinou společností podniku […]. Dceřiná společnost podniku […] hodlá zřídit na území přístavu závod na výrobu stavebních modulů. Stavební moduly mohou být na vývozní trhy přepravovány pouze plavidly typu ro-ro.
(40)
Lotyšské orgány však zdůraznily, že před uzavřením nájemní smlouvy se společností […] se přístavní orgán zúčastnil různých nabídkových řízení, která uspořádali přepravci a potencionální koncesionáři kotviště č. 12, například […], avšak bezúspěšně.
(41)
Podle lotyšských orgánů lze přepravu modulů z výrobního závodu ke kotvišti uskutečnit pouze po železnici a po silnici přes území univerzálního terminálu č. 2, který provozuje […]. Za tímto účelem bude po výstavbě kotviště mezi […], […] a přístavním orgánem podepsána trojstranná smlouva.
(42)
Lotyšské orgány dále uvedly, že existují pouze dva potenciální provozovatelé kotviště, tj. […] a […]. V připomínkách podaných v rámci formálního vyšetřovacího řízení lotyšské orgány objasnily, že koncesní smlouva na provoz kotviště bude uzavřena s […].
(43)
Vzhledem ke skutečnosti, že jediným způsobem přepravy stavebních modulů z výrobního závodu ke kotvišti č. 12 je přeprava přes území pronajaté […] (viz příloha III), považuje přístavní orgán […] za nejreálnější alternativu.
(44)
Lotyšské orgány mimoto zdůraznily, že povrchová plocha v oblasti přístavu, která sousedí s kotvištěm, neumožňuje skladování nákladu. Je proto nezbytné zajistit spolehlivé spojení s ostatními oblastmi přístavu, v nichž skladování možné je.
(45)
Uvádělo se rovněž, že kotviště bude vzhledem k umístění i jeho technickým parametrům sloužit přepravcům nacházejícím se v oblasti o rozloze 12 ha, a to bez ohledu na druh přepravovaného zboží.
3.1.2 OCENĚNÍ ODBORNÍKA
(46)
Pro každou koncesní smlouvu týkající se infrastruktury specifické pro uživatele byla provedena samostatná ocenění. Lotyšské orgány uvedly, že tato ocenění byla provedena v souladu s lotyšskými a mezinárodními normami oceňování.
(47)
Pokud jde o použitou metodu, lotyšské orgány zdůrazňují, že vzhledem k umístění a charakteristickým rysům přístavů Riga a Liepaja je porovnání s referenčními údaji (tzv. srovnávací přístup) zcela spolehlivé. Koncesní poplatky placené poskytovateli služeb, kteří působí v těchto přístavech, poskytly samotné přístavní orgány, a proto by měly být považovány za důvěryhodné.
(48)
Podle lotyšských orgánů by přezkoumaná ocenění založená na analýze peněžních toků měla rovněž rozptýlit pochybnosti Komise, pokud jde o jejich nezávislost.
(49)
V následujícím textu Komise popíše metodu, kterou odborník použil ke stanovení koncesních poplatků.
3.1.2.1 Terminál pro suchý náklad
(50)
Posouzení je založeno na těchto dvou metodách:
(51)
Porovnání je provedeno s ohledem na tři smlouvy, které se považovaly za srovnatelné se smlouvami v přístavu Ventspils. Za účelem stanovení odpovídajícího koncesního poplatku použil odborník opravné koeficienty. Zohledněny byly tyto faktory: doba a podmínky uzavření smlouvy, lokalita, popis kotvišť, pronajatá plocha, technické podmínky terminálů a přístup k veřejným službám.
(52)
Vypočítaný koncesní poplatek činí […] EUR za m2 ročně. Odhadce stanovil koncesní poplatek na […] EUR za m2 ročně.
(53)
Přístup založený na příjmech je použit k posouzení toho, zda diskontované hodnoty budoucích příjmů umožní uhradit celkové investiční náklady (včetně nákladů na nákladový prostor, bagrování a přístupové železniční tratě), a poskytuje finanční výhledy na dobu 25 let. Odhadované příjmy a náklady jsou upraveny pomocí diskontní sazby ve výši 7,5 %, která odráží úroveň investičního rizika.
(54)
Nezávislé ocenění bere v úvahu příjmy z přístavních poplatků a příjmy plynoucí z používání pozemků a infrastruktury v přístavu. Jsou zohledněny celkové investiční náklady.
