ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 25ης Απριλίου 2012
σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.25051 (C 19/10) (πρώην NN 23/10) που χορήγησε η Γερμανία υπέρ της Zweckverband Tierkörperbeseitigung στη Ρηνανία-Παλατινάτο, στο Σάαρ, στο διαμέρισμα Rheingau -Taunus και στην επαρχία Limburg -Weilburg
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 2557]
(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/485/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1), και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με το προαναφερθέν άρθρο (2) και με βάση τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Μέσω της καταγγελίας που υποβλήθηκε από τη Saria Bio-Industries AG & Co KG (στο εξής: καταγγέλλουσα) την 23η Φεβρουαρίου 2008, η Επιτροπή ενημερώθηκε σχετικά με τις ετήσιες εισφορές που κατέβαλε η Γερμανία υπέρ της Zweckverband Tierkörperbeseitigung στα ομόσπονδα κράτη Ρηνανίας-Παλατινάτου και Σάαρ, στο διαμέρισμα Rheingau-Taunus και στην επαρχία Limburg-Weilburg (στο εξής: ZT).
(2)
Με επιστολή της 20ής Ιουλίου 2010 η Επιτροπή κοινοποίησε στη Γερμανία την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (στο εξής: απόφαση κίνησης της διαδικασίας). Μετά τη δημοσίευση της απόφασης κίνησης της διαδικασίας στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις 26 Οκτωβρίου 2010, η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση (3).
(3)
Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις της καταγγέλλουσας στις 25 Νοεμβρίου 2010. Κατόπιν έγκρισης των αιτημάτων παράτασης της προθεσμίας στις 20 Αυγούστου 2010 και στις 18 Νοεμβρίου 2010 αντίστοιχα, η Γερμανία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας καθώς και επί των παρατηρήσεων της καταγγέλλουσας τμηματικά, την 3η Μαρτίου 2011, την 1η Απριλίου 2011, την 4η Απριλίου 2011, την 16η Μαΐου 2011, την 15η Ιουλίου 2011 και την 9η Νοεμβρίου 2011 αντίστοιχα.
(4)
Η ZT διαβίβασε γραπτώς τις παρατηρήσεις της στην Επιτροπή στις 4 Απριλίου 2011. Καίτοι δυνάμει του άρθρου 20 παράγραφος 1 σε συνδυασμό με το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (4) οι ενδιαφερόμενοι καλούνται καταρχήν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους το αργότερο εντός ενός μήνα μετά τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα, η ZT διαβίβασε τις παρατηρήσεις της μετά από τέσσερις μήνες. Η Επιτροπή δύναται να λάβει υπόψη εκπρόθεσμα υποβληθείσες παρατηρήσεις από ενδιαφερόμενους μόνον σε δεόντως αιτιολογημένες μεμονωμένες περιπτώσεις (5). Ωστόσο, δεν μπορεί να αναγνωρίσει αντίστοιχη αιτιολογία στο έγγραφο της ZT ούτε να συναγάγει αντίστοιχη αιτιολογία από τις λοιπές περιστάσεις. Η Επιτροπή γνωστοποίησε, ως εκ τούτου, στη ZT, με έγγραφο της 18ης Απριλίου 2011, ότι η εξέταση των παρατηρήσεων της ZT στο πλαίσιο της επίσημης διαδικασίας έρευνας αντίκειται στη φύση της διαδικασίας και θα προκαλούσε αδικαιολόγητη άνιση μεταχείριση των μερών της διαδικασίας. Για την έκδοση της παρούσας απόφασης έλαβε εξάλλου υπόψη όλες τις πληροφορίες που περιείχαν οι εν λόγω παρατηρήσεις.
(5)
Παράλληλα με την επίσημη διαδικασία έρευνας της Επιτροπής, η καταγγέλλουσα είχε κινήσει εθνική δικαστική διαδικασία στη Γερμανία, όπου άσκησε προσφυγή κατά της ΖΤ ενώπιον του Verwaltungsgericht Trier. Το Verwaltungsgericht Trier, με απόφασή του της 2ας Δεκεμβρίου 2008, απεφάνθη ότι οι ετήσιες εισφορές συνιστούν κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Αναφορικά με την ανάκτηση των παράνομων ενισχύσεων, το Verwaltungsgericht Trier έκρινε ότι η ZT δεν υποχρεούται να επιστρέψει το ποσό που έλαβε κατά την περίοδο 2005-2008 λόγω εξαιρετικών συνθηκών που καθιστούν μη προσήκουσα την ανάκτησή του.
(6)
Τόσο η καταγγέλλουσα όσο και η ZT άσκησαν ενώπιον του Oberverwaltungsgericht Koblenz έφεση κατά της απόφασης του Verwaltungsgericht Trier. Με την απόφασή του της 24ης Νοεμβρίου 2009, το Oberverwaltungsgericht κύρωσε την απόφαση του Verwaltungsgericht Trier.
(7)
Στη συνέχεια, η καταγγέλλουσα και η ZT άσκησαν ενώπιον του Bundesverwaltungsgericht (στο εξής: BVerwG) αναίρεση κατά της απόφασης του Oberverwaltungsgericht Koblenz. Με απόφασή του της 16ης Δεκεμβρίου 2010 (6), το BVerwG απέρριψε το αίτημα αναίρεσης της καταγγέλλουσας, τροποποίησε την απόφαση του Oberverwaltungsgericht Koblenz και απέρριψε την προσφυγή στο σύνολό της, καθόσον το BVerwG έκρινε ότι η προσφυγή σχετικά με την περίοδο 2005-2009 ήταν απαράδεκτη και ότι η υπό εξέταση εισφορά για το έτος 2010 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
2. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
2.1. Νομικό πλαίσιο
2.1.1. Διατάξεις του δικαίου της Ένωσης
(8)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1069/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, περί υγειονομικών κανόνων για ζωικά υποπροϊόντα και παράγωγα προϊόντα που δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1774/2002 (κανονισμός για τα ζωικά υποπροϊόντα) (7) ρυθμίζει την παραλαβή, τη μεταφορά, την αποθεματοποίηση, τη διαχείριση, την επεξεργασία και τη χρήση ή την καταστροφή ζωικών υποπροϊόντων ώστε τα εν λόγω προϊόντα να μην αποτελούν κίνδυνο για την υγεία του ανθρώπου και των ζώων. Σύμφωνα με τις ως άνω διατάξεις απαιτείται, μεταξύ άλλων, η πρόληψη εξάρσεων σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών (ΣΕΒ) και άλλων μεταδιδόμενων ζωονόσων, όπως της κλασικής πανώλης των χοίρων (ΚΠΧ) ή του ιού του αφθώδους πυρετού (ΑΠ).
(9)
Το τμήμα 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1069/2009 διακρίνει μεταξύ τριών κατηγοριών ζωικών υποπροϊόντων επί τη βάσει των ειδικών κινδύνων που αυτά εγκυμονούν για την υγεία του ανθρώπου και των ζώων:
α)
Το υλικό της κατηγορίας 1 παρουσιάζει σημαντικούς κινδύνους οι οποίοι συνδέονται κυρίως με τη νόσο ΣΕΒ και την παρουσία ορισμένων απαγορευμένων ουσιών και περιβαλλοντικών ρύπων. Στο υλικό της κατηγορίας 1 συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, μέρη ζώων για τα οποία υπάρχει υπόνοια ότι έχουν μολυνθεί από ΣΕΒ ή στα οποία έχει επίσημα επιβεβαιωθεί η παρουσία ΣΕΒ, καθώς και προσμείξεις του υλικού της κατηγορίας 1 με εκείνο των κατηγοριών 2 ή 3. Τα εν λόγω υλικά απορρίπτονται μέσω αποτέφρωσης ή επεξεργασίας και δεν χρησιμοποιούνται σε ζωοτροφές εκτρεφόμενων ζώων ή σε τεχνικά προϊόντα.
β)
Το υλικό της κατηγορίας 2 παρουσιάζει εξίσου σημαντικούς κινδύνους, καθόσον αποτελείται από νεκρά ζώα και άλλα υλικά που περιέχουν ορισμένες απαγορευμένες ουσίες ή περιβαλλοντικούς ρύπους. Το υλικό της κατηγορίας 2 απορρίπτεται μέσω αποτέφρωσης ή επεξεργασίας και δεν χρησιμοποιείται σε ζωοτροφές εκτρεφόμενων ζώων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως λίπασμα ή για τεχνικές εφαρμογές.
γ)
Το υλικό της κατηγορίας 3 περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μέρη σφαγίων τα οποία καίτοι απορρίφθηκαν ως ακατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο, δεν φέρουν ενδείξεις παρουσίας ασθενειών μεταδιδόμενων στον άνθρωπο ή στα ζώα, καθώς και υλικά τα οποία ενδείκνυνται για κατανάλωση από τον άνθρωπο όμως για οικονομικούς ή άλλους λόγους χρησιμοποιούνται ως ζωοτροφές για εκτρεφόμενα ζώα.
(10)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1069/2009, ο οποίος αντιστοιχεί κατ’ ουσία στον παλαιότερο κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1774/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8), απαγορεύει, μεταξύ άλλων, την εισαγωγή και την εξαγωγή υλικού των κατηγοριών 1 και 2, ενώ προβλέπει ότι η λειτουργία εγκαταστάσεων απόρριψης του υλικού αυτού προϋποθέτει την έγκριση των αρμόδιων αρχών οι οποίες υποχρεούνται να εφαρμόζουν τις διατάξεις του κανονισμού. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1069/2009 προβλέπει συνεπώς ειδικές διατάξεις ελέγχου για την απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2. Ωστόσο, στον κανονισμό δεν λαμβάνεται μέριμνα για την οικονομική οργάνωση της απόρριψης του υλικού των κατηγοριών 1 και 2. Κατά συνέπεια, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1069/2009 δεν προβλέπει την ανάθεση των υπηρεσιών απόρριψης εντός ορισμένης περιοχής αποκλειστικά σε μία επιχείρηση, όπως ισχύει στη Γερμανία.
2.1.2. Διατάξεις εθνικού δικαίου
(11)
Στη Γερμανία, σύμφωνα με το άρθρο 3 του νόμου περί εφαρμογής των διατάξεων του κοινοτικού δικαίου σχετικά με την επεξεργασία και απόρριψη συγκεκριμένων ζωικών υποπροϊόντων ακατάλληλων για κατανάλωση από τον άνθρωπο («Gesetz zur Durchführung gemeinschaftsrechtlicher Vorschriften über die Verarbeitung und Beseitigung von nicht für den menschlichen Verzehr bestimmten tierischen Nebenprodukten» (9), στο εξής: TierNebG), οι επαρχίες και οι ανεξάρτητοι δήμοι υποχρεούνται να αναλαμβάνουν την απόρριψη και επεξεργασία του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 - των αποκαλούμενων «ελεγμένων προϊόντων». Οι εν λόγω εργασίες μπορούν να εκτελούνται από τους ίδιους ή να ανατίθενται σε τρίτους.
(12)
Η απόρριψη του υλικού της κατηγορίας 3 -των αποκαλούμενων «μη ελεγμένων προϊόντων»- πραγματοποιείται από οιαδήποτε εταιρεία επεξεργασίας υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1069/2009.
2.2. Zweckverband Tierkörperbeseitigung
(13)
Η ZT είναι μια εταιρεία δημοσίου δικαίου η οποία ιδρύθηκε το 1979 δυνάμει των άρθρων 1 και 2 του νόμου του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου για την εφαρμογή του TierNebG (10) (στο εξής: TierNebGAG RP). Έκτοτε, όλες οι επαρχίες και οι μεγαλύτεροι ανεξάρτητοι δήμοι στη Ρηνανία-Παλατινάτο και στο Σάαρ καθώς και στις επαρχίες της Έσσης -διαμέρισμα Rheingau-Taunus και επαρχία Limburg-Weilburg- είναι πλέον μέλη της ZT (βλέπε άρθρο 1 του καταστατικού της ZT).
(14)
Σύμφωνα με το άρθρο 2 του καταστατικού της η ΖΤ εξουσιοδοτείται από τα μέλη της να αναλαμβάνει όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 3 του TierNebG σε συνδυασμό με τους εκάστοτε ισχύοντες νόμους των ομόσπονδων κρατών για τις επαρχίες και τους ανεξάρτητους δήμους ως αρμόδιους για την απόρριψη φορείς.
(15)
Σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο μια ένωση ειδικού σκοπού («Zweckverband») λόγω της νομικής της υπόστασης ως εταιρείας δημοσίου δικαίου δεν μπορεί να υπαχθεί σε πτωχευτική διαδικασία. Ωστόσο, τα μέλη της δύνανται να αποφασίσουν τη λύση της.
2.3. Καταστροφή νεκρών ζώων και σφαγειοαπορριμμάτων
2.3.1. Δραστηριότητες της ZT
(16)
Η ZT δεν εκτελεί μόνον την αποστολή που της έχει ανατεθεί βάσει του καταστατικού της, ήτοι την απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 από την επικράτειά της (στο εξής: «υλικό εσωτερικής προέλευσης»), αλλά απορρίπτει επίσης το υλικό των κατηγοριών 1 και 2 από τα όμορα ομόσπονδα κράτη Βάδης-Βυρτεμβέργης και Έσσης (βλέπε αναλυτική περιγραφή στην αιτιολογική σκέψη 20 επόμενες) καθώς και το υλικό της κατηγορίας 3 (στο εξής: «υλικό εξωτερικής προέλευσης»).
(17)
Όπως προκύπτει από τον πίνακα που ακολουθεί, η ZT έχει επεξεργαστεί στο παρελθόν μεγάλες ποσότητες υλικού εξωτερικής προέλευσης το οποίο τα τελευταία χρόνια αντιστοιχεί κατά μέσο όρο στο ήμισυ σχεδόν του συνολικού επεξεργασμένου υλικού.
Πίνακας 1
Ποσότητες επεξεργασμένες από την ZT κατά την περίοδο 1998 - 2009
Υλικό εσωτερικής προέλευσης
Υλικό εξωτερικής προέλευσης
Βάδη-Βυρτεμβέργη
Βόρεια και Κεντρική Έσση
Ελεγμένα προϊόντα των κατηγοριών 1 και 2
Μη ελεγμένο υλικό των κατηγοριών 1 και 2
Ελεγμένα προϊόντα των κατηγοριών 1 και 2
Ελεγμένα προϊόντα των κατηγοριών 1 και 2
Σύνολο
1998
τόνοι
38 055
[…] (11)
0
0
[…]
%
[…]
[…]
0 %
0 %
100 %
1999
τόνοι
41 081
[…]
0
0
[…]
%
[…]
[…]
0 %
0 %
100 %
2000
τόνοι
44 929
[…]
1 114
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2001
τόνοι
57 110
[…]
14 079
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2002
τόνοι
58 316
[…]
14 803
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2003
τόνοι
54 325
[…]
16 067
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2004
τόνοι
52 562
[…]
13 228
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2005
τόνοι
48 944
[…]
11 658
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2006
τόνοι
45 988
[…]
11 389
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2007
τόνοι
44 544
[…]
6 797
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2008
τόνοι
41 838
[…]
7 046
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2009
τόνοι
36 863
[…]
8 569
23 312
[…]
%
[…]
[…]
[…]
[…]
100 %
Μέσος όρος
τόνοι
47 046
[…]
8 729
1 943
[…]
περιόδου 1998-2009
%
[…]
[…]
[…]
[…]
100 %
(18)
Το υλικό εσωτερικής προέλευσης αποτελείται από νεκρά ζώα στις εκμεταλλεύσεις και σε σφαγειοαπορρίμματα. Η ZT αναλαμβάνει στην περίπτωση αυτή τόσο την αποκομιδή όσο και την επεξεργασία (στο εξής οι όροι «αποκομιδή» και «επεξεργασία» θα συνοψίζονται υπό τον όρο «απόρριψη»). Για την κάλυψη του σχετικού κόστους η ZT επιβάλλει τέλη. Για τα νεκρά ζώα στις εκμεταλλεύσεις και για τα σφαγειοαπορρίμματα επιβάλλεται διαφορετικός συντελεστής χρέωσης.
(19)
Καθόσον το υλικό της κατηγορίας 3 διατίθεται στην ελεύθερη αγορά, η ZT διαπραγματεύεται χρεώσεις για την απόρριψη του υλικού αυτού βάσει του ιδιωτικού δικαίου. Παρόλο που η πλειονότητα των ιδιωτικών επιχειρήσεων απόρριψης απορρίπτουν ξεχωριστά το υλικό της κατηγορίας 3 ώστε μέσω της επεξεργασίας του -π.χ. της μετατροπής του σε τροφές για οικόσιτα ζώα- να επιτύχουν υψηλότερα έσοδα πωλήσεων, η ΖΤ επεξεργάζεται το υλικό της κατηγορίας 3 από κοινού με τα ελεγμένα προϊόντα, διότι δεν διαθέτει ξεχωριστή μονάδα. Από την επεξεργασία των ελεγμένων προϊόντων προκύπτουν, ως εκ τούτου, μόνον χαμηλής αξίας τελικά προϊόντα, όπως έλαια και λίπη, τα οποία αποδίδουν χαμηλότερα έσοδα.
(20)
Από το 2000 η ZT επεξεργάζεται επίσης υλικό των κατηγοριών 1 και 2 προερχόμενο από τη Βάδη-Βυρτεμβέργη. Για τον σκοπό αυτό συνάφθηκε μεταξύ της ΖΤ και της Zweckverband Neckar-Franken ειδική σύμβαση δημοσίου δικαίου. Στην περίπτωση αυτή, η αποκομιδή γίνεται επιτόπου από την Zweckverband Neckar-Franken και στη συνέχεια το υλικό αποστέλλεται προς επεξεργασία στην ZT.
(21)
Το 2007 η ΖΤ συμμετείχε σε διαγωνισμό για την απόρριψη των ελεγμένων προϊόντων στις επαρχίες της Βόρειας και Κεντρικής Έσσης, στο πλαίσιο του οποίου της ανατέθηκε η σχετική σύμβαση. Πριν από την ανάληψη των υπηρεσιών απόρριψης από τη ΖΤ την 1η Απριλίου 2009 οι υπηρεσίες απόρριψης παρέχονταν από εταιρεία του ομίλου της καταγγέλλουσας.
(22)
Η ΖΤ επεδίωξε συνεπώς τη μέγιστη αξιοποίηση των μονάδων της όχι μόνο μέσω της επεξεργασίας υλικού εσωτερικής προέλευσης των κατηγοριών 1 και 2, αλλά και μέσω της έντονης δραστηριοποίησής της στην πέραν της καταστατικής αποστολής της επεξεργασία υλικού της κατηγορίας 3, το οποίο είναι ελεύθερα εμπορεύσιμο προϊόν, αλλά και υλικού των κατηγοριών 1 και 2 με προέλευση εκτός της επικράτειάς της. Κατά την περίοδο 2002-2008 οι ποσότητες υλικού εσωτερικής προέλευσης των κατηγοριών 1 και 2 που επεξεργάστηκε η ΖΤ ανέρχονταν σε μόλις 54 % και 58 % αντίστοιχα. Το 2009, επίσης λόγω της παραλαβής υλικού από τη Βόρεια και Κεντρική Έσση, το ποσοστό αυτό μειώθηκε σημαντικά στο 39 %, σε λιγότερο δηλαδή από το ήμισυ της συνολικής ποσότητας υλικού που επεξεργαζόταν η ΖΤ.
2.3.2. Δυναμικότητα των μονάδων της ZT
(23)
Η ZT διαθέτει δύο μονάδες απόρριψης στο Rivenich και στο Sandersmühle. Υπό συνθήκες κανονικής λειτουργίας οι δύο μονάδες λειτουργούν κατά μέσο όρο σε πενθήμερη βάση με διπλή βάρδια (πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας) και επεξεργάζονται μέγιστη ποσότητα 2 160 τόνων εβδομαδιαίως. Η διαθέσιμη δυναμικότητα υπό συνθήκες κανονικής λειτουργίας είναι σε γενικές γραμμές επαρκής για την επεξεργασία της ετήσιας ποσότητας 88 000 τόνων, ήτοι 1 700 τόνων εβδομαδιαίως.
(24)
Όπως και άλλοι φορείς απόρριψης η ΖΤ διαθέτει εφεδρική λειτουργική δυναμικότητα η οποία προκύπτει από τις βάρδιες που δεν καλύπτονται εντός της εβδομάδας και κατά το σαββατοκύριακο. Η εν λόγω εφεδρική λειτουργική δυναμικότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις επιδημιών για την επεξεργασία των πρόσθετων νεκρών ζώων.
2.3.2.1. Βραχυπρόθεσμη εφεδρική λειτουργική δυναμικότητα
(25)
Σύμφωνα με τα στοιχεία που υπέβαλε η ZT οι μονάδες έχουν ικανότητα βραχυπρόθεσμης λειτουργίας διάρκειας μεταξύ 6 έως 12 εβδομάδων σε τριπλή βάρδια επτά ημέρες την εβδομάδα (επταήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας). Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται βραχυπρόθεσμα εβδομαδιαία δυναμικότητα ύψους έως 4 536 τόνων. Ωστόσο, λόγω της επακόλουθης φθοράς της μονάδας και της κόπωσης του προσωπικού δεν είναι εφικτή η διατήρηση της συνεχούς επταήμερης λειτουργίας τριπλής βάρδιας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
(26)
Συνεπώς, η ZT διαθέτει βραχυπρόθεσμα, για διάστημα έως και 12 εβδομάδων, εφεδρική λειτουργική δυναμικότητα επεξεργασίας 2 376 τόνων εβδομαδιαίως που σε περίπτωση επιδημίας μπορεί να επεξεργαστεί ταυτόχρονα με τον κανονικό όγκο εργασίας (βλέπε επίσης πίνακα 3 στην παράγραφο 9.3.1).
2.3.2.2. Μακροπρόθεσμη εφεδρική λειτουργική δυναμικότητα
(27)
Μακροπρόθεσμα οι μονάδες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σε τριπλή βάρδια το πολύ για 5 εργάσιμες ημέρες (πενθήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας) προκειμένου να επεξεργαστούν πρόσθετο υλικό σε περίπτωση επιδημίας, καθόσον ο μακροπρόθεσμα μεγαλύτερος φόρτος εργασίας καθιστά αναγκαία την εκτέλεση εργασιών συντήρησης κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Με βάση τα παραπάνω, η δυνατότητα επεξεργασίας εγγίζει τους 3 240 τόνους εβδομαδιαίως.
(28)
Συνεπώς, η ZT διαθέτει μακροπρόθεσμα, για περίοδο διάρκειας άνω των 12 εβδομάδων, εφεδρική λειτουργική δυναμικότητα της τάξεως των 1 080 τόνων εβδομαδιαίως που σε περίπτωση επιδημίας μπορεί να επεξεργαστεί ταυτόχρονα με τον κανονικό όγκο εργασίας (βλέπε επίσης πίνακα 3 στην παράγραφο 9.3.1).
2.4. Ετήσια εισφορά και δημόσια αποστολή
(29)
Οι ετήσιες εισφορές που λαμβάνει η ZT από τα μέλη της (επαρχίες και ανεξάρτητους δήμους) κατοχυρώνονται νομικά στο καταστατικό της. Στόχος των ετήσιων εισφορών είναι η αντιστάθμιση εξόδων που δεν καλύπτονται από τα έσοδα (βλέπε άρθρο 9 παράγραφος 1 του καταστατικού).
(30)
Το ακριβές ύψος των ετήσιων εισφορών υπολογίζεται βάσει του ετήσιου προϋπολογισμού που εγκρίνεται εκ των προτέρων από τη γενική συνέλευση των μελών. Μόλις εγκριθεί ο προϋπολογισμός, η ΖΤ έχει το δικαίωμα να απαιτήσει τις εισφορές μέσω της έκδοσης σχετικής διοικητικής πράξης.
(31)
Τον Φεβρουάριο του 2010 το καταστατικό της ZT τροποποιήθηκε με αναδρομική ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 2009. Ενώ έως τον χρόνο εκείνο, με εξαίρεση το άρθρο 9 παράγραφος 1, το καταστατικό δεν περιείχε ρυθμίσεις σχετικά με τη χρήση και τον υπολογισμό των ετήσιων εισφορών, τον Φεβρουάριο του 2010 προστέθηκαν στο καταστατικό οι διατάξεις που αναλύονται κάτωθι:
(32)
Σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 2 του καταστατικού η ετήσια εισφορά καθορίζεται πλέον εκ των προτέρων βάσει του καταστατικού. Επιπλέον, προβλέπεται ότι η εισφορά επιβάλλεται μόνο προς αντιστάθμιση εξόδων τα οποία προκύπτουν από την αναληφθείσα υποχρέωση απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2 καθώς και προς διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
(33)
Βάσει του άρθρου 10 παράγραφος 2 του καταστατικού, η εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών που πρέπει να διατηρείται από το 2009 ορίζεται σε 7 110 τόνους ετησίως, οι οποίοι πρέπει να υφίστανται επεξεργασία εντός έξι εβδομάδων (ήτοι έξι φορές επί 1 185 τόνοι εβδομαδιαίως). Κατά τον καθορισμό του μεγέθους της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών λήφθηκε υπόψη ότι πέραν της δυναμικότητας της ΖΤ διατίθεται επιπρόσθετη δυναμικότητα 5 000 τόνων ετησίως ως εναλλακτική δυναμικότητα απόρριψης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις επιδημιών. Το κόστος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών ορίζεται εκ των προτέρων στο εκάστοτε οικονομικό πρόγραμμα. Αντικείμενο του κόστους της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών μπορούν να αποτελούν αποκλειστικά τα κατ’ αναλογία πάγια έξοδα (αποσβέσεις, φόροι, ασφάλειες, τόκοι δανεισμού), τα έξοδα που προκύπτουν από την ανάθεση εργασιών συντήρησης σε τρίτους καθώς και τα ανάλογα έξοδα προσωπικού για τη διατήρηση μόνιμης λειτουργικής ετοιμότητας. Το κόστος διατήρησης της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών, ξεχωριστά από τα υπόλοιπα έξοδα της επιχείρησης, καταχωρίζεται σε ξεχωριστούς λογαριασμούς. Η κατανομή του κόστους γίνεται κατ’ αναλογία προς τα εκάστοτε ποσοστά δυναμικότητας.
(34)
Από την ίδρυσή της το 1979 έως το 2011 η ZT έλαβε ετήσιες εισφορές ύψους 66 493 680 ευρώ. Από το 1998 και εφεξής προκύπτουν τα ακόλουθα ετήσια ποσά:
1998
:
2 114 192 ευρώ (4 135 000 DM)
1999
:
2 432 216 ευρώ (4 575 000 DM)
2000 και 2001
:
2 249 684 ευρώ (4 400 000 DM) ετησίως
2002 έως 2008
:
2 250 000 ευρώ ετησίως
2009
:
1 961 515 ευρώ
2010
:
2 212 392 ευρώ
2011
:
1 962 515 ευρώ
(35)
Οι ετήσιες εισφορές για την περίοδο 1998-2011 ανήλθαν συνολικά στα 30 932 198 ευρώ.
(36)
Σύμφωνα με τα υποβληθέντα αποτελέσματα χρήσεως κατά την περίοδο 1998-2009, συνυπολογιζομένων των ετήσιων εισφορών, η ZT παρουσίασε σωρευτική ζημία ύψους 4 562 795 ευρώ. Εάν δεν συνυπολογιστούν οι ετήσιες εισφορές ύψους 26 757 292 ευρώ προκύπτουν σωρευτικές ζημίες ύψους 31 320 678 ευρώ. Συνεπώς, οι ετήσιες εισφορές δεν επαρκούσαν για την πλήρη αντιστάθμιση των σωρευτικών ζημιών.
2.5. Κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν σε σχέση με εξετάσεις ΣΕΒ, νεκρά ζώα σε εκμεταλλεύσεις και σφαγειοαπορρίμματα
(37)
Σύμφωνα με το άρθρο 191 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, για την απόρριψη των ζωικών υποπροϊόντων ισχύει καταρχήν η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Συνεπώς, αποτελεί πρωταρχικό μέλημα των κατόχων εκμεταλλεύσεων και των σφαγείων να μεριμνούν σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες για την απόρριψη των νεκρών ζώων σε εκμεταλλεύσεις και των σφαγειοαπορριμμάτων και να αναλαμβάνουν τα σχετικά έξοδα (12).
(38)
Λόγος της έξαρσης της ΣΕΒ κρίθηκε αναγκαίο να διασφαλιστεί η δέουσα διαχείριση των νεκρών ζώων στις εκμεταλλεύσεις και των σφαγειοαπορριμμάτων, ήτοι υλικού των κατηγοριών 1 και 2, αλλά και η στήριξη των κατόχων εκμεταλλεύσεων μέσω κρατικών ενισχύσεων. Μέσω των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών της 24ης Δεκεμβρίου 2002 σχετικά με κρατικές ενισχύσεις για εξετάσεις ΣΕΒ, νεκρά ζώα στην εκμετάλλευση και σφαγειοαπορρίμματα (στο εξής: κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές ΣΕΒ) (13) η Επιτροπή θέσπισε τον σχετικό κανονισμό. Ο κανονισμός συμπεριλήφθηκε με αυστηρότερη διατύπωση στην ενότητα V.B.4 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας και δασοκομίας 2007-2013 (στο εξής: κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις γεωργικές ενισχύσεις 2007-2013) (14).
(39)
Οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές ΣΕΒ και οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις γεωργικές ενισχύσεις 2007-2013 προβλέπουν καταρχήν ότι ο ρυπαίνων αναλαμβάνει το κόστος για την καταστροφή των ζωικών υποπροϊόντων (15), επιτρέπεται όμως υπό συγκεκριμένες και αυστηρά περιορισμένες προϋποθέσεις η χορήγηση κρατικών ενισχύσεων για εξετάσεις ΣΕΒ και για την απόρριψη νεκρών ζώων σε εκμεταλλεύσεις (16). Για την καταστροφή των σφαγειοαπορριμμάτων απαγορεύεται καταρχήν να χορηγούνται κρατικές ενισχύσεις (17). Ωστόσο, οι κρατικές ενισχύσεις είναι συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά εφόσον αποδειχθεί ότι αποδέκτες τους είναι μόνον οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων και όχι επιχειρήσεις του οικονομικού χώρου που ασχολούνται στα κατάντη σε σχέση με τον κάτοχο της εκμετάλλευσης, (όπως σφαγεία ή εγκαταστάσεις απόρριψης νεκρών ζώων. (18)
2.5.1. Απόφαση της Επιτροπής της 29ης Ιανουαρίου 2004 στην υπόθεση κρατικής ενίσχυσης NN 33/03
(40)
Το 2004 η Επιτροπή ενέκρινε μέτρα κρατικής ενίσχυσης υπέρ της TSE-Gefahrenabwehr στη Ρηνανία-Παλατινάτο τα οποία είχε αιτηθεί η Γερμανία κατ’ εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών ΣΕΒ και των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις γεωργικές ενισχύσεις της 12ης Αυγούστου 2000 (19). Στόχος των εν λόγω μέτρων ενίσχυσης ήταν η πρόληψη της εξάπλωσης της ΣΕΒ και για τον λόγο αυτό, μεταξύ άλλων, οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων αποζημιώθηκαν για το πρόσθετο κόστος καταστροφής του επικίνδυνου υλικού το οποίο προέκυψε λόγω της απαγόρευσης χορήγησης κρεατάλευρων και οστεάλευρων στα βοοειδή.
(41)
Παράλληλα με άλλα μέτρα, η Επιτροπή ενέκρινε τη χορήγηση εφάπαξ ενίσχυσης για την κάλυψη σε ποσοστό 100 % του κόστους καταστροφής συγκεκριμένων επικίνδυνων σφαγειοαπορριμμάτων τα οποία είχαν προκύψει λόγω της απαγόρευσης χορήγησης αλεύρων ζωικής προέλευσης κατά την περίοδο μεταξύ Οκτωβρίου 2000 και Σεπτεμβρίου 2001 στην επικράτεια της επιχείρησης. Στην περίπτωση εκείνη, ωστόσο, αποδέκτης της ενίσχυσης δεν θεωρήθηκε η ΖΤ αλλά τα σφαγεία.
2.5.2. Απόφαση της Επιτροπής της 6ης Ιουλίου 2004 στην υπόθεση κρατικής ενίσχυσης N 15/04
(42)
Η δεύτερη ενίσχυση που χορηγήθηκε, επίσης εντός του 2004, αποσκοπούσε στην αντιστάθμιση του κόστους αποκομιδής και επεξεργασίας των νεκρών ζώων σε εκμεταλλεύσεις με το οποίο επιβαρύνθηκαν κάτοχοι εκμεταλλεύσεων στη Ρηνανία-Παλατινάτο, καθόσον η συγκεκριμένη ενίσχυση προερχόταν από εισφορές που οι ίδιοι είχαν καταβάλει στο ταμείο ζωικών ασθενειών (20). Τα τέλη που χρεώνει η ZT για την αποκομιδή και την επεξεργασία των νεκρών ζώων σε εκμεταλλεύσεις εντός τις επικράτειας κατανέμονται ισόποσα στα ομόσπονδα κράτη (Ρηνανία-Παλατινάτο, Έσση, Σάαρ), στα μέλη της ένωσης και στο ταμείο ζωικών ασθενειών. Για το κόστος επεξεργασίας οι κτηνοτρόφοι υποχρεούνται να καταβάλουν ωστόσο ιδία εισφορά της τάξεως του 25 %.
(43)
Η ενίσχυση που καταβάλλεται απευθείας στην ZT έχει την έγκριση της Επιτροπής για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 1999 έως 31 Δεκεμβρίου 2013. Η ενίσχυση εγκρίθηκε υπό όρους, ήτοι καταβάλλεται αποκλειστικά στους κατόχους εκμεταλλεύσεων και δεν υπολογίζεται σωρευτικά με άλλες εισφορές.
(44)
Επειδή η ενίσχυση αντιστάθμιζε ποσοστό των προκαθορισμένων τελών (100 % για την αποκομιδή και 75 % για την επεξεργασία), η Επιτροπή είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το εν λόγω μέτρο ενίσχυσης προοριζόταν αποκλειστικά για τους κατόχους εκμεταλλεύσεων και δεν πρόσφερε οικονομικό πλεονέκτημα υπέρ της ZT.
2.5.3. Αναλογία των εγκριθεισών ενισχύσεων NN 33/03 και N 15/04 προς τις ετήσιες εισφορές
(45)
Αμφότερες οι εγκριθείσες ενισχύσεις (στο εξής: γεωργικές ενισχύσεις) καταχωρίζονται στα βιβλία της ΖΤ ως έσοδα. Συνεπώς, στις ζημίες προ ετήσιων εισφορών που παρουσιάζονται στην αιτιολογική σκέψη 36 έχει συνυπολογιστεί ότι η ΖΤ έλαβε τις γεωργικές ενισχύσεις υπό μορφή εσόδων.
(46)
Η ZT λαμβάνει συνεπώς τις ετήσιες εισφορές επιπλέον των γεωργικών ενισχύσεων προκειμένου να χρηματοδοτήσει τις υπολειπόμενες ζημίες της.
3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(47)
Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι η ΖΤ δεν θα μπορούσε να επιβιώσει οικονομικά εάν τα μέλη της δεν κάλυπταν μέσω ετήσιας εισφοράς τις ζημίες που προκύπτουν ετησίως από την απόρριψη του υλικού εσωτερικής και εξωτερικής προέλευσης. Η ZT, η οποία διαθέτει μονοπώλιο στην απόρριψη του υλικού εσωτερικής προέλευσης και, άρα, δεν υπόκειται σε κανενός είδους ανταγωνισμό, υποβάλλει στους δημόσιους διαγωνισμούς για το υλικό εξωτερικής προέλευσης προσφορές χαμηλότερες από τις τιμές της αγοράς. Η τιμολογιακή πολιτική της ΖΤ προσανατολίζεται αποκλειστικά στην κάλυψη της υψηλής αδρανούς δυναμικότητας των μονάδων της.
(48)
Η καταγγέλλουσα ισχυρίζεται ότι μέσω των ετήσιων εισφορών παρατηρείται μεγάλης έκτασης νόθευση του ανταγωνισμού. Ειδικότερα, επικρίνει τη διαμόρφωση των τιμών εκ μέρους της ΖΤ σε σχέση με την επεξεργασία υλικού της κατηγορίας 3 καθώς και την προσφορά που υπέβαλε στον διαγωνισμό ανάθεσης σύμβασης για την απόρριψη υλικού στη Βόρεια και Κεντρική Έσση:
α)
Οι χρεώσεις της ZT για την καταστροφή σφαγειοαπορριμμάτων δεν εξαρτώνται από τις επεξεργασμένες ποσότητες αλλά αναλογούν σε πάγια χρέωση ανά ζώο. Με αυτόν τον τρόπο, τα μικρότερα σφαγεία για τα οποία ο διαχωρισμός του υλικού της κατηγορίας 3 από το υλικό των κατηγοριών 1 και 2 συνεπάγεται υψηλότερα έξοδα από ό,τι για τα μεγαλύτερα και καλύτερα εξοπλισμένα σφαγεία θεωρούν ελκυστική τη δυνατότητα να μην προβαίνουν σε διαχωρισμό και να παραδίδουν στην ΖΤ το υλικό της κατηγορίας 3 μαζί με σφαγειοαπορρίμματα των κατηγοριών 1 και 2. Συνεπώς, η ZT προσφέρει υπηρεσίες διάθεσης των σφαγειοαπορριμμάτων σε τιμές κάτω του κόστους διότι στις χρεώσεις της δεν συνυπολογίζει τα πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η από κοινού επεξεργασία του υλικού της κατηγορίας 3.
β)
Στο πλαίσιο της διαδικασίας του διαγωνισμού για την απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 στη Βόρεια και Κεντρική Έσση, η ΖΤ βρισκόταν σε πλεονεκτική θέση καθόσον τα πάγια έξοδά της για τη διατήρηση της δυναμικότητας των μονάδων της καλύπτονταν ήδη από την εισφορά και, ως εκ τούτου, ήταν σε θέση να προτείνει χαμηλότερους συντελεστές χρέωσης.
(49)
Αντιθέτως, η Γερμανία θεωρεί ότι η εισφορά είναι απαραίτητη προκειμένου να καλύπτονται τα έξοδα που προκύπτουν για την ΖΤ από την υποχρέωση διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Η Γερμανία διαβίβασε σχετική πραγματογνωμοσύνη του ινστιτούτου Fraunhofer του Μαρτίου του 2007 (21) (στο εξής: πραγματογνωμοσύνη Fraunhofer) προκειμένου να καταδείξει ότι το κόστος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών ανέρχεται σε περίπου 50 % επί του συνολικού κόστους δυναμικότητας. Επιπλέον, υποστηρίζει ότι η εισφορά είναι απαραίτητη για την κάλυψη του κόστους αποκατάστασης μολυσμένων χώρων.
(50)
Στο πλαίσιο της προκαταρκτικής έρευνάς της η Επιτροπή διαπίστωσε καταρχάς ότι οι ετήσιες εισφορές παρέχουν καταρχήν οικονομικό πλεονέκτημα υπέρ της ΖΤ καθόσον μειώνουν τις τρέχουσες δαπάνες της, και ότι τα υπόλοιπα πραγματικά γεγονότα συνηγορούν υπέρ της ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης.
(51)
Η Επιτροπή υπέδειξε ότι απαγορεύεται κατά κανόνα η χορήγηση ανάλογων ενισχύσεων σε επιχειρήσεις. Η Επιτροπή διατύπωσε στη συνέχεια τις αμφιβολίες της για το κατά πόσον η εισφορά μπορεί να δικαιολογηθεί ως αντιστάθμιση για τη διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών, τεκμηρίωσε δε την άποψή της αναφερόμενη στα τέσσερα κριτήρια της απόφασης Altmark (22):
α)
η δικαιούχος επιχείρηση πρέπει να είναι πράγματι επιφορτισμένη με την εκπλήρωση υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας, ενώ η υποχρέωση αυτή πρέπει να είναι σαφώς καθορισμένη·
β)
οι βασικές παράμετροι βάσει των οποίων θα υπολογιστεί η αντιστάθμιση πρέπει να έχουν προσδιοριστεί εκ των προτέρων αντικειμενικά και με διαφάνεια·
γ)
η αντιστάθμιση δεν μπορεί να υπερβαίνει το μέτρο του αναγκαίου για την κάλυψη του συνόλου ή μέρους των δαπανών που πραγματοποιούνται για την εκπλήρωση υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εσόδων και ενός ευλόγου κέρδους σχετικού με την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών.
δ)
Όταν η επιλογή της επιχείρησης στην οποία πρόκειται να ανατεθεί η εκπλήρωση υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας σε συγκεκριμένη περίπτωση δεν πραγματοποιείται στο πλαίσιο διαδικασίας σύναψης δημοσίας συμβάσεως, παρέχουσας τη δυνατότητα επιλογής του υποψηφίου που είναι σε θέση να παράσχει τις σχετικές υπηρεσίες με το μικρότερο για το κοινωνικό σύνολο κόστος, το επίπεδο της απαραίτητης αντιστάθμισης πρέπει να καθορίζεται βάσει ανάλυσης των δαπανών στις οποίες θα προέβαινε μια μέση επιχείρηση με χρηστή διαχείριση.
(52)
Όσον αφορά το ερώτημα κατά πόσον υφίσταται υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος, η Επιτροπή εξέφρασε τις αμφιβολίες της για το αν η εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών εξυπηρετεί το γενικό συμφέρον, καθόσον σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» η υποχρέωση απόρριψης των νεκρών ζώων στις εκμεταλλεύσεις και των σφαγειοαπορριμμάτων βαρύνει στους κατόχους εκμεταλλεύσεων, οι οποίοι και λαμβάνουν την αντίστοιχη υποστήριξη μέσω των ως άνω ενισχύσεων που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή. Επιπλέον, αμφισβητείται η αναγκαιότητα χορήγησης της εισφοράς διότι η εμπειρία σε άλλα γερμανικά ομόσπονδα κράτη καταδεικνύει ότι οι ιδιωτικές επιχειρήσεις διαθέτουν επαρκή εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις ζωικών επιδημιών χωρίς να λαμβάνουν επιπρόσθετη αντιστάθμιση για το κόστος διατήρησης αυτής.
(53)
Επιπροσθέτως, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες για το κατά πόσον το καταστατικό της ΖΤ πληροί της απαιτήσεις διαφάνειας μιας πράξης ανάθεσης, καθώς πριν από το 2010 δεν είχε καθοριστεί η διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών ως υποχρέωση της ΖΤ για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας ούτε είχαν διατυπωθεί οι απαραίτητες παράμετροι για τον υπολογισμό του σχετικού κόστους.
(54)
Σε ό,τι αφορά το ζήτημα της αναγκαιότητας χορήγησης αντιστάθμισης, η Επιτροπή έθεσε το ερώτημα μήπως οι ετήσιες εισφορές χρηματοδοτούν στην πραγματικότητα τις ζημίες της ζημιογόνου αδρανούς δυναμικότητας. Αμφίβολη κρίνεται η αναγκαιότητα χορήγησης επιπρόσθετης εισφοράς, εφόσον σε άλλα ομόσπονδα κράτη το σύνολο του κόστους καλύπτεται από τους ρυπαίνοντες μέσω των τελών.
(55)
Καθόσον η ZT δεν επιλέχθηκε στο πλαίσιο δημόσιου διαγωνισμού, θεωρείται αμφίβολο κατά πόσον η ΖΤ συνιστά μέση επιχείρηση με χρηστή διοίκηση.
(56)
Συνεπώς, η Επιτροπή καταλήγει στο προσωρινό συμπέρασμα ότι πρέπει να ερευνηθεί λεπτομερώς κατά πόσον η εισφορά υπέρ της ΖΤ είναι πράγματι απαραίτητη για τη διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών ή εάν η ίδια η αγορά διαθέτει επαρκή ελεύθερη δυναμικότητα μονάδων για περιπτώσεις επιδημιών.
(57)
Τέλος, αμφισβητείται το επιχείρημα της Γερμανίας, ότι δηλαδή οι εισφορές μπορούν να αιτιολογηθούν ως αντιστάθμιση του κόστους αποκατάστασης μολυσμένων χώρων. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 132 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος της 1ης Απριλίου 2008 (στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές για περιβαλλοντικές ενισχύσεις) (23), ανάλογες ενισχύσεις μπορούν καταρχήν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά μόνον εάν ο υπεύθυνος για τη ρύπανση δεν είναι δυνατόν να καταστεί υπόλογος βάσει της εθνικής νομοθεσίας, κάτι που εν προκειμένω δεν ισχύει.
4. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΩΠΙΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ
(58)
Στην απόφασή του της 16ης Δεκεμβρίου 2010,το BVerwG διαπιστώνει ότι η εισφορά για το 2010 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ διότι ικανοποιούνται τα κριτήρια Altmark. Το BVerwG δεν απεφάνθη σχετικά με προηγούμενες εισφορές, καθόσον απέρριψε λόγω απαραδέκτου την προσφυγή σχετικά με εισφορές που χορηγήθηκαν πριν από το 2010.
4.1. Πρώτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(59)
Το BVerwG απεφάνθη ότι η απόρριψη ζωικών υποπροϊόντων σύμφωνα με το διάταγμα περί ζωικών υποπροϊόντων και το άρθρο 3 παράγραφος 1 του TierNebG συνιστά υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος και περιλαμβάνει τη διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
(60)
Το BVerwG διακρίνει μεταξύ της δυναμικότητας που χρησιμοποιείται για την κανονική λειτουργία, περιλαμβανομένης της εφεδρικής λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας, και της κατά κανόνα μη χρησιμοποιούμενης δυναμικότητας. Εάν οι εισφορές κάλυπταν το κόστος της κανονικής δυναμικότητας, περιλαμβανομένης της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας, το BVerwG θα είχε διατυπώσει τη γνώμη ότι λόγω της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» η εισφορά συνιστά κρατική ενίσχυση.
