ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (EE) αριθ. 1176/2011 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 16ης Νοεμβρίου 2011
σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 6,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβιβάσεως του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (1),
Έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών εντός της Ένωσης θα πρέπει να αναπτύσσεται στο πλαίσιο των γενικών κατευθυντήριων γραμμών για την οικονομική πολιτική και την απασχόληση, που προβλέπει η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και πρέπει να συνεπάγεται τη συμμόρφωση με τις κατευθυντήριες αρχές των σταθερών τιμών, των υγιών και βιώσιμων δημόσιων οικονομικών και νομισματικών συνθηκών και της βιωσιμότητας του ισοζυγίου πληρωμών.
(2)
Υπάρχει ανάγκη να αντληθούν διδάγματα από την πρώτη δεκαετία λειτουργίας της οικονομικής και νομισματικής ένωσης και, ειδικότερα, χρειάζεται βελτιωμένη οικονομική διακυβέρνηση στην Ένωση, η οποία πρέπει να οικοδομηθεί με βάση μεγαλύτερο εθνικό ενστερνισμό.
(3)
Η επίτευξη και η διατήρηση μιας δυναμικής εσωτερικής αγοράς θα πρέπει να θεωρείται στοιχείο της ορθής και ομαλής λειτουργίας της οικονομικής και νομισματικής ένωσης.
(4)
Το βελτιωμένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης θα πρέπει να βασίζεται σε διάφορες αλληλοσυνδεόμενες και συνεκτικές πολιτικές για βιώσιμη ανάπτυξη και απασχόληση, οι οποίες θα στηρίζονται σε μια στρατηγική της Ένωσης για ανάπτυξη και απασχόληση, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην ανάπτυξη και την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, στην προώθηση των διεθνών εμπορικών συναλλαγών και της ανταγωνιστικότητας, σε ένα Ευρωπαϊκό Εξάμηνο ενισχυμένης συνεργασίας των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών (Ευρωπαϊκό Εξάμηνο), σε ένα αποτελεσματικό πλαίσιο για την πρόληψη και τη διόρθωση υπερβολικού δημόσιου ελλείμματος (σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης), σε ένα ισχυρό πλαίσιο για την πρόληψη και τη διόρθωση μακροοικονομικών ανισορροπιών, σε ελάχιστες απαιτήσεις για τα εθνικά δημοσιονομικά πλαίσια, και σε μια ενισχυμένη ρύθμιση και εποπτεία της χρηματοπιστωτικής αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της μακροπροληπτικής εποπτείας από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου.
(5)
Η ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης θα πρέπει να περιλαμβάνει στενότερη και πιο έγκαιρη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των εθνικών κοινοβουλίων. Ενώ αναγνωρίζεται ότι συνομιλητές με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο του διαλόγου είναι τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και οι εκπρόσωποί τους, η αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μπορεί να επιτρέψει στο κράτος μέλος στο οποίο το Συμβούλιο έχει απευθύνει σύσταση σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 2, και το άρθρο 10, παράγραφος 2, να συμμετάσχει σε ανταλλαγή απόψεων. Η συμμετοχή των κρατών μελών στην ανταλλαγή απόψεων είναι προαιρετική.
(6)
Η Επιτροπή θα πρέπει να διαδραματίζει ισχυρότερο ρόλο στη διαδικασία ενισχυμένης εποπτείας, όσον αφορά τις αξιολογήσεις του κάθε κράτους μέλους, την παρακολούθηση, τις αποστολές επιτοπίως, τις συστάσεις και τις προειδοποιήσεις.
(7)
Ειδικότερα, η εποπτεία των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών θα πρέπει να διευρυνθεί και πέραν της δημοσιονομικής εποπτείας, προκειμένου να συμπεριλάβει ένα περισσότερο λεπτομερές και επίσημο πλαίσιο ώστε να προλαμβάνονται οι υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες και να βοηθούνται τα πληττόμενα κράτη μέλη να καταρτίζουν διορθωτικά σχέδια προτού οι αποκλίσεις παγιωθούν. Η διεύρυνση της εποπτείας της οικονομικής πολιτικής θα πρέπει να συμβαδίζει με την εμβάθυνση της δημοσιονομικής εποπτείας.
(8)
Για να βοηθηθεί η διόρθωση των εν λόγω υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών, είναι απαραίτητη μια νομοθετημένη λεπτομερής διαδικασία.
(9)
Ενδείκνυται να συμπληρωθεί η διαδικασία πολυμερούς εποπτείας των παραγράφων 3 και 4 του άρθρου 121 της ΣΛΕΕ με συγκεκριμένους κανόνες για την ανίχνευση των μακροοικονομικών ανισορροπιών, καθώς και την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών εντός της Ένωσης. Έχει ουσιαστική σημασία να ευθυγραμμιστεί η διαδικασία αυτή με τον ετήσιο κύκλο πολυμερούς εποπτείας.
(10)
H διαδικασία αυτή θα πρέπει να καθιερώσει μηχανισμό επαγρύπνησης για τον έγκαιρο εντοπισμό των νεοεμφανιζόμενων μακροοικονομικών ανισορροπιών. Θα πρέπει να βασίζεται στη χρήση ενός ενδεικτικού και διαφανούς πίνακα αποτελεσμάτων που θα περιλαμβάνει ενδεικτικά κατώτατα όρια σε συνδυασμό με οικονομικές κριτικές αναλύσεις. Η κριτική αυτή ανάλυση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, την ονομαστική και πραγματική σύγκλιση εντός και εκτός της ευρωζώνης.