(55)
Na základě rozdílných úrovní obratu nákladu je pro koncesní poplatky v rozmezí od […] EUR za m2 do […] EUR za m2 ročně odhadnuta čistá současná hodnota, vnitřní návratnost a poměr nákladů a přínosů. Finanční ukazatele odůvodňují koncesní poplatek ve výši nejméně […] EUR za m2 ročně při průměrném obratu nákladu ve výši […] tun ročně a […] EUR za m2 ročně při průměrném obratu nákladu ve výši […] tun ročně. Pokud průměrný obrat nákladu překročí […] tun ročně, může být koncesní poplatek minimální.
(56)
Vzhledem k tomu, že odhadovaný průměrný obrat nákladu činí […] tun ročně, dospěl nezávislý odhadce k závěru, že je odůvodněný roční koncesní poplatek v rozmezí od […] EUR do […] EUR za m2 ročně.
(57)
S přihlédnutím k oběma výše popsaným metodám stanovil nezávislý odhadce koncesní poplatek na […] EUR za m2 ročně.
(58)
V následující tabulce jsou uvedeny hodnoty finančních ukazatelů projektu při zohlednění výsledného koncesního poplatku:
Obrat nákladu […] tun, koncesní poplatek ve výši […] EUR za m2 ročně, diskontní sazba 7,5 %, tempo růstu 2,28 %
Ukazatel
Bez grantu z Fondu soudržnosti
S grantem z Fondu soudržnosti
Vnitřní návratnost
[…] %
[…] %
Čistá současná hodnota
(…)
(…)
(59)
Ocenění ze strany nezávislého odhadce proto potvrdilo přiměřenost koncesního poplatku vypočítaného výše popsaným způsobem, tj. […] EUR za m2 ročně.
3.1.2.2 Kotviště č. 35
(60)
Přístup založený na příjmech poskytuje finanční výhledy na období 25 let. Odhadované příjmy a náklady jsou upraveny pomocí stejné diskontní sazby ve výši 7,5 %, která odráží úroveň investičního rizika.
(61)
Nezávislé ocenění bere v úvahu příjmy z přístavních poplatků a příjmy plynoucí z využívání pozemků a infrastruktury v přístavu. Jsou zohledněny celkové investiční náklady.
(62)
Na základě různých úrovní obratu nákladu je pro koncesní poplatky v rozmezí od […] EUR do […] EUR za rok odhadnuta čistá současná hodnota, vnitřní návratnost a poměr příjmů a nákladů. Finanční ukazatele odůvodňují roční koncesní poplatek přesahující […] EUR za rok v případě očekávaného obratu nákladu ve výši […] tun ročně a vyšší než […] EUR ročně u očekávaného obratu ve výši […] tun ročně. V případě vyššího obratu nákladu může být koncesní poplatek minimální.
(63)
Vzhledem k 30leté době odepisování námořních kotvišť stanovil nezávislý odhadce hodnotu koncesního poplatku ve výši […] EUR ročně, tj. 1/30 (investičních nákladů kotviště bez bagrovacích prací.
(64)
V následující tabulce jsou uvedeny finanční výsledky projektu při obratu nákladu ve výši […] tun ročně s přihlédnutím ke koncesnímu poplatku ve výši […] EUR ročně. Ve výpočtu byly zohledněny celkové investiční náklady, včetně bagrovacích prací.
Obrat nákladu […] tun, koncesní poplatek ve výši […] EUR za m2 ročně, diskontní sazba 7,5 %, tempo růstu 2,28 %
Ukazatel
Bez grantu z Fondu soudržnosti
S grantem z Fondu soudržnosti
Vnitřní návratnost
[…] %
[…] %
Čistá současná hodnota
(…)
(…)
(65)
Odhadce tudíž stanovil koncesní poplatek ve výši […] EUR ročně (místo původně předpokládaných […] EUR ročně).
3.1.2.3 Kotviště č. 12
(66)
Ocenění vychází ze dvou metod, tj. přístupu založeného na srovnatelných transakcích a přístupu založeného na příjmech.
(67)
Koncesní smlouva je za prvé porovnána se třemi smlouvami, které se pokládají za srovnatelné se smlouvami v přístavu Ventspils. S přihlédnutím k zvláštním rysům a charakteristikám infrastruktury, která je předmětem těchto tří smluv, použil odhadce za účelem stanovení odpovídajícího koncesního poplatku opravné koeficienty. Zohledněny byly tyto faktory: doba a podmínky uzavření smlouvy, lokalita, popis kotvišť, pronajatá plocha, technické podmínky infrastruktury a přístup k veřejným službám.
(68)
Vypočítaný koncesní poplatek činí […] EUR za m2 ročně. Koncesní poplatek byl stanoven na […] EUR za m2 ročně.
(69)
Přístup založený na příjmech, použitý k posouzení toho, zda diskontované hodnoty budoucích příjmů umožní uhradit celkové investiční náklady (včetně nákladů na bagrování a přístupové železniční tratě), poskytuje finanční výhledy na dobu 25 let. Odhadované příjmy a náklady jsou upraveny pomocí diskontní sazby ve výši 7,5 %, která odráží úroveň investičního rizika.
(70)
Nezávislé ocenění bere v úvahu příjmy z přístavních poplatků a příjmy plynoucí z využívání pozemků a infrastruktury v přístavu. Jsou zohledněny celkové investiční náklady, včetně veřejného financování.
(71)
Na základě rozdílných úrovní obratu nákladu je pro koncesní poplatky v rozmezí od […] EUR za m2 do […] EUR za m2 ročně odhadnuta čistá současná hodnota, vnitřní návratnost a poměr nákladů a přínosů. Nezávislý odhadce dospěl k závěru, že finanční ukazatele odůvodňují (čistá současná hodnota je kladná) koncesní poplatek ve výši nejméně […] EUR za m2 ročně v případě očekávaného obratu nákladu ve výši […] tun ročně a […] EUR za m2 ročně u očekávaného obratu nákladu ve výši […] tun ročně.
(72)
Vzhledem k odhadovanému objemu ve výši […] tun ročně dospěl odhadce k závěru, že je odůvodněný koncesní poplatek ve výši nejméně […] EUR za m2 ročně.
(73)
S přihlédnutím k výsledkům obou výše popsaných metod stanovil nezávislý odhadce koncesní poplatek na […] EUR za m2 ročně.
(74)
V následující tabulce jsou uvedeny hodnoty finančních ukazatelů projektu při zohlednění výsledného koncesního poplatku:
Obrat nákladu […] tun, koncesní poplatek ve výši […] EUR za m2 ročně, diskontní sazba 7,5 %, tempo růstu 2,28 %
Ukazatel
Bez grantu z Fondu soudržnosti
S grantem z Fondu soudržnosti
Vnitřní návratnost
[…] %
[…] %
Čistá současná hodnota
(…)
(…)
(75)
Ocenění nezávislých odhadců proto potvrdilo přiměřenost koncesního poplatku, který byl stanoven výše popsaným způsobem, tj. […] EUR za m2 ročně.
3.1.3. KONCESNÍ POPLATEK
(76)
Na základě ocenění, která provedl nezávislý odhadce, se lotyšské orgány rozhodly stanovit koncesní poplatky takto:
Koncesionář
Infrastruktura
Nezávislé ocenění
(částka za rok)
Koncesní poplatek
(částka za rok)
(…)
Terminál pro suchý náklad
[…] EUR
[…] EUR
(…)
Kotviště č. 35
[…] EUR
[…] EUR
(…)
Kotviště č. 12
[…] EUR
[…] EUR
4. POSOUZENÍ
4.1 EXISTENCE PODPORY
(77)
V čl. 107 odst. 1 SFEU se uvádí, že podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li Smlouvy jinak.
(78)
Kritéria stanovená v čl. 107 odst. 1 jsou kumulativní. Aby bylo možno stanovit, že oznámené opatření představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, musí být splněny všechny výše uvedené podmínky. Konkrétně, finanční podpora:
a)
je poskytnuta státem nebo ze státních prostředků;
b)
zvýhodňuje určité podniky nebo určitá odvětví výroby;
c)
narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž;
d)
ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
4.1.1 HOSPODÁŘSKÁ VÝHODA
(79)
Podle judikatury (6) Soudního dvora výhoda pro koncesionáře neexistuje, pokud by soukromý investor v podobné situaci stanovil koncesní poplatek ve stejné výši.
(80)
Na počátku Komise podotýká, že v tomto případě byly koncesní poplatky stanoveny předem pomocí samostatných ocenění, která provedl externí odborník. Lotyšské orgány poskytly důkazy o tom, že odborník měl odpovídající vzdělání a zkušenosti.