(61)
Εάν, ωστόσο, οι ετήσιες εισφορές καλύπτουν το κόστος αδρανούς δυναμικότητας, η οποία διατηρείται αποκλειστικά για περιπτώσεις επιδημιών, τότε η εισφορά δεν συνιστά κρατική ενίσχυση. Επιπλέον, δεν κρίνεται απαραίτητο η αδρανής δυναμικότητα να είναι μεγαλύτερη από εκείνη που απαιτείται βάσει επιχειρηματικών κριτηρίων διότι κατά κανόνα δεν χρησιμοποιείται. Μόνο στην περίπτωση που υπάρχουν ενδείξεις ότι η αδρανής δυναμικότητα χρησιμοποιείται και κατά την κανονική λειτουργία (παραδείγματος χάριν για την απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3), εξάγεται διαφορετικό συμπέρασμα. Επειδή όμως προφανώς κάτι τέτοιο δεν ισχύει, η εισφορά προορίζεται αποκλειστικά για την αντιστάθμιση του κόστους που συνεπάγεται η υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας σε ό,τι αφορά τη διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
4.2. Δεύτερο κριτήριο της απόφασης Altmark
(62)
Αναφορικά με το κριτήριο της διαφάνειας, το BVerwG διαπιστώνει ότι το καταστατικό της 2ας Φεβρουαρίου 2010 τροποποιήθηκε λίγο πριν από την έκδοση της απόφασης χορήγησης της ετήσιας εισφοράς για το έτος 2010. Το BVerwG καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, βάσει του άρθρου 9 του καταστατικού του 2010, καθίσταται σαφές ότι η εισφορά αποσκοπεί αποκλειστικά στην αντιστάθμιση του κόστους διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
4.3. Τρίτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(63)
Βάσει του τροποποιημένου άρθρου 9 του καταστατικού διασφαλίζεται ότι η εισφορά προορίζεται αποκλειστικά για την αντιστάθμιση του κόστους διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
(64)
Επιπλέον, η απόφαση σχετικά με το μέγεθος της εφεδρικής δυναμικότητας δεν αποτελεί επιχειρηματική απόφαση η οποία λαμβάνεται κατ’ αναλογία προς την κερδοφορία της επιχείρησης. Η διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών είναι εκ των πραγμάτων οικονομικά ασύμφορη, καθόσον το κόστος της εν λόγω αδρανούς δυναμικότητας είναι δυσανάλογο προς τις πιθανότητες ευρείας έξαρσης ζωικών επιδημιών.
4.4. Τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(65)
Το BVerwG έκρινε ότι δεν μπορεί να εφαρμοστεί εν προκειμένω το τέταρτο κριτήριο Altmark διότι η απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 εκτελείται ξεχωριστά από την απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3. Μεταξύ των υπηρεσιών δημόσιας ωφέλειας και των εμπορικών υπηρεσιών που παρέχει η ΖΤ δεν υπάρχει αλληλεπικάλυψη, ενώ αντιθέτως στην υπόθεση Altmark επιβλήθηκε σε μια ιδιωτική επιχείρηση λεωφορείων πλήθος υποχρεώσεων παροχής δημόσιων υπηρεσιών (παραδείγματος χάριν, αναφορικά με τον αριθμό των στάσεων και τα δρομολόγια), οι οποίες τροποποίησαν σημαντικά τον τρόπο παροχής των υπό εξέταση υπηρεσιών συγκοινωνίας. Οι ετήσιες εισφορές υπέρ της ZT αποσκοπούν συνεπώς στην αντιστάθμιση του κόστους μιας δημόσιας υπηρεσίας η οποία παρέχεται εκτός αγοράς.
(66)
Το BVerwG υποστήριξε επίσης την άποψη ότι ένας δημόσιος φορέας έχει το δικαίωμα να εκτελεί από μόνος του την αποστολή γενικού συμφέροντος που του έχει ανατεθεί χωρίς να εξαναγκάζεται να προσφεύγει σε ιδιώτες παρόχους υπηρεσιών. Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με το δίκαιο περί δημοσίων συμβάσεων, το BVerwG υπογραμμίζει ότι ένας δημόσιος φορέας έχει το δικαίωμα να αποφασίζει εάν θα εκτελέσει μια δεδομένη αποστολή με ίδια μέσα ή εάν θα προμηθευτεί τα μέσα αυτά από την αγορά (24).
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΝΤΟΣ
5.1. Πρώτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(67)
Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι βάσει της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» η διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών δεν συνιστά υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ) υπό την έννοια του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
(68)
Ως ρυπαίνοντες χαρακτηρίζονται προφανώς οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων και τα σφαγεία: οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων αποκομίζουν όφελος από την αποτελεσματική καταπολέμηση των ζωικών επιδημιών διότι οι επιδημίες αυτές αποτελούν ενδεχόμενο κίνδυνο για τα κοπάδια τους και, κατά συνέπεια, για την αξία της περιουσίας τους. Τα σφαγεία από την πλευρά τους μπορούν χάρη στη γρήγορη και αποτελεσματική καταπολέμηση των ζωικών επιδημιών να συνεχίσουν απρόσκοπτα την κανονική λειτουργία τους.
(69)
Η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» αναγνωρίζεται επίσης από τους ισχύοντες γερμανικούς νόμους, βάσει των οποίων οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων και οι επιχειρήσεις σφαγείων χαρακτηρίζονται συστηματικά ως ρυπαίνοντες και υποχρεούνται να αναλαμβάνουν το κόστος απόρριψης (25).
5.2. Δεύτερο κριτήριο της απόφασης Altmark
(70)
Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι μετά την έναρξη των εθνικών ερευνών και των ερευνών της Επιτροπής η ΖΤ ισχυρίστηκε για πρώτη φορά ότι ήταν ανέκαθεν επιφορτισμένη με τη διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Εξάλλου, πριν από την τροποποίηση του καταστατικού το 2010 δεν υφίστατο ρητή δέσμευση για τη διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών εκ μέρους της ΖΤ ούτε καθορίζονταν εκ των προτέρων οι παράμετροι υπολογισμού της αντιστάθμισης.
5.3. Τρίτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(71)
Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι η εντολή διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών δεν συνεπάγεται καθαρό κόστος για τις μονάδες απόρριψης νεκρών ζώων.
5.3.1. Η εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών καλύπτεται από τη λειτουργική αδρανούσα δυναμικότητα της επιχείρησης
(72)
Οι μονάδες καταστροφής νεκρών ζώων στη Γερμανία λειτουργούν κατά κανόνα σε πενθήμερη ή εξαήμερη βάση διπλής βάρδιας με διακυμάνσεις της τάξεως του +/- 5 % στις ώρες λειτουργίας. Ανάλογα με τις εποχιακές διακυμάνσεις σε περιόδους υψηλής ζήτησης εφαρμόζεται λειτου-ργία τριπλής βάρδιας, ενώ αντιθέτως σε περιπτώσεις χαμηλής ζήτησης επιλέγεται πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας. Βάσει της πραγματογνωμοσύνης Böckenhoff (26) καταδεικνύεται ότι μέσω της τρίτης βάρδιας εντός της εβδομάδας και των επιπρόσθετων βαρδιών κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου μπορεί να διατηρείται επαρκής εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο αυξημένος όγκος υλικού σε περίπτωση επιδημίας.
(73)
Η απαιτούμενη εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών μπορεί ως εκ τούτου να καλύπτεται μέσω της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας που προκύπτει από την κανονική λειτουργία των μονάδων απόρριψης. Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι ουδέποτε αναγκάστηκε να προβεί σε επιπρόσθετες επενδύσεις για τη διατήρηση επαρκούς εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
(74)
Η καταγγέλλουσα ισχυρίζεται επίσης ότι κατά τον σχεδιασμό της δυναμικότητας μιας μονάδας απόρριψης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός δυναμικότητας που καταγράφεται στα όμορα ομόσπονδα κράτη διότι σε περίπτωση μεγάλης έξαρσης νόσου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την καταπολέμηση της βραχυχρόνιας αύξησης των αναγκών δυναμικότητας η διαθέσιμη δυναμικότητα άλλων ομόσπονδων κρατών. Ο νόμος δεν απαγορεύει τη μεταφορά υλικών των κατηγοριών 1 και 1. Αντιθέτως, σε περίπτωση επιδημίας οι οικείες διατάξεις της γερμανικής νομοθεσίας (27) προβλέπουν την προσφυγή στη διαθέσιμη δυναμικότητα γειτονικών περιοχών ως προφανή εναλλακτική λύση για τη διαχείριση του αυξημένου φόρτου εργασίας των μονάδων επεξεργασίας.
5.3.2. Το συνολικό κόστος πρέπει να χρηματοδοτείται μέσω των εσόδων από τα επιβαλλόμενα τέλη
(75)
Σύμφωνα με τα στοιχεία της καταγγέλλουσας το κόστος για το σύνολο της δυναμικότητας χρηματοδοτείται κατά κανόνα μέσω των εσόδων από τα τέλη τα οποία επιβάλλει κατά την κανονική της λειτουργία η επιχείρηση που έχει αναλάβει την απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2. Επειδή το κόστος της αδρανούς δυναμικότητας της επιχείρησης αποτελεί πάγια δαπάνη της μονάδας, το κόστος αυτό μπορεί να μετακυλισθεί στους χρήστες μέσω των τελών. Η καταγγέλλουσα υποδεικνύει σχετικά, μεταξύ άλλων, μια απόφαση του BVerwG (28) στην οποία καθίσταται σαφές ότι το κόστος αντικειμενικά αιτιολογημένης εφεδρικής δυναμικότητας μπορεί να συνυπολογίζεται στα τέλη.
(76)
Σε 10 εκ των 16 ομόσπονδων κρατών η απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 ανατίθεται αποκλειστικά σε ιδιωτικές εταιρείες (Βερολίνο, Βραδεμβούργο, Βρέμη, Αμβούργο, Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, Κάτω Σαξονία, Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, Σαξονία-Άνχαλτ, Σλέσβιχ-Χόλσταϊν και Θουριγγία). Σε ορισμένα από τα ως άνω ομόσπονδα κράτη υπάρχουν περιφέρειες με εξαιρετικά μεγάλες κτηνοτροφικές μονάδες, για παράδειγμα, στην Κάτω Σαξονία, στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία και στο Σλέσβιχ-Χόλσταϊν. Στη Βαυαρία και στην Έσση η απόρριψη των νεκρών ζώων ανατίθεται εν μέρει σε ιδιωτικές επιχειρήσεις.
(77)
Στα ομόσπονδα κράτη στα οποία η καταγγέλλουσα ή συνδεδεμένες επιχειρήσεις αυτής έχουν αναλάβει την απόρριψη ζωικών υποπροϊόντων, ήτοι Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, Σαξονία-Άνχαλτ και Θουριγγία, οι αρμόδιες αρχές και η ανάδοχος επιχείρηση ορίζουν από κοινού την ετήσια μέγιστη δυναμικότητα που υποχρεούται να διατηρεί η μονάδα απόρριψης, καθορίζοντας την επαρκή δυναμικότητα για αντιμετώπιση της υψηλότερης ζήτησης σε περίπτωση επιδημίας. Η καταγγέλλουσα γνωρίζει επίσης ότι σε ορισμένους διαγωνισμούς στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία το ύψος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών καθορίζεται εκ των προτέρων. Ενδεικτικά αναφέρει τον διαγωνισμό στην επαρχία Steinfurt, οι όροι του οποίου προσδιόρισαν το ύψος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών στο 5 % επί του πληθυσμού βοοειδών του προηγούμενου έτους. Τα τέλη απόρριψης υπολογίζονται κατά τρόπο που η αναχρηματοδότηση των συνολικών πάγιων εξόδων των μονάδων απόρριψης να προκύπτει από τα τέλη τα οποία επιβάλλονται στους κατόχους εκμεταλλεύσεων και στα σφαγεία.
(78)
Η εμπειρία από τα υπόλοιπα ομόσπονδα κράτη καταδεικνύει συνεπώς ότι τα συνολικά έξοδα μιας μονάδας απόρριψης, περιλαμβανομένου του κόστους διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών, πρέπει να χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου μέσω των εσόδων από τα τέλη έτσι ώστε να μην κρίνεται απαραίτητη η χορήγηση πρόσθετης αντιστάθμισης από το κράτος.
5.3.3. Πραγματική χρήση της εισφοράς εκ μέρους της ZT
(79)
Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι η ZT χρησιμοποιεί την εισφορά όχι μόνο για τη χρηματοδότηση ζημιών που προκύπτουν από την κανονική λειτουργία αλλά και για τη χρηματοδότηση ζημιών λόγω της διατήρησης πλεονάζουσας δυναμικότητας η οποία χρησιμοποιείται στη συνέχεια για σκοπούς εκτός της επικράτειάς της.
5.3.3.1. Χρήση της εικαζόμενης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών για την εκπλήρωση της δημόσιας αποστολής στη Βόρεια και Κεντρική Έσση
(80)
Από τη σύγκριση μεταξύ της αδρανούς δυναμικότητας που παρουσιάζεται στην πραγματογνωμοσύνη Fraunhofer (29) και της αδρανούς δυναμικότητας που αναφέρει η ΖΤ στην προσφορά της στο πλαίσιο του διαγωνισμού για τη Βόρεια και Κεντρική Έσση το 2009 παρατηρείται σημαντική μείωση της αδρανούς δυναμικότητας με την πάροδο του χρόνου: ενώ η αδρανής δυναμικότητα και συνεπώς η εικαζόμενη επιβεβλημένη εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη Fraunhofer ανερχόταν ακόμη στο περίπου 50 % της συνολικής δυναμικότητας το 2005, μειώθηκε έως το 2009 στο μόλις 35 %, όπως προκύπτει από την προσφορά της ZT για τη Βόρεια και Κεντρική Έσση.
(81)
Σύμφωνα με την υπόθεση ότι η ZT ανέλαβε πράγματι την αποστολή να διατηρεί εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών και ότι το 50 % της μέσης δυναμικότητας της ΖΤ συνιστά εύλογη εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών (όπως διατυπώνεται στην πραγματογνωμοσύνη Fraunhofer), η ZT δεν θα ήταν σε θέση να συμμετάσχει στον δημόσιο διαγωνισμό για τη Βόρεια Έσση ούτε να αναλάβει περαιτέρω υποχρεώσεις απόρριψης στη Βάδη-Βυρτεμβέργη.
(82)
Επειδή, ωστόσο, στο πλαίσιο του δημόσιου διαγωνισμού για τη Βόρεια Έσση η ΖΤ κέρδισε την ανάθεση για την παροχή πρόσθετων υπηρεσιών απόρριψης, η ΖΤ θα χρησιμοποιούσε αναγκαστικά μέρος της εικαζόμενης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών για την κανονική της λειτουργία. Συνεπώς, είναι προφανές ότι οι ετήσιες εισφορές χρηματοδοτούν έξοδα της αδρανούς δυναμικότητας που δεν θα χρησιμοποιούνταν ως εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών.
5.3.3.2. Χρηματοδότηση μη απαραίτητης αδρανούς δυναμικότητας
(83)
Η καταγγέλλουσα συγκρίνει τη διαθέσιμη αδρανή δυναμικότητα της ZT με τη διαθέσιμη αδρανή δυναμικότητα που ισχύει σε άλλα ομόσπονδα κράτη και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι λαμβανομένου υπόψη του διαφορετικού μεγέθους του πληθυσμού βοοειδών, η αδρανής δυναμικότητα της ΖΤ είναι τετραπλάσια έως πενταπλάσια της αδρανούς δυναμικότητας που διατίθεται σε άλλα κράτη μέλη για τους σκοπούς εφεδρικής δυναμικότητας σε περιπτώσεις επιδημιών. Συνεπώς, μέσω της εισφοράς χρηματοδοτείται αδρανής δυναμικότητα η οποία, συγκριτικά με την εμπειρία άλλων ομόσπονδων κρατών, υπερβαίνει σαφώς την απαιτούμενη εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών. Η πλεονάζουσα αδρανής δυναμικότητα της ΖΤ ήταν συνεπώς διαθέσιμη για σκοπούς εκτός της επικράτειάς της, όπως για τη συμμετοχή στον διαγωνισμό για τη Βόρεια και Κεντρική Έσση.
5.4. Τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(84)
Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι η ανάθεση δημόσιας σύμβασης στην ZT δεν πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο δημόσιου διαγωνισμού, ενώ στην πλειονότητα των υπόλοιπων ομόσπονδων κρατών επιλέγεται ο βέλτιστος προσφέρων στο πλαίσιο δημόσιου διαγωνισμού. Επιπλέον δεν διενεργήθηκε ανάλυση κόστους για τη σύγκριση του κόστους της ΖΤ με το κόστος μιας μέσης επιχείρησης με χρηστή διοίκηση.
(85)
Κατά την άποψη της καταγγέλλουσας δεν συνέτρεχαν νομικά κωλύματα για τη διεξαγωγή δημόσιου διαγωνισμού στη Ρηνανία-Παλατινάτο.
5.5. Νόθευση του ανταγωνισμού σε αγορές εκτός της επικράτειας της ΖΤ
5.5.1. Προσφορά της ΖΤ κάτω του κόστους στον δημόσιο διαγωνισμό για τη Βόρεια και Κεντρική Έσση
(86)
Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα οι επιπτώσεις νόθευσης του ανταγωνισμού ως αποτέλεσμα των ετήσιων εισφορών είναι ορατές κατά τη διαδικασία του δημόσιου διαγωνισμού για τη Βόρεια Έσση:
(87)
Πριν από τη διεξαγωγή του διαγωνισμού η υπηρεσία απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2 ήταν ανατεθειμένη στην Tierbeseitigungsanlage Schäfer GmbH (στο εξής: TBA Schäfer), συνδεδεμένη επιχείρηση της καταγγέλλουσας. Ωστόσο, η TBA Schäfer δεν ήταν σε θέση να επικρατήσει έναντι της ΖΤ στο πλαίσιο του διαγωνισμού το 2009. Ενώ η TBA Schäfer ήταν υποχρεωμένη να υποβάλει προσφορά βάσει των συνολικών εξόδων, η ΖΤ είχε τη δυνατότητα να προτείνει τέλη κάτω του κόστους, διότι μέρος του κόστους κάλυψης της δυναμικότητάς της χρηματοδοτείτο ήδη μέσω των ετήσιων εισφορών.
(88)
Περαιτέρω απόδειξη για τον ισχυρισμό ότι στον διαγωνισμό για τη Βόρεια Έσση η ΖΤ υπέβαλε προσφορά κάτω του κόστους αποτελεί η αντιπαραβολή των τελών που η ΖΤ επιβάλλει στην επικράτειά της. Τα εν λόγω τέλη ανέρχονται σε 328 ευρώ ανά τόνο, ενώ η ΖΤ στην προσφορά της στον διαγωνισμό για τη Βόρεια Έσση υπέβαλε προσφορά ύψους μόλις 208 ευρώ ανά τόνο. Επειδή το κόστος αποκομιδής μεταξύ των δύο περιοχών δεν παρουσιάζει σημαντικές διαφορές, δεν συνάγεται ο τρόπος με τον οποίο η ΖΤ δύναται να προσφέρει για την ίδια ακριβώς υπηρεσία στη Βόρεια Έσση τέλη τα οποία είναι περίπου κατά ένα τρίτο χαμηλότερα από εκείνα που επιβάλλει στη δική της επικράτεια.
(89)
Καθόσον η βάση κόστους της TBA Schäfer ήταν γνωστή από παλαιότερους διαγωνισμούς, ήταν εύκολο για την ZT να υποβάλει προσφορά ύψους 208 ευρώ ανά τόνο, η οποία ήταν κατά μόλις 4 ευρώ χαμηλότερη από την προσφορά της TBA Schäfer ύψους 212 ευρώ ανά τόνο και, έτσι, να επικρατήσει στον διαγωνισμό.
5.5.2. Τέλη της ZT κάτω του κόστους για την απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3
(90)
Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι μέσω της πολιτικής της κατ’ αποκοπή χρέωσης που εφαρμόζει η ΖΤ στη Ρηνανία-Παλατινάτο νοθεύεται η παροχή κινήτρων στα σφαγεία για τον διαχωρισμό του υλικού κατηγορίας 3 από το υλικό των κατηγοριών 1 και 2. Ως αποτέλεσμα, μαζί με το χαμηλής αξίας υλικό των κατηγοριών 1 και 2 απορρίπτονται σημαντικές ποσότητες υλικού της κατηγορίας 3 που θα μπορούσαν ειδάλλως να υποστούν μετεπεξεργασία για την παραγωγή τροφών για οικόσιτα ζώα (30).
(91)
Επιπροσθέτως, η ποσότητα υλικού της κατηγορίας 3 που παραλαμβάνει η ΖΤ λόγω της τιμολογιακής πολιτικής της είναι υψηλότερη από τις υποθέσεις που διατύπωσε η Επιτροπή κατά την προκαταρκτική εκτίμηση της αγοράς. Στην αιτιολογική σκέψη 33 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας τίθεται ως υπόθεση ότι στη Ρηνανία-Παλατινάτο πραγματοποιείται διαχωρισμός των υλικών της κατηγορίας 3 σε ποσοστό 72 % επί του συνόλου των σφαγίων. Η παραδοχή αυτή βασίζεται αποκλειστικά στον αριθμό των σφαγίων. Λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά τη σφαγή βοοειδών προκύπτει σημαντικά μεγαλύτερη ποσότητα υλικού της κατηγορίας 3 συγκριτικά με τη σφαγή χοίρων, συνάγεται το συμπέρασμα ότι ο διαχωρισμός του υλικού της κατηγορίας 3 αφορά μόνο το 45 % επί του συνόλου των σφαγίων. Συνεπώς, η νόθευση της αγοράς λόγω της τιμολογιακής πολιτικής της ΖΤ είναι πολύ εντονότερη από όσο θεωρείτο μέχρι σήμερα.
6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ZT
(92)
Οι παρατηρήσεις της ZT συμπίπτουν με τις συναφείς παρατηρήσεις της Γερμανίας, οι οποίες παρουσιάζονται στην ενότητα που ακολουθεί. Ως εκ τούτου, οι παρατηρήσεις της ΖΤ δεν θα παρουσιαστούν ξεχωριστά ώστε να αποφευχθούν περιττές επαναλήψεις.
7. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
(93)
Η Γερμανία αντικρούει τον ισχυρισμό ότι η εισφορά που χορηγείται σύμφωνα με το καταστατικό της ZT συνιστά παράνομη ενίσχυση καθόσον, όπως ισχυρίζεται, ικανοποιούνται τα κριτήρια της απόφασης Altmark. Υποστηρίζει επίσης ότι η εν λόγω ενίσχυση είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά καθόσον η εισφορά δεν υπερβαίνει το κόστος διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών και το κόστος αποκατάστασης μολυσμένων χώρων.
7.1. Πρώτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(94)
Η Γερμανία υποστηρίζει επίσης ότι η διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών αποτελεί υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Η Γερμανία θεμελιώνει το επιχείρημα αυτό στο γεγονός ότι η απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 συνιστά υποχρεωτική αποστολή των δημόσιων φορέων.
(95)
Οι φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης ανέθεσαν στην ZT ως εταιρεία δημοσίου δικαίου έχουσα δικαιοπρακτική ικανότητα την εκτέλεση της εν λόγω υποχρεωτικής αποστολής. Το γενικό οικονομικό συμφέρον συνίσταται στο γεγονός ότι η απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 συμβάλλει στην προστασία της δημόσιας ανθρώπινης υγείας. Και αυτό ισχύει κατ’ εξοχήν για τις ζωικές επιδημίες.
(96)
Επισημαίνεται στο σημείο αυτό ότι ακόμη και η δυνατότητα χρηματοδότησης με βάση τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές ΣΕΒ και τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές γεωργικών ενισχύσεων 2007-2013 δεν μπορεί να θεωρηθεί παράνομη ενίσχυση υπέρ της ΖΤ. Και τούτο διότι τα ως άνω κείμενα ρυθμίζουν μόνον τη χρηματοδότηση του κόστους απόρριψης των νεκρών ζώων (στις εκμεταλλεύσεις) αλλά όχι του κόστους διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Η εισφορά δεν υπολογίζεται, συνεπώς, σωρευτικά με τις χορηγηθείσες ενισχύσεις ΣΕΒ.
(97)
Επιπροσθέτως, στην περίπτωση απόρριψης νεκρών ζώων στις εκμεταλλεύσεις οι κάτοχοι των εκμεταλλεύσεων ορίζονται ως ρυπαίνοντες, ενώ είναι δύσκολο να οριστούν οι ρυπαίνοντες σε ό,τι αφορά την κάλυψη του κόστους διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
7.2. Δεύτερο κριτήριο της απόφασης Altmark
(98)
Δυνάμει του TierNebGAG RP η ΖΤ αναλαμβάνει από το 1979 την απόρριψη ζωικών υποπροϊόντων.
(99)
Βάσει του καταστατικού, όπως τροποποιήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 2010, ορίζεται το μέγεθος της απαιτούμενης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών και οι παράμετροι υπολογισμού των καθαρών εξόδων με βάση την πραγματογνωμοσύνη Fraunhofer.
(100)
Η Γερμανία υπογραμμίζει ότι πριν από την τροποποίηση του καταστατικού το 2010, οι εισφορές που χορηγήθηκαν στην ΖΤ είχαν υπολογιστεί από τα μέλη της με αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια. Ειδικότερα, ο προϋπολογισμός για το εκάστοτε έτος καταρτιζόταν από τη γενική συνέλευση της ZT στο πλαίσιο ανοιχτής διαδικασίας, εγκρινόταν από τις εποπτικές αρχές και δημοσιευόταν στη εφημερίδα της κυβερνήσεως της Ρηνανίας-Παλατινάτου και της Έσσης καθώς και στην επίσημη εφημερίδα του Σάαρ.
7.3. Τρίτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(101)
Κατά την άποψη της Γερμανίας η διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών είναι απαραίτητη για την προάσπιση της δημόσιας υγείας σε περίπτωση επιδημίας.
7.3.1. Πραγματογνωμοσύνη για το μέγεθος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών
(102)
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι ο καθορισμός του μεγέθους της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών στο τροποποιημένο καταστατικό της 2ας Φεβρουαρίου 2010 βασίζεται στην πραγματογνωμοσύνη Fraunhofer. Μετά την κίνηση της διαδικασίας η Γερμανία υπέβαλε μια δεύτερη πραγματογνωμοσύνη (31) του Institut für Strukturforschung und Planung in agrarischen Intensivgebieten [Ίδρυμα διαρθρωτικής έρευνας και σχεδιασμού σε αγροτικές περιοχές εντατικής καλλιέργειας (στο εξής: πραγματογνωμοσύνη ISPA-RP)].
(103)
Η πραγματογνωμοσύνη Fraunhofer εκτιμά την αναμενόμενη ποσότητα υλικού για διάφορα σενάρια συνυπολογίζοντας τις πιθανότητες εκπλήρωσης των σεναρίων αυτών. Στην πραγματογνωμοσύνη ISPA-RP εφαρμόζεται μια μεθοδολογικώς αναλυτική προσέγγιση για την προτυποποίηση των διαφόρων σεναρίων επιδημιών σε περίπτωση έξαρσης του ιού του αφθώδους πυρετού (ΑΠ) ή της κλασικής πανώλης των χοίρων (ΚΠΧ).
(104)
Αμφότερες οι μελέτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η διαθέσιμη συνολική δυναμικότητα της ZT είναι επαρκής για την επεξεργασία ποσοτήτων που θα προκύψουν από κρούσματα επιδημιών μικρότερης ή μεγαλύτερης διάρκειας παράλληλα με τις τακτικές μέσες ποσότητες υλικού εσωτερικής και εξωτερικής προέλευσης ύψους 1 700 τόνων εβδομαδιαίως.
7.3.1.1. Κρούσματα επιδημιών σύντομης διάρκειας
(105)
Από την πραγματογνωμοσύνη ISPA-RP προκύπτει ότι σε κρούσματα επιδημιών μικρής διάρκειας ακόμη και όταν προκύπτουν πρόσθετες ποσότητες υλικού έως και 200 τόνων ημερησίως, η επεξεργασία του έκτακτου υλικού μπορεί να ολοκληρώνεται χωρίς κανένα πρόβλημα εντός 2 έως 5 ημερών, παράλληλα με την επεξεργασία των τακτικών ποσοτήτων, μέσω της διαθέσιμης εβδομαδιαίας αδρανούς δυναμικότητας έως και 1 523 τόνων σε πενθήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας χωρίς να απαιτείται η προσθήκη επιπρόσθετων βαρδιών κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου.
(106)
Ακόμη και για κρούσματα επιδημιών που πλήττουν μεγάλες περιοχές της επικράτειας προκύπτει ότι για πρόσθετες ποσότητες υλικού μεταξύ 1 300 και 1 800 τόνων εβδομαδιαίως για περίοδο 8 εβδομάδων, είναι εφικτή η επεξεργασία του υλικού εάν προστεθούν βάρδιες κατά το σαββατοκύριακο και αξιοποιηθεί, κατά συνέπεια, βραχυπρόθεσμη αδρανής δυναμικότητα έως και 2 819 τόνων εβδομαδιαίως (βλέπε επίσης πίνακα 3 στην ενότητα 9.3.1).
7.3.1.2. Επιδημίες μεγάλης διάρκειας
(107)
Στην περίπτωση αυτή το σενάριο μιας επιδημίας του ιού ΑΠ σε ολόκληρη την επικράτεια υπολογίζεται με συντελεστή σφαγής 10 %, όπως συνέβη το 2001 στη Μεγάλη Βρετανία. Για μέση έκτακτη ποσότητα 1 300 τόνων εβδομαδιαίως υπολογίζεται διάρκεια επιδημίας 18 εβδομάδων. Σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη ISPA-RP, οι μονάδες της ZT θα μπορούσαν παράλληλα με την κανονική ροή εργασίας να επεξεργαστούν ακόμη και αυτές τις ποσότητες σε πενθήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (βλέπε πίνακα 3 επίσης στην ενότητα 9.3.1).
7.3.1.3. Συμπεράσματα των υποβληθεισών μελετών
(108)
Κατά την άποψη της Γερμανίας, οι υποβληθείσες μελέτες καταδεικνύουν ότι η διαθέσιμη συνολική δυναμικότητα για πενθήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας είναι επαρκής για την επεξεργασία των πρόσθετων ποσοτήτων που προκύπτουν σε κρούσματα επιδημιών μικρότερης αλλά και μεγαλύτερης διάρκειας, παράλληλα με την επεξεργασία του κανονικού φόρτου εργασίας. Στην πλειονότητα των σεναρίων δεν υποδεικνύεται η προσθήκη των βαρδιών που διατίθενται το σαββατοκύριακο με ικανότητα πλήρους λειτουργίας για διάστημα 6 έως 12 εβδομάδων.
(109)
Οι μελέτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η πενθήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας παρέχει στην ZT επαρκή συνολική δυναμικότητα για την επεξεργασία του κανονικού φόρτου εργασίας αλλά και του υλικού που αναμένεται να προκύψει σε περιπτώσεις επιδημιών μεγαλύτερης διάρκειας. Η επί του παρόντος διαθέσιμη συνολική δυναμικότητα δεν πρέπει συνεπώς να χαρακτηριστεί ως υπερβολική αλλά μάλλον ως επιβεβλημένη βάσει των αναγκών.
7.3.2. Κόστος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών
(110)
Οι υπολογισμοί που υπέβαλε η Γερμανία σχετικά με το κόστος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών ακολουθούν την προσέγγιση της πραγματογνωμοσύνης Fraunhofer. Η κατανομή του κόστους δυναμικότητας μεταξύ της κανονικής λειτουργίας και της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών βασίζεται στη μέση αξιοποίηση της συνολικής δυναμικότητας που προκύπτει από την πενθήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας. Κατά μέσο όρο, καταδεικνύεται ότι υπό συνθήκες κανονικής λειτουργίας η ZT αξιοποιεί τη συνολική της δυναμικότητα, όπως προκύπτει για πενθήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας, σε ποσοστό περίπου 50 %.
(111)
Βάσει του ως άνω βαθμού αξιοποίησης αποδίδεται αντίστοιχα στην κανονική λειτουργία και στην εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών περίπου 50 % του κόστους δυναμικότητας που αφορά τους τομείς αποκομιδής και επεξεργασίας (32). Από τα παραπάνω προκύπτει το εξής κόστος διατήρησης της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών:
Πίνακας 2
Κόστος εφεδρικής δυναμικότητας σύμφωνα με τα στοιχεία της Γερμανίας για την περίοδο 2000-2009
(σε EUR)
Κόστος εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών
2000
2 250 106
2001
2 608 383
2002
3 163 429
2003
3 121 934
2004
3 133 539
2005
2 986 695
2006
2 793 466
2007
2 606 508
2008
2 507 167
2009
1 961 515
Μέσος όρος
2 784 282
(112)
Σημειωτέον ότι στην εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών κατά τα έτη 2000 και 2001 αποδόθηκε μόλις το 45 % περίπου του κόστους δυναμικότητας, ενώ το 2009 η εφεδρική δυναμικότητα μειώθηκε κατά ένα πέμπτο περίπου λόγω της αναδοχής της δημόσιας σύμβασης για τη Βόρεια και Κεντρική Έσση. Για τα έτη 1998 και 1999 δεν υποβλήθηκε υπολογισμός του κόστους εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
7.3.3. Χρηματοδότηση του κόστους εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών μέσω των ετήσιων εισφορών
(113)
Οι εισφορές που καταβλήθηκαν στην ZT από τα μέλη της αναγράφονται για όλα τα έτη, πλην του 2009, στον πίνακα 2 στη στήλη του κόστους εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Για το έτος 2009 το ύψος της τελικής εισφοράς ισοδυναμεί με το κόστος.
(114)
Η Γερμανία διευκρινίζει ότι το κόστος διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας δεν συνυπολογίζεται στα τέλη χρήσης διότι αυτό δεν προβλέπεται εκ του νόμου. Οι φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης μπορούν μεν σύμφωνα με το άρθρο 7 του νόμου περί κοινοτικών συμβάσεων της Ρηνανίας-Παλατινάτου (Kommunalabgabengesetz Rheinland-Pfalz, στο εξής: KAG RP) να επιβάλλουν προς κάλυψη του κόστους τέλη χρήσης ως αντιπαροχή για τη χρήση δημόσιων εγκαταστάσεων και μονάδων, ωστόσο απαγορεύεται η διαπίστωση προφανούς δυσαναλογίας μεταξύ των υπηρεσιών της εκάστοτε εγκατάστασης ή μονάδας και του επιβαλλόμενου τέλους. Σύμφωνα με το άρθρο 8 KAG RP το κόστος που λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό των τελών χρήσης πρέπει να προκύπτει από τις αρχές της οικονομίας περί λογιστικής κόστους. Κατά την άποψη της Γερμανίας, μόνον η απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 αιτιολογεί την επιβολή τελών, σε αντίθεση με την εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών η οποία δεν λαμβάνει τη μορφή αντιπαροχής για τους εκάστοτε υπόχρεους, αλλά διατηρείται για την αντιμετώπιση μελλοντικών κινδύνων προς όφελος του κοινωνικού συνόλου.
7.3.4. Χρηματοδότηση σε άλλα ομόσπονδα κράτη
(115)
Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, η Γερμανία διενήργησε έρευνα σε ομοσπονδιακό επίπεδο σχετικά με τις πρακτικές που εφαρμόζονται για τον καθορισμό και τη χρηματοδότηση της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
(116)
Σε όλα τα ομόσπονδα κράτη -πλην της επικράτειας της ZT- η εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών καλύπτεται από τη λειτουργική αδρανή δυναμικότητα που διατίθεται κατά τη διάρκεια της εβδομάδας και του σαββατοκύριακου. Όπως αναφέρεται στην πραγματογνωμοσύνη Böckenhoff σχετικά με την καταπολέμηση επιδημιών δεν πραγματοποιούνται κατά παράδοση πρόσθετες επενδύσεις με στόχο την αύξηση της δυναμικότητας. Η διαθέσιμη αδρανής δυναμικότητα που προκύπτει από την τρίτη βάρδια εντός της εβδομάδας και από τις βάρδιες του σαββατοκύριακου κρίνεται επαρκής για τη διασφάλιση της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Παράλληλα, εφαρμόζονται εναλλακτικές μέθοδοι υπολογισμού βάσει πραγματογνωμοσύνης -παραδείγματος χάριν, της πραγματογνωμοσύνης ISPA για την Κάτω Σαξονία (στο εξής: πραγματογνωμοσύνη ISPA-NS) (33)- ή κατόπιν συνεννόησης με τους ενδιαφερόμενους. Ωστόσο, ισχύει η βασική αρχή τις πραγματογνωμοσύνης Böckenhoff η οποία προβλέπει ότι δεν απαιτούνται πρόσθετες επενδύσεις για την αύξηση της αδρανούς δυναμικότητας.
(117)
Η λειτουργική αδρανής δυναμικότητα χρηματοδοτείται μέσω των τελών ή των χρεώσεων (ανάλογα με το νομικό καθεστώς τις επιχείρησης). Ισχύουν διάφοροι κανονισμοί σχετικά με την κλίμακα κατανομής του κόστους λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας μεταξύ του κόστους καταστροφής των νεκρών ζώων και των σφαγειοαπορριμμάτων.
(118)
Σε ό,τι αφορά τις κρατικές ενισχύσεις σε κατόχους εκμεταλλεύσεων για την απόρριψη νεκρών ζώων στις εκμεταλλεύσεις με βάση τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές ΣΕΒ και τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές γεωργικών ενισχύσεων 2007-2013, στην πλειονότητα των ομόσπονδων κρατών πρόκειται για κρατικές επιχορηγήσεις ύψους 67 % έως 75 % επί των τελών για την απόρριψη των νεκρών ζώων σε εκμεταλλεύσεις:
α)
Βάδη-Βυρτεμβέργη και Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία: οι κτηνοτρόφοι καταβάλλουν το 25 % του κόστους επεξεργασίας. Το 100 % του κόστους αποκομιδής καθώς και το υπόλοιπο 75 % του κόστους επεξεργασίας χρηματοδοτείται από το κράτος (επαρχίες και ομόσπονδα κράτη).
β)
Σαξονία-Άνχαλτ, Θουριγγία και Βραδεμβούργο: οι κτηνοτρόφοι καταβάλλουν το 25 % ή το 33 % του κόστους αποκομιδής και επεξεργασίας. Το υπόλοιπο μέρος του κόστους αποκομιδής και επεξεργασίας (75 % ή 67 %) χρηματοδοτείται από δημόσιους φορείς.
γ)
Βαυαρία, Ρηνανία-Παλατινάτο και Σάαρ: το κόστος αποκομιδής καταβάλλεται από τους επαρχίες, το ταμείο ζωικών επιδημιών και το ομόσπονδο κράτος κατά ένα τρίτο αντίστοιχα. Η χρηματοδότηση του κόστους επεξεργασίας καλύπτεται σε ποσοστό 66 % από δημόσιους φορείς, κατά 25 % από τους κτηνοτρόφους και κατά 8 % από το ταμείο ζωικών επιδημιών.
δ)
Στη Σαξονία η χρηματοδότηση του κόστους αποκομιδής και επεξεργασίας καλύπτεται σε ποσοστό 25 % από τους κτηνοτρόφους, κατά 8 % από το ταμείο ζωικών επιδημιών και κατά 66 % από δημόσιους φορείς.
ε)
Στην Κάτω Σαξονία η χρηματοδότηση του κόστους αποκομιδής και επεξεργασίας καλύπτεται σε ποσοστό 60 % από το ταμείο ζωικών επιδημιών και κατά 40 % από δημόσιους φορείς. Το ταμείο ζωικών επιδημιών εισπράττει στη συνέχεια το 25 % του κόστους επεξεργασίας από τους κτηνοτρόφους.
στ)
Στο Σλέσβιχ-Χολστάιν το 100 % του κόστους αποκομιδής και επεξεργασίας καλύπτεται από το ταμείο ζωικών επιδημιών.
ζ)
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία το 100 % του κόστους αποκομιδής και επεξεργασίας βαρύνει τους κτηνοτρόφους.
(119)
Η ως άνω επισκόπηση καταδεικνύει, σύμφωνα με τη Γερμανία, ότι ελάσσονος σημασίας ζήτημα είναι το εάν το κόστος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών συνυπολογίζεται στα τέλη και στις χρεώσεις ή εάν χρηματοδοτείται μέσω εισφοράς όπως ισχύει στη Ρηνανία-Παλατινάτο. Αποφασιστικής σημασίας είναι ο φορέας που καλύπτει στην πραγματικότητα το κόστος. Συμπερασματικά προκύπτει ότι μεγάλο μέρος του κόστους της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών χρηματοδοτείται από δημόσιους φορείς μέσω κρατικών ενισχύσεων σύμφωνα με τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές ΣΕΒ ή τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές γεωργικών ενισχύσεων 2007-2013.
7.4. Τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(120)
Η Γερμανία υποστήριξε ότι σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης δεν υφίσταται υποχρέωση απελευθέρωσης της αγοράς απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2 μέσω δημόσιων διαγωνισμών, όπως άλλωστε έχει επιβεβαιώσει στο παρελθόν το Δικαστήριο (34).
7.5. Απουσία επιπτώσεων νόθευσης του ανταγωνισμού στις αγορές εκτός επικράτειας
(121)
Η Γερμανία κρίνει ότι εν προκειμένω δεν συντρέχει καμία περίπτωση νόθευσης του ανταγωνισμού στις αγορές.
7.5.1. Απόρριψη μη ελεγμένων προϊόντων εκ μέρους της ZT χωρίς έμμεση επιδότηση
(122)
Κατά την άποψη της Γερμανίας, στην περίπτωση υλικού της κατηγορίας 3 η εισφορά που χορηγήθηκε υπέρ της ΖΤ δεν προκάλεσε νόθευση του ανταγωνισμού διότι δεν υπήρξε έμμεση επιδότηση:
α)
Από τους ετήσιους λογαριασμούς της ZT καθίσταται σαφές ότι η ZT είχε σημαντική αύξηση της κερδοφορίας της μέσω της επί σειρά ετών ξεχωριστής επεξεργασίας υλικού της κατηγορίας 3, γεγονός που αποκλείει την περίπτωση έμμεσης επιδότησης.
β)
Σε περίπτωση παραλαβής υλικού της κατηγορίας 3 μαζί με υλικό των κατηγοριών 1 και 2, τα ενδιάμεσα μείγματα (βάσει βάρους) συνυπολογίζονται εκ των προτέρων στα τέλη. Αυτό σημαίνει ότι το ύψος των τελών που προκύπτει βάσει του συντελεστή χρέωσης εμπεριέχει ήδη τις προϋπολογισμένες ποσότητες μεικτού υλικού της εν λόγω κατηγορίας.
(123)
Ο ισχυρισμός της καταγγέλλουσας ότι λόγω της τιμολογιακής πολιτικής που εφαρμόζει η ZT διαχωρίζεται μόνον το 45 % της εν λόγω κατηγορίας είναι απολύτως αβάσιμος. Ουδέποτε επεξεργάστηκε η ΖΤ τόσο μεγάλες ποσότητες υλικού της κατηγορίας 3 και αυτό επιβεβαιώνεται από μια σύντομη επισκόπηση των σχετικών στατιστικών. Για το έτος 2009 η Επιτροπή επιβεβαιώνει στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας το αναφερόμενο ποσοστό διαχωρισμού της τάξεως του 72 %.
(124)
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι το 85 % των εργασιών σφαγιασμού εντός της επικράτειας πραγματοποιούνται σε 6 επιχειρήσεις οι οποίες αναλαμβάνουν τον διαχωρισμό του υλικού στον βαθμό του εφικτού. Η καταγγέλλουσα δραστηριοποιείται στις επιχειρήσεις αυτές και λαμβάνει από αυτές διαχωρισμένο υλικό της κατηγορίας 3. Η καταγγέλλουσα διαθέτει επίσης πρόσβαση στις αγορές της κατηγορίες 3 όπου διατηρεί πολύ υψηλό μερίδιο.
7.5.2. Διαγωνισμός στη Βόρεια και Κεντρική Έσση
(125)
Το γεγονός ότι η ZT επιβάλλει στη Βόρεια και Κεντρική Έσση διαφορετικές χρεώσεις σε σχέση με την επικράτειά της δεν συνεπάγεται νόθευση του ανταγωνισμού. Οι διαφορές στις μεθόδους χρηματοδότησης αιτιολογούνται από τις διαφορετικές βάσει του νόμου παραμέτρους υπολογισμού. Στη Γερμανία, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 του TierNebG, η απόρριψη ζωικών υποπροϊόντων των κατηγοριών 1 και 2 ανατίθεται καταρχήν στους αρμόδιους βάσει της νομοθεσίας του ομόσπονδου κράτους φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης. Συνεπώς, βάσει των οικείων διατάξεων σε επίπεδο ομόσπονδων κρατών και κοινοτήτων, ενδέχεται να προκύπτουν αποκλίνουσες μέθοδοι χρηματοδότησης.
(126)
Εάν η αποκομιδή των ζωικών υποπροϊόντων δεν διενεργείται από τους ίδιους τους υπόχρεους για την αποκομιδή αλλά ανατίθεται σε τρίτους -όπως στην περίπτωση της Βόρειας και Κεντρικής Έσσης- οι διατάξεις περί υπολογισμού δεν βασίζονται στον εκάστοτε ισχύοντα νόμο περί υπολογισμού των τελών των τοπικών αρχών αλλά στις «κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την τιμολόγηση βάσει κόστους [Leitsätzen für die Preisermittlung aufgrund von Selbstkosten (LSP)]» (35).
(127)
Ιδίως σε ό,τι αφορά το ύψος του κόστους για τόκους που συνυπολογίζονται στα τέλη ή στις χρεώσεις, διαπιστώνονται σημαντικές διαφορές μεταξύ του KAG RP και των LSP. Οι εν λόγω διαφορές αποδεικνύονται ζωτικής σημασίας για την ZT, καθόσον είχε χρηματοδοτήσει σε μεγάλο βαθμό τις σχετικές επενδύσεις μέσω δανείων για την εξόφληση των οποίων καταβάλλει ετησίως σημαντικά ποσά σε τόκους.
(128)
Καίτοι βάσει του άρθρου 8 του KAG RP το κόστος των τόκων μπορεί πράγματι να συνυπολογίζεται στα τέλη, οι LSP για τις χρεώσεις στη Βόρεια και Κεντρική Έσση ορίζουν ότι οι τόκοι υπολογίζονται βάσει του μέσου απαιτούμενου κεφαλαίου κίνησης. Κατά συνέπεια, δεν αφαιρούνται περαιτέρω οι συνολικοί οφειλόμενοι τόκοι.
(129)
Ο ισχυρισμός της καταγγέλλουσας ότι η TBA Schäfer υποβαθμίστηκε στον διαγωνισμό επιλογής στη Βόρεια και Κεντρική Έσση λόγω της ύπαρξης έμμεσης επιδότησης μέσω της εισφοράς είναι απολύτως αβάσιμος. Η υψηλότερη προσφορά που υπέβαλε η TBA Schäfer εξηγείται από το γεγονός ότι υπολόγισε υπερβολικά χαμηλά έσοδα και υψηλότερα διαχειριστικά έξοδα και εισφορές υπέρ του ομίλου. Η ZT, αντιθέτως, υπολόγισε ορθά τα έσοδα και, εφόσον δεν συμμετέχει σε όμιλο, δεν υποχρεούται να καταβάλλει ανάλογες εισφορές.
7.6. Αποκατάσταση μολυσμένων εγκαταστάσεων
(130)
Η Γερμανία υποστηρίζει επίσης ότι τμήμα της εισφοράς που επέβαλε η ZT αποσκοπούσε στη χρηματοδότηση του κόστους αποκατάστασης δύο μολυσμένων χώρων, στο Sprendling-Gensingen και στο Sohrschied.
(131)
Σε αμφότερους τους μολυσμένους χώρους είχε προκληθεί ρύπανση του εδάφους και των υπόγειων υδάτων λόγω της χρήσης υδρογονάνθρακα από παλαιότερους ιδιοκτήτες ή/και επιχειρήσεις. Αμφότερα τα γεωτεμάχια επήλθαν στην ιδιοκτησία της ΖΤ μετά την ίδρυσή της το 1979.