(11)
Για να μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά ως στοιχείο του μηχανισμού επαγρύπνησης ο πίνακας αποτελεσμάτων θα πρέπει να αποτελείται από μια περιορισμένη σειρά οικονομικών, χρηματοπιστωτικών και διαρθρωτικών δεικτών σχετικών με τον εντοπισμό μακροοικονομικών ανισορροπιών, με τα αντίστοιχα ενδεικτικά κατώτατα όρια Οι δείκτες και τα κατώτατα όρια θα πρέπει όπου κρίνεται απαραίτητο να προσαρμόζονται ώστε να επιτυγχάνεται προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες μακροοικονομικές ανισορροπίες οι οποίες οφείλονται, μεταξύ άλλων, στις εξελισσόμενες απειλές για τη μακροοικονομική σταθερότητα και για να λαμβάνεται υπόψιν μια μεγαλύτερη διαθεσιμότητα συναφών στατιστικών στοιχείων. Οι δείκτες δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως στόχοι της οικονομικής πολιτικής καθεαυτοί αλλά ως εργαλεία για να αντιμετωπισθούν οι εξελίξεις των μακροοικονομικών ανισορροπιών στην Ένωση.
(12)
Η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργάζεται στενά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την κατάρτιση του πίνακα αποτελεσμάτων και της δέσμης μακροοικονομικών και μακροπρόθεσμων χρηματοπιστωτικών δεικτών για τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει προτάσεις για διατύπωση παρατηρήσεων στις αρμόδιες επιτροπές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με σχέδια για τον καθορισμό και την προσαρμογή των δεικτών και των κατωτάτων ορίων. Η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με κάθε αλλαγή στους δείκτες και τα κατώτατα όρια και να εξηγήσει γιατί προτείνει τις αλλαγές.
(13)
Κατά την ανάπτυξη του πίνακα αποτελεσμάτων, θα πρέπει επίσης να δίνεται η δέουσα προσοχή στην πρόβλεψη για ετερογενείς οικονομικές περιστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων κάλυψης υστέρησης.
(14)
Η υπέρβαση ενός ή περισσότερων ενδεικτικών κατώτατων ορίων δεν σημαίνει οπωσδήποτε ότι εμφανίζονται μακροοικονομικές ανισορροπίες, δεδομένου ότι η χάραξη οικονομικής πολιτικής θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις διασυνδέσεις των μακροοικονομικών μεταβλητών. Δεν πρέπει να συνάγονται συμπεράσματα από μια αυτόματη ανάγνωση του πίνακα αποτελεσμάτων: η οικονομική κριτική ανάλυση θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι όλα τα στοιχεία πληροφοριών, είτε από τον πίνακα αποτελεσμάτων είτε όχι, θα τίθενται στη σωστή τους διάσταση και θα γίνονται μέρος μιας εμπεριστατωμένης ανάλυσης.
(15)
Με βάση τη διαδικασία πολυμερούς εποπτείας και το μηχανισμό επαγρύπνησης, ή σε περίπτωση σημαντικών και απρόβλεπτων οικονομικών εξελίξεων που απαιτούν επείγουσα ανάλυση για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή θα πρέπει να εντοπίζει τα κράτη μέλη που θα υποβληθούν σε εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η εμπεριστατωμένη επισκόπηση πρέπει να διενεργηθεί χωρίς την υπόθεση ότι υφίσταται ανισορροπία και πρέπει να περιλαμβάνει λεπτομερή ανάλυση των πηγών των ανισορροπιών στο υπό εξέταση κράτος μέλος, λαμβανομένων δεόντως υπόψη των οικονομικών συνθηκών και περιστάσεων, καθώς και μιας ευρύτερης δέσμης εργαλείων ανάλυσης, δεικτών και ποιοτικών πληροφοριών που είναι ειδικά ανά χώρα. Κατά τη διενέργεια της εμπεριστατωμένης επισκόπησης από την Επιτροπή, το κράτος μέλος θα πρέπει να συνεργάζεται ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι πληροφορίες που παρέχονται στην Επιτροπή είναι όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένες και ορθές. Επιπλέον, η Επιτροπή θα πρέπει να λαμβάνει δεόντως υπόψη οποιαδήποτε άλλη πληροφορία η οποία, κατά τη γνώμη του κράτους μέλους, είναι σχετική και την οποία το κράτος μέλος έχει υποβάλει στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.
(16)
Για την εμπεριστατωμένη επισκόπηση θα πρέπει να γίνεται σχετική συζήτηση στο Συμβούλιο και στην Ευρωομάδα για τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ. Στην εμπεριστατωμένη επισκόπηση θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, ενδεχομένως, συστάσεις ή προσκλήσεις του Συμβουλίου που απευθύνονται στα υπό εξέταση κράτη μέλη και εκδίδονται σύμφωνα με τα άρθρα 121, 126 και 148 της ΣΛΕΕ και σύμφωνα με τα άρθρα 6, 7, 8 και 10 του παρόντος κανονισμού, και οι πολιτικές προθέσεις του υπό εξέταση κράτους μέλους, όπως αντικατοπτρίζονται στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων, καθώς και οι διεθνείς βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά δείκτες και μεθοδολογίες. Όταν η Επιτροπή αποφασίζει να διενεργήσει εμπεριστατωμένη επισκόπηση σε περίπτωση σημαντικών και απρόβλεπτων οικονομικών εξελίξεων που απαιτούν επείγουσα ανάλυση, θα πρέπει να ενημερώνει το οικείο κράτος μέλος.
(17)
Κατά την αξιολόγηση των μακροοικονομικών ανισορροπιών θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η σοβαρότητά τους και οι πιθανές αρνητικές οικονομικές και χρηματοπιστωτικές δευτερογενείς επιπτώσεις οι οποίες επιδεινώνουν την ευπάθεια της οικονομίας της Ένωσης και αποτελούν απειλή για την ομαλή λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Δράσεις για την αντιμετώπιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών και αποκλίσεων ως προς την ανταγωνιστικότητα χρειάζονται σε όλα τα κράτη μέλη και ειδικότερα στην ευρωζώνη. Ωστόσο, η φύση, η σημασία και το επείγον των πολιτικών προκλήσεων ενδέχεται να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τα εκάστοτε κράτη μέλη. Με δεδομένες τις ευπάθειες και την έκταση της απαιτούμενης προσαρμογής, η ανάγκη για δράση πολιτικής είναι ιδιαίτερα πιεστική στα κράτη μέλη που παρουσιάζουν σταθερά μεγάλα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών και απώλειες ανταγωνιστικότητας. Επιπλέον, τα κράτη μέλη που συσσωρεύουν μεγάλα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών θα πρέπει να στοχεύουν στην ταυτοποίηση και εφαρμογή μέτρων που βοηθούν την ενίσχυση της εσωτερικής τους ζήτησης και του αναπτυξιακού τους δυναμικού.
(18)
Θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η ικανότητα οικονομικής προσαρμογής και το ιστορικό του οικείου κράτους μέλους όσον αφορά τη συμμόρφωση με προηγούμενες συστάσεις που είχαν εκδοθεί στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού και με άλλες συστάσεις που είχαν εκδοθεί σύμφωνα με το άρθρο 121 της ΣΛΕΕ στο πλαίσιο της πολυμερούς εποπτείας, ιδίως με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών και της Ένωσης.
(19)
Μια διαδικασία για την παρακολούθηση και τη διόρθωση των δυσμενών μακροοικονομικών ανισορροπιών, με προληπτικά και διορθωτικά στοιχεία, θα χρειαστεί ενισχυμένα εργαλεία εποπτείας βασισμένα σε εκείνα που χρησιμοποιούνται στη διαδικασία πολυμερούς εποπτείας. Σε αυτά θα μπορούσαν να περιληφθούν ενισχυμένες αποστολές εποπτείας στα κράτη μέλη από την Επιτροπή, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) για τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ και τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στη συμφωνία της 16ης Μαρτίου 2006, μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και των εθνικών κεντρικών τραπεζών των κρατών μελών εκτός ζώνης ευρώ για τη θέσπιση των λειτουργικών διαδικασιών του μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών κατά το τρίτο στάδιο της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (4) (ΜΣΙ ΙΙ), και πρόσθετη υποβολή στοιχείων από το κράτος μέλος σε περίπτωση σοβαρών ανισορροπιών, συμπεριλαμβανομένων των ανισορροπιών που θέτουν σε κίνδυνο την εύρυθμη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Οι κοινωνικοί εταίροι και άλλοι ενδιαφερόμενοι κύκλοι συμφερόντων του κράτους μέλους θα πρέπει, κατά περίπτωση, να συμμετάσχουν στον διάλογο.
(20)
Εάν εντοπίζονται μακροοικονομικές ανισορροπίες, θα πρέπει να εκδίδονται, όπου κρίνεται σκόπιμο με τη συμμετοχή σχετικών επιτροπών, συστάσεις απευθυνόμενες στο οικείο κράτος μέλος, οι οποίες θα παρέχουν καθοδήγηση σχετικά με τις κατάλληλες πολιτικές λύσεις. Η πολιτική ανταπόκριση του οικείου κράτους μέλους πρέπει να είναι έγκαιρη και να χρησιμοποιεί όλα τα διαθέσιμα στις δημόσιες αρχές μέσα πολιτικής. Όπου κρίνεται σκόπιμο, θα πρέπει επίσης να συμμετέχουν και οι σχετικοί ενδιαφερόμενοι φορείς συμφερόντων, περιλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, σύμφωνα με τις διατάξεις της ΣΛΕΕ και τις νομικές και πολιτικές διατάξεις του κράτους μέλους. Η πολιτική ανταπόκριση θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στο συγκεκριμένο περιβάλλον και τις περιστάσεις του οικείου κράτους μέλους και να καλύπτει τους κύριους τομείς της οικονομικής πολιτικής, όπου μπορεί να περιλαμβάνονται η δημοσιονομική και η μισθολογική πολιτική, οι αγορές εργασίας, οι αγορές προϊόντων και υπηρεσιών και η κανονιστική ρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί δυνάμει των συμφωνιών του ΜΣΙ ΙΙ.
(21)
Οι έγκαιρες προειδοποιήσεις και οι συστάσεις του ΕΣΣΚ προς τα κράτη μέλη ή την Ένωση αφορούν κινδύνους μακροχρηματοπιστωτικού χαρακτήρα. Θα πρέπει επίσης η Επιτροπή, όπου κρίνεται σκόπιμο, να δίδει σε αυτές την αρμόζουσα συνέχεια στο πλαίσιο της εποπτείας των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Η ανεξαρτησία και το καθεστώς απορρήτου του ΕΣΣΚ θα πρέπει να τηρούνται αυστηρά.
(22)
Εάν εντοπίζονται σοβαρές μακροοικονομικές ανισορροπίες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που θέτουν σε κίνδυνο την εύρυθμη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, θα πρέπει να κινηθεί διαδικασία υπερβολικών ανισορροπιών που μπορεί να περιλαμβάνει την έκδοση συστάσεων προς το κράτος μέλος, τις ενισχυμένες απαιτήσεις εποπτείας και ελέγχου και, για τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ, τη δυνατότητα λήψης εκτελεστικών μέτρων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1174/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Νοεμβρίου 2011 για την επιβολή μέτρων διόρθωσης υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών στην ευρωζώνη (5) σε περίπτωση συνεχιζόμενης παράλειψης να ληφθούν διορθωτικά μέτρα.
(23)
Κάθε κράτος μέλος που αποτελεί αντικείμενο διαδικασίας υπερβολικών ανισορροπιών πρέπει να καταρτίζει σχέδιο διορθωτικής δράσης που θα καθορίζει τις λεπτομέρειες των πολιτικών του που αποσκοπούν στην εφαρμογή των συστάσεων του Συμβουλίου. Το σχέδιο θα πρέπει να περιλαμβάνει χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των προβλεπόμενων μέτρων. Πρέπει να εγκρίνεται από το Συμβούλιο μέσω συστάσεως. Η σύσταση θα πρέπει να διαβιβάζεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
(24)
Η αρμοδιότητα για την έγκριση μεμονωμένων αποφάσεων διά των οποίων διαπιστώνεται η μη συμμόρφωση με τις συστάσεις τις οποίες ενέκρινε το Συμβούλιο στο πλαίσιο του σχεδίου διορθωτικής δράσης θα πρέπει να δοθεί στο Συμβούλιο. Ως μέρος του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών που διεξάγεται στο Συμβούλιο, όπως ορίζεται στο άρθρο 121 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, οι εν λόγω μεμονωμένες αποφάσεις αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της συνέχειας των σχετικών συστάσεων που θεσπίζει το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 121 παράγραφος 4 της ΣΛΕΕ στο πλαίσιο σχεδίου διορθωτικής δράσης.
(25)
Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού το Συμβούλιο και η Επιτροπή θα πρέπει να σέβονται πλήρως το ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων και των κοινωνικών εταίρων καθώς και τις διαφορές των εθνικών συστημάτων, όπως τα συστήματα διαμόρφωσης των μισθών.
(26)
Αν το Συμβούλιο θεωρήσει ότι ένα κράτος μέλος δεν πλήττεται πλέον από υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες, η διαδικασία υπερβολικών ανισορροπιών κλείνει εφόσον το Συμβούλιο ανακαλέσει τη σύσταση που εξέδωσε έπειτα από σύσταση της Επιτροπής. Η ανάκληση βασίζεται σε εμπεριστατωμένη ανάλυση της Επιτροπής που αποδεικνύει ότι το κράτος μέλος ενήργησε σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου και ότι τα βαθύτερα αίτια και οι συναφείς κίνδυνοι που είχαν εντοπισθεί στη σύσταση διά της οποίας εκινήθη η διαδικασία υπερβολικών ανισορροπιών δεν υφίστανται πλέον, λαμβάνοντας μεταξύ άλλων υπόψη τις μακροοικονομικές προοπτικές εξελίξεων και τα δευτερογενή αποτελέσματα. Η περάτωση της διαδικασίας υπερβολικών ανισορροπιών θα πρέπει να δημοσιοποιείται.
(27)
Δεδομένου ότι ένα αποτελεσματικό πλαίσιο για τον εντοπισμό μακροοικονομικών ανισορροπιών και την πρόληψη και τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών, που αποτελεί το στόχο του παρόντος κανονισμού, δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη λόγω των εκτεταμένων εμπορικών και χρηματοοικονομικών διασυνδέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δευτερογενών επιπτώσεων των εθνικών οικονομικών πολιτικών για την Ένωση και τη ζώνη του ευρώ συνολικά, ενώ μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως καθορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο εν λόγω άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του στόχου,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ
Άρθρο 1
Αντικείμενο
1. Ο παρών κανονισμός θέτει λεπτομερείς κανόνες για τον εντοπισμό μακροοικονομικών ανισορροπιών, και για την πρόληψη και διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών εντός της Ένωσης.
2. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου όπως καθορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1175/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Νοεμβρίου 2011 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (6).
3. Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού τηρείται πλήρως το άρθρο 152 της ΣΛΕΕ και οι συστάσεις που εκδίδονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού λαμβάνουν υπόψη τις πρακτικές και τους αρμόδιους οργανισμούς για τη διαμόρφωση των μισθών των κρατών μελών. Ο παρών κανονισμός τηρεί το άρθρο 28 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, κατ’ αναλογία, δεν θίγεται το δικαίωμα διαπραγμάτευσης, σύναψης και εφαρμογής συλλογικών συμβάσεων και το δικαίωμα εργατικών κινητοποιήσεων σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και τις εθνικές πρακτικές.
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού:
1)
ως «ανισορροπίες» νοείται οιαδήποτε τάση προκαλεί μακροοικονομικές εξελίξεις που επηρεάζουν δυσμενώς, ή μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς, την εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας ενός κράτους μέλους ή της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, ή της Ένωσης συνολικά·
2)
ως «υπερβολικές ανισορροπίες» νοούνται οι σοβαρές ανισορροπίες, συμπεριλαμβανομένων των ανισορροπιών που θέτουν ή θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την εύρυθμη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΩΝ
Άρθρο 3
Μηχανισμός επαγρύπνησης
1. Θεσπίζεται μηχανισμός επαγρύπνησης ώστε να διευκολύνεται ο έγκαιρος εντοπισμός και η παρακολούθηση των ανισορροπιών. Η Επιτροπή εκπονεί ετήσια έκθεση που περιλαμβάνει ποιοτική οικονομική και χρηματοπιστωτική αξιολόγηση βασισμένη σε πίνακα αποτελεσμάτων που περιέχει μία δέσμη δεικτών, οι τιμές των οποίων συγκρίνονται με τα αντίστοιχα ενδεικτικά κατώτατα όρια, όπως προβλέπεται στο άρθρο 4. Η ετήσια έκθεση μαζί με τις τιμές των δεικτών του πίνακα αποτελεσμάτων δημοσιοποιείται.
2. Η ετήσια έκθεση της Επιτροπής περιέχει οικονομική και χρηματοπιστωτική αξιολόγηση που θέτει τις κινήσεις των δεικτών στις σωστές τους διαστάσεις, χρησιμοποιώντας, εάν χρειάζεται, στοιχεία από άλλους συναφείς οικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς δείκτες κατά την αξιολόγηση της εξέλιξης των ανισορροπιών. Δεν πρέπει να συνάγονται συμπεράσματα από μια μηχανική ανάγνωση των δεικτών του πίνακα αποτελεσμάτων. Η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη την εξέλιξη των ανισορροπιών στην Ένωση και την ευρωζώνη. Η έκθεση αναφέρει επίσης εάν η υπέρβαση των κατώτατων ορίων σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη σημαίνει την πιθανή εμφάνιση ανισορροπιών. Η αξιολόγηση των κρατών μελών που παρουσιάζουν μεγάλα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών μπορεί να διαφέρει από αυτή των κρατών μελών που συσσωρεύουν μεγάλα πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών.
3. Η ετήσια έκθεση προσδιορίζει τα κράτη μέλη τα οποία η Επιτροπή θεωρεί ότι μπορεί να πλήττονται ή κινδυνεύουν να πληγούν από ανισορροπίες.
4. Η Επιτροπή διαβιβάζει την ετήσια έκθεση εγκαίρως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.
5. Στο πλαίσιο της πολυμερούς εποπτείας σύμφωνα με το άρθρο 121 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, το Συμβούλιο συζητά και πραγματοποιεί συνολική αξιολόγηση σχετικά με την ετήσια έκθεση της Επιτροπής. Η Ευρωομάδα συζητά την έκθεση στο βαθμό που αυτή αφορά τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ.
Άρθρο 4
Πίνακας αποτελεσμάτων
1. Ο πίνακας αποτελεσμάτων που περιλαμβάνει τη δέσμη δεικτών χρησιμοποιείται ως εργαλείο για τη διευκόλυνση του έγκαιρου εντοπισμού και της παρακολούθησης των ανισορροπιών.
2. Ο πίνακας αποτελεσμάτων αποτελείται από ένα μικρό αριθμό συναφών, πρακτικών, απλών, μετρήσιμων και διαθέσιμων μακροοικονομικών και μακροχρηματοπιστωτικών δεικτών για τα κράτη μέλη. Λαμβάνει υπόψη τον έγκαιρο εντοπισμό τόσο των μακροοικονομικών ανισορροπιών που προκύπτουν βραχυπρόθεσμα όσο και των ανισορροπιών που οφείλονται σε διαρθρωτικές και μακροπρόθεσμες τάσεις.
3. Ο πίνακας αποτελεσμάτων περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και δείκτες χρήσιμους για τον έγκαιρο εντοπισμό των:
α)
εσωτερικών ανισορροπιών, περιλαμβανομένων και όσων προκύπτουν από την κατάσταση του χρέους τόσο του δημοσίου όσο και του ιδιωτικού τομέα, από τις εξελίξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και περιουσιακών στοιχείων, περιλαμβανομένου και του τομέα της στέγασης, την εξέλιξη της ροής των πιστώσεων του ιδιωτικού τομέα και την εξέλιξη της ανεργίας,
β)
εξωτερικών ανισορροπιών, περιλαμβανομένων και όσων προκύπτουν από την εξέλιξη των θέσεων τρεχουσών συναλλαγών και καθαρών επενδύσεων των κρατών μελών, των πραγματικών συναλλαγματικών ισοτιμιών, των μεριδίων αγοράς των εξαγωγών και των αλλαγών στις εξελίξεις τιμών και κόστους καθώς και της μη τιμολογιακής ανταγωνιστικότητας, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές συνιστώσες παραγωγικότητας.
4. Η Επιτροπή, κατά την από οικονομικής σκοπιάς ανάγνωση του πίνακα αποτελεσμάτων στον μηχανισμό επαγρύπνησης, πρέπει να λάβει δεόντως υπόψη τις εξελίξεις στην πραγματική οικονομία, περιλαμβανομένης της οικονομικής αύξησης, των επιδόσεων απασχόλησης και ανεργίας, της ονομαστικής και πραγματικής σύγκλισης εντός και εκτός της ευρωζώνης, των εξελίξεων της παραγωγικότητας και των σχετικών φορέων όπως είναι οι εγχώριες και εξωτερικές επενδύσεις και οι επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και των τομεακών εξελίξεων περιλαμβανομένου του τομέα της ενέργειας, που επηρεάζουν το ΑΕΠ και τις επιδόσεις των τρεχουσών συναλλαγών.
Στον πίνακα αποτελεσμάτων περιλαμβάνονται επίσης ενδεικτικά κατώτατα όρια για τους δείκτες αυτούς, τα οποία χρησιμεύουν ως όρια προειδοποίησης. Η επιλογή δεικτών και κατώτατων ορίων προάγει την ανταγωνιστικότητα στην Ένωση.
Ο πίνακας αποτελεσμάτων βάσει δεικτών έχει ανώτατα και κατώτατα όρια προειδοποίησης, εκτός αν δεν χρειάζεται, τα οποία διαφοροποιούνται για τα κράτη μέλη και μη μέλη της ευρωζώνης, εφόσον αυτό αιτιολογείται από συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της νομισματικής ένωσης και συναφείς οικονομικές περιστάσεις. Κατά την ανάπτυξη του πίνακα αποτελεσμάτων, πρέπει επίσης να δίνεται η δέουσα προσοχή στην πρόβλεψη για ετερογενείς οικονομικές περιστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων κάλυψης υστέρησης.
5. Στον σχεδιασμό των δεικτών που σχετίζονται με τη σταθερότητα της χρηματοπιστωτικής αγοράς λαμβάνεται δεόντως υπόψη το έργο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου. Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου να διατυπώσει τις απόψεις του όσον αφορά τα σχέδια δεικτών που σχετίζονται με τη σταθερότητα της χρηματοπιστωτικής αγοράς.
6. Η δέσμη δεικτών και τα κατώτατα όρια του πίνακα αποτελεσμάτων δημοσιοποιούνται από την Επιτροπή.
7. Η καταλληλότητα του πίνακα αποτελεσμάτων, συμπεριλαμβανομένων της σύνθεσης των δεικτών, των ορισθέντων κατώτατων ορίων και της μεθοδολογίας που χρησιμοποιήθηκε, πρέπει να αξιολογείται ανά τακτά διαστήματα από την Επιτροπή και να προσαρμόζεται ή να τροποποιείται, όπου κρίνεται απαραίτητο. Οι αλλαγές στην υποκείμενη μεθοδολογία και στη σύνθεση του πίνακα αποτελεσμάτων καθώς και τα σχετικά κατώτατα όρια δημοσιοποιούνται από την Επιτροπή.
8. Οι τιμές των δεικτών του πίνακα αποτελεσμάτων επικαιροποιούνται τουλάχιστον σε ετήσια βάση από την Επιτροπή.
Άρθρο 5
Εμπεριστατωμένη επισκόπηση
1. Λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις συζητήσεις στο Συμβούλιο και την Ευρωομάδα, όπως προβλέπεται στο άρθρο 3 παράγραφος 5, ή, σε περίπτωση σημαντικών και απρόβλεπτων οικονομικών εξελίξεων που απαιτούν επείγουσα ανάλυση για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή διενεργεί εμπεριστατωμένη επισκόπηση για κάθε κράτος μέλος που θεωρεί ότι μπορεί να πλήττεται ή κινδυνεύει να πληγεί από ανισορροπίες.
Η εμπεριστατωμένη επισκόπηση βασίζεται σε λεπτομερείς αναλύσεις των ειδικών ανά χώρα συνθηκών και τις διαφορετικές θέσεις εκκίνησης των κρατών μελών· Εξετάζει ευρύ φάσμα οικονομικών μεταβλητών και προϋποθέτει τη χρήση εργαλείων ανάλυσης και ποιοτικών πληροφοριών ειδικών ανά χώρα. Αναγνωρίζει τις εθνικές ιδιαιτερότητες στις εργασιακές σχέσεις και στον κοινωνικό διάλογο.
Επιπλέον, η Επιτροπή λαμβάνει δεόντως υπόψη οποιαδήποτε άλλη πληροφορία η οποία κατά τη γνώμη του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους είναι σχετική και την οποία έχει γνωστοποιήσει στην Επιτροπή.
Η επισκόπηση διενεργείται από την Επιτροπή σε συνδυασμό με τις αποστολές επιτήρησης στο οικείο κράτος μέλος σύμφωνα με το άρθρο 13.
2. Η εμπεριστατωμένη επισκόπηση από την Επιτροπή περιλαμβάνει εκτίμηση του κατά πόσον το εν λόγω κράτος μέλος πλήττεται από ανισορροπίες και κατά πόσον αυτές συνιστούν υπερβολικές ανισορροπίες. Εξετάζει την προέλευση των εντοπιζόμενων ανισορροπιών δεδομένων των οικονομικών περιστάσεων που επικρατούν, περιλαμβανομένων βαθιών εμπορικών και χρηματοοικονομικών διασυνδέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δευτερογενών επιπτώσεων των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών. Η επισκόπηση αναλύει συναφείς εξελίξεις που αφορούν τη στρατηγική της Ένωσης για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Λαμβάνει επίσης υπόψη τη σημασία των οικονομικών εξελίξεων στην Ένωση και τη ζώνη του ευρώ στο σύνολό της. Ειδικότερα, λαμβάνει υπόψη της τα εξής:
α)
οσάκις ενδείκνυται, τις συστάσεις ή τις προσκλήσεις του Συμβουλίου που απευθύνονται στα υπό εξέταση κράτη μέλη και εκδίδονται σύμφωνα με τα άρθρα 121, 126 και 148 της ΣΛΕΕ και σύμφωνα με τα άρθρα 6, 7, 8 και 10 του παρόντος κανονισμού·
β)
τις προθέσεις πολιτικής του υπό εξέταση κράτους μέλους, όπως αντικατοπτρίζονται στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων και, ενδεχομένως, στο πρόγραμμα σταθερότητας και σύγκλισης·
γ)
τυχόν προειδοποιήσεις ή συστάσεις εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικών Κινδύνων για συστημικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει ή που αφορούν το υπό εξέταση κράτος μέλος. Τηρείται το καθεστώς απορρήτου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου.
3. Η Επιτροπή ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τα αποτελέσματα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης και τη δημοσιοποιεί.
Άρθρο 6
Προληπτική δράση
1. Εάν, βάσει της εμπεριστατωμένης επισκόπησής που αναφέρεται στο άρθρο 5, η Επιτροπή θεωρήσει ότι ένα κράτος μέλος αντιμετωπίζει ανισορροπίες, ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωομάδα. Το Συμβούλιο, έπειτα από σύσταση της Επιτροπής, μπορεί να απευθύνει τις απαραίτητες συστάσεις στο οικείο κράτος μέλος, με τη διαδικασία του άρθρου 121 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
2. Το Συμβούλιο ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη σύσταση και τη δημοσιοποιεί.
3. Στις συστάσεις του Συμβουλίου και της Επιτροπής τηρείται πλήρως το άρθρο 152 της ΣΛΕΕ και λαμβάνεται υπόψη το άρθρο 28 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
4. Το Συμβούλιο επανεξετάζει τη σύσταση ετησίως στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και μπορεί να την προσαρμόσει, εάν κριθεί απαραίτητο, σύμφωνα με την παράγραφο 1.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΩΝ
Άρθρο 7
Κίνηση της διαδικασίας υπερβολικών ανισορροπιών
1. Εάν, βάσει της εμπεριστατωμένης επισκόπησης που αναφέρεται στο άρθρο 5, η Επιτροπή θεωρήσει ότι το οικείο κράτος μέλος πλήττεται από υπερβολικές ανισορροπίες, ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Ευρωομάδα.
Η Επιτροπή ενημερώνει επίσης τις σχετικές ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές και το ΕΣΣΚ. Το ΕΣΣΚ καλείται να προβεί στις ενέργειες που κρίνει απαραίτητες.
2. Το Συμβούλιο, μετά από σύσταση της Επιτροπής, μπορεί να εγκρίνει σύσταση, σύμφωνα με το άρθρο 121 παράγραφος 4 της ΣΛΕΕ διά της οποίας διαπιστώνει την ύπαρξη υπερβολικής ανισορροπίας συνιστώντας στο οικείο κράτος μέλος να λάβει διορθωτικά μέτρα.
Η σύσταση του Συμβουλίου διευκρινίζει τη φύση και τις επιπτώσεις των ανισορροπιών και ορίζει μια δέσμη συστάσεων πολιτικής που πρέπει να ληφθούν υπόψη και την προθεσμία εντός της οποίας το οικείο κράτος μέλος πρέπει να υποβάλει σχέδιο διορθωτικών ενεργειών. Το Συμβούλιο δύναται, όπως προβλέπεται στο άρθρο 121 παράγραφος 4 της ΣΛΕΕ, να δημοσιοποιήσει τη σύστασή του.
Άρθρο 8
Σχέδιο διορθωτικών ενεργειών
1. Κάθε κράτος μέλος έναντι του οποίου κινείται διαδικασία υπερβολικών ανισορροπιών υποβάλλει σχέδιο διορθωτικών ενεργειών στο Συμβούλιο και την Επιτροπή το οποίο βασίζεται στη σύσταση του Συμβουλίου, κατά το άρθρο 7 παράγραφος 2, και εντός της προθεσμίας που θέτει η σύσταση. Το σχέδιο διορθωτικών ενεργειών ορίζει συγκεκριμένες ενέργειες πολιτικής τις οποίες το οικείο κράτος μέλος έχει εφαρμόσει ή σκοπεύει να εφαρμόσει και περιλαμβάνει χρονοδιάγραμμα ενεργειών. Το σχέδιο διορθωτικών ενεργειών λαμβάνει υπόψη τον οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο αυτών των ενεργειών πολιτικής και τηρεί τις ευρείες κατευθυντήριες γραμμές των οικονομικών πολιτικών και τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση.
2. Μέσα σε δύο μήνες από την υποβολή σχεδίου διορθωτικών ενεργειών και βάσει έκθεσης της Επιτροπής, το Συμβούλιο αξιολογεί το σχέδιο διορθωτικών ενεργειών. Εάν το σχέδιο θεωρηθεί επαρκές από το Συμβούλιο με βάση τη σύσταση της Επιτροπής, το Συμβούλιο το εγκρίνει μέσω μιας σύστασης που απαριθμεί τις απαιτούμενες συγκεκριμένες ενέργειες και τις προθεσμίες για την ανάληψη τους και καταρτίζει χρονοδιάγραμμα για την εποπτεία, εφιστώντας ιδίως την προσοχή στους φορείς μετάδοσης και αναγνωρίζοντας ότι ενδέχεται να υπάρξουν μεγάλες καθυστερήσεις μεταξύ της έγκρισης των διορθωτικών ενεργειών και της πραγματικής επίλυσης των ανισορροπιών.
3. Εάν, βάσει σύστασης της Επιτροπής, το Συμβούλιο θεωρεί ανεπαρκείς τις ενέργειες ή το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής τους όπως προβλέπεται στο σχέδιο διορθωτικών ενεργειών, εκδίδει σύσταση με την οποία καλεί το κράτος μέλος να υποβάλει, κατά κανόνα εντός δύο μηνών, νέο σχέδιο διορθωτικών ενεργειών. Το νέο σχέδιο διορθωτικών ενεργειών εξετάζεται από το Συμβούλιο με τη διαδικασία του παρόντος άρθρου.
4. Το σχέδιο διορθωτικών ενεργειών, η έκθεση της Επιτροπής και η σύσταση του Συμβουλίου που αναφέρονται στις παραγράφους 2 και 3 δημοσιοποιούνται.
Άρθρο 9
Παρακολούθηση των διορθωτικών ενεργειών
1. Η Επιτροπή παρακολουθεί την εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου που εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 8 παράγραφος 2. Για το σκοπό αυτό, το κράτος μέλος υποβάλλει έκθεση στο Συμβούλιο και την Επιτροπή σε τακτά χρονικά διαστήματα υπό μορφή εκθέσεων προόδου των οποίων η συχνότητα ορίζεται από το Συμβούλιο στη σύσταση που αναφέρεται στο άρθρο 8 παράγραφος 2.
2. Το Συμβούλιο δημοσιοποιεί τις εκθέσεις προόδου των κρατών μελών.
3. Η Επιτροπή δύναται να διενεργήσει ενισχυμένες αποστολές εποπτείας στο οικείο κράτος μέλος για να παρακολουθεί την εφαρμογή του σχεδίου διορθωτικών ενεργειών, σε συνδυασμό με την ΕΚΤ όταν αυτές οι αποστολές αφορούν κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ ή κράτη μέλη που συμμετέχουν στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών ΙΙ. Οι κοινωνικοί εταίροι και άλλοι συμφεροντούχοι του κράτους μέλους θα πρέπει να συμμετέχουν, όπου κρίνεται σκόπιμο, στον διάλογο κατά τη διάρκεια των εν λόγω αποστολών μετά από πρόσκληση της Επιτροπής.
4. Σε περίπτωση σχετικής σημαντικής μεταβολής των οικονομικών περιστάσεων, το Συμβούλιο, μετά από σύσταση της Επιτροπής, μπορεί να τροποποιήσει τις συστάσεις που εξέδωσε δυνάμει του άρθρου 8 παράγραφος 2 σύμφωνα με τη διαδικασία του ιδίου άρθρου. Εφόσον κριθεί σκόπιμο, το οικείο κράτος μέλος καλείται από το Συμβούλιο να υποβάλει αναθεωρημένο σχέδιο διορθωτικών ενεργειών, το οποίο και αξιολογεί σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 8.
Άρθρο 10
Αξιολόγηση των διορθωτικών ενεργειών
1. Βάσει έκθεσης της Επιτροπής, το Συμβούλιο αξιολογεί κατά πόσον το οικείο κράτος μέλος προέβη στις συνιστώμενες διορθωτικές ενέργειες σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου που εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 8 παράγραφος 2.
2. Η έκθεση της Επιτροπής δημοσιοποιείται.
3. Το Συμβούλιο διενεργεί την αξιολόγησή του εντός της προθεσμίας που έχει θέσει το Συμβούλιο στις συστάσεις του που εγκρίθηκαν σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 2.
4. Όταν το Συμβούλιο εκτιμά ότι το κράτος μέλος δεν έχει προβεί στις συνιστώμενες διορθωτικές ενέργειες, εκδίδει, μετά από σύσταση της Επιτροπής, απόφαση με την οποία διαπιστώνεται η μη συμμόρφωση και μια σύσταση με την οποία ορίζονται νέες προθεσμίες για την ανάληψη διορθωτικών ενεργειών. Στην περίπτωση αυτή, το Συμβούλιο ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και δημοσιοποιεί τα συμπεράσματα από τις αποστολές εποπτείας που αναφέρονται στο άρθρο 9 παράγραφος 3.
Η σύσταση της Επιτροπής διά της οποίας διαπιστώνεται η μη συμμόρφωση λογίζεται εγκριθείσα από το Συμβούλιο εκτός εάν αