ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 18ης Ιουλίου 2011
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 15/09 (πρώην N 196/09), που η Γερμανία χορήγησε ή/και σχεδιάζει να χορηγήσει υπέρ της Hypo Real Estate
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 5157]
(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/118/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα (2), και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 2 Οκτωβρίου 2008, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά, ήτοι για περίοδο έξι μηνών ή/και έως την υποβολή εφαρμόσιμου και τεκμηριωμένου σχεδίου αναδιάρθρωσης για την τράπεζα, κρατική ενίσχυση υπέρ της Hypo Real Estate Holding AG υπό μορφή κρατικής εγγύησης άνω των 35 δισεκατ. ευρώ (καταχωρισθείσα υπ’ αριθ. N 44/08) (3). Η Γερμανία κοινοποίησε το μέτρο στις 30 Σεπτεμβρίου 2008.
(2)
Την 1η Απριλίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε υπέρ του ομίλου Hypo Real Estate (στο εξής: «HRE») σχέδιο αναδιάρθρωσης (καταχωρισθέν υπ’ αριθ. N 196/09). Με επιστολή της 17ης Απριλίου 2009 η Γερμανία προέβη σε συμπλήρωση της κοινοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης στην οποία ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με εισφορά κεφαλαίου ύψους 60 εκατ. ευρώ και παράταση του πλαισίου κρατικής εγγύησης ύψους 52 δισεκατ. ευρώ που είχε χορηγηθεί βάσει της εγκριθείσας δέσμης μέτρων διάσωσης για τα πιστωτικά ιδρύματα (4).
(3)
Με επιστολή της 7ης Μαΐου 2009 (5), η Επιτροπή ανακοίνωσε στη Γερμανία ότι είχε κινήσει τη διαδικασία δυνάμει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εν λόγω απόφαση (στο εξής: «απόφαση κίνησης της διαδικασίας») δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (6) συνοδευόμενη από πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων εκ μέρους των ενδιαφερομένων.
(4)
Στις 3 Ιουνίου 2009, η Γερμανία ανακοίνωσε εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,96 δισεκατ. ευρώ (καταχωρισθείσα υπ’ αριθ. N 333/09).
(5)
Στις 17 Αυγούστου 2009, η Γερμανία ανακοίνωσε στην Επιτροπή την επιθυμία της να παραταθούν εκ νέου οι εγγυήσεις ύψους 52 δισεκατ. ευρώ υπέρ της HRE (κοινοποίηση καταχωρηθείσα υπό τον αριθμό C 15/09) οι οποίες είχαν χορηγηθεί μέσω του ειδικού ταμείου σταθεροποίησης των χρηματαγορών (Sonderfonds Finanzmarktstabilisierung, στο εξής «SoFFin») (βλέπε αιτιολογική σκέψη 2).
(6)
Στις 20 και 21 Οκτωβρίου 2009, η Γερμανία υπέβαλε εκ νέου επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, ανακοίνωσε στην Επιτροπή περαιτέρω σχεδιαζόμενα μέτρα υπέρ της HRE (δημιουργία ειδικού φορέα ρευστοποίησης, χορήγηση πρόσθετων εγγυήσεων) και κοινοποίησε στην Επιτροπή τη νέα, ήτοι την τρίτη, παράταση των υφιστάμενων εγγυήσεων του SoFFin ύψους 52 δισεκατ. ευρώ (κοινοποίηση καταχωρισθείσα υπ’ αριθ. N 557/09).
(7)
Στις 26 Οκτωβρίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε υπέρ της HRE την καταχωρισθείσα υπ’ αριθ. N 557/09 νέα εισφορά κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ και εγγυήσεις του SoFFin συνολικού ύψους 18 δισεκατ. ευρώ καθώς και μια εγγύηση του SoFFin ύψους 2 δισεκατ. ευρώ υπέρ του ειδικού φορέα ρευστοποίησης της HRE (7). Η Επιτροπή δεν είχε, εν τω μεταξύ, εγκρίνει την εγγύηση ύψους 2 δισεκατ. ευρώ του SoFFin.
(8)
Στις 13 Νοεμβρίου 2009, η Επιτροπή διεύρυνε την επίσημη διαδικασία έρευνας και ενέκρινε προσωρινά, για την περίοδο έως την έκδοση οριστικής απόφασης της Επιτροπής σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, εισφορές κεφαλαίου ύψους 60 εκατ. ευρώ, 2,96 δισεκατ. ευρώ και 3 δισεκατ. ευρώ (στις υποθέσεις C 15/09, N 333/09 και N 557/09). Η εν λόγω απόφαση δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (8) συνοδευόμενη από πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων εκ μέρους των ενδιαφερομένων.
(9)
Στις 15, 16 και 17 Δεκεμβρίου 2009, η Γερμανία, συμπληρώνοντας την κοινοποίηση της 26ης Οκτωβρίου 2009, κοινοποίησε πρόσθετα στοιχεία αναφορικά με τις εγγυήσεις του SoFFin ύψους 18 δισεκατ. ευρώ (κοινοποίηση καταχωρισθείσα υπ’ αριθ. N 694/09).
(10)
Στις 21 Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά τις εγγυήσεις του SoFFin ύψους 18 δισεκατ. ευρώ για περίοδο μέγιστης διάρκειας ενός έτους (υπόθεση N 694/09) (9).
(11)
Στις 30 Απριλίου 2010, η Γερμανία κοινοποίησε εισφορά κεφαλαίου υπέρ του SoFFin ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ (υπόθεση N 161/10).
(12)
Στις 19 Μαΐου 2010, η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ έως την έκδοση οριστικής απόφασης σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης (10).
(13)
Στις 2 Σεπτεμβρίου 2010, η Γερμανία κοινοποίησε εγγύηση ρευστότητας του SoFFin, ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (υπόθεση N 380/10).
(14)
Στις 10 Σεπτεμβρίου 2010, η Γερμανία κοινοποίησε μέτρο προστασίας για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία (ήτοι την πρόθεση μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων της HRE στην FMS-Wertmanagement AöR (11) (στο εξής «FMS-WM») και εισφορά κεφαλαίου ανώτατου ύψους περίπου 2,13 δισεκατ. ευρώ καθώς και πρόσθετη εγγύηση, ήτοι εγγύηση εκκαθάρισης ανώτατου ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (υπόθεση N 380/10).
(15)
Στις 24 Σεπτεμβρίου 2010, η Επιτροπή διεύρυνε εκ νέου την επίσημη διαδικασία έρευνας και ενέκρινε προσωρινά το μέτρο προστασίας, την εγγύηση ρευστότητας ύψους 20 δισεκατ. ευρώ και την εγγύηση εκκαθάρισης ανώτατου ύψους 20 δισεκατ. ευρώ. Η εν λόγω απόφαση (12) δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνοδευόμενη από πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων εκ μέρους των ενδιαφερομένων. Η απόφαση της Επιτροπής της 24ης Σεπτεμβρίου 2010 δεν αφορούσε την εισφορά κεφαλαίου ανώτατου ύψους 2,13 δισεκατ. ευρώ την οποία είχε ανακοινώσει η Γερμανία στις 10 Σεπτεμβρίου 2010, ήτοι η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου δεν εγκρίθηκε από την Επιτροπή.
(16)
Στις 14 Ιουνίου 2011, η Γερμανία υπέβαλε την τελική επικαιροποιημένη έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Στις 15 Ιουνίου 2011, η Γερμανία διαβίβασε κατάλογο δεσμεύσεων τον οποίο συμπλήρωσε την 1η Ιουλίου 2011.
(17)
Στις 14 Ιουνίου 2011, η Γερμανία διευκρίνισε ότι η επόμενη εισφορά κεφαλαίου δεν θα ανερχόταν σε 2,13 δισεκατ. ευρώ, όπως αναγγέλθηκε στην κοινοποίηση της 10ης Σεπτεμβρίου 2010, αλλά σε μόνον 2,08 δισεκατ. ευρώ και ότι το μικρότερο αυτό ποσό θα διετίθετο στην FMS-WM.
(18)
Εν τω μεταξύ μεσολάβησε σειρά συναντήσεων και τηλεφωνικών διασκέψεων, ενώ υπήρξε και περαιτέρω ανταλλαγή αλληλογραφίας μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής, της Γερμανίας και της HRE.
(19)
Η Επιτροπή κοινοποίησε στη Γερμανία τις παρατηρήσεις που είχε λάβει από τρίτους, έλαβε δε τις παρατηρήσεις της Γερμανίας με επιστολή της 24ης Μαρτίου 2010.
II. Ο ΑΠΟΔΕΚΤΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
II.1. Ο αποδέκτης
(20)
Η HRE ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 2003 ύστερα από διαχωρισμό τμημάτων των υπηρεσιών χρηματοδότησης επαγγελματικών ακινήτων του ομίλου HVB. Το 2007 εξαγόρασε την DEPFA Bank plc. με έδρα στο Δουβλίνο και διεύρυνε την επιχειρηματική της βάση ενσωματώνοντας τους επιχειρηματικούς τομείς κρατικής χρηματοδότησης και χρηματοδότησης υποδομών. Ο όμιλος HRE (13) περιλαμβάνει επί του παρόντος την Hypo Real Estate Holding AG («HRE Holding») και τις τρεις θυγατρικές εταιρείες Deutsche Pfandbriefbank AG («PBB»), DEPFA Bank plc. και την τελούσα υπό εκκαθάριση Hypo Real Estate Finance BV i.L. («HRE Finance i.L.»). Η DEPFA Bank plc. και η PBB κατέχουν αμφότερες σειρά θυγατρικών εταιρειών και συμμετοχών σε εταιρείες. Η PBB είναι η μετονομασθείσα βασική τράπεζα του ομίλου και η μοναδική εκ των τριών θυγατρικών εταιρειών της HRE Holding η οποία θα εξακολουθήσει να αναλαμβάνει νέες εργασίες. Οι επιχειρηματικοί τομείς στους οποίους δραστηριοποιείται είναι η χρηματοδότηση ακινήτων και η χρηματοδότηση δημόσιων επενδύσεων. Η DEPFA Bank plc. τελεί υπό εκκαθάριση και από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης παύει να αναλαμβάνει πλέον νέες εργασίες. Στον βασικό πυρήνα των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της ανήκαν κυρίως επιχειρηματικές δραστηριότητες κρατικής χρηματοδότησης και πιστώσεις προϋπολογισμού καθώς και η χρηματοδότηση έργων υποδομής (π.χ. έργων οδοποιίας, γεφυρών, σηράγγων και δημόσιων κτιρίων). Η HRE Finance i.L., όπως υποδεικνύεται και από την επωνυμία της (βλέπε «i.L.»), είναι επιχείρηση υπό εκκαθάριση (14).
(21)
Το 2010 ιδρύθηκε υπέρ της HRE ο ειδικός φορέας ρευστοποίησης FMS-WM. Διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία και παράγωγα του ομίλου HRE που της μεταβιβάστηκαν είτε διότι δεν ήταν στρατηγικής σημασίας είτε διότι συνδέονταν με μη αποδεκτούς κινδύνους ή/και κεφαλαιακές επιβαρύνσεις. Ο FMS-WM ανέλαβε, με την πάροδο του χρόνου, μεγάλο τμήμα των περιουσιακών στοιχείων της HRE. Ο FMS-WM δεν διαθέτει άδεια λειτουργίας τράπεζας.
(22)
Η HRE κατέγραψε κατά το οικονομικό έτος 2008 ζημίες ύψους 5,5 δισεκατ. ευρώ, το 2009 ζημίες 2,2 δισεκατ. ευρώ και το 2010 ζημίες 0,9 δισεκατ. ευρώ.
(23)
Μέσω της εισφοράς κεφαλαίου ύψους 3,02 δισεκατ. ευρώ (60 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο του 2009, 2,96 δισεκατ. ευρώ τον Ιούνιο του 2009) η Γερμανία απέκτησε το 90 % των μετοχών της HRE. Το φθινόπωρο του 2009 πραγματοποιήθηκε εξαγορά των μετοχών μειοψηφίας («squeeze-out»). Η Γερμανία αγόρασε τις υπολειπόμενες μετοχές έναντι της τιμής του 1,30 ευρώ ανά μετοχή. Με τον τρόπο αυτό, η HRE περιήλθε πλήρως στην ιδιοκτησία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Στη συνέχεια, κινήθηκε διαδικασία αναδιάρθρωσης.
II.2. Τα προβλήματα της HRE στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης
(24)
Στα τέλη Σεπτεμβρίου του 2008 η HRE αντιμετώπισε αδιέξοδο ρευστότητας απειλούμενη από άμεση πτώχευση. Η HRE δεν ήταν σε θέση να αναζητήσει βραχυπρόθεσμα κεφάλαια στις αγορές διότι η κρίση των χρηματαγορών είχε οδηγήσει στην κατάρρευση ορισμένων κεφαλαιαγορών. Αφότου η Lehman Brothers υπέβαλε αίτημα προστασίας έναντι των πιστωτών της, η διατραπεζική κυρίως αγορά οδηγήθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου του 2008 σχεδόν σε πλήρη κατάρρευση.
(25)
Το επιχειρηματικό μοντέλο της DEPFA Bank plc., κατά 100 % θυγατρικής εταιρείας της HRE από τον Οκτώβριο του 2007, το οποίο βασίστηκε κυρίως στη χρηματοδότηση μέσω της διατραπεζικής αγοράς καθώς και άλλων βραχυπρόθεσμων επισφαλών πηγών χρηματοδότησης, αποδείχθηκε κατά την κρίση ρευστότητας εξαιρετικά εύθραυστο φέρνοντας την τράπεζα ενώπιον προβλημάτων που απειλούσαν την ίδια της την ύπαρξη.
(26)
Η HRE ήταν υποχρεωμένη να καλύψει τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες ρευστότητας της DEFPA Bank plc. Εντούτοις, ο όγκος των πιστώσεων που καθίσταντο ληξιπρόθεσμες στις 30 Σεπτεμβρίου 2008 επιβάρυνε εξαιρετικά την HRE. Επιπροσθέτως, η πλειονότητα των εταιρειών του ομίλου HRE βρισκόταν λόγω συναλλαγών και επιχειρηματικών συμφωνιών στους κόλπους του ομίλου HRE (π.χ. απαιτήσεων, εγγυήσεων και εγγυήσεων μητρικής επιχείρησης) στην ίδια κατάσταση. Τα αδιέξοδα ρευστότητας έθεταν συνεπώς σε σοβαρό κίνδυνο την ύπαρξη του ομίλου HRE.
(27)
Τα προβλήματα της HRE οφείλονταν, μεταξύ άλλων, σε παλαιά βάρη λόγω περιουσιακών στοιχείων τα οποία συνεπεία του πραγματικού προφίλ κινδύνου που τα χαρακτήριζε δεν απέφεραν την αναμενόμενη απόδοση επενδύσεων. Επιπροσθέτως, ο όμιλος HRE δημιουργήθηκε με τη συγχώνευση πολλών μικρότερων τραπεζικών ιδρυμάτων τα οποία χρησιμοποιούσαν διαφορετικές πλατφόρμες πληροφορικής, […] (15).
II.3. Οι κρατικές ενισχύσεις
(28)
Συνολικά, η Γερμανία χορήγησε ή σχεδιάζει να χορηγήσει υπέρ της HRE κεφάλαιο ύψους έως περίπου 9,95 δισεκατ. ευρώ (μέρος δε αυτών υπέρ της FMS-WM) και εγγυήσεις ύψους 145 δισεκατ. ευρώ. Επίσης, εγκρίθηκε υπέρ της HRE μέτρο αρωγής που περιλάμβανε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης ύψους περίπου 20 δισεκατ. ευρώ.
II.3.1. Εισφορές κεφαλαίου
II.3.1.1. Εισφορά κεφαλαίου ύψους 60 εκατ. ευρώ
(29)
Καθώς η Γερμανία επιθυμούσε μέσω της σταδιακής απόκτησης του συνόλου των μετοχών της HRE να ασκεί πλήρη έλεγχο επί της HRE, ο SoFFin αγόρασε στις 30 Μαρτίου 2009 20 εκατ. νέες μετοχές της HRE έναντι της ονομαστικής αξίας των 3 ευρώ ανά μετοχή. Με τον τρόπο αυτό, η HRE επωφελήθηκε εισφοράς κεφαλαίου ύψους 60 εκατ. ευρώ και ο SoFFin απέκτησε μερίδιο 8,65 % επί του κεφαλαίου της HRE. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 13 Νοεμβρίου 2009.
II.3.1.2. Εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,96 δισεκατ. ευρώ
(30)
Στις 2 Ιουνίου 2009 οι μέτοχοι της HRE αποφάσισαν αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,96 δισεκατ. ευρώ μέσω της έκδοσης νέων μετοχών της HRE οι οποίες στη συνέχεια αγοράστηκαν από τον SoFFin. Ως εκ τούτου, ο SoFFin απέκτησε το 90 % των μετοχών της HRE. Οι νέες αυτές μετοχές καταχωρίσθηκαν στο εμπορικό μητρώο στις 8 Ιουνίου 2009. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 13 Νοεμβρίου 2009.
II.3.1.3. Εισφορά κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ
(31)
Η εισφορά κεφαλαίου συνολικού ύψους 3 δισεκατ. ευρώ, που κοινοποιήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2009, παρουσίαζε την εξής διάρθρωση:
α)
2 δισεκατ. ευρώ διατέθηκαν στα ελεύθερα αποθεματικά της HRE Holding και της PBB. Μετά την εξαγορά των μετοχών μειοψηφίας (squeeze-out) η HRE περιήλθε στην πλήρη ιδιοκτησία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και, κατ’ επέκταση, του SoFFin.
β)
1 δισεκατ. ευρώ χορηγήθηκαν στην PBB υπό μορφή αφανούς εισφοράς με απόδοση τοκομεριδίου εξαρτώμενη από τα κέρδη, της τάξεως του 10 % κατ’ έτος.
(32)
Οι συμβάσεις περί της εισφοράς κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ υπογράφηκαν στις 16 Νοεμβρίου 2009. Η προσωρινή έγκριση της εν λόγω εισφοράς εκ μέρους της Επιτροπής αποφασίστηκε στις 13 Νοεμβρίου 2009.
II.3.1.4. Εισφορά κεφαλαίου ανώτατου ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ
(33)
Η εισφορά κεφαλαίου ανώτατου ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ στα ελεύθερα αποθεματικά της HRE καταβλήθηκε σε δύο δόσεις:
α)
Εισφορά ύψους 1,4 δισεκατ. ευρώ (η καταβολή της εν λόγω δόσης πραγματοποιήθηκε μετά τη λήψη απόφασης προσωρινής έγκρισής της από την Επιτροπή στις 19 Μαΐου 2010).
β)
Εισφορά ανώτατου ύψους 450 εκατ. ευρώ (και η συγκεκριμένη δόση εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 19 Μαΐου 2010, η σχετική απόφαση ωστόσο ισχύει υπό ορισμένες προϋποθέσεις (16). Η δόση αυτή δεν έχει ακόμη καταβληθεί διότι δεν πληρούνται ακόμη οι τεθείσες προϋποθέσεις).
(34)
Η εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ περιέχεται στις συνολικές κεφαλαιακές ανάγκες όπως αυτές παρουσιάζονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε για τη HRE. Τα 1,4 δισεκατ. ευρώ της εν λόγω εισφοράς κεφαλαίου έχουν καταβληθεί προκειμένου να καλυφθούν οι απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων βάσει των ρυθμιστικών κανονισμών και να δημιουργηθεί αντιστάθμισμα έναντι κινδύνων. Η σύμβαση για τη συγκεκριμένη εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,4 δισεκατ. ευρώ υπογράφηκε στις 20 Μαΐου 2010. Το υπόλοιπο μέρος της εισφοράς κεφαλαίου των 1,85 δισεκατ. ευρώ, ήτοι τα 450 εκατ. ευρώ, πρόκειται σύμφωνα με τη Γερμανία να καταβληθεί το τρίτο τετράμηνο του 2011.
II.3.1.5. Εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,08 δισεκατ. ευρώ
(35)
Στις 10 Σεπτεμβρίου 2010 η Γερμανία κοινοποίησε εισφορά κεφαλαίου ανώτατου ύψους 2,13 δισεκατ. ευρώ υπέρ της HRE. Στις 14 Ιουνίου 2011 η Γερμανία διασαφήνισε ότι η εισφορά κεφαλαίου δεν ανέρχεται σε 2,13 δισεκατ. ευρώ αλλά σε 2,08 δισεκατ. ευρώ και ότι το ποσό των 2,08 δισεκατ. ευρώ θα διατεθεί στην FMS-WM. Σύμφωνα με τη Γερμανία, η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,08 δισεκατ. ευρώ πρόκειται να καταβληθεί το τρίτο τετράμηνο του 2011. Ο SoFFin, με την επιφύλαξη της έγκρισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, χορήγησε το ποσό των 2,08 δισεκατ. ευρώ υπό μορφή απαίτησης εισφοράς στο αποθεματικό της HRE Holding. Η HRE Holding παραχώρησε την εν λόγω απαίτηση εισφοράς στην FMS-WM την 1η Οκτωβρίου 2010.
II.3.2. Εγγυήσεις
II.3.2.1. Εγγυήσεις ύψους 35 δισεκατ. ευρώ
(36)
Στις 13 Νοεμβρίου 2008 η Γερμανία διέθεσε κρατικές εγγυήσεις ύψους 35 δισεκατ. ευρώ προκειμένου να καλύψει την ανάγκη αναχρηματοδότησης της HRE. Οι εν λόγω εγγυήσεις εγκρίθηκαν προσωρινά από την Επιτροπή στις 2 Οκτωβρίου 2008.
(37)
Μέσω των εν λόγω εγγυήσεων εξασφαλίστηκε η πιστωτική βοήθεια ρευστότητας της Deutsche Bundesbank ύψους 20 δισεκατ. ευρώ καθώς και εξασφαλισμένες ομολογίες ύψους 15 δισεκατ. ευρώ που αγοράστηκαν από κοινοπραξία γερμανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
(38)
Η HRE κατέβαλε στο κράτος για τις εγγυήσεις ύψους 35 δισεκατ. ευρώ αποζημίωση αποτελούμενη από βασική προμήθεια και προμήθεια εξαρτώμενη από την επιτυχία. Η βασική προμήθεια ανερχόταν σε 1 % ετησίως επί του ποσού εγγύησης πρωτεύουσας ζημίας («first loss») και σε 0,5 % ετησίως επί του ποσού εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας («second loss»). Η εξαρτώμενη από την επιτυχία προμήθεια ανερχόταν σε 1,25 % ετησίως επί του ποσού εγγύησης πρωτεύουσας ζημίας και σε 0,25 % ετησίως επί του ποσού εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας.
II.3.2.2. Εγγυήσεις ύψους 52 δισεκατ. ευρώ
(39)
Μεταξύ Νοεμβρίου 2008 και Φεβρουαρίου 2009 η HRE έλαβε δυνάμει της εγκεκριμένης δέσμης μέτρων διάσωσης για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στη Γερμανία (17) εγγυήσεις του SoFFin συνολικού ύψους 52 δισεκατ. ευρώ.
(40)
Η HRE κατέβαλε για το μέρος της εγγύησης που απαιτούνταν ως εξασφάλιση των ομολογιών προμήθεια 0,5 % ενώ για το υπόλοιπο μέρος των εγγυήσεων προμήθεια ανάληψης υποχρεώσεων της τάξεως του 0,1 %.
II.3.2.3. Εγγύηση ύψους 8 δισεκατ. ευρώ
(41)
Οι εξασφαλισμένες ομολογίες, οι οποίες έληξαν στις 23 Δεκεμβρίου 2009 αντικαταστάθηκαν από τον SoFFin από εγγύηση ύψους 8 δισεκατ. ευρώ. Η προσωρινή έγκριση της Επιτροπής δόθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2009.
(42)
Η HRE κατέβαλε στον SoFFin προμήθεια εγγύησης 0,5 % ετησίως επί του συνολικού ποσού εγγύησης. Επί του μέρους της εγγύησης που δεν κατέστη απαιτητό για την εξασφάλιση των ομολογιών επιβλήθηκε προμήθεια ανάληψης υποχρεώσεων της τάξεως του 0,1 % ετησίως.
II.3.2.4. Εγγύηση ύψους 10 δισεκατ. ευρώ
(43)
Η εγγύηση του SoFFin ύψους 10 δισεκατ. ευρώ που εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 21 Δεκεμβρίου 2009 για μέγιστη διάρκεια ενός έτους κρίθηκε απαραίτητη για την κάλυψη της ανάγκης ρευστότητας της HRE.
(44)
Η HRE κατέβαλε στον SoFFin προμήθεια εγγύησης 0,5 % ετησίως επί του συνολικού ποσού εγγύησης. Στο μέρος της εγγύησης που δεν κατέστη απαιτητό για την εξασφάλιση επιβλήθηκε προμήθεια ανάληψης υποχρεώσεων της τάξεως του 0,1 % ετησίως.