(81)
Jak bylo popsáno výše, nezávislý odhadce porovnal vypočítané koncesní poplatky s koncesními poplatky stanovenými v případě tří smluv, které se považovaly za srovnatelné se smlouvami v přístavu Ventspils. Vzhledem k zvláštním rysům a charakteristikám infrastruktury, která je předmětem těchto smluv, použil nezávislý odborník za účelem stanovení odpovídajícího koncesního poplatku opravné koeficienty.
(82)
Komise však nemůže na základě dostupných informací zjistit, zda byly smlouvy pokládané za srovnávací měřítko uzavřeny na základě nabídkového řízení, ani nejsou v současnosti k dispozici údaje o tom, zda lze koncesní poplatky hrazené podle těchto smluv považovat za tržní cenu.
(83)
Na základě výše uvedených skutečností Komise uvádí, že porovnání není dostatečně spolehlivé, a nemůže proto postačovat k vyloučení hospodářské výhody poskytnuté koncesionářům.
(84)
Podle druhé metody, kterou použil nezávislý odhadce, zajistí koncesní poplatky a ostatní příjmy přístavního orgánu během 25 let uhrazení investičních nákladů infrastruktury a určitou míru návratnosti. Přístavní orgán se rozhodl stanovit koncesní poplatek u terminálu pro suchý náklad (ve výši […] EUR za m2 ročně místo […] EUR za m2 ročně) a kotviště č. 35 (ve výši […] EUR místo […] EUR ročně) ve výši podstatně překračující hodnotu, kterou doporučil odborník. Skutečná návratnost, kterou přístavní orgán očekává, je proto podstatně vyšší než hodnota vypočítaná odborníkem.
(85)
Komise proto vyvozuje závěr, že koncesní poplatek a ostatní příjmy přístavnímu orgánu umožní uhradit veškeré investiční náklady infrastruktury, včetně nákladů na bagrování a přístupové železniční tratě, a dosáhnout návratnosti, která je v souladu s návratností požadovanou soukromým investorem.
(86)
Komise mimoto uvádí, že v tomto případě nejsou k dispozici údaje o tom, že by přístavní orgán stanovil koncesní poplatky na úrovni, která nezajistí co nejvyšší příjmy.
(87)
Zahrnutí ustanovení o přezkumu navíc umožňuje koncesní poplatek pravidelně revidovat.
(88)
Na základě výše uvedených skutečností se Komise domnívá, že v daném případě lze vyvodit závěr, že koncesní poplatek stanovený výše popsaným způsobem neposkytuje držitelům koncese na infrastrukturu specifickou pro uživatele nepatřičnou výhodu.
(89)
Tímto rozhodnutím není v žádném případě dotčena případná další analýza Komise, pokud jde o pravidla EU pro zadávání veřejných zakázek či jiné obecné zásady SFEU.
4.1.2 ZÁVĚR
(90)
Komise se domnívá, že veřejné financování infrastruktury specifické pro uživatele v přístavu Ventspils neposkytuje hospodářskou výhodu na úrovni koncesionářů, a opatření proto nezajišťuje vybraným poskytovatelům služeb příznivější soutěžní postavení ve srovnání s podniky, které s nimi soutěží.
(91)
Aby se opatření považovalo za státní podporu (7), musí být podle ustálené judikatury splněny všechny podmínky stanovené v čl. 107 odst. 1. Jelikož opatření, které hodlají zavést lotyšské orgány, neposkytuje budoucím koncesionářům hospodářskou výhodu, podmínky potřebné k tomu, aby se považovalo za státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, kumulativně nesplňuje.
5. ZÁVĚR
(92)
Na základě výše uvedených skutečností vyvozuje Komise závěr, že veřejné financování výstavby infrastruktury specifické pro uživatele v přístavu Ventspils nezahrnuje státní podporu na úrovni koncesionářů.
(93)
Toto rozhodnutí se týká pouze aspektů státní podpory a není jím dotčeno použití jiných ustanovení SFEU, zejména co se týká koncesí na služby,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora, kterou Lotyšsko zamýšlí poskytnout přístavnímu orgánu v přístavu Ventspils na výstavbu terminálu pro suchý hromadný náklad, kotviště č. 12 a kotviště č. 35, nezahrnuje na úrovni koncesionářů státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1.
Provedení tohoto opatření je proto povoleno.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Lotyšské republice.
V Bruselu dne 25. srpna 2011.