(132)
Βάσει των εντολών αποκατάστασης που εξέδωσε η περιφέρεια της Κομπλέντς την 21η Απριλίου 1997 και την 31η Μαρτίου 1998 ανατέθηκε στην ZT η απομάκρυνση των ρύπων. Επιπλέον, σε ό,τι αφορά την υποχρέωση αποκατάστασης του χώρου στο Sprendlingen-Gensingen, με νέα εντολή της 13ης Ιουλίου 2001 επιβλήθηκαν περαιτέρω υποχρεώσεις. Το κόστος αποκατάστασης για την υπό εξέταση περίοδο 1998-2010 για αμφότερους τους χώρους ανέρχεται συνολικά σε 2 413 049,36 ευρώ.
7.6.1. Μολυσμένος χώρος στο Sprendling-Gensingen
(133)
Η Γερμανία αναγνωρίζει ότι η ZT σύμφωνα με την εντολή αποκατάστασης της 31ης Μαρτίου 1998 αναλαμβάνει το κόστος αποκατάστασης του μολυσμένου χώρου στο Sprendlingen-Gensingen. Ωστόσο, σύμφωνα με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων δεν αιτιολογείται η επιβάρυνση της ZT με το σύνολο του κόστους αποκατάστασης, καθόσον η απεριόριστη αστική ευθύνη σύμφωνα με τη νεότερη γερμανική νομολογία συνεπάγεται άνιση μεταχείριση εις βάρος των ιδιωτικών επιχειρήσεων.
(134)
Σύμφωνα με την απόφαση του ανώτατου ομοσπονδιακού συνταγματικού δικαστηρίου (Bundesverfassungsgericht) της 16ης Φεβρουαρίου 2000 (36), μια ιδιωτική επιχείρηση φέρει αστική ευθύνη δυνάμει του εθνικού δικαίου μόνον έως τα όρια της ευλόγως ανεκτής υπαίτιας συμπεριφοράς. Τα όρια αυτά παραβιάζονται σύμφωνα με το Bundesverfassungsgericht όταν η ευθύνη αυτή υπερβαίνει την αξία του γεωτεμαχίου. Πέραν των ορίων αυτών η ευθύνη δεν θεωρείται πλέον ως αναλογικώς ουσιώδης και περιοριστική διάταξη υπό την έννοια του άρθρου 14 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο του Deutsches Grundgesetz (βασικός νόμος). Καθόσον όμως για την ZT ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου δεν ισχύουν τα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στα πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου βάσει του Deutsches Grundgesetz, δεν ισχύει για την ZT ο συγκεκριμένος περιορισμός της αστικής ευθύνης.
(135)
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι ο μολυσμένος χώρος στο Sprendlingen-Gensingen παρουσιάζει αρνητική αγοραία τιμή διότι στον ισολογισμό της 31ης Δεκεμβρίου 2009 εμφανίζεται εκτιμώμενη λογιστική αξία ύψους 128 500 ευρώ, όμως το κόστος αποκατάστασης, που ανέρχεται συνολικά σε περίπου 1 542 315,85 ευρώ, υπερβαίνει την αξία αυτή. Συνεπώς, παραβιάζονται τα ως άνω αναφερόμενα όρια της αστικής ευθύνης.
(136)
Η χρηματοδότηση μέσω της εισφοράς του κόστους αποκατάστασης που υπερβαίνει το όριο αστικής ευθύνης πρέπει να χαρακτηριστεί ως συμβιβάσιμη κρατική ενίσχυση υπό την έννοια της αιτιολογικής σκέψης 132 των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, καθόσον σε ανάλογη περίπτωση μια ιδιωτική επιχείρηση θα ήταν υποχρεωμένη να καλύψει το κόστος αποκατάστασης μόνον έως το ύψος της αγοραίας αξίας του γεωτεμαχίου.
7.6.2. Μολυσμένος χώρος στο Sohrschied
(137)
Παρόλο που η ZT, βάσει της απόφασης αποκατάστασης της 21ης Απριλίου 1997, καθίσταται υπεύθυνη ως ρυπαίνων, η Γερμανία αμφιβάλλει κατά πόσον η ΖΤ ήταν πράγματι υποχρεωμένη βάσει του γερμανικού δικαίου να αναλάβει το κόστος αποκατάστασης για ζημίες που είχαν προκαλέσει οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες ή επιχειρήσεις. Καθόσον μάλιστα τα γεγονότα χρονολογούνται πριν από 30 και πλέον χρόνια, το ζήτημα της ευθύνης δεν μπορεί να εξακριβωθεί πλέον με σαφήνεια.
(138)
Η Γερμανία θεωρεί ότι η εισφορά, στον βαθμό που συνέβαλε στο κόστος αποκατάστασης του μολυσμένου χώρου στο Sohrschied, συνιστά συμβιβάσιμη κρατική ενίσχυση σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, καθόσον η ΖΤ δεν ήταν υποχρεωμένη να αναλάβει την αποκατάσταση.
(139)
Η Γερμανία υποστηρίζει επίσης ότι ο μολυσμένος χώρος στο Sohrschied παρουσιάζει και αυτός αρνητική αγοραία τιμή και, συνεπώς, στην περίπτωση αυτή παραβιάζεται εξίσου το προαναφερόμενο όριο αστικής ευθύνης.
8. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΛΕΕ (ΜΕ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ALTMARK)
(140)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν ή απειλούν να επηρεάσουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
8.1. Χρηματοδότηση της εισφοράς με κρατικούς πόρους
(141)
Η Γερμανία δεν αμφισβητεί ότι οι εισφορές των μελών της ZT προέρχονται από κρατικούς πόρους. Τα μέλη της ZT είναι επαρχίες και ανεξάρτητοι δήμοι της Ρηνανίας-Παλατινάτου, του Σάαρ και της Έσσης. Επειδή η ZT επιβάλλει από το 1979 μέσω διοικητικών πράξεων την καταβολή εισφοράς από τα μέλη της, η ενίσχυση εμπεριέχει το στοιχείο της άμεσης μεταβίβασης κρατικών πόρων. Καθόσον πρόκειται για διοικητικές πράξεις, οι ετήσιες εισφορές μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος.
8.2. Οικονομικό πλεονέκτημα υπέρ της ZT
(142)
Καταρχάς ο αποδέκτης πρέπει να είναι επιχείρηση. Ο όρος «επιχείρηση» περιλαμβάνει οιαδήποτε οντότητα που ασκεί οικονομική δραστηριότητα ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος και του τρόπου χρηματοδότησης αυτής. Ο ορισμός αυτός δεν ισχύει μόνο για τις ιδιωτικές αλλά και για τις δημόσιες επιχειρήσεις (37). Οιαδήποτε δραστηριότητα συνίσταται στη διάθεση προϊόντων ή υπηρεσιών σε συγκεκριμένη αγορά, κατά κανόνα εξ επαχθούς αιτίας, αποτελεί οικονομική δραστηριότητα (38). Καθόσον η ΖΤ προσφέρει υπηρεσίες στον τομέα της απόρριψης συγκεκριμένων ζωικών υποπροϊόντων έναντι αμοιβής, η ΖΤ είναι επιχείρηση.
(143)
Οι ετήσιες εισφορές παρέχουν καταρχήν στην ΖΤ οικονομικό πλεονέκτημα διότι μειώνουν τα τρέχοντα έξοδα και δεν χορηγούνται έναντι εύλογης αντιπαροχής. Η Γερμανία υποστηρίζει ωστόσο ότι οι ετήσιες εισφορές αντιστάθμισαν μόνον το κόστος που συνεπάγεται για την ΖΤ η υποχρέωση διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών και, συνεπώς, δεν της παρέχουν κανένα οικονομικό πλεονέκτημα.
(144)
Το Δικαστήριο απεφάνθη στην απόφαση Altmark ότι η αντιστάθμιση για την εκπλήρωση υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, ήτοι δεν παρέχει στον αποδέκτη κανένα πλεονέκτημα εφόσον ικανοποιούνται σωρευτικά συγκεκριμένα κριτήρια (39).
(145)
Λόγω της σημασίας της απόφασης Altmark για την προκειμένη περίπτωση, το επιχείρημα της Γερμανίας σχετικά με την ικανοποίηση των κριτηρίων Altmark αξιολογείται ξεχωριστά και αναλυτικά στην ενότητα 9.
8.3. Νόθευση του ανταγωνισμού και διατάραξη των μεταξύ κρατών μελών συναλλαγών
(146)
Η Γερμανία υποστήριξε ότι η αγορά της απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2 που προέρχεται από το εσωτερικό της επικράτειας της ΖΤ δεν είναι ανοιχτή στον ανταγωνισμό και, συνεπώς, αποκλείεται το ενδεχόμενο νόθευσης του ανταγωνισμού ή διατάραξης των μεταξύ κρατών μελών συναλλαγών.
(147)
Η Επιτροπή διαπιστώνει καταρχάς ότι για την απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 υφίστανται μεν περιφερειακά μονοπώλια, η πλειονότητα ωστόσο των αρμόδιων φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης παραχωρεί τα μονοπώλια αυτά στο πλαίσιο δημόσιων διαγωνισμών. Συνεπώς, υφίσταται ανταγωνισμός στην εν λόγω αγορά και στην προκειμένη περίπτωση αυτό επιβεβαιώνεται μέσω του διαγωνισμού για τη Βόρεια και Κεντρική Έσση.
(148)
Σύμφωνα με την απόφαση της 23ης Φεβρουαρίου 2011 σχετικά με την κρατική ενίσχυση C58/06 (πρώην NN 98/05) που χορήγησε η Γερμανία υπέρ της Bahnen der Stadt Monheim (BSM) και της Rheinische Bahngesellschaft (RBM) της Verkehrsverband Rhein-Ruhr (40) η Επιτροπή κρίνει συνεπώς ότι η αγορά απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2 είναι ανοιχτή στον ανταγωνισμό. Το δίκαιο της Ένωσης και το εθνικό δίκαιο αναγνωρίζουν στους φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης που είναι επιφορτισμένοι με την υποχρέωση απόρριψης του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 την επιλογή είτε να αναζητήσουν στην αγορά μέσω διαγωνισμού κάποιον προσφέροντα και να του αναθέσουν το έργο είτε να αναλάβουν οι ίδιοι την παροχή της εν λόγω υπηρεσίας μέσω «εσωτερικής» (in-house) ανάθεσης (41). Ανεξάρτητα από τους ισχυρισμούς της Γερμανίας ότι η ZT πληροί τα κριτήρια εσωτερικής ανάθεσης (42), οι ετήσιες εισφορές ενισχύουν τη χρηματοοικονομική θέση της ΖΤ έναντι άλλων υποψηφίων. Επειδή στους διαγωνισμούς μπορούν να συμμετέχουν υποψήφιοι προσφέροντες από όλα τα κράτη μέλη, κρίνεται ότι η εισφορά μπορεί να επηρεάσει τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(149)
Υπό αυτήν την έννοια, τα οικονομικά πλεονεκτήματα που προκύπτουν μέσω των ετήσιων εισφορών ενισχύουν τη θέση της ZT στις αγορές όπου ανταγωνίζεται άμεσα άλλους προσφέροντες (απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3, διαγωνισμός για την απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 στη Βόρεια και στην Κεντρική Έσση).
8.4. Προσωρινό συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(150)
Οι ετήσιες εισφορές πληρούν τις προϋποθέσεις για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Στην ενότητα που ακολουθεί εξετάζεται διεξοδικά ο ισχυρισμός της Γερμανίας, ότι δηλαδή ικανοποιούνται τα τέσσερα κριτήρια της απόφασης Altmark.
9. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ALTMARK ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
9.1. Πρώτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(151)
Σύμφωνα με το πρώτο κριτήριο Altmark, προβλέπεται ότι οι δικαιούχοι επιχειρήσεις είναι πράγματι επιφορτισμένες με την εκπλήρωση υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας, οι δε υποχρεώσεις αυτές πρέπει να καθορίζονται με σαφήνεια.
(152)
Πρέπει να καταστεί εκ των προτέρων σαφές ότι για τους σκοπούς έκδοσης της παρούσας απόφασης πρέπει να γίνει διαχωρισμός μεταξύ της περιόδου 1979-2008 και της περιόδου 2009-2011.
(153)
Πριν από την τροποποίηση του καταστατικού στις 2 Φεβρουαρίου 2010 με αναδρομική ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 2009, η ZT ήταν επιφορτισμένη μόνον με την απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2. Το παλαιότερο καταστατικό δεν προέβλεπε την υποχρέωση διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Συνεπώς, δεν υφίστατο σαφώς καθορισμένη υποχρέωση διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών υπό την έννοια του πρώτου κριτηρίου της απόφασης Altmark.
(154)
Σύμφωνα με το τροποποιημένο καταστατικό προβλέπεται πλέον για την ΖΤ πέραν της υποχρέωσης απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2 ρητή υποχρέωση διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
(155)
Ακολούθως, η Επιτροπή αποδεικνύει ότι οι ετήσιες εισφορές υπέρ της ΖΤ δεν μπορούν να αιτιολογηθούν ως κρατικές αντισταθμίσεις υπό την έννοια του πρώτου κριτηρίου της απόφασης Altmark ούτε βάσει της υποχρέωσης απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2 ούτε βάσει της υποχρέωσης διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
9.1.1. Υποχρέωση απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2
9.1.1.1. Απουσία υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος
(156)
Κατά την άποψη του BVerwG η απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 συνιστά δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1069/2009 και του άρθρου 3 παράγραφος 1 του TierNebG υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας και ως εκ τούτου υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Το BVerwG υπογραμμίζει ιδιαιτέρως το γεγονός ότι η απόρριψη του εν λόγω υλικού σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο συνιστά υποχρεωτική αποστολή των δημόσιων φορέων και διατυπώνει την παραδοχή ότι ΖΤ ενεργεί βάσει δημόσιας εντολής. Το BVerwG υποστηρίζει ότι η υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας συμπεριλαμβάνει τη διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών (43).
(157)
Η Γερμανία συμμερίζεται την ως άνω άποψη υποστηρίζοντας περαιτέρω ότι η καταστροφή του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 καθώς και η διατήρηση του εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών συμβάλλουν στην προάσπιση της δημόσιας υγείας.
(158)
Καθόσον η απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 συνιστά υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας, το BVerwG και η Γερμανία υποστηρίζουν ότι οι ετήσιες εισφορές αιτιολογούνται ως κρατικές αντισταθμίσεις για το κόστος που συνεπάγονται οι εν λόγω υποχρεώσεις εις βάρος της ΖΤ.
(159)
Όπως διευκρινίζεται επίσης στην αιτιολογική σκέψη 13 του κοινοτικού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας (στο εξής: κοινοτικό πλαίσιο ΥΓΟΣ) (44), κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου απόκειται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών να αποφασίσουν ποιοι τύποι παροχών χαρακτηρίζονται ως υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, εκτός εάν πρόκειται για τομείς που υπόκεινται σε ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(160)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος υφίσταται μόνον εφόσον το συμφέρον που αυτή εξυπηρετεί διαφοροποιείται από τα συμφέροντα που εξυπηρετούν άλλες δραστηριότητες της οικονομικής ζωής (45).
(161)
Το Δικαστήριο έκρινε στην υπόθεση GEMO το ζήτημα κατά πόσον οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων και τα σφαγεία υποχρεούνται να αναλαμβάνουν το σύνολο του κόστους απόρριψης νεκρών ζώων και σφαγειοαπορριμμάτων ή εάν το κράτος πρέπει να αναλαμβάνει μέρος του κόστους με την αιτιολογία ότι πρόκειται για υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Στην απόφασή του το Δικαστήριο κατέστησε σαφές ότι το συνολικό κόστος βαρύνει τους κατόχους εκμεταλλεύσεων και τα σφαγεία (46).
(162)
Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η οικονομική επιβάρυνση που συνεπάγεται η καταστροφή νεκρών ζώων και σφαγειοαπορριμμάτων συνιστά πηγή εξόδων άρρηκτα συνδεδεμένη με την οικονομική δραστηριότητα των κατόχων εκμεταλλεύσεων και των σφαγείων. Από τις δραστηριότητες που ασκούν οι εν λόγω επιχειρήσεις παράγονται μη επαναχρησιμοποιούμενα και κυρίως επιβλαβή για το περιβάλλον προϊόντα και υπολείμματα η απόρριψη των οποίων αποτελεί υποχρέωση του ρυπαίνοντος.
(163)
Συνεπώς, μέσω της δραστηριοποίησης δημόσιων φορέων με στόχο την απαλλαγή των κατόχων εκμεταλλεύσεων και των σφαγείων από την επιβάρυνση αυτή, προκύπτει οικονομικό πλεονέκτημα που νοθεύει ενδεχομένως τον ανταγωνισμό. Ακόμη και όταν μέσω της ανάληψης του κόστους απόρριψης από το κράτος εξυπηρετείται στόχος πολιτικής της υγείας, αυτό δεν καταργεί την ύπαρξη οικονομικού πλεονεκτήματος προς όφελος των κατόχων εκμεταλλεύσεων και των σφαγείων, καθόσον το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ κατά πάγια νομολογία δεν προβαίνει σε διάκριση των κρατικών παρεμβάσεων ανάλογα με τις αιτίες ή τους σκοπούς τους, αλλά τις ορίζει σε συνάρτηση με τα αποτελέσματά τους (47).
(164)
Οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για εξετάσεις ΜΕΒ, νεκρά ζώα στην εκμετάλλευση και σφαγειοαπορρίμματα (2002/C 324/02) (έως το 2006), αιτιολογικές σκέψεις 27 και 37, καθώς και οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας και δασοκομίας 2007-2013 (2006/C 319/01), ενότητα V.B.4, επιβεβαιώνουν με τη σειρά τους ότι ο εκάστοτε ιδιοκτήτης ή παραγωγός των ζωικών υποπροϊόντων είναι αυτός που υποχρεούται να μεριμνά για τη νόμιμη απόρριψή τους και σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» επιβαρύνεται με τα σχετικά έξοδα. Εξαιρέσεις στον κανόνα αποτελούν σύμφωνα με τα ως άνω έγγραφα οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται αποκλειστικά σε ειδικές περιστάσεις (ιδίως για νεκρά ζώα στην εκμετάλλευση).
(165)
Η καταρχήν εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» επικυρώνεται από τη νομοθεσία του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου. Το άρθρο 4 παράγραφος 1 του TierNebGAG ορίζει σχετικά ότι το κόστος απόρριψης και οι σχετικές απαραίτητες διαδικασίες μπορούν να επιβληθούν στους ιδιοκτήτες.
(166)
Στην προκείμενη περίπτωση συνάγονται από τη νομολογία του Δικαστηρίου, τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1069/2009, τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές ΣΕΒ και τις κοινοτικές ενισχύσεις γεωργικών ενισχύσεων 2007-2013 τα εξής συμπεράσματα:
(167)
Εν πρώτοις, σε ό,τι αφορά την ύπαρξη υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, το γεγονός ότι το κράτος μέλος ορίζει την οικεία υπηρεσία ως δημόσια υποχρεωτική υπηρεσία δεν είναι καθοριστικής σημασίας. Ο ορισμός μιας υπηρεσίας ως δημόσιας υποχρεωτικής υπηρεσίας συνεπάγεται την εκχώρηση αποκλειστικού δικαιώματος. Εάν η απόφαση του BVerwG ήταν ορθή, το κράτος μέλος θα μπορούσε να χαρακτηρίσει οιαδήποτε υπηρεσία ως δημόσια υποχρεωτική υπηρεσία και, κατά συνέπεια, να τη χρίσει υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Η ερμηνεία αυτή θα στερούσε εξάλλου από το άρθρο 106 της ΣΛΕΕ οιαδήποτε πρακτική αποτελεσματικότητα, καθόσον το λεκτικό και ο σκοπός του άρθρου είναι η δυνατότητα χορήγησης αντισταθμίσεων να παρέχεται μόνον σε περιπτώσεις στις οποίες αυτό δικαιολογείται λόγω υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος.
(168)
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της εκχώρησης αποκλειστικού δικαιώματος αφενός και του χαρακτηρισμού μιας υπηρεσίας ως υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος αφετέρου.
(169)
Η εκχώρηση αποκλειστικού δικαιώματος για την απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 δύναται να συνιστά περιορισμό στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών υπό την έννοια του άρθρου 56 της ΣΛΕΕ. Η άσκηση περιορισμού δύναται να αιτιολογείται σύμφωνα με το άρθρο 52 σε συνδυασμό με το άρθρο 62 της ΣΛΕΕ από την προστασία της δημόσιας υγείας. Ορίζοντας ότι για μια συγκεκριμένη περιφέρεια υπεύθυνη για την απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 θα είναι μόνον μια επιχείρηση, η Γερμανία και η Ρηνανία-Παλατινάτο επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι η εν λόγω επιχείρηση υπόκειται σε εξαιρετικά εντατική επιτήρηση και εγγυώνται έτσι την προστασία της δημόσιας υγείας.
(170)
Σε αντίθεση με την άποψη της Γερμανίας και του BVerwG, μια κρατική ενίσχυση η οποία εξυπηρετεί την προστασία της δημόσιας υγείας δεν συνιστά αυτομάτως υπηρεσία γενικού συλλογικού συμφέροντος.
(171)
Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί ότι η απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 συνιστά καταστροφή αποβλήτων τα οποία λόγω της φύσης τους εγκυμονούν ιδιαίτερο κίνδυνο για την υγεία. Για τον λόγο αυτόν ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1069/2009 προβλέπει αυστηρό σύστημα ελέγχου των εγκαταστάσεων απόρριψης των εν λόγω αποβλήτων. Από τις αυστηρότερες αυτές διατάξεις προκύπτουν ασφαλώς για τις επιχειρήσεις απόρριψης επιπρόσθετα έξοδα, τα οποία όμως συνυπολογίζονται στα τέλη και στις χρεώσεις.
(172)
Η απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 δεν διαφοροποιείται υπό αυτή την έννοια από την απόρριψη άλλων αποβλήτων τα οποία λόγω της φύσης τους αποτελούν ιδιαίτερο κίνδυνο για την υγεία. Το κόστος απόρριψης ανάλογων αποβλήτων βαρύνει κατά κανόνα τους ρυπαίνοντες και όχι το κοινωνικό σύνολο.
(173)
Το περιεχόμενο της υπηρεσίας αφορά εν προκειμένω την απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2. Η Επιτροπή πρέπει συνεπώς να εξετάσει στην προκείμενη περίπτωση κατά πόσον η εν λόγω υπηρεσία διαφοροποιείται καταρχήν ως προς άλλες δραστηριότητες της οικονομικής ζωής έτσι ώστε να παρέχεται προς όφελος του κοινωνικού συνόλου και όχι αποκλειστικά προς όφελος των συμμετεχόντων οικονομικών φορέων που αποκομίζουν κέρδη από την παροχή της εν λόγω υπηρεσίας.
(174)
Συνεπώς, κατά την άποψη της Επιτροπής η απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 δεν διαφοροποιείται καταρχήν βάσει του περιεχομένου της ως προς άλλες δραστηριότητες της οικονομικής ζωής. Για τον λόγο αυτόν δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος.
(175)
Αντίθετα με την άποψη του BVerwG ο αυστηρός έλεγχος που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1069/2009 δεν συνηγορεί στον χαρακτηρισμό της υπηρεσίας απόρριψης του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 ως υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος.
(176)
Εξάλλου, ο συγκεκριμένος κλάδος ρυθμίζεται από νομοθετικές ρυθμίσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι οποίες προβλέπουν ειδικότερα ότι οι ρυπαίνοντες υποχρεούνται να αναλαμβάνουν το κόστος απόρριψης του υλικού των κατηγοριών 1 και 2. Συνάγεται ως εκ τούτου ότι δεν προβλέπεται καταρχήν η ανάληψη μέρους του κόστους από το κράτος όπως διαπίστωσε το Δικαστήριο στην απόφαση GEMO (48). Λόγω των ειδικών αυτών διατάξεων του δικαίου της Ένωσης δεν προβλέπεται πλέον περιθώριο εφαρμογής εθνικών διατάξεων οι οποίες κατά παρέκκλιση του δικαίου της Ένωσης χαρακτηρίζουν την απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 ως υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Για τον λόγο αυτόν απορρίπτεται ο χαρακτηρισμός της εν λόγω υπηρεσίας ως υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος.
(177)
Σε ό,τι αφορά τον ισχυρισμό της Γερμανίας ότι η απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 συμβάλλει στην προάσπιση της δημόσιας υγείας, η Επιτροπή παραπέμπει εκ νέου στην απόφαση GEMO, στην οποία το Δικαστήριο απεφάνθη ότι το άρθρο 107 παράγραφος της ΣΛΕΕ δεν προβαίνει σε διάκριση των κρατικών παρεμβάσεων ανάλογα με τις αιτίες ή τους σκοπούς τους, αλλά τις ορίζει σε συνάρτηση με τα αποτελέσματά τους.
(178)
Από τα ως άνω συνάγεται ότι ο εκάστοτε εμπλεκόμενος οικονομικός φορέας υποχρεούται να αναλαμβάνει καταρχήν το κόστος που προκύπτει από ρυθμιστικές διατάξεις σχετικά με την άσκηση της οικείας δραστηριότητας, όπως ισχύει στην προκειμένη περίπτωση με τις αυστηρές διατάξεις σχετικά με την απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2. Ο στόχος της προάσπισης της δημόσιας υγείας λαμβάνεται υπόψη για την αιτιολόγηση της εκχώρησης αποκλειστικού δικαιώματος σε ό,τι αφορά την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και το συμβιβάσιμο των κρατικών ενισχύσεων υπέρ των κατόχων εκμεταλλεύσεων με την εσωτερική αγορά.
(179)
Για τους ως άνω λόγους η Επιτροπή κρίνει ότι η Γερμανία δεν δύναται να χαρακτηρίζει την απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 ως υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος.
9.1.1.2. Εναλλακτικά: Δεν τίθεται σε καμία περίπτωση ζήτημα ανάγκης χορήγησης αντισταθμίσεων
(180)
Εναλλακτικά, η Επιτροπή υποδεικνύει ότι σύμφωνα με το πρώτο κριτήριο της απόφασης Altmark εξετάζεται επίσης η αναγκαιότητα των αντισταθμίσεων για την παροχή υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος. Ακόμη και αν η απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2 συνιστά υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος, πρέπει να εξεταστεί η αναγκαιότητα χορήγησης της αντιστάθμισης.
(181)
Η Γερμανία και το BVerwG παραβλέπουν στην επιχειρηματολογία τους το γεγονός ότι το Δικαστήριο κατέστησε σαφές στην απόφαση GEMO ότι οι υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει οι επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με την απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 δεν δικαιούνται κρατικές αντισταθμίσεις για το κόστος που συνεπάγονται οι εν λόγω υποχρεώσεις. Το συνολικό κόστος απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2 βαρύνει τους ρυπαίνοντες, καθόσον πρόκειται για έξοδα τα οποία συνδέονται άρρηκτα με την οικονομική δραστηριότητα των κατόχων εκμεταλλεύσεων και των σφαγείων.
(182)
Το Δικαστήριο απεφάνθη ότι δεν αιτιολογείται η καταβολή κρατικής αντιστάθμισης για το κόστος που συνεπάγεται η εν λόγω υποχρέωση, καθόσον διότι το κόστος αυτό βαρύνει τους ρυπαίνοντες.
(183)
Αντίθετα με την κρίση του BVerwG, δεν συνάγεται συνεπώς από τους αυστηρούς ελέγχους που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1069/2009 ότι το κόστος της απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2 μπορεί να καλύπτεται με κρατικές αντισταθμίσεις.
(184)
Αυτό σημαίνει ότι η ύπαρξη και μόνον υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας δεν αιτιολογεί τη χορήγηση κρατικής αντιστάθμισης προς κάλυψη του κόστους που συνεπάγεται η εν λόγω υποχρέωση.
(185)
Κατά την άποψη της Επιτροπής η Γερμανία δεν μπορεί να αιτιολογήσει τις ετήσιες εισφορές ως κρατική αντιστάθμιση για το κόστος που συνεπάγεται εις βάρος της ΖΤ η υποχρέωση απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2, καθόσον σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» το συνολικό κόστος πρέπει να καλύπτεται από τα τέλη που επιβάλλει η ΖΤ στους ρυπαίνοντες.
9.1.2. Διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών
(186)
Σε ό,τι αφορά το ερώτημα κατά πόσον η εφεδρική δυναμικότητα, εξεταζόμενη μεμονωμένα, μπορεί να χαρακτηριστεί ως υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος, διατυπώνονται οι ακόλουθες σκέψεις. Σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο η επιχείρηση που διαθέτει μονοπώλιο στην επικράτειά της για την απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 πρέπει να διασφαλίζει ότι μπορεί να διαχειριστεί ακόμη και αυξημένο όγκο υλικού σε περίπτωση επιδημίας. Όπως καταδεικνύεται από τη σύγκριση των 16 ομόσπονδων κρατών που υπέβαλε η Γερμανία, το ίδιο συμβαίνει σε όλες τις περιοχές πλην της επικράτειας της ΖΤ, δηλαδή οι επιχειρήσεις θέτουν τις εγκαταστάσεις τους σε λειτουργία τριπλής βάρδιας ή/και σε λειτουργία κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου και αποστέλλουν, εάν συντρέχει ανάγκη, υλικό σε άλλα ομόσπονδα κράτη. Με αυτόν τον τρόπο η υποχρέωση διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών δεν συνεπάγεται πρόσθετο κόστος, καθόσον η εφεδρική αυτή δυναμικότητα μπορεί να καλύπτεται από τη διαθέσιμη λειτουργική αδρανή δυναμικότητα.
(187)
Ακόμη όμως και όταν προκύπτει πρόσθετο κόστος, αυτό πρέπει να μετακυλίεται στους κατόχους εκμεταλλεύσεων και στα σφαγεία, καθόσον η αντιμετώπιση αυξημένου όγκου υλικού σε περιόδους έξαρσης ασθενειών συγκαταλέγεται στο κόστος που κατά κανόνα συνδέεται άρρηκτα με τη λειτουργία μονάδων απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2.
(188)
Σε καμία περίπτωση δεν έχει σημασία εάν οι ιδιοκτήτες, ήτοι οι φορείς δημόσιας αυτοδιοίκησης, υποχρεώνουν μέσω επίσημης εντολής την επιχείρηση που τελεί υπό την κυριότητά τους να διατηρεί εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών, καθόσον η υποχρέωση αυτή δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος για τους δύο κάτωθι αναφερόμενους λόγους.
(189)
Στην περίπτωση που η λειτουργική διαθέσιμη αδρανής δυναμικότητα, η οποία δεν συνεπάγεται πρόσθετο κόστος, δεν επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών της προβλεπόμενης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών και, συνεπώς, προκύπτει πρόσθετο επενδυτικό κόστος λόγω της υποχρέωσης διατήρησης της εν λόγω δυναμικότητας, το κόστος αυτό καλύπτεται καταρχήν σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» από τα επιβαλλόμενα τέλη και τις χρεώσεις. Στο σημείο αυτό, δεν γίνεται διάκριση σε σχέση με την απόρριψη άλλων αποβλήτων (βλέπε συναφώς αναλυτικά τις αιτιολογικές σκέψεις 156 έως 185).
(190)
Σε περίπτωση διάθεσης μεγαλύτερης αδρανούς δυναμικότητας από εκείνη που απαιτείται στην πράξη για περιπτώσεις επιδημιών, η διατήρηση ανάλογης πλεονάζουσας αδρανούς δυναμικότητας δεν συνεπάγεται κανένα όφελος για το κοινωνικό σύνολο.
(191)
Το BVerwG διατυπώνει σχετικά την άποψη ότι για τον χαρακτηρισμό της υποχρέωσης διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας παρέλκει η εξέταση του κατά πόσον η ZT διατηρεί υπερβολικά μεγάλη δυναμικότητα η οποία στην πράξη δεν είναι καν αναγκαία. Έγκειται στη διακριτική ευχέρεια των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης να αποφασίσουν κατά πόσον θα χρηματοδοτούν την πλεονάζουσα δυναμικότητα ή θα απαιτήσουν την κατάργησή της. Αυτό είναι ζήτημα πολιτικής ευθύνης των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης και δεν εμπίπτει στο δίκαιο περί κρατικών ενισχύσεων (49), βάσει του οποίου δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι πλεονάζουσα δυναμικότητα που δεν είναι καν απαραίτητη εξυπηρετεί το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου.
(192)
Όπως εξηγείται αναλυτικότερα στην ενότητα 9.3, στην περίπτωση της ΖΤ η προβλεπόμενη εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών μπορεί να καλύπτεται από τη διαθέσιμη αδρανή δυναμικότητα και, συνεπώς, σε καμία περίπτωση δεν αιτιολογείται η χορήγηση αντιστάθμισης.
(193)
Για τους λόγους αυτούς η Επιτροπή κρίνει ότι ούτε η υποχρέωση διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών μπορεί να χαρακτηριστεί ως υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Άλλως ειπείν, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ετήσιες εισφορές δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να αιτιολογηθούν ως κρατικές αντισταθμίσεις.
9.1.3. Απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3
(194)
Επειδή στην ZT δεν έχει ανατεθεί η απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3, γι’ αυτόν και μόνον τον λόγο αποκλείεται ο χαρακτηρισμός της εν λόγω δραστηριότητας ως υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος. Επιπλέον, ο χαρακτηρισμός αυτός αποκλείεται και για τους λόγους που παρατίθενται στην ενότητα 9.1.1.
9.1.4. Περίληψη
(195)
Ως εκ τούτου, στην προκείμενη περίπτωση δεν πληρούται το πρώτο κριτήριο της απόφασης Altmark.
(196)
Η ανάλυση που ακολουθεί σχετικά με τα υπόλοιπα τρία κριτήρια της απόφασης Altmark παρέχεται συνεπώς ως επικουρική επιχειρηματολογία.
9.2. Δεύτερο κριτήριο της απόφασης Altmark
(197)
Σύμφωνα με το δεύτερο κριτήριο της απόφασης Altmark οι βασικές παράμετροι δυνάμει των οποίων υπολογίζεται η αντιστάθμιση πρέπει να έχουν προσδιοριστεί προηγουμένως αντικειμενικά και με διαφάνεια. Συνεπώς, εάν ένα κράτος μέλος αντισταθμίσει τις ζημίες μιας επιχείρησης χωρίς να έχουν καθοριστεί εκ των προτέρων οι σχετικές παράμετροι, προκύπτει πλεονέκτημα υπέρ της εν λόγω επιχείρησης υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(198)
Στην προκειμένη περίπτωση κρίνεται απαραίτητη η διάκριση μεταξύ των περιόδων 1979-2008 και 2009-2012.
9.2.1. Περίοδος 1979-2008
(199)
Σύμφωνα με το καταστατικό της 28ης Οκτωβρίου 1994, η ΖΤ είχε τη δυνατότητα μετά τη λήξη του οικονομικού έτους να καλύπτει όλες τις προηγούμενες ζημίες μέσω της ετήσιας εισφοράς. Όπως ισχυρίζεται ωστόσο η Γερμανία, οι ετήσιες εισφορές χρηματοδοτούσαν το κόστος που προέκυπτε εις βάρος της ΖΤ από την υποχρέωση διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
(200)
Στο καταστατικό του 1994 δεν γίνεται εξάλλου αναφορά ούτε στο μέγεθος της εφεδρικής δυναμικότητας που υποχρεούται να διατηρεί η ΖΤ για περιπτώσεις επιδημιών ούτε στις παραμέτρους που πρέπει να οριστούν για τον υπολογισμό του κόστους της εφεδρικής δυναμικότητας. Οι παρελθούσες ζημίες δεν συνιστούν αντικειμενική βάση μέτρησης του κόστους διατήρησης της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών, καθόσον το ύψος των ζημιών επηρεάζεται από πολυάριθμους παράγοντες που δεν σχετίζονται με το κόστος της εφεδρικής δυναμικότητας.
(201)
Δεν ορίστηκε συνεπώς εκ των προτέρων αντικειμενική και διαφανής μέθοδος για τον υπολογισμό του κόστους διατήρησης της εφεδρικής δυναμικότητας. Ως εκ τούτου, για την περίοδο 1979-2008 δεν πληρούται το δεύτερο κριτήριο της απόφασης Altmark.
9.2.2. Περίοδος 2009-2012
(202)
Το καταστατικό τροποποιήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2010 με αναδρομική ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 2009. Στο άρθρο 10 παράγραφος 2 ορίζεται πλέον ρητά το μέγεθος της εφεδρικής δυναμικότητας που πρέπει να διατηρείται. Σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 2 και το άρθρο 10 παράγραφος 4 το κόστος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών, και συνεπώς το ύψος της εισφοράς, καθορίζεται πλέον στον προϋπολογισμό πριν από την έναρξη έκαστου οικονομικού έτους.
(203)
Με το άρθρο 10 παράγραφος 5 του νέου καταστατικού θεσπίζονται διατάξεις για τον υπολογισμό του κόστους της εφεδρικής δυναμικότητας. Σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη Fraunhofer αναλογικό ποσοστό του συνολικού κόστους δυναμικότητας αποδίδεται στην εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών. Στο καταστατικό και στους ετήσιους προϋπολογισμούς ορίζονται οι αναγκαίες παράμετροι υπολογισμού του κόστους. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι οι παράμετροι βασίζονται σε αντικειμενικά επαληθεύσιμα στοιχεία, η δε μέθοδος υπολογισμού διατυπώνεται με σαφήνεια και διαφάνεια. Ως εκ τούτου, για τα έτη μετά το 2010 οι ετήσιες εισφορές καθορίζονται εκ των προτέρων βάσει αντικειμενικών και διαφανών παραμέτρων.
(204)
Συνεπώς, οι προϋποθέσεις διαφάνειας που προβλέπει το δεύτερο κριτήριο της απόφασης Altmark πληρούνται για την περίοδο 2010-2012. Η Επιτροπή ωστόσο επισημαίνει ότι, καίτοι αναγνωρίζει ως κατοχυρωθείσα εκ των προτέρων την πραγματοποίηση των υπολογισμών με τη δέουσα διαφάνεια, ο σχετικός υπολογιστικός τύπος κρίνεται ακατάλληλος για την πρόληψη της υπεραντιστάθμισης υπό την έννοια του τρίτου κριτηρίου της απόφασης Altmark.
(205)
Αντίθετα, για το έτος 2009 οι διατάξεις για τον υπολογισμό του κόστους, ο προϋπολογισμός και το ύψος της ετήσιας εισφοράς ορίστηκαν αναδρομικά και όχι εκ των προτέρων. Ως εκ τούτου, δεν πληρούται σε καμία περίπτωση το δεύτερο κριτήριο της απόφασης Altmark για το έτος 2009.
9.3. Τρίτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(206)
Το τρίτο κριτήριο της απόφασης Altmark προβλέπει ότι η αντιστάθμιση δεν μπορεί να υπερβαίνει το μέτρο του αναγκαίου για την κάλυψη του συνόλου ή μέρους των δαπανών που πραγματοποιούνται για την εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εσόδων και ενός ευλόγου κέρδους για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών.
(207)
Κατά τον υπολογισμό του κόστους που απαιτείται για την εκπλήρωση της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας η Επιτροπή βασίζεται στη μεθοδολογία καθαρού αποφευχθέντος κόστους (50), σύμφωνα με την οποία το καθαρό κόστος που απαιτείται ή επιτρέπεται να απαιτείται για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων παροχής δημόσιων υπηρεσιών υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ του καθαρού κόστους που προκύπτει για τον πάροχο της υπηρεσίας λόγω της εκπλήρωσης της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας και του καθαρού κόστους που αντιστοιχεί στον ίδιο πάροχο εάν δεν συνυπολογιστεί η εν λόγω υποχρέωση. Δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στον ορθό υπολογισμό του κόστους ή/και των εσόδων που ο πάροχος δεν θα υποχρεούτο να αναλάβει ή δεν θα δικαιούτο εάν δεν είχε αναλάβει την υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας. Κατά τον υπολογισμό του καθαρού κόστους πρέπει να εκτιμώνται τα οφέλη, περιλαμβανομένων στο μέτρο του δυνατού των άυλων οφελών που αποκομίζει ο πάροχος της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος (51).
(208)
Το άρθρο 10 παράγραφος 2 του καταστατικού της 2ας Φεβρουαρίου 2010 προβλέπει αναφορικά με το μέγεθος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών ότι από το 2009 και εφεξής διατηρείται υποχρεωτικά εφεδρική δυναμικότητα της τάξεως των 7 110 τόνων η επεξεργασία των οποίων πρέπει να ολοκληρώνεται εντός έξι εβδομάδων. Εάν ο όγκος αυτός μετατραπεί σε τόνους/εβδομάδα η ΖΤ οφείλει να μεριμνά ώστε σε περίπτωση ζωικής επιδημίας να είναι σε θέση να επεξεργάζεται για περίοδο έξι εβδομάδων 1 185 τόνους εβδομαδιαίως παράλληλα με τον κανονικό φόρτο εργασίας (52).
(209)
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι οι ετήσιες εισφορές αντισταθμίζουν το καθαρό κόστος που συνεπάγεται για τη ΖΤ η διατήρηση της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Παρόλο που πριν από την τροποποίησή του στις 2 Φεβρουαρίου 2010 το καταστατικό δεν περιείχε ρητή υποχρέωση διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας, η ΖΤ διατηρούσε και παλαιότερα αντίστοιχη εφεδρική δυναμικότητα και υποχρεούτο να αναλαμβάνει τα σχετικό κόστος. Ειδικότερα, λόγω των διατάξεων περί επιβολής τελών στη Ρηνανία-Παλατινάτο, η ΖΤ δεν ήταν σε θέση να μετακυλήσει το κόστος αυτό στα τέλη απόρριψης υλικού των κατηγοριών 1 και 2.
(210)
Βάσει της πραγματογνωμοσύνης Fraunhofer, η Γερμανία υπολογίζει το καθαρό κόστος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών στο ήμισυ περίπου του συνολικού κόστους των μονάδων για την περίοδο 2002-2009, καθόσον η τεχνικώς εφικτή δυναμικότητα των μονάδων κατά τη διάρκεια της εργάσιμης εβδομάδας, ήτοι σε πενθήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας, αξιοποιείται σε ποσοστό χαμηλότερο του 50 %.
(211)
Η Επιτροπή καταδεικνύει στη συνέχεια ότι αντίθετα με τους υπολογισμούς της Γερμανίας η διατήρηση του προβλεπόμενου μεγέθους εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών δεν συνεπάγεται καθαρό κόστος για την ΖΤ. Το κόστος που παραθέτει η Γερμανία συνίσταται αφενός στο κόστος της λειτουργικής διαθέσιμης αδρανούς δυναμικότητας που πρέπει να καλύπτεται από τα τέλη και τις χρεώσεις και αφετέρου στο κόστος αδρανούς δυναμικότητας που προκύπτει από την ελλιπή αξιοποίηση των μονάδων.
9.3.1. Κάλυψη της υποχρεωτικής εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών από τη λειτουργική διαθέσιμη αδρανή δυναμικότητα της ZT
(212)
Η πραγματογνωμοσύνη Böckenhoff του 1991 πραγματεύθηκε για πρώτη φορά το ζήτημα κατά πόσον είναι απαραίτητη η κατασκευή μεγαλύτερης μονάδας απόρριψης από εκείνη που απαιτεί η κανονική λειτουργία προκειμένου να υπάρχει επαρκής διαθέσιμη δυναμικότητα σε περίπτωση επιδημίας. Η πραγματογνωμοσύνη κατέληξε στο αντίθετο συμπέρασμα, καθόσον η μονάδα απόρριψης λειτουργεί μόνο σε πενθήμερη βάση με διπλή βάρδια και η λειτουργική αδρανής δυναμικότητα της τρίτης βάρδιας θεωρείται επαρκής ως εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών.
(213)
Με την πάροδο του χρόνου, πολλές επιχειρήσεις απόρριψης κατέφυγαν εν μέρει στη χρήση της τρίτης βάρδιας ακόμη και σε κανονική λειτουργία, ή στη λειτουργία μιας ή δύο βαρδιών το Σάββατο σε περιόδους αιχμής. Αυτό σημαίνει ότι όταν προκύπτει υψηλότερος φόρτος εργασίας στην κανονική λειτουργία και ακόμη μεγαλύτερος όγκος σε περίπτωση επιδημίας, πρέπει να χρησιμοποιηθεί η διαθέσιμη αδρανής δυναμικότητα κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου.
(214)
Στην πιο πρόσφατη σχετική βιβλιογραφία (53) και δη στο πλαίσιο λεπτομερών υπολογισμών βάσει σεναρίων, επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά το βασικό συμπέρασμα της πραγματογνωμοσύνης Böckenhoff, ότι δηλαδή για την καταπολέμηση ζωικών επιδημιών δεν απαιτούνται πρόσθετες επενδύσεις σε αδρανή δυναμικότητα, καθόσον η διαθέσιμη αδρανής δυναμικότητα που προκύπτει από την τρίτη βάρδια εντός της εβδομάδας και από τις βάρδιες του σαββατοκύριακου επαρκεί για την απόρριψη του πρόσθετου έκτακτου όγκου νεκρών ζώων σε περίπτωση επιδημίας. Εν προκειμένω λαμβάνεται υπόψη η μέγιστη αξιοποίηση της δυναμικότητας υπό κανονική λειτουργία. Τα περιστατικά ασθενειών που εξετάστηκαν αφορούν κυρίως τοπικά περιορισμένες και μικρής διάρκειας εξάρσεις της κλασικής πανώλης των χοίρων (ΚΠΧ) ή του ιού του αφθώδους πυρετού (ΑΠ).
(215)
Η προβλεπόμενη στο καταστατικό της 2ας Φεβρουαρίου 2010 εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών της τάξεως των 1 185 τόνων εβδομαδιαίως που πρέπει να διαθέτει η ΖΤ σε περίπτωση επιδημίας για περίοδο έξι εβδομάδων αφορά επίσης τοπικά περιορισμένες εξάρσεις της κλασικής πανώλης των χοίρων (ΚΠΧ) ή του ιού του αφθώδους πυρετού (ΑΠ). Το μέγεθος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών βασίζεται στην πραγματογνωμοσύνη ISPA-RP, στην οποία καταδεικνύεται ότι στην υπό εξέταση επικράτεια οι αναμενόμενες πρόσθετες ποσότητες νεκρών ζώων για μικρής διάρκειας περιστατικά ζωικών επιδημιών ανάγονται στη συγκεκριμένη τάξη μεγέθους.
(216)
Όπως συνάγεται από τον πίνακα που ακολουθεί, η προβλεπόμενη εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών καλύπτεται στην περίπτωση της ΖΤ, όπως και στα υπόλοιπα ομόσπονδα κράτη, από τη βραχυπρόθεσμη διαθέσιμη αδρανή δυναμικότητα που προκύπτει από τη νυχτερινή βάρδια και από το σαββατοκύριακο. Η λειτουργική αδρανής δυναμικότητα της τάξεως των 2 376 τόνων εβδομαδιαίως που διατίθεται σε επταήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας για διάρκεια 6 εβδομάδων αντιστοιχεί περίπου στο διπλάσιο της προβλεπόμενης εφεδρικής δυναμικότητας των 1 185 τόνων εβδομαδιαίως.
(217)
Ακόμη και στην υποθετική περίπτωση που οι μονάδες σε επταήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας δεν επιτυγχάνουν τη μέγιστη δυναμικότητά τους ή δεν είναι εφικτή η συνεχής λειτουργία τους σε επταήμερη βάση, διατίθεται επαρκής λειτουργική αδρανής δυναμικότητα για την κάλυψη της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Όπως προκύπτει από την αντιπαραβολή της προβλεπόμενης εφεδρικής δυναμικότητας των 1 185 τόνων εβδομαδιαίως και της διαθέσιμης αδρανούς δυναμικότητας των μονάδων της ΖΤ (54), σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη ISPA-RP, η ΖΤ διαθέτει επαρκή λειτουργική αδρανή δυναμικότητα μέσω της νυχτερινής βάρδιας και κατά το σαββατοκύριακο:
Πίνακας 3
Διαθέσιμη αδρανής δυναμικότητα της ZT σε αντιπαραβολή με την προβλεπόμενη εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών (βάσει της μέσης αξιοποίησης κατά την περίοδο 1998-2009)
Περιγραφή λειτουργίας
Συνολική δυναμικότητα
Διαθέσιμη αδρανής δυναμικότητα
Εφεδρική δυναμικότητα βάσει καταστατικού για περιπτώσεις επιδημιών
Αδρανής δυναμικότητα χωρίς συνυπολογισμό της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών
Λόγω ελλιπούς αξιοποίησης
Για λειτουργικούς σκοπούς
Σύνολο
Σύνολο
Μέγιστη δυναμικότητα για πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας
2 160
443
443
Μέγιστη δυναμικότητα για πενθήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας
3 240
443
1 080
1 523
1 185
338
Κανονική δυναμικότητα για επταήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας
3 864
443
1 704
2 147
962
Μέγιστη δυναμικότητα για επταήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας
4 536
443
2 376
2 819
1 634
(218)
Επιβεβαιώνεται συνεπώς ότι η ZT -όπως και οι επιχειρήσεις στα υπόλοιπα ομόσπονδα κράτη- διαθέτει επαρκή λειτουργική αδρανή δυναμικότητα για την κάλυψη της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Δεν ήταν συνεπώς ποτέ απαραίτητο για την ΖΤ να διασφαλίσει πρόσθετη δυναμικότητα για τους σκοπούς εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Επομένως, δεν προέκυψε εις βάρος της ΖΤ καθαρό κόστος από την εν λόγω υποχρέωση.
(219)
Η Γερμανία ωστόσο υποστηρίζει ότι διά του νόμου η ΖΤ δεν είναι σε θέση να μετακυλήσει το κόστος της αδρανούς δυναμικότητας που χρησιμοποιείται μόνο σε περίπτωση επιδημίας στα τέλη απόρριψης, καθόσον η εν λόγω εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών παρέχεται προς όφελος του κοινωνικού συνόλου.
(220)
Τα αποτελέσματα της έρευνας στα άλλα ομόσπονδα κράτη και οι συμβάσεις που υπέβαλε η καταγγέλλουσα καταδεικνύουν, ωστόσο, ότι ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος της επιχείρησης απόρριψης ή των εφαρμοστέων διατάξεων υπολογισμού όλα ανεξαιρέτως τα έξοδα διατήρησης της δυναμικότητας χρηματοδοτούνται από τα έσοδα της επιχείρησης. Αυτό καθίσταται επίσης σαφές στο άρθρο 8 KAG RP σύμφωνα με το οποίο «το κόστος που αποτελεί τη βάση του υπολογισμού των τελών χρήσης και των περιοδικών εισφορών εκτιμάται βάσει των επιχειρηματικών αρχών λογιστικής κόστους». Αυτό σημαίνει ότι το κόστος της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας πρέπει να συνυπολογίζεται κατ’ αναλογία στα τέλη διότι καθορίζεται βάσει αιτιώδους συνάφειας με την απόρριψη υλικού εσωτερικής και εξωτερικής προέλευσης κατά την κανονική λειτουργία.
(221)
Το BVerwG από την πλευρά του ορθά διατυπώνει στην απόφασή του ότι η κοινή λογική επιτάσσει όπως το κόστος της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας χρηματοδοτείται από τα έσοδα της απόρριψης υλικού εσωτερικής και εξωτερικής προέλευσης (55). Συνεπώς όταν, όπως στην περίπτωση της ΖΤ, η προβλεπόμενη εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών μπορεί να καλυφθεί από τη λειτουργική αδρανή δυναμικότητα, δεν υφίσταται ανάγκη λήψης ετήσιας εισφοράς.
(222)
Η Γερμανία αναφέρει, τέλος, ως αιτιολογία για την καταβολή ετήσιας εισφοράς ότι το συνολικό κόστος της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας κατά την τρίτη βάρδια εντός της εβδομάδας προκύπτει από την υποχρέωση διατήρησης της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Χωρίς την υποχρέωση αυτή η ZT θα ήταν σε θέση να αξιοποιήσει στο 100 % τη μέγιστη τεχνική δυναμικότητά της σε πενθήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας.
(223)
Η Γερμανία δεν υπέβαλε, ωστόσο, αποδείξεις που να τεκμηριώνουν την υπόθεση ότι χωρίς την υποχρέωση διατήρησης της εφεδρικής δυναμικότητας δεν θα υφίστατο πλέον εντός της εβδομάδας λειτουργική αδρανής δυναμικότητα. Αντιθέτως, πολλά παραδείγματα, π.χ. η πραγματογνωμοσύνη ISPA-NS, υποδεικνύουν ότι ακόμη και επιχειρήσεις οι οποίες απορρίπτουν αποκλειστικά υλικό της κατηγορίας 3, και συνεπώς δεν υποχρεούνται να διατηρούν εφεδρική δυναμικότητα, διαθέτουν σημαντική αδρανή δυναμικότητα και καλύπτουν το συνολικό κόστος μέσω των χρεώσεων που επιβάλλουν.
9.3.2. Η διαθέσιμη αδρανής δυναμικότητα υπερβαίνει την προβλεπόμενη εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών
(224)
Όπως προκύπτει από τον πίνακα 3, η ZT διαθέτει σαφώς μεγαλύτερη αδρανή δυναμικότητα από εκείνη που απαιτείται για τη διατήρηση της προβλεπόμενης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Η διαθέσιμη αδρανής δυναμικότητα είναι βραχυπρόθεσμα υπερδιπλάσια εκείνης που θα κρινόταν απαραίτητη για την αντιμετώπιση ζωικής επιδημίας. Στο Σχήμα 2 υποδεικνύεται ότι για ορισμένα έτη η κανονική δυναμικότητα αποκλειστικά σε πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας παρουσίαζε ελλιπή αξιοποίηση σε ποσοστό έως και 25 %. Το κόστος για την αδρανή δυναμικότητα που δεν απαιτείται καν για την προβλεπόμενη εφεδρική δυναμικότητα για περιπτώσεις επιδημιών δεν μπορεί ασφαλώς να συνυπολογιστεί στο καθαρό κόστος. Οι υπολογισμοί του καθαρού κόστους που υπέβαλε η Γερμανία απορρίπτονται για τον πρόσθετο λόγο ότι στο κόστος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών συνυπολογίζεται εσφαλμένα το κόστος της συνολικής αδρανούς δυναμικότητας.
(225)
Οι πραγματογνωμοσύνες ISPA-RP και Fraunhofer καταδεικνύουν ότι η διαθέσιμη αδρανής δυναμικότητα θα επαρκούσε ακόμη και για τις ανάγκες αντιμετώπισης έξαρσης του ιού ΑΠ σε ολόκληρο το ομόσπονδο κράτος εντός 3 μηνών. Στην ZT, ωστόσο, ουδέποτε έχει ανατεθεί η διατήρηση της εφεδρικής δυναμικότητας για περίοδο μεγαλύτερη των 6 εβδομάδων. Αυτό σημαίνει ότι τα μέλη της ένωσης ουδέποτε υποχρέωσαν την ΖΤ να διαθέτει μακροπρόθεσμη εφεδρική δυναμικότητα για περίοδο πέραν των 6 εβδομάδων ώστε η ΖΤ να είναι σε θέση από μόνη της να αντιμετωπίσει μεγαλύτερης διάρκειας επιδημία που θα εξαπλωνόταν σε ολόκληρη την επικράτεια του ομόσπονδου κράτους. Συνεπώς, παρέλκει η σύγκριση με τη δυναμικότητα που θα κρινόταν ως απαραίτητη για έξαρση του ιού ΑΠ σε ολόκληρο το ομόσπονδο κράτος (56).
(226)
Η ZT διαθέτει δυναμικότητα μονάδων που σαφώς υπερβαίνει τις απαιτήσεις του καταστατικού, η διαπίστωση δε αυτή προκύπτει επί τη βάσει των ακόλουθων συλλογισμών: η ΖΤ υποχρεώνεται βάσει καταστατικού να επεξεργάζεται το υλικό εσωτερικής προέλευσης των κατηγοριών 1 και 2 το οποίο ανέρχεται κατά μέσο όρο σε περίπου 900 τόνους εβδομαδιαίως (57). Εάν συνυπολογιστεί η προβλεπόμενη εφεδρική δυναμικότητα της τάξεως των 1 185 τόνων εβδομαδιαίως, η ΖΤ θα χρειαζόταν μια μονάδα δυναμικότητας 2 085 τόνων εβδομαδιαίως σε επταήμερη λειτουργία τριπλής βάρδιας για να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το καταστατικό.
(227)
Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η ΖΤ διαθέτει μονάδες με μέγιστη δυναμικότητα 4 536 τόνων εβδομαδιαίως. Συνεπώς, έχει στην κατοχή της μονάδες διπλάσιας δυναμικότητας από εκείνη που απαιτείται για την εκπλήρωση των καθηκόντων της βάσει του καταστατικού. Καθόσον η ΖΤ διαθέτει σαφώς μεγαλύτερη δυναμικότητα από εκείνη που απαιτείται για την εκπλήρωση της δημόσιας αποστολής της, δεν προκύπτει εις βάρος της καθαρό κόστος από την υποχρέωση διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών.
9.3.3. Περίληψη
(228)
Συμπερασματικά διαπιστώνεται ότι η Γερμανία δεν ήταν σε θέση να αποδείξει ότι έχει προκύψει καθαρό κόστος εις βάρος της ΖΤ λόγω της υποχρέωσης διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Η έρευνα κατέδειξε ότι οι ετήσιες εισφορές χρηματοδοτούν το κόστος της αδρανούς δυναμικότητας που διατίθεται αφενός από την επιχείρηση κατά την κανονική λειτουργία (και άρα πρέπει να χρηματοδοτείται μέσω των τελών και των χρεώσεων που επιβάλλονται για τις συγκεκριμένες υπηρεσίες) ή αφετέρου οφείλεται στο γεγονός ότι οι μονάδες της ΖΤ δεν αξιοποιούνται επαρκώς.
9.4. Τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark
(229)
Σύμφωνα με το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark όταν η επιλογή της επιχειρήσεως στην οποία πρόκειται να ανατεθεί η εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας σε συγκεκριμένη περίπτωση δεν πραγματοποιείται στο πλαίσιο διαδικασίας συνάψεως δημοσίας συμβάσεως, παρέχουσας τη δυνατότητα επιλογής του υποψηφίου που είναι σε θέση να παράσχει τις σχετικές υπηρεσίες με το μικρότερο για το κοινωνικό σύνολο κόστος, το επίπεδο της απαραίτητης αντισταθμίσεως πρέπει να καθορίζεται βάσει αναλύσεως των δαπανών στις οποίες θα προέβαινε μια μέση επιχείρηση με χρηστή διαχείριση και κατάλληλα μεταφορικά μέσα προς ικανοποίηση των απαιτήσεων σχετικά με την παροχή δημόσιας υπηρεσίας προκειμένου να εκπληρώσει τις ως άνω υποχρεώσεις, λαμβάνοντας υπόψη τα σχετικά έσοδα και ένα εύλογο κέρδος από την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών.
(230)
Τα τέσσερα κριτήρια της απόφασης Altmark ορίζουν τις προϋποθέσεις για την εξαίρεση από την αρχή βάσει της οποίας οι αντισταθμίσεις παρέχουν πλεονέκτημα. Κατά συνέπεια, το βάρος της αποδείξεως για την ικανοποίηση των κριτηρίων αυτών φέρει το κράτος μέλος.
(231)
Η ZT δεν επιλέχθηκε με διαδικασία δημόσιου διαγωνισμού, η δε Γερμανία ουδέποτε υπέβαλε αποδείξεις που να υποδεικνύουν ότι η ΖΤ αποτελεί μέση επιχείρηση με χρηστή διοίκηση. Συνεπώς η Γερμανία δεν απέδειξε ότι ικανοποιείται το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark. Τα υψηλά τέλη καταστροφής νεκρών ζώων στη Ρηνανία-Παλατινάτο και η ανάγκη χρηματοδότησης μέσω ετήσιας εισφοράς που δεν παρατηρείται σε κανένα άλλο ομόσπονδο κράτος υποδεικνύουν εξίσου ότι η ΖΤ δεν αποτελεί μέση επιχείρηση με χρηστή διοίκηση.
(232)
Ως εκ τούτου, το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark δεν ικανοποιείται.
(233)
Το BVerwG διατυπώνει την άποψη ότι το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση της ΖΤ διότι η εισφορά δεν αποσκοπεί στην αντιστάθμιση πρόσθετου κόστους που προκύπτει από την ανάληψη υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας στο πλαίσιο δραστηριότητας κατά τα άλλα σύμφωνης με τις αρχές της οικονομίας της αγοράς αλλά στη χρηματοδότηση της εκπλήρωσης δημόσιας αποστολής κατόπιν δημόσιας εντολής εκτός του πλαισίου της αγοράς. Ο χαρακτήρας «ανάθεσης κατόπιν δημόσιας εντολής» για την εκπλήρωση μιας αποστολής συνάγεται σύμφωνα με το BVerwG από την πολιτική απόφαση των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης, οι οποίοι είναι μέλη της ένωσης ειδικού σκοπού, να προβούν σε εσωτερική (in house) ανάθεση της υπηρεσίας απόρριψης του υλικού των κατηγοριών 1 και 2. Το BVerwG θεμελιώνει το σκεπτικό του στην απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Stadtreinigung Hamburg (58).
(234)
Κατά την άποψη του BverwG, το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark προϋποθέτει ότι η υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας εκπληρώνεται από ιδιωτική επιχείρηση. Καθώς στην περίπτωση ανάθεσης in house δεν συντρέχει ανάλογη περίπτωση, το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark-Kriterium δεν εφαρμόζεται σε επιχειρήσεις στις οποίες γίνεται ανάθεση in house (59).
(235)
Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται το νομικό σκεπτικό του BVerwG. Καταρχάς δεν προκύπτει από το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark έρεισμα σχετικά με τη μη εφαρμογή του σε περίπτωση ανάθεσης in house. Αντιθέτως, μέσω των δύο εναλλακτικών λύσεων (είτε του δημόσιου διαγωνισμού είτε της ανάλυσης του κόστους που θα αναλογούσε σε μέση επιχείρηση με χρηστή διοίκηση) το Δικαστήριο υποδεικνύει ότι το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark εφαρμόζεται ακόμη και όταν δεν προηγείται δημόσιος διαγωνισμός, άρα και στην περίπτωση της ανάθεσης in house.
(236)
Συναφώς, η απόφαση Stadtreinigung Hamburg εξέτασε το ζήτημα των περιπτώσεων στις οποίες συντρέχει ή απουσιάζει υποχρέωση σύναψης δημόσιας σύμβασης. Από την εν λόγω απόφαση πάντως δεν προκύπτει κανένα συμπέρασμα σχετικά με το δίκαιο περί κρατικών ενισχύσεων. Αντιθέτως, η δεύτερη εναλλακτική επιλογή του τέταρτου κριτηρίου της απόφασης Altmark αφορά ακριβώς την περίπτωση στην οποία δεν υφίσταται υποχρέωση προκήρυξης διαγωνισμού.
(237)
Το BVerwG βασίζεται στην παραδοχή ότι το μονοπώλιο εντός της επικράτειας έχει ως συνέπεια για την ΖΤ να μην ανταγωνίζεται άλλες επιχειρήσεις και άρα να μην συντρέχει ενδεχόμενο νόθευσης του ανταγωνισμού. Η νόθευση του ανταγωνισμού αποτελεί ωστόσο ξεχωριστό στοιχείο της έννοιας της κρατικής ενίσχυσης που διαφέρει από το στοιχείο του οικονομικού πλεονεκτήματος σχετικά με το οποίο διατυπώθηκαν τα τέσσερα κριτήρια της απόφασης Altmark. Το στοιχείο της νόθευσης του ανταγωνισμού είναι παρόν στην προκείμενη περίπτωση (βλέπε ενότητα 8.3). Η Επιτροπή υπέδειξε επίσης ρητά στην αιτιολογική σκέψη 37 της ανακοίνωσής της σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις κρατικές ενισχύσεις στην αντιστάθμιση για παροχή δημόσιας υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος (στο εξής: ανακοίνωση ΥΓΟΣ) (60) ότι η πρακτική ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων In house δεν αποκλείει τον κίνδυνο νόθευσης του ανταγωνισμού.
(238)
Τέλος, η επισήμανση εκ μέρους του BVerwG του χαρακτήρα «ανάθεσης μέσω δημόσιας εντολής» της δραστηριότητας της ZT εγείρει το ερώτημα κατά πόσον το BVerwG απορρίπτει για τον λόγο αυτό την εφαρμοσιμότητα του τέταρτου κριτηρίου της απόφασης Altmark, καθόσον βασίζεται στην παραδοχή ότι η ΖΤ δεν ασκεί οικονομική δραστηριότητα. Ωστόσο, ούτε αυτό ισχύει. Η ΖΤ παρέχει υπηρεσία εξ επαχθούς αιτίας και, συνεπώς, ασκεί οικονομική δραστηριότητα (βλέπε ενότητα 8.2). Η Επιτροπή έχει διατυπώσει ρητά το σκεπτικό αυτό και στην αιτιολογική σκέψη 13 της ανακοίνωσης ΥΓΟΣ.
9.5. Συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη οικονομικών πλεονεκτημάτων υπέρ της ZT
(239)
Αντίθετα με την απόφαση του BVerwG και τους ισχυρισμούς της Γερμανίας, δεν ικανοποιούνται τα κριτήρια της απόφασης Altmark. Κατά πρώτον, οι ετήσιες εισφορές δεν μπορούν να αιτιολογηθούν εύλογα ως κρατικές αντισταθμίσεις για τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η ΖΤ, καθόσον το συνολικό κόστος που συνδέεται με τις εν λόγω υποχρεώσεις πρέπει να καλύπτεται μέσω των εσόδων από τα τέλη. Δεύτερον, αποδεικνύεται ότι αντίθετα με τους ισχυρισμούς της Γερμανίας η υποχρέωση διατήρησης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών δεν συνεπάγεται καθαρό κόστος εις βάρος της ΖΤ. Το κόστος που αναφέρει η Γερμανία αφορά είτε τη λειτουργική αδρανή δυναμικότητα η οποία πρέπει να καλύπτεται από τα τέλη και τα έσοδα είτε την αδρανή δυναμικότητα που υπερβαίνει το μέγεθος της προβλεπόμενης εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών. Τρίτον, οι παράμετροι για τον υπολογισμό των ετήσιων εισφορών έως το 2010 δεν καθορίζονται εκ των προτέρων με τον απαιτούμενο βαθμό διαφάνειας. Τέταρτον, η Γερμανία δεν απέδειξε ότι η ΖΤ αποτελεί μέση επιχείρηση με χρηστή διοίκηση.
(240)
Ως εκ τούτου, οι ετήσιες εισφορές συνεπάγονται οικονομικά πλεονεκτήματα υπέρ της ΖΤ.
(241)
Κατανέμοντας το κόστος εφεδρικής δυναμικότητας που εσφαλμένα υπολόγισε η Γερμανία ότι προκύπτει από τις επιμέρους παρεχόμενες υπηρεσίες, ήτοι απόρριψη υλικού εσωτερικής προέλευσης των κατηγοριών 1 και 2, απόρριψη υλικού των κατηγοριών 1 και 2 από τη Βάδη-Βυρτεμβέργη και την Έσση καθώς και απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3, καθίστανται φανερά τα οικονομικά πλεονεκτήματα που προέκυψαν από τις ετήσιες εισφορές υπέρ της ΖΤ στις διάφορες αγορές.
(242)
Στους ενότητες 9.5.1 έως 9.5.3 που ακολουθούν καταδεικνύεται ότι οι ετήσιες εισφορές αντισταθμίζουν στην πραγματικότητα ζημίες οι οποίες οφείλονται στους εξής λόγους:
α)
χαμηλής αξίας επεξεργασία υλικού της κατηγορίας 3·
β)
ελλιπής αξιοποίηση δυναμικότητας·
γ)
χρεώσεις κάτω του κόστους για τις υπηρεσίες απόρριψης στη Βόρεια και Κεντρική Έσση·
δ)
τέλη κάτω του κόστους για την απόρριψη υλικού εσωτερικής προέλευσης.
9.5.1. Ζημίες προκληθείσες από την απόρριψη υλικού εσωτερικής και εξωτερικής προέλευσης όπως παρουσιάζονται μέσω της εσκεμμένης κατανομής του εσφαλμένα υπολογισμένου κόστους εφεδρικής δυναμικότητας
(243)
Σύμφωνα με τα οικονομικά αποτελέσματα της ΖΤ για την περίοδο 2002-2009 που παρατίθενται κατωτέρω, όλα τα αναγραφόμενα έξοδα της εφεδρικής δυναμικότητας κατανέμονται εσκεμμένα βάσει της αξιοποίησης της μονάδας σε πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας.
(244)
Επισημαίνεται καταρχάς ότι τα υψηλά έξοδα αδρανούς δυναμικότητας οφείλονται εν πολλοίς στην ελλιπή αξιοποίηση των μονάδων της ΖΤ. Πρέπει λοιπόν πρωτίστως να υπολογιστούν τα έξοδα αδρανούς δυναμικότητας που προκύπτουν από την ελλιπή αξιοποίηση κατά την κανονική λειτουργία:
(245)
Όπως προκύπτει από τις στατιστικές στον πίνακα 3 (βλέπε στήλη «αδρανής δυναμικότητα βάσει βαθμού αξιοποίησης»), η ΖΤ ουδέποτε αξιοποίησε τη διαθέσιμη τεχνική δυναμικότητά της σε πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας. Ιδίως μετά το 2002, λόγω της σοβαρής μείωσης του υλικού εσωτερικής προέλευσης, η αξιοποίηση μειώθηκε δραστικά. Ως μέσο μέτρησης της ελλιπούς αξιοποίησης λαμβάνεται στο εξής η αδρανής δυναμικότητα σε πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας. Ως σημείο σύγκρισης για τον υπολογισμό της ελλιπούς αξιοποίησης λαμβάνεται η μέγιστη αξιοποίηση σε πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας που καταγράφηκε το 2002 με ετήσιο όγκο εργασίας 101 855 τόνων. Από τα ανωτέρω προκύπτει κατά μέσον όρο ελλιπής αξιοποίηση της τάξεως του 13 %.
(246)
Όπως καθίσταται σαφές στη στήλη «αδρανής δυναμικότητα (ΑΔ) βάσει βαθμού αξιοποίησης» του πίνακα 4, το μέσο κόστος της ελλιπούς αξιοποίησης στην κανονική λειτουργία ανέρχεται σε 434 304 ευρώ. Η ZT οφείλει να αναλάβει την επιχειρησιακή ευθύνη για το εν λόγω κόστος, καθώς αυτό προκύπτει από την κατοχή μιας μονάδας η οποία δεν αξιοποιείται υπό κανονική λειτουργία.
(247)
Το κόστος της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας κατανέμεται αναλογικά για χρήση στην πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας. Τόσο οι υπηρεσίες εντός όσο και εκτός της επικράτειας έχουν συνεπώς αναλογικό μερίδιο επί του κόστους λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας. Στον πίνακα 4 γίνεται διάκριση μεταξύ της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας για την αποκομιδή και για την επεξεργασία.
(248)
Για την περίοδο 2002-2009 προκύπτει κατά μέσο όρο ότι η ZT δεν ήταν σε θέση να καλύψει το κόστος λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας από τα έσοδα για τις υπηρεσίες τόσο εντός όσο και εκτός της επικράτειας. Η αντίστοιχη «συνεισφορά στα κέρδη ΙΙ» παρουσιάζει στις υπηρεσίες εκτός της επικράτειας μέσες ετήσιες ζημίες ύψους 1 198 257 ευρώ και στις υπηρεσίες εντός της επικράτειας μέσες ετήσιες ζημίες ύψους 1 140 898 ευρώ:
Πίνακας 4
Ισολογισμός
(σε EUR)
Νεκρά ζώα στην εκμετάλλευση
Σφαγειοαπορρίμματα
Υλικό εσωτερικής προέλευσης
Στήλη 1 + 2
Υλικό της κατηγορίας 3
Βάδη-Βυρτεμβέργη και Έσση
Ελλιπής αξιοποίηση μονάδων
Υλικό εξωτερικής προέλευσης
Στήλη 4 + 5 + 6
Σύνολο
Στήλη 3 + 7
(1)
Κύκλος εργασιών
3 624 234
5 130 693
8 754 926
[…]
[…]
[…]
(2)
Κόστος σύμφωνα με την ΖΤ
3 624 234
3 877 155
7 501 388
[…]
[…]
[…]
[…]
(3)
Κύκλος εργασιών
3 624 234
5 130 693
8 754 926
[…]
[…]
[…]
[…]
(4)
-
Διορθωμένο κόστος
3 624 234
5 077 019
8 701 252
[…]
[…]
[…]
[…]
(5)
Συνεισφορά στα κέρδη Ι
53 674
53 674
[…]
[…]
[…]
[…]
(6)
-
Αδρανής δυναμικότητα (ΑΔ) βάσει βαθμού αξιοποίησης
[…]
[…]
[…]
(7)
-
Λειτουργική ΑΔ - Αποκομιδή
70 077
236 780
306 857
[…]
[…]
[…]
[…]
(8)
-
Λειτουργική ΑΔ - Επεξεργασία
201 993
685 722
887 715
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(9)
Συνεισφορά στα κέρδη ΙΙ
- 272 071
- 868 828
-1 140 898
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(10)
-
μη κατανεμημένα πάγια έξοδα
[…]
(11)
Συνεισφορά στα κέρδη ΙΙ
[…]
(12)
+
Ετήσια εισφορά
[…]
(13)
Αποτέλεσμα
[…]
Γραμμές 1 έως 2: Στοιχεία της ZT
Στη λογιστική καταγραφή του κόστους η ZT δεν καταχωρεί τα έσοδα για την απόρριψη του υλικού της κατηγορίας 3 ξεχωριστά αλλά τα αφαιρεί όπως τα υπόλοιπα έσοδα από προϊόντα (π.χ. λίπη και έλαια) από τα συνολικά έξοδα τα οποία στη συνέχεια κατανέμονται σε σφαγειοαπορρίμματα εσωτερικής προέλευσης, υλικό της κατηγορίας 3 και υλικό από τη Βάδη-Βυρτεμβέργη κ. την Έσση. Καθόσον στο εξής υπάρχει ξεχωριστή λογιστική καταγραφή του υλικού της κατηγορίας 3, τα έσοδα από την απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3 πρέπει να αφαιρούνται από τα συνολικά έξοδα.
Γραμμές 3 έως 5:Υπολογισμός της συνεισφοράς στα κέρδη I
Για τον υπολογισμό των διορθωμένων εξόδων, τα έσοδα επεξεργασίας υλικού της κατηγορίας που αφαιρούνται από το κόστος προστίθενται αναλογικά στο κόστος των σφαγειοαπορριμμάτων εσωτερικής προέλευσης, στο υλικό της κατηγορίας 3 και στο υλικό από τη Βάδη- Βυρτεμβέργη και την Έσση. Η διαφορά στα συνολικά έξοδα μεταξύ της γραμμής (2) και της γραμμής (4) αντιστοιχεί συνεπώς στα έσοδα από την απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3 στη γραμμή (3).
Λόγω των ανεπαρκών δεδομένων, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να ελέγξει κατά πόσον η ΖΤ έχει κατανείμει τα συνολικά έξοδα στη γραμμή (2) ή/και (3) ορθά στις διάφορες υπηρεσίες. Ειδικότερα επισημαίνεται ότι η καταστροφή των νεκρών ζώων καταλαμβάνει δυσανάλογο μερίδιο του κόστους δυναμικότητας. Η συνεισφορά στα κέρδη I για σφαγειοαπορρίμματα εσωτερικής προέλευσης, υλικό της κατηγορίας 3 και υλικό από τη Βάδη-Βυρτεμβέργη μπορούσε συνεπώς να είναι ιδιαίτερα υψηλή.
Γραμμές 6 έως 9: Υπολογισμός της συνεισφοράς στα κέρδη II
Καταρχάς από το κόστος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών αφαιρείται η ελλιπής αξιοποίηση σε πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας (= αδρανής δυναμικότητα βάσει βαθμού αξιοποίησης). Στη συνέχεια, τα υπόλοιπα έξοδα της εφεδρικής δυναμικότητας κατανέμονται αναλογικά στις σχετικές ποσότητες και στην υπολογισθείσα ελλιπή αξιοποίηση. Καθόσον στη Βάδη-Βυρτεμβέργη δεν παρέχονται υπηρεσίες αποκομιδής, τα κόστη αποκομιδής και επεξεργασίας υπολογίζονται ξεχωριστά. Επειδή για το έτος 2009 συνυπολογίστηκε για τους σκοπούς ανάθεσης στη Βόρεια και Κεντρική Έσση απευθείας το κόστος αδρανούς δυναμικότητας, δεν συνυπολογίζονται περαιτέρω έξοδα.
9.5.2. Οι ετήσιες εισφορές χρηματοδοτούν ζημίες από την απόρριψη υλικού εξωτερικής προέλευσης
(249)
Η ZT ανταγωνίζεται στις αγορές εκτός της επικράτειάς της με ανταγωνιστές οι οποίοι χρηματοδοτούν τα συνολικά έξοδα των μονάδων τους εξ ολοκλήρου με ίδια έσοδα. Ούτε επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται την ΖΤ στην αγορά υλικού κατηγορίας 3 ούτε ο προηγούμενος φορέας εκμετάλλευσης στη Βόρεια και Κεντρική Έσση μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πρόσθετη κρατική αναχρηματοδότηση της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας ή της ελλιπούς αξιοποίησης που ρυθμίζεται από τη ζήτηση.
9.5.2.1. Ζημίες από την απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3
(250)
Όπως όλες οι υπόλοιπες επιχειρήσεις που απορρίπτουν υλικό της κατηγορίας 3 χωρίς δημόσια ανάθεση, η ΖΤ οφείλει να αναλαμβάνει μόνη της όλα τα σχετικά έξοδα και τους κινδύνους.
(251)
Η ZT απορρίπτει υλικό της κατηγορίας 3 μαζί με υλικό των κατηγοριών 1 και 2 και συνεπώς δεν μπορεί να επιτύχει τα ίδια έσοδα με εκείνα που θα της απέδιδε η απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3 ξεχωριστά από το υλικό των κατηγοριών 1 και 2. Λόγω της αυξημένης ζήτησης για αμιγές υλικό της κατηγορίας 3 έπεσαν ωστόσο σημαντικά οι τιμές που μπορεί να διαπραγματευτεί η ΖΤ με τα σφαγεία. Όπως αναφέρει η καταγγέλλουσα, για ορισμένους τύπους υλικού της κατηγορίας 3 οι επιχειρήσεις απόρριψης καταβάλλουν ακόμη και αμοιβή στα σφαγεία.
(252)
Η τάση αυτή καθίσταται εμφανής στην εξέλιξη των εσόδων ανά επεξεργασμένο τόνο υλικού της κατηγορίας 3: ενώ το 2002 η ΖΤ μπορούσε ακόμη να επιτύχει έσοδα ανά τόνο της τάξεως των […] ευρώ, λόγω της συνεχούς μείωσης το ποσό αυτό ανήλθε το 2009 σε μόλις […] ευρώ που μεταφράζεται σε πτώση των εσόδων ανά τόνο κατά σχεδόν 70 % σε περίοδο επτά ετών.
Σχήμα 1
Εξέλιξη των συνεισφορών στα κέρδη για υλικό της κατηγορίας 3 κατά την περίοδο 2000-2009 (σε EUR)
[…]
(253)
Η επεξεργασία υλικού της κατηγορίας 3 έχει καταστεί τα τελευταία χρόνια ολοένα και λιγότερο κερδοφόρος επιχείρηση για την ΖΤ. Ενώ έως το 2004 η ΖΤ μπορούσε να καλύπτει τα άμεσα έξοδά της, η απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3 τα επόμενα έτη δεν παρουσιάζει πλέον θετική συνεισφορά στην κάλυψη του κόστους της αδρανούς δυναμικότητας.
(254)
Ο υπολογισμός που υπέβαλε η Γερμανία, βάσει του οποίου τα έσοδα που μπορεί να επιτύχει η ΖΤ μέσω της απόρριψης υλικού της κατηγορίας 3 υπερβαίνουν τα άμεσα έξοδα, είναι εσφαλμένος. Ο υπολογισμός της Γερμανίας βασίστηκε στο κόστος αφαιρουμένων των εσόδων [βλέπε γραμμή (2) του πίνακα 4], αντί να υπολογίσει ορθά τα πραγματικά έξοδα που προκύπτουν [βλέπε διορθωμένα έξοδα στη γραμμή (4) του πίνακα 4].
(255)
Η ZT αποδέχεται προφανώς τις συνεχιζόμενες ζημίες που προκύπτουν από τη χαμηλής αξίας απόρριψη υλικού της κατηγορίας 3 προκειμένου να διατηρήσει την αξιοποίηση των μονάδων της.
9.5.2.2. Ζημίες λόγω ελλιπούς αξιοποίησης
(256)
Οι ζημίες της ΖΤ οφείλονται επίσης εν πολλοίς στο γεγονός ότι οι μονάδες της παρουσιάζουν τα περισσότερα έτη ελλιπή αξιοποίηση. Η ελλιπής αξιοποίηση αυξήθηκε σε ορισμένα έτη για την πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας σε ποσοστό άνω του 25 % συγκριτικά με τη μέγιστη αξιοποίηση που καταγράφηκε το 2001. Μόνο κατά τα έτη 2001 και 2002 επιτεύχθηκε λόγω της κρίσης της ΣΕΒ υψηλότερη αξιοποίηση, χωρίς ωστόσο να κριθεί αναγκαία η χρήση της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας κατά τη νυχτερινή βάρδια ή το σαββατοκύριακο.
Σχήμα 2
Ελλιπής αξιοποίηση της κανονικής δυναμικότητας της ΖΤ για πενθήμερη λειτουργία διπλής βάρδιας κατά την περίοδο 1998-2009
(257)
Η σημαντική ελλιπής αξιοποίηση μετά το 2002 οφείλεται στη μείωση του πληθυσμού των ζώων και, επομένως, των ποσοτήτων υλικού εντός της επικράτειας, οι οποίες μειώθηκαν κατά την περίοδο 2002-2009 κατά 35 % και πλέον. Η ΖΤ επεδίωξε να αξιοποιήσει τη μη χρησιμοποιούμενη δυναμικότητα μέσω της αυξημένης παραλαβής υλικού εξωτερικής προέλευσης. Ωστόσο, μόνο μετά την επιτυχή συμμετοχή της στον διαγωνισμό για τη Βόρεια και Κεντρική Έσση κατόρθωσε για πρώτη φορά να προσεγγίσει εκ νέου τα επίπεδα της περιόδου 2002-2003.
9.5.2.3. Ζημίες λόγω του διαγωνισμού για τη Βόρεια και Κεντρική Έσση
(258)
Καθόσον η ZT ανέλαβε για πρώτη φορά την απόρριψη υλικού για τη Βόρεια και Κεντρική Έσση το 2009, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τα αποτελέσματα που προκύπτουν από την εν λόγω ανάθεση. Από τον υποβληθέντα υπολογισμό κόστους το 2009 προκύπτει ότι η νέα ανάθεση επιφέρει θετική συνεισφορά στα κέρδη της τάξεως των 200 000 ευρώ αφαιρουμένου του κόστους λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας.
(259)
Βάσει της τεκμηρίωσης του διαγωνισμού συνάγεται ωστόσο ότι η ΖΤ υπέβαλε προσφορά κάτω του πραγματικού κόστους. Όπως υποστηρίζει η ίδια η Γερμανία, οι τόκοι που καταβάλλει η ΖΤ για τα τραπεζικά δάνεια που έχει λάβει υπερβαίνουν τους τόκους που έλαβε υπόψη η ΖΤ κατά τον υπολογισμό σύμφωνα με τις διατάξεις υπολογισμού στο πλαίσιο του διαγωνισμού. Αυτό σημαίνει ότι η ΖΤ δεν προσδοκά να καλύψει το σύνολο των τόκων για τα ληφθέντα δάνεια ούτε να αποκομίσει εύλογη απόδοση ιδίων κεφαλαίων.
(260)
Οι συνολικοί τόκοι από ληφθέντα δάνεια ανέρχονται για την ΖΤ σε 1,07 εκατ. ευρώ ετησίως. Εάν υποτεθεί ότι βάσει του ποσοστού των ποσοτήτων απόρριψης από τη Βόρεια και Κεντρική Έσση επί της συνολικής δυναμικότητας ένα τέταρτο του κόστους για ληφθέντα κεφάλαια αντιστοιχεί στην ανάθεση για τη Βόρεια και Κεντρική Έσση, προκύπτουν αναλογικά έξοδα ύψους 0,26 εκατ. ευρώ έναντι των 0,16 εκατ. ευρώ που είχε υπολογίσει η ΖΤ για τον καθορισμό των τελών στη Βόρεια και Κεντρική Έσση. Στους ετήσιους μη καλυπτόμενους τόκους για ληφθέντα κεφάλαια ύψους 0,10 εκατ. ευρώ έρχονται να προστεθούν οι μη καλυπτόμενοι τόκοι ιδίου κεφαλαίου.
(261)
Συνεπώς, ένας επιχειρηματίας ενεργών υπό συνθήκες της οικονομίας της αγοράς δεν θα είχε υποβάλει προσφορά που να μην καλύπτει καν το αναμενόμενο κόστος κεφαλαίου. Οι επανειλημμένες παραπομπές της Γερμανίας σε διατάξεις σχετικά με τον υπολογισμό των χρεώσεων, βάσει των οποίων δεν επιτρέπεται η αφαίρεση του συνολικού κόστους, δεν αλλάζει επ’ ουδενί το γεγονός αυτό. Κανένας ιδιώτης επιχειρηματίας δεν μπορεί να εξαναγκασθεί ούτε θα ήταν διατεθειμένος να παρέχει υπηρεσίες έναντι τιμών που δεν θα του επέτρεπαν να καλύπτει τα έξοδά του και να αποκομίζει εύλογο κέρδος.
(262)
Ακόμη και αν ληφθεί ως βάση ο υπολογισμός κόστους που υποβλήθηκε για το 2009, όπου παρουσιάζεται θετική συνεισφορά στα κέρδη της τάξεως των 200 000 ευρώ περίπου, οι αναμενόμενες συνεισφορές στα κέρδη δεν μπορούν να αντισταθμίσουν τις υφιστάμενες ζημίες λόγω ελλιπούς αξιοποίησης για τη δεκαετή διάρκεια της σύμβασης, οι οποίες μετά το 2002 ανέρχονται κατά μέσο όρο σε περίπου 700 000 ευρώ. Ένας επιχειρηματίας ενεργών υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς δεν θα είχε διατηρήσει ελλιπώς αξιοποιούμενη δυναμικότητα για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.
(263)
Σε ό,τι αφορά το υλικό εξωτερικής προέλευσης καταδεικνύεται συνεπώς ότι η ΖΤ χάρη στην εισφορά μπορεί αφενός να προσφέρει στην αγορά δυναμικότητα σε τιμές κάτω του κόστους και αφετέρου να διατηρεί για πολλά χρόνια αναξιοποίητη δυναμικότητα, τα μελλοντικά έσοδα της οποίας δεν μπορούν να αντισταθμίσουν τις ζημίες που προκύπτουν λόγω ελλιπούς αξιοποίησης κατά τα προηγούμενα έτη. Καταδεικνύεται επίσης ότι η ΖΤ διατήρησε δυναμικότητα στην αγορά την οποία δεν θα ήταν σε θέση να διατηρήσει με οικονομικά κριτήρια μια επιχείρηση απόρριψης που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς.
9.5.3. Οι ετήσιες εισφορές χρηματοδοτούν ζημίες από την απόρριψη υλικού εσωτερικής προέλευσης
(264)
Το κόστος της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας που προκύπτει από την απόρριψη υλικού εσωτερικής προέλευσης πρέπει να καλύπτεται μέσω των εσόδων από τα τέλη. Η ΖΤ, όπως όλες οι υπόλοιπες επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με την απόρριψη ελεγμένου υλικού, υποχρεούται να μεριμνά με δική της ευθύνη για την οικονομική εκτέλεση της ανάθεσης μέσω αντίστοιχης διαχείρισης της επιχείρησης. Η χορήγηση πρόσθετης αντιστάθμισης απαλλάσσει την ΖΤ από την οικονομική αυτή υποχρέωση.
(265)
Το κόστος της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας κατανέμεται συνεπώς στην απόρριψη νεκρών ζώων στην εκμετάλλευση και σφαγειοαπορριμμάτων. Στα ομόσπονδα κράτη εφαρμόζονται διάφορες μέθοδοι υπολογισμού για την κατανομή του κόστους της λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας μεταξύ της απόρριψης σφαγειοαπορριμμάτων και νεκρών ζώων. Σε ορισμένα ομόσπονδα κράτη για τα νεκρά ζώα αντιστοιχούν υψηλότερα ποσοστά επί του κόστους αδρανούς δυναμικότητας από ό,τι για τα σφαγειοαπορρίμματα. Επειδή ούτε ο κανονισμός καθορισμού τελών ούτε το καταστατικό ορίζουν αντίστοιχο συντελεστή κατανομής, το κόστος αδρανούς δυναμικότητας κατανέμεται αναλογικά.
9.5.3.1. Τιμές κάτω του κόστους για την απόρριψη σφαγειοαπορριμμάτων
(266)
Όπως αναφέρει η ίδια η Γερμανία στον τομέα απόρριψης σφαγειοαπορριμμάτων η ΖΤ ανταγωνίζεται άλλες επιχειρήσεις απόρριψης. Το ύψος των τελών που επιβάλλονται για την απόρριψη σφαγειοαπορριμμάτων εσωτερικής προέλευσης επηρεάζει το ποσοστό διαχωρισμού που εφαρμόζουν τα σφαγεία και, επομένως, τις ποσότητες διαχωρισμένου υλικού της κατηγορίας 3 που διατίθεται σε άλλες επιχειρήσεις απόρριψης.
(267)
Παρόλο που κατά μέσο όρο τα έσοδα μετά βίας καλύπτουν τα άμεσα έξοδα, με την πάροδο του χρόνου παρουσιάζεται παρόμοια εικόνα όπως παρατηρήθηκε για τις συνεισφορές στα κέρδη του υλικού της κατηγορίας 3: Έως το 2004 τα έσοδα υπερέβαιναν τα άμεσα έξοδα. Όμως με τον νέο κανονισμό υπολογισμού των τελών μετά το 2005 που οδήγησε σε μείωση των μέσων εσόδων ανά τόνο από 160 σε 116 ευρώ, ήτοι κατά 27,5 ευρώ, τα επόμενα χρόνια τα έσοδα δεν κάλυπταν τα άμεσα έξοδα και, συνεπώς, δεν είχαν καμία συνεισφορά στην κάλυψη του κόστους λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας. Το 2009 καταγράφηκε εκ νέου θετική συνεισφορά στα κέρδη Ι (βλέπε πίνακα 4).
(268)
Χωρίς την εισφορά η ΖΤ δεν θα ήταν προφανώς σε θέση να διατηρήσει την ως άνω τιμολογιακή πολιτική. Ακριβώς όπως συνέβη με τα σφαγειοαπορρίμματα της κατηγορίας 3, η ΖΤ αποδέχθηκε μετά το 2005 τιμές που δεν κάλυπταν καν τα άμεσα έξοδά της για να συνεχίσει να αξιοποιεί τις μονάδες της. Συνολικά, καταγράφεται για το υλικό εσωτερικής προέλευσης σαφώς αρνητική συνεισφορά στα κέρδη II - κατόπιν αφαίρεσης του κόστους λειτουργικής αδρανούς δυναμικότητας, της τάξεως περίπου του 13 % επί του κύκλου εργασιών (βλέπε πίνακα 4).
9.5.3.2. Εδραίωση του μονοπωλίου στην επικράτεια της ΖΤ μέσω της ετήσιας εισφοράς
(269)
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι μέσω της ετήσιας εισφοράς δεν προκύπτει οικονομικό πλεονέκτημα υπέρ της ΖΤ, καθόσον είναι ελάσσονος σημασίας εάν το κράτος χορηγεί αποζημίωση για τη διατήρηση της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών απευθείας στην επιχείρηση απόρριψης ή εάν τη χρηματοδοτεί μέσω κρατικής ενίσχυσης ΣΕΒ στους ρυπαίνοντες. Στη δεύτερη περίπτωση το κόστος της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών συνυπολογίζεται μεν στα τέλη, όμως ταυτόχρονα οι ρυπαίνοντες απαλλάσσονται μέσω αντίστοιχα υψηλότερης ενίσχυσης. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις οι δημόσιοι φορείς αναλαμβάνουν μεγάλο μέρος του κόστους, το γεγονός δε αυτό τελεί υπό διερεύνηση υπό το πρίσμα του δικαίου του ανταγωνισμού.
(270)
Εν πρώτοις, επισημαίνεται εκ νέου (βλέπε ενότητα 2.5.3) ότι η ZT λαμβάνει στην πραγματικότητα την εισφορά πλέον των ενισχύσεων ΣΕΒ για κατόχους εκμεταλλεύσεων. Επιπλέον, η ΖΤ αποκομίζει μέσω των ενισχύσεων ΣΕΒ στη Ρηνανία-Παλατινάτο ήδη υψηλότερη υποστήριξη σε σύγκριση με τη Βόρεια και Κεντρική Έσση, καθόσον εκεί η τιμή ανά τόνο, και άρα η βάση υπολογισμού της ενίσχυσης ΣΕΒ, κυμαίνεται στα 212 ευρώ και είναι συνεπώς σαφώς χαμηλότερη από την τιμή ανά τόνο των 390 ευρώ που ισχύει στη Ρηνανία-Παλατινάτο. Προφανώς δεν συντρέχει περίπτωση οφέλους για τους κατόχους εκμεταλλεύσεων στην επικράτεια της ΖΤ μέσω χαμηλότερων τελών χάρη στις ετήσιες εισφορές.
(271)
Δεύτερον, σύμφωνα με τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές ΣΕΒ καταδεικνύεται ρητά ότι οι ενισχύσεις δεν χορηγούνται σε επιχειρήσεις του οικονομικού χώρου που ασχολούνται στα κατάντη σε σχέση με τον κάτοχο της εκμετάλλευσης (61). Όπως προκύπτει από προηγούμενες έρευνες που παρουσιάζονται στις ενότητες 9.5.2 και 9.5.3, η ZT χρησιμοποιεί στην πραγματικότητα την εισφορά για να χρηματοδοτεί ζημίες προκαλούμενες από την τιμολογιακή πολιτική της, από ελλιπώς αξιοποιούμενη δυναμικότητα ή από άλλες διαχειριστικές αδυναμίες.
(272)
Η Γερμανία δεν μπορεί προφανώς να αποδείξει ότι η ετήσια εισφορά χορηγείται στους κατόχους εκμεταλλεύσεων ως αποζημίωση του κόστους απόρριψης νεκρών ζώων στις εκμεταλλεύσεις τους. Αντιθέτως, τίθεται το ερώτημα εάν οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων θα επωφελούνταν χαμηλότερων τελών εάν δεν χορηγείτο η εισφορά, καθόσον η ΖΤ είχε ήδη υποστεί στο παρελθόν έντονη οικονομική πίεση να προσαρμόσει τη δυναμικότητά της και τη διαχείρισή της στα δεδομένα της αγοράς.
9.5.4. Περίληψη
(273)
Η Γερμανία δεν μπορεί να αποδείξει ότι οι ετήσιες εισφορές υπέρ της ΖΤ αιτιολογούνται ως κρατικές αντισταθμίσεις για τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το καταστατικό της. Τα κριτήρια της απόφασης Altmark δεν ικανοποιούνται.
(274)
Ο λεπτομερής έλεγχος του υπολογισμού εσόδων και εξόδων της ΖΤ καταδεικνύει αντιθέτως ότι οι ετήσιες εισφορές παρέχουν στην ZT οικονομικά πλεονεκτήματα κατά την απόρριψη υλικού εσωτερικής και εξωτερικής προέλευσης.
(275)
Ως εκ τούτου, οι ετήσιες εισφορές συνιστούν κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
10. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΝΟΜΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 108 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(276)
Οι εισφορές που λαμβάνει από το 1979 η ΖΤ δεν κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή κατ’ εφαρμογή του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ. Ως εκ τούτου, οι εισφορές συνιστούν παράνομες ενισχύσεις σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(277)
Δεν εφαρμόζεται εν προκειμένω η απαλλαγή από την υποχρέωση κοινοποίησης σύμφωνα με την απόφαση 2005/842/ΕΚ της Επιτροπής, της 28ης Νοεμβρίου 2005, για την εφαρμογή του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται σε ορισμένες επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (62) (στο εξής: απόφαση ΥΓΟΣ 2005) ή την απόφαση 2012/21/ΕΕ της Επιτροπής, της 20ής Δεκεμβρίου 2011, για την εφαρμογή του άρθρου 106 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται σε ορισμένες επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (63) (στο εξής: απόφαση ΥΓΟΣ 2011), καθόσον, όπως αναλύεται στην ενότητα 9, η ΖΤ δεν είναι επιφορτισμένη με υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Ειδικότερα, η απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2, η διατήρηση αποθεματικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών και η απόρριψη του υλικού της κατηγορίας 3 δεν συνιστούν υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος. Επιπροσθέτως, για την περίοδο 1979-2010 δεν ικανοποιείται το δεύτερο κριτήριο της απόφασης Altmark, ενώ για το σύνολο της περιόδου από το 1979 δεν ικανοποιείται το τρίτο κριτήριο της απόφασης Altmark. Συνεπώς, δεν πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις των άρθρων 4 και 5 της απόφασης ΥΓΟΣ 2005 ούτε τα άρθρα 4 και 5 της απόφασης ΥΓΟΣ 2012 για την απαλλαγή της χορήγησης των ετήσιων εισφορών από την υποχρέωση κοινοποίησης.
11. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΥ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 106 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(278)
Για επιχειρήσεις επιφορτισμένες με υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος ή με χαρακτήρα χρηματοοικονομικού μονοπωλίου ισχύουν σύμφωνα με το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ οι διατάξεις της ΣΛΕΕ. Το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ προβλέπει εξάλλου εξαίρεση από τις διατάξεις της ΣΛΕΕ σε περίπτωση που η εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού παρακωλύει νομικά ή πρακτικά την εκπλήρωση της ανατεθείσας αποστολής. Η εν λόγω εξαίρεση εφαρμόζεται μόνον εφόσον η πορεία των εμπορικών συναλλαγών δεν επηρεάζεται σε βαθμό που να αντίκειται στο συμφέρον της Ένωσης.
(279)
Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 69 του κοινοτικού πλαισίου ΥΓΟΣ, η Επιτροπή εφαρμόζει τις αρχές του εν λόγω πλαισίου σε όλες τις παράνομες ενισχύσεις για τις οποίες έχει εκδώσει απόφαση μετά τις 31 Ιανουαρίου 2012, ακόμη και αν οι ενισχύσεις έχουν χορηγηθεί προγενέστερα. Καθόσον οι ετήσιες εισφορές συνιστούν παράνομες κρατικές ενισχύσεις, εφαρμόζεται το κοινοτικό πλαίσιο ΥΓΟΣ.
(280)
Όπως αναλύεται στην ενότητα 8.1, η ZT δεν είναι επιφορτισμένη με υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος διότι η απόρριψη του υλικού των κατηγοριών 1 και 2, η διατήρηση εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών και η απόρριψη του υλικού της κατηγορίας 3 δεν συνιστούν υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος. Συνεπώς, ήδη για τον λόγο αυτό απορρίπτεται το συμβιβάσιμο των ετήσιων εισφορών δυνάμει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ και του κοινοτικού πλαισίου ΥΓΟΣ.
(281)
Σύμφωνα με το δεύτερο και το τρίτο κριτήριο της απόφασης Altmark, μια ενίσχυση βάσει του πλαισίου της Ένωσης χαρακτηρίζεται ως συμβιβάσιμη δυνάμει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ όταν υφίσταται πράξη ανάθεσης στην οποία καθορίζονται οι μέθοδοι υπολογισμού των αντισταθμίσεων (ενότητα 2.3) και όταν το ύψος της ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το καθαρό κόστος της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας (ενότητα 2.8).
(282)
Όπως αναλύεται διεξοδικά στην ενότητα 9.2 για την περίοδο 1979-2009 δεν ικανοποιείται το δεύτερο κριτήριο της απόφασης Altmark, ενώ για το σύνολο της υπό εξέταση περιόδου δεν ικανοποιείται το τρίτο κριτήριο της απόφασης Altmark. Για τον λόγο αυτό δεν πληρούνται οι διατάξεις της ενότητας 2.3 (για την περίοδο 1979-2009) και της ενότητας 2.8 (για το σύνολο της υπό εξέταση περιόδου) του κοινοτικού πλαισίου ΥΓΟΣ.
(283)
Ως εκ τούτου, η εισφορά δεν μπορεί να αιτιολογηθεί ως ενίσχυση για τη διατήρηση της εφεδρικής δυναμικότητας για περιπτώσεις επιδημιών στην επικράτεια της ΖΤ σύμφωνα με το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ και το κοινοτικό πλαίσιο ΥΓΟΣ.
12. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΥ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΩΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΕΞΟΔΩΝ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΝΕΚΡΩΝ ΖΩΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΦΑΓΕΙΟΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΣΤΟΙΧΕΙΟ γ) ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(284)
Οι ετήσιες εισφορές συνιστούν λειτουργικές ενισχύσεις που κατά κανόνα απαγορεύονται (64). Το βάρος αποδείξεως για το συμβιβάσιμο ανάλογων ενισχύσεων φέρει το κράτος μέλος.
(285)
Οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές ΣΕΒ και οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές γεωργικών ενισχύσεων 2007-2013 απαγορεύουν καταρχήν ενισχύσεις για το κόστος καταστροφής σφαγειοαπορριμμάτων και επιτρέπουν τη χορήγηση ενισχύσεων για το κόστος απόρριψης νεκρών ζώων στην εκμετάλλευση υπό τον όρο ότι αποδέκτες είναι αποκλειστικά οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων. Σε καμία περίπτωση δεν δικαιούνται ενισχύσεις επιχειρήσεις του οικονομικού χώρου που ασχολούνται στα κατάντη σε σχέση με τον κάτοχο της εκμετάλλευσης, όπως είναι τα σφαγεία ή οι επιχειρήσεις απόρριψης (65).
(286)
Οι ενισχύσεις για το κόστος απόρριψης νεκρών ζώων στην εκμετάλλευση μπορούν μεν να καταβάλλονται για λόγους διοικητικής διευκόλυνσης απευθείας στις επιχειρήσεις απόρριψης, ωστόσο πρέπει να αποδεικνύεται ότι αποδέκτες του συνόλου της ενίσχυσης είναι οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων (66).
(287)
Όπως προκύπτει ωστόσο από τον έλεγχο που παρουσιάζεται στην ενότητα 9, οι ετήσιες εισφορές παρέχουν οικονομικά πλεονεκτήματα υπέρ της ΖΤ και στην ουσία δεν ωφελούν τους κατόχους εκμεταλλεύσεων στην επικράτεια της ΖΤ, οι οποίοι μάλιστα καλούνται να καταβάλλουν υψηλότερα τέλη για την απόρριψη νεκρών ζώων σε σύγκριση, παραδείγματος χάριν, με τη Βόρεια και Κεντρική Έσση. Η Γερμανία αδυνατεί συνεπώς να αποδείξει ότι οι ετήσιες εισφορές μεταβιβάζονται στο ακέραιο στους κατόχους εκμεταλλεύσεων.
(288)
Επιπροσθέτως, η απόφαση της Επιτροπής N 15/2004 της 6ης Ιουλίου 2004 για την έγκριση καθεστώτος ενίσχυσης προς αποζημίωση των κατόχων εκμεταλλεύσεων στην επικράτεια της ZT για το κόστος απόρριψης νεκρών ζώων στην εκμετάλλευση κατά την περίοδο 1998-2013 επιβεβαιώνει ότι το εγκριθέν καθεστώς ενίσχυσης δεν μπορεί να χορηγείται σωρευτικά με άλλες ενισχύσεις.
(289)
Για ενισχύσεις που χορηγήθηκαν παρανόμως από 1ης Ιανουαρίου 2003 η ενότητα VI των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών ΣΕΒ προβλέπει κανόνες παρέκκλισης:
α)
Επιτρέπονται κρατικές ενισχύσεις έως 100 % για την κάλυψη του κόστους της αποκομιδής και της καταστροφής ζώων νεκρών στην εκμετάλλευση ακόμη και αν έχουν χορηγηθεί στο επίπεδο παραγωγής, επεξεργασίας και εμπορίας ζώων.
β)
Επιπλέον, σε εξαιρετικές περιπτώσεις ενισχύσεις για την απόρριψη σφαγειοαπορριμμάτων χαρακτηρίζονται συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά εφόσον ληφθεί υπόψη η σύντομη διάρκεια και η αναγκαιότητά τους, ενώ μακροπρόθεσμα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει».
(290)
Οι ως άνω εξαιρέσεις δεν μπορούν να εφαρμοστούν εν προκειμένω: οι ετήσιες εισφορές δεν περιορίζονται στο κόστος απόρριψης ζώων νεκρών στην εκμετάλλευση το οποίο ήδη χρηματοδοτείτο στο μεγαλύτερο μέρος του μέσω του καθεστώτος γεωργικών ενισχύσεων, ενώ δεν πρόκειται για βραχυπρόθεσμο και χρονικά περιορισμένο μέτρο όσον αφορά τα σφαγειοαπορρίμματα.
(291)
Τέλος, επισημαίνεται ότι η Γερμανία δεν πρόβαλε λόγους σχετικά με το συμβιβάσιμο των ετήσιων εισφορών σύμφωνα με τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές ΣΕΒ και τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές γεωργικών ενισχύσεων 2007-2013.
(292)
Καθόσον οι ετήσιες εισφορές ωφελούν την ΖΤ, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν κρατικές ενισχύσεις συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά υπό την έννοια των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών ΣΕΒ και των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις γεωργικές ενισχύσεις 2007-2013 κατ’ εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
13. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΥ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΣΤΟΙΧΕΙΟ γ) ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(293)
Οι ετήσιες εισφορές συνιστούν λειτουργικές ενισχύσεις που κατά κανόνα απαγορεύονται (67). Το βάρος αποδείξεως για το συμβιβάσιμο ανάλογων ενισχύσεων φέρει συνεπώς το κράτος μέλος. Η Γερμανία υποστήριξε ότι οι ετήσιες εισφορές συνιστούν κρατική ενίσχυση για την προστασία του περιβάλλοντος.
(294)
Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 132 των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, οι επενδυτικές ενισχύσεις σε επιχειρήσεις για την επανόρθωση των περιβαλλοντικών ζημιών μέσω της αποκατάστασης μολυσμένων χώρων θεωρείται ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ εφόσον συμβάλλουν στην αύξηση του επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος. Ωστόσο, πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» που προβλέπεται στο άρθρο 191 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ και στις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 132 των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, ο ρυπαίνων οφείλει να αναλάβει το κόστος της αποκατάστασης χωρίς να λάβει κρατική ενίσχυση. Ο εντοπισμός του ρυπαίνοντος εξαρτάται από το ποιος φέρει την αστική ευθύνη σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο.
(295)
Το κρίσιμο χρονικό σημείο για την εκτίμηση της κατάστασης σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο περί αστικής ευθύνης καθορίζεται με βάση την ισχύουσα νομοθεσία κατά τον χρόνο έκδοσης της σχετικής απόφασης από τις αρμόδιες αρχές.
(296)
Όπως παραδέχεται η Γερμανία, η ΖΤ μέσω των εντολών αποκατάστασης της 21ης Απριλίου 1997 για τον μολυσμένο χώρο στο Sohrschied και της 31ης Μαρτίου 1998 για τον μολυσμένο χώρο στο Sprendlingen-Gensingen η ΖΤ αναγνωρίστηκε ως μοναδικός ρυπαίνων βάσει της εθνικής νομοθεσίας που ίσχυε την εποχή εκείνη και κατέστη υπεύθυνη για την αποκατάσταση των εν λόγω μολυσμένων χώρων. Συνεπώς, βάσει του γερμανικού δικαίου η ΖΤ φέρει αστική ευθύνη ως ρυπαίνων για το κόστος απόρριψης των ρύπων του εδάφους στους δύο μολυσμένους χώρους. Η Γερμανία υποστηρίζει ότι βάσει της απόφασης του Bundesverfassungsgericht της 16ης Φεβρουαρίου 2000 (68) η χρηματοδότηση μέσω της εισφοράς του κόστους αποκατάστασης το οποίο υπερβαίνει το όριο αστικής ευθύνης συνιστά συμβιβάσιμη κρατική ενίσχυση διότι δυνάμει της εν λόγω απόφασης η αστική ευθύνη των ιδιωτικών επιχειρήσεων περιορίζεται στην αγοραία αξία του γεωτεμαχίου.
(297)
Τα επιχειρήματα της Γερμανίας κρίνονται εντούτοις αβάσιμα. Καταρχάς η απόφαση του Bundesverfassungsgericht έχει αποκλειστικά ισχύ «inter partes», ήτοι μεταξύ των διαδίκων. Η αλλαγή θέσης της νομολογίας του ανώτατου δικαστηρίου δεν σηματοδοτεί επ’ ουδενί τροποποίηση της νομικής κατάστασης και συνεπώς δεν εισάγει λόγο αναθεώρησης υπό την έννοια του άρθρου 51 παράγραφος 1 σημείο 1 του νόμου περί διοικητικών διαδικασιών (Verwaltungsverfahrensgesetz) όσον αφορά διοικητικές πράξεις που έχουν ήδη καταστεί απρόσβλητες.
(298)
Κατά τη γερμανική νομολογία, η απόφαση του Bundesverfassungsgericht δεν επιφέρει καμία αλλαγή σε σχέση με το γεγονός ότι κατά τη στιγμή έκδοσης της εντολής αποκατάστασης όλοι οι ρυπαίνοντες έφεραν πλήρη αστική ευθύνη για το κόστος αποκατάστασης. Ως εκ τούτου, μετά την έκδοση της απόφασης του Bundesverfassungsgericht της 16ης Φεβρουαρίου 2000 κανένας ρυπαίνων δεν θα μπορούσε να απαλλαγεί πλήρως της ευθύνης του για τη ρύπανση που κατά το παρελθόν προκάλεσε δυνάμει προγενέστερης και εντωμεταξύ καταστάσας δεσμευτικής εντολής.
(299)
Συνεπώς, λαμβανομένης υπόψη ακόμη και της απόφασης του Bundesverfassungsgericht της 16ης Φεβρουαρίου 2000 που παρέθεσε η Γερμανία, η ΖΤ φέρει αστική ευθύνη στην περίπτωση των μολυσμένων χώρων στο Sprendlingen-Gensingen και στο Sohrschied.
(300)
Καθόσον η ZT δεν άσκησε ένδικα μέσα κατά των εντολών αποκατάστασης, οι εντολές κατέστησαν απρόσβλητες και οριστικές. Η επιχειρηματολογία με βάση την οποία η Γερμανία ήθελε τυχόν αμφισβητήσει εκ των υστέρων την ευθύνη της ZT στην περίπτωση του μολυσμένου χώρου Sohrschied δεν θα μπορούσε να γίνει δεκτή. Η ΖΤ όφειλε να ασκήσει ένδικο μέσο κατά της εντολής αποκατάστασης της 21ης Απριλίου 1997 προτού αυτή καταστεί απρόσβλητη. Δεν εμπίπτει στα καθήκοντα της Επιτροπής να ελέγξει εκ νέου μια απρόσβλητη απόφαση εθνικής αρχής ως προς την ισχύουσα εθνική νομοθεσία περί ευθύνης βάσει της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει».
(301)
Εξάλλου η Γερμανία παραδέχεται ότι η απόφαση του Bundesverfassungsgericht της 16ης Φεβρουαρίου 2000 ισχύει μόνον για πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου και όχι για νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου. Αυτό συνάγεται από το γεγονός ότι νομικό έρεισμα για τον περιορισμό της ευθύνης αποτελεί το δικαίωμα ιδιοκτησίας το οποίο δεν μπορούν να επικαλεστούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου. Αναμφισβήτητα, συνεπώς, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο η ΖΤ ευθύνεται εξ ολοκλήρου για τα παλαιότερα βάρη.
(302)
Στο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος δεν μπορεί να τεθεί ζήτημα ενδεχόμενης άνισης μεταχείρισης μεταξύ νομικών προσώπων ιδιωτικού και δημοσίου δικαίου, καθόσον οι κατευθυντήριες γραμμές ορίζουν ότι ζητήματα ευθύνης λόγω παλαιότερων βαρών εμπίπτουν αποκλειστικά στο πεδίο της εθνικής νομοθεσίας.
(303)
Καθόσον σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο η ZT φέρει πλήρη ευθύνη για το κόστος αποκατάστασης αμφότερων των μολυσμένων χώρων, η εισφορά δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά υπό την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
14. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(304)
Οι ετήσιες εισφορές που χορηγούνται στην ΖΤ από το 1979 συνιστούν κρατικές ενισχύσεις υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Η Γερμανία χορήγησε τις ετήσιες εισφορές κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(305)
Οι εν λόγω εισφορές δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ ούτε βάσει του άρθρου 107 παράγραφοι 2 και 3 της ΣΛΕΕ.
(306)
Σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο β) σημείο iv) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 σε συνδυασμό με το άρθρο 15 παράγραφος 3 του ως άνω κανονισμού, οι ενισχύσεις για τις οποίες έχει παρέλθει η προθεσμία παραγραφής συνιστούν υφιστάμενες ενισχύσεις. Σύμφωνα με το άρθρο 15 του ως άνω κανονισμού, οι εξουσίες της Επιτροπής για ανάκτηση της ενίσχυσης υπόκεινται σε δεκαετή προθεσμία παραγραφής. Η προθεσμία αυτή αρχίζει να προσμετράται από την ημέρα κατά την οποία η παράνομη ενίσχυση χορηγείται στον δικαιούχο, ενώ κάθε ενέργεια της Επιτροπής σε σχέση με την παράνομη ενίσχυση διακόπτει την περίοδο παραγραφής. Έπειτα από κάθε διακοπή, η προθεσμία αρχίζει να προσμετράται από την αρχή.
(307)
Τα δικαστήρια της Ένωσης αποφάσισαν ότι η περίοδος παραγραφής δεν διακόπτεται μόνον λόγω επίσημης διαδικασίας, καθώς ακόμη και η αίτηση παροχής πληροφοριών συνιστά διαδικασία που συνεπάγεται διακοπή της περιόδου παραγραφής (69).
(308)
Η καταγγέλλουσα προσέβαλε την εισφορά υπέρ της ΖΤ τον Ιανουάριο του 2008 και στις 26 Μαΐου 2008 η Γερμανία υπέβαλε αίτημα παροχής πληροφοριών. Το εν λόγω αίτημα παροχής πληροφοριών διέκοψε την περίοδο παραγραφής. Συνεπώς, όλες οι εισφορές που καταβλήθηκαν στην ΖΤ πριν από την 26η Μαΐου 1998 χαρακτηρίζονται ως υφιστάμενες ενισχύσεις. Αντιθέτως, όλες οι εισφορές που έλαβε η ΖΤ μετά την 26η Μαΐου 1998 χαρακτηρίζονται ως νέες εισφορές.
(309)
Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, η Επιτροπή δεν μπορεί να απαιτήσει την ανάκτηση μιας ενίσχυσης εφόσον η επιβολή τέτοιου μέτρου αντίκειται σε γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης. Εν προκειμένω τίθεται το ερώτημα κατά πόσον η απόφαση του BVerwG, της 16ης Δεκεμβρίου 2010, γέννησε στην ZT βάσιμες προσδοκίες ότι οι ετήσιες εισφορές δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις.
(310)
Η Επιτροπή διαπιστώνει καταρχάς ότι η απόφαση του BVerwG αφορά αποκλειστικά τις ετήσιες εισφορές για το έτος 2010. Εάν υπάρχει ενδεχόμενο βάσιμων προσδοκιών τότε αυτές αφορούν μόνον τις ετήσιες εισφορές για το έτος 2010 (και για τα επόμενα έτη εφόσον δεν υπάρξει τροποποίηση του καταστατικού).
(311)
Αλλά και για το έτος 2010 (και κατά περίπτωση για τα επόμενα έτη) δεν θα μπορούσαν να δημιουργηθούν στην ΖΤ βάσιμες προσδοκίες λόγω της απόφασης του BVerwG. Κατά πάγια νομολογία η επίκληση της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης είναι δυνατή μόνον εφόσον κάποιο θεσμικό όργανο της Ένωσης μέσω σαφών διαβεβαιώσεων εγείρει βάσιμες προσδοκίες (70). Ανάλογες διαβεβαιώσεις αποτελούν τα ακριβή, ανεπιφύλακτα και συγκλίνοντα πληροφοριακά στοιχεία ανεξαρτήτως του τρόπου κοινοποίησής τους (71).
(312)
Εν προκειμένω, ωστόσο, η Επιτροπή δεν έδωσε στην ΖΤ ανάλογες διαβεβαιώσεις αλλά αντιθέτως στις 20 Ιουλίου 2010 εξέδωσε την απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
(313)
Το BVerwG δεν αποτελεί θεσμικό όργανο της Ένωσης. Κατά πάγια νομολογία τα εθνικά δικαστήρια και η Επιτροπή στο πλαίσιο του ελέγχου τήρησης των υποχρεώσεων των κρατών μελών που απορρέουν από τα άρθρα 107 και 108 της ΣΛΕΕ έχουν συμπληρωματικούς και διακριτούς ρόλους (72). Ενώ για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου κρατικών ενισχύσεων με την εσωτερική αγορά αποκλειστικά αρμόδια είναι η Επιτροπή υπαγόμενη στον έλεγχο του Δικαστηρίου, τα εθνικά δικαστήρια μεριμνούν για την προάσπιση των δικαιωμάτων των ατόμων σε περιπτώσεις αθέτησης της υποχρέωσης της εκ των προτέρων κοινοποίησης κρατικών ενισχύσεων στην Επιτροπή κατ’ εφαρμογή του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ (73).
(314)
Εν προκειμένω το BVerwG εξέδωσε απόφαση σχετικά με μέτρο για το οποίο η Επιτροπή είχε ήδη κινήσει επίσημη διαδικασία έρευνας. Κατά πάγια νομολογία η απόφαση κίνησης της διαδικασίας πρέπει να οδηγεί το κράτος μέλος στην παύση των πληρωμών (74). Επιπλέον, το BVerwG εξέδωσε την απόφασή του, την οποία μεταξύ άλλων θεμελίωσε στην εικαζόμενη μη εφαρμοσιμότητα του τέταρτου κριτηρίου της απόφασης Altmark, χωρίς να υποβάλει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικό αίτημα έκδοσης προδικαστικής απόφασης.
(315)
Δεδομένων των ως άνω συνθηκών, η Επιτροπή κρίνει ότι η απόφαση του BVerwG δεν συνιστά ακριβές, ανεπιφύλακτο και συγκλίνον πληροφοριακό στοιχείο.
(316)
Η ανάκτηση των ετήσιων εισφορών δεν αντίκειται, ως εκ τούτου, στις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης περί δικαιολογημένης εμπιστοσύνης,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Οι ετήσιες εισφορές τις οποίες η Γερμανία παρανόμως χορήγησε από 1ης Ιανουαρίου 1979 κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ υπέρ της Zweckverband Tierkörperbeseitigung στη Ρηνανία-Παλατινάτο, στο Σάαρ, στο διαμέρισμα Rheingau-Taunus και στην επαρχία Limburg-Weilburg συνιστούν κρατικές ενισχύσεις μη συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 2
1. Η Γερμανία απαιτεί αμελλητί από τον δικαιούχο την ανάκτηση των κατά το άρθρο 1 ενισχύσεων οι οποίες έχουν καταβληθεί από την 26η Μαΐου 1998.
2. Το ανακτώμενο ποσό βαρύνεται με τόκο από την ημερομηνία κατά την οποία οι κατά την παράγραφο 1 ενισχύσεις τέθηκαν στη διάθεση του δικαιούχου έως την ημερομηνία της πραγματικής τους ανάκτησης.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής (75).
4. Από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης η Γερμανία αναστέλλει την καταβολή εκκρεμουσών πληρωμών για τις κατά την παράγραφο 1 ενισχύσεις.
Άρθρο 3
Η Γερμανία διασφαλίζει την ανάκτηση των κατά το άρθρο 2 παράγραφος 1 ενισχύσεων εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 4
1. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Γερμανία υποβάλλει στην Επιτροπή τα ακόλουθα:
α)
πληροφορίες σχετικά με το συνολικό ποσό (κύρια απαίτηση και τόκοι) που πρέπει να ανακτηθούν από τον δικαιούχο·
β)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχουν ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης·
γ)
έγγραφα τα οποία αποδεικνύουν ότι δόθηκε στον δικαιούχο εντολή ανάκτησης.
2. Η Γερμανία τηρεί την Επιτροπή ενήμερη σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που λαμβάνονται για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης έως την ανάκτηση των ενισχύσεων που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 1. Εφόσον ζητηθεί εκ μέρους της Επιτροπής, η Γερμανία παρέχει αμελλητί όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή πρόκειται να λάβει για να συμμορφωθεί προς την παρούσα απόφαση. Παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά της ενίσχυσης και των τόκων που έχουν ήδη ανακτηθεί από τον δικαιούχο
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Βρυξέλλες, 25 Απριλίου 2012.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 25. dubna 2012
o státní podpoře SA.25051 (C 19/10) (ex NN 23/10), kterou Německo poskytlo ve prospěch účelového sdružení Zweckverband Tierkörperbeseitigung v Porýní-Falci, v Sársku a v okresech Rheingau-Taunus a Limburg-Weilburg
(oznámeno pod číslem C(2012) 2557)
(Pouze německé znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/485/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na první pododstavec čl. 108 odst. 2 této smlouvy (1),
po výzvě adresované zúčastněným stranám, aby se k věci vyjádřily v souladu s výše uvedeným článkem (2), a s ohledem na jejich stanovisko,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Komise se na základě stížnosti, kterou dne 23. února 2008 podala Saria Bio-Industries AG & Co KG (dále jen „stěžovatelka“), dozvěděla o tom, že Německo hradilo účelovému sdružení Zweckverband Tierkörperbeseitigung v Porýní-Falci, v Sársku a v okresech Rheingau-Taunus a Limburg-Weilburg (dále jen „ZT“) přeúčtovávané náklady.
(2)
Komise dopisem ze dne 20. července 2010 informovala Německo o svém rozhodnutí zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“). Rozhodnutí o zahájení řízení Komise zveřejnila dne 26. října 2010 v Úředním věstníku Evropské unie a vyzvala zúčastněné strany k předložení připomínek (3).
(3)
Dne 25. listopadu 2010 Komise obdržela připomínky stěžovatelky. V souladu se schválenými žádostmi o prodloužení lhůty pro předložení připomínek ze dne 20. srpna 2010 a dne 18. listopadu 2010 předložilo Německo připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení, jakož i vyjádření k připomínkám stěžovatelky, a to postupně ve dnech 3. března 2011, 1. dubna 2011, 4. dubna 2011, 16. května 2011, 15. července 2011 a 9. listopadu 2011.
(4)
ZT zaslalo Komisi své písemné připomínky dne 4. dubna 2011. Třebaže se zúčastněné strany podle čl. 20 odst. 1 ve spojení s článkem 6 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (4), vyzývají, aby své připomínky předložily nejpozději do jednoho měsíce po zveřejnění v Úředním věstníku, předložilo ZT své připomínky teprve po čtyřech měsících. Komise může připomínky, které byly účastníky řízení zaslány opožděně, zohlednit pouze ve zvláštních odůvodněných případech (5) Komise neshledala, že by dopis ZT odpovídající odůvodnění obsahoval, ani že by takové odůvodnění vyplývalo z dalších okolností. Komise proto dopisem ze dne 18. dubna 2011 ZT sdělila, že zohlednění jeho připomínek v rámci formálního vyšetřovacího řízení z uvedeného důvodu porušuje ustanovení jednacího řádu a znamenalo by neospravedlnitelný diskriminující přístup k účastníkům řízení. Při vypracování tohoto rozhodnutí Komise přesto vycházela ze všech informací obsažených v připomínkách ZT.
(5)
Souběžně s formálním vyšetřovacím řízením probíhajícím u Komise stěžovatelka vedla vnitrostátní soudní řízení v Německu a na ZT podala žalobu u správního soudu Verwaltungsgericht Trier. Verwaltungsgericht Trier vynesl dne 2. prosince 2008 rozsudek, podle kterého představuje úhrada přeúčtovaných nákladů státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Pokud jde o požadavek navrácení protiprávní podpory, Verwaltungsgericht rozhodl, že ZT nemusí vrátit částku, kterou získalo v letech 2005-2008, a to z důvodu mimořádných okolností, kvůli kterým by navrácení podpory bylo nepřiměřené.
(6)
Jak stěžovatelka, tak i ZT podaly proti rozsudku Verwaltungsgericht Trier kasační opravný prostředek k vrchnímu správnímu soudu Oberverwaltungsgericht Koblenz. Rozsudkem ze dne 24. listopadu 2009 Oberverwaltungsgericht potvrdil rozsudek Verwaltungsgericht Trier.
(7)
Stěžovatelka a ZT podaly proti rozsudku Oberverwaltungsgericht Koblenz opravný prostředek „Revision“ ke spolkovému správnímu soudu Bundesverwaltungsgericht (dále jen „BVerwG“). Rozsudkem ze dne 16. prosince 2010 (6) BVerwG opravný prostředek „Revision“ stěžovatelky zamítl, pozměnil rozsudek Oberverwaltungsgericht Koblenz a žaloby celkově odmítl, neboť podle jeho názoru byla žaloba, pokud jde o období 2005-2009, nepřípustná a projednávaná úhrada přeúčtovaných nákladů za rok 2010 nepředstavuje podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
2. PODROBNÝ POPIS OPATŘENÍ
2.1 Právní rámec
2.1.1 Unijní právní předpisy
(8)
Nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1069/2009 ze dne 21. října 2009 o hygienických pravidlech pro vedlejší produkty živočišného původu a získané produkty, které nejsou určeny k lidské spotřebě, a o zrušení nařízení (ES) č. 1774/2002 (nařízení o vedlejších produktech živočišného původu) (7) upravuje odvoz, přepravu, skladování, zpracování a použití nebo odstranění vedlejších produktů živočišného původu, aby se zabránilo, že tyto produkty budou představovat riziko pro zdraví lidí a zvířat. Tyto předpisy mají bránit mj. vzniku přenosných spongiformních encefalopatií (TSE) a dalších přenosných nákaz zvířat, např. klasického moru prasat a slintavky a kulhavky.
(9)
Oddíl 4 nařízení (ES) č. 1069/2009 rozlišuje v rámci vedlejších produktů živočišného původu v závislosti na specifických rizicích pro zdraví lidí a zvířat následující tři kategorie:
a)
Materiál kategorie 1 vykazuje značná rizika, jež jsou spojena zejména s TSE a obsahem určitých zakázaných látek a látek znečišťujících životní prostředí. Do této kategorie patří mj. části těl zvířat podezřelých z nákazy TSE nebo zvířat, u nichž byla přítomnost TSE potvrzena, a dále směsi materiálu kategorie 1 s materiálem kategorie 2 či 3. Tento materiál je třeba neškodně odstranit spálením či zpracováním a nelze jej přidávat do krmiv pro hospodářská zvířata ani do technických produktů.
b)
Rovněž materiál kategorie 2 vykazuje značná rizika, neboť k němu patří uhynulá hospodářská zvířata a další materiál, jenž obsahuje určité zakázané či znečišťující látky. Tento materiál je nutno neškodně odstraňovat spálením či zpracováním a nelze jej přidávat do krmiv pro hospodářská zvířata. V mnoha případech jej však lze použít jako hnojivo nebo pro technické účely.
c)
Materiál kategorie 3 obsahuje mj. části těl poražených zvířat, které jsou sice prohlášeny za nevhodné k lidské spotřebě, avšak nevykazují žádné příznaky onemocnění přenosného na člověka či zvířata. Patří sem dále materiál živočišného původu, který je k lidské spotřebě vhodný, avšak je z ekonomických důvodů používán pro jiné účely, např. jako krmivo pro hospodářská zvířata.
(10)
Nařízení (ES) č. 1069/2009, jež z velké části odpovídá předchozímu nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1774/2002 (8), stanoví v případě materiálu kategorie 1 a 2 mj. zákaz jeho dovozu a vývozu a dále povinnost, aby zařízení, jež provádějí neškodné odstraňování materiálu, získala předchozí povolení od příslušného orgánu, jenž je povinen toto nařízení uplatňovat. U materiálu kategorie 1 a 2 nařízení (ES) č. 1069/2009 dále obsahuje zvláštní ustanovení o kontrole jeho neškodného odstraňování. Nad tento rámec však nelze z nařízení odvodit úpravu způsobu, jakým má být neškodné odstraňování tohoto materiálu ekonomicky organizováno. Nařízení (ES) č. 1069/2009 tedy nestanoví, že toto neškodné odstraňování materiálu smí na určitém území provádět pouze jediný podnik, jak je tomu v případě Německa.
2.1.2 Vnitrostátní právní předpisy
(11)
Podle § 3 prováděcího zákona k předpisům Společenství o zpracování a neškodném odstraňování vedlejších produktů živočišného původu, které nejsou určeny k lidské spotřebě (něm.: Gesetz zur Durchführung gemeinschaftsrechtlicher Vorschriften über die Verarbeitung und Beseitigung von nicht für den menschlichen Verzehr bestimmten tierischen Nebenprodukten (9), dále jen „TierNebG“) je v Německu povinnost provádět neškodné odstraňování a zpracování materiálu kategorie 1 a 2, tzv. „povinných komodit“, uložena okresům a městům. Tuto funkci mohou tyto subjekty plnit samy nebo jejím plněním pověřit třetí osoby.
(12)
Neškodné odstraňování materiálu kategorie 3, tzv. „volných komodit“, může provádět každý zpracovatelský podnik za předpokladu, že jsou dodržena ustanovení nařízení (ES) č. 1069/2009.
2.2 Zweckverband Tierkörperbeseitigung
(13)
Účelové sdružení ZT je veřejnoprávní korporace, jež byla založena v roce 1979 na základě § 1 a 2 prováděcího zákona země Porýní-Falc k TierNebG (10) (dále jen „TierNebGAG RP“). Členy sdružení jsou dnes všechny okresy a větší města v Porýní-Falci a Sársku a další dva okresy v Hesensku: Rheingau-Taunus a Limburg-Weilburg (srv. § 1 stanov sdružení).
(14)
Na základě § 2 stanov je ZT svými členy pověřeno vykonávat veškerá práva a povinnosti, jež jsou těmto okresům a městům jakožto osobám povinným k neškodnému odstraňování materiálu svěřeny podle § 3 TierNebG ve spojení s příslušnými zemskými zákony.
(15)
Podle německé právní úpravy nemůže být proti účelovému sdružení vzhledem k jeho právnímu postavení veřejnoprávní korporace vedeno insolvenční řízení. Jeho členové však mohou rozhodnout o jeho zrušení.
2.3 Neškodné odstraňování uhynulých hospodářských zvířat a jatečního odpadu
2.3.1 Činnost sdružení ZT
(16)
ZT neplní pouze povinnost provádět na svém spádovém území neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2, kterou mu ukládají stanovy (dále jen „materiál sdružení“ nebo „vlastní materiál“), nýbrž odstraňuje tento materiál rovněž ze sousedících spolkových zemí Bádensko-Württembersko a Hesensko (viz podrobný popis v bodu odůvodnění (20) a násl.). Sdružení dále odstraňuje materiál kategorie 3 (dále společně jen „cizí materiál“).
(17)
Jak vyplývá z níže uvedené tabulky, zpracovávalo sdružení v minulosti velké objemy cizího materiálu. V uplynulých letech připadala na tento materiál v průměru téměř polovina zpracovávaného objemu.
Tabulka 1
Objemy zpracovávané sdružením ZT v letech 1998-2009
Materiál sdružení
Cizí materiál
Bádensko-Württembersko
Severní a střední Hesensko
Povinné komodity kategorie 1 a 2
Volné komodity kategorie 3
Povinné komodity kategorie 1 a 2
Povinné komodity kategorie 1 a 2
Celkem
1998
Tun
38 055
[…] (11)
0
0
[…]
%
[…]
[…]
0 %
0 %
100 %
1999
Tun
41 081
[…]
0
0
[…]
%
[…]
[…]
0 %
0 %
100 %
2000
Tun
44 929
[…]
1 114
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2001
Tun
57 110
[…]
14 079
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2002
Tun
58 316
[…]
14 803
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2003
Tun
54 325
[…]
16 067
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2004
Tun
52 562
[…]
13 228
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2005
Tun
48 944
[…]
11 658
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2006
Tun
45 988
[…]
11 389
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2007
Tun
44 544
[…]
6 797
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2008
Tun
41 838
[…]
7 046
0
[…]
%
[…]
[…]
[…]
0 %
100 %
2009
Tun
36 863
[…]
8 569
23 312
[…]
%
[…]
[…]
[…]
[…]
100 %
Průměr za
Tun
47 046
[…]
8 729
1 943
[…]
období 1998-2009
%
[…]
[…]
[…]
[…]
100 %
(18)
Vlastní materiál sdružení je tvořen uhynulými hospodářskými zvířaty a jatečním odpadem. Sdružení zde provádí jak jeho sběr, tak zpracování (v dalším textu je sběr a zpracování společně označováno jako „neškodné odstraňování“). Vzniklé náklady hradí ZT z vybíraných poplatků, jejichž výše je v případě uhynulých hospodářských zvířat i jatečního odpadu vyměřována odlišně.
(19)
Vzhledem k tomu, že se s materiálem 3 volně obchoduje na trhu, sjednává ZT za jeho neškodné odstraňování úplatu podle soukromého práva. Zatímco většina soukromých sanačních podniků provádí neškodné odstraňování materiálu kategorie 3 odděleně, aby z jeho zpracování (např. na krmivo pro zvířata v zájmovém chovu) dosáhla při prodeji vyššího výnosu, zpracovává sdružení ZT tento materiál společně s povinnými komoditami, neboť nemá k dispozici separátní zařízení. Ze zpracování povinných komodit tak může získat jen méně kvalitní konečné produkty, např. olej a tuky, s nimiž lze docílit nižší výnosy.
(20)
Od roku 2000 zpracovává ZT rovněž materiál kategorie 1 a 2 z Bádensko-Württemberska. Za tímto účelem sjednalo ZT s účelovým sdružením Zweckverband Neckar-Franken veřejnoprávní účelovou dohodu, podle níž provádí Zweckverband Neckar-Franken sběr materiálu na místě a materiál následně předává ZT ke zpracování.
(21)
ZT se dále v roce 2007 úspěšně ucházelo o veřejnou zakázku na neškodné odstraňování povinných komodit v okresech severního a středního Hesenska ve veřejné soutěži. Předtím, než ZT k 1. dubnu 2009 neškodné odstraňování materiálu zahájilo, prováděla tuto činnost jedna ze společností v koncernu stěžovatelky.
(22)
Vytížení vlastních kapacit tedy ZT nedosahovalo pouze zpracováváním vlastního materiálu, jenž spadal do kategorie 1 a 2. Sdružení se totiž značně angažovalo i mimo svou působnost, kterou vymezují jeho stanovy, když zpracovávalo též volně obchodovatelný materiál kategorie 3 a dále materiál kategorie 1 a 2 z území mimo svou spádovou oblast. V letech 2002-2008 se v případě jím zpracovávaného materiálu jednalo pouze z 54-58 % o vlastní materiál kategorie 1 a 2. V roce 2009 tento podíl - mj. vlivem přibrání materiálu ze severního a středního Hesenska - výrazně poklesl na 39 %, takže nedosahoval ani poloviny zpracovávaného objemu.
2.3.2 Kapacita zařízení ZT
(23)
Sdružení ZT má dvě zařízení na neškodné odstraňování materiálu, a to v Rivenichu a Sandersmühle. Při běžném provozu běží obě zařízení v průměru na 2 směny 5 dní v týdnu (v 5denním 2směnném provozu). Za tuto dobu lze týdně zpracovat nejvýše 2 160 tun. Tato kapacita běžného provozu v průměru postačovala na zpracování objemu 88 000 tun ročně (tj. 1 700 tun týdně), jenž vznikal v posledních letech.
(24)
Stejně jako jiné podniky na neškodné odstraňování materiálu má i ZT nevyužitou provozní kapacitu, která je dána nevyužitými směnami přes týden a o víkendech při běžném provozu. Tyto nevyužité provozní kapacity lze využít v případě nákazy ke zpracování dalších těl hospodářských zvířat.
2.3.2.1 Krátkodobě nevyužité provozní kapacity
(25)
Podle údajů ZT lze po krátké období 6-12 týdnů provozovat uvedená zařízení ve 3 směnách 7 dní v týdnu (v 7denním 3směnném provozu). Krátkodobě tak lze využít kapacity až 4 536 tun týdně. Vzhledem k opotřebení strojů a k únavě personálu však nelze nepřetržitý 3směnný provoz 7 dní v týdnu praktikovat dlouhodobě.
(26)
V krátkodobém období až 12 týdnů tedy ZT disponuje nevyužitou provozní kapacitou 2 376 tun týdně, které lze v případě nákazy zpracovat nad rámec běžného objemu (viz též tabulka 3 v oddílu 9.3.1).
2.3.2.2 Dlouhodobě nevyužité provozní kapacity
(27)
V dlouhodobějším měřítku lze materiál vzniklý navíc v případě nákazy zpracovávat pomocí zařízení nejvýše ve 3 směnách po 5 dní v týdnu (v 5denním 3směnném provozu). Víkend je totiž v případě dlouhodobě vyššího vytížení nutno vyčlenit na údržbu. Týdně tak lze zpracovat až 3 240 tun.
(28)
V období nad 12 týdnů tedy ZT disponuje nevyužitou provozní kapacitou v objemu 1 080 tun týdně, které lze v případě nákazy zpracovat nad rámec běžného objemu (viz též tabulka 3 v oddílu 9.3.1).
2.4 Přeúčtovávání nákladů a veřejná zakázka
(29)
Úhrada přeúčtovávaných nákladů, která sdružení ZT plyne od jeho členů (okresů a měst), má svůj právní základ ve stanovách sdružení. Účelem této úhrady je kompenzovat náklady, jež nejsou pokryty příjmy (srv. § 9 odst. 1 stanov sdružení).
(30)
Přesná výše této úhrady přeúčtovávaných nákladů je stanovována na základě každoročně přijímaného rozpočtového usnesení, jež předem schvaluje valná hromada členů. Po jeho přijetí je ZT oprávněno o úhradu přeúčtovaných nákladů požádat formou správního aktu.
(31)
V únoru 2010 byly stanovy sdružení se zpětnou účinností k 1. lednu 2009 změněny. Až do této doby neobsahovaly kromě § 9 odst. 1 žádné ustanovení o použití a výpočtu této úhrady. V únoru 2010 však do nich byla zapracována níže uvedená ustanovení:
(32)
Podle § 9 odst. 2 stanov sdružení upravují úhradu přeúčtovaných nákladů od nynějška předem stanovy. Dále se stanoví, že lze tuto úhradu požadovat pouze za účelem kompenzace nákladů, které vznikají z plnění delegované povinnosti provádět neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 a z udržování rezervy pro případ nákazy.
(33)
V § 10 odst. 2 stanov sdružení se tato kapacita, kterou je nutno pro případ nákazy udržovat, stanoví od roku 2009 na 7 110 tun, které je nutno zpracovat během 6 týdnů (v přepočtu tedy 6krát 1 185 tun týdně). Při určování rozsahu rezervy pro případ nákazy bylo přihlédnuto ke skutečnosti, že kromě kapacit sdružení ZT jsou k dispozici další, alternativní kapacity k neškodnému odstraňování materiálu o objemu 5 000 tun ročně, jež lze v případě nákazy využít. Náklady na udržování rezervy pro případ nákazy jsou stanovovány předem v příslušném hospodářském plánu. Do těchto nákladů lze přitom zahrnout výlučně jen poměrné fixní náklady (odpisy, daně, pojištění, úroky z cizího kapitálu), náklady na externí údržbu a poměrné personální náklady, jež na udržování trvalé provozní pohotovosti připadají. Náklady za udržování kapacity, která rezervě pro případ nákazy odpovídá, jsou vykazovány na zvláštních účtech odděleně od ostatních nákladů podniku. Jednotlivé náklady jsou rozpočítávány poměrně podle podílu na příslušné kapacitě.
(34)
Ve prospěch sdružení ZT byly od jeho založení v roce 1979 až do roku 2011 vyplaceny úhrady přeúčtovaných nákladů ve výši 66 493 680 EUR. Od roku 1998 obdrželo ZT v jednotlivých letech tyto částky:
1998
:
2 114 192 EUR (4 135 000 DM)
1999
:
2 432 216 EUR (4 575 000 DM)
2000 až 2001
:
2 249 684 EUR (4 400 000 DM) ročně
2002 až 2008
:
2 250 000 EUR ročně
2009
:
1 961 515 EUR
2010
:
2 212 392 EUR
2011
:
1 962 515 EUR
(35)
Za období 1998-2011 tak tyto úhrady přeúčtovaných nákladů dosáhly 30 932 198 EUR.
(36)
Podle předložených výkazů zisku a ztráty dosáhlo ZT v letech 1998-2009 kumulované ztráty ve výši 4 562 795 EUR; tento údaj již zohledňuje získané úhrady přeúčtovaných nákladů. Bez započtení těchto úhrad, jež dosahovaly 26 757 292 EUR, dosáhla kumulovaná ztráta za období 1998-2009 výše 31 320 678 EUR. Tyto úhrady tak nepostačovaly k plnému pokrytí kumulovaných ztrát.
2.5 Schválená státní podpora v souvislosti s testy TSE, uhynulými hospodářskými zvířaty a jatečním odpadem
(37)
Podle čl. 191 odst. 2 SFEU platí pro neškodné odstraňování vedlejších produktů živočišního původu v zásadě princip „znečišťovatel platí“. O řádné neškodné odstraňování uhynulých hospodářských zvířat a jatečního odpadu se tedy musí starat v prvé řadě zemědělci a jatka, kteří musí nést i související náklady (12).
(38)
V důsledku krize vyvolané nákazou TSE však bylo nutno zajistit řádnou manipulaci s uhynulými hospodářskými zvířaty a jatečním odpadem, jež představují materiál kategorie 1 a 2, a pomoci zemědělcům prostřednictvím státní podpory. Příslušnou úpravu vymezila Komise v pokynech Společenství týkajících se státní podpory na testy TSE, uhynulá zvířata a jateční odpad ze dne 24. prosince 2002 (dále jen „pokyny TSE“) (13). Tato úprava byla rozpracována a zpřísněna v oddílu V.B.4 pokynů Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2007-2013 (dále jen „pokyny ke státní podpoře v zemědělství 2007-2013) (14).
(39)
Pokyny TSE a pokyny ke státní podpoře v zemědělství 2007-2013 v zásadě vyžadují, aby náklady na odstraňování vedlejších produktů živočišného původu hradil znečišťovatel (15), za určitých úzce vymezených podmínek však povolují státní podporu pro testy na TSE a pro likvidaci uhynulých zvířat (16). V případě likvidace jatečního odpadu povolit podporu v zásadě nelze (17). Navíc je podpora slučitelná s vnitřním trhem pouze v případě, kdy je prokazatelně poskytnuta ve prospěch zemědělců, a nikoli navazujících výrobních podniků (např. jatek či zařízení na likvidaci uhynulých zvířat) (18) .
2.5.1 Rozhodnutí Komise ze dne 29. ledna 2004 ve věci NN 33/03
(40)
V roce 2004 schválila Komise několik opatření podpory na odvrácení nebezpečí TSE v Porýní-Falci. Německo tato opatření předem oznámilo v souladu s čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU, s pokyny TSE a s pokyny Společenství ze dne 12. srpna 2000 pro státní podporu v odvětví zemědělství (19). Pro účely těchto opatření, jež měla zabránit šíření BSE, byly zemědělcům mj. nahrazeny dodatečné náklady na odstranění rizikového materiálu, které jim vznikly zavedením zákazu používat do krmiva skotu masovou a kostní moučku.
(41)
Vedle dalších opatření schválila Komise jednorázovou podporu ve výši 100 % nákladů na odstranění specifikovaného rizikového jatečního odpadu, který vznikl v důsledku zákazu zkrmovat na spádovém území sdružení v období od října 2000 do září 2001 masovou moučku. Za příjemce této podpory přitom nebylo pokládáno sdružení ZT, nýbrž jatka.
2.5.2 Rozhodnutí Komise ze dne 6. července 2004 ve věci N 15/04
(42)
Prostřednictvím druhé podpory, která byla schválena rovněž v roce 2004, měli zemědělci v Porýní-Falci obdržet kompenzaci nákladů na sběr a zpracování uhynulých zvířat, za něž platili příspěvky do Tierseuchenkasse (fondu pojištění proti nákazám zvířat) (20). Poplatky, jež ZT účtuje za sběr a zpracování uhynulých hospodářských zvířat ze svého spádového území, hradí stejným dílem spolkové země (Porýní-Falc, Hesensko a Sársko), členové sdružení a fondy pojištění Tierseuchenkassen příslušných zemí. V případě nákladů na zpracování však musí chovatelé dobytka hradit vlastní příspěvek ve výši 25 %.
(43)
Podporu, která je vyplácena přímo sdružení ZT, schválila Komise na období od 1. ledna 1999 do 31. prosince 2013. Podpora je schválena pod podmínkou, že prospěch z ní budou mít výlučně zemědělci a že nebude kumulována s jinými druhy podpory.
(44)
Vzhledem k tomu, že podpora kompenzuje poměrnou část předem stanovených poplatků (100 % za sběr a 75 % za zpracování), dospěla Komise k závěru, že prospěch z ní mají výlučně zemědělci a že sdružení ZT nevzniká ekonomická výhoda.
2.5.3 Vztah schválené podpory NN 33/03 a N 15/04 k úhradě přeúčtovávaných nákladů
(45)
Obě schválená opatření podpory (dále jen „zemědělská podpora“) jsou v účetnictví ZT zachycena jako příjmy. Ve ztrátách, jež sdružení vykazuje před započtením úhrad přeúčtovávaných nákladů a jež jsou uvedeny v bodu odůvodnění (36), jsou tedy již zohledněny příjmy ZT v podobě zemědělské podpory.
(46)
Z uvedeného vyplývá, že ZT své zbývající ztráty hradí nejen ze zemědělské podpory, nýbrž i z úhrady přeúčtovávaných nákladů.
3. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(47)
Podle názoru stěžovatelky by nemohlo sdružení ZT ekonomicky přežít, pokud by jeho členové prostřednictvím úhrady přeúčtovávaných nákladů nehradili ztráty, jež sdružení každoročně z neškodného odstraňování jeho vlastního materiálu i materiálu cizího vznikaly. ZT, jež má podle tvrzení stěžovatelky na neškodné odstraňování svého vlastního materiálu monopol, a tedy není vystaveno konkurenci, nabízí na otevřených trzích cizího materiálu ceny, jež nedosahují tržní úrovně. Cenová politika sdružení je zaměřena jen na to, aby byla vytížena jeho zařízení, jejichž kapacity by jinak zůstaly z velké části nevyužity.
(48)
Stěžovatelka se domnívá, že v důsledku úhrady přeúčtovávaných nákladů dochází ve vícero ohledech k narušení hospodářské soutěže. Zejména pak na adresu ZT kritizuje cenotvorbu jednak v případě materiálu kategorie 3, jednak v případě nabídky do soutěže o veřejnou zakázku v severním a středním Hesensku:
a)
Sdružení ZT údajně vyžaduje za neškodné odstraňování jatečního odpadu nikoli poplatky, které by odpovídaly zpracovanému objemu, nýbrž pevnou cenu na jedno zvíře. Pro menší jatka, jimž separace materiálu kategorie 3 od materiálu kategorie 1 a 2 způsobuje vyšší náklady nežli jatkám větším a vybavenějším, je tak zajímavější separaci neprovádět a materiál kategorie 3 spolu s jatečním odpadem kategorie 1 a 2 předávat ZT. ZT tedy nenabízí neškodné odstraňování jatečního odpadu za ceny, které by pokrývaly jeho náklady, neboť do svých poplatků nezapočítává dodatečné náklady na současné zpracování materiálu kategorie 3.
b)
Soutěž o veřejnou zakázku na neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 v severním a středním Hesensku mohlo ZT vyhrát údajně jen proto, že mělo své fixní náklady na rezervaci kapacity již pokryty díky přeúčtovávání nákladů, a mohlo tedy nabízet nižší poplatky.
(49)
Německo oproti tomu zastává názor, že je přeúčtovávání nutné k pokrytí nákladů, jež sdružení ZT vznikají ze závazku udržovat rezervu pro případ nákazy. K doložení tohoto stanoviska předložilo Německo znalecký posudek výzkumného ústavu Fraunhofer (21) z března 2007 (dále jen „posudek ústavu Fraunhofer“). Tento posudek má prokázat, že náklady na udržování rezervy pro případ nákazy tvoří zhruba 50 % celkových nákladů na kapacitu. Přeúčtovávání je podle Německa nezbytné i k pokrytí nákladů na sanaci starých provozů.
(50)
Ve svém předběžném posouzení Komise nejprve konstatovala, že úhrada přeúčtovaných nákladů přináší sdružení ZT v zásadě ekonomickou výhodu, neboť snižuje jeho běžné výdaje, a že jsou naplněny rovněž ostatní znaky státní podpory.
(51)
Poukázala na to, že jsou podobné státní podpory na provoz zpravidla zakázány. Následně vyjádřila pochybnosti o tom, do jaké míry lze úhradu přeúčtovávaných nákladů odůvodnit jako vyrovnávací platbu za udržování rezervy pro případ nákazy. Komise přitom vycházela ze všech čtyř kritérií rozsudku ve věci Altmark (22):
a)
Podnik příjemce musí být skutečně pověřen plněním závazků veřejné služby a tyto povinnosti musí být jasným způsobem definovány.
b)
Parametry pro výpočet kompenzace musí být předem stanoveny objektivním a transparentním způsobem.
c)
Kompenzace nesmí překračovat nutné částky pro pokrytí všech nebo částečných nákladů způsobených plněním závazků veřejné služby se zohledněním příslušných příjmů a dále rozumně stanovených marží pro tato plnění.
d)
Není-li podnik, který má plnit závazky veřejné služby, vybrán v rámci veřejného výběrového řízení, které umožní vybrat uchazeče, jenž je schopen poskytovat společnosti tyto služby s nejnižšími náklady, musí být výše vyrovnávací platby stanovena na základě analýzy nákladů, které by vznikly průměrnému, dobře řízenému podniku.
(52)
Pokud jde o otázku, zdali se v daném případě jedná o službu obecného hospodářského zájmu, vyjádřila Komise pochybnosti o tom, je-li na udržování rezervy pro případ nákazy veřejný zájem dán, neboť podle zásady „znečišťovatel platí“ mají povinnost k neškodnému odstraňování uhynulých hospodářských zvířat a jatečního odpadu zemědělci, kterým je výše uvedenou státní podporou, kterou schválila Komise, odpovídajícím způsobem i poskytována pomoc. Navíc je sporné, je-li přeúčtovávání nákladů nezbytné. Praxe z jiných německých spolkových zemí totiž ukazuje, že zařízení soukromých provozovatelů mají dostatečnou kapacitu pro případ nákaz zvířat, aniž by za její udržování dostávali vyrovnávací platbu navíc.
(53)
Komise dále vyjádřila pochybnost o tom, zdali stanovy sdružení ZT splňují požadavky na transparentní pověřovací akt, neboť před rokem 2010 nebylo udržování rezervy pro případ nákazy vymezeno náležitým způsobem jako jeden ze závazků veřejné služby, jež mělo ZT plnit, a nebyly uvedeny ani potřebné parametry pro výpočet souvisejících nákladů.
(54)
Pokud jde o nezbytnost poskytovat vyrovnávací platbu, vznesla Komise otázku, zdali úhrada přeúčtovávaných nákladů nemá ve skutečnosti financovat ztráty z nerentabilních nevyužitých kapacit. Je sporné, je-li další přeúčtovávání nutné, když v jiných spolkových zemích hradí veškeré náklady prostřednictvím poplatků znečišťovatelé.
(55)
Vzhledem k tomu, že sdružení ZT nebylo vybráno ve veřejné soutěži, je sporné, jedná-li se o průměrný, dobře řízený podnik.
(56)
Komise tedy dochází k předběžnému závěru, že je nutno detailně přezkoumat, je-li přeúčtovávání nákladů ZT na udržování rezervy pro případ nákazy skutečně nezbytné, nebo zdali by trh sám v případě nákazy neposkytl zařízení s dostatkem volných kapacit.
(57)
V neposlední řadě Komise zpochybnila tvrzení Německa, podle nějž lze úhradu přeúčtovaných nákladů odůvodnit jako kompenzaci nákladů na sanaci starých provozů. Podle bodu 132 pokynů Společenství ke státní podpoře na ochranu životního prostředí z 1. dubna 2008 (dále jen „pokyny k podpoře na ochranu životního prostředí) (23) lze takovou podporu pokládat za slučitelnou se společným trhem v zásadě jen tehdy, nelze-li příjemce učinit odpovědným podle právních předpisů členského státu, což v tomto případě zřejmě neplatí.
4. ŘÍZENÍ PŘED VNITROSTÁTNÍMI SOUDY
(58)
Ve svém rozsudku z 16. prosince 2010 BVerwG konstatuje, že přeúčtování nákladů za rok 2010 nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, neboť jsou splněna kritéria z rozsudku Altmark. K úhradě přeúčtovaných nákladů z dřívějšího období se soud nevyjádřil, neboť žalobu v části týkající se úhrad přeúčtovaných nákladů z období před rokem 2010 nepokládal za přípustnou.
4.1 První kritérium podle rozsudku Altmark
(59)
Podle názoru BVerwG představuje neškodné odstraňování vedlejších živočišných produktů podle nařízení o vedlejších produktech živočišného původu a § 3 odst. 1 TierNebG službu obecného hospodářského zájmu a zahrnuje i udržování rezervy pro případ nákazy.
(60)
BVerwG rozlišuje mezi kapacitami, jež jsou používány pro běžný provoz, včetně kapacit nevyužitých z provozních důvodů („nevyužitá provozní kapacita“), a kapacitou, která zůstává zpravidla nevyužita. Pokud by úhrada přeúčtovávaných nákladů pokrývala náklady na běžnou kapacitu včetně nevyužité provozní kapacity, pak by se BVerwG připojil k názoru, že s ohledem na zásadu „znečišťovatel platí“ představuje tato úhrada státní podporu.
(61)
Pokud by však tato úhrada pokrývala náklady na nevyužité kapacity, které jsou udržovány výhradně pro případ nákazy, pak by státní podporu podle názoru soudu nepředstavovala. Přitom není důležité, že tato nevyužitá kapacita může být větší, než vyžaduje provoz, neboť z podstaty věci vyplývá, že zpravidla využívána není. Jiný závěr by bylo nutno vyvodit pouze v případě indicií, že je tato nevyužitá kapacita využívána i v běžném provozu (např. na neškodné odstraňování materiálu kategorie 3). Taková situace však zjevně není dána, a proto se v případě přeúčtovávání nákladů jedná výhradně o kompenzaci nákladů, jež plynou ze závazku veřejné služby udržovat rezervu pro případ nákazy.
4.2 Druhé kritérium podle rozsudku Altmark
(62)
Ke kritériu transparentnosti BVerwG konstatuje, že dne 2. února 2010, tedy bezprostředně před vydáním výměrů přeúčtovávaných nákladů za rok 2010, došlo ke změně stanov sdružení. Soud dospěl k závěru, že § 9 stanov z roku 2010 specifikoval, že toto přeúčtovávání slouží výlučně ke kompenzaci nákladů na udržování rezervy pro případ nákazy.
4.3 Třetí kritérium podle rozsudku Altmark
(63)
Díky změněnému § 9 stanov sdružení je podle názoru soudu zajištěno, že přeúčtovávání slouží výlučně ke kompenzaci nákladů na udržování rezervy pro případ nákazy.
(64)
Navíc se v případě rozhodnutí o dimenzování této rezervní kapacity nejedná o vnitropodnikové rozhodnutí, které by muselo být přijímáno na základě ekonomické rentability této kapacity. Udržování rezervy pro případ nákazy je přirozeně nerentabilní, neboť náklady na tuto nevyužitou kapacitu nejsou souměřitelné s pravděpodobností propuknutí takové nákazy na velkém území.
4.4 Čtvrté kritérium podle rozsudku Altmark
(65)
Čtvrté kritérium nelze podle názoru BVerwG na daný případ použít, neboť neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 probíhá odděleně od odstraňování materiálu kategorie 3. Podle názoru soudu se veřejné a komerční služby ZT nepřekrývají, zatímco v případu Altmark byla soukromému autobusovému podniku uložena celá řada závazků veřejné služby (např. pokud jde o počet zastávek a o jízdní řád). Tyto závazky pak výrazně měnily způsob poskytování související dopravní služby. Úhrady přeúčtovaných nákladů ve prospěch ZT tedy sloužily ke kompenzaci nákladů veřejné služby, která je poskytována mimo trh.
(66)
BVerwG dále zastává názor, že veřejnoprávní subjekt smí své úkoly, jež spadají do sféry obecného zájmu, plnit sám, aniž by byl nucen se obracet na soukromé poskytovatele služeb. S ohledem na judikaturu Soudního dvora v oblasti veřejných zakázek BVerwG konstatuje, že má veřejnoprávní subjekt právo se rozhodnout, zdali určitý úkol splní svými vlastními prostředky, nebo si tyto prostředky opatří na trhu (24).
5. VYJÁDŘENÍ STĚŽOVATELKY
5.1 První kritérium podle rozsudku Altmark
(67)
Stěžovatelka uvádí, že je-li udržována rezerva pro případ nákazy, pak se s ohledem na zásadu „znečišťovatel platí“ nejedná o službu obecného hospodářského zájmu ve smyslu čl. 106 odst. 2 SFEU.
(68)
Jakožto znečišťovatele lze snadno identifikovat zemědělce a jatka: zemědělci totiž profitují z účinného potírání nákaz zvířat, které mohou představovat riziko pro jejich stáda, a tedy jejich majetek. Jatka zase mohou díky rychlému a účinnému boji proti těmto nákazám vykonávat v běžném rozsahu svou podnikatelskou činnost.
(69)
Zásadu „znečišťovatel platí“ uznávají též příslušné německé zákony, v nichž jsou za znečišťovatele, kteří musí hradit náklady na neškodné odstranění daného materiálu, zpravidla označováni zemědělci a jatka (25).
5.2 Druhé kritérium podle rozsudku Altmark
(70)
Podle tvrzení stěžovatelky začalo sdružení ZT uvádět, že bylo udržováním rezervy pro případ nákazy pověřeno již od počátku, teprve poté, co byla zahájena řízení před vnitrostátními soudy a co své šetření zahájila i Komise. Předtím, než byly v roce 2010 změněny stanovy ZT, neexistovalo ani výslovné zadání, aby ZT takovou rezervu udržovalo, ani nebyly předem stanoveny parametry výpočtu vyrovnávací platby.
5.3 Třetí kritérium podle rozsudku Altmark
(71)
Stěžovatelka tvrdí, že zařízením na neškodné odstraňování těl zvířat nevznikaly v důsledku pověření udržovat rezervu pro případ nákazy žádné čisté náklady.
5.3.1 Rezerva pro případ nákazy je pokryta nevyužitou provozní kapacitou
(72)
Zařízení na neškodné odstraňování těl zvířat jsou podle tvrzení stěžovatelky v Německu provozována zpravidla 5 či 6 dní v týdnu v 2směnném provozu s tím, že odchylky činí +/- 5 %, měřeno v hodinách provozu. Vlivem sezónních výkyvů běží v době silné poptávky 3směnný provoz, který je v době slabé poptávky opět omezen na provoz 5denní ve 2 směnách. Böckenhoffův znalecký posudek (26) dokazuje, že díky třetí směně během týdne a dalším směnám o víkendech lze udržovat dostatečnou rezervu pro případ nákazy s cílem zvládnout v takovém případě vyšší přísun materiálu.
(73)
Potřebnou rezervu pro případ nákazy tedy lze pokrýt pomocí nevyužité provozní kapacity, která je dána při běžném provozu zařízení. Stěžovatelka zdůrazňuje, že se z uvedeného důvodu sama nikdy necítila nucena realizovat za účelem udržování dostatečné rezervy takového druhu další investice.
(74)
Uvádí dále, že je při plánování kapacit zařízení na neškodné odstraňování materiálu nutno zohlednit kapacity sousedních spolkových zemí. V případě propuknutí nákazy ve velkém měřítku lze totiž využít kapacity jiných spolkových zemí, aby bylo možno zvládnout krátkodobý nárůst potřeby kapacit. Převozu materiálu kategorie 1 a 2 nebrání žádné zákonné předpisy. Příslušné německé právní předpisy (27) naopak stanoví, že lze v případě nákazy využít kapacit sousedních území jakožto možnosti, která se nabízí při řešení nedostatečné zpracovatelské kapacity.
5.3.2 Celkové náklady lze financovat pravidelnými příjmy z poplatků
(75)
Podle údajů stěžovatelky jsou náklady na veškeré kapacity zpravidla financovány z příjmů z poplatků, jež podniku pověřenému neškodným odstraňováním materiálu kategorie 1 a 2 plynou z jeho běžné podnikatelské činnosti. Vzhledem k tomu, že jsou náklady na nevyužité provozní kapacity pevnou součástí nákladů daného provozního zařízení, lze je do výpočtu těchto poplatků zahrnout. Stěžovatelka přitom odkazuje mj. na rozsudek BVerwG (28), který specifikuje, že náklady na věcně opodstatněné kapacitní rezervy lze do poplatků započítávat.
(76)
V deseti z šestnácti spolkových zemí (Berlín, Braniborsko, Brémy, Dolní Sasko, Durynsko, Hamburk, Meklenbursko-Přední Pomořansko, Sasko-Anhaltsko, Severní Porýní-Vestfálsko a Šlesvicko-Holštýnsko) jsou neškodným odstraňováním materiálu kategorie 1 a 2 pověřeny výlučně podniky v soukromém vlastnictví. V některých z těchto spolkových zemí, např. v Dolním Sasku, Severním Porýní-Vestfálsku a Šlesvicku-Holštýnsku, se přitom nacházejí regiony se zvláště vysokým stavem hospodářských zvířat. V Bavorsku a Hesensku jsou tímto úkolem pověřeny podniky v soukromém vlastnictví jen zčásti.
(77)
Ve spolkových zemích, v nichž jsou neškodným odstraňováním vedlejších produktů živočišného původu pověřeny stěžovatelka či její podniky ve skupině, tedy v Durynsku, Meklenbursku-Předním Pomořansku a Sasku-Anhaltsku, stanovují maximální roční kapacitu, kterou je příslušné zařízení povinno udržovat, společně příslušný orgán a daný pověřený podnik. Tyto kapacity jsou pokládány za dostatečné na to, aby dokázaly v případě nákazy zvládnout vyšší poptávku. V některých soutěžích o veřejné zakázky v Severním Porýní-Vestfálsku je podle informací stěžovatelky rozsah rezervy pro případ nákazy uváděn v podmínkách soutěže. Jako příklad stěžovatelka uvádí soutěž o veřejnou zakázku v okrese Steinfurt, v níž byla výše této rezervy stanovena na 5 % stavu hospodářských zvířat za minulý rok. Poplatky za neškodné odstraňování materiálu jsou kalkulovány tak, aby byly celkové fixní náklady příslušných zařízení plně refinancovány z poplatků, jež jsou zemědělcům a jatkám fakturovány.
(78)
Praxe z ostatních spolkových zemí tedy podle tvrzení stěžovatelky ukazuje, že je celkové náklady zařízení na neškodné odstraňování materiálu - včetně nákladů na rezervu pro případ nákazy - možno plně financovat z příjmů z poplatků, takže není nutné, aby veřejný sektor hradil další vyrovnávací platby.
5.3.3 Skutečné použití úhrady přeúčtovaných nákladů ze strany ZT
(79)
Stěžovatelka uvádí, že ZT nepoužívá úhradu přeúčtovaných nákladů pouze k financování ztrát z běžného provozu, nýbrž i k financování ztrát z udržování nadměrných kapacit, jež jsou později využívány pro jiné účely než účely sdružení.
5.3.3.1 Využití údajné rezervy pro případ nákazy k plnění veřejné zakázky pro severní a střední Hesensko
(80)
Ze srovnání údajů o nevyužité kapacitě, jež ve svém posudku uvádí ústav Fraunhofer (29) a jež v nabídce do soutěže o veřejnou zakázku v severním a středním Hesensku v roce 2009 uvádí ZT, podle stěžovatelky vyplývá, že tato nevyužitá kapacita ZT v průběhu času zřetelně klesá: Zatímco podle posudku ústavu Fraunhofer činila tato nevyužitá kapacita (a tedy i údajně nezbytná rezerva pro případ nákazy) v roce 2005 ještě zhruba 50 % celkové kapacity, vyplývá z nabídky ZT pro severní a střední Hesensko, že do roku 2009 klesla na pouhých 35 %.
(81)
Za předpokladu, že bylo ZT skutečně pověřeno úkolem, aby udržovalo rezervu pro případ nákazy, a že přiměřenou výši této rezervy představuje 50 % průměrné kapacity ZT (jak konstatuje posudek ústavu Fraunhofer), pak by toto sdružení nebylo ani s to účastnit se soutěže o veřejnou zakázku v severním Hesensku, ani přebírat další závazky k neškodnému odstraňování materiálu v Bádensku-Württembersku.
(82)
Nicméně vzhledem k tomu, že ZT v uvedené soutěži v severním Hesensku danou zakázku skutečně získalo a že se zavázalo poskytovat další plnění v oblasti neškodného odstraňování materiálu, využilo ZT nutně část údajně nezbytné rezervy pro případ nákazy na svůj běžný provoz. Je tedy zřejmé, že z úhrady přeúčtovaných nákladů financovalo náklady na nevyužitou kapacitu, kterou nepotřebovalo k udržování uvedené rezervy.
5.3.3.2 Financování přebytečných nevyužitých kapacit
(83)
Stěžovatelka srovnává stávající nevyužitou kapacitu ZT s nevyužitými kapacitami, které jsou k dispozici v jiných spolkových zemích. Dospívá k závěru, že zohledníme-li různé stavy hospodářských zvířat, pak nevyužité kapacity ZT překračují nevyužité kapacity v jiných spolkových zemích, které jsou k dispozici jako rezerva pro případ nákazy, o čtyř- až pětinásobek. Přeúčtováváním nákladů jsou tedy financovány nevyužité kapacity, které jsou oproti praxi v jiných spolkových zemích výrazně vyšší nežli potřebná rezerva pro případ nákazy. Těchto nadměrných nevyužitých kapacit pak může ZT následně využít pro jiné účely, než jaké vymezují jeho stanovy, např. pro účast v soutěži o veřejnou zakázku v severním a středním Hesensku.
5.4 Čtvrté kritérium podle rozsudku Altmark
(84)
Stěžovatelka uvádí, že na rozdíl od praxe ve většině jiných spolkových zemí nezískalo ZT danou zakázku v rámci veřejné soutěže. Navíc nebyla provedena žádná analýza, která by porovnala náklady ZT s náklady průměrného, dobře řízeného podniku.
(85)
Přitom z právního hlediska nebránilo podle názoru stěžovatelky nic tomu, aby v Porýní-Falci soutěž o veřejnou zakázku proběhla.
5.5 Narušení hospodářské soutěže na cizích trzích ZT
5.5.1 V soutěži o veřejnou zakázku v severním a středním Hesensku podalo ZT nabídku pod úrovní skutečných nákladů
(86)
Podle stěžovatelky lze narušení hospodářské soutěže, které je důsledkem úhrady přeúčtovávaných nákladů, doložit na průběhu soutěže o veřejnou zakázku v severním Hesensku:
(87)
Před vypsáním soutěže byl neškodným odstraňováním materiálu kategorie 1 a 2 v tomto regionu pověřen podnik Tierbeseitigungsanlage Schäfer GmbH (dále jen „TBA Schäfer“), který je podnikem ve skupině stěžovatelky. V soutěži o veřejnou zakázku v roce 2009 se však podnik TBA Schäfer nemohl proti sdružení ZT prosadit. Zatímco sám totiž musel nabídku předložit na základě úplných nákladů, mohlo sdružení ZT nabídnout poplatky, které nedosahovaly úrovně nákladů, neboť část jeho nákladů na kapacitu již byla financována z úhrady přeúčtovávaných nákladů.
(88)
Další doklad toho, že sdružení ZT v soutěži o veřejnou zakázku v severním Hesensku podalo nabídku na cenu pod úrovní nákladů, vyplývá z porovnání s poplatky, které toto sdružení vybírá na svém spádovém území. Tento poplatek činí 328 EUR za tunu, zatímco v nabídce ve veřejné soutěži v severním Hesensku uvedlo ZT pouhých 208 EUR za tunu. Náklady na sběr materiálu se na obou územích nijak výrazně neliší, a proto není zřejmé, jak může ZT nabízet přesně tutéž službu v severním Hesensku za poplatky, které jsou zhruba o třetinu nižší než poplatky na jeho vlastním spádovém území.
(89)
Vzhledem k tomu, že nákladová základna podniku TBA Schäfer byla známa z dřívějších soutěží o veřejné zakázky, bylo pro sdružení ZT snadné podat nabídku na 208 EUR za tunu, tedy o pouhá 4 EUR nižší, než na kolik zněla nabídka podniku TBA Schäfer ve výši 212 EUR za tunu, a tím soutěž vyhrát.
5.5.2 Poplatky sdružení ZT za neškodné odstraňování materiálu kategorie 3 jsou pod úrovní skutečných nákladů
(90)
Stěžovatelka potvrzuje, že je v důsledku politiky paušálních cen, kterou ZT v Porýní-Falci sleduje, deformován ekonomický stimul k tomu, aby jatka oddělovala materiál kategorie 3 od materiálu kategorie 1 a 2. Značný objem materiálu kategorie 3, který by mohl být jinak zpracován na krmivo pro zvířata v zájmovém chovu, je tak odstraňován společně s méněcenným materiálem kategorie 1 a 2 (30).
(91)
Navíc je objem materiálu kategorie 3, který se vlivem cenové politiky sdružení ZT dostává mimo trh, vyšší, než předpokládala Komise ve svém předběžném posouzení trhu. V 33. bodu odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení je uvedeno, že k oddělování materiálu kategorie 3 dochází v Porýní-Falci v 72 % případů všech porážek. Tento údaj však vychází výlučně z počtu porážek. Pokud bychom zohlednili, že při porážce skotu vzniká materiálu kategorie 3 podstatně více nežli při porážce prasat, zjistili bychom, že je z něj oddělováno pouze 45 %. Narušení trhu v důsledku cenové politiky sdružení ZT je tedy ještě výraznější, než se doposud předpokládalo.
6. VYJÁDŘENÍ SDRUŽENÍ ZT
(92)
Vyjádření sdružení ZT je v relevantní argumentaci totožné s vyjádřením Německa, které je shrnuto v následujícím oddíle. V zájmu eliminace opakování proto není vyjádření sdružení ZT znovu reprodukováno.
7. VYJÁDŘENÍ NĚMECKA
(93)
Německo popírá, že by úhrada přeúčtovávaných nákladů, kterou stanovy sdružení ZT upravují, představovala nedovolenou podporu, neboť jsou naplněna kritéria z rozsudku ve věci Altmark. Podle Německa je tato podpora slučitelná s vnitřním trhem, neboť přeúčtovávané náklady nejsou vyšší nežli náklady na udržování rezervy pro případ nákazy a na sanaci starých provozů.
7.1 První kritérium podle rozsudku Altmark
(94)
Německo úvodem konstatuje, že udržování rezervy pro případ nákazy představuje službu obecného hospodářského zájmu. Tento argument opírá o skutečnost, že se v případě neškodného odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 jedná o povinnost obcí.
(95)
Tyto územní celky pověřily plněním této povinnosti sdružení ZT jakožto veřejnoprávní korporaci způsobilou k právům a povinnostem. Obecný hospodářský zájem spočívá v daném případě v tom, že neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 slouží ochraně lidského zdraví, což platí zejména v případě nákazy.
(96)
Proti sdružení ZT přitom nehovoří skutečnost, že jeho financování umožňovaly rovněž pokyny TSE a pokyny ke státní podpoře v zemědělství 2007-2013. Tyto předpisy totiž upravují pouze financování nákladů na neškodné odstraňování mrtvých těl zvířat (uhynulých hospodářských zvířat), neupravují však financování nákladů na udržování rezervy pro případ nákazy. V případě úhrady přeúčtovávaných nákladů se tedy ani nemůže jednat o kumulaci se schválenou státní podporou na testy TSE.
(97)
Navíc lze v případě neškodného odstraňování uhynulých hospodářských zvířat identifikovat jakožto znečišťovatele zemědělce, zatímco v případě nákladů na rezervu pro případ nákazy již není identifikace znečišťovatelů tak jednoznačná.
7.2 Druhé kritérium podle rozsudku Altmark
(98)
Podle tvrzení Německa je sdružení ZT neškodným odstraňováním vedlejších produktů živočišného původu pověřeno na základě TierNebGAG RP od roku 1979.
(99)
Stanovami sdružení, jež byly změněny dne 1. února 2010, byl určen rozsah potřebné rezervy pro případ nákazy a parametry výpočtu čistých nákladů. Základem pro tyto propočty byl posudek ústavu Fraunhofer.
(100)
Německo zdůrazňuje, že úhrady přeúčtovávaných nákladů, jež sdružení ZT od jeho členů plynuly, byly objektivně a transparentně stanoveny již před změnou stanov v roce 2010. Shromáždění členů ZT se zejména ve veřejném řízení usneslo na hospodářském plánu na uvedený rok ve formě stanov, které schválil dozorčí orgán a které byly zveřejněny v zemských věstnících Porýní-Falci a Hesenska a v úředním věstníku Sárska.
7.3 Třetí kritérium podle rozsudku Altmark
(101)
Podle názoru Německa je udržovaná rezerva pro případ nákazy nezbytná k zajištění ochrany lidského zdraví v případě, že by došlo k propuknutí nákazy.
7.3.1 Posudek o rozsahu rezervy pro případ nákazy
(102)
Rozsah rezervy pro případ nákazy je podle vyjádření Německa určen ve stanovách sdružení ve znění změn z 2. února 2010 na základě posudku ústavu Fraunhofer. Po zahájení řízení si Německo vyžádalo další znalecký posudek (31) Ústavu pro strukturální výzkum a plánování v intenzivních zemědělských oblastech (Institut für Strukturforschung und Planung in agrarischen Intensivgebieten) (dále jen „posudek ústavu ISPA pro Porýní-Falc“).
(103)
Posudek ústavu Fraunhofer odhaduje objem materiálu, s nímž je nutno počítat v případě různých scénářů, v nichž uvažuje i pravděpodobnost jejich naplnění. Posudek ústavu ISPA pro Porýní-Falc sleduje metodicky podrobný přístup, s jehož pomocí modeluje jednotlivé scénáře rozšíření nákazy kulhavky a slintavky nebo klasického moru prasat.
(104)
Obě studie dospěly k závěru, že stávající celkové kapacity sdružení ZT stačí na to, aby vedle běžného objemu jeho vlastního materiálu i materiálu cizího v průměrné výši 1 700 tun týdně dokázaly zpracovat i objemy, které jsou důsledkem jak krátkodobých, tak déle trvajících epidemií.
7.3.1.1 Krátkodobé epidemie
(105)
Z posudku ústavu ISPA pro Porýní-Falc podle názoru Německa vyplývá, že v případě krátkodobých epidemií, kdy je po dobu 2-5 dnů třeba počítat s až 200 tunami denně navíc, lze tento materiál vzniklý navíc zpracovat bez problémů. Zpracováván by byl společně s běžným objemem za využití stávající týdenní nevyužité kapacity až 1 523 tun ve 3směnném provozu po dobu 5 dnů, aniž by bylo zapotřebí organizovat mimořádné směny o víkendu.
(106)
I v případě epidemií, jež by zasahovaly větší části spádového území sdružení, se ukazuje, že by oněch 1 300 až 1 800 tun týdně navíc, které by vznikaly po dobu 8 týdnů, bylo možno zpracovat, pokud by byly zorganizovány směny o víkendu, a bylo by tak možno využít krátkodobě nevyužitých kapacit až 2 819 tun týdně (viz též tabulka 3 v oddílu 9.3.1).
7.3.1.2 Dlouhodobé epidemie
(107)
Tento scénář vychází ze situace, jež vyvstala v roce 2001 ve Velké Británii. Předpokládá, že na celém spádovém území sdružení vypukne nákaza slintavky a kulhavky a poraženo je 10 % zvířat. Podle scénáře by bylo nutno během 18 týdnů odstranit v průměru 1 300 tun týdně. Posudek ústavu ISPA pro Porýní-Falc podle názoru Německa ukazuje, že by zařízení ZT byla schopna dlouhodobě zpracovávat vedle běžného objemu rovněž tento objem, a to v 5denním 3směnném provozu (viz tabulka 3 v oddílu 9.3.1).
7.3.1.3 Závěry z předložených studií
(108)
Předložené studie podle názoru Německa dokládají, že celkové stávající kapacity v případě 5denního 3směnného provozu postačují na to, aby vedle běžného objemu zpracovaly i objemy vzniklé navíc v případě krátkodobých i déle trvajících epidemií. Přitom není podle většiny scénářů vůbec zapotřebí organizovat mimořádné směny, které přicházejí v úvahu ještě o víkendech v případě plného provozu po dobu 6-12 týdnů.
(109)
Studie vyvozují závěr, že má sdružení ZT v případě 5denního 3směnného provozu celkově dostatečnou kapacitu na to, aby dokázalo zpracovat běžný objem i materiál, s nímž je nutno počítat v případě déle trvajících epidemií. Aktuálně dostupnou celkovou kapacitu tedy nelze hodnotit jako předimenzovanou, nýbrž jako přiměřenou potřebám.
7.3.2 Náklady na rezervu pro případ nákazy
(110)
Propočty nákladů na rezervu pro případ nákazy, jež Německo předložilo, se řídí přístupem, který sleduje posudek ústavu Fraunhofer. Náklady na kapacitu jsou tedy mezi běžný provoz a rezervu rozděleny podle průměrného vytížení celkové kapacity, která je k dispozici v 5denním 3směnném provozu. Platí, že v průměru využívá ZT při běžném provozu svou celkovou kapacitu, kterou má k dispozici při 5denním 3směnném provozu, zhruba z 50 %.
(111)
Vzhledem k této vytíženosti je běžnému provozu a rezervě pro případ nákazy přiřazeno po zhruba 50 % nákladů na kapacitu na sběr a zpracování materiálu (32). Náklady na udržování uvedené rezervy tedy dosahují následující výše:
Tabulka 2
Náklady na rezervu pro případ nákazy v období 2000-2009 podle výpočtu Německa
(v EUR)
Náklady na rezervu pro případ nákazy
2000
2 250 106
2001
2 608 383
2002
3 163 429
2003
3 121 934
2004
3 133 539
2005
2 986 695
2006
2 793 466
2007
2 606 508
2008
2 507 167
2009
1 961 515
Průměr
2 784 282
(112)
Je nutno vzít v úvahu, že v letech 2000 a 2001 bylo rezervě pro případ nákazy přiřazeno jen zhruba 45 % nákladů na kapacitu a že v roce 2009 byla tato rezerva snížena o zhruba pětinu v důsledku přijetí zakázky pro severní a střední Hesensko. Za roky 1998 a 1999 není propočet nákladů na rezervu k dispozici.
7.3.3 Financování nákladů na rezervu pro případ nákazy z úhrad přeúčtovávaných nákladů
(113)
Úhrada přeúčtovávaných nákladů, která sdružení od jeho členů plyne, je podle vyjádření Německa za sledované období s výjimkou roku 2009 nižší, než kolik činí náklady na rezervu pro případ nákazy uvedené v tabulce 2. V roce 2009 se konečná výše úhrady těmto nákladům rovnala.
(114)
Německo uvádí, že náklady na udržování rezervy pro případ nákazy nejsou zakalkulovány do poplatku účtovaného uživatelům, neboť to neumožňuje zákon. Podle § 7 zákona Porýní-Falce o odvodech obcím (Kommunalabgabengesetz Rheinland-Pfalz, dále jen „KAG RP“) sice mohou územní korporace k pokrytí nákladů vybírat od uživatelů veřejných zařízení protiplnění v podobě poplatků, přitom však nesmí mezi plněním, jež dané zařízení poskytuje, a výší poplatku vznikat zjevný nepoměr. Podle § 8 KAG RP se náklady, z nichž se poplatky účtované uživatelům odvíjejí, počítají v souladu s podnikohospodářskými zásadami kalkulace nákladů. Podle vyjádření Německa lze však poplatky vybírat pouze za neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2, nikoli za udržování rezervy pro případ nákazy. Tato rezerva totiž není udržována v podobě protiplnění v zájmu jednotlivého poplatníka, nýbrž pro účely potírání budoucích rizik v zájmu veřejnosti.
7.3.4 Financování v jiných spolkových zemích
(115)
Na žádost Komise provedlo Německo celostátní průzkum praxe, jež panuje při určování a financování rezervy pro případ nákazy.
(116)
Odhlédneme-li od spádového území ZT, je ve všech spolkových zemích tato rezerva pokrývána z nevyužitých provozních kapacit, které jsou k dispozici přes týden a o víkendu. Podle Böckenhoffova znaleckého posudku nejsou zpravidla realizovány žádné další investice do kapacit, jež by měly sloužit potírání nákaz. Jako rezerva pro případ nákazy postačují stávající nevyužité kapacity z třetí směny přes týden a o víkendu. Nově se nyní používají alternativní metody výpočtu, jež se opírají o znalecké posudky (např. posudek ústavu ISPA pro Dolní Sasko (33)) nebo o dohody s příslušnými zájmovými skupinami. Zůstává však u základního poznatku Böckenhoffova znaleckého posudku, podle nějž není nutné, aby byly realizovány další investice do nevyužívaných kapacit.
(117)
Nevyužité provozní kapacity jsou financovány z poplatků nebo úplat (v závislosti na právní formě provozovatele). Klíč, podle nějž jsou tyto kapacity rozdělovány mezi neškodné odstraňování uhynulých zvířat a jateční odpad, je přitom upraven různým způsobem.
(118)
Pokud jde o podporu zemědělcům při neškodném odstraňování uhynulých zvířat podle pokynů TSE a podle pokynů ke státní podpoře v zemědělství 2007-2013, financuje většina spolkových zemí poplatky za neškodné odstraňování uhynulých zvířat z 67 % až 75 %.
a)
Bádensko-Württembersko a Severní Porýní-Vestfálsko: Majitelé zvířat hradí 25 % nákladů na zpracování materiálu. Zbylých 75 % nákladů na zpracování a 100 % nákladů na sběr je financováno z prostředků veřejného sektoru (okresů a spolkových zemí).
b)
Sasko-Anhaltsko, Durynsko a Braniborsko: Majitelé zvířat hradí 25 % nákladů na sběr a 33 % nákladů na zpracování materiálu. Zbylou část (75 % nákladů na sběr a 67 % nákladů na zpracování) hradí veřejný sektor.
c)
Bavorsko, Porýní-Falc a Sársko: Na úhradě nákladů na sběr se po jedné třetině podílejí okresy, fond pojištění Tierseuchenkasse a spolková země. Náklady na zpracování financují z 66 % veřejný sektor, z 25 % majitelé zvířat a z 8 % Tierseuchenkasse.
d)
V Sasku se na financování nákladů na sběr a zpracování podílí z 25 % majitelé zvířat, z 8 % Tierseuchenkasse a z 66 % veřejný sektor.
e)
V Dolním Sasku se na financování nákladů na sběr a zpracování podílí z 60 % Tierseuchenkasse a ze 40 % veřejný sektor. 25 % nákladů na zpracování přeúčtovává Tierseuchenkasse majitelům zvířat.
f)
Ve Šlesvicku-Holštýnsku hradí náklady na sběr i zpracování ze 100 % Tierseuchenkasse.
g)
V Meklenbursku-Předním Pomořansku hradí náklady na sběr a zpracování ze 100 % majitelé zvířat.
(119)
Z tohoto přehledu podle názoru Německa vyplývá, že je nepodstatné, zdali jsou náklady na rezervu pro případ nákazy zakalkulovány do poplatků a úplat, nebo zdali jsou tyto náklady financovány prostřednictvím přeúčtovávání nákladů, jako je tomu v případě Porýní-Falce. Rozhodující je, kdo tyto náklady skutečně hradí. Ukazuje se tak, že velkou část nákladů na rezervu financuje veřejný sektor prostřednictvím podpory poskytované podle pokynů TSE či pokynů ke státní podpoře v zemědělství 2007-2013.
7.4 Čtvrté kritérium podle rozsudku Altmark
(120)
Německo zastává názor, že právo Unie nestanoví povinnost otevírat prostřednictvím veřejných soutěží trh neškodného odstraňování materiálu kategorie 1 a 2. Uvedené potvrdil rovněž Soudní dvůr (34).
7.5 Žádné narušení hospodářské soutěže na trzích mimo sdružení ZT
(121)
Německo je toho názoru, že v tomto případě k narušení hospodářské soutěže na trzích nedošlo.
7.5.1 Neškodné odstraňování volných komodit prostřednictvím sdružení ZT bez křížových dotací
(122)
Německo se domnívá, že v případě materiálu kategorie 3 nedošlo využitím přeúčtovávání nákladů ze strany sdružení ZT k narušení hospodářské soutěže, neboť se nejedná o křížovou dotaci:
a)
Z ročních uzávěrek sdružení ZT jasně vyplývá, že ze zpracování odděleného materiálu kategorie 3 sdružení ZT již léta získává značné příspěvky na úhradu, čímž je křížová dotace vyloučena.
b)
Je-li materiál kategorie 3 dodáván spolu s materiálem kategorie 1 a 2, započítají se směsi (podle váhy) do poplatků již předem. To znamená, že do výše poplatků stanovené pravidly pro poplatky jsou již předem zahrnuty vypočítané objemy smíchaného materiálu dané kategorie.
(123)
Neexistuje žádný podklad pro tvrzení hlavní stěžovatelky, že z důvodu cenové politiky sdružení ZT se odděluje pouze 45 % materiálu kategorie 3. Sdružení ZT nikdy nezpracovalo tak velké objemy materiálu kategorie 3, což by potvrdil i náhled do příslušných statistických údajů. V případě roku 2009 lze potvrdit míru oddělení ve výši 72 %, kterou Komise uvedla při zahájení řízení.
(124)
Kromě toho lze ještě také poukázat na to, že ve spádové oblasti sdružení probíhá 85 % porážek v šesti podnicích, které oddělování materiálu provádějí v co nejširším rozsahu. Stěžovatelka v těchto podnicích pracuje a dostává od nich oddělený materiál kategorie 3. Stěžovatelka má tak přístup k trhům s materiálem kategorie 3 a má na těchto trzích velmi vysoký podíl.
7.5.2 Vypsání soutěže o veřejnou zakázku v severním a středním Hesensku
(125)
Skutečnost, že sdružení ZT v severním a středním Hesensku požaduje jinou úhradu než ve spádové oblasti sdružení, ještě není důvodem k narušení hospodářské soutěže. Rozdíly ve financování lze vysvětlit na základě rozdílných zákonných požadavků pro jejich výpočet. V Německu je neškodné odstraňování vedlejších produktů živočišného původu kategorie 1 a 2 podle § 3 odst. 1 TierNebG v zásadě povinností příslušných územních korporací v souladu s právními předpisy spolkové země. Financování může být proto v jednotlivých předpisech na spolkové či obecní úrovni upraveno rozdílně.
(126)
Pokud vedlejší produkty živočišného původu neodstraňuje subjekt, který je za to ze zákona odpovědný, ale někdo třetí, na něhož byla tato povinnost přenesena (jako v severním a středním Hesensku), pak by se předpisy pro výpočet neřídily podle právě platného zákona o obecních poplatcích, nýbrž podle „Pokynů pro stanovení cen na základě vlastních nákladů (Leitsätzen für die Preisermittlung aufgrund von Selbstkosten, dále jen „LSP“) (35).
(127)
Zejména pokud jde o výši úrokových nákladů, které lze započítat do poplatků či úplat, existují velké rozdíly mezi KAG RP a LSP, které se vztahují na sdružení ZT, neboť sdružení ZT své investice financovalo velkou měrou prostřednictvím úvěrů, za něž každý rok platí úroky v nezanedbatelné výši.
(128)
Zatímco podle § 8 KAG PR mohlo sdružení ZT tyto skutečné úrokové náklady započítat do výpočtu poplatků, dovoloval LPS u úplat v severním a středním Hesensku stanovit pouze vypočítané úroky vzhledem k průměrné hodnotě kapitálu nutného pro provoz podniku. Tím bylo znemožněno další přepočítávání veškerých vzniklých úrokových plateb.
(129)
Rovněž stížnost stěžovatelky, že ve veřejné soutěži v severním a středním Hesensku nezískal podnik TBA Schäfer veřejnou zakázku kvůli křížové dotaci udělené prostřednictvím přeúčtovávání nákladů, postrádá jakékoli zdůvodnění. Vyšší nabídku podniku TBA Schäfer lze vysvětlit tak, že podnik TBA Schäfer odhadl příliš nízké produkční výnosy a musí dodatečně platit vyšší administrativní náklady a vyšší úhrady přeúčtovávaných nákladů v rámci skupiny. Sdružení ZT naopak odhadlo výši produkčních výnosů správně, a protože není součástí koncernu, nemusí odvádět žádné podnikové úhrady přeúčtovávaných nákladů v rámci skupiny.
7.6 Sanace starých provozů
(130)
Německo uvádí, že část úhrady přeúčtovávaných nákladů, jež sdružení ZT dostává, slouží k pokrytí nákladů na sanaci dvou starých lokalit, Sprendlingen-Gensingen a Sohrschied.
(131)
Na obou lokalitách došlo v důsledku nasazení uhlovodíku ze strany bývalých majitelů či provozovatelů k znečištění půdy a podzemních vod. Obě lokality přešly do vlastnictví sdružení ZT při jeho založení v roce 1979.
(132)
Sdružení ZT mělo povinnost odstranit znečištění na základě sanačních rozhodnutí krajského úřadu v Koblenci ze dne 21. dubna 1997 a 31. března 1998. Na základě dodatečného rozhodnutí dne 13. července 2001 došlo k uložení ještě dalších podmínek týkajících se závazku sanace lokality Sprendlingen-Gensingen. Náklady na sanaci u obou lokalit činily v období 1998-2010 celkem 2 413 049 EUR.
7.6.1 Lokalita Sprendling-Gensingen
(133)
Německo uznává, že v souladu se sanačním rozhodnutím ze dne 31. března 1998 sdružení ZT v podstatě ručí za náklady na sanaci lokality Sprendlingen-Gensingen. Z hlediska pravidel pro státní podporu však nelze ospravedlnit, aby za náklady na sanaci v plné výši ručilo pouze sdružení ZT, neboť podle novější německé judikatury by neomezené ručení vedlo k nerovnému zacházení v porovnání se soukromými podniky.
(134)
Po rozhodnutí Spolkového ústavního soudu (Bundesverfassungsgericht) ze dne 16. února 2000 (36) by podle vnitrostátního práva soukromý podnik ručil pouze v míře, která je pro něj únosná. Tato míra je podle Spolkového ústavního soudu naplněna, když ručení překročí hodnotu pozemku. Ručení, které tuto míru překročí, nelze považovat za přiměřené stanovení obsahu a mezí za účelem ochrany vlastnictví zaručené v čl. 14 odst. 2 druhé větě německé ústavy. Sdružení ZT se však coby právnická osoba veřejného práva nemůže odvolávat na práva, která podle německé ústavy přísluší soukromým osobám, a proto se na něj toto omezení míry ručení nevztahuje.
(135)
Podle Německa vykazuje stará lokalita Sprendlingen-Gensingen zápornou tržní hodnotu, jelikož se rozvaha ze dne 31. prosince 2009 opírá o odhadovanou účetní hodnotu ve výši 128 500 EUR, ale náklady na sanaci, jejichž celková částka dosáhla mezitím výše 1 542 316 EUR, tuto hodnotu překročily. Tím byla uvedená míra ručení překročena.
(136)
Financování nákladů na sanaci překračující míru ručení prostřednictvím přeúčtovávání nákladů je třeba považovat za slučitelnou státní podporu podle bodu 132 pokynů pro poskytování státní podpory v oblasti ochrany životního prostředí, neboť soukromé podniky musí ručit pouze za náklady na sanaci do výše tržní hodnoty pozemku.
7.6.2 Lokalita Sohrschied
(137)
Ačkoli bylo sdružení ZT coby znečišťovatel zavázáno k ručení sanačním rozhodnutím ze dne 21. dubna 1997, má Německo pochybnosti, zda by podle německého práva bývalo bylo sdružení ZT povinno převzít náklady za sanaci škod, které byly způsobeny bývalým vlastníkem či provozovatelem. Tyto skutečnosti jsou však staré více než 30 let, a proto se již otázky týkající se ručení nedají zodpovědět jednoznačným způsobem.
(138)
Německo má za to, že přeúčtovávání nákladů v rozsahu, v jakém přispívá na náklady na sanaci lokality Sohrschied, představuje slučitelnou formu státní podpory podle pokynů pro poskytování státní podpory v oblasti ochrany životního prostředí, protože sdružení ZT nebylo sanací vázáno.
(139)
Dalším argumentem Německa je, že také lokalita Sohrschied vykazuje zápornou tržní hodnotu, a proto je i v tomto případě již uvedená míra ručení překročena.
8. HODNOCENÍ OBECNÝCH PŘEDPOKLADŮ EXISTENCE STÁTNÍ PODPORY PODLE ČL. 107 ODST. 1 SFEU (BEZ OHLEDU NA KRITÉRIA PODLE ROZSUDKU VE VĚCI ALTMARK)
(140)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
8.1 Přeúčtovávání nákladů financované ze státních prostředků
(141)
Německo nepopírá, že se v případě úhrad přeúčtovaných nákladů ze strany členů sdružení ZT jedná o státní prostředky. Členové sdružení ZT jsou okresy a města v Porýní-Falci, v Sársku a Hesensku. Od roku 1979 vybírá sdružení ZT od svých členů na základě správních aktů úhradu přeúčtovaných nákladů, a proto se toto opatření rovná přímému převodu státních prostředků. Protože se jedná o správní akty, jsou úhrady přeúčtovaných nákladů přičitatelné státu.
8.2 Hospodářské zvýhodnění sdružení ZT
(142)
Příjemce podpory musí být nejprve podnikem. Pojem „podnik“ zahrnuje jakýkoli subjekt vykonávající hospodářskou činnost nezávisle na právním postavení tohoto subjektu a způsobu jeho financování. Tato definice se vztahuje jak na soukromé, tak na veřejné podniky (37). Hospodářskou činnost představuje jakákoli činnost spočívající v nabízení zboží nebo poskytování služeb na daném trhu, a to zpravidla za úplatu (38). Sdružení ZT je podnikem, neboť nabízí služby na odstranění určitých vedlejších produktů živočišného původu za úplatu.
(143)
Úhrady přeúčtovávaných nákladů v zásadě přinášejí sdružení ZT ekonomickou výhodu, neboť snižují jeho běžné výdaje a není za ně poskytováno žádné přiměřené protiplnění. Německo však uvádí, že tyto úhrady měly pouze kompenzovat náklady, jež sdružení ZT vznikaly ze závazku udržovat rezervu pro případ nákazy, a že sdružení přitom žádná ekonomická výhoda nevznikala.
(144)
V rozsudku ve věci Altmark Soudní dvůr konstatoval, že kompenzace za plnění závazků veřejné služby nepředstavuje státní podporu, tj. nepřináší příjemci výhodu, jsou-li kumulativně splněna určitá kritéria (39).
(145)
Vzhledem k významu, jaký rozsudek ve věci Altmark pro tento případ má, je argumentace Německa, podle níž jsou kritéria z tohoto rozsudku splněna, předmětem samostatného a podrobného posouzení v oddílu 9.
8.3 Narušení hospodářské soutěže a dopad na obchod mezi členskými státy
(146)
Německo zastává názor, že trh neškodného odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 ze spádového území není otevřen hospodářské soutěži, takže lze narušení hospodářské soutěže i ovlivnění obchodu mezi členskými státy vyloučit.
(147)
Komise úvodem konstatuje, že je neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 předmětem regionálního monopolu. Nicméně většina příslušných územních korporací tento monopol zadává v podobě soutěží o veřejné zakázky, a daný trh tedy je tedy předmětem hospodářské soutěže. Potvrzením této skutečnosti je v daném případě soutěž o veřejnou zakázku vypsaná v severním a středním Hesensku.
(148)
V souladu s rozhodnutím Komise ze dne 23. února 2011 o státní podpoře Německa pro podniky Bahnen der Stadt Monheim (BSM) a Rheinische Bahngesellschaft (RBM) v rámci dopravního svazu Verkehrsverbund Rhein Ruhr C 58/06 (ex NN 98/05) (40) je Komise toho názoru, že je trh neškodného odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 otevřen hospodářské soutěži. Územním korporacím, jež jsou neškodným odstraňováním materiálu kategorie 1 a 2 pověřeny, dávají právo Unie i vnitrostátní právní předpisy možnost volby, zdali na uvedeném trhu vyhledají prostřednictvím veřejné soutěže vhodného dodavatele, jehož tímto úkolem pověří, nebo zdali se o tuto činnost postarají samy v rámci interního řešení (41). Bez ohledu na argumentaci Německa, podle níž sdružení ZT splňuje kritéria pro interní zadání předmětných činností (42), tak úhrada přeúčtovávaných nákladů posiluje finanční pozici ZT oproti jiným potenciálním dodavatelům. Vzhledem k tomu, že se soutěží o veřejné zakázky mohou ucházet dodavatelé ze všech členských států, může tato úhrada rovněž ovlivňovat obchod mezi členskými státy.
(149)
Rovněž ekonomické výhody, jež z úhrady přeúčtovávaných nákladů plynou, mohou posilovat postavení ZT na trzích, na nichž toto sdružení přímo konkuruje jiným dodavatelům (neškodné odstraňování materiálu kategorie 3, soutěž o veřejnou zakázku na neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 v severním a středním Hesensku).
8.4 Předběžný závěr o existenci podpory
(150)
Úhrada přeúčtovávaných nákladů naplňuje znaky veřejné podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. V následujícím oddílu je důkladnému zkoumání podrobena argumentace Německa, podle níž jsou naplněny podmínky podle rozsudku ve věci Altmark.
9. POSOUZENÍ KRITÉRIÍ PODLE ROZSUDKU VE VĚCI ALTMARK V RÁMCI ČL. 107 ODST. 1 SFEU
9.1 První kritérium podle rozsudku Altmark
(151)
Podle prvního kritéria uvedeného rozsudku musí být příjemce skutečně pověřen výkonem závazků veřejné služby a tyto závazky musí být jasně definovány.
(152)
Úvodem je třeba upřesnit, že pro účely posouzení je nutno rozlišovat mezi obdobím let 1979-2008 a 2009-2011.
(153)
Před změnou svých stanov, k níž došlo 2. února 2010 se zpětnou účinností k 1. lednu 2009, bylo ZT pověřeno pouze všeobecně neškodným odstraňováním materiálu kategorie 1 a 2. Původní stanovy mu neukládaly žádnou povinnost udržovat rezervu pro případ nákazy, takže nebyl dán ani jednoznačně vymezený závazek udržovat rezervu pro případ nákazy ve smyslu prvního kritéria Altmark.
(154)
Na základě změny stanov je nyní sdružení ZT kromě závazku neškodně odstraňovat materiál kategorie 1 a 2 též výslovně uložen závazek udržovat rezervu pro případ nákazy.
(155)
Komise v další argumentaci prokáže, že ani existencí závazku ZT provádět neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2, ani existencí závazku téhož sdružení udržovat rezervu pro případ nákazy nelze odůvodnit úhradu přeúčtovávaných nákladů jakožto vyrovnávací platbu státu ve smyslu prvního kritéria Altmark.
9.1.1 Závazek provádět neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2
9.1.1.1 Neexistence služby obecného hospodářského zájmu
(156)
Podle názoru BVerwG představuje neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 na základě nařízení (ES) č. 1069/2009 a § 3 odst. 1 TierNebG závazek veřejné služby, a tedy službu obecného hospodářského zájmu. BVerwG přitom přikládá zvláštní význam skutečnosti, že se v případě neškodného odstraňování materiálu podle německého práva jedná o povinnost veřejného sektoru, a vychází z toho, že ZT jedná v tomto ohledu na základě přenesení veřejné pravomoci. BVerwG je toho názoru, že tento závazek veřejné služby zahrnuje též udržování rezervy pro případ nákazy (43).
(157)
Německo tento názor sdílí a uvádí dále, že neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 a udržování rezervy pro případ nákazy slouží ochraně lidského zdraví.
(158)
Vzhledem k tomu, že se u neškodného odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 jedná o závazek veřejné služby, má podle názoru BVerwG a Německa úhrada přeúčtovávaných nákladů své odůvodnění, neboť se jedná o státní vyrovnávací platbu, jež má kompenzovat náklady, které sdružení ZT z těchto závazků plynou.
(159)
Jak se uvádí rovněž v bodu 13 rámce Evropské unie pro státní podporu ve formě vyrovnávací platby za závazek veřejné služby (dále jen „rámec k vyrovnávacím platbám) (44), mají členské státy podle ustálené judikatury Soudního dvora velký prostor k vlastnímu uvážení otázky, které druhy plnění lze pokládat za služby obecného hospodářského zájmu, ledaže se jedná o odvětví, pro něž platí příslušné zvláštní předpisy Unie.
(160)
Soudní dvůr ve své judikatuře zdůraznil, že je obecný hospodářský zájem dán pouze v případě, pokud se tento zájem zvláštní měrou odlišuje od zájmu na jiných činnostech hospodářského života (45).
(161)
Ve věci GEMO se poté Soudní dvůr zabýval otázkou, zdali mají zemědělci a jatka nést veškeré náklady na neškodné odstraňování uhynulých hospodářských zvířat a jatečního odpadu, nebo zdali smí část těchto nákladů převzít stát s odůvodněním, že se jedná o službu obecného hospodářského zájmu. V příslušném rozsudku Soudní dvůr konstatoval, že mají veškeré náklady hradit sami zemědělci a jatka (46).
(162)
Soudní dvůr konstatoval, že finanční zátěž, která tímto neškodným odstraňováním uhynulých hospodářských zvířat a jatečního odpadu vzniká, představuje nákladový faktor, který je s hospodářskou činností zemědělců a jatek nevyhnutelně spojen. V důsledku činností, jež tyto podniky vykonávají, vznikají nepoužitelné a především pro životní prostředí škodlivé produkty a rezidua, které je jejich původce povinen neškodně odstranit.
(163)
Vlivem zásahů státních subjektů, jejichž cílem je zemědělce a jatka této zátěže zprostit, tak vzniká ekonomická výhoda, která může narušit hospodářskou soutěž. Přestože stát při úhradě těchto nákladů na odstraňování materiálu sleduje cíl na poli veřejného zdraví, nemění to nic na existenci ekonomického zvýhodnění zemědělců a jatek. Ustanovení čl. 107 odst. 1 SFEU totiž podle ustálené judikatury nerozlišuje podle důvodů a cílů státních intervenčních opatření, nýbrž podle jejich účinků (47).
(164)
Pokyny Společenství týkající se státní podpory na testy TSE, uhynulá zvířata a jateční odpad (C 324/2002, s. 2) (do roku 2006), bod 27 a 37, a dále pokyny Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2007-2013 (C 319/2006, s. 1), oddíl V.B.4, rovněž potvrzují, že o náležitou likvidaci uhynulého dobytka jsou povinni se postarat příslušní majitelé, resp. výrobci vedlejších produktů živočišného původu a že podle zásady „znečišťovatel platí“ musí hradit náklady na tuto likvidaci. Výjimkou z tohoto pravidla jsou podle těchto dokumentů státní podpory, které jsou přípustné pouze ve zvláštních situacích (zejména v případě uhynulých zvířat).
(165)
Principiální platnost zásady „znečišťovatel platí“ potvrzují též právní předpisy spolkové země Porýní-Falc. Podle § 4 odst. 1 TierNebGAG lze náklady na odstraňování materiálu a související postupy uložit majitelům zvířat.
(166)
Z judikatury Soudního dvora, z nařízení (ES) č. 1069/2009, pokynů TSE a pokynů ke státní podpoře v zemědělství 2007-2013 vyplývají pro tento konkrétní případ následující závěry:
(167)
Za prvé je třeba konstatovat, že z hlediska existence služby obecného hospodářského zájmu není rozhodující, zdali členský stát definuje danou službu jako povinnost obcí. Je-li určitá služba prohlášena za povinnost obce, odpovídá tento akt přiznání výlučného práva. Pokud by byl správný právní názor BVerwG, mohl by členský stát prohlásit za povinnost obcí libovolnou službu, kterou by tak ustavil jako službu obecného hospodářského zájmu. Takovýto výklad by však odebral veškerý „effet utile“ ustanovení článku 106 SFEU, jehož smysl a účel spočívá právě v tom, aby vyrovnávací platby bylo možno poskytovat pouze tehdy, jedná-li se o službu obecného hospodářského zájmu.
(168)
Podle názoru Komise je nutno rozlišovat mezi přiznáním výlučného práva na straně jedné a klasifikací určité služby jakožto služby obecného hospodářského zájmu na straně druhé.
(169)
Přiznání výlučného práva na neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 může být omezením volného pohybu služeb podle článku 56 SFEU. Takovéto omezení lze na základě článku 52 ve spojení s článkem 62 SFEU odůvodnit ochranou veřejného zdraví. Tím, že Německo a Porýní-Falc stanoví, že je na poli neškodného odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 odpovědný za určitý region vždy jen jeden podnik, chtějí zajistit, aby tento podnik podléhal zvlášť intenzivnímu dohledu, a zabezpečit tak ochranu veřejného zdraví.
(170)
Opatření, jež slouží ochraně veřejného zdraví, však není automaticky službou ve všeobecném veřejném zájmu; v tomto bodu Komise zastává odlišný názor než Německo a BVerwG.
(171)
Komise tedy nezpochybňuje, že se v případě neškodného odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 jedná o odstraňování odpadu, který svými vlastnostmi představuje zvláštní riziko pro zdraví. Nařízení (ES) č. 1069/2009 proto upravuje přísný systém kontroly zařízení, která odstraňování tohoto odpadu provádějí. Z plnění těchto předpisů vznikají těmto zařízením zajisté i náklady navíc, které však lze zakalkulovat do jejich poplatků a úplat.
(172)
Neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 se v tomto ohledu neliší od odstraňování jiných druhů odpadu, který svými vlastnostmi představuje zvláštní zdravotní riziko. Náklady na neškodné odstraňování těchto odpadů musí obvykle hradit jejich původci, a nikoli veřejnost.
(173)
Obsahem služby je v daném případě neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2. Komise tedy musí přezkoumat, zdali se tato služba zvláštní měrou odlišuje od jiných činností hospodářského života, takže je předmětem obecného zájmu, a nikoli jen zájmu hospodářských subjektů, které z ní mají prospěch.
(174)
Podle názoru Komise se neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 svým obsahem od jiných činností hospodářského života v zásadě neliší. Z tohoto důvodu jej tak nemůže posoudit jako službu obecného hospodářského zájmu.
(175)
Přísná kontrola, kterou předepisuje nařízení (ES) č. 1069/2009, tedy - na rozdíl od názoru BVerwG - nevede k tomu, že je nutno toto neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 pokládat za službu obecného hospodářského zájmu.
(176)
Dále platí, že je toto odvětví regulováno právem Unie. Jeho předpisy zejména stanoví, že náklady na neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 mají hradit znečišťovatelé. Není tedy dán důvod pro to, aby část těchto nákladů přebírala veřejnost, jak konstatoval Soudní dvůr v rozsudku ve věci GEMO (48). Na základě této zvláštní úpravy v právu Unie již není dán prostor pro vnitrostátní právní předpisy, které neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 posuzují odchylně od práva Unie jako službu obecného hospodářského zájmu. Z uvedeného důvodu nelze danou činnost charakterizovat jakožto službu obecného hospodářského zájmu.
(177)
Pokud jde v neposlední řadě o argument Německa, podle nějž slouží neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 ochraně lidského zdraví, budiž ještě jednou odkázáno na rozsudek ve věci GEMO, v němž Soudní dvůr konstatuje, že se čl. 107 odst. 1 SFEU netáže po důvodech a cílech státních intervencí, nýbrž tyto definuje na základě jejich účinků.
(178)
Z uvedeného vyplývá, že náklady, jež vyplývají z regulatorních předpisů pro výkon činnosti, např. - jako v tomto případě - z přísných předpisů o neškodném odstraňování materiálu kategorie 1 a 2, má hradit v zásadě hospodářský subjekt, kterou danou činnost vykonává. Cíl ochrany lidského zdraví se odráží jednak ve vymezení důvodů pro poskytnutí výlučného práva s ohledem na volný pohyb služeb, jednak ve vymezení důvodů pro poskytnutí státní podpory zemědělcům, které jsou slučitelné se společným trhem.
(179)
Z uvedených důvodů zastává Komise názor, že neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 nemůže Německo posuzovat jako službu obecného hospodářského zájmu.
9.1.1.2 Podpůrná argumentace: Vyrovnávací platby nejsou v žádném případě zapotřebí
(180)
Komise podpůrně poukazuje na to, že imanentní součástí prvního kritéria podle rozsudku ve věci Altmark je též posouzení toho, je-li nezbytné za určitou službu obecného hospodářského zájmu hradit vyrovnávací platbu. I kdyby tedy neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 službu obecného hospodářského zájmu představovalo, je nutno vyrovnávací platbu přezkoumat z hlediska její nezbytnosti.
(181)
Německo a BVerwG ve své argumentaci přehlížejí skutečnost, že Soudní dvůr v rozsudku ve věci GEMO ozřejmil, že závazky, jež převzaly podniky pověřené neškodným odstraňováním materiálu kategorie 1 a 2, nejsou důvodem pro to, aby náklady, jež z těchto závazků plynou, kompenzoval stát v podobě vyrovnávacích plateb. Veškeré náklady z neškodného odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 musí hradit znečišťovatelé, neboť se jedná o náklady, jež jsou nevyhnutelně spjaty s hospodářskou činností zemědělců a jatek.
(182)
Podle rozhodnutí Soudního dvora nejsou dány důvody pro to, aby byly náklady z tohoto závazku plynoucí kompenzovány státní vyrovnávací platbou, neboť tyto náklady mají hradit znečišťovatelé.
(183)
Z přísné kontroly, kterou ukládá nařízení (ES) č. 1069/2009, tedy nelze - na rozdíl od názoru BVerwG - odvodit, že je náklady na neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 možné pokrývat státními vyrovnávacími platbami.
(184)
Uvedené znamená, že z pouhé existence závazků veřejné služby nelze odvodit, že by byl dán důvod pro státní vyrovnávací platbu ke kompenzací nákladů, jež z těchto závazků vznikají.
(185)
Podle názoru Komise nemůže Německo obhajovat úhradu přeúčtovávaných nákladů jako státní vyrovnávací platbu za náklady, jež sdružení ZT vznikají ze závazku neškodně odstraňovat materiál kategorie 1 a 2, neboť podle zásady „znečišťovatel platí“ musí být veškeré náklady pokryty z poplatků, které ZT od znečišťovatelů vybírá.
9.1.2 Udržování rezervy pro případ nákazy
(186)
K otázce, lze-li rezervní kapacitu - posuzujeme-li ji izolovaně - klasifikovat jako službu obecného hospodářského zájmu, je nutno uvést následující. Podle německých právních předpisů musí podnik, který má na neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 územní monopol, zajistit, aby byl schopen zvládnout i vyšší přísun materiálu v případě nákazy. Jak vyplývá ze srovnávacího přehledu situace v šestnácti spolkových zemích, jejž předložilo Německo, je uvedená nutnost ve všech regionech mimo spádové území ZT řešena tím způsobem, že dané podniky využívají svých zařízení ve třísměnném provozu a o víkendech a že materiál převážejí v případě potřeby do jiných spolkových zemí. V důsledku závazku udržovat rezervu pro případ nákazy tedy nevznikají žádné náklady navíc, neboť tuto rezervu lze pokrýt z nevyužitých provozních kapacit, které jsou již k dispozici.
(187)
I kdyby měly náklady navíc vzniknout, musely by být přeúčtovány na zemědělce a jatka, neboť se zvládání vyššího přísunu materiálu v období nákazy promítá do nákladů, jež jsou s provozováním zařízení na neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 zpravidla spojeny.
(188)
Přitom není podstatné, že vlastníci, tj. územní korporace, aktem přenesení pravomocí uloží podniku, který jim patří, povinnost, aby takovou rezervu pro případ nákazy udržoval. Jsou totiž dány dva důvody, pro něž udržování rezervy pro případ nákazy nelze jako službu obecného hospodářského zájmu posoudit.
(189)
V případě, že nevyužité provozní kapacity, z jejichž udržování nevznikají žádné dodatečné náklady, nepostačují na vytvoření předepsané rezervy pro případ nákazy, takže ze závazku tuto rezervu udržovat vznikají další investiční náklady, je třeba tyto náklady v souladu se zásadou „znečišťovatel platí“ hradit z poplatků či úplat. V tomto bodu neexistuje rozdíl vůči argumentům ohledně odstraňování jiných druhů odpadu (viz podrobně body odůvodnění (156) až (185)).
(190)
V případě, že jsou udržovány větší nevyužité kapacity, než kolik jich je pro případ nákazy skutečně zapotřebí, není na udržování takto nadbytečné nevyužité kapacity dán žádný zájem veřejnosti.
(191)
V této souvislosti zastává BVerwG názor, že je z hlediska posouzení udržování rezervní kapacity nepodstatné, zdali ZT udržuje kapacity příliš velké, které skutečně nejsou vůbec zapotřebí. Rozhodnutí, zdali tyto nadměrné kapacity financovat, nebo zda prosazovat jejich redukci, je podle názoru BVerwG výlučně věcí územních korporací, neboť jde o jejich politickou odpovědnost, nikoli o právní úpravu státních podpor (49). S tímto argumentem nelze souhlasit, neboť zcela nepotřebné kapacity opravdu nemohou sloužit zájmům veřejnosti.
(192)
Jak ještě podrobněji rozvádí oddíl 9.3, z uvedené argumentace pro daný případ ZT vyplývá závěr, že předepsanou rezervu pro případ nákazy lze vytvořit ze stávajících nevyužitých provozních kapacit a že pro vyrovnávací platbu tak není v žádném případě dán důvod.
(193)
Z uvedených důvodů zastává Komise názor, že jako službu obecného hospodářského zájmu nelze posoudit ani závazek udržovat rezervu pro případ nákazy. Podpůrně vyslovuje Komise názor, že úhrady přeúčtovávaných nákladů nelze v žádném případě odůvodnit tím, že se jedná o státní vyrovnávací platby.
9.1.3 Neškodné odstraňování materiálu kategorie 3
(194)
Vzhledem k tomu, že ZT není pověřeno neškodným odstraňováním materiálu kategorie 3, nelze tuto činnost již z tohoto důvodu posoudit jako službu obecného hospodářského zájmu. Takovéto posouzení by neobstálo ani z důvodů uvedených v bodu 9.1.1.
9.1.4 Shrnutí
(195)
První kritérium z rozsudku ve věci Altmark tudíž není v tomto případě splněno.
(196)
Následující argumentace k druhému až čtvrtému kritériu je tedy uvedena jen podpůrně.
9.2 Druhé kritérium podle rozsudku Altmark
(197)
Druhé kritérium podle rozsudku Altmark vyžaduje, aby parametry pro výpočet kompenzace byly předem stanoveny objektivním a transparentním způsobem. Pokud tedy členský stát hradí ztráty určitého podniku, aniž by takové parametry předem určil, pak tím tento podnik zvýhodňuje ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(198)
V daném případě je nutno rozlišovat mezi obdobím let 1979-2008 a 2009-2012.
9.2.1 Období let 1979-2008
(199)
Stanovy schválené dne 28. října 1994 umožňovaly sdružení ZT, aby veškeré ztráty, jež vzniknou po ukončení účetního období, hradilo formou přeúčtování. Německo však uvádí, že z úhrad těchto přeúčtovaných nákladů měly být financovány náklady, které ZT vznikaly z povinnosti udržovat rezervu pro případ nákazy.
(200)
Stanovy z roku 1994 však neuvádějí nic ani k rozsahu této rezervy, kterou mělo ZT udržovat, ani k parametrům, jimiž se měl výpočet nákladů na tuto rezervu řídit. Vzniklá ztráta není objektivním měřítkem pro stanovení těchto nákladů, neboť výši ztráty ovlivňuje řada faktorů, které se samotnými náklady na udržování rezervy nesouvisejí.
(201)
Předem tedy nebyla stanovena žádná objektivní a transparentní metoda, která by umožňovala náklady na udržování rezervy vypočítat. Za období let 1979-2008 tedy nebylo druhé kritérium podle rozsudku ve věci Altmark naplněno.
9.2.2 Období let 2009-2012
(202)
Stanovy sdružení byly dne 2. února 2010 se zpětnou účinností k 1. lednu 2009 změněny. Jejich § 10 odst. 2 nyní výslovně stanoví rozsah rezervy pro případ nákazy, kterou je nutno udržovat. Podle § 9 odst. 2 a podle § 10 odst. 4 mají být náklady na udržování rezervy pro případ nákazy, a tedy i výše přeúčtovávaných nákladů stanoveny před počátkem hospodářského roku formou rozpočtového usnesení.
(203)
Ustanovení § 10 odst. 5 nových stanov zavádí pravidla pro výpočet nákladů na udržování této rezervy. V souladu s posudkem ústavu Fraunhofer je přitom předepsané rezervě přiřazena poměrná část celkových nákladů na kapacitu. Parametry pro výpočet těchto nákladů jsou uvedeny ve stanovách sdružení a v každoročně přijímaných rozpočtových usneseních. Komise přezkoumala, že se v případě těchto parametrů jedná o objektivně doložitelné údaje a že je způsob jejich výpočtu prezentován jednoznačným a transparentním způsobem. Pro období počínaje rokem 2010 jsou tedy úhrady přeúčtovávaných nákladů stanovovány předem na základě objektivních a transparentních parametrů.
(204)
Požadavky na transparentnost výpočtu, jež stanoví druhé kritérium podle rozsudku ve věci Altmark, jsou tedy za období 2010-2012 splněny. Budiž však současně poukázáno na to, že Komise sice uznává, že jsou tyto výpočty prováděny předem a při zajištění odpovídající transparentnosti, avšak použitý vzorec nepokládá za vhodný k tomu, aby zabránil nadměrné kompenzaci ve smyslu třetího kritéria podle rozsudku ve věci Altmark.
(205)
Pokud však jde o rok 2009, byla pravidla výpočtu těchto nákladů, rozpočtové usnesení i výše úhrady stanovena se zpětnou účinností, a nikoli předem. Kritérium Altmark tedy není za rok 2009 v žádném případě splněno.
9.3 Třetí kritérium podle rozsudku ve věci Altmark
(206)
Třetí kritérium podle rozsudku ve věci Altmark předepisuje, že kompenzace nemůže překračovat to, co je nezbytné k pokrytí všech nebo části nákladů vynaložených na plnění povinností veřejné služby se zohledněním příslušných příjmů, jakož i zisku, který je přiměřený k plnění těchto povinností.
(207)
Při výpočtu nákladů vynaložených na plnění povinností veřejné služby se Komise opírá o metodiku čistých ušetřených nákladů (50). Přitom se čisté náklady, které jsou nebo by mohly být zapotřebí k splnění povinností veřejné služby, budou počítat jako rozdíl mezi čistými náklady poskytovatele služeb, které plynou z plnění povinností veřejné služby, a čistými náklady téhož poskytovatele služeb bez této povinnosti. Především je nutné dbát na to, aby byly správně vyhodnoceny náklady či příjmy, které by poskytovatel služeb nemusel nést či kterých by nemusel dosáhnout, kdyby neexistoval závazek k poskytování veřejné služby. Při výpočtu čistých nákladů by se měly posoudit výhody ve prospěch poskytovatele služby obecného hospodářského zájmu, pokud možno včetně nehmotných výhod (51).
(208)
V § 10 odst. 2 stanov sdružení ze dne 2. února 2010 se k rozsahu rezervy pro případ nákazy stanoví, že rezerva, kterou je nutné pro případ nákazy udržovat, činí 7 110 tun, které je nutno zpracovat během šesti týdnů. V přepočtu na tuny týdně se tak sdružení ZT musí připravit na to, aby v případě nákazy mohlo vedle běžného objemu během šesti týdnů zpracovat ještě dalších 1 185 tun týdně (52).
(209)
Německo namítá, že čisté náklady, které sdružení ZT z povinnosti držet rezervu pro případ nákazy vznikly, byly vyrovnány prostřednictvím úhrady přeúčtovaných nákladů. I když stanovy sdružení obsahují výslovnou povinnost držet rezervu pro případ nákazy až od jejich změny dne 2. února 2010, muselo sdružení ZT držet odpovídající rezervu a nést s tím spojené náklady již dříve. Především kvůli předpisům o poplatcích platných v Porýní-Falci nemohlo sdružení ZT započítat tyto náklady do poplatků za neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2.
(210)
Na základě znaleckého posudku ústavu Fraunhofer se čisté náklady na rezervu pro případ nákazy podle Německa rovnají zhruba polovině celkových nákladů na zařízení za období 2002-2009, neboť technicky možná kapacita zařízení je během týdne (tj. 5denního třísměnného provozu) vytížena z méně než 50 %.
(211)
Komise dále ukáže, že v rozporu s výpočty Německa nevznikly sdružení ZT žádné čisté náklady v předepsaném rozsahu vyplývající z držení rezervy pro případ nákazy. Německem uváděné náklady se na jedné straně skládají z nákladů na nevyužité provozní kapacity, které je třeba hradit z poplatků a úplat, a na druhé straně z nákladů na nevyužité kapacity vyplývající z nedostatečného vytížení zařízení.
9.3.1 Pokrytí předepsané rezervy pro případ nákazy nevyužitými provozními kapacitami sdružení ZT
(212)
Böckenhoffův znalecký posudek z roku 1991 se jako první zabýval otázkou, zda je pro zajištění dostatečných kapacit pro případ nákazy nutné vybudovat větší zařízení na neškodné odstraňování materiálu než v případě běžného provozu. Dochází k opačnému názoru, neboť zařízení na neškodné odstraňování materiálu při běžném provozu pracuje pět dní na dvě směny, přičemž se nevyužité provozní kapacity třetí směny považují za dostatečnou rezervu pro případ nákazy.
(213)
Mnoho podniků odpovědných za neškodné odstraňování materiálu přistoupilo časem k tomu, že třetí směnu využívají částečně i za běžného provozu a při zvýšené zátěži pracují také v sobotu na jednu nebo na dvě směny. To znamená, že za běžného provozu dochází k většímu vytížení a v případě nákazy je nutné využít dostupných nevyužitých kapacit o víkendech.
(214)
Novější odborná literatura (53) však na základě podrobnějších propočtů jednotlivých scénářů potvrzuje základní teze Böckenhoffova znaleckého posudku, že pro zvládnutí nákazy nejsou zapotřebí žádné dodatečné investice do nevyužitých kapacit, nýbrž že stávající nevyužité kapacity třetí směny během týdne a víkendových směn dostačují k tomu, aby se odstranila těla hospodářských zvířat vzniklá dodatečně v důsledku nákazy. Vyšší vytíženost za běžného provozu se přitom bere na vědomí. Případy nákazy, které se při této příležitosti zkoumají, jsou většinou místně omezená a krátkodobá rozšíření nákazy kulhavky a slintavky nebo klasického moru prasat.
(215)
Také rezerva pro případ nákazy ve výši 1 185 tun týdně předepsaná stanovami sdružení ze dne 2. února 2010, kterou musí mít sdružení ZT v případě nákazy k dispozici po dobu šesti týdnů, je koncipována pro místně omezená a krátkodobá rozšíření nákazy kulhavky a slintavky nebo klasického moru prasat. Výše rezervy pro případ nákazy se opírá o znalecký posudek ISPA pro Porýní-Falc, v němž se tvrdí, že při krátkodobé nákaze je na spádovém území sdružení nutno počítat s dodatečným objemem těl hospodářských zvířat v uvedeném rozsahu.
(216)
Jak dokládá následující tabulka, je i v případě sdružení ZT - jako i v jiných spolkových zemích - možné pokrýt předepsanou rezervu pro případ nákazy pomocí krátkodobě dostupných nevyužitých provozních kapacit v noci a o víkendech. Nevyužitá provozní kapacita ve výši 2 376 tun týdně, která odpovídá 3směnnému 7dennímu provozu po dobu šesti týdnů, se rovná zhruba dvojnásobku předepsané rezervy pro případ nákazy ve výši 1 185 tun týdně.
(217)
I kdyby se vycházelo z toho, že zařízení nejsou při 3směnnému 7dennímu provozu maximálně vytížena, nebo že nebudou v plném provozu celých sedm dní, existuje stále ještě dostatek nevyužitých provozních kapacit na pokrytí předepsané rezervy pro případ nákazy. Jak ukazuje srovnání předepsané rezervy pro případ nákazy ve výši 1 185 tun týdně s kapacitami v zařízeních sdružení ZT (54), které nebyly podle znaleckého posudku ISPA pro Porýní-Falc využity, má sdružení ZT v noci a o víkendech k dispozici dostatek nevyužitých provozních kapacit:
Tabulka 3
Stávající nevyužité kapacity sdružení ZT ve srovnání s předepsanou rezervou pro případ nákazy (na základě průměrného vytížení v období 1998-2009)
Provozní režim
Celková kapacita
Disponibilní nevyužité kapacity
Rezerva pro případ nákazy dle stanov sdružení
Nevyužité kapacity po odečtení rezervy pro případ nákazy
dané vytížením
provozní
celkové
celkové
2 směny 5 dní s max. kapacitou
2 160
443
443
3 směny 5 dní s max. kapacitou
3 240
443
1 080
1 523
1 185
338
3 směny 7 dní s běžnou kapacitou
3 864
443
1 704
2 147
962
3 směny 7 dní s max. kapacitou
4 536
443
2 376
2 819
1 634
(218)
Údaje uvedené v tabulce potvrzují, že sdružení ZT - jako i podniky v jiných spolkových zemích - má k dispozici dostatek nevyužitých provozních kapacit na pokrytí rezervy pro případ nákazy. Vytvořit dodatečné kapacity na udržování rezervy pro případ nákazy nemělo sdružení ZT tudíž nikdy zapotřebí. Z téhož důvodu nevznikly z této povinnosti sdružení ZT také žádné čisté náklady.
(219)
Německo však dále uvedlo, že z právních důvodů nemohlo sdružení ZT započítat náklady na nevyužité kapacity, jež se použijí jen v případě nákazy, do poplatků za neškodné odstraňování materiálu, neboť tato rezerva pro případ nákazy byla ve prospěch veřejnosti.
(220)
Výsledky konzultace spolkových zemí a smluv stěžovatelky však ukazují, že nezávisle na právní formě podniku neškodně odstraňujícího materiál či na uplatnitelných předpisech pro výpočet se veškeré náklady na kapacitu financují bez výjimky z příjmů podniku. To vyplývá jednoznačně také z § 8 KAG PR, podle nějž „se náklady, z nichž se poplatky účtované uživatelům a pravidelné příspěvky odvíjejí, počítají v souladu s podnikohospodářskými zásadami kalkulace nákladů“. To znamená, že do poplatků je nutné poměrným způsobem započítat náklady na nevyužité provozní kapacity, neboť ty kauzálně souvisí s neškodným odstraňováním vlastního i cizího materiálu při běžném provozu.
(221)
BVerwG ve svém rozsudku také správně konstatuje, že náklady na nevyužité provozní kapacity je nutné hradit z příjmů z neškodného odstraňování vlastního i cizího materiálu (55). Pokud je tedy - jako v případě sdružení ZT - možné pokrýt předepsanou rezervu pro případ nákazy z nevyužitých provozních kapacit, neexistuje potřeba použít úhradu přeúčtovávaných nákladů.
(222)
Na zdůvodnění úhrady přeúčtovávaných nákladů Německo nakonec ještě uvedlo, že veškeré náklady na nevyužité provozní kapacity v rámci třetí směny během týdne vznikly z povinnosti držet rezervu pro případ nákazy. Bez této povinnosti by sdružení ZT mohlo využít svou maximální technickou kapacitu 5denního třísměnného provozu na 100 %.
(223)
Německo však nepředložilo žádný důkaz o tom, že by bez závazku držet rezervu pro případ nákazy už během týdne neexistovaly žádné nevyužité provozní kapacity. Spíše se ukazuje (např. ze znaleckého posudku ISPA pro Dolní Sasko), že i podniky, které neškodně odstraňují pouze materiál kategorie 3, a na které se proto nevztahuje žádný závazek držet rezervu pro případ nákazy, mají k dispozici značné nevyužité kapacity a veškeré náklady na ně hradí z úplat.
9.3.2 Stávající nevyužité kapacity překračují předepsanou výši rezervy pro případ nákazy
(224)
Jak vyplývá z tabulky 3, má sdružení ZT k dispozici daleko větší nevyužité kapacity, než jaké jsou nutné pro držení předepsané rezervy pro případ nákazy. Stávající nevyužité kapacity jsou krátkodobě více než dvakrát vyšší, než jaké by byly zapotřebí v případě nákazy. Obrázek 2 dokládá, že v některých letech zůstala dokonce i běžná kapacita 5denního 2směnného provozu nevyužita z 25 %. Náklady na nevyužité kapacity, jichž není na pokrytí předepsané rezervy pro případ nákazy vůbec zapotřebí, nelze také započítat do čistých nákladů. Německem předložené výpočty čistých nákladů je nutné zamítnout i z tohoto důvodu, neboť se v nich k rezervě pro případ nákazy nesprávně připočítávají náklady na veškeré nevyužité kapacity.
(225)
Znalecký posudek ISPA pro Porýní-Falc a znalecký posudek ústavu Fraunhofer ukazují, že by stávající nevyužité kapacity sdružení ZT dokonce stačily na to, aby během tří měsíců zvládly rozšíření kulhavky a slintavky po celé spolkové zemi. Sdružení ZT však nebylo nikdy uloženo držet rezervu pro případ nákazy po dobu delší než šest týdnů. To znamená, že členové sdružení neumožnili ZT nikdy držet dlouhodobější rezervu pro případ nákazy na více než šest týdnů, jejímž cílem by bylo zvládnout déle trvající a na celou spolkovou zemi rozšířenou nákazu pouze za pomoci sdružení ZT. Srovnání týkající se kapacity nutné pro případ rozšíření kulhavky a slintavky po celé spolkové zemi je proto nepatřičné (56).
(226)
Skutečnost, že sdružení ZT má k dispozici kapacity, které překračují požadavky stanov sdružení, lze doložit i takto: Stanovy sdružení ZT ukládají povinnost zpracovávat vlastní materiál kategorie 1 a 2 v objemu, který se průměrně rovná zhruba 900 tunám týdně (57). Připočítá-li se ještě předepsaná rezerva pro případ nákazy ve výši 1 185 tun týdně, potřebovalo by sdružení ZT zařízení s kapacitou 2 085 tun týdně při třísměnném 7denním provozu, aby splnilo svou povinnost uloženou stanovami sdružení.
(227)
Ve skutečnosti však má sdružení ZT k dispozici zařízení s maximální kapacitou ve výši 4 536 tun týdně. Sdružení ZT tak provozuje zařízení s dvojnásobnou kapacitou, než jaká by byla zapotřebí ke splnění úkolů uložených ve stanovách sdružení. Z povinnosti držet rezervu pro případ nákazy nemohou sdružení ZT vznikat žádné čisté náklady, protože má k dispozici mnohem vyšší kapacity, než jakých je k splnění jeho veřejných zakázek zapotřebí.
9.3.3 Shrnutí
(228)
Závěrečným zjištěním proto je, že se Německu nepodařilo dokázat, že sdružení ZT vznikly čisté náklady z povinnosti držet rezervu pro případ nákazy. Z posouzení plyne, že z úhrad přeúčtovávaných nákladů se hradí nevyužité kapacity, k nimž dochází buď ve spojitosti s běžným provozem (a proto se mají hradit z poplatků a úplat za tyto služby), anebo proto, že provozní zařízení sdružení ZT nejsou dostatečně vytížena.
9.4 Čtvrté kritérium podle rozsudku ve věci Altmark
(229)
Čtvrté kritérium podle rozsudku ve věci Altmark praví, že není-li výběr podniku, který má být pověřen plněním povinností veřejné služby, v konkrétním případě učiněn v rámci řízení o zadání veřejné zakázky umožňujícího vybrat zájemce schopného poskytovat tyto služby za nejmenších nákladů pro územně správní celek, musí být úroveň nutného vyrovnání určena na základě analýzy nákladů, které by průměrný podnik, správně řízený a přiměřeně vybavený k tomu, aby mohl uspokojit požadavky veřejné služby, vynaložil ve stejném odvětví při plnění těchto povinností se zohledněním příjmů, které se k nim vztahují, jakož i zisku, který je přiměřený k plnění těchto povinností.
(230)
Čtyři kritéria podle rozsudku ve věci Altmark představují předpoklady pro výjimku ze zásady, podle níž vyrovnávací platby představují zvýhodnění. Důkazním břemenem ve prospěch jejich dodržení je proto zatížen členský stát.
(231)
Sdružení ZT nebylo vybráno ve veřejné soutěži a Německo nepředložilo ani důkaz o tom, že se v případě sdružení ZT jedná o průměrný, dobře řízený podnik. Německo tak neprokázalo splnění čtvrtého kritéria podle rozsudku ve věci Altmark. Vysoké poplatky za neškodné odstraňování těl hospodářských zvířat v Porýní-Falci a nutnost financování prostřednictvím přeúčtovávání nákladů (což se v žádné jiné spolkové zemi neděje) poukazují takříkajíc na to, že sdružení ZT není žádným průměrným, dobře řízeným podnikem.
(232)
Čtvrté kritérium podle rozsudku ve věci Altmark tudíž není splněno.
(233)
Názorem BVerwG je, že čtvrté kritérium podle rozsudku ve věci Altmark nelze na sdružení ZT použít, neboť přeúčtovávání nákladů neslouží k vyrovnání dodatečných nákladů vzniklých tím, že v rámci jinak tržní činnosti došlo k převzetí povinnosti veřejného zájmu, nýbrž k financování veřejné služby poskytované mimo trh, která je plněna na základě přenesení veřejné pravomoci. Skutečnost, že je povinnost poskytovat tuto službu plněna na základě přenesení veřejné pravomoci, plyne podle BVerwG z politického rozhodnutí územních korporací, jež jsou členy sdružení, zadat neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 interním postupem. Tuto interpretaci BVerwG opírá o rozsudek Soudního dvora ve věci Stadtreinigung Hamburg (58).
(234)
Čtvrté kritérium podle rozsudku ve věci Altmark podle BVerwG předpokládá, že plněním závazku veřejné služby musí být pověřen soukromý podnik. Tento předpoklad však zadání zakázky interním postupem nesplňuje, a proto nelze čtvrté kritérium podle rozsudku ve věci Altmark uplatnit na podnik, který obdržel zakázku na základě interního postupu (59).
(235)
Komise v tomto ohledu nesdílí právní názor BVerwG. Ze čtvrtého kritéria podle rozsudku ve věci Altmark zaprvé nevyplývá nic, co by protiřečilo jeho uplatnění na případ zadání zakázky interním postupem. Naopak: uvedením obou možností (buď veřejná soutěž, nebo analýza nákladů, které by měl průměrný, dobře řízený podnik) Soudní dvůr naznačuje, že čtvrté kritérium podle rozsudku ve věci Altmark lze uplatnit i v případě, že žádná veřejná soutěž neproběhla, tedy zejména v situaci zadání zakázky interním postupem.
(236)
Zadruhé se rozsudek ve věci Stadtreinigung Hamburg týká pouze otázky, kdy existuje povinnost vypsat veřejnou soutěž a kdy ne. Odtud však nelze vyvozovat žádné závěry týkající se pravidel pro státní podporu. Naopak: druhá možnost vyplývající ze čtvrtého kritéria podle rozsudku ve věci Altmark se týká právě situace, kdy neexistuje povinnost k vypsání veřejné soutěže.
(237)
Zatřetí vychází BVerwG z toho, že sdružení ZT v důsledku svého územního monopolu nekonkuruje jiným podnikům a že tak pravděpodobně nedochází k žádnému narušení hospodářské soutěže. Narušení hospodářské soutěže však představuje samostatný znak skutkové podstaty pojmu státní podpory, který se liší od znaku skutkové podstaty hospodářského zvýhodnění, v souvislosti s nímž došlo k formulování čtyř kritérií podle rozsudku ve věci Altmark. Znak skutkové podstaty narušení hospodářské soutěže je v předmětném případě naplněn (viz oddíl 8.3). V bodě 37 sdělení o použití pravidel Evropské unie v oblasti státní podpory na vyrovnávací platbu udělenou za poskytování služeb obecného hospodářského zájmu (dále jen „sdělení SGEI“) (60) poukázala Komise výslovně na to, že zadání zakázky interním postupem nevylučuje možnost narušení hospodářské soutěže.
(238)
Důraz, který BVerwG klade na skutečnost, že sdružení ZT vykonává své činnosti na základě přenesení veřejné pravomoci, nastoluje nakonec otázku, zda BVerwG odmítá použitelnost čtvrtého kritéria podle rozsudku ve věci Altmark proto, že vychází z faktu, že sdružení ZT nevykonává žádnou hospodářskou činnost. Ani to však nesouhlasí: sdružení ZT nabízí služby za úplatu, a vykonává tak hospodářskou činnost (viz oddíl 8.2). To Komise výslovně potvrdila rovněž v bodě 13 sdělení SGEI.
9.5 Závěr týkající se existence hospodářského zvýhodnění sdružení ZT
(239)
V protikladu k rozsudku BVerwG a tvrzením Německa nebyla kritéria podle rozsudku ve věci Altmark splněna. Zaprvé nelze ospravedlnit úhradu přeúčtovávaných nákladů coby státní vyrovnávací platby za závazky převzaté sdružením ZT, neboť veškeré náklady, jenž jsou s těmito závazky spojené, jsou hrazeny z poplatků. Zadruhé se ukazuje, že oproti tvrzení Německa sdružení ZT nevznikly z povinnosti držet rezervu pro případ nákazy žádné čisté náklady. Německem uváděné náklady se vztahují buď na nevyužité provozní kapacity, které je nutno hradit z poplatků a výnosů, nebo na nevyužité kapacity, které překračují předepsaný rozsah rezervy pro případ nákazy. Zatřetí nebyly do roku 2010 předem stanoveny parametry výpočtu úhrad přeúčtovávaných nákladů s nezbytnou transparentností. Začtvrté se Německu nepodařilo dokázat, že se v případě sdružení ZT jedná o průměrný, dobře řízený podnik.
(240)
Úhrada přeúčtovávaných nákladů proto vedla k hospodářskému zvýhodnění sdružení ZT.
(241)
Pokud se Německem nesprávně vypočtené náklady na rezervu pro případ nákazy správně rozdělí mezi jednotlivé vykonané služby - neškodné odstraňování vlastního materiálu kategorie 1 a 2, neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2 pocházejícího z Bádenska-Württemberska a Hesenska a neškodné odstraňování materiálu kategorie 3 -, je možné podrobně ukázat, jaké hospodářské zvýhodnění sdružení ZT z úhrady přeúčtovávaných nákladů na jednotlivých trzích vzniklo.
(242)
Následující oddíly 9.5.1 až 9.5.3 ukáží, že úhrada přeúčtovávaných nákladů slouží skutečně vyrovnání ztrát vzniklých z těchto důvodů:
a)
méněcenné zpracování materiálu kategorie 3;
b)
nevytížené kapacity;
c)
úplaty za neškodné odstraňování materiálu v severním a středním Hesensku jsou pod úrovní skutečných nákladů;
d)
poplatky za neškodné odstraňování vlastního materiálu jsou pod úrovní skutečných nákladů.
9.5.1 Ztráty z neškodného odstraňování vlastního a cizího materiálu při správném rozdělení nesprávně vypočtených nákladů na rezervu pro případ nákazy
(243)
Podle výkazu zisků a ztrát sdružení ZT za období 2002-2009 se veškeré údajné náklady na rezervu pro případ nákazy správně rozdělí podle využití zařízení v 5denním 2směnném provozu.
(244)
Přitom je třeba nejdříve upozornit na to, že jedním podstatným důvodem vysokých nákladů na nevyužité kapacity je nedostatečné vytížení zařízení sdružení ZT. Nejprve je proto třeba vypočítat tyto náklady na nevyužité kapacity způsobené nedostatečným vytížením při běžném provozu:
(245)
Jak ukazuje statistika vytížení uvedená v tabulce 3 (viz sloupek „nevyužité kapacity dané vytížením“), nevyčerpalo sdružení ZT nikdy své technické kapacity 5denního 2směnného provozu. Vytížení značně kleslo zejména po roce 2002 kvůli silnému úbytku vlastního materiálu. Jako kritérium nedostatečného vytížení se budou dále používat nevyužité kapacity 5denního 2směnného provozu. Referenční hodnotou pro výpočet nedostatečného vytížení bude nejvyšší vytížení při 5denním 2směnném provozu ve výši 101 855 tun ročně, kterého bylo dosaženo v roce 2002. Výsledkem je nedostatečné vytížení v průměrné výši 13 %.
(246)
Podle řádku „kapacity nevyužité vlivem vytížení provozu“ v tabulce 4 činí průměrné náklady způsobené nedostatečným vytížením při běžném provozu 434 304 EUR. Sdružení ZT má povinnost převzít za tyto náklady hospodářskou odpovědnost, neboť jsou výsledkem provozu zařízení, jež je při běžném provozu nevytíženo.
(247)
Nevyužité provozní kapacity se rozdělí úměrně k využití při 5denním 2směnném provozu. Nevyužité provozní kapacity proto připadají úměrně jak na služby poskytované jak v rámci sdružení, tak mimo ně. Přitom se v tabulce 4 rozlišuje mezi nevyužitými provozními kapacitami při sběru a zpracování.
(248)
Průměrným výsledkem za období 2002-2009 je, že sdružení ZT nebylo z obratu s to pokrýt nevyužité provozní kapacity ani u interních, ani u externích služeb. Odpovídající „příspěvek na úhradu nákladů II“ vykazuje u externích služeb průměrnou roční ztrátu ve výši 1 198 257 EUR a u interních služeb ve výši 1 140 898 EUR.
Tabulka 4
Výkaz zisků a ztrát
(v EUR)
Uhynulá zvířata
Jateční odpad
Materiál sdružení
Sloupec 1 + 2
Materiál kategorie 3
B-W a Hesensko
Nedostatečné vytížení
Cizí materiál
Sloupec 4 + 5 + 6
Celkem
Col 3 + 7
(1)
Obrat
3 624 234
5 130 693
8 754 926
[…]
[…]
[…]
(2)
Náklady dle údajů ZT
3 624 234
3 877 155
7 501 388
[…]
[…]
[…]
[…]
(3)
Obrat
3 624 234
5 130 693
8 754 926
[…]
[…]
[…]
[…]
(4)
-
Upravené náklady
3 624 234
5 077 019
8 701 252
[…]
[…]
[…]
[…]
(5)
Příspěvek na úhradu nákladů I
53 674
53 674
[…]
[…]
[…]
[…]
(6)
-
Kapacity nevyužité (NK) vlivem vytížení provozu
[…]
[…]
[…]
(7)
-
Provozní NK - sběr
70 077
236 780
306 857
[…]
[…]
[…]
[…]
(8)
-
Provozní NK - zpracování
201 993
685 722
887 715
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(9)
Příspěvek na úhradu nákladů II
- 272 071
- 868 828
-1 140 898
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(10)
-
Nerozdělené fixní náklady
[…]
(11)
Příspěvek na úhradu nákladů III
[…]
(12)
+
Úhrada přeúčtovaných nákladů
[…]
(13)
Výsledek
[…]
Řádky 1 a 2: Údaje sdružení ZT
Sdružení ZT ve svém účetnictví neuvádí výnosy z neškodného odstraňování materiálu kategorie 3 odděleně, nýbrž je jako i jiné produkční výnosy (např. tuky a oleje) odečítá od celkových nákladů, které se poté rozdělují na vlastní jateční odpad, materiál kategorie 3 a materiál pocházející z Bádenska-Württemberska a Hesenska. Nadále však bude u materiálu kategorie 3 vedeno oddělené účetnictví, a proto je třeba z celkových nákladů vypočítat výnosy z neškodného odstraňování materiálu kategorie 3.
Řádky 3 až 5: Výpočet příspěvku na úhradu nákladů I
V zájmu zjištění opravených nákladů se výnosy ze zpracování materiálu kategorie 3, které byly odečteny od nákladů, poměrným způsobem připočtou k nákladům na vlastní jateční odpad, materiálu kategorie 3 a materiálu pocházejícímu z Bádenska-Württemberska a Hesenska. V rámci celkových nákladů proto rozdíl mezi řádkem (2) a řádkem (4) odpovídá výnosům z neškodného odstraňování materiálu kategorie 3 v řádku (3).
Kvůli chybějícím údajům se Komisi nepodařilo prověřit, zda sdružení ZT rozdělilo celkové náklady v řádku (2) příp. (3) mezi jednotlivé služby správným způsobem. Zejména je nutné poukázat na to, že na neškodné odstraňování těl hospodářských zvířat připadá nadměrný podíl nákladů na kapacitu. Příspěvek na úhradu nákladů I za vlastní jateční odpad, materiál kategorie 3 a materiál pocházející z Bádenska-Württemberska a Hesenska mohl být tudíž nasazen příliš vysoko.
Řádky 6 až 9: Výpočet příspěvku na úhradu nákladů II
Nejprve se z nákladů na rezervu pro případ nákazy vypočítá nedostatečné vytížení při 5denním 2směnném provozu (= kapacita nevyužitá vlivem vytížení). Nato se ostatní náklady na rezervu pro případ nákazy poměrným způsobem rozdělí mezi skutečné objemy a vypočítané nedostatečné vytížení. V Bádensku-Württembersku neprobíhá žádný sběr, a proto se náklady na sběr a na zpracování povedou odděleně. V roce 2009 byly u zakázky v severním a středním Hesensku již náklady na nevyužité kapacity připočteny přímo, a proto se další náklady přičítat nebudou.
9.5.2 Z úhrad přeúčtovávaných nákladů se financují ztráty z neškodného odstraňování cizího materiálu
(249)
Sdružení ZT konkuruje na cizích trzích podnikům, které si musí celkové náklady svých zařízení plně hradit ze svého vlastního obratu, a ani podnik, který sdružení ZT konkuruje u materiálu kategorie 3, ani předchozí provozovatel v severním a středním Hesensku nemohou využít dodatečného státního refinancování nevyužitých provozních kapacit nebo nedostatečného vytížení v závislosti na poptávce.
9.5.2.1 Ztráty vzniklé z neškodného odstraňování materiálu kategorie 3
(250)
Stejně jako všechny ostatní podniky, které odstraňují materiál kategorie 3, aniž by obdržely veřejnou zakázku, musí sdružení ZT nést samo veškeré s tím spojené náklady, jakož i rizika.
(251)
Sdružení ZT odstraňuje materiál kategorie 3 společně s materiálem kategorie 1 a 2, a nemůže proto dosahovat stejných produkčních výnosů jako při odděleném odstraňování materiálu kategorie 3 a materiálu kategorie 1 a 2. V důsledku zvýšené poptávky po čistém materiálu kategorie 3 však silně klesly ceny, které sdružení ZT může od jatek požadovat. Jak uvedla stěžovatelka, za určité materiály kategorie 3 vyplácejí podniky odpovědné za neškodné odstraňování materiálu jatkám dokonce peněžní úplatu.
(252)
Tento trend je patrný především na vývoji výnosů za zpracovanou tunu materiálu kategorie 3: mohlo-li sdružení ZT ještě v roce 2002 dosáhnout výnosu za tunu ve výši […] EUR, pak tento výnos v roce 2009 v důsledku trvalého úbytku činil už jen […] EUR. To odpovídá poklesu výnosů za tunu o téměř 70 % během sedmi let.
Obrázek 1
Vývoj příspěvků na úhradu za materiál kategorie 3 v období 2000-2009 (v EUR)
(…)
(253)
Zpracování materiálu kategorie 3 se proto za poslední roky stalo pro sdružení ZT stále méně výnosnou činností. Zatímco si ještě do roku 2004 mohlo sdružení ZT hradit své přímé náklady samo, v následujících letech nepřinášelo neškodné odstraňování materiálu kategorie 3 žádný pozitivní příspěvek na úhradu nákladů na nevyužitou kapacitu.
(254)
Výpočet provedený Německem, že výnosy, kterých může sdružení ZT neškodným odstraňováním materiálu kategorie 3 dosáhnout, přesahují přímé náklady, není správný. Pro svůj výpočet používá Německo náklady, od nichž již byly odečteny výnosy (viz řádek (2) v tabulce 4), místo aby správně pracovalo se skutečně vzniklými náklady (viz opravené náklady v řádku (4) v tabulce 4).
(255)
Sdružení ZT očividně akceptuje trvalé ztráty, které plynou z méněcenného odstraňování materiálu kategorie 3, jen aby zachovalo vytížení svých zařízení.
9.5.2.2 Ztráty vzniklé v důsledku nedostatečného vytížení
(256)
Dalším podstatným důvodem ztrát sdružení ZT je špatná vytíženost zařízení po většinu let. V některých letech vzrostlo nedostatečné vytížení při 5denním 2směnném provozu na více než 25 % ve srovnání s nejvyšším vytížením v roce 2001. Jen v letech 2001 a 2002 bylo možné v důsledku krize TSE dosáhnout lepšího vytížení, aniž by se ale dokonce i v těchto letech musely zapojit nevyužité provozní kapacity v noci či o víkendech.
Obrázek 2
Nedostatečné vytížení kapacit běžného provozu sdružení ZT při 5denním 2směnném provozu v období 1998-2009
(257)
Důvodem značně nedostatečného vytížení po roce 2002 je úbytek stavů hospodářských zvířat a tím i objemu vlastního materiálu, který mezi roky 2002 a 2009 klesl o více než 35 %. Uvolněné kapacity se sdružení ZT pokusilo vytížit zvýšenými dodávkami cizího materiálu. Teprve až úspěch u veřejné zakázky v severním a středním Hesensku pomohl opět zvýšit vytížení přibližně na úroveň let 2002 a 2003.
9.5.2.3 Ztráty vzniklé v důsledku veřejné zakázky v severním a středním Hesensku
(258)
S neškodným odstraňováním materiálu v severním a středním Hesensku začalo sdružení ZT teprve od roku 2009, a proto je k dispozici jen málo údajů o výsledcích této zakázky. Z předložených účetních údajů z roku 2009 by vyplývalo, že nová zakázka vedla k pozitivnímu příspěvku na úhradu ve výši zhruba 200 000 EUR po odečtení nevyužitých provozních kapacit.
(259)
Z podkladů k veřejné zakázce lze však vyčíst, že sdružení ZT předložilo nabídku nižší, než byly její skutečné náklady. Jak uvádí samo Německo, jsou úroky, jež sdružení ZT platí za své bankovní úvěry, vyšší než vypočtené úroky, které sdružení ZT uvedlo při veřejné soutěži v souladu s předpisy pro jejich výpočet. To znamená, že sdružení ZT neočekává, že by mohlo pokrýt své veškeré úroky z cizího kapitálu, který si vzalo, nebo že by mohlo dosáhnout přiměřeného zisku z vlastního kapitálu.
(260)
Celková výše úroků z cizího kapitálu ve prospěch sdružení ZT činí 1,07 milionu EUR ročně. Pokud se vzhledem k podílu odstraňovaného objemu na celkové kapacitě v případě severního a středního Hesenska vychází z toho, že se zhruba jedna čtvrtina nákladů z cizího kapitálu musí připočíst k zakázce ze severního a středního Hesenska, vyplynou poměrné náklady ve výši 0,26 milionu EUR v porovnání s 0,16 milionu EUR, které sdružení ZT uvedlo ve svém výpočtu poplatků v případě severního a středního Hesenska. K ročně nekrytým úrokům z cizího kapitálu ve výši 0,10 milionu EUR je nutno ještě připočíst nekryté úroky z vlastního kapitálu.
(261)
Podnikatel, který se chová ekonomicky, by proto nikdy nepodal nabídku, jež by předem nepokrývala očekávané kapitálové náklady. Na tom nic nemění ani opakované upozorňování Německa na údajné předpisy při výpočtu úplat, které další přeúčtování plných nákladů nedovolují. Žádný soukromý podnikatel nemůže být nucen (příp. by nebyl ochoten) k tomu, aby poskytoval služby za ceny, které by mu neumožnily pokrýt jeho náklady a dosáhnout přiměřeného zisku.
(262)
I kdyby se vycházelo z účetnictví předloženého za rok 2009, jež obsahuje pozitivní příspěvek na úhradu ve výši zhruba 200 000 EUR, nemohou očekávané příspěvky na úhradu po dobu deseti let trvání zakázky vyrovnat ztráty vzniklé z nedostatečného vytížení, jehož roční průměrná výše od roku 2002 činila zhruba 700 000 EUR. Podnikatel, který se chová ekonomicky, by nedostatečně vytížené kapacity nedržel po tak dlouhou dobu.
(263)
U cizích materiálů je tudíž zřejmé, že na jedné straně prodává sdružení ZT díky přeúčtovávání na trhu kapacity za ceny, které nepokrývají příslušné náklady, a na straně druhé po celé roky udržuje nevytížené kapacity, jejichž budoucí výnosy nemohou vyrovnat ztráty z nedostatečného vytížení z předešlých let. Je tedy zřejmé, že sdružení ZT udržovalo na trhu kapacity, které by si podnikatel, který se chová ekonomicky, udržovat nemohl.
9.5.3 Z úhrad přeúčtovávaných nákladů se financují ztráty z neškodného odstraňování vlastního materiálu
(264)
Nevyužité provozní kapacity, jež jsou výsledkem neškodného odstraňování vlastního materiálu, je zapotřebí uhradit z vybraných poplatků. Přitom se sdružení ZT (jako každý jiný podnik pověřený neškodným odstraňováním kontrolovaného materiálu) musí na vlastní odpovědnost postarat o to, aby díky odpovídajícímu řízení podniku tuto úlohu splnilo ekonomickým způsobem. Dodatečná vyrovnávací platba by ho této ekonomické odpovědnosti jen zbavovala.
(265)
Nevyužité provozní kapacity je proto zapotřebí rozdělit mezi neškodné odstraňování uhynulých hospodářských zvířat a jatečního odpadu. V jednotlivých spolkových zemích existují různé způsoby, jak rozdělit náklady na nevyužité provozní kapacity mezi neškodné odstraňování uhynulých hospodářských zvířat a jatečního odpadu. V některých spolkových zemích připadá na odstraňování uhynulých hospodářských zvířat větší podíl nevyužitých kapacit než na odstraňování jatečního odpadu. Pravidla pro vybírání poplatků ani stanovy sdružení nestanovují odpovídající klíč pro toto rozdělování, a proto se nevyužité kapacity rozdělují rovnoměrným způsobem.
9.5.3.1 Ceny při neškodném odstraňování jatečního odpadu, jež jsou pod úrovní skutečných nákladů
(266)
Jak uvádí samo Německo, při neškodném odstraňování jatečního odpadu konkuruje sdružení ZT jiným podnikům zabývajícím se stejnou činností. Výše poplatků za neškodné odstraňování vlastního jatečního odpadu má vliv na míru separace materiálu, již jatka využívají, a tím i na objem čistého materiálu kategorie 3, který mají k dispozici jiné podniky.
(267)
Zatímco výnosy v průměru těsně pokryjí přímé náklady, časem dochází k podobnému scénáři jako u příspěvků na úhradu materiálu kategorie 3: do roku 2004 byly výnosy vyšší než přímé náklady. Po zavedení nových pravidel pro vybírání poplatků v roce 2005, které vedlo k poklesu průměrných výnosů za tunu ze 160 EUR na 116 EUR - tedy o 27,5 % -, nebylo už v následujících letech možné pokrýt ani přímé náklady, a tudíž ani dosáhnout příspěvku na úhradu nevytížených provozních kapacit. Teprve v roce 2009 byl opět vykázán pozitivní příspěvek na úhradu nákladů I (viz tabulka 4).
(268)
Bez přeúčtovávání nákladů by si sdružení ZT takovou cenovou politiku zjevně nemohlo dovolit. Stejně jako v případě jatečního odpadu kategorie 3 přistoupilo sdružení ZT od roku 2005 na ceny, které nepokrývaly ani jeho přímé náklady, jen aby mohlo dále vytížit svá zařízení. Celkovým výsledkem v případě vlastních materiálů je značně negativní příspěvek na úhradu nákladů II (po odečtení nevyužitých provozních kapacit) ve výši zhruba 13 % obratu (viz tabulka 4).
9.5.3.2 Upevnění monopolního postavení na spádovém území sdružení prostřednictvím přímé úhrady přeúčtovávaných nákladů
(269)
Německo je toho názoru, že z úhrady přeúčtovávaných nákladů sdružení ZT nevyplynula žádná hospodářská výhoda, neboť není důležité, jestli stát zaplatí odškodnění za držení rezervy pro případ nákazy přímo podniku odpovědnému za neškodné odstraňování materiálu, nebo nepřímo znečišťovateli prostřednictvím státní podpory na testy TSE. V tomto případě by se náklady na rezervu pro případ nákazy sice započítaly do poplatků, současně by však znečišťovatel obdržel úlevu v podobě přiměřeně vyšší státní podpory. V obou případech nese ve skutečnosti větší podíl zátěže veřejný sektor, což je nakonec to hlavní, o co při posouzení z hlediska hospodářské soutěže jde.
(270)
Zaprvé je třeba poukázat ještě jednou (viz oddíl 2.5.3) na to, že vedle státních podpor na testy TSE, jež jsou určeny zemědělcům, má sdružení ZT dodatečný prospěch z přeúčtování nákladů. Kromě toho již sdružení ZT v Porýní-Falci dostává ze státních podpor na testy TSE větší podporu než v severním a středním Hesensku, neboť zde leží cena za tunu - a tím základ pro stanovení výše státní podpory na testy TSE - ve výši 212 EUR výrazně pod cenou za tunu ve výši 390 EUR v Porýní-Falci. Rozhodně neplatí, že by zemědělci působící na spádovém území sdružení měli prospěch z nižších poplatků díky úhradě přeúčtovávaných nákladů.
(271)
Zadruhé pokyny TSE výslovně požadují důkaz, že státní podpory nezvýhodňují navazující výrobní podniky (61). Jak plyne z předchozího hodnocení uvedeného v oddílech 9.5.2 a 9.5.3, sdružení ZT však používá přeúčtovávání nákladů skutečně k tomu, aby financovalo ztráty pocházející z jeho cenové politiky, nevytížených kapacit či jiných nedostatků v rámci jeho řízení podniku.
(272)
Německu se proto zjevně nepodařilo dokázat, že úhrada přeúčtovávaných nákladů jde coby odškodnění za náklady spojené s neškodným odstraňováním uhynulých hospodářských zvířat ve prospěch zemědělců. Vyvstává naopak otázka, zda by zemědělci neměli prospěch z nižších poplatků, kdyby k úhradě přeúčtovávaných nákladů nedocházelo, protože by pak sdružení ZT bylo již dříve vystaveno většímu hospodářskému tlaku, aby přizpůsobilo své kapacity a svůj způsob řízení danostem na trhu.
9.5.4 Shrnutí
(273)
Německo nemůže prokázat oprávněnost úhrad přeúčtovávaných nákladů coby státních vyrovnávacích plateb určených sdružení ZT za plnění povinností uložených stanovami sdružení. Kritéria podle rozsudku ve věci Altmark nejsou splněna.
(274)
Podrobné posouzení výkazu výnosů a nákladů sdružení ZT spíše ukázalo, že sdružení ZT je při neškodném odstraňování vlastního a cizího materiálu díky úhradě přeúčtovávaných nákladů hospodářsky zvýhodněno.
(275)
Úhrada přeúčtovávaných nákladů proto představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
10. HODNOCENÍ PROTIPRÁVNOSTI PODLE ČL. 108 ODST. 3 SFEU
(276)
Úhrady přeúčtovaných nákladů, jejichž příjemcem je sdružení ZT od roku 1979, nebyly Komisi oznámeny v souladu s čl. 108 odst. 3 SFEU. Podle čl. 108 odst. 3 SFEU proto představují proto protiprávní státní podporu.
(277)
Výjimku z oznamovací povinnosti podle rozhodnutí Komise 2005/842/ES ze dne 28. listopadu 2005 o použití čl. 86 odst. 2 Smlouvy o ES na státní podporu ve formě vyrovnávací platby za závazek veřejné služby poskytované určitým podnikům pověřeným poskytováním služeb obecného hospodářského zájmu (62) (dále jen „rozhodnutí o SOHZ z roku 2005“) nebo podle rozhodnutí Komise 2012/21/ES ze dne 20. prosince 2011 o použití čl. 106 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie na státní podporu ve formě vyrovnávací platby za závazek veřejné služby udělené určitým podnikům pověřeným poskytováním služeb obecného hospodářského zájmu (63) (dále jen „rozhodnutí o SOHZ z roku 2011“) v tomto případě nelze uplatnit, jelikož - jak je uvedeno v oddílu 9 - sdružení ZT není pověřeno poskytováním služeb obecného hospodářského zájmu. Neškodné odstraňování materiálu kategorie 1 a 2, udržování rezervy pro případ nákazy a odstraňování materiálu kategorie 3 totiž nejsou službami obecného hospodářského zájmu. Navíc není v případě období let 1979-2010 splněno druhé kritérium podle rozsudku Altmark a v případě celého období od roku 1979 není splněno třetí kritérium podle rozsudku Almark. Nejsou tedy splněny nutné předpoklady podle článků 4 a 5 rozhodnutí o SOHZ z roku 2005 ani z roku 2011, které by umožňovaly osvobození úhrad přeúčtovaných nákladů od oznamovací povinnosti.
11. HODNOCENÍ SLUČITELNOSTI PODLE ČL. 106 ODST. 2 SFEU
(278)
Podniky pověřené poskytováním služeb obecného hospodářského zájmu nebo ty, které mají povahu fiskálního monopolu, podléhají podle čl. 106 odst. 2 SFEU pravidlům obsaženým ve SFEU. Čl. 106 odst. 2 SFEU však pro případ, kdy použití pravidel hospodářské soutěže brání právně nebo fakticky plnění svěřených úkolů, stanoví výjimku z pravidel obsažených v SFEU. Tato výjimka se uplatní, pouze pokud není vývoj obchodní výměny dotčen v míře, která by byla v rozporu se zájmy Unie.
(279)
Podle bodu 69 rámce EU pro vyrovnávací platby uplatňuje Komise zásady tohoto rámce na všechny protiprávní podpory, o nichž rozhodne od 31. ledna 2012, a to i v případech, kdy byla podpora poskytnuta před tímto datem. V případě úhrad přeúčtovaných nákladů SE jedná o protiprávní státní podporu, a proto se použije se rámec EU k vyrovnávacím platbám.
(280)
Jak je uvedeno v oddílu 8.1, sdružení ZT není pověřeno službami obecného hospodářského zájmu, jelikož neškodné odstraňování materiálů kategorie 1 a 2, udržování rezervy pro případ nákazy a neškodné odstraňování materiálů kategorie 3 nepředstavuje službu obecného hospodářského zájmu. Slučitelnost úhrad přeúčtovaných nákladů podle čl. 106 odst. 2 SFEU a rámce EU pro služby obecného hospodářského zájmu je už z tohoto důvodu vyloučena.
(281)
V souladu s druhým a třetím kritériem podle rozsudku Altmark lze podporu podle rámce EU pro služby obecného hospodářského zájmu považovat za slučitelnou s čl. 106 odst. 2 SFEU, pouze pokud existuje pověřovací akt, v němž jsou stanoveny metody pro výpočet vyrovnávací platby (oddíl 2.3) a pokud výše podpory nepřekračuje čisté náklady vynaložené k plnění povinností veřejné služby (oddíl 2.8).
(282)
Jak je uvedeno v oddílu 9.2, není v případě období let 1979-2009 splněno druhé kritérium podle rozsudku Altmark a v případě celého období není splněno třetí kritérium podle rozsudku Almark. Proto nejsou splněny ani podmínky oddílu 2.3 (pro období let 1979-2009) a oddílu 2.8 (pro celé období) rámce EU pro služby obecného hospodářského zájmu.
(283)
Úhradu přeúčtovaných nákladů proto nelze odůvodnit jako podporu na udržování rezervy pro případ nákazy v dané oblasti podle čl. 106 odst. 2 SFEU a rámec EU k vyrovnávacím platbám.
12. HODNOCENÍ SLUČITELNOSTI JAKO PODPORY PRO FINANCOVÁNÍ NÁKLADŮ NA NEŠKODNÉ ODSTRAŇOVÁNÍ UHYNULÝCH HOSPODÁŘSKÝCH ZVÍŘAT A JATEČNÍHO ODPADU NA ZÁKLADĚ ČL. 107 ODST. 3 PÍSM. c) SFEU
(284)
V případě úhrad přeúčtovaných nákladů se jedná o provozní podpory, které jsou v zásadě zakázány (64). Důkazním břemenem ve prospěch slučitelnosti těchto podpor je proto zatížen dotyčný členský stát.
(285)
Pokyny TSE a pokyny ke státní podpoře v zemědělství 2007-2013 v zásadě zakazují podporu na odstraňování jatečního odpadu a povolují podporu na neškodné odstraňování uhynulých hospodářských zvířat pod podmínkou, že jsou jejími příjemci výhradně zemědělci. Navazující podniky - jako jatka a podniky na neškodné odstraňování tohoto materiálu - podpory v žádném případě využívat nemohou (65).
(286)
Podpora na neškodné odstraňování uhynulých hospodářských zvířat sice smí být v zájmu administrativního zjednodušení vyplacena přímo podnikům na neškodné odstraňování materiálu, musí ale být prokázáno, že prospěch z ní mají výhradně zemědělci (66).
(287)
Jak však ukazuje posouzení popsané v oddílu 9, přinášejí úhrady přeúčtovaných nákladů ekonomickou výhodu sdružení ZT a zemědělcům na spádovém území sdružení ZT přímo neprospívají vůbec, jelikož ti musí za neškodné odstraňování uhynulých hospodářských zvířat platit dokonce více než například zemědělci v severním a středním Hesensku. Německo také nebylo schopno prokázat, že jsou úhrady přeúčtovaných nákladů na zemědělce převáděny v plné výši.
(288)
Rozhodnutí Komise N 15/04 ze dne 6. července 2004, kterým se schvaluje režim podpory hradící pro období let 1998-2013 zemědělcům ve spádové oblasti sdružení ZT náklady na neškodné odstraňování těl uhynulých zemědělských zvířat, nadto stanoví, že nesmí docházet ke kumulaci schválených režimů podpory s jinou podporou.
(289)
Pro podpory, které byly protiprávně poskytnuty před 1. lednem 2003, stanoví oddíl VI pokynů TSE odchylky:
a)
mohou být schváleny režimy podpory na náklady na neškodné odstraňování těl uhynulých hospodářských zvířat ve výši 100 %, i když jsou poskytovány na úrovni výroby, zpracování a uvádění na trh;
b)
kromě toho mohou být ve výjimečných případech s vnitřním trhem slučitelné také podpory na odstraňování jatečního odpadu vzhledem ke krátkému trvání a nutnosti dostát dlouhodobě zásadě „znečišťovatel platí“.
(290)
Ani tyto výjimky nejsou použitelné. Úhrady přeúčtovaných nákladů nejsou omezeny na neškodné odstraňování těl uhynulých zemědělských zvířat, které je beztak již z velké části financováno prostřednictvím režimu podpory pro zemědělství, a ani se nejedná o krátkodobé a časové omezené opatření týkající se jatečního odpadu.
(291)
Dále je třeba ještě zdůraznit, že Německo samotné nepředneslo žádné důvody pro slučitelnost úhrad přeúčtovaných nákladů podle pokynů TSE a pokynů ke státní podpoře v zemědělství 2007-2013.
(292)
Jelikož úhrady přeúčtovaných nákladů zvýhodňují sdružení ZT, nelze je považovat za podporu slučitelnou s vnitřním trhem ve smyslu pokynů TSE a pokynů ke státní podpoře v zemědělství 2007-2013 podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
13. HODNOCENÍ SLUČITELNOSTI ÚHRADY PŘEÚČTOVANÝCH NÁKLADŮ JAKO PODPORY NA ŽIVOTNÍ PROSTŘEDÍ PODLE ČL. 107 ODST. 3 PÍSM c) SFEU
(293)
V případě úhrad přeúčtovaných nákladů se jedná o podpory, které jsou v zásadě zakázány (67). Důkazním břemenem ve prospěch slučitelnosti těchto podpor je proto zatížen dotyčný členský stát. Podle Německa se v případě úhrad přeúčtovaných nákladů jedná o podporu ve prospěch ochrany životního prostředí.
(294)
Podle bodu 132 pokynů pro poskytování státní podpory v oblasti ochrany životního prostředí je investiční podpora určená podnikům odstraňujícím škody způsobené životnímu prostředí tím, že provádějí sanaci kontaminovaných lokalit, slučitelná s vnitřním trhem ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU za předpokladu, že vede ke zlepšení ochrany životního prostředí. Při tom je však třeba přihlížet také k zásadě „znečišťovatel platí“, která je zakotvena v čl. 191 odst. 2 SFEU a v pokynech pro poskytování státní podpory v oblasti životního prostředí. Podle bodu 132 pokynů pro poskytování státní podpory v oblasti ochrany životního prostředí musí původce škod způsobených životnímu prostředí uhradit sanaci bez státní podpory. Kdo je znečišťovatelem, se určuje podle práva použitelného v jednotlivých státech.
(295)
Relevantní okamžik k posouzení situace z hlediska použitelného práva v jednotlivých členských státech se určuje podle okamžiku přijetí úředního rozhodnutí použitelného práva.
(296)
Německo nepopírá, že v souladu se sanačním rozhodnutím ze dne 21. dubna 1997 sdružení ZT v plném rozsahu odpovídá za sanaci staré lokality Sohrschied a podle sanačního rozhodnutí 31. března 1998 za sanaci lokality Sprendlingen-Gensingen jako znečišťovatel podle vnitrostátní práva platného v příslušné době. Sdružení ZT jako znečišťovatel podle německého práva odpovídá také za náklady na dekontaminaci půdy v obou lokalitách. Německo tvrdí, že podle rozhodnutí spolkového ústavního soudu (Bundesverfassungsgericht) ze dne 16. února 2000 (68) je financování nákladů na sanaci nad rámec odpovědnosti prostřednictvím úhrady přeúčtovaných nákladů slučitelnou podporou, jelikož odpovědnost soukromých subjektů se podle tohoto rozhodnutí omezuje pouze na tržní hodnotu pozemku.
(297)
Argumenty Německa jsou však nesprávné. Zaprvé, rozhodnutí spolkového ústavního soudu je použitelné výlučně mezi stranami („inter partes“), tedy mezi stranami zúčastněnými v řízení. Především však změna v judikatuře soudu nejvyšší úrovně nemění právní situaci a není důvodem přezkumu ve smyslu čl. 51 odst. 1 bodu 1 zákona o správním řízení s ohledem na starší správní akty, které se již staly závaznými.
(298)
Podle německé judikatury se rozhodnutím spolkového ústavního soudu nemění skutečnost, že v době sanačního rozhodnutí odpovídali za náklady na sanaci v plné výši všichni znečišťovatelé. Žádný z nich se po rozhodnutí spolkového ústavního soudu ze dne 16. února 2000 nemohl vyhnout plné odpovědnosti jakožto znečišťovatel s ohledem na starší rozhodnutí, které se stalo závazným.
(299)
Sdružení ZT je proto odpovědné za lokality Sprendlingen-Gensingen a Sohrschied i s přihlédnutím k rozhodnutí spolkového ústavního soudu ze dne 16. února 2000, které Německo cituje.
(300)
Jelikož se sdružení ZT proti sanačním rozhodnutím neodvolalo, stala se závaznými a jsou nenapadnutelná. Pokud chce nyní Německo zpětně v zásadě popřít odpovědnost sdružení ZT za lokalitu Sohrschied, nelze tento argument přijmout. Sdružení ZT se mělo proti sanačnímu rozhodnutí ze dne 21. dubna 1997 odvolat a nemělo dovolit, aby se stalo závazným. Úkolem Komise není znovu zkoumat závazné rozhodnutí vnitrostátního orgánu, pokud jde situaci z hlediska odpovědnosti podle zásady „znečišťovatel platí“.
(301)
Německo navíc samo uznává, že se uvedené rozhodnutí spolkového ústavního soudu ze dne 16. února 2000 vztahuje pouze na soukromé subjekty a nikoliv na právnické osoby podle veřejného práva. Je tomu tak proto, že právním základem pro omezení odpovědnosti je právo na vlastnictví. Na toto právo se však právnické osoby podle veřejného práva odvolávat nemohou. Nelze tedy zpochybnit, že podle vnitrostátního práva je za kontaminované lokality plně odpovědné sdružení ZT.
(302)
Na potenciální nerovné zacházení mezi právnickými osobami podle soukromého práva a právnickými osobami podle veřejného práva v právním systému členského státu se podle pokynů pro poskytování státní podpory v oblasti ochrany životního prostředí nelze odvolávat. Pokud jde o otázku odpovědnosti za kontaminované lokality (závazky z minulosti), pokyny uvádějí, že použitelné je pouze vnitrostátní právo.
(303)
Jelikož sdružení ZT podle německého práva odpovídá v plné výši za náklady na sanaci obou starých lokalit, není možné úhradu přeúčtovaných nákladů považovat za slučitelnou s vnitřním trhem ve smyslu pokynů k podpoře na ochranu životního prostředí podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU. +
14. ZÁVĚRY
(304)
Úhrady přeúčtovaných nákladů poskytnuté sdružení ZT od roku 1979 představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Německo tyto úhrady přeúčtovaných nákladů poskytovalo v rozporu s čl. 108 odst. 3 SFEU.
(305)
Nelze je prohlásit za podporu slučitelnou s vnitřním trhem ani podle čl. 106 odst. 2 SFEU, ani podle čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU.
(306)
Podle čl. 1 písm. b) bodu iv) ve spojení s čl. 15 odst. 3 nařízení (ES) č. 659/1999 je podpora, jejíž promlčecí lhůta uplynula, považována za existující podporu. Podle článku 15 uvedeného nařízení platí, že pravomoci Komise ve věci navrácení podpory podléhají promlčecí lhůtě deseti let. Promlčecí lhůta začíná běžet dnem, kdy je protiprávní podpora udělena příjemci a je pozastavena jakýmkoliv opatřením, které Komise v souvislosti s danou protiprávní podporou přijme. Každým přerušením počíná lhůta běžet znovu.
(307)
Soudy Unie rozhodly, že promlčecí lhůta pro navrácení podpory může být přerušena nejen formálním řízením, ale také žádostí o informace, která rovněž představuje krok vedoucí k přerušení promlčecí lhůty pro navrácení podpory (69).
(308)
Stěžovatelka napadla úhradu přeúčtovaných nákladů ve prospěch sdružení ZT v lednu 2008 a dne 26. května 2008 byla Německu zaslána žádost o informace. Tato žádost o informace přerušila promlčecí lhůtu pro navrácení podpory. Proto se za existující podporu pokládají všechny úhrady přeúčtovaných nákladů, které sdružení ZT obdrželo do 26. května 1998. Naproti tomu všechny úhrady přeúčtovaných nákladů, které sdružení ZT obdrželo po 26. květnu 1998, představují novou podporu.
(309)
Podle čl. 14 odst. 1 nařízení č. 659/1999 nemá Komise požadovat navrácení podpory, pokud by tím byla porušena obecná zásada práva Unie. V předmětném případě vyvstává otázka, zda mohl rozsudek BverwG ze dne 16. prosince 2010 u sdružení ZT vzbudit legitimní očekávání, že posuzované opatření nepředstavuje státní podporu.
(310)
Komise v tomto ohledu zaprvé konstatuje, že se uvedený rozsudek BVerwG týká pouze plateb provedených v roce 2010. Rozsudek tedy mohl - pokud vůbec - vzbudit oprávněná očekávání pouze pro rok 2010 (a následující roky za předpokladu, že by se stanovy sdružení nezměnily).
(311)
Rozsudek BverwG však nemohl u sdružení ZT vzbudit oprávněná očekávání ani pro rok 2010 (a následující roky). Podle ustálené judikatury má právo dovolávat se zásady ochrany legitimního očekávání každý jednotlivec, pokud u něj orgán Unie tím, že mu poskytl konkrétní ujištění, vyvolal podloženou naději (70). Takovým ujištěním jsou bez ohledu na formu, ve které jsou sděleny, přesné, nepodmíněné a shodující se informace (71).
(312)
Komise v předmětném případě žádná taková ujištění sdružení ZT nedala. Naopak: dne 20. června 2010 přijala rozhodnutí o zahájení vyšetřování.
(313)
BVerwG není orgánem Evropské unie. Pokud jde o dohled nad dodržováním povinností podle článků 107 a 108 ES ze strany členských států, plní podle ustálené judikatury vnitrostátní soudy a Komise vzájemně se doplňující a rozdílné úlohy (72). Zatímco posouzení slučitelnosti opatření podpory s vnitřním trhem spadá do výlučné pravomoci Komise a zároveň podléhá přezkumu Soudního dvora, zajišťují vnitrostátní soudy, aby byla zaručena práva jednotlivců tam, kde není dodržena povinnost předem informovat o státní podpoře Komisi podle čl. 108 odst. 3 Smlouvy (73).
(314)
V předmětném případě vydal BverwG rozsudek týkající se opatření, v souvislosti s nímž již Komise zahájila formální vyšetřovací řízení. Podle ustálené judikatury Soudního dvora má toto rozhodnutí přimět členské státy k tomu, aby pozastavily platby v rámci daného opatření (74). BverwG navíc svůj rozsudek vydal a odůvodnil jej mimo jiné údajnou neslučitelností se čtvrtým kritériem podle rozsudku Altmark, aniž by odkazoval na Soudní dvůr, aniž by byl případ předložen Soudnímu dvoru Unie k rozhodnutí o předběžné otázce.
(315)
Komise je za těchto okolností toho názoru, že rozsudek BVerwG neposkytuje žádné jasné, nepodmíněné a shodující se informace.
(316)
Navrácení úhrad přeúčtovaných nákladů tedy není v rozporu s obecnou zásadou unijního práva spočívající v ochraně legitimního očekávání,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Úhrady přeúčtovaných nákladů, které Německo od 1. ledna 1979 v rozporu s čl. 108 odst. 3 SFEU poskytovalo ve prospěch účelového sdružení Zweckverband Tierkörperbeseitigung v Porýní-Falci, v Sársku a v okresech Rheingau-Taunus a Limburg-Weilburg (dále jen „příjemce“) představují státní podporu, jež je neslučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
1. Německo neprodleně získá zpět od příjemce podporu uvedenou v článku 1, která byla vyplácena od 26. května 1998.
2. Částky, které mají být získány zpět, zahrnují úroky od data, kdy byly platby podpory uvedené v odstavci 1 dány k dispozici příjemci, do data jejich skutečného navrácení.
3. Výše úroků bude vypočtena jako složený úrok podle kapitoly V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (75).
4. Německo s účinkem ode dne oznámení tohoto rozhodnutí zruší všechny neprovedené platby podpory uvedené v článku 1.
Článek 3
Německo zajistí, aby byla podpora uvedená v článku 2 navrácena zpět do čtyř měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí.
Článek 4
1. Německo do dvou měsíců od tohoto rozhodnutí poskytne Komisi tyto informace:
a)
celkovou částku (jistinu a úroky), kterou má příjemce vrátit;
b)
podrobný popis opatření již přijatých a plánovaných k dosažení souladu s tímto rozhodnutím;
c)
doklady prokazující, že příjemci bylo nařízeno podporu vrátit.
2. Německo bude Komisi průběžně informovat o opatřeních přijatých na vnitrostátní úrovni za účelem provedení tohoto rozhodnutí až do okamžiku úplného navrácení podpory uvedené v čl. 2 odst. 1. Na žádost Komise Německo neprodleně poskytne informace o opatřeních již přijatých, resp. plánovaných k provedení tohoto rozhodnutí. Dále předloží podrobné informace týkající se částek podpory a úroků, které již byly příjemcem vráceny.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Spolkové republice Německo.
V Bruselu dne 25. dubna 2012.