II.3.2.5. Εγγύηση ύψους 20 δισεκατ. ευρώ
(45)
Η HRE χρειάστηκε πρόσθετη εγγύηση ρευστότητας ύψους 20 δισεκατ. ευρώ λόγω δυσμενών εξελίξεων στις κεφαλαιαγορές και στις αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η HRE έως τη μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης FMS-WM. Η εγγύηση εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 24 Σεπτεμβρίου 2010.
(46)
Η HRE κατέβαλε προμήθεια εγγύησης της τάξεως του 0,8 % ετησίως. Επί του μέρους της εγγύησης που δεν κατέστη απαιτητό για την εξασφάλιση επιβλήθηκε προμήθεια ανάληψης υποχρεώσεων της τάξεως του 0,1 % ετησίως.
II.3.2.6. Εγγύηση ανώτατου ύψους 20 δισεκατ. ευρώ
(47)
Λόγω των υπολειπόμενων ασαφειών αναφορικά με τις σύνθετες τεχνικές διαδικασίες μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης κρίθηκε απαραίτητη η χορήγηση εγγύησης εκκαθάρισης μέγιστου ύψους 20 δισεκατ. ευρώ. Η προσωρινή έγκριση της εν λόγω εγγύησης δόθηκε από την Επιτροπή στις 24 Σεπτεμβρίου 2010.
(48)
Η HRE κατέβαλε στον SoFFin προμήθεια εγγύησης 0,8 % ετησίως. Επί του μέρους της εγγύησης που δεν κατέστη απαιτητό για την εξασφάλιση επιβλήθηκε προμήθεια ανάληψης υποχρεώσεων της τάξεως του 0,1 % ετησίως.
II.3.3. Μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων σε ειδικό φορέα ρευστοποίησης
(49)
Στις 10 Σεπτεμβρίου 2010 η Γερμανία κοινοποίησε επίσης τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων ονομαστικού ποσού ύψους περίπου 210 δισεκατ. ευρώ και παραγώγων ύψους περίπου 280 δισεκατ. ευρώ στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης FMS-WM. Ο FMS-WM ιδρύθηκε στις 8 Ιουλίου 2010 κατόπιν απόφασης του διοικητικού συμβουλίου δυνάμει του γερμανικού νόμου περί σταθεροποίησης των χρηματαγορών (άρθρο 8a FMStFG). Διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία και παράγωγα του ομίλου HRE τα οποία έχει αγοράσει διότι είτε αυτά δεν ήταν στρατηγικής σημασίας είτε συνδέονταν με μη αποδεκτό κίνδυνο και αποτελούσαν αθέμιτη κεφαλαιακή επιβάρυνση. Ο FMS-WM ενεργεί ανεξάρτητα από την HRE και απαλλάσσεται από την υποχρέωση αντιστάθμισης ζημιών του SoFFin. Ο FMS-WM, ωστόσο, δεν διαθέτει άδεια λειτουργίας τράπεζας. Συνεπώς, πολλά από τα περιουσιακά στοιχεία της HRE μπορούσαν να μεταβιβαστούν μόνον τεχνητά. Ανάλογα με τις δεδομένες συνθήκες αναπτύχθηκαν διάφοροι μηχανισμοί μεταβίβασης ώστε να επιτευχθεί συγκρίσιμη βάσει των ρυθμιστικών κανονισμών κεφαλαιακή ελάφρυνση για την PBB ή/και τον όμιλο HRE.
(50)
Η μεταβίβαση εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 24 Σεπτεμβρίου 2010. Στο πλαίσιο του εν λόγω μέτρου μεταβιβάστηκαν περιουσιακά στοιχεία μη στρατηγικής σημασίας και επισφαλούς χαρακτήρα όπως κρατικά ομόλογα ή επισφαλή στεγαστικά δάνεια (ή, όπως διασαφηνίζεται στην αιτιολογική σκέψη 49, μόνον τα απαραίτητα βάσει των ρυθμιστικών κανονισμών ίδια κεφάλαια) σε φορέα υποστηριζόμενο από το κράτος ώστε να εκκαθαριστούν με την πάροδο του χρόνου. Μεταξύ των μεταβιβασθέντων περιουσιακών στοιχείων μη στρατηγικού χαρακτήρα συγκαταλέγονται επίσης στοιχεία που δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εξασφάλιση καλυμμένων ομολογιών.
(51)
Η μεταβίβαση πραγματοποιήθηκε εντέλει στις 30 Σεπτεμβρίου 2010. Τη δεδομένη χρονική στιγμή το χαρτοφυλάκιο που ορίστηκε για τη μεταβίβαση παρουσίαζε βάσει των αποσβέσεων λογιστική αξία ύψους 173 δισεκατ. ευρώ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αντιμετώπιση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον κοινοτικό τραπεζικό τομέα (στο εξής: «ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων») (18), η Επιτροπή προσέλαβε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες για να τη βοηθήσουν κατά την αξιολόγηση του χαρτοφυλακίου, τον υπολογισμό του στοιχείου ενίσχυσης και την απάντηση στο ερώτημα εάν και σε ποιον βαθμό συμφωνήθηκε κατά τη μεταβίβαση αξία υψηλότερη από την πραγματική οικονομική αξία. Όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, η Γερμανία ανέθεσε επίσης σε εξωτερικό εμπειρογνώμονα τη διενέργεια ανεξάρτητης αξιολόγησης.
(52)
Το χαρτοφυλάκιο κάλυπτε γεωγραφικά διαφοροποιημένα δάνεια επαγγελματικής στέγης ύψους περίπου 30 δισεκατ. ευρώ που αφορούσαν κυρίως τη χρηματοδότηση κτιρίων γραφείων και εμπορικών κέντρων, διέθεταν σχετικά σύντομη διάρκεια αποπληρωμής (3 έτη), όμως ήταν χαμηλότερης πιστωτικής ποιότητας.
(53)
Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του χαρτοφυλακίου εκτός του πεδίου των επαγγελματικών ακινήτων αφορούσαν κρατικές χρηματοδοτήσεις ή/και χρεόγραφα και δάνεια σε δημόσιους οργανισμούς και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Τη μερίδα του λέοντος των εν λόγω δραστηριοτήτων κατείχαν τα τυποποιημένα δάνεια (τύπου plain vanilla). Ωστόσο, περιλαμβάνονταν επίσης «δομημένα πιστωτικά μέσα» (31 δισεκατ. ευρώ) και κρατικά ομόλογα (30 δισεκατ. ευρώ). Η ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων του συγκεκριμένου τμήματος του χαρτοφυλακίου ήταν σημαντικά υψηλότερη από εκείνη των δανείων επαγγελματικής στέγης. Καθώς όμως τα χρεόγραφα είχαν μακρά διάρκεια και μετά την αγορά τους μεγάλωνε το πιστωτικό περιθώριο που διέθεταν στην αγορά, παρατηρήθηκαν και σε αυτήν την περίπτωση σημαντικές μειώσεις επί της αγοραίας τιμής.
(54)
Οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι σε αντίθεση με ορισμένες άλλες περιπτώσεις κρατικής ενίσχυσης τα σύνθετα δάνεια επαγγελματικής στέγης και τα δομημένα πιστωτικά εργαλεία (κυρίως τιτλοποίηση σπουδαστικών δανείων, τιτλοποίηση δανείων χρηματοδότησης του δημοσίου και 5 δισεκατ. ευρώ από σύμβαση ανταλλαγής συνολικής απόδοσης (total return swap)) ήταν εν προκειμένω στο σύνολό τους εξασφαλισμένα. Στις συγκεκριμένες κατηγορίες αναμένονταν ελάχιστες μόνον ζημίες, οι οποίες ωστόσο λόγω της αξιολόγησης των διαπραγματεύσιμων μετοχών (Cash Bonds) στις δομές Halcyon και Pegasus καθώς και της αρνητικής βάσης και των εγγενών εξόδων χρηματοδότησης για τη σύμβαση ανταλλαγής συνολικής απόδοσης ήταν υψηλότερες από τις εκτιμήσεις των γερμανών εμπειρογνωμόνων. Αντιθέτως, τα δάνεια τύπου plain vanilla μεταβιβάστηκαν έναντι αξίας ανταλλαγής ελάχιστα αποκλίνουσας από το άρτιο και κατά συνέπεια πολύ υψηλότερης από την πραγματική οικονομική τους αξία. Επιπροσθέτως, η διαπραγμάτευσή τους γινόταν σε αγορές οι οποίες δεν είχαν πληγεί ιδιαίτερα από απομειώσεις αξίας και, άρα, η πραγματική οικονομική τους αξία θα έπρεπε να αντιστοιχεί στην αγοραία αξία τους. Συνεπώς, οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η πραγματική οικονομική αξία (real economic value - REV) του συγκεκριμένου τμήματος του χαρτοφυλακίου είναι σημαντικά χαμηλότερη από την αξία έναντι της οποίας μεταβιβάστηκε από την HRE στον FMS-WM.
(55)
Σε ό,τι αφορά το χαρτοφυλάκιο παραγώγων τα αποτελέσματα των εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό με εκείνα των εμπειρογνωμόνων της Γερμανίας. Επιπροσθέτως, όρισαν το ισοδύναμο του πιστωτικού κινδύνου ελαφρώς υψηλότερα από τους γερμανούς εμπειρογνώμονες και έλαβαν υπόψη ορισμένα ευρήματα από το δείγμα τους καθώς και μια γενική επιβάρυνση για «επιχειρησιακούς κινδύνους» διότι βασίστηκαν σε προσεκτικές παραδοχές αναφορικά με τη γενικότερα ανεπαρκή αποτελεσματικότητα των αντισταθμίσεων.
(56)
Στον πίνακα που ακολουθεί συνοψίζονται τα αποτελέσματα των εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής.
(σε δισεκατ. ευρώ)
Χαρτοφυλάκιο
Ονομαστική αξία
Αξία μεταβίβασης (ΑΜ)
Δ REV - ΑΜ
(στοιχεία Γερμανίας)
Δ REV - ΑΜ
(στοιχεία εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής)
Απόκλιση
(Επιτροπή/Γερμανία)
Χρεόγραφα
83,444
93,960
-0,902
-7,590
-6,688
Δομημένα δάνεια
31,199
30,111
-0,765
-1,981
-1,216
Δάνεια επαγγελματικής στέγης
26,312
23,874
-1,211
-2,800
-1,589
Στεγαστικά δάνεια
29,834
31,115
-0,222
-1,084
-0,862
Παράγωγα
280,255
-13,106
-2,149/
-2,531
-2,786
-0,255
Σύνολο
451,044
165,954
-5,249/
-5,631
-16,241
-10,610
(57)
Κατά συνέπεια, το ποσό ενίσχυσης που ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ της πραγματικής οικονομικής αξίας και της αξίας μεταβίβασης, το οποίο σύμφωνα με την ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων δεν είναι εκ των προτέρων συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά, ορίζεται από τους εμπειρογνώμονες σε περίπου 16,2 δισεκατ. ευρώ. Το συνολικό ποσό ενίσχυσης, ήτοι η διαφορά μεταξύ της αξίας μεταβίβασης και της αγοραίας αξίας, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί διότι δεν υπάρχει επαρκής αριθμός εύκολα διαθέσιμων αγοραίων αξιών για το τμήμα δανείων του χαρτοφυλακίου. Εάν ληφθεί υπόψη η ακραία υπόθεση ότι η αγοραία αξία των ομολογιών ήταν μηδενική, η συνολική ενίσχυση θα ανερχόταν σε 90 δισεκατ. ευρώ. Εάν οι ομολογίες υφίσταντο διαπραγμάτευση ως ρευστές ομολογίες με παρόμοια προθεσμία και πιστωτική ποιότητα, η συνολική ενίσχυση θα ανερχόταν σε περίπου 20 δισεκατ. ευρώ.
II.4. Λόγοι για την έναρξη και την επέκταση της εμπεριστατωμένης έρευνας
(58)
Στις 7 Μαΐου 2009 η Επιτροπή κίνησε εμπεριστατωμένη έρευνα σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της HRE η οποία θεμελιώθηκε κυρίως στο γεγονός ότι η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, ιδίως λόγω της στρατηγικής αναχρηματοδότησης και της ανάγκης αναχρηματοδότησης της HRE, σχετικά με τη βιωσιμότητα του ομίλου. Στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, το οποίο υποβλήθηκε στην Επιτροπή την 1η Απριλίου 2009, ως λόγοι για τα χρηματοπιστωτικά προβλήματα της HRE αναφέρθηκαν μόνον εξωτερικοί παράγοντες. Στόχος ήταν η μείωση του συνόλου ισολογισμού κατά μόνο 25 %, γεγονός που σημαίνει ότι ο όγκος αναχρηματοδότησης θα παρέμενε υψηλός. Η HRE σχεδίαζε να επιτύχει τη μείωση του συνόλου ισολογισμού του ομίλου μέσω της εκποίησης περιουσιακών στοιχείων στην αγορά, και όχι μέσω της μεταβίβασης αυτών σε ειδικό φορέα ρευστοποίησης. Στο σχέδιο αναχρηματοδότησης περιγράφηκε, μεταξύ άλλων, η χαρακτηριζόμενη από στενά περιθώρια κρατική χρηματοδότηση ως ένα από τα κύρια επιχειρηματικά πεδία της HRE. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιείχε, ωστόσο, ελάχιστες πληροφορίες σχετικά με βασικές πτυχές της διαδικασίας αναδιάρθρωσης όπως τη μετατροπή και ολοκλήρωση των χρησιμοποιούμενων συστημάτων πληροφορικής. Τη δεδομένη χρονική στιγμή η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον τα μέτρα που προβλέπονταν για τον περιορισμό ενδεχόμενων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού ήταν επαρκή και ως εκ τούτου διασφαλιζόταν επαρκής καταμερισμός του κόστους.
(59)
Η εμπεριστατωμένη έρευνα επεκτάθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2009 για τους εξής λόγους:
α)
Τα πρόσθετα κρατικά μέτρα υπέρ της HRE υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου ύψους 2,96 δισεκατ. ευρώ (βλέπε υποσημείωση 30), εισφοράς κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ (βλέπε υποσημειώσεις 31 και 32), εγγύησης ύψους 8 δισεκατ. ευρώ (βλέπε υποσημειώσεις 41 και 42), εγγύησης ύψους 10 δισεκατ. ευρώ (βλέπε υποσημειώσεις 43 και 44) καθώς και εγγύησης ύψους 2 δισεκατ. ευρώ (19) για την αναχρηματοδότηση πιθανής λύσης εκκαθάρισης καθώς και υπό μορφή εισφορών κεφαλαίου ανώτατου συνολικού ύψους 4 δισεκατ. ευρώ (κατανεμημένων ως εξής: εισφορά κεφαλαίου περιγραφόμενη στις υποσημειώσεις 33 και 34 ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ και εισφορά κεφαλαίου περιγραφόμενη στην υποσημείωση 35 ύψους 2,08 δισεκατ. ευρώ) έπρεπε να καταγραφούν στο σύνολό τους, και
β)
η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον τα μέτρα αναδιάρθρωσης συμμορφώνονται προς την ανακοίνωση της Επιτροπής περί της αποκατάστασης της βιωσιμότητας και αξιολόγησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (20) (ανακοίνωση περί των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα).
(60)
Στις 24 Σεπτεμβρίου 2010 η εμπεριστατωμένη έρευνα επεκτάθηκε εκ νέου για τους εξής λόγους:
α)
Τα πρόσθετα κρατικά μέτρα υπέρ της HRE, συγκεκριμένα η εγγύηση ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 45 και 46), η πρόσθετη εγγύηση ανώτατου ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 47 και 48) καθώς και η μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων σε ειδικό φορέα ρευστοποίησης (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 49 έως 57), έπρεπε να καταγραφούν στο σύνολό τους, και
β)
η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον τα μέτρα προστασίας, ιδίως σε ό,τι αφορά τη διαφάνεια, την αξιολόγηση, τον καταμερισμό του κόστους και την αποζημίωση πληρούσαν τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων. Επιπλέον, κατά την άποψη της Επιτροπής, δεν αποδείχθηκε επαρκώς ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητα και να διασφαλίσει τον κατάλληλο καταμερισμό του κόστους ή τον περιορισμό ενδεχόμενων στρεβλώσεων στον ανταγωνισμό.
II.5. Βασικά σημεία του σχεδίου αναδιάρθρωσης
(61)
Η Γερμανία κοινοποίησε την 1η Απριλίου 2009 την πρώτη έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της HRE και μετά από πολυάριθμες τροποποιήσεις υπέβαλε στις 14 Ιουνίου 2011 το τελικό επικαιροποιημένο σχέδιο. Εφόσον δεν οριστεί άλλο σχέδιο, όλες οι λοιπές υποδείξεις στην παρούσα απόφαση αφορούν την οριστική έκδοση της 14ης Ιουνίου 2011.
(62)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, η HRE, αφότου αποδεσμεύτηκε από τα απομειωμένα περιουσιακά της στοιχεία ονομαστικής αξίας ύψους 210 δισεκατ. ευρώ μέσω της μεταβίβασής τους στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης FMS-WM, πρόκειται να σχεδιάσει την επιχειρηματική της δραστηριότητα κατά τέτοιον τρόπο ώστε η βασική τράπεζά της PBB να μπορεί να λειτουργεί βάσει ενός υγιούς μοντέλου χρηματοδότησης και βελτιωμένων εσωτερικών ελέγχων. Οι μελλοντικές επιχειρηματικές της δραστηριότητες θα υποστούν σημαντική συρρίκνωση σε σχέση με τις αντίστοιχες δραστηριότητες της HRE πριν από την κρίση. Το ίδιο ισχύει επίσης για το σύνολο ισολογισμού, τον όγκο των νέων εργασιών, το δίκτυο υποκαταστημάτων καθώς και την παρουσία της HRE σε περιφερειακό επίπεδο.
(63)
Συγκριτικά με την εποχή πριν από την κρίση, το στρατηγικής σημασίας σύνολο ισολογισμού της ΡΒΒ, διορθωμένο ως προς τα στοιχεία ενεργητικού που τελούν υπό εκκαθάριση και τα στοιχεία ενεργητικού που μεταβιβάστηκαν τεχνητά στον FMS-WM, θα ανέρχεται στα τέλη του 2011 στο 15 % περίπου του συνόλου ισολογισμού που κατέγραψε ο όμιλος HRE στα τέλη του 2008. Ειδικότερα, οι νέες εργασίες στη χρηματοδότηση ακινήτων μειώνονται στο 30 % του επιπέδου προ κρίσης (οι νέες εργασίες της HRE στα δάνεια επαγγελματικής στέγης ανέρχονταν το 2007 σε 32,1 δισεκατ. ευρώ). Ο αριθμός του προσωπικού μειώθηκε κατά περίπου 30 % και το σύνολο των εν ενεργεία μελών του διοικητικού συμβουλίου την εποχή προ κρίσης αντικαταστάθηκε. Περισσότερες από τριάντα συμμετοχές, εκ των οποίων ένα τρίτο σε χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκποιήθηκαν ή ρευστοποιήθηκαν ή τελούν υπό εκκαθάριση. Τα 26 από τα 32 υποκαταστήματα έκλεισαν. Επιπλέον, ξεκίνησε η υλοποίηση του έργου «New Evolution», το οποίο συνιστά πολυετές πρόγραμμα για ολόκληρο τον όμιλο που εστιάζει στην αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής της πληροφορικής με μέσες δαπάνες εξοπλισμού ύψους περίπου 180 εκατ. ευρώ.
(64)
Η PBB θα συνεχίσει να δραστηριοποιείται σε δύο στρατηγικής σημασίας επιχειρηματικά πεδία, τη χρηματοδότηση ακινήτων και τη χρηματοδότηση δημόσιων επενδύσεων. Αμφότερα τα πεδία περιορίζονται στα περιουσιακά στοιχεία που συνυπολογίζονται για τα κρατικά εξασφαλισμένα ομόλογα, όπως ενυπόθηκες ομολογίες ή κρατικά ομόλογα. Όλες οι λοιπές επιχειρηματικές δραστηριότητες, ιδίως οι κρατικές χρηματοδοτήσεις, η χρηματοδότηση υποδομών, οι δραστηριότητες κεφαλαιαγορών και η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων καταργούνται.
(65)
Για τις άλλες δύο θυγατρικές της HRE Holding προβλέπονται τα ακόλουθα: η DEPFA Bank plc. τίθεται από την ημέρα έκδοσης της παρούσας απόφασης σε διαδικασία εκκαθάρισης και δεν αναλαμβάνει πλέον νέες εργασίες. Το ίδιο ισχύει και για όλες τις θυγατρικές εταιρείες της. Η HRE Finance i.L. τελεί ήδη υπό διαδικασία εκκαθάρισης και ομοίως δεν αναλαμβάνει νέες εργασίες.
(66)
Σύμφωνα με τη Γερμανία η καταρχήν απόφαση εφαρμογής μιας συντηρητικότερης επιχειρηματικής στρατηγικής και η επικέντρωση σε κρατικές ομολογίες ως πρωταρχική πηγή αναχρηματοδότησης αποτελεί ποιοτική βελτίωση των εργασιών δανεισμού διότι οι ομολογίες υπόκεινται στον γερμανικό νόμο περί ομολόγων ο οποίος προβλέπει ειδικές απαιτήσεις διαχείρισης, εποπτείας και ελέγχου κινδύνων καθώς και μέτρα προστασίας όπως τον περιορισμό της σχέσης του δανείου προς την αξία του ενυπόθηκου ακινήτου (LTV). Η συγκεκριμένη στρατηγική χρηματοδότησης περιορίζει, σύμφωνα με τη Γερμανία, την πρότερη ανεξαρτησία της HRE από τη διατραπεζική χρηματαγορά, η δε HRE επικεντρώνει τη μελλοντική της δραστηριότητα κυρίως στη φάση ανάθεσης διαχείρισης πακέτων μετοχών από τρίτους (warehousing) πριν από την έκδοση καλυμμένων ομολογιών.
III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΩΝ
(67)
Στην Επιτροπή υποβλήθηκαν οι ακόλουθες παρατηρήσεις τρίτων που συνοψίζονται ως εξής:
α)
σύνοψη των παρατηρήσεων της Ένωσης Γερμανικών Τραπεζών Ομολογιών (vdp) (Νοέμβριος 2009):
-
Η vdp είναι πεπεισμένη ότι ένα επιχειρηματικό μοντέλο που προσανατολίζεται σε πράξεις επιλέξιμες για καλυμμένα ομόλογα μπορεί να αποδειχθεί επιτυχές και να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και κερδοφορία μιας τράπεζας χωρίς να απαιτούνται κρατικές εγγυήσεις.
β)
σύνοψη των παρατηρήσεων της Heisse Kursawe Eversheds (Νοέμβριος 2009):
-
Η Heisse Kursawe Eversheds διατυπώνει την άποψη ότι μέσω της χορήγησης ενίσχυσης πλήττονται τα δικαιώματα ορισμένων μετόχων, ότι η σχεδιαζόμενη εξαγορά του συνόλου των μετοχών της HRE από τον SoFFin με αποκλεισμό των μετόχων μειοψηφίας («squeeze-out») συνιστά νέα κρατική ενίσχυση και ότι η συγκεκριμένη στρατηγική δεν ενδείκνυται διότι παραβιάζει την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων.
γ)
σύνοψη των παρατηρήσεων της Heisse Kursawe Eversheds (Φεβρουάριος 2010):
-
Η Heisse Kursawe Eversheds υποστηρίζει επίσης ότι ο αποκλεισμός των μετόχων μειοψηφίας («squeeze-out») συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 επ. ΣΛΕΕ, ότι ανάλογες ενισχύσεις παραβιάζουν την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων και ότι η έγκριση κρατικών ενισχύσεων υπέρ της HRE κρίνεται σκόπιμη μόνον εφόσον η HRE συνεχίσει τις δραστηριότητές της βάσει βιώσιμου σχεδίου αναδιάρθρωσης.
δ)
σύνοψη των παρατηρήσεων του Bohdan Kalwarowskyj (Φεβρουάριος 2010):
-
Ο Bohdan Kalwarowskyj υποστηρίζει ότι βάσει της αξιολόγησης της HRE που υποβλήθηκε στο πλαίσιο του squeeze-out στις 5 Οκτωβρίου 2009 συνάγεται με σαφήνεια η βιωσιμότητα και η αποδοτικότητα της HRE και ότι ο SoFFin σε συνεργασία με την HRE επιδιώκει με τους χειρισμούς του να υποβιβάσει την αξία της επιχείρησης.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΡΙΤΩΝ
(68)
Η Επιτροπή έλαβε στις 24 Μαρτίου 2010 παρατηρήσεις της Γερμανίας επί των παρατηρήσεων τρίτων:
α)
σύνοψη των παρατηρήσεων που απευθύνονται στην Ένωση Γερμανικών Τραπεζών Ομολογιών (vdp):
-
η Γερμανία επιβεβαιώνει τις παρατηρήσεις της vdp ότι οι σχεδιασμοί του επιχειρηματικού μοντέλου της HRE βασίζονται σε ρεαλιστικές παραδοχές.
β)
σύνοψη των παρατηρήσεων που απευθύνονται στη Heisse Kursawe Eversheds:
-
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι το «squeeze-out» δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ. Επειδή το squeeze-out δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, στο πλαίσιο της εμπεριστατωμένης έρευνας στην προκείμενη υπόθεση παρέλκει το ερώτημα κατά πόσον συντρέχει παραβίαση της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων (μομφή που η Γερμανία αναφανδόν απορρίπτει).
γ)
σύνοψη των παρατηρήσεων που απευθύνονται στον Bohdan Kalwarowskyj:
-
Η Γερμανία συμμερίζεται την άποψη του Bohdan Kalwarowskyj ότι μόνον βάσει των σχεδιαζόμενων μέτρων αναδιάρθρωσης μπορεί να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της HRE.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
(69)
Η Γερμανία αποδέχεται ότι τα μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ.
(70)
Η Γερμανία υπέβαλε στις 15 Ιουνίου 2011 κατάλογο δεσμεύσεων, ο οποίος συμπληρώθηκε την 1η Ιουλίου 2011 (21), με τις οποίες προτίθεται να διασφαλίσει ότι το επιχειρηματικό μοντέλο που παρουσιάζεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης θα εφαρμοστεί στην πράξη, ότι το κόστος θα καταμεριστεί καταλλήλως και ότι οι στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό θα περιοριστούν στο απαραίτητο ελάχιστο. Ο εν λόγω κατάλογος δεσμεύσεων συνοψίζεται ως εξής:
α) Υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης και των δεσμεύσεων: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης στην οριστική έκδοσή του και οι δεσμεύσεις θα εφαρμοστούν στο ακέραιο.
β) Διάρκεια των υποχρεώσεων: Κατ’ αρχήν οι δεσμεύσεις ισχύουν έως τη λήξη της περιόδου αναδιάρθρωσης, ήτοι έως τις 31 Δεκεμβρίου 2015. Οι υποχρεώσεις εξάλλου που αφορούν την DEPFA Bank plc. και τις θυγατρικές εταιρείες της καταργούνται καταρχήν μόλις ολοκληρωθεί η επανιδιωτικοποίηση της DEPFA Bank plc., εφόσον αυτό συμβεί νωρίτερα. Στην περίπτωση αυτή, η Γερμανία οφείλει να κοινοποιήσει εκ των προτέρων την πώληση στην Επιτροπή και, εφόσον η πώληση σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2013, οφείλει να λάβει σχετική έγκριση από την Επιτροπή. Οι υποχρεώσεις που αφορούν την PBB καταργούνται εφόσον η PBB επανιδιωτικοποιηθεί, σε καμία όμως περίπτωση πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2013.
γ) Επιχειρηματικά πεδία: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι μόνον η PBB αναλαμβάνει νέες εργασίες οι οποίες θα περιορίζονται συγκεκριμένα στους τομείς χρηματοδότησης ακινήτων και χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων, ενώ παύει η δραστηριότητα στα υπόλοιπα επιχειρηματικά πεδία (το χαρτοφυλάκιο κρατικών χρηματοδοτήσεων διατηρείται στον ισολογισμό της ΡΒΒ, αλλά ως χαρτοφυλάκιο εκκαθάρισης), ενώ όλες οι υπόλοιπες εταιρείες του ομίλου HRE παύουν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες.
δ) Επανιδιωτικοποίηση της PBB: Η Γερμανία δεσμεύεται να επανιδιωτικοποιήσει την PBB το συντομότερο δυνατόν, το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2015.
ε) Περιορισμός της ανάπτυξης της PBB: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης της PBB θα παραμείνουν εντός συγκεκριμένων ορίων, τόσο αναφορικά προς το μέγεθος του συνόλου ισολογισμού όσο και προς τον όγκο των νέων εργασιών.
στ) Ειδικός φορέας ρευστοποίησης: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι από τις 30 Σεπτεμβρίου 2013 η PBB δεν θα παρέχει πλέον υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων ούτε υπηρεσίες αναχρηματοδότησης για λογαριασμό του ειδικού φορέα ρευστοποίησης FMS-WM και ότι επιπλέον θα διασφαλίσει με κατάλληλα οργανωτικά μέσα ότι οι υπηρεσίες αυτές δεν θα αναλαμβάνονται από τρίτους.
ζ) Παρουσία στην αγορά: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η PBB διεκπεραιώνει νέες εργασίες αποκλειστικά στις ακόλουθες γεωγραφικές αγορές:
i)στον τομέα χρηματοδότησης ακινήτων:
-
Βασικές αγορές (22): Γερμανία, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία και Ισπανία
-
Λοιπές αγορές: Σουηδία, Πολωνία, Τσεχική Δημοκρατία, Βέλγιο, Κάτω Χώρες, Λουξεμβούργο, Αυστρία, Δανία, Φινλανδία, Νορβηγία, Σλοβακία και Ουγγαρία·
ii)στον τομέα χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων:
-
Βασικές αγορές: Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία
-
Λοιπές αγορές: Ελβετία, Αυστρία, Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακία, Σουηδία, Νορβηγία, Δανία, Φινλανδία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Μεγάλη Βρετανία
η) Αντιπαροχή για τη χρήση του ειδικού φορέα ρευστοποίησης: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η HRE στο πλαίσιο των δυνατοτήτων της θα καταβάλει εύλογη αποζημίωση ως αντιπαροχή για τη χρήση του ειδικού φορέα ρευστοποίησης FMS-WM. Ειδικότερα, η Γερμανία διασφαλίζει ότι ο ομοσπονδιακός φορέας σταθεροποίησης των χρηματαγορών («FMSA») θα υποδείξει στην HRE να καταβάλει στον FMS-WM, άμεσα ή μέσω των θυγατρικών εταιρειών της, το ποσό των 1,59 εκατ. ευρώ. Η καταβολή του ποσού θα γίνει από τις εταιρείες της HRE οι οποίες μεταβίβασαν στοιχεία ενεργητικού στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης και διαθέτουν δείκτη βασικού κεφαλαίου μεγαλύτερο του 15 %. Η PBB παρακρατεί μέρος των κερδών για να αποπληρώσει την αφανή εισφορά.
θ) Περιορισμός των πληρωμών τόκων και της κατανομής κερδών επί των συμμετοχών: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η HRE και οι εταιρείες της θα κινηθούν εντός των νόμιμων ορίων όσον αφορά την πληρωμή τόκων και κερδών επί των συμμετοχών.
ι) Περιορισμών αποπληρωμών: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η HRE και οι εταιρείες της δεν θα προβαίνουν σε αποπληρωμές για λοιπά μέσα ιδίων κεφαλαίων.
ια) Απαγόρευση εξαγοράς επιχειρήσεων: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η HRE και οι εταιρείες της δεν θα αγοράσουν άλλες επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
ιβ) Δεσμεύσεις σχετικά με το σύστημα πληροφορικής της HRE/PBB: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι το έργο βελτίωσης των συστημάτων πληροφορικής της τράπεζας θα υλοποιηθεί στο ακέραιο.
ιγ) Δέσμευση σχετικά με στόχους ελάχιστης απόδοσης των νέων εργασιών (μοντέλο απόδοσης κεφαλαίου σταθμισμένου κινδύνου - RAROC): Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η PBB δεν χορηγεί νέα δάνεια με RAROC κάτω του 10 % ανά συναλλαγή στο πλαίσιο των νέων στρατηγικής σημασίας εργασιών της.
ιδ) Επιβλέπων εντολοδόχος: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης και όλες οι δεσμεύσεις του καταλόγου δεσμεύσεων θα υλοποιηθούν ορθά και υπό τη διαρκή εποπτεία επαρκώς εξειδικευμένου επιβλέποντος εντολοδόχου.
VI. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
VI.1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ και πιθανοί αποδέκτες
(71)
Τα διάφορα υπό εξέταση μέτρα χορηγήθηκαν είτε απευθείας από τη Γερμανία είτε από τον SoFFIN που δημιουργήθηκε και ελέγχεται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και, συνεπώς, προέρχονται από κρατικούς πόρους. Μέσω των μέτρων παρέχεται υπέρ της HRE επιλεκτικό πλεονέκτημα καθώς δίνεται στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα η δυνατότητα εύρεσης νέων κεφαλαίων έναντι ευνοϊκότερων από τους συνήθεις στην αγορά όρων, εξασφάλισης μέσω εγγυήσεων και προσφυγής σε μέτρα προστασίας. Η HRE δραστηριοποιείται διεθνώς και ανταγωνίζεται άλλες τράπεζες στη Γερμανία και σε άλλα κράτη. Για τους ίδιους λόγους, όπως έχει ήδη εκτεθεί σε προηγούμενες αποφάσεις της Επιτροπής σχετικά με την HRE (23), τα υπό εξέταση μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(72)
Στους κόλπους του ομίλου HRE μόνο η PBB (περιλαμβανομένων των θυγατρικών εταιρειών της) διεκπεραιώνει νέες εργασίες και συνεπώς διαδραματίζει ενεργό ρόλο στις αγορές. Η PBB συνιστά, συνεπώς, την επιχειρηματική οντότητα που συνεχίζει τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της HRE (αν και, όπως διασαφηνίζεται στην αιτιολογική σκέψη 63, σε περιορισμένο βαθμό). Όλες οι λοιπές επιχειρηματικές οντότητες του ομίλου HRE (ήτοι η DEPFA Bank plc. και οι θυγατρικές της καθώς και η HRE Finance i.L.) τελούν υπό εκκαθάριση, οι δραστηριότητές τους περιορίζονται στο ελάχιστο που απαιτείται για τη διενέργεια αναγκαστικής εκκαθάρισης, ενώ επίσης δεν αναλαμβάνουν νέες εργασίες.
(73)
Απώτερος στόχος και σκοπός όλων των μέτρων ενίσχυσης (ανεξαρτήτως του εάν αυτά χορηγούνται επισήμως υπέρ της HRE, της HRE Holding, της PBB ή της DEPFA Bank plc.) είναι να συνεχίσει η ΡΒΒ να δραστηριοποιείται στις αγορές. Αφορμή για την υπό εξέταση στρέβλωση του ανταγωνισμού είναι, συνεπώς, η διατήρηση της παρουσίας της ΡΒΒ στις αγορές. Η DEPFA Bank plc. (όπως άλλωστε και ο FMS-WM) μπορεί να χαρακτηριστεί αμιγώς ως ειδικός φορέας ρευστοποίησης των περιουσιακών στοιχείων που για διάφορους λόγους δεν μεταβιβάστηκαν στον FMS-WM (την «κακή τράπεζα»). Θα εξαργυρώσει τα περιουσιακά της στοιχεία στη λήξη τους ή θα τα πωλήσει στην αγορά, όμως από την ημέρα έκδοσης της παρούσας απόφασης παύει να αναλαμβάνει πλέον νέες εργασίες (24).
(74)
Δεδομένου ότι η PBB συνιστά την οικονομική συνέχεια της HRE, σύμφωνα με την πάγια πρακτική έκδοσης αποφάσεων της Επιτροπής (25) θεωρείται ο αποδέκτης της ενίσχυσης. Κατά συνέπεια, ο έλεγχος επί του συμβιβάσιμου που ακολουθεί επικεντρώνεται στην PBB.
(75)
Αναφορικά με τις δηλώσεις της Heisse Kursawe Eversheds, ότι δηλαδή το squeeze-out συνιστά κρατική ενίσχυση, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι εισφορές κεφαλαίου υπέρ της HRE συνιστούν πράγματι κρατική ενίσχυση, όμως ο αποκλεισμός των μετόχων μειοψηφίας αυτός καθαυτός (ήτοι η εξαγορά των μετοχών τους έναντι της καταβολής αντίστοιχου ποσού στους εν λόγω μετόχους) δεν εμπεριέχει στοιχείο ενίσχυσης, διότι δεν προκύπτει για την τράπεζα πλεονέκτημα παραγόμενο από κρατικούς πόρους. Οι πληρωμές του κράτους προς τους μετόχους μειοψηφίας που έγιναν στο πλαίσιο του squeeze-out, δεν είχαν οικονομικές επιπτώσεις για την HRE. Η μόνη επίπτωση για τη HRE ήταν η αλλαγή της ιδιοκτησιακής δομής. Για τον λόγο αυτό, στην παρούσα απόφαση δεν θα εξεταστεί το ζήτημα κατά πόσον το squeeze-out παραβιάζει τις διατάξεις της σύμβασης περί ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων.
VI.2. Συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά
VI.2.1. Εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ
(76)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ η Επιτροπή μπορεί να χαρακτηρίσει κρατικές ενισχύσεις ως συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά, εφόσον αυτές στοχεύουν στη άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους. Επειδή η κατάρρευση μιας σημαντικής για το σύστημα τράπεζας επηρεάζει άμεσα τις χρηματαγορές και έμμεσα το σύνολο της οικονομίας ενός κράτους μέλους, η Επιτροπή βασίζει επί του παρόντος την εκτίμηση των μέτρων κρατικής ενίσχυσης σύμφωνα με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων στην ως άνω διάταξη λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη εύθραυστη κατάσταση που επικρατεί στις χρηματαγορές.
(77)
Η Επιτροπή έχοντας ιδίως υπόψη την παλαιότερη θέση της HRE στη γερμανική αγορά ομολόγων, το παλαιότερο σύνολο ισολογισμού της HRE και την έκταση του παλαιότερου χαρτοφυλακίου παραγώγων της HRE δεν αμφισβητεί τον χαρακτηρισμό της HRE εκ μέρους της Γερμανίας ως σημαντικής για το σύστημα τράπεζας.
(78)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η HRE έλαβε ενισχύσεις διάσωσης οι οποίες χαρακτηρίστηκαν από την Επιτροπή ως συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά. Οι εν λόγω ενισχύσεις πρέπει όμως πλέον να εξεταστεί εάν μπορούν να χαρακτηριστούν ως ενισχύσεις αναδιάρθρωσης συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή οφείλει βάσει της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων και της ανακοίνωσης περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα να διενεργήσει έρευνα για το συμβιβάσιμο των εν λόγω μέτρων καθώς και όλων των λοιπών μέτρων αναδιάρθρωσης, ήτοι των εγγυήσεων ύψους 52 δισεκατ. ευρώ και της εισφοράς κεφαλαίου ύψους 2,08 δισεκατ. ευρώ.
VI.2.2. Εκτίμηση βάσει της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων (IAC)
(79)
Οιαδήποτε μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων σε ειδικό φορέα ρευστοποίησης πρέπει να συμμορφώνεται προς την IAC. Επίσης, η ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα αναφέρει ότι η εύλογη αποζημίωση κάθε κρατικής παρέμβασης είναι ένας από τους σημαντικότερους τρόπους περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι περιορίζεται έτσι το ύψος της ενίσχυσης. Επιπλέον μπορεί να κριθεί απαραίτητος ο περιορισμός των δυνατοτήτων επέκτασης της τράπεζας σε συγκεκριμένα επιχειρηματικά πεδία ή γεωγραφικές περιοχές, π.χ. μέσω διορθωτικών μέτρων προσανατολισμένων στην αγορά, όπως ειδικών κεφαλαιακών απαιτήσεων, εφόσον μέτρα άμεσου περιορισμού επέκτασης θα αποδυνάμωναν τον ανταγωνισμό στην αγορά, ή η μείωση του ηθικού κινδύνου.
(80)
Σε ό,τι αφορά την επιλεξιμότητα ενίσχυσης των περιουσιακών στοιχείων που λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο μιας μεταβίβασης, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 34 της IAC η επιλογή των επιμέρους επιλέξιμων κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων πρέπει να γίνεται με πρακτικά και ευέλικτα κριτήρια. Η Επιτροπή εφάρμοσε την ευελιξία αυτή σε άλλες υποθέσεις κρατικής ενίσχυσης και αποδέχθηκε τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων τα οποία μεν υπό αυστηρούς όρους δεν κρίνονταν επικίνδυνα, αλλά στο πλαίσιο της ριζικής αλλαγής του επιχειρηματικού μοντέλου της οικείας τράπεζας δεν είχαν στρατηγική σημασία.
(81)
Για να διασφαλιστεί ότι η τράπεζα επικεντρώνεται πρωτίστως στην αποκατάσταση της βιωσιμότητάς της και, προκειμένου να προληφθούν τυχόν συγκρούσεις συμφερόντων, απαιτείται, όπως καθίσταται σαφές στην αιτιολογική σκέψη 46 της IAC, σαφής λειτουργικός και οργανωτικός διαχωρισμός ανάμεσα στη δικαιούχο τράπεζα και στα απομειωμένα περιουσιακά της στοιχεία. Η Επιτροπή γνωρίζει ότι κατά τη δημιουργία του ειδικού φορέα ρευστοποίησης δεν ήταν εφικτός, ιδίως για τεχνικούς λόγους, ο άμεσος διαχωρισμός των δεσμών μεταξύ της PBB και του FMS-WM. Αυτό πρέπει ωστόσο να αποκατασταθεί το συντομότερο δυνατόν. Για τον λόγο αυτόν η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η PBB θα μεριμνήσει για την πλήρη οργανωτική ανεξαρτησία των συνδεδεμένων επιχειρηματικών εργασιών, τις οποίες μετά τις 30 Σεπτεμβρίου 2013 δεν θα αναλαμβάνει πλέον για λογαριασμό του FMS-WM.
(82)
Για την εκτίμηση του καταμερισμού του κόστους, στην αιτιολογική σκέψη 21 της IAC προβλέπεται ότι μια εύλογη αποζημίωση αποτελεί μέρος του επιδιωκόμενου καταμερισμού του κόστους. Η Επιτροπή εξετάζει κατά πόσον σύμφωνα με το παράρτημα IV της IAC κατά την αποτίμηση της αρωγής για περιουσιακά στοιχεία συνυπολογίζεται αποζημίωση προς το κράτος η οποία θα λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο οι μελλοντικές ζημίες να είναι μεγαλύτερες από εκείνες που προβλέπονται στον καθορισμό της πραγματικής οικονομικής αξίας. Σύμφωνα με την πάγια πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής, σε περιπτώσεις μέτρων αρωγής (26) η αποτίμηση της απαραίτητης αποζημίωσης για την παρεχόμενη αρωγή ιδίων κεφαλαίων γίνεται βάσει της πραγματικής οικονομικής αξίας των μεταβιβασθέντων περιουσιακών στοιχείων, ακόμη και αν αυτή είναι χαμηλότερη από την αξία μεταβίβασης.
(83)
Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 41 της IAC η αξία μεταβίβασης πρέπει να αντιστοιχεί στην πραγματική οικονομική αξία. Εφόσον τα κράτη μέλη κρίνουν απαραίτητο -ιδίως για να αποφευχθεί η περίπτωση τεχνικής αφερεγγυότητας- να ορίσουν αξία μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων που υπερβαίνει την πραγματική οικονομική αξία τους, αυτό μπορεί να γίνει δεκτό μόνο εάν συνοδεύεται από ευρεία αναδιάρθρωση και από την επιβολή όρων που επιτρέπουν την ανάκτηση της συμπληρωματικής αυτής ενίσχυσης σε μεταγενέστερο στάδιο, για παράδειγμα μέσω μηχανισμών ανάκτησης.
(84)
Βάσει των ανωτέρω η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διαφορά που θα ανακτηθεί σε μεταγενέστερο χρόνο μεταξύ της πραγματικής οικονομικής αξίας και της αξίας μεταβίβασης, η οποία υπολογίστηκε με τη βοήθεια ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, ανέρχεται σε 16,2 δισεκατ. ευρώ και απαιτεί τη ριζική αναδιάρθρωση και συρρίκνωση της τράπεζας. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 21 της IAC δεν απαιτείται η καταβολή πρόσθετης αμοιβής, διότι μετά τη μείωση κεφαλαίου ύψους 16,2 δισεκατ. ευρώ (27) δεν αναμένεται από το μέτρο περαιτέρω αρωγή ιδίων κεφαλαίων.
(85)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Γερμανία δεν έχει προβλέψει ρητά την ανάκτηση του ποσού αυτού. Η Γερμανία έχει ωστόσο θεσπίσει ρήτρες που καθιστούν εφικτή την ανάκτηση το συντομότερο δυνατόν και προβλέπουν τα ακόλουθα:
α)
Επιβάλλεται υπό όρους στον όμιλο HRE υποχρέωση πληρωμής ποσού ύψους 1,59 δισεκατ. ευρώ στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης.
β)
Η PBB δεν χρησιμοποιεί κατανεμημένα κέρδη για την αποπληρωμή της αφανούς εισφοράς της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.
γ)
Μετά την πλήρη εξόφληση του ποσού των 1,59 δισεκατ. ευρώ, ο υπο-όμιλος DEPFA Bank plc. (ήτοι η μητρική και όλες οι θυγατρικές εταιρείες) καταβάλλουν εύλογη αποζημίωση για την κρατική υποστήριξη.
δ)
Παρόλο που η HRE έχει κρατικοποιηθεί, η Γερμανία σχεδιάζει να επανιδιωτικοποιήσει την PBB έτσι ώστε το γερμανικό Δημόσιο να αποκομίσει τα έσοδα μιας πιθανής επανιδιωτικοποίησης. Καθότι η τράπεζα περιήλθε στην ιδιοκτησία του κράτους και το κράτος σχεδιάζει πλέον την επανιδιωτικοποίησή της, αναμένεται ότι το κράτος θα επιδιώξει να ανακτήσει όσο το δυνατόν περισσότερα έσοδα από τη χρήση της και ότι οι πρώην μέτοχοι θα συνεισφέρουν ευλόγως.
Η σχεδιαζόμενη αναδιάρθρωση είναι επίσης εξαιρετικά ευρεία και προβλέπει ριζική συρρίκνωση της «καλής» βασικής τράπεζας σε περίπου 15 % του μεγέθους που παρουσίαζε η HRE στα τέλη του 2008. Σε συνδυασμό με τις δεσμεύσεις αναφορικά με τον περιορισμό της ανάπτυξης, τους περιορισμούς στα προσφερόμενα προϊόντα, την εταιρική διακυβέρνηση και την επανιδιωτικοποίηση στο πλαίσιο δημόσιου διαγωνισμού, η συνολική δέσμη μέτρων αναδιάρθρωσης μπορεί να χαρακτηριστεί ως επαρκώς ευρεία υπό την έννοια της IAC.
(86)
Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι οι ανησυχίες που εξέφρασε σχετικά με το γεγονός ότι η Γερμανία και η HRE ενδέχεται να μη επιθυμούν ή να αδυνατούν να διασφαλίσουν εκ των προτέρων απεριόριστη διαφάνεια και πλήρη γνωστοποίηση των απομειώσεων αξίας καταρρίφθηκαν από τα πλήρη δεδομένα που διαβίβασε αρμόδια ομάδα συνεργατών της τράπεζας. Επιπλέον, η HRE, εν μέρει κατ’ απαίτηση της Επιτροπής, υπέβαλε τα δεδομένα της σε έλεγχο συνάφειας και ποιότητας, γεγονός που διευκόλυνε τον τελικό τους έλεγχο από τους εμπειρογνώμονες της Επιτροπής. Επιπλέον, η Γερμανία και η PBB δεσμεύτηκαν για την ευρεία βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης κινδύνων και κατάρτισης εκθέσεων προκειμένου να καταρρίψουν τις αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με ενδεχόμενες ελλείψεις στο μελλοντικό πληροφοριακό σύστημα διοίκησης.
VI.2.3. Συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα
(87)
Στην ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα παρουσιάζονται οι διατάξεις σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις οι οποίες παρέχονται για την αναδιάρθρωση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης. Σύμφωνα με την εν λόγω ανακοίνωση, η σχεδιαζόμενη στο πλαίσιο της παρούσας χρηματοπιστωτικής κρίσης αναδιάρθρωση ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος πρέπει να διασφαλίζει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της οικείας τράπεζας, να προβλέπει την εύλογη ίδια συνεισφορά της δικαιούχου τράπεζας (καταμερισμός του κόστους) και να περιέχει επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού προκειμένου να είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ (28).
(88)
Οι ήδη χορηγηθείσες και οι σχεδιαζόμενες εισφορές κεφαλαίου καθώς και το ύψος των κρατικών ενισχύσεων που προκύπτει από τη μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων αναλογούν συνολικά σε περισσότερο από το 20 % του σταθμισμένου ενεργητικού που διέθετε η HRE προ κρίσης.
VI.2.3.1. Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της PBB
(89)
Σύμφωνα με την παράγραφο 2 της ανακοίνωσης περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα η Γερμανία υπέβαλε πλήρες και λεπτομερές σχέδιο αναδιάρθρωσης στο οποίο αναλύονται οι λόγοι των χρηματοπιστωτικών προβλημάτων της HRE και παρουσιάζεται αναλυτικά το επιχειρηματικό μοντέλο.
(90)
Από το σχέδιο αναδιάρθρωσης καθώς και από τις συμπληρωματικές δηλώσεις της Γερμανίας προκύπτει ότι τα προβλήματα της HRE οφείλονται κυρίως στους εξής παράγοντες:
α)
Η HRE και ιδίως η θυγατρική της εταιρεία DEPFA Bank plc. ως τράπεζες χρηματοδοτούμενες αποκλειστικά από τη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά χωρίς χρηματοδότηση δικτύου δικαιόχρησης ήταν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένες από την ακεραιότητα της διατραπεζικής κεφαλαιαγοράς, η οποία μετά την πτώχευση της Lehman Brothers υπέστη προσωρινώς ολοκληρωτική κατάρρευση.
β)
Παλαιά βάρη οφειλόμενα σε περιουσιακά στοιχεία τα οποία λόγω του πραγματικού προφίλ κινδύνου που διέθεταν δεν είχαν επαρκή απόδοση επένδυσης.
γ)
Ο όμιλος HRE δημιουργήθηκε από τη συγχώνευση πολλών μικρότερων τραπεζών που χρησιμοποιούσαν διαφορετικές εφαρμογές πληροφορικής οι οποίες δεν είχαν ενσωματωθεί σε ένα ενιαίο, συντονισμένο σύστημα διαχείρισης κινδύνου.
(91)
Όπως αναλύεται ανωτέρω, στόχος της αναδιάρθρωσης και των προβλεπόμενων μέτρων, τα οποία αφορούν κυρίως την κεφαλαιακή επάρκεια της τράπεζας και σε εσωτερικά συστήματα ελέγχου, είναι να αποκλειστεί το ενδεχόμενο επανάληψης των προβλημάτων ρευστότητας που οδήγησαν την τράπεζα στα πρόθυρα της πτώχευσης. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που παρατηρούνται στους σημαντικότερους τομείς λειτουργίας της τράπεζας, όπως είναι η κατασκευή ενός πιο σταθερού μοντέλου χρηματοδότησης με καλυμμένα ομόλογα, η κατάργηση της μέχρι τούδε εξάρτησης από τη διατραπεζική χρηματαγορά, η βελτίωση και η ολοκλήρωση του περιβάλλοντος πληροφορικής, η λειτουργία της τράπεζας σε περιφερειακό επίπεδο με πιο στενά κριτήρια, η μείωση του αριθμού των υποκαταστημάτων και η μείωση του απόλυτου μεγέθους των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Η παύση ορισμένων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και η μεταχείριση των υφισταμένων ως χαρτοφυλακίου εκκαθάρισης στον ισολογισμό της ΡΒΒ συνιστά λογική προσθήκη του μοντέλου αυτού.
(92)
Κατά συνέπεια, τα δύο υπολειπόμενα επιχειρηματικά πεδία της PBB περιορίζονται σε περιουσιακά στοιχεία τα οποία λαμβάνονται υπόψη για τις ομολογίες που καλύπτει το γερμανικό κράτος (ενυπόθηκες ομολογίες ή ομόλογα Δημοσίου). Το επιχείρημα ότι μια τέτοια συντηρητικότερη επιχειρηματική στρατηγική θα οδηγήσει σε ποιοτική βελτίωση του δανεισμού είναι βάσιμο, ιδίως αν ληφθούν υπόψη οι διατάξεις του γερμανικού νόμου περί ομολόγων που αφορούν τη διαχείριση, την εποπτεία και τον έλεγχο κινδύνων καθώς και οι σχετικές προβλέψεις σχετικά με τη σχέση του ποσού δανείου προς την αξία του ενυπόθηκου ακινήτου (LTV) (π.χ. περιθώρια LTV).
(93)
Στην αιτιολογική σκέψη 92 της απόφασης της 24ης Σεπτεμβρίου 2010 σχετικά με την επέκταση της διαδικασίας (βλέπε αιτιολογική σκέψη 15 της παρούσας απόφασης) η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά τη δυνατότητα της τράπεζας να διασφαλίσει επαρκή κερδοφορία με τις μελλοντικές επιχειρηματικές της δραστηριότητες, ιδίως στον τομέα της δημόσιας χρηματοδότησης που παρουσιάζει χαμηλά περιθώρια κέρδους. Μέρος των παλαιότερων δραστηριοτήτων της δημόσιας χρηματοδότησης, συγκεκριμένα το τμήμα «Χρηματοδότηση δημόσιων επενδύσεων», θα συνεχιστεί. Οι δραστηριότητες χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων εμπεριέχουν ωστόσο μόνο τη χρηματοδότηση προϊόντων τα οποία συνδέονται με επενδύσεις του δημοσίου και άρα διαφοροποιείται από την κρατική χρηματοδότηση, ήτοι από τη μη συνδεδεμένη χρηματοδότηση κρατικών φορέων που χαρακτηρίζεται συνήθως από ελάχιστα περιθώρια κέρδους. Καθώς στο προσαρμοσμένο επιχειρηματικό μοντέλο οι δραστηριότητες κρατικής χρηματοδότησης που αναλογούσαν σε περίπου 75 % του πρώην τομέα δραστηριοτήτων κρατικής χρηματοδότησης διακόπτονται και εκκαθαρίζονται υπό μορφή χαρτοφυλακίου εκκαθάρισης στον ισολογισμό της ΡΒΒ, αμβλύνονται οι σχετικές ανησυχίες της Επιτροπής. Εξάλλου, η δέσμευση της Γερμανίας ότι στις στρατηγικής σημασίας νέες εργασίες της η ΡΒΒ δεν θα χορηγεί νέα δάνεια με RAROC κάτω του 10 % ανά συναλλαγή μετριάζει τις ανησυχίες της Επιτροπής.
(94)
Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι η προσέγγιση βάσει της οποίας οι δραστηριότητες χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων διατηρούνται ως δεύτερο επιχειρηματικό πεδίο της ΡΒΒ μειώνει τις ανησυχίες των εμπλεκομένων στις αγορές και των οίκων αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας σε ό,τι αφορά την ελλιπή διαφοροποίηση των τραπεζών που περιορίζονται σε ένα μόνο επιχειρηματικό πεδίο (τις αποκαλούμενες «monoline banks») και άρα εξαρτώνται σημαντικά από το συγκεκριμένο επιχειρηματικό πεδίο. Με δύο επιχειρηματικά πεδία, τα οποία δεν απευθύνονται υποχρεωτικά στους ίδιους επιχειρηματικούς κύκλους, η ΡΒΒ αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να διασφαλίσει πιο σταθερά και προβλέψιμα έσοδα και να επιτύχει την απαραίτητη αναγνωρισιμότητα για τους θεσμικούς επενδυτές.
(95)
Από το μοντέλο αναδιάρθρωσης προκύπτει πιο σαφής οργανωτική δομή καθώς καταργούνται επιχειρηματικά πεδία που δεν ανήκουν στα βασικά επιχειρηματικά πεδία, όπως οι κεφαλαιαγορές και η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων, ενώ το δίκτυο υποκαταστημάτων συρρικνώνεται σημαντικά. Είχε ήδη κλείσει μεγάλος αριθμός υποκαταστημάτων, όμως βάσει του σαφώς πιο στοχευμένου και τμηματοποιημένου επιχειρηματικού μοντέλου, τέσσερα από τα υποκαταστήματα αυτά πρόκειται να επαναλειτουργήσουν (Βερολίνο, Αμβούργο, περιοχή Rhein-Ruhr και Στοκχόλμη).
(96)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης διασφαλίζει ότι η PBB δεν θα υποβαθμίσει δυσανάλογα την παρουσία της στην αγορά. Η χορήγηση νέων δανείων περιορίζεται σε αμφότερα τα επιχειρηματικά πεδία από προκαθορισμένα ανώτατα όρια. Η PBB επιδιώκει για τις εκάστοτε βασικές αγορές της μερίδιο αγοράς 1-2 % για τις δραστηριότητες χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων και για τις δραστηριότητες χρηματοδότησης ακινήτων μερίδιο αγοράς 2-6 %.
(97)
Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η τράπεζα έχει ήδη αποδυθεί σε προσπάθεια αποκατάστασης των αδυναμιών του συστήματος πληροφορικής. Το δίκτυό της παρουσίαζε αρχικά μεγάλη ετερογένεια και σημαντικές ελλείψεις, ιδίως σε ό,τι αφορά λειτουργίες και εφαρμογές διαχείρισης κινδύνων. Για τον λόγο αυτό, η HRE ξεκίνησε το 2009 την υλοποίηση του έργου «New Evolution», ενός έργου πολυετούς διάρκειας για ολόκληρο τον όμιλο που έχει ως αντικείμενο την αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής της πληροφορικής με ενιαίο εξοπλισμό κόστους περίπου 180 εκατ. ευρώ. Οι διάφορες βελτιώσεις του συστήματος πρόκειται να εισαχθούν διαδοχικά σε έξι φάσεις. Το έργο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, επιχειρησιακές βελτιώσεις όπως την ενοποίηση των συστημάτων διαχείρισης πιστώσεων, βελτιώσεις των συστημάτων πληροφορικής στον τομέα διαχείρισης κινδύνων όσον αφορά πιστωτικούς κινδύνους, κινδύνους αγορών και κινδύνους ρευστότητας, προτυποποίηση των συστημάτων εξυπηρέτησης πελατών και βελτιώσεις που αφορούν την ακρίβεια, τον βαθμό ανάλυσης και την ποιότητα πληροφοριών και δεδομένων. Από τα στοιχεία σχετικά με το περιεχόμενο και την πορεία του έργου προκύπτει ότι τα αρχικά προβλήματα αντιμετωπίστηκαν με ουσιαστικό τρόπο και κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης της ΡΒΒ θα επιλυθούν στον απαιτούμενο βαθμό. Κατά την άποψη της Επιτροπής, το μελλοντικό σύστημα ΤΠ συνιστά λειτουργική και αποτελεσματική πλατφόρμα προσαρμοσμένη στις επιχειρηματικές ανάγκες για έγκαιρη και προληπτική διαχείριση κινδύνων. Η πλήρης υλοποίηση των σχεδίων αναμόρφωσης της αρχιτεκτονικής ΤΠ είναι συνεπώς καθοριστικής σημασίας.
(98)
Η ρευστότητα, η φερεγγυότητα και η αποδοτικότητα της PBB (29) αποτελούν τους σημαντικότερους δείκτες βιωσιμότητας της τράπεζας και συνυπολογίζονται τόσο στο βασικό σενάριο όσο και στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης (30).
(99)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης η PBB δεν θα εξασφαλίζει πλέον τις αναχρηματοδοτήσεις της μέσω κρατικών εγγυήσεων. Η PBB παραμένει ωστόσο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα αναχρηματοδοτούμενο από τη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά χωρίς χρηματοδότηση δικτύου δικαιόχρησης, εφαρμόζοντας στρατηγική σημαντικής μείωσης του όγκου μη εξασφαλισμένων αναχρηματοδοτήσεων και, αντί αυτού, έκδοσης ομολόγων που αποτελούν σταθερότερη πηγή χρηματοδότησης.
(100)
Δεδομένου ότι η σοβαρή έλλειψη ρευστότητας αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες αιτίες των προβλημάτων της HRE που κατέστησαν προσφάτως απαραίτητη την κρατική υποστήριξη, το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι την ύπαρξη επαρκών αποθεμάτων μετρητών και ρευστότητας που θα καλύπτουν τις ενδεχόμενες επιπτώσεις των απαιτήσεων της συμφωνίας της Βασιλείας ΙΙΙ. Τα αποθέματα αυτά θα βρίσκονται στην αρχή της φάσης αναδιάρθρωσης στο υψηλότερο επίπεδο και στη συνέχεια θα συρρικνώνονται σταδιακά. Στο βασικό σενάριο το απόθεμα μετρητών και ρευστότητας θα αντιστοιχεί στα τέλη του 2011 σε περίπου [12 - 17] % του συνόλου ισολογισμού της ΡΒΒ και, αργότερα, στα τέλη του 2015 σε [7 - 17] %. Στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης το απόθεμα μετρητών και ρευστότητας θα αντιστοιχεί στα τέλη του 2011 σε περισσότερο από [7 - 10] % του συνόλου ισολογισμού της ΡΒΒ και, αργότερα, στα τέλη του 2015 σε περίπου [7 - 10] %. Η κατάσταση ρευστότητας είναι κατά την άποψη της Επιτροπής ρεαλιστική τόσο στο βασικό σενάριο όσο και στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης.
(101)
Με δείκτη βασικού κεφαλαίου (υπολογισμένο σύμφωνα με την προσέγγιση εσωτερικής αξιολόγησης της συμφωνίας της Βασιλείας ΙΙ), που στα τέλη του 2011 προβλέπεται στο βασικό σενάριο να κυμαίνεται στο 12,9 % και στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης στο 10,5 %, η PBB διαθέτει επαρκή ίδια κεφάλαια και πληροί τις ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις κατά τη φάση αναδιάρθρωσης. Σύμφωνα με τις παραδοχές επί των οποίων βασίζεται το σχέδιο αναδιάρθρωσης ο δείκτης βασικού κεφαλαίου θα είναι στα τέλη του 2015 σύμφωνα με το βασικό σενάριο 12,4 % και στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης 11,3 %. Η πτώση του δείκτη βασικού κεφαλαίου στο βασικό σενάριο δεν οφείλεται σε ζημίες αλλά κυρίως στην προβλεπόμενη αύξηση των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού που συνδέεται με την επιδιωκόμενη ανάπτυξη (στο βασικό σενάριο η PBB παρουσιάζει κατά την περίοδο 2011 έως 2015 θετικό αποτέλεσμα μετά φόρων, ενώ μόνο στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης η PBB παρουσιάζει κατά την περίοδο 2011-2012 αρνητικό αποτέλεσμα μετά φόρων).
(102)
Αναμένεται ότι κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης η αποδοτικότητα της PBB θα βελτιωθεί. Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης στο βασικό σενάριο τα κέρδη προ φόρων για το έτος 2011 ανέρχονται σε [110 - 150] εκατ. ευρώ και για το έτος 2015 σε [280 - 320] εκατ. ευρώ. Αυτό αντιστοιχεί για το 2011 σε αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων (μετά φόρων) μόλις της τάξεως του [3 - 6] %, όμως στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (2015) σε [8 - 11] % (μετά φόρων). Η επιδιωκόμενη αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων στο βασικό σενάριο μπορεί να χαρακτηριστεί ως ικανοποιητική για μια τράπεζα με την επιχειρηματική δραστηριότητα που προβλέπεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης τόσο αναφορικά με τη βιωσιμότητα όσο και με τη σχεδιαζόμενη επανιδιωτικοποίηση της PBB. Σύμφωνα με τη Γερμανία τα κέρδη μετά φόρων θα διατεθούν για την κάλυψη ζημιών από προηγούμενα έτη. Σε ό,τι επομένως αφορά τις εκθέσεις ζημιών, η PBB θα καταγράφει στον ισολογισμό της ζημίες έως το 201[…]. Ανάλογη δέσμευση δεν θα υφίσταται ωστόσο το έτος 201[…] σε σχέση με την αποπληρωμή της αφανούς εισφοράς.
(103)
Πίνακας 1: Σχεδιασμός κερδών και ζημιών για την PBB βάσει ΔΛΠ (βασικό σενάριο), σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης
2011
2012
2013
2014
2015
Πλεόνασμα τόκων και συναφή έσοδα
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Πλεόνασμα προβλέψεων
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Έσοδα εκμετάλλευσης
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Διοικητικά έξοδα
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Υπόλοιπο λοιπών εσόδων/εξόδων
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Αποτέλεσμα προ φόρων
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Φόροι εισοδήματος
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Αποτέλεσμα μετά φόρων
εκατ. ευρώ
[110 - 150]
[140 - 160]
[170 - 220]
[240-270]
[280 - 320]
(104)
Ως σημαντικοί παράγοντες αύξησης της αποδοτικότητας της PBB αναδεικνύονται δύο πηγές: πρώτον, τα έσοδα της PBB από τις εμπορικές επιχειρηματικές δραστηριότητές της και, δεύτερον, η μείωση των λειτουργικών εξόδων της.
(105)
Σε ό,τι αφορά τον στόχο αύξησης των εσόδων, το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει τη βελτίωση του μέσου περιθωρίου κέρδους από τις πιστώσεις, ιδίως μέσω της προώθησης νέων και πιο κερδοφόρων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Αναφορικά με τις δραστηριότητες χρηματοδότησης ακινήτων αναμένεται βάσει του τρέχοντος χαρτοφυλακίου βελτίωση των καθαρών περιθωρίων από [85 -100] μονάδες βάσης σε [105 - 120] μονάδες βάσης (2011), σε [105 - 110] μονάδες βάσης (2012) και, τέλος, σε [95 - 100] μονάδες βάσης. Για τις δραστηριότητες χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων ορίζεται για ολόκληρη την περίοδο αναδιάρθρωσης καθαρό περιθώριο της τάξεως των [27 - 35] μονάδων βάσης που αντιστοιχεί σε σημαντική βελτίωση έναντι του καθαρού περιθωρίου της τάξεως των [6 - 12] μονάδων βάσης που υπολογίστηκε για το υφιστάμενο χαρτοφυλάκιο των κρατικών χρηματοδοτήσεων (31). Η βελτίωση αυτή οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι δεν συνεχίζονται οι δραστηριότητες χαμηλού περιθωρίου στον τομέα της κρατικής χρηματοδότησης.
(106)
Επειδή πρέπει να διασφαλιστεί η επίτευξη επαρκώς υψηλών περιθωρίων, η δέσμευση της Γερμανίας ότι η PBB δεν θα χορηγεί στις στρατηγικής σημασίας νέες εργασίες της νέα δάνεια με RAROC κάτω του 10 % ανά συναλλαγή κρίνεται εύλογη και απαραίτητη.
(107)
Κατά τα έτη 2011 και 2012 οι αμοιβές που λαμβάνει η PBB λόγω της παροχής υπηρεσιών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων για λογαριασμό του FMS-WM (κακή τράπεζα της HRE) αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την PBB. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η τράπεζα επικεντρώνεται πρωτίστως στην αποκατάσταση της βιωσιμότητάς της και για να αποφευχθούν τυχόν συγκρούσεις συμφερόντων, απαιτείται, όπως διασαφηνίζεται στην IAC, σαφής λειτουργικός και οργανωτικός διαχωρισμός μεταξύ της δικαιούχου τράπεζας και των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων της. Η Επιτροπή γνωρίζει ότι κατά τη δημιουργία του ειδικού φορέα ρευστοποίησης, και ιδίως για τεχνικούς λόγους, δεν ήταν εφικτός ο άμεσος διαχωρισμός των δεσμών μεταξύ της PBB και του FMS-WM. Ωστόσο, το ζήτημα αυτό πρέπει να επιλυθεί το συντομότερο δυνατόν. Επί της βάσεως αυτής, η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η PBB θα μεριμνήσει για την πλήρη οργανωτική ανεξαρτησία των συνδεδεμένων επιχειρηματικών εργασιών και ότι μετά τις 30 Σεπτεμβρίου 2013 δεν θα αναλαμβάνει ανάλογες εργασίες για λογαριασμό του FMS-WM. Το ίδιο ισχύει για την αναχρηματοδότηση του FMS-WM. Σύμφωνα με την ως άνω δέσμευση διασφαλίζεται ότι η βιωσιμότητα της PBB θα αποκατασταθεί μεσοπρόθεσμα εξ ιδίων μέσων και δεν θα διασφαλίζεται πλέον από έσοδα που συνδέονται με τη μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων.
(108)
Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη ότι η PBB προτίθεται να μειώσει σημαντικά τα λειτουργικά της έξοδα. Κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης η αναλογία εξόδων-εσόδων θα βελτιωθεί σημαντικά και δη από [64 - 79] % (2011) σε [32 - 42] % (2015) σύμφωνα με το βασικό σενάριο.
(109)
Η PBB εισήγαγε ορισμένα δραστικά μέτρα αναδιάρθρωσης που έχουν επίπτωση στη βάση κόστους της τράπεζας. Συγκεκριμένα, έκλεισε πολυάριθμα υποκαταστήματα και μείωσε το προσωπικό της κατά περίπου 30 % (1 366 εργαζόμενοι στα τέλη του 2010 έναντι 2 000 εργαζομένων στα τέλη του 2007 (32)). Ενώ τα συγκεκριμένα μέτρα επιδρούν θετικά στα λειτουργικά έξοδα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, προκύπτουν βραχυπρόθεσμα κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης έκτακτα έξοδα, ιδίως πληρωμές αποζημιώσεων και πρόωρων συνταξιοδοτήσεων καθώς και αμοιβές δικηγόρων και συμβούλων. Η υπόθεση ότι μετά την ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης τα λειτουργικά έξοδα θα περάσουν σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα είναι κατά την άποψη της Επιτροπής βάσιμη.
(110)
Μετά τη μεταβίβαση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον FMS-WM, η οποία επέφερε σημαντική συρρίκνωση του συνόλου ισολογισμού, η πρόβλεψη πιστωτικού κινδύνου της ΡΒΒ εμφανίζεται στο βασικό σενάριο σταθερή κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης.
(111)
Η επιδιωκόμενη απόδοση ιδίων κεφαλαίων της PBB χαρακτηρίζεται από την Επιτροπή ως επαρκώς τεκμηριωμένη, ακόμη και βάσει των υποθέσεων του σεναρίου προσομοίωσης κρίσης, διότι δεν θα διακύβευε ούτε τη βιωσιμότητα της τράπεζας ούτε τις προοπτικές επανιδιωτικοποίησης της ΡΒΒ. Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, η PBB θα καταγράψει το 2011 βάσει του σεναρίου προσομοίωσης κρίσης ζημίες ύψους [100 - 125] εκατ. ευρώ. Μετά την ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης το 2015 αναμένονται, ωστόσο, κέρδη ύψους [270 - 310] εκατ. ευρώ. Η απόδοση ιδίων κεφαλαίων (μετά φόρων) θα κυμαίνεται για το 2011 στο (- [2,8 - 3,8] %) και για το 2012 θα είναι αρνητική, ενώ βάσει του ίδιου σεναρίου το 2015 δεν θα υπερβαίνει το [9 - 12] %.
(112)
Πίνακας 2: Σχεδιασμός κερδών και ζημιών της PBB, βάσει ΔΛΠ (σενάριο προσομοίωσης κρίσης), βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης
2011
2012
2013
2014
2015
Πλεόνασμα τόκων και συναφή έσοδα
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Πλεόνασμα προβλέψεων
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Έσοδα εκμετάλλευσης
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Διοικητικά έξοδα
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Υπόλοιπο λοιπών εσόδων/εξόδων
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Αποτέλεσμα προ φόρων
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Φόροι εισοδήματος
εκατ. ευρώ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Αποτέλεσμα μετά φόρων
εκατ. ευρώ
- [100 - 125]
- [75 - 90]
[230 - 290]
[250 - 290]
[270 - 310]
(113)
Σε ό,τι αφορά τις βελτιώσεις στο επιχειρηματικό μοντέλο, στις τεχνικές υποδομές και στην οργανωτική δομή καθώς και στις επιπτώσεις των βελτιώσεων αυτών επί της προσδοκώμενης ρευστότητας, φερεγγυότητας και αποδοτικότητας της PBB, η Επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης πληροί τα κριτήρια της ανακοίνωσης περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα αναφορικά με την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας.
VI.2.3.2. Ίδια συνεισφορά/Καταμερισμός του κόστους
(114)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα ο δικαιούχος πρέπει να συμμετέχει επαρκώς με ίδια μέσα στα έξοδα αναδιάρθρωσης. Στην ενότητα 3 της εν λόγω ανακοίνωσης διατυπώνονται οι ακόλουθες σχετικές αρχές:
α)
Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης πρέπει να περιορίζεται στην κάλυψη του κόστους που είναι απαραίτητο για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας.
β)
Για να περιοριστεί το ποσό της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο, οι εταιρείες θα πρέπει πρωτίστως να χρησιμοποιούν ιδίους πόρους για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσης. Η χρηματοδότηση αυτή μπορεί να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, την πώληση περιουσιακών στοιχείων.
γ)
το κόστος που συνδέεται με την αναδιάρθρωση δεν βαρύνει μόνο το κράτος αλλά και όσους έχουν επενδύσει στην τράπεζα. Λαμβάνονται έτσι μέτρα για την απορρόφηση των ζημιών μέσω του διαθέσιμου κεφαλαίου και για την καταβολή εύλογης αποζημίωσης ως αντιστάθμιση των κρατικών παρεμβάσεων. Μέσω της απαίτησης καταμερισμού του κόστους επιδιώκονται δύο στόχοι: περιορισμός ενδεχόμενων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και αποφυγή ηθικών κινδύνων (33).
(115)
Οι ανησυχίες της Επιτροπής ότι οι ενισχύσεις δεν περιορίζονται ενδεχομένως στο απαραίτητο ελάχιστο ποσό για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας καταρρίφθηκαν. Η Γερμανία θα επενδύσει συνολικά μόλις 10 δισεκατ. ευρώ στην HRE. Μέρος των εισφορών αυτών, ήτοι 2,08 δισεκατ. ευρώ, θα διατεθεί για την ανακεφαλαιοποίηση του ειδικού φορέα ρευστοποίησης FMS-WM, ενώ 1,59 δισεκατ. ευρώ θα μεταβιβαστούν κατά την αναδιάρθρωση στον FMS-WM. Περίπου το 63 % των μόλις 10 δισεκατ. ευρώ παραμένουν στον όμιλο HRE.
(116)
Η PBB είναι το μόνο νομικό πρόσωπο του ομίλου HRE που θα αναλαμβάνει στο μέλλον νέες εργασίες και, άρα, θα παραμείνει ενεργά ανταγωνιστική. Στο βασικό σενάριο λαμβάνεται ως αφετηρία για τα τέλη του 2011 δείκτης βασικού κεφαλαίου (βάσει της μεθόδου εσωτερικών διαβαθμίσεων (IRB) της συμφωνίας της Βασιλείας II) της τάξεως του 12,9 % που κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης θα μειωθεί ελαφρώς στο 12,4 % έως τα τέλη του 2015. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης διασφαλίζει αναμφίβολα ότι η τράπεζα πληροί τις ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις ακόμη και κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης. Ο προβλεπόμενος δείκτης βασικού κεφαλαίου είναι υψηλός, όμως αντιστοιχεί πλήρως στους δείκτες των ανταγωνιστών. Λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης αναμένονται γενικότερα από τις τράπεζες υψηλότεροι δείκτες βασικού κεφαλαίου εν σχέσει προς την προ της κρίσης περίοδο. Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η PBB, εξαιτίας των προβλημάτων που αντιμετώπισε κατά τη διάρκεια της κρίσης, χρειάζεται ισχυρή κεφαλαιακή κάλυψη ώστε να είναι σε θέση να διαδραματίσει ρόλο αξιόπιστου επιχειρηματικού εταίρου μεταξύ των παραγόντων της αγοράς. Κατά την άποψη της Επιτροπής το ύψος του διαθέσιμου κεφαλαίου και οι δείκτες βασικού κεφαλαίου που προκύπτουν είναι εύλογοι και περιορίζονται στο απαραίτητο ελάχιστο.
(117)
Επιπροσθέτως, η HRE επωφελήθηκε εγγυήσεων συνολικού ύψους 145 δισεκατ. ευρώ εκ των οποίων η τράπεζα έλαβε 124 δισεκατ. ευρώ. Οι εν λόγω εγγυήσεις κρίθηκαν απαραίτητες για τη συνέχιση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της τράπεζας όταν αυτή τελούσε υπό την απειλή πτώχευσης, τουλάχιστον έως ότου η HRE θα ήταν σε θέση να μεταβιβάσει τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία της στον FMS-WM. Όλες οι εγγυήσεις που χορηγήθηκαν υπέρ του ομίλου HRE, συνολικού ύψους 124 δισεκατ. ευρώ, μεταβιβάστηκαν στον FMS-WM με ημερομηνία έναρξης ισχύος από 1ης Οκτωβρίου 2010. Κατά συνέπεια, η PBB δεν καταφεύγει πλέον σε κρατικές εγγυήσεις κατά την άσκηση των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων. Μέσω της μεταβίβασης διασφαλίστηκε ότι η υποστήριξη υπό μορφή εγγυήσεων περιορίστηκε εγκαίρως στο απαραίτητο ελάχιστο.
(118)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα οι ωφελούμενες τράπεζες χρησιμοποιούν καταρχάς ιδίους πόρους για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσής τους οι οποίοι συνήθως περιλαμβάνουν έσοδα από την πώληση περιουσιακών στοιχείων. Η HRE μέσω της μεταβίβασης στοιχείων ενεργητικού ονομαστικής αξίας περίπου 210 δισεκατ. ευρώ και παραγώγων αξίας περίπου 280 δισεκατ. ευρώ στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης FMS-WM παραχώρησε σημαντικό μέρος των περιουσιακών της στοιχείων και με τον τρόπο αυτόν μείωσε το σύνολο ισολογισμού κατά το ήμισυ. Με τον τρόπο αυτόν, ωστόσο, δεν επετεύχθη λογιστικό κέρδος το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για τη χρηματοδότηση των εξόδων αναδιάρθρωσης. Η μεταβίβαση πρέπει να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση κυρίως επειδή η τιμή που καταβλήθηκε στην HRE για την αγορά των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων υπερέβαινε την πραγματική οικονομική αξία τους κατά περίπου 16,2 δισεκατ. ευρώ. Επίσης ο όμιλος έχει ήδη εκποιήσει ή/και εκποιεί συμμετοχές σε επιχειρήσεις (π.χ. συμμετοχές στην Arsago ACM GmbH (Φρανκφούρτη), στην Arsago Holding AG (Ελβετία), στην DEPFA First Albany Securities LLC (Νέα Υόρκη) και στην Collineo Asset Management GmbH).
(119)
Η HRE κατέβαλε στον SoFFin για όλες τις εγγυήσεις που χορήγησε η Γερμανία επιτόκια που κυμαίνονται μεταξύ 0,5 % και 0,8 % κατ’ έτος. Συνεπώς, κατέβαλε για το συγκεκριμένο τμήμα της κρατικής ενίσχυσης εύλογη αποζημίωση υπό την έννοια της ανακοίνωσης της Επιτροπής - Εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στα μέτρα που λήφθηκαν για τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς στο πλαίσιο της τρέχουσας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης («ανακοίνωση περί τραπεζών») (34). Αντιθέτως, η τράπεζα δεν έχει καταβάλει μέχρι στιγμής αποζημίωση για την εισφορά κεφαλαίου ούτε για την ενίσχυση ιδίων κεφαλαίων που προέκυψε από το μέτρο αρωγής. Επιπλέον δεν είναι σε θέση να προβλέψει κατάλληλο μηχανισμό ανάκτησης για την κρατική ενίσχυση η οποία συνίστατο στο γεγονός ότι η αξία μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων ήταν υψηλότερη από την πραγματική οικονομική τους αξία.
(120)
Σε ό,τι αφορά τη γενική οικονομική κατάσταση της HRE, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η τράπεζα απλούστατα δεν ήταν σε θέση να καταβάλει περαιτέρω σημαντική ιδία συνεισφορά στα έξοδα αναδιάρθρωσης (35). Συνεπώς, η ανεπαρκής ίδια συμμετοχή πρέπει να αναπληρωθεί από ιδιαιτέρως εκτεταμένα διαρθρωτικά μέτρα στο σχέδιο αναδιάρθρωσης ώστε να διασφαλιστεί ο κατάλληλος καταμερισμός του κόστους διάσωσης μεταξύ της τράπεζας και των μετόχων. Η Επιτροπή κρίνει ότι η συρρίκνωση που προβλέπει το σχέδιο αναδιάρθρωσης σχετικά με το μέγεθος του ομίλου, την παρουσία του στην αγορά, την έκταση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και το σύνολο ισολογισμού του υποκαθιστά μερικώς, δεδομένων των ιδιαίτερων συνθηκών που συντρέχουν στη συγκεκριμένη περίπτωση, την ανεπαρκή ίδια συνεισφορά της τράπεζας.
(121)
Επιπλέον πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η τράπεζα κρατικοποιήθηκε και οι πρώην μέτοχοί της αποζημιώθηκαν βάσει της αξίας του ομίλου χωρίς κρατική υποστήριξη (36). Βάσει των κανονισμών των κρατικών ενισχύσεων αυτό αποτελεί θετική εξέλιξη και σημαίνει ότι οι πρώην μέτοχοι έχασαν όλα τα μερίδια και, ως εκ τούτου, συνεισέφεραν επαρκώς στα έξοδα της αναδιάρθρωσης της HRE.
(122)
Σε ό,τι αφορά τους κατόχους χρεογράφων μειωμένης εξασφάλισης της HRE, η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η HRE δεν θα προβεί σε κατανομές κερδών επί μέσων χρηματοδότησης εξαρτώμενων από κέρδη σε τρίτους. Διασφαλίζεται έτσι ότι οι κάτοχοι κεφαλαίου Tier 2 θα αποκομίσουν ελάχιστη ή δεν θα αποκομίσουν καμία αντιστάθμιση της επένδυσής τους επιβαρύνοντας με αυτόν τον τρόπο τους κατόχους κεφαλαίου Tier 1 με μέρος του κόστους.
(123)
Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι μέτοχοι της HRE συνεισέφεραν επαρκώς στα έξοδα αναδιάρθρωσης και, άρα, λήφθηκε επαρκώς υπόψη η παράμετρος της αποφυγής ηθικών κινδύνων.
VI.2.3.3. Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(124)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα, κατά τον έλεγχο των μέτρων για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει το ύψος της ενίσχυσης, τον βαθμό καταμερισμού του κόστους και τη μελλοντική θέση του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στην αγορά μετά την αναδιάρθρωση. Βάσει του ελέγχου αυτού πρέπει να ληφθούν στη συνέχεια αντίστοιχα μέτρα.
(125)
Η HRE προκάλεσε σημαντικές στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό. Συνολικά, η Γερμανία διέθεσε στη HRE κεφάλαιο ύψους έως 9,95 δισεκατ. ευρώ περίπου (ο FMS-WM είναι αποδέκτης μέρους του κεφαλαίου αυτού) καθώς και εγγυήσεις ύψους 145 δισεκατ. ευρώ. Επιπλέον, λήφθηκε υπέρ της HRE μέτρο αρωγής με στοιχείο ενίσχυσης ύψους περίπου 20 δισεκατ. ευρώ. Δεδομένης της σημαντικής αυτής κρατικής υποστήριξης απαιτείται ριζική αναδιάρθρωση της HRE.
(126)
Η PBB ως διάδοχη τράπεζα της HRE διαθέτει επαρκές κεφάλαιο και είναι απαλλαγμένη από τις παλαιότερες πιστωτικές δραστηριότητες υψηλού κινδύνου της HRE. Για να διατηρηθεί η επιχειρηματικότητα της PBB και να διευκολυνθεί ο διαχωρισμός των δύο απαιτήθηκε σημαντική κρατική υποστήριξη. Ωστόσο, η PBB είναι πολύ μικρότερη τράπεζα και η Γερμανία έλαβε επίσης κατάλληλα μέτρα για τον περιορισμό πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(127)
Καταρχάς, η PBB ως επιχειρηματική οντότητα διαφέρει σημαντικά από την πρώην HRE. Κρατικοποιήθηκε και βρίσκεται τώρα στο στάδιο ριζικής αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, η PBB είναι τράπεζα σημαντικά μικρότερη από την πρώην HRE. Μετά τις μεταβιβάσεις μιας σειράς περιουσιακών στοιχείων στον FMS-WM, το στρατηγικής σημασίας σύνολο ισολογισμού της PBB, στο οποίο δεν συνυπολογίζονται πεδία τα οποία εκκαθαρίζονται υπό μορφή χαρτοφυλακίων εκκαθάρισης στον ισολογισμό της PBB ή τα οποία μεταβιβάστηκαν τεχνητά στον FMS-WM, αντιστοιχεί σε περίπου 15 % του συνόλου ισολογισμού που κατέγραψε ο όμιλος HRE στα τέλη του 2008.
(128)
Δεύτερον, η Γερμανία υπέβαλε στην Επιτροπή πολυάριθμες δεσμεύσεις που στοχεύουν στον περιορισμό της παρουσίας της ΡΒΒ στην αγορά (για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε ενότητα V). Η PBB θα αναλαμβάνει νέες εργασίες μόνο σε δύο επιχειρηματικά πεδία -χρηματοδότηση ακινήτων και χρηματοδότηση δημόσιων επενδύσεων. Η ανάπτυξη αμφότερων των επιχειρηματικών πεδίων θα είναι περιορισμένη κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης διότι τόσο για τις νέες εργασίες όσο και για το σύνολο ισολογισμού και την έκταση των χαρτοφυλακίων ορίστηκαν ανώτατα όρια με σκοπό να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες επέκτασης της ΡΒΒ στην αγορά και, άρα, στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Αυτός ο αναπτυξιακός περιορισμός ισχύει τουλάχιστον έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013, ενδέχεται δεν να παραταθεί εάν δεν έχει ολοκληρωθεί έως τότε η επανιδιωτικοποίηση της ΡΒΒ. Όλες οι υπόλοιπες οντότητες του ομίλου HRE πρέπει να αναστείλουν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και να εκκαθαρίσουν τα χαρτοφυλάκιά τους. Αυτό ισχύει ιδίως για τα επιχειρηματικά πεδία «χρηματοδότησης υποδομών», «κεφαλαιαγορών και διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων» και «κρατικής χρηματοδότησης».
(129)
Τρίτον, η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η PBB στις στρατηγικής σημασίας νέες εργασίες της δεν θα χορηγεί νέα δάνεια με RAROC κάτω του 10 % ανά συναλλαγή αμβλύνοντας έτσι τις ανησυχίες της Επιτροπής ότι η ΡΒΒ θα μπορούσε να βλάψει τον ανταγωνισμό και τους ανταγωνιστές μέσω μιας υπερβολικά επιθετικής τιμολογιακής πολιτικής. Κατά την άποψη της Επιτροπής αυτό συνιστά ένα ακόμη αποτελεσματικό μέτρο για τη μείωση δυσανάλογα ισχυρών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(130)
Τέταρτον, η PBB περιορίζεται στις επιχειρηματικές της δραστηριότητες από κανόνες συμπεριφοράς που προβλέπουν την απαγόρευση εξαγοράς επιχειρήσεων και την απαγόρευση προβολής της κρατικής ενίσχυσης στη διαφήμισή της.
(131)
Επιπλέον, η Γερμανία δεσμεύτηκε στην επανιδιωτικοποίηση της ΡΒΒ το συντομότερο δυνατόν, ήτοι το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2015. Η πώληση της PBB θα σημάνει τη (μερική) ανάκτηση του κεφαλαίου που επένδυσε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στη HRE. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η επανιδιωτικοποίηση της PBB το συντομότερο δυνατόν μπορεί να δώσει σε τρίτους τη δυνατότητα εξαγοράς της.
VII. ΕΠΟΠΤΕΙΑ
(132)
Η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της HRE και των δεσμεύσεων του καταλόγου δεσμεύσεων θα τελεί υπό την εποπτεία επιβλέποντος εντολοδόχου ο οποίος θα υποβάλλει στην Επιτροπή τριμηνιαία έκθεση.
VIII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(133)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα που εξετάστηκαν ανωτέρω συνιστούν κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(134)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση αναδιάρθρωσης με την επιφύλαξη της υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης στην οριστική επικαιροποιημένη έκδοση της 14ης Ιουνίου 2011 καθώς και των δεσμεύσεων του καταλόγου που παρατίθεται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση που η Γερμανία χορήγησε και σχεδιάζει να χορηγήσει υπέρ του ομίλου Hypo Real Estate αποτελούμενη από
-
εισφορά κεφαλαίου ύψους 60 εκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 17 Απριλίου 2009),
-
εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,96 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 3 Ιουνίου 2009),
-
εισφορά κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 26 Οκτωβρίου 2009),
-
εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 30 Απριλίου 2010), εκ των οποίων τα 450 εκατ. ευρώ θα χορηγηθούν μόνο υπό συγκεκριμένους όρους,
-
εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,08 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 10 Σεπτεμβρίου 2010),
-
εγγυήσεις ύψους 35 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσες στις 30 Σεπτεμβρίου 2008),
-
εγγυήσεις ύψους 52 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσες στις 17 Απριλίου 2009),
-
εγγύηση ύψους 8 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 26 Οκτωβρίου 2009),
-
εγγύηση ύψους 10 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 26 Οκτωβρίου 2009),
-
εγγύηση ρευστότητας ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 2 Σεπτεμβρίου 2010);
-
εγγύηση εκκαθάρισης ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 10 Σεπτεμβρίου 2010) και
-
μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης FMS Wertmanagement AöR (κοινοποιηθείσα στις 10 Σεπτεμβρίου 2010)
είναι δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την επιφύλαξη της υλοποίησης του καταλόγου δεσμεύσεων του παραρτήματος συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 2
Η Γερμανία διασφαλίζει ότι μετά την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης υποβάλλονται στην Επιτροπή λεπτομερείς τριμηνιαίες εκθέσεις σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης βάσει του χρονοδιαγράμματος που ορίζεται στο παράρτημα του καταλόγου δεσμεύσεων.
Άρθρο 3
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Βρυξέλλες, 18 Ιουλίου 2011.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 18. července 2011
o státní podpoře C 15/09 (ex N 196/09), kterou Německo poskytlo podniku Hypo Real Estate, popř. ji hodlá poskytnout
(oznámeno pod číslem K(2011) 5157)
(Pouze německé znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/118/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co byly zúčastněné strany vyzvány k předložení připomínek v souladu s výše uvedenými články (2) a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Dne 2. října 2008 Evropská komise schválila dočasně, tj. na dobu šesti měsíců, popř. až do předložení důvěryhodného a fundovaného restrukturalizačního plánu pro danou banku, státní podporu ve prospěch Hypo Real Estate Holding AG ve formě státní záruky překračující 35 miliard EUR (zaevidováno pod číslem N 44/08) (3). Toto opatření Německo Komisi oznámilo dne 30. září 2008.
(2)
Dne 1. dubna 2009 Německo oznámilo restrukturalizační plán skupiny Hypo Real Estate (dále jen „HRE“) (zaevidováno pod číslem N 196/09). Dopisem ze dne 17. dubna 2009 Německo doplnilo oznámení restrukturalizačního plánu tím, že informovalo Komisi o kapitálové injekci ve výši 60 milionů EUR a o prodloužení státního rámce záruk ve výši 52 miliard EUR, které bylo umožněno na základě schváleného záchranného balíčku pro úvěrové instituce (4).
(3)
Dopisem ze dne 7. května 2009 (5) Komise Německu sdělila, že zahájila řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie. Toto rozhodnutí („rozhodnutí o zahájení řízení“) bylo spolu s výzvou k podání připomínek zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (6).
(4)
Dne 3. července 2009 Německo oznámilo kapitálovou injekci ve výši 2,96 miliardy EUR (zaevidováno pod číslem N 333/09).
(5)
Dne 17. srpna 2009 Německo sdělilo Komisi, že chce ve prospěch HRE opětovně prodloužit záruky ve výši 52 miliard EUR, které byly poskytnuty prostřednictvím zvláštního fondu pro stabilizaci finančního trhu (Sonderfonds Finanzmarktstabilisierung, dále jen „SoFFin“) (zaevidováno pod číslem C 15/09) (viz 2. bod odůvodnění).
(6)
Ve dnech 20. a 21. října 2009 Německo znovu předložilo aktualizaci restrukturalizačního plánu, oznámilo Komisi další plánovaná opatření ve prospěch HRE (zřízení konsolidační agentury, poskytnutí dodatečných záruk) a informovalo Komisi o opětovném, tj. třetím prodloužení stávajících záruk SoFFin ve výši 52 miliard EUR (zaevidováno pod číslem N 557/09).
(7)
Dne 26. října 2009 Německo pod číslem N 557/09 oznámilo další kapitálovou injekci ve výši 3 miliard EUR a záruky SoFFin ve výši celkem 18 miliard EUR udělené HRE, jakož i záruku SoFFin ve výši 2 miliard EUR poskytnutou ve prospěch konsolidační agentury HRE (7). Komise tuto záruku SoFFin v rozsahu 2 miliard EUR neschválila.
(8)
Dne 13. listopadu 2009 Komise rozšířila rozsah formálního šetření a dočasně do doby, než vydá konečné rozhodnutí Komise o daném restrukturalizačním plánu, schválila kapitálové injekce ve výši 60 milionů EUR, 2,96 miliardy EUR a 3 miliard EUR (ve věcech C 15/09, N 333/09 a N 557/09). Toto rozhodnutí bylo spolu s výzvou k podání připomínek zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (8).
(9)
Ve dnech 15., 16. a 17. prosince 2009 Německo doplnilo oznámení ze dne 26. října 2009 a předložilo další údaje ohledně záruk SoFFin ve výši 18 miliard EUR (zaevidováno pod číslem N 694/09).
(10)
Dne 21. prosince 2009 Komise tyto záruky SoFFin ve výši 18 miliard EUR dočasně schválila nanejvýš na jeden rok (věc N 694/09) (9).
(11)
Dne 30. dubna 2010 Německo oznámilo kapitálovou injekci SoFFin činící 1,85 miliard EUR (věc N 161/10).
(12)
Dne 19. května 2010 Komise tuto kapitálovou injekci ve výši 1,85 miliard EUR dočasně schválila do doby, než vydá závěrečné rozhodnutí o restrukturalizačním plánu (10).
(13)
Dne 2. září 2010 Německo oznámilo záruku likvidity SoFFin ve výši 20 miliard EUR (věc N 380/10).
(14)
Dne 10. září 2010 Německo oznámilo opatření na záchranu aktiv (tj. úmysl přenést aktiva HRE na FMS-Wertmanagement AöR (11), dále jen „FMS-WM“) a kapitálovou injekci až do výše asi 2,13 miliard EUR, jakož i dodatečnou záruku (tj. záruku na vyrovnání ve výši až 20 miliard EUR) (věc N 380/10).
(15)
Dne 24. září 2010 Komise opětovně rozšířila formální vyšetřovací řízení a dočasně schválila dané opatření na záchranu aktiv, záruku likvidity ve výši 20 miliard EUR a záruku na vyrovnání ve výši až 20 miliard EUR. Toto rozhodnutí bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (12) spolu s výzvou k podání připomínek. Rozhodnutí Komise ze dne 24. září 2010 se nevztahovalo na kapitálovou injekci ve výši až 2,13 miliard EUR, kterou Německou oznámilo dne 10. září 2010, tj. Komise tuto kapitálovou injekci neschválila.
(16)
Dne 14. června 2011 Německo předložilo konečnou aktualizaci restrukturalizačního plánu. Dne 15. června 2011 Německo předložilo seznam závazků, který byl ještě doplněn dne 1. července 2011.
(17)
Dne 14. června 2011 Německo vysvětlilo, že další kapitálová injekce nebude činit 2,13 miliardy EUR, jak bylo oznámeno dne 10. září 2010, nýbrž pouze 2,08 miliardy EUR, a že tato nižší částka bude poskytnuta FMS-WM.
(18)
Mezitím proběhla řada setkání a audio konferencí, přičemž si útvary Komise, Německo a HRE vyměnily další korespondenci.
(19)
Komise obdržela připomínky zúčastněných stran a předala je Německu, jež na ně reagovalo dopisem ze dne 24. března 2010.
II. PŘÍJEMCI PODPORY A JEJÍ OPATŘENÍ
II.1 Příjemce podpory
(20)
HRE vznikla v říjnu 2003 oddělením částí činných v komerčním financování nemovitostí skupiny HVB. V roce 2007 HRE převzala DEPFA Bank plc. se sídlem v Dublinu a rozšířila své podnikání o oblasti Public Sector Finance (financování veřejného sektoru) a Infrastructure Finance (financování infrastruktury). Skupinu podniků HRE (13) v současnosti tvoří Hypo Real Estate Holding AG („HRE Holding“) a tři dceřiné společnosti Deutsche Pfandbriefbank AG („PBB“), zmíněná DEPFA Bank plc. a Hypo Real Estate Finance B.V. i.L., jež se nachází v konsolidaci („HRE Finance i.L.“). DEPFA Bank plc. a PBB vlastní řadu dalších dceřiných společností a účastí ve společnostech. PBB je přejmenovaná hlavní banka skupiny a jako jediná z daných tří dceřiných společností HRE Holding bude nadále vyvíjet nové obchody. Podniká v oblastech financování nemovitostí a veřejného financování investic. DEPFA Bank plc. v současnosti ukončuje činnost a počínaje dnem doručení tohoto rozhodnutí již nebude uskutečňovat nové obchody. Podnikala především v oblasti státního financování, úvěrových obchodů a financování projektů infrastruktury (např. silnic, mostů, tunelů a veřejných budov). HRE Finance i.L. je, jak naznačuje už sám název, podnikem v likvidaci (14).
(21)
V roce 2010 byla pro HRE založena konsolidační agentura FMS-WM. Spravuje aktiva a deriváty skupiny HRE, které převzala, protože nebyly strategicky významné nebo byly spojeny s nepřijatelnými riziky, popř. vyžadovaly mnoho kapitálu. Od svého založení převzala FMS-WM velkou část aktiv HRE. FMS-WM nemá bankovní licenci.
(22)
HRE vykázala v účetním období 2008 ztráty ve výši 5,5 miliardy EUR, v období 2009 ztráty 2,2 miliardy EUR a v období 2010 ztráty 0,9 miliardy EUR.
(23)
Prostřednictvím kapitálové injekce ve výši 3,02 miliardy EUR (60 milionů EUR v březnu 2009, 2,96 miliardy EUR v červnu 2009) se Německo stalo 90 % vlastníkem HRE. Na podzim roku 2009 následovalo vyloučení menšinových akcionářů („squeeze-out“). Za zbývající podíly Německo zaplatilo 1,30 EUR/podíl; tím se Spolková republika Německo stala 100 % vlastníkem HRE. Následně byla zahájena její restrukturalizace.
II.2 Potíže HRE v kontextu finanční krize
(24)
Na konci září 2008 se HRE nedostávalo likvidity, takže hrozila okamžitá insolvence. HRE nebyla schopna získat na trzích krátkodobý kapitál, neboť krize na finančních trzích způsobila zhroucení některých peněžních trhů. Lehman Brothers požádala o ochranu věřitelů a následně v polovině září 2008 téměř zcela přestal fungovat zejména mezibankovní trh.
(25)
Obchodní model DEPFA Bank plc. (od října 2007 dceřiný podnik ve 100 % vlastnictví HRE), který vsadil především na financování prostřednictvím mezibankovního trhu a na jiné krátkodobé nezajištěné zdroje financování, se během krize kvůli nedostatku likvidity ukázal být extrémně křehkým, což způsobilo, že se banka dostala do existenčních problémů.
(26)
Krátkodobé potřeby likvidity DEFPA Bank plc musela pokrýt HRE. Objem úvěrových linek splatných ke 30. září 2008 ovšem překročil možnosti HRE. Navíc se většina společností skupiny HRE nacházela v důsledku transakcí a obchodů uvnitř skupiny HRE (např. pohledávky, záruky a doporučující dopisy) ve stejné situaci. Nedostatek likvidity tedy vážně ohrožoval existenci celé skupiny HRE.
(27)
Potíže HRE mj. způsobila rovněž zátěž z minulosti v podobě aktiv, které vzhledem k jejich skutečnému rizikovému profilu nepřinášely přiměřenou návratnost investic. Skupina HRE kromě toho vznikla ze spojení několika malých bankovních institutů, které používaly odlišné aplikace IT, […] (15).
II.3 Státní podpory
(28)
Celkem Německo ve prospěch HRE poskytlo, popř. poskytne kapitál ve výši až asi 9,95 miliardy EUR (část tohoto kapitálu obdržela či obdrží FMS-WM) a záruky ve výši 145 miliard EUR. Kromě toho bylo ve prospěch HRE realizováno opatření na záchranu aktiv, jež má částečně povahu podpory, v hodnotě asi 20 miliard EUR.
II.3.1 Kapitálové injekce
II.3.1.1 Kapitálová injekce ve výši 60 milionů EUR
(29)
Protože Německo chtělo prostřednictvím postupné akvizice veškerých akcií HRE získat úplnou kontrolu nad HRE, zakoupil SoFFin dne 30. března 2009 20 milionů nových akcií HRE za nominální hodnotu 3 EUR/akcie; HRE tak obdržel kapitálovou injekci 60 milionů EUR a SoFFin 8,65 % podíl v kapitálu HRE. Tuto kapitálovou injekci Komise dočasně schválila dne 13. listopadu 2009.
II.3.1.2 Kapitálová injekce ve výši 2,96 miliard EUR
(30)
Dne 2. června 2009 se držitelé podílů v HRE dohodli na kapitálové injekci ve výši 2,96 miliardy EUR prostřednictvím emise nových akcí HRE, které následně koupil SoFFin. Důsledkem toho SoFFin vlastnil 90 % podílů HRE. Dne 8. června 2009 byly tyto nové podíly zapsány do obchodního rejstříku. Tuto kapitálovou injekci Komise dočasně schválila dne 13. listopadu 2009.
II.3.1.3 Kapitálová injekce ve výši 3 miliard EUR
(31)
Kapitálová injekce ve výši 3 miliard EUR ohlášená dne 26. října 2009 byla strukturována takto:
a)
2 miliardy EUR byly vyplaceny do účelově nevázaných rezervních fondů (freie Rücklagen) HRE Holding a PBB. Po vyloučení menšinových akcionářů („squeeze-out“) se 100 % vlastníkem HRE stala Spolková republika Německo, popř. SoFFin;
b)
1 miliarda EUR byla jako vklad tichého společníka s kuponem závislém na zisku (10 % ročně) poskytnuta PBB.
(32)
Smlouvy o poskytnutí kapitálové injekce ve výši 3 miliard EUR byly podepsány dne 16. listopadu 2009. Komise tuto kapitálovou injekci dočasně schválila dne 13. listopadu 2009.
II.3.1.4 Kapitálová injekce ve výši až 1,85 miliard EUR
(33)
Kapitálová injekce ve výši až 1,85 miliard EUR vyplacená do účelově nevázaných rezervních fondů HRE byla rozdělena do dvou tranší:
a)
kapitálová injekce ve výši 1,4 miliardy EUR (tato tranše byla dne 19. května 2010 dočasně schválena Komisí a následně poskytnuta);
b)
kapitálová injekce ve výši až 450 milionů EUR (také tuto tranši Komise schválila dne 19. května 2010, schválení však podmínila určitými okolnostmi (16). Tato tranše nebyla doposud poskytnuta, neboť dané okolnosti zatím nenastaly).
(34)
Kapitálová injekce ve výši 1,85 miliardy EUR je zahrnuta v celkové potřebě kapitálu popsané v restrukturalizačním plánu pro HRE. 1,4 miliardy EUR z této kapitálové injekce již bylo poskytnuto, aby byly z právního hlediska zohledněny požadavky dohledu ohledně vlastního kapitálu a aby byla k dispozici rezerva pro rizika. Smlouva o poskytnutí této kapitálové injekce ve výši 1,4 miliard EUR byla podepsána dne 20. května 2010. Zbývající část kapitálové injekce ve výši 1,85 miliardy EUR, tj. 450 milionů EUR, má být podle informací předložených Německem vyplacena ve třetím čtvrtletí roku 2011.
II.3.1.5 Kapitálová injekce ve výši 2,08 miliard EUR
(35)
Dne 10. září 2010 Německo oznámilo kapitálovou injekci pro HRE ve výši až 2,13 miliard EUR. Dne 14. června 2011 Německo prohlásilo, že daná kapitálová injekce nebude činit 2,13 miliard EUR, nýbrž 2,08 miliardy EUR, a že tuto částku (2,08 miliardy EUR) dostane k dispozici FMS-WM. Podle informací předložených Německem bude tato kapitálová injekce ve výši 2,08 miliardy EUR vyplacena ve třetím čtvrtletí 2011. Tuto částku ve výši 2,08 miliardy EUR vyplatil SoFFin do kapitálové rezervy HRE Holding jako kapitálovou pohledávku pod podmínkou, že s ní bude souhlasit Evropská komise. HRE Holding tuto kapitálovou pohledávku postoupila FMS-WM dne 1. října 2010.
II.3.2 Záruky
II.3.2.1 Záruky ve výši 35 miliard EUR
(36)
Dne 13. listopadu 2008 Německo poskytlo státní záruky ve výši 35 miliard EUR za účelem překlenutí refinanční potřeby HRE. Komise tyto záruky dočasně schválila dne 2. října 2008.
(37)
Tyto záruky zajistily úvěrovou podporu likvidity ze strany Deutsche Bundesbank (20 miliard EUR) a zajištěné dluhové cenné papíry (15 miliard EUR), které převzalo konsorcium německých finančních institucí.
(38)
HRE poskytla státu za záruky činící 35 miliard EUR odměnu, kterou tvoří základní prémie a prémie, jejíž výše se odvíjí od výsledků. Základní prémie činila 1 % ohledně tzv. zaručené částky při první ztrátě (First-Loss-Garantiebetrag) a 0,5 % ročně ohledně tzv. zaručené částky při druhé ztrátě (Second-Loss-Garantiebetrag). Prémie, jejíž výše se odvíjí od výsledků, činila 1,25 % ročně ohledně zaručené částky při první ztrátě (First-Loss-Garantiebetrag) a 0,25 % ročně ohledně zaručené částky při druhé ztrátě (Second-Loss-Garantiebetrag).
II.3.2.2 Záruky ve výši 52 miliard EUR
(39)
Mezi listopadem 2008 a únorem 2009 obdržela HRE na základě schváleného německého záchranného balíčku pro úvěrové instituce (17) záruky SoFFin ve výši celkem 52 miliard EUR.
(40)
HRE zaplatila za skutečně využitou část záruky sloužící k zajištění dluhových cenných papírů provizi 0,5 % a za nevyužitou část záruk provizi za poskytnutí ve výši 0,1 %.
II.3.2.3 Záruka ve výši 8 miliard EUR
(41)
Zajištěné bankovní dluhové cenné papíry, jejichž platnost skončila dne 23. prosince 2009, SoFFin nahradil zárukou ve výši 8 miliard EUR. Komise danou záruku dočasně schválila dne 21. prosince 2009.
(42)
HRE zaplatila zvláštnímu fondu SoFFin prémii za záruku ve výši 0,5 % ročně zaručené částky. Za nevyužitou část záruky musela uhradit poplatek za poskytnutí ve výši 0,1 % ročně.
II.3.2.4 Záruka ve výši 10 miliard EUR
(43)
Záruka Soffin, časově omezená na jeden rok a dne 21. prosince 2009 dočasně schválená Komisí činící 10 miliard EUR, byla nutná na pokrytí potřeby likvidity ze strany HRE.
(44)
HRE zaplatila zvláštnímu fondu SoFFin prémii za záruku ve výši 0,5 % ročně zaručené částky. Za nevyužitou část záruky musela uhradit poplatek za poskytnutí ve výši 0,1 % ročně.
II.3.2.5 Záruka ve výši 20 miliard EUR
(45)
HRE potřebovala další záruku likvidity ve výši 20 miliard EUR, aby se mohla do doby, než budou na konsolidační agenturu FMS-WM převedena aktiva, vypořádat s nepříznivým vývojem na kapitálových a úrokových termínovaných trzích. Komise tuto záruku dočasně schválila dne 24. září 2010.
(46)
HRE zaplatila prémii za záruku činící 0,8 % ročně. Za nevyužitou část záruky musela uhradit poplatek za poskytnutí ve výši 0,1 % ročně.
II.3.2.6 Záruka ve výši 20 miliard EUR
(47)
Kvůli trvající nejistotě, kterou způsobil složitý technický postup pro převedení aktiv na konsolidační agenturu, byla nutná záruka na vyrovnání ve výši 20 miliard EUR. Komise tuto záruku dočasně schválila dne 24. září 2010.
(48)
HRE zaplatila zvláštnímu fondu SoFFin prémii za záruku činící 0,8 % ročně. Za nevyužitou část záruky musela uhradit poplatek za poskytnutí ve výši 0,1 % ročně.
II.3.3 Převedení aktiv na konsolidační agenturu
(49)
Dne 10. září 2010 oznámilo Německo dále převedení nominální částky aktiv ve výši asi 210 miliard EUR a derivátů ve výši asi 280 miliard EUR na konsolidační agenturu FMS-WM. Konsolidační agentura FMS-WM („FMS-WM“) byla založena rozhodnutím představenstva ze dne 8. července 2010 na základě německého zákona o fondu pro stabilizaci finančních trhů (Finanzmarktstabilisierungsfondsgesetzes, § 8a FMStFG). Agentura spravuje aktiva a deriváty skupiny HRE, které převzala, protože nebyly strategické nebo znamenaly nepřijatelné riziko a neúnosnou kapitálovou zátěž. FMS-WM působí nezávisle na HRE a je chráněna skutečností, že SoFFin má povinnost vyrovnávat její ztráty. FMS-WM však nemá bankovní licenci. V důsledku toho může být mnoho aktiv HRE převedeno pouze synteticky; v závislosti na konkrétních okolnostech byly vyvinuty různé mechanismy „převodu“, aby se srovnatelně regulačně pomohlo kapitálu PBB, popř. skupiny HRE.
(50)
Komise tento převod dočasně schválila dne 24. září 2010. V souvislosti s těmito opatřeními byla nestrategická a problematická aktiva, např. státní dluhopisy nebo problematické úvěry na nemovitosti (nebo pouze jejich potřeba vlastního kapitálu vyplývající z regulačních požadavků, viz 49. bod odůvodnění) převedena na státem podporovanou agenturu, která je má v průběhu let konsolidovat. Mezi převedenými nestrategickými aktivy byla také aktiva, která nelze využít k zajištění krytých dluhových cenných papírů.
(51)
K převodu došlo s účinností od 30. září 2010. V té době byla účetní hodnota portfolia určeného k převodu v důsledku odpisů 173 miliard EUR. V souladu se sdělením Komise o nakládání se znehodnocenými aktivy v bankovním sektoru Společenství (sdělení „Impaired-Asset“ neboli „IAC“) (18) Komise jmenovala externí odborníky, kteří jí měli pomoci při posouzení portfolia, určení prvku státní podpory a při zodpovězení otázky, zda se při převodu vycházelo z vyšší hodnoty, než jaká byla reálná ekonomická hodnota, případně v jakém rozsahu. V souladu s IAC pověřilo externího odborníka vypracováním nezávislého posouzení rovněž Německo.
(52)
Dané portfolio tvořily zeměpisně diversifikované komerční úvěry na nemovitosti ve výši asi 30 miliard EUR, které převážně sloužily k financování kancelářských budov a nákupních středisek, měly relativně krátkou dobu splatnosti (3 roky), avšak nízkou úvěrovou kvalitu.
(53)
Nekomerční podnikání s nemovitostmi v rámci portfolia zahrnovalo státní financování, popř. dluhové cenné papíry a půjčky veřejným institucím a veřejným zabezpečovacím službám. Větší část tohoto podnikání tvořily standardní dluhopisy (cenné papíry s fixním výnosem, „plain vanilla bonds“), týkal se však také „strukturovaných úvěrových nástrojů“ (31 miliard EUR) a veřejných dluhopisů (30 miliard EUR). Kvalita aktiv z této části portfolia byla výrazně vyšší než kvalita komerčních úvěrů na nemovitosti. Protože však tyto cenné papíry měly dlouhou dobu splatnosti a na trhu se po jejich nákupu zvětšilo úvěrové rozpětí, tržní ceny výrazně poklesly i v případě těchto cenných papírů.
(54)
Odborníci Komise dospěly k závěru, že na rozdíl od několika jiných případů státní podpory byly dané komplexní komerční úvěry na nemovitosti a strukturované úvěrové nástroje (především sekuritizace půjček studentům, sekuritizace půjček veřejnému sektoru a 5 miliard ze swapu celkových výnosů) celkově jisté. V těchto kategoriích očekávali pouze malé ztráty, třebaže jejich odhad ztrát byl v důsledku posouzení hotovostních půjček („cash bonds“) ve strukturách Halcyon a Pegasus, negativního základu a implicitních nákladů na financování swapu celkových výnosů vyšší než odhad německých odborníků. Oproti tomu byly cenné papíry „plain vanilla bonds“ převedeny za hodnotu swapu, jež byla téměř na úrovni parity, tj. za hodnotu výrazně vyšší než byla reálná ekonomická hodnota. Kromě toho se obchodovaly na trzích, které nebyly příliš zasaženy snížením hodnoty, takže jejich reálná ekonomická hodnota by tak jako tak měla přibližně odpovídat jejich tržní hodnotě. Z toho důvodu dospěli odborníci Komise k závěru, že je reálná ekonomická hodnota („real economic value“) této části portfolia výrazně nižší, než za jakou byla převedena z HRE na FMS-WM.
(55)
Pokud jde o derivátové portfolio, závěry odborníků Komise se do značné míry shodovaly se závěry odborníků Německa. Odborníci Komise navíc ohodnotili protihodnotu úvěrového rizika trochu výše než němečtí odborníci a zohlednili poznatky z jimi provedené náhodné zkoušky, jakož i celkovou zátěž „operačních rizik“, neboť vycházeli z opatrných předpokladů ohledně nedostatečné celkové účinnosti podnikání za účelem snížení rizika.
(56)
Následující tabulka shrnuje závěry odborníků Komise.
(v miliardách EUR)
Portfolio
Nominální hodnota
Převodní hodnota
Δ Reálná ekonomická hodnota - hodnota při převodu
(Údaje Německa)
Δ Reálná ekonomická hodnota - hodnota při převodu
(Údaje odborníků Komise)
Rozdíl
(Komise/Německo)
Dluhové cenné papíry
83,444
93,960
-0,902
-7,590
-6,688
Strukturované úvěry
31,199
30,111
-0,765
-1,981
-1,216
Komerční úvěry na nemovitosti
26,312
23,874
-1,211
-2,800
-1,589
Nekomerční úvěry na nemovitosti
29,834
31,115
-0,222
-1,084
-0,862
Deriváty
280,255
-13,106
-2,149/
-2,531
-2,786
-0,255
Celkem
451,044
165,954
-5,249/
-5,631
-16,241
-10,610
(57)
Odborníci tedy stanovili, že částka státní podpory, která a priori není podle IAC slučitelná s vnitřním trhem, činí asi 16,2 miliardy EUR (tato částka je definována jako rozdíl mezi reálnou ekonomickou hodnotou a převodní hodnotou). Celkovou částku státní podpory, tj. rozdíl mezi hodnotou při převodu a tržní hodnotou, lze jen obtížně vyčíslit, neboť pro tu část portfolia, jež tvoří půjčky, není k dispozici dostatečný počet snadno dostupných tržních cen. Pokud by se extrémně předpokládalo, že tržní hodnota úvěrového portfolia je nulová, došlo by se k částce celkové státní podpory ve výši 90 miliard EUR. Pokud by byly dluhopisy obchodovány jako likvidní dluhopisy s podobně dlouhou dobou splatnosti a úvěrovou kvalitou, celková částka státní podpory by byla asi 20 miliard EUR.
II.4 Důvody pro zahájení a rozšíření důkladného vyšetřování
(58)
Dne 7. května 2009 Komise zahájila důkladné vyšetřování státních podpor poskytnutých HRE, které především vycházelo ze skutečnosti, že Komise měla vzhledem ke strategii refinancování a potřeby refinancování ze strany HRE pochybnosti o její rentabilitě. V původním restrukturalizačním plánu, který byl Komisi předložen dne 1. dubna 2009, byly jako důvody finančních potíží HRE uvedeny pouze vnější faktory; cílem bylo snížení bilanční sumy pouze o 25 %, což znamenalo, že objem refinancování by byl zůstal vysoký. HRE hodlala tohoto snížení bilanční sumy skupiny dosáhnout prostřednictvím odprodeje aktiv na trhu, a nikoli jejich převodem na konsolidační agenturu. V restrukturalizačním plánu bylo mj. státní financování s nízkými maržemi označeno za jednu z hlavních oblastí podnikání HRE. Restrukturalizační plán ovšem obsahoval velmi málo informací o základních prvcích restrukturalizace, jako je reorganizace a integrace systémů IT. V té době Komise kromě toho pochybovala o tom, že plánovaná opatření na omezení případného narušení hospodářské soutěže jsou postačující a je zajištěno dostatečné sdílení nákladů.
(59)
Důkladná kontrola byla dne 13. listopadu 2009 rozšířena z těchto důvodů:
a)
bylo nutné zohlednit dodatečná státní opatření ve prospěch HRE v podobě kapitálové injekce 2,96 miliardy EUR (viz 30. bod odůvodnění), kapitálové injekce 3 miliard EUR (viz 31. a 32. bod odůvodnění), záruky 8 miliard EUR (viz 41. a 42. bod odůvodnění), záruky 10 miliard EUR (viz 43. a 44. bod odůvodnění) a záruky 2 miliardy EUR (19) na refinancování možného konsolidačního řešení, jakož i kapitálových injekcí v celkové výši až 4 miliard EUR (takto rozdělených: kapitálová injekce objasněná ve 33. a 34. bodě odůvodnění ve výši 1,85 miliard EUR a kapitálová injekce uvedená ve 35. bodě odůvodnění ve výši 2,08 miliard EUR) a
b)
Komise pochybovala o tom, že jsou daná restrukturalizační opatření v souladu se sdělením Komise o návratu k životaschopnosti a hodnocení restrukturalizačních opatření ve finančním sektoru v současné krizi podle pravidel pro státní podporu (20) (sdělení o restrukturalizačních opatření ve finančním sektoru).
(60)
Dne 24. září 2010 bylo uvedené důkladné vyšetřování ještě více rozšířeno z těchto důvodů:
a)
bylo nutné zohlednit dodatečná státní opatření ve prospěch HRE, v jejichž případě se jednalo o záruku 20 miliard EUR (viz 45. a 46. bod odůvodnění), další záruku ve výši až 20 miliard EUR (viz 47. a 48. bod odůvodnění) a převedení aktiv na konsolidační agenturu (viz 49. až 57. bod odůvodnění) a
b)
Komise pochybovala o tom, že opatření na záchranu aktiv splňuje požadavky IAC, zejména pokud jde o transparentnost, ocenění, sdílení nákladů a protiplnění. Podle názoru Komise pak nebylo dostatečně prokázáno, že pomocí restrukturalizačního plánu bude zajištěno obnovení rentability, přiměřené sdílení nákladů a přiměřené omezení případného narušení hospodářské soutěže.
II.5 Hlavní body restrukturalizačního plánu
(61)
Německo dne 1. dubna 2009 oznámilo první návrh restrukturalizačního plánu HRE a po provedení několika změn předložilo Komisi dne 14. června 2011 aktualizaci tohoto plánu v konečném znění. Pokud nebude uveden jiný plán, vztahují se všechny další odkazy v tomto rozhodnutí na toto konečné znění ze dne 14. června 2011.
(62)
Podle restrukturalizačního plánu bude HRE poté, co se prostřednictvím převodu na konsolidační agenturu FMS-WM osvobodí od znehodnocených aktiv v nominální hodnotě 210 miliard EUR, koncipovat svou obchodní činnost tak, aby její hlavní banka PBB mohla pracovat na základě solidního konceptu financování a zlepšených interních kontrol. Objem jejích budoucích obchodních činností bude výrazně menší než jaký byl před krizí, to platí jak pro bilanční sumu, objem nových obchodů, počet zaměstnanců, síť poboček, tak i pro regionální priority HRE.
(63)
Oproti době před krizí bude strategická bilanční suma PBB očištěná o ukončované položky a položky, které byly synteticky převedeny na FMS-WM, na konci roku 2011 činit asi 15 % bilanční sumy skupiny HRE z konce roku 2008. Tím se sníží objem nových obchodů v oblasti financování nemovitostí na 30 % úrovně z doby před krizí (nové obchody HRE v oblasti komerčního financování nemovitostí měly v roce 2007 hodnotu 32,1 miliardy EUR). Počet zaměstnanců byl snížen asi o 30 % a veškeré představenstvo HRE, které bylo ve funkci před krizí, bylo vyměněno. Více než třicet účastí, z toho třetina v neevropských zemích, bylo odprodáno nebo zlikvidováno, popř. se nachází v konsolidaci. Bylo zavřeno 26 z 32 poboček. Kromě toho byl zahájen víceletý projekt týkající se celé skupiny HRE s názvem „New Evolution“, na nějž bylo vyčleněno 180 milionů EUR a jehož cílem je reorganizovat systémy IT.
(64)
PBB bude i nadále působit ve dvou strategických oblastech podnikání - financování nemovitostí a veřejného financování investic. Obě oblasti se omezí na aktiva, která přichází v úvahu pro německé kryté dluhové cenné papíry - hypoteční zástavní listy a veřejné zástavní listy. Veškeré jiné podnikatelské činnosti se zastavují, zejména obchodní činnosti v oblasti státního financování, financování infrastruktury, obchodů na kapitálových trzích a správy majetku.
(65)
Pokud jde o další dvě dceřiné společnosti HRE Holding, plánují se tyto kroky: DEPFA Bank plc. bude počínaje dnem doručení tohoto rozhodnutí ukončovat svou činnost a již nebude uskutečňovat nové obchody. Platí to rovněž pro její dceřiné společnosti. HRE Finance i.L. se nachází v likvidaci a také neuskutečňuje nové obchody.
(66)
Podle Německa představuje toto zásadní rozhodnutí - tj. provádět konzervativnější podnikatelskou strategii a soustředit se na německé zástavní listy jako na prioritní zdroj refinancování - kvalitativní zlepšení obchodu s půjčkami, neboť podléhá německému zákonu o zástavních listech (Pfandbriefgesetz), který klade zvláštní požadavky na řízení, dozor a kontrolu rizika a počítá s ochrannými opatřeními, jako je ukončení obstavení. Tato strategie financování výrazně snižuje dřívější závislost HRE na mezibankovním peněžním trhu, ta se poté omezí zejména na „skladovací“ období před vydáním krytých dluhových cenných papírů.
III. PŘIPOMÍNKY TŘETÍCH ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(67)
Komise obdržela tyto připomínky zúčastněných stran shrnuté níže:
a)
shrnutí připomínek svazu Verband deutscher Pfandbriefbanken („vdp“) (listopad 2009):
-
vdp je přesvědčen, že obchodní model zaměřený na podnikání s hypotečními zástavními listy je slibný a může zajistit dlouhodobou životaschopnost a rentabilitu banky bez státních záruk;
b)
shrnutí připomínek Heisse Kursawe Eversheds (listopad 2009):
-
Heisse Kursawe Eversheds míní, že poskytnutí podpory porušuje práva určitých akcionářů; že plánované převzetí veškerých akcií HRE zvláštním fondem SoFFin za současného vyloučení menšinových akcionářů („squeeze-out“) představuje další státní podporu, toto vyloučení je nevhodné a porušuje zásadu volného pohybu kapitálu;
c)
shrnutí připomínek Heisse Kursawe Eversheds (únor 2010):
-
Heisse Kursawe Eversheds dále tvrdí, že vyloučení menšinových akcionářů („squeeze-out“) představuje státní podporu ve smyslu článku 107 a násl. SFEU, že taková podpora porušuje zásadu volného pohybu kapitálu a státní podpory ve prospěch HRE by měly být schváleny jen v případě, že HRE bude dále fungovat na základě solidního restrukturalizačního plánu;
d)
shrnutí připomínek pana Bohdana Kalwarowského (únor 2010):
-
Pan Kalwarowskyj zastává názor, že z posudku ocenění HRE, který byl v rámci „squeeze-out“ předložen ke dni 5. října 2009, lze jednoznačně odvodit životaschopnost a ziskovost HRE a že SoFFin se ve spolupráci s HRE snaží manipulačním způsobem snížit hodnotu tohoto podniku.
IV. STANOVISKO NĚMECKA K PŘIPOMÍNKÁM TŘETÍCH STRAN
(68)
Komise dne 24. března 2010 obdržela stanovisko Německa k připomínkám zúčastněných stran:
a)
shrnutí připomínek týkajících se připomínky svazu Verband deutscher Pfandbriefbanken (vdp):
-
podle Německa potvrzuje stanovisko vdp, že plánování obchodního modelu HRE je založeno na věrohodných předpokladech;
b)
shrnutí připomínek týkajících se připomínky Heisse Kursawe Eversheds:
-
Německo zastává názor, že „squeeze-out“ nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Protože dané „squeeze-out“ nepředstavuje státní podporu, je otázka, zda se jedná o porušení zásady volného pohybu kapitálu (podle Německa nikoli), pro důkladný přezkum daného případu bezpředmětná;
c)
shrnutí připomínek týkajících se připomínky pana Bohdana Kalwarowského:
-
Německo sdílí názor pana Kalwarowského, že na základě plánovaných restrukturalizačních opatření bude zajištěna dlouhodobá životaschopnost HRE.
V. STANOVISKO NĚMECKA
(69)
Německo akceptuje, že opatření státní pomoci představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(70)
Německo dne 15. června 2011 předložilo seznam závazků, který byl doplněn dne 1. července 2011 (21), pomocí kterých se má zajistit, aby byl obchodní model popsaný v restrukturalizačním plánu realizován v praxi, náklady byly přiměřeně sdíleny a narušení hospodářské soutěže bylo omezeno na nezbytné minimum. Tento seznam závazků lze shrnout takto:
a) realizace restrukturalizačního plánu a závazků: Německo zajistí, aby byl restrukturalizační plán realizován v jeho konečném znění a závazky byly provedeny v plném rozsahu;
b) trvání závazků: v zásadě závazky platí do skončení období restrukturalizace, tj. do 31. prosince 2015. Závazky vůči DEPFA Bank plc. a jejích dceřiných společností však v zásadě přestanou platit, jakmile bude DEPFA Bank plc. reprivatizována, pokud k tomu dojde dříve. V takovém případě by Německo prodej nejprve oznámilo Komisi a bez schválení ze strany Komise by ho nerealizovalo, pokud by k němu mělo dojít před 31. prosincem 2013. Závazky vůči PBB přestávají platit, jakmile bude PBB reprivatizována, v žádném případě však před 31. prosincem 2013;
c) oblasti podnikání: Německo zajistí, aby nové obchody uskutečňovala pouze PBB a aby tato činnost byla omezena na dvě oblasti podnikání (financování nemovitostí a veřejného financování investic), přičemž všechny ostatní obchodní činnosti budou zastaveny (portfolio státního financování zůstane v rozvaze PBB, avšak jako portfolio, které se ukončuje) a všechny ostatní společnosti HRE zastaví svou obchodní činnost;
d) reprivatizace PBB: Německo reprivatizuje PBB co nejrychleji, nejpozději však do 31. prosince 2015;
e) omezení růstu PBB: Německo zajistí, aby míra růstu PBB nepřekročila určité hranice; ať už ohledně výše bilanční sumy, nebo ohledně objemu nových obchodů;
f) konsolidační agentura: Německo zajistí, aby PBB po 30. září 2013 neposkytovala konsolidační agentuře FMS-WM žádné služby v oblasti správy majetku a refinancování a aby se organizačně zajistilo, aby tyto služby mohly převzít třetí strany;
g) postavení na trhu: Německo zajistí, aby PBB uzavírala nové obchodní kontrakty pouze na těchto zeměpisných trzích:
i)v případě financování nemovitostí:
-
hlavní trhy (22): Německo, Spojené království, Francie a Španělsko,
-
další trhy: Švédsko, Polsko, Česká republika, Belgie, Nizozemsko, Lucembursko, Rakousko, Švýcarsko, Dánsko, Finsko, Norsko, Slovensko a Maďarsko,
ii)v případě veřejného financování investic:
-
hlavní trhy: Německo, Francie, Španělsko, Itálie,
-
další trhy: Švýcarsko, Rakousko, Polsko, Maďarsko, Česká republika, Slovensko, Švédsko, Norsko, Dánsko, Finsko, Belgie, Nizozemsko, Lucembursko a Spojené království;
h) protiplnění za využití konsolidační agentury: Německo zajistí, aby HRE v rámci svých možností zaplatila přiměřenou odměnu jako protiplnění za využití konsolidační agentury FMS-WM. Zejména Německo zajistí, aby spolková agentura pro stabilizaci finančních trhů (Bundesanstalt für Finanzmarktstabilisierung, „FMSA“) nařídila HRE zaplatit konsolidační agentuře FMS-WM částku ve výši 1,59 miliardy EUR, a to přímo nebo prostřednictvím jejích dceřiných společností. Tuto platbu musí provést dané společnosti HRE, které na konsolidační agenturu převedly položky aktiv a jejichž podíl základního kapitálu je vyšší než 15 %. PBB si ponechá zisky, aby splatila vklad tichého společníka;
i) omezení vyplácení úroků a výplat podílů na zisku: Německo zajistí, aby HRE a její dceřiné společnosti v rámci právních mezí nevyplácely úroky a podíly na zisku;
j) omezení splácení: Německo zajistí, aby HRE a její dceřiné společnosti nesplácely žádné nástroje vlastního kapitálu;
k) zákaz nákupu podniků: Německo zajistí, aby HRE a její dceřiné společnosti během realizace restrukturalizačního plánu nekoupily žádné jiné podniky;
l) Závazky ohledně informační technologie HRE/PBB: Německo zajistí, aby byl plně realizován projekt na zlepšení systémů IT dané banky;
m) závazek ohledně cílů minimalního zisku z nových obchodů (RAROC): Německo zajistí, aby PBB v rámci svých strategických nových obchodů neudělovala nové půjčky, které na úrovni jednotlivých transakcí vykazují RAROC („risk-adjusted return on capital“) nižší než 10 %;
n) správce zodpovědný za dozor: Německo zajistí, aby byl restrukturalizační plán a všechny závazky obsažené v seznamu závazků správně provedeny a aby toto provádění průběžně sledoval dostatečně kvalifikovaný správce zodpovědný za dozor.
VI. POSOUZENÍ PODPOR
VI.1 Existence státní podpory podle čl. 107 odst. 1 SFEU a potenciální příjemci
(71)
Jednotlivá příslušná opatření buď přímo poskytlo Německo nebo fond SoFFin zřízený a kontrolovaný spolkovou vládou, tj. byla poskytnuta ze státních prostředků. Prostřednictvím těchto opatření se HRE dostane selektivní výhody tím, že se této finanční instituci umožní získat nový kapitál za výhodnějších podmínek, než jsou na trhu běžné, zajistit se pomocí záruk a využít opatření na záchranu aktiv. HRE působí v mezinárodním měřítku a konkuruje jiným bankám v Německu a jiných zemích. Z těchto důvodů se v případě daných opatření jedná o státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, jak již bylo vysvětleno v předchozích rozhodnutích Komise ohledně HRE (23).
(72)
V rámci skupiny HRE provozuje nové obchody pouze PBB (včetně svých dceřiných společností), a je tedy aktivní na trzích. PBB je tedy podnikový subjekt, která pokračuje v podnikání HRE (ovšem pouze v omezeném rozsahu, viz 63. bod odůvodnění). Všechny ostatní podnikové subjekty patřící ke skupině HRE (tj. DEPFA Bank plc. a její dceřiné společnosti, jakož i HRE Finance i.L.) právě ukončují svou činnost, jejich aktivita je omezena na minimum nezbytné pro řádnou konsolidaci, nevytvářejí žádné nové obchody.
(73)
Konečným cílem a konečným účelem všech opatření podpory (nezávisle na tom, zda byly ve prospěch HRE, HRE Holding, PBB nebo DEPFA Bank plc. poskytnuty oficiálně) je zajistit, aby PBB mohla i nadále působit na trzích. Příčinou příslušného narušení hospodářské soutěže je tedy pokračující přítomnost PBB na trzích. DEPFA Bank plc. lze (ve srovnání s FMS-WM) považovat výlučně za agenturu konsolidující ta aktiva, která z různých důvodů nebyla převedena na FMS-WM (tzv. „špatnou banku“ - „bad bank“). DEPFA Bank plc. zhodnotí svá aktiva k datu jejich splatnosti nebo je prodá na trhu, avšak počínaje dnem doručení tohoto rozhodnutí již nebude uskutečňovat žádné nové obchody (24).
(74)
Protože PBB pokračuje v obchodech HRE, bude PBB považována v souladu s rozhodovací praxí Komise (25) za příjemce podpory, to znamená, že se následný přezkum slučitelnosti podpory týká PBB.
(75)
V souvislosti se závěry Heisse Kursawe Eversheds, tj. že se v případě „squeeze-out“ jedná o státní podporu, Komise konstatuje, že kapitálové injekce poskytnuté ve prospěch HRE sice představují státní podpory, avšak dané vyloučení menšinových akcionářů (tj. převzetí podílů těchto akcionářů za odpovídající úhradu v jejich prospěch) žádný prvek podpory per se neobsahuje, neboť daná banka neměla ze státních prostředků žádnou výhodu. V rámci daného „squeeze-out“ poskytl menšinovým akcionářům úhradu stát, tyto úhrady však pro HRE neměly žádné hospodářské důsledky. Pro HRE se pouze změnila struktura vlastníků. Z tohoto důvodu není nutné v tomto rozhodnutí řešit otázku, zda dané „squeeze-out“ porušuje ustanovení Smlouvy o volném pohybu kapitálu.
VI.2 Slučitelnost podpory s vnitřním trhem
VI.2.1 Použití čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU
(76)
Podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU lze podpory, které mají napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu, považovat za slučitelné s vnitřním trhem. Protože by úpadek jedné ze systémově důležitých bank přímo poškodil finanční trhy a nepřímo celé hospodářství členského státu, Komise v současnosti při posuzování opatření státní pomoci v bankovním odvětví z právního hlediska vychází vzhledem k nestabilní situaci na finančních trzích z tohoto ustanovení.
(77)
Komise především nevidí - s ohledem na dřívější postavení HRE na německém trhu s hypotečními zástavními listy, na dřívější bilanční sumu HRE a rozsah dřívějších derivátů HRE - důvod zpochybnit hodnocení Německa, které HRE označilo za systémově důležitou banku.
(78)
Komise konstatuje, že HRE využila podpory na záchranu, které Komise označila za slučitelné s vnitřním trhem; tyto podpory je však nyní nutné přezkoumat z toho hlediska, zda je možné je považovat za státní podporu na restrukturalizaci, která je slučitelná s vnitřním trhem. Komise musí nyní na základě IAC a sdělení o restrukturalizačních opatřeních ve finančním sektoru přezkoumat slučitelnost těchto opatření, jakož i všech dalších restrukturalizačních opatření, tj. záruk ve výši 52 miliard EUR a kapitálové injekce činící 2,08 miliard EUR.
VI.2.2 Hodnocení na základě sdělení „Impaired-Asset“ („IAC“)
(79)
Veškeré převádění aktiv na konsolidační agenturu musí probíhat v souladu s IAC. Ve sdělení o restrukturalizačních opatřeních ve finančním sektoru se navíc uvádí, že přiměřené protiplnění za případnou státní intervenci je jedním z nejvhodnějších omezení narušení hospodářské soutěže, jelikož omezuje výši podpory. Kromě toho by mohlo být nutné omezit pro banku možnost expandovat v určitých oblastech podnikání nebo zeměpisných oblastech, např. prostřednictvím nápravných opatření zaměřených na trh (př. konkrétní kapitálové požadavky v případě, že by přímá omezení expanze měla oslabit trh), nebo omezit morální hazard.
(80)
Pokud jde o způsobilost pro poskytnutí podpory v případě aktiv, která připadla v úvahu pro převod, je podle 34. bodu odůvodnění IAC při výběru jednotlivých kategorií aktiv způsobilých pro poskytnutí podpory bezpodmíněčně nutné zvolit pragmatický a flexibilní přístup. Komise takto flexibilně přistupovala k jiným případům ve věci podpory a akceptovala převod aktiv, v jejichž případě se přísně vzato nejednalo o aktiva ohrožená ztrátou, nýbrž o aktiva, která nebyla s ohledem na zásadní změnu obchodního modelu dané banky strategicky významná.
(81)
Aby se zajistilo, aby se banka především zaměřila na obnovu své rentability a aby se zamezilo případnému střetu zájmů, je nezbytné (viz 46. bod odůvodnění) zajistit jasné funkční a organizační oddělení mezi bankou, která je příjemcem podpory, a jejími znehodnocenými aktivy. Komise si je vědoma toho, že při založení konsolidační agentury nebylo - především z technických důvodů - možné bezprostředně zrušit spojení mezi PBB a FMS-WM. Je však nutné napravit tuto situaci co nejdříve. Německo se proto zavázalo, že PBB zajistí plnou organizační nezávislost spojených funkcí podnikání a že tyto funkce po 30. září 2013 již nebude za FMS-WM přebírat.
(82)
Pokud jde o posouzení a sdílení nákladů, IAC ve 21. bodě odůvodnění uvádí, že součástí požadovaného sdílení nákladů je přiměřené protiplnění. Komise zkoumá, zda se v souladu s přílohou IV sdělení IAC při stanovení ceny za záchranu akvtiv počítá s protiplněním ve prospěch státu, které přiměřeně zohledňuje riziko budoucích ztrát, které překračuje riziko vyjádřené pomocí reálné ekonomické hodnoty aktiv. V souladu s rozhodovací praxí Komise v případě opatření na záchranu aktiv (26) vychází posouzení požadovaného protiplnění za záchranu vlastního kapitálu z převodu za reálnou ekonomickou hodnotu, a to i tehdy, že je tato hodnota nižší než převodní hodnota.
(83)
Podle 41. bodu odůvodnění sdělení IAC by měla převodní hodnota aktiv vycházet z jejich reálné ekonomické hodnoty. Pokud určitý členský stát považuje za nezbytné - zejména aby se předešlo technické insolvenci - použít převodní hodnotu aktiv, která překračuje jejich reálnou ekonomickou hodnotu, je takový postup přijatelný pouze tehdy, doprovází-li ho rozsáhlá restrukturalizace a je-li vázaný na podmínky umožňující zpětné získání této dodatečné podpory v pozdějším stádiu, například prostřednictvím mechanismu zpětného získání (tzv. „claw-back mechanism“).
(84)
Na základě toho Komise dospěla k závěru, že rozdíl mezi reálnou ekonomickou hodnotou a převodní hodnotou, který lze požadovat k pozdějšímu datu a který byl určen s pomocí nezávislých odborníků, činí 16,2 miliardy EUR a vyžaduje obzvláště důkladnou restrukturalizaci a redukci dané banky. Podle 21. bodu odůvodnění sdělení IAC není nutné platit žádnou další odměnu, neboť se od opatření po předchozím odpočtu kapitálu ve výši 16,2 miliardy EUR neočekává žádná další záchrana vlastního kapitálu banky (27).
(85)
Komise konstatuje, že Německo se zpětným získáním této částky výslovně nepočítalo. Německo však přijalo doložky, které mají v co největší míře takové zpětné získání umožnit a počítají s následujícím:
a)
podmíněná platební povinnost skupiny HRE vůči konsolidační agentuře ve výši 1,59 miliardy EUR;
b)
PBB použije nevyplacené zisky na splacení vkladu tichého společníka, tj. Spolkové republiky Německo;
c)
Poté co bude v plné výši zaplacena částka 1,59 miliardy EUR, musí podskupina DEPFA Bank plc. (tj. mateřská společnost a všechny dceřiné společnosti) zaplatit Německu za jeho státní podporu přiměřené protiplnění;
d)
Ačkoli byla HRE zestátněna, Německo hodlá reprivatizovat PBB, aby obdrželo rovněž výnosy z případné reprivatizace. Protože byla daná banka převedena do veřejného vlastnictví a stát ji nyní plánuje reprivatizovat, lze navíc navíc souhlasit s tím, že se stát pokusí získat zpět co nevíce z částky, kterou do banky vložil, a že dřívější držitelé podílů přispěli k záchraně banky přiměřenou částkou.
Plánovaná restrukturalizace je navíc dalekosáhlá a předpokládá radikální redukci „dobré“ hlavní banky na asi 15 % velikosti HRE z období před koncem roku 2008. V kombinaci se závazky ohledně omezení růstu, omezení nabídky produktů, řízení podniku a reprivatizace prostřednictvím zadání veřejné zakázky lze celý balíček týkající se restrukturalizace označit za dostatečně rozsáhlý ve smyslu sdělení IAC.
(86)
Komise rovněž konstatuje, že díky údajům, které Komisi předal angažovaný tým zaměstnanců banky, byly rozptýleny její pochybnosti ohledně toho, že Německo a HRE možná nebudou ochotny či schopny zajistit neomezenou transparentnost a úplné poskytování informací o znehodnocení aktiv ex ante. HRE navíc - částečně na žádost Komise - nechala přezkoumat své údaje s ohledem na jejich soudržnost a kvalitu, což odborníkům Komise usnadnilo jejich konečný přezkum. Kromě toho se Německo a PBB zavázaly k tomu, že výrazně zlepší řízení rizik a systémy pro podávání zpráv, aby se rozptýlily pochybnosti Komise ohledně možného nedostatečného systému informací o řízení.
VI.2.3 Slučitelnost se sdělením o restrukturalizačních opatřeních ve finančním sektoru
(87)
Ve sdělení o restrukturalizačních opatřeních ve finančním sektoru se stanoví předpisy upravující podporu, které se uplatní na restrukturalizaci finančních institucí během současné krize. Podle tohoto sdělení musí restrukturalizace finanční instituce, která je plánována za současné finanční krize, zajistit obnovu dlouhodobé rentability dotčené banky, počítat s přiměřeným vlastním příspěvkem banky, která je příjemcem podpory (sdílení nákladů), a obsahovat dostatečná opatření k omezení narušení hospodářské soutěže (28), aby byla slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
(88)
Již poskytnuté a ještě plánované kapitálové injekce, jakož i výše státní podpory, která vyplynula z převodu aktiv, celkem činí více než 20 % rizikově vážených aktiv HRE z období před krizí.
VI.2.3.1 Obnovení dlouhodobé rentability PBB
(89)
V souladu s odstavcem 2 sdělení o restrukturalizačních opatřeních ve finančním sektoru Německo předložilo obsáhlý a podrobný restrukturalizační plán, ve kterém vysvětlilo důvody finančních potíží HRE a podrobně popsalo daný obchodní model.
(90)
Z restrukturalizačního plánu, jakož i z doplňujících informací předložených Německem vyplývá, že potíže HRE způsobily především tyto faktory:
a)
HRE, a zejména společnost DEPFA Bank plc., byly jako banky, které se financovaly výlučně na peněžním a kapitálovém trhu bez franšízového financování, ve velké míře závislé na intaktním mezibankovním kapitálovém trhu, který se důsledkem insolvence Lehman Brothers dočasně zcela zhroutil;
b)
zátěž z minulosti v podobě aktiv, které s ohledem na jejich skutečný rizikový profil nepřinášely přiměřenou návratnost investic;
c)
skupina HRE vznikla sloučením více menších bank, které používaly různé IT aplikace, které nebyly integrovány do jednoho rozsáhlého, vzájemně sladěného systému řízení rizik.
(91)
Jak bylo vysvětleno výše, je cílem restrukturalizačního plánu a plánovaných opatření, která se týkají především financování banky a interních systémů kontroly, vyloučit, aby se opakovaly problémy s likviditou, kvůli kterým se banka téměř dostala do insolvence. Restrukturalizační plán zcela konkrétně řeší nejdůležitější problémové oblasti: staví na stabilnějším konceptu financování, který se opírá o hypoteční zástavní listy; odbourává dosavadní závislost na mezibankovním peněžním trhu; zlepšuje a integruje IT prostředí; omezuje rozsah regionálních priorit; zmenšuje síť poboček a omezuje absolutní rozsah podnikání. Skutečnost, že se ostatní obchodní činnosti zastavují a jedná se s nimi jako s portfoliem, které se v rozvaze PBB ukončuje, je logickým doplněním tohoto konceptu.
(92)
Obě zbývající oblasti podnikání PBB se tedy omezí na aktiva, která přichází v úvahu pro německé kryté dluhové cenné papíry (hypoteční zástavní listy a veřejné zástavní listy). Tvrzení, že taková konzervativnější podnikatelská strategie by měla vést ke kvalitativnímu zlepšení poskytování úvěrů, je opodstatněné, zejména s ohledem na ustanovení německého zákona o zástavních listech („Pfandbriefgesetz“) ohledně řízení rizika, dozoru nad rizikem a jeho kontroly a s ohledem na ustanovení tohoto zákona týkající se ukončení obstavení (např. omezení obstavení).
(93)
V 92. bodě odůvodnění rozhodnutí o rozšíření vyšetřovacího řízení ze dne 24. září 2010 (viz 15. bod odůvodnění tohoto rozhodnutí) Komise vyjádřila pochybnosti o tom, že budoucí podnikatelské činnosti banky, zejména ty v oblasti „public finance“ (vyznačující se nízkými maržemi), přinesou dostatečně vysoké marže. Část činností v oblasti „public finance“, tzn. veřejné financování investic, má být uskutečňována i nadále. Podnikání v oblasti veřejného financování investic však zahrnuje pouze financování produktů, které souvisí s investicemi veřejného sektoru, a liší se tak od státního financování, tj. nevázaného financování státních orgánů, pro které jsou typické obzvláště nízké marže. Související pochybnosti Komise již nejsou tak velké, neboť v rámci upraveného obchodního modelu se zastavuje podnikání v oblasti státního financování, které představovalo asi 75 % dřívějších aktivit v oblasti „public finance“, a v rozvaze PBB se od něho jako ukončovaného portfolia upouští. Související pochyby Komise rovněž rozptyluje závazek Německa, podle kterého již PBB nebude v rámci svých nových strategických obchodů poskytovat žádné půjčky, které na úrovni jednotlivých transakcí vykazují RAROC („risk-adjusted return on capital“) nižší než 10 %.
(94)
Komise kromě toho konstatuje, že přístup, který zachovává podnikání v oblasti veřejného financování investic jako druhou oblast podnikání PBB, rozptyluje pochybnosti účastníků trhu a ratingových agentur, které souvisí s nedostatečnou diverzifikací bank, které se omezují pouze na jednu oblast podnikání (tzv. „monoline banks“), a tím jsou silně závislé na jediné oblasti podnikání. Díky tomu, že PBB bude podnikat ve dvou oblastech, které nemají nutně stejné cykly obchodování, měla by být schopná zajistit si stabilnější a předvídatelnější příjmy a dosáhnout u institucionálních investorů potřebné viditelnosti.
(95)
Z restrukturalizačního konceptu vyplývá jasná organizační struktura, protože obchodní činnosti v oblastech, jako je např. „capital markets and asset management“, které dříve patřily k hlavní oblasti podnikání, již nebudou uskutečňovány a bude výrazně zredukována síť poboček. Mnoho poboček již bylo uzavřeno; v rámci tohoto obchodního modelu, který se vyznačuje výraznějším poměrným členěním úvěrových portfolií a podrobnějším členěním struktury portfolií, mají být znovu otevřeny čtyři z nich (v Berlíně, Hamburku, oblasti Porýní a Porúří a ve Stockholmu).
(96)
Restrukturalizační plán zajišťuje, aby si PBB nevybudovala nepřiměřeně silné postavení na trhu. Pokud jde o poskytování nových úvěrů, v případě obou oblastí podnikání jsou stanovené stropy. PBB hodlá na hlavních trzích získat 1 % až 2 % podíl na trhu v oblasti veřejného financování investic a v oblasti financování nemovitostí 2 % až 6 % podíl na trhu.
(97)
Komise bere na vědomí, že banka začala odstraňovat nedostatky svých IT systémů. Daná IT síť byla zpočátku velmi různorodá a vykazovala značné nedostatky, zejména pokud šlo o funkce a aplikace umožňující řízení rizika. HRE proto v roce 2009 zahájila víceletý projekt týkající se celé skupiny HRE s názvem „New Evolution“, na nějž bylo vyčleněno 180 milionů EUR a jehož cílem je reorganizovat systémy IT. Různá systémová zlepšení mají být zavedena postupně, v šesti fázích. Projekt mj. zahrnuje operační zlepšení: př. konsolidaci systémů správy úvěrů; zlepšení IT systémů v oblasti řízení rizika s ohledem na úvěrové, tržní a likvidní riziko; standardizaci systémů front office a zlepšení přesnosti, poměrného členění úvěrových portfolií a kvality informací a údajů. Z informací o obsahu a průběhu reorganizace IT systémů vyplývá, že počáteční problémy byly řešeny odborně a byly během restrukturalizace PBB v dostatečném rozsahu vyřešeny. Komise se domnívá, že budoucí IT systém bude platformou, která bude uzpůsobená organizaci vedení obchodů, bude funkční a výkonná a s její pomocí bude možné řídit riziko rychle a prozíravě. Rozhodující tedy je, aby se plány na reorganizaci IT systémů uskutečnily v plném rozsahu.
(98)
Likvidita, platební schopnost a ziskovost PBB (29) jsou nejdůležitějšími ukazateli rentability dané banky a budou podrobeny přezkumu jak v rámci základního scénáře, tak i v rámci pesimistického scénáře (30).
(99)
Podle restrukturalizačního plánu si PBB již nemá zajišťovat své refinancování pomocí státních záruk. PBB přesto zůstává finanční institucí, která se bez franšízového financování refinancuje na peněžním a kapitálovém trhu, přičemž však sleduje strategii výrazného zmenšování objemu nezajištěných zdrojů refinancování. Namísto toho hodlá vydávat zástavní listy, které se považují za stabilnější zdroj financování.
(100)
Protože akutní nedostatek likvidity byl jednou z hlavních příčin problémů HRE, což si nakonec vyžádalo státní podporu, je podle restrukturalizačního plánu k dispozici dostatečná hotovostní a likvidní rezerva, přičemž bude zřejmě nutné zohlednit důsledky vyplývající z požadavků Basel III. Tato rezerva bude největší při zahájení období restrukturalizace a postupně se bude snižovat. V případě základního scénáře by hotovostní a likvidní rezerva na konci roku 2011 činila [12-17] % bilanční sumy PBB a na konci roku 2015 pak [7-17] %. V případě pesimistického scénáře by hotovostní a likvidní rezerva na konci roku 2011 činila [7-10] % bilanční sumy PBB a na konci roku 2015 [7-10] %. Komise se domnívá, že situace ohledně likvidity je v případě základního i pesimistického scénáře přiměřená.
(101)
Díky podílu základního kapitálu (vypočítaného podle metody interního ratingu Basel II), který se na konci roku 2011 v případě základního scénáře odhaduje na 12,9 % a v případě pesimistického scénáře na 10,5 %, je PBB dostatečně vybavena vlastním kapitálem a během období restrukturalizace splní minimální kapitálové požadavky. Podle předpokladů použitých v restrukturalizačním plánu bude podíl základního kapitálu na konci roku 2015 v případě základního scénáře činit 12,4 %, popř. v případě pesimistického scénáře 11,3 %. Příčinou snížení podílu základního kapitálu nejsou v případě základního scénáře ztráty, nýbrž především předpokládaný nárůst rizikově vážených aktiv, který zase souvisí s plánovaným růstem (v případě základního scénáře vykazuje PBB po zdanění v letech 2011 až 2015 pozitivní výsledek, pouze v případě pesimistického scénáře by PBB v letech 2011 až 2012 vykazovala po zdanění negativní výsledek).
(102)
Očekává se, že se ziskovost PBB během období restrukturalizace zlepší. Z restrukturalizačního plánu vyplývá, že v případě základního scénáře bude zisk po zdanění činit v roce 2011 [110-150] milionů EUR a v roce 2015 [280-320] milionů EUR. To by sice v roce 2011 odpovídalo rentabilitě vlastního kapitálu (po zdanění) pouze ve výši [3-6] %, na konci období restrukturalizace (v roce 2015) by to však bylo [8-11] % (po zdanění). Vytčenou rentabilitu vlastního kapitálu v případě základního scénáře lze vzhledem k obchodní činnosti banky, s jakou počítá restrukturalizační plán, i s ohledem na životaschopnost či reprivatizaci PBB považovat za uspokojivou. Podle Německa ztráty z předchozích let pohltí dané zisky po zdanění, což vzhledem k převodu ztrát znamená, že PBB bude do roku 201[…] vykazovat bilanční ztrátu; v souvislosti se splacením vkladu tichého společníka se to však změní v roce 201[…].
(103)
Tabulka 1: Plánování zisků a ztrát v případě PBB, IFRS (základní scénář), podle restrukturalizačního plánu
2011
2012
2013
2014
2015
Čistý úrokový zisk a podobné zisky
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Čistý zisk z provizí
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Operační zisky
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Zabezpečení úvěrového rizika
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Administrativní zátěž
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Saldo ostatních zisků/výdajů
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Výsledek před zdaněním
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Daně ze zisků
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Výsledek po zdanění
… milionů EUR
[110-150]
[140-160]
[170-220]
[240-270]
[280-320]
(104)
Jako nejdůležitější faktory růstu ziskovosti PBB lze uvést tyto dva zdroje: 1. zisky PBB z jejího komerčního podnikání porostou, 2. operační náklady se sníží.
(105)
V souvislosti s dosažením vyšších zisků obsahuje restrukturalizační plán v případě úvěrů zlepšení průměrné marže, a to zejména díky převzetí odpovědnosti za nové a ziskovější podnikání. Pokud jde o podnikání v oblasti financování nemovitostí, na základě současných portfolií se očekává zlepšení čistých marží z [85-100] bps na [105-120] bps (v roce 2011), na [105-110] bps (v roce 2012) a konečně na [95-100] bps. V případě podnikání v oblasti veřejného financování investic bude na celé období restrukturalizace stanovena čistá marže ve výši [27-35] bps, což představuje výrazné zlepšení v porovnání s čistou marží, tj. [6-12] bps, vypočítanou ohledně stávajícího portfolia pro státní financování (31). Příčinou tohoto zlepšení je především skutečnost, že se nebude pokračovat v podnikání v oblasti státního financování.
(106)
Protože se musí zajistit, aby se docílilo dostatečně vysokých marží, je závazek Německa, že PBB nebude v rámci svých nových strategických obchodů poskytovat žádné nové půjčky, které na úrovni jednotlivých transakcí vykazují RAROC („risk-adjusted return on capital“) nižší než 10 %, přiměřený a nutný.
(107)
V letech 2011 a 2012 představují protiplnění, která PBB získá za poskytnutí služeb v oblasti správy aktiv pro FMS-WM („bad bank“ HRE), důležitý zdroj příjmů PBB. Aby se zajistilo, že se banka zaměří především na obnovu své rentability, a aby se zamezilo případnému střetu zájmů, je nezbytné (viz sdělení IAC) zajistit jasné funkční a organizační oddělení mezi bankou, která je příjemcem podpory, a jejími znehodnocenými aktivy. Komise si je vědoma toho, že při založení konsolidační agentury nebylo - především z technických důvodů - možné bezprostředně zrušit spojení mezi PBB a FMS-WM. Je však nutné napravit tuto situaci co nejdříve. Na základě toho Německo přislíbilo, že PBB zajistí plnou organizační nezávislost spojených obchodních funkcí a že tyto funkce po 30. září 2013 již nebude za FMS-WM přebírat. Totéž platí pro refinancování FMS-WM. Tento závazek má rovněž zajistit, že se rentabilita ve střednědobém horizontu udrží sama o sobě a nebude potřebovat prostředky z protiplnění, která souvisí s převodem znehodnocených aktiv.
(108)
Komise bere na vědomí, že PBB hodlá výrazně snížit své provozní náklady. Během období restrukturalizace se výrazně zlepší poměr nákladů a zisků, a to v případě základního scénáře z [64-79] % (v roce 2011) na [32-42] % (v roce 2015).
(109)
PBB zahájila několik zásadních restrukturalizačních opatření, které ovlivní její nákladovou základnu. PBB konkrétně uzavřela mnoho poboček a počet svých zaměstnanců snížila asi o 30 % (na konci roku 2010 měla 1 366 zaměstnanců, v porovnání s koncem roku 2007, kdy měla 2 000 zaměstnanců (32)). Tato opatření ve střednědobém a dlouhodobém horizontu pozitivně ovlivní provozní náklady, v krátkodobém horizontu však v důsledku restrukturalizace vzniknou mimořádné náklady, zejména z důvodu vyplácení odškodného a v souvislosti s předčasnými odchody do důchodu, jakož i kvůli nákladům na právní zástupce a poradenství. Předpoklad, že se provozní náklady po ukončení restrukturalizace ustálí na výrazně nižší úrovni, je podle názoru Komise opodstatněný.
(110)
Po převedení znehodnocených aktiv na FMS-WM, které způsobilo značné snížení bilanční sumy, se zdá, že v případě základního scénáře je zabezpečení úvěrového rizika PBB na období restrukturalizace stabilní.
(111)
Komise považuje plánovanou rentabilitu vlastního kapitálu PBB za dostatečně solidní i při zohlednění předpokladů pesimistického scénáře, neboť by nebyla ohrožena ani životaschopnost banky ani vyhlídky na reprivatizaci PBB. Podle restrukturalizačního plánu by PBB v roce 2011 v případě pesimistického scénáře zaznamenala ztráty ve výši [100-125] milionů EUR; po ukončení období restrukturalizace v roce 2015 se však očekávají zisky ve výši [270-310] milionů EUR. Rentabilita vlastního kapitálu (po zdanění) by byla v roce 2011 (- [2,8-3,8] %) a v roce 2012 negativní; v případě tohoto scénáře by však v roce 2015 dosáhla téměř [9-12] %.
(112)
Tabulka 2: Plánování zisků a ztrát PBB, IFRS (pesimistický scénář), podle restrukturalizačního plánu
2011
2012
2013
2014
2015
Čistý úrokový zisk a podobné zisky
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Čistý zisk z provizí
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Operační zisky
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Zabezpečení úvěrového rizika
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Administrativní zátěž
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Saldo ostatních zisků/výdajů
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Výsledek před zdaněním
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Daně ze zisků
… milionů EUR
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Výsledek po zdanění
… milionů EUR
- [100-125]
- [75-90]
[230-290]
[250-290]
[270-310]
(113)
Vzhledem ke zlepšení obchodního modelu, technické infrastruktury a organizační struktury a vzhledem k tomu, jak tato zlepšení ovlivní očekávanou likviditu, platební schopnost a ziskovost PBB, zastává Komise názor, že restrukturalizační plán splňuje kritéria sdělení o restrukturalizačních opatřeních ve finančním sektoru týkající se obnovy dlouhodobé rentability.
VI.2.3.2 Vlastní příspěvek / sdílení nákladů
(114)
Podle sdělení o restrukturalizačních opatřeních ve finančním sektoru musí příjemce přispět na náklady na restrukturalizaci přiměřeným vlastním příspěvkem. Oddíl 3 uvedeného sdělení ohledně vlastního příspěvku stanoví tyto zásady:
a)
pomoc na restrukturalizaci by měla být omezena na pokrytí nákladů nezbytných k obnovení životaschopnosti;
b)
aby se výše podpory omezila na nezbytné minimum, měly by banky použít k financování restrukturalizace nejprve své vlastní zdroje. To může zahrnovat například prodej aktiv;
c)
náklady spojené s restrukturalizací nenese pouze stát, ale i ti, kteří do banky investovali, a to převzetím ztrát dostupným kapitálem a zaplacením přiměřené náhrady za státní intervence. Daný požadavek na sdílení nákladů sleduje dva cíle: omezit případné narušení hospodářské soutěže a zabránit morálnímu hazardu (33).
(115)
Pochybnosti Komise o tom, že se dané podpory možná neomezily pouze na nutné minimum pro obnovení dlouhodobé rentability, se podařilo rozptýlit. Německo do HRE celkem investuje téměř 10 miliard EUR. Část těchto kapitálových injekcí, tj. 2,08 miliardy EUR, poslouží k financování rekapitalizace konsolidační agentury FMS-WM, další 1,59 miliardy EUR má být na FMS-WM převedena během restrukturalizace. Asi 63 % z těchto necelých 10 miliard EUR zůstanou ve skupině HRE.
(116)
PBB je v rámci skupiny HRE jediný subjekt, který bude v budoucnu realizovat nové obchody, a proto je aktivním účastníkem hospodářské soutěže. V případě základního scénáře je na konec roku 2011 stanovený podíl základního kapitálu (vypočítaný podle metody IRB Basel II) na 12,9 %, tento podíl se během období restrukturalizace do konce roku 2015 mírně sníží na 12,4 %. Restrukturalizační plán nedává důvod k pochybám, že by daná banka neměla během období restrukturalizace splnit minimální kapitálové požadavky. Předpovídaný podíl základního kapitálu je vysoký, každopádně však odpovídá podílům kapitálu konkurentů. Z důvodů finanční krize se v současnosti od bank obecně očekává, že budou mít vyšší podíly kapitálu, než jaké měly před krizí. Dále je třeba vzít v úvahu, že PBB potřebuje kvůli svým problémům během krize solidní kapitálové krytí, aby se mezi účastníky trhu mohla prosadit jako spolehlivý obchodní partner. Podle názoru Komise je proto výše poskytnutého kapitálu a z toho plynoucí podíly kapitálu přiměřená a omezuje se na nutné minimum.
(117)
HRE dále obdržela záruky v celkové výši 145 miliard EUR, z nichž využila 124 miliard EUR. Tyto záruky byly nutné, aby banka mohla dále podnikat v situaci, kdy jí hrozila insolvence, a to alespoň do té doby, než bude schopná převést na FMS-WM svá znehodnocená aktiva. Všechny záruky, které skupina HRE využila a které celkem činí 124 miliard EUR, byly s účinností od 1. října 2010 převedeny na FMS-WM. PBB se tedy již v rámci své obchodní činnosti nespoléhá na státní záruky. Daný převod přispěl k tomu, že se podpora ve formě záruk časově omezila na nezbytné minimum.
(118)
Podle sdělení o restrukturalizačních opatřeních ve finančním sektoru by měly banky, které přijaly podporu, použít k financování restrukturalizace nejprve své vlastní zdroje, což obvykle obnáší prodej aktiv. HRE se převodem aktiv v nominální hodnotě asi 210 miliard EUR a převodem derivátů v hodnotě asi 280 miliard EUR na konsolidační agenturu FMS-WM zbavila značné části svých aktiv a tímto způsobem snížila svou bilanční sumu na polovinu. Tím však nevznikl žádný účetní zisk, který by mohl být využit k financování nákladů na restrukturalizaci. Daný převod je nutné spíše také považovat za státní podporu, neboť cena, jež byla ve prospěch HRE zaplacena za tato aktiva, překračovala reálnou ekonomickou hodnotou těchto aktiv asi o 16,2 miliardy EUR. Přesto skupina již odprodává, popř. odprodala, účasti v podnicích (např. podíly v Arsago ACM GmbH (Frankfurt), Arsago Holding AG (Švýcarsko), DEPFA First Albany Securities LLC (New York) a v Collineo Asset Management GmbH).
(119)
HRE zaplatila za všechny záruky, které jí poskytlo Německo, úroky ve prospěch zvláštního fondu SoFFin, které se pohybovaly mezi 0,5 % a 0,8 % ročně. Pokud jde o tuto část státní pomoci, zaplatila HRE tímto způsobem přiměřenou odměnu ve smyslu sdělení - Použití pravidel pro poskytování státní podpory na opatření přijatá ve vztahu k finančním institucím v souvislosti se současnou globální finanční krizí („sdělení o bankovnictví“) (34). Naproti tomu banka doposud nezaplatila protiplnění ani za poskytnutý kapitál ani za záchranu vlastního kapitálu, která vyplynula z opatření na záchranu aktiv; dále není schopna stanovit přiměřený mechanismu zpětného získání (tzv. „claw-back mechanism“) pro státní podporu, která spočívala v tom, že převodní hodnota aktiv byla vyšší než jejich reálná ekonomická hodnota.
(120)
Vzhledem k obecné hospodářské situaci HRE lze dojít k závěru, že banka jednoduše nebyla schopna přispět na náklady restrukturalizace dalším významným vlastním příspěvkem (35). Daný nedostatečný vlastní příspěvek banky musí být proto zohledněn v restrukturalizačním plánu prostřednictvím dalekosáhlých strukturálních opatření, aby se zajistilo, že banka a vlastníci podílů budou přiměřeně sdílet náklady, které si vyžádala záchrana banky. Restrukturalizační plán počítá s redukcí banky, pokud jde o velikost skupiny, postavení na trhu, rozsah obchodní činnosti a bilanční sumu - vzhledem ke specifickým okolnostem tohoto případu Komise tato opatření považuje za přiměřenou náhradu za nedostatečný vlastní příspěvek banky.
(121)
Rovněž je nutné zohlednit, že banka byla zestátněna a bývalí vlastníci podílů byli na základě hodnoty skupiny odškodněni bez podpory ze strany státu (36). Z hlediska státní podpory je to pozitivní aspekt a znamená to, že dřívější vlastníci podílů přišli o všechny podíly, a proto je nutné vycházet z toho, že náklady na restrukturalizace HRE sdíleli dostatečně.
(122)
Pokud jde o majitele podřízených dluhových cenných papírů HRE, Německo se zavázalo, že HRE nebude třetím stranám vyplácet žádné podíly na zisku z finančních nástrojů závislých na zisku a že se tím zajistí, že vlastníci kapitálu Tier 2 neobdrží za své investice žádné (nebo pouze nízké) vyrovnání - tak budou tito vlastníci sdílet část nákladů stejně jako vlastníci kapitálu Tier 1.
(123)
Komise proto dospěla k závěru, že vlastníci podílů HRE přispěli k nákladům na restrukturalizaci přiměřeně, a že tedy bylo přiměřeně zohledněno nebezpečí morálního hazardu.
VI.2.3.3 Opatření omezující narušení hospodářské soutěže
(124)
Podle sdělení o restrukturalizačních opatřeních ve finančním sektoru musí Komise při přezkumu opatření omezujících narušení hospodářské soutěže zohlednit výši podpory, rozsah sdílení nákladů a budoucí postavení dané finanční instituce na trhu po restrukturalizaci. Na základě tohoto přezkumu je pak nutné přijmout příslušná opatření.
(125)
HRE způsobila významné narušení hospodářské soutěže. Německo ve prospěch HRE poskytne kapitál v celkové výši až asi 9,95 miliardy EUR (část tohoto kapitálu přijme FMS-WM) a záruky ve výši 145 miliard EUR. Kromě toho bylo ve prospěch HRE realizováno opatření na záchranu aktiv, jež má částečně povahu státní podpory, v hodnotě asi 20 miliard EUR. Vzhledem k této významné podpoře ze strany státu musí následovat důkladná restrukturalizace HRE.
(126)
PBB bude jako následnická banka HRE dobře finančně vybavena a nezatížena dřívějšími riskantními úvěrovými obchody HRE. Bylo zapotřebí významné podpory, aby se zachovala způsobilost PBB k právním úkonům a usnadnilo se oddělení bank. PBB je však mnohem menší banka a Německo navíc přijalo přiměřená opatření na omezení případného narušení hospodářské soutěže.
(127)
Zaprvé, PBB se bude jako podnikatelský subjekt od dřívější HRE významně odlišovat. Byla zestátněna a je nyní důkladně restrukturalizována; v důsledku toho je PBB významně menší bankou, než byla bývalá HRE. Po převodu řady aktiv na FMS-WM činí strategická bilanční suma PBB, která nezahrnuje žádné rozvahové položky, které se jako ukončované portfolio v rozvaze PBB ukončují nebo které byly synteticky převedeny na FMS-WM, asi 15 % bilanční sumy skupiny HRE z konce roku 2008.
(128)
Zadruhé, Německo předložilo Komisi několik závazků, jejichž cílem je omezit přítomnost PBB na trhu (k tomu podrobněji viz oddíl V). PBB bude realizovat nové obchody pouze ve dvou oblastech podnikání - v oblasti financování nemovitostí a veřejného financování investic. Obě oblasti podnikání porostou během období restrukturalizace pouze omezeně, neboť ohledně nových obchodů, bilanční sumy i rozsahu portfolia byly stanoveny stropy, takže možnosti PBB expandovat na trhu, a tím narušit hospodářskou soutěž, jsou malé. Dané omezení růstu platí minimálně do 31. prosince 2013 a potenciálně ještě déle, pokud PBB nebude do té doby reprivatizována. Všechny ostatní subjekty skupiny HRE musí zastavit své obchodní činnosti a ukončit svá portfolia; to platí především pro oblasti podnikání „infrastructure finance“, „capital markets & asset management“ a státního financování.
(129)
Zatřetí, Německo se zavázalo, že PBB v rámci svých nových strategických obchodů nebude poskytovat žádné nové půjčky, které na úrovni jednotlivých transakcí vykazují RAROC („risk-adjusted return on capital“) nižší než 10 %. Mají se tím rozptýlit pochybnosti Komise, že by PBB příliš agresivní cenovou politikou mohla poškodit hospodářskou soutěž a konkurenty. Komise se domnívá, že se jedná o další účinné opatření na omezení nepřiměřeně silného narušení hospodářské soutěže.
(130)
Začtvrté, obchodní činnosti PBB budou omezovat pravidla pro účast v hospodářské soutěži, která budou zahrnovat zákaz převzetí a zákaz poukazovat v reklamě na danou banku na poskytnutou státní podporu.
(131)
Německo se navíc zavázalo, že PBB co nejrychleji reprivatizuje, tj. nejpozději do 31. prosince 2015. Díky odprodeji PBB bude moci Spolková republika Německo získat (částečně) zpět kapitál, který investovala do HRE. Komise dále konstatuje, že reprivatizace realizovaná k co nejdřívějšímu datu zajistí, že třetí strany budou moci koupit PBB.
VII. DOZOR
(132)
Německo se zavázalo, že nad realizací restrukturalizačního plánu HRE a splnění závazků ze seznamu závazků bude dohlížet správce zodpovědný za dozor. Správce bude Komisi každé čtvrtletí podávat zprávu.
VIII. ZÁVĚR
(133)
Komise došla k závěru, že výše přezkoumaná opatření představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(134)
Komise kromě toho dospěla k názoru, že podpora na restrukturalizaci je slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU, pod podmínkou, že bude realizován restrukturalizační plán, jehož konečné znění bylo aktualizováno dne 14. června 2011, a pod podmínkou, že budou splněny závazky ze seznamu závazků uvedené v příloze tohoto rozhodnutí,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora, kterou Německo poskytlo a ještě hodlá poskytnout ve prospěch skupiny Hypo Real Estate a kterou tvoří:
-
kapitálová injekce ve výši 60 milionů EUR (oznámeno dne 17. dubna 2009),
-
kapitálová injekce ve výši 2,96 miliardy EUR (oznámeno dne 3. června 2009),
-
kapitálová injekce ve výši 3 miliard EUR (oznámeno dne 26. října 2009),
-
kapitálová injekce ve výši 1,85 miliardy EUR (oznámeno dne 30. dubna 2010), z níž bude 450 milionů EUR poskytnuto pouze tehdy, pokud nastanou určité okolnosti,
-
kapitálová injekce ve výši 2,08 miliardy EUR (oznámeno dne 10. září 2010),
-
záruky ve výši 35 miliard EUR (oznámeno dne 30. září 2008),
-
záruky ve výši 52 miliard EUR (oznámeno dne 17. dubna 2009),
-
záruka ve výši 8 miliard EUR (oznámeno dne 26. října 2009),
-
záruka ve výši 10 miliard EUR (oznámeno dne 26. října 2009),
-
likvidní záruka ve výši 20 miliard EUR (oznámeno dne 2. září 2010),
-
záruka na vyrovnání ve výši 20 miliard EUR (oznámeno dne 10. září 2010) a
-
převod aktiv na konsolidační agenturu FMS Wertmanagement AöR (oznámeno dne 10. září 2010),
je podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování Evropské unie s ohledem na seznam závazků uvedený v příloze slučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
Německo zajistí, aby po zveřejnění tohoto rozhodnutí byly Komisi předkládány podrobné čtvrtletní zprávy o opatřeních, která byla přijata, s cílem provést toto rozhodnutí v souladu s časovým harmonogramem uvedeným v příloze v seznamu závazků.
Článek 3
Toto rozhodnutí je určeno Spolkové republice Německo.
V Bruselu dne 18. července 2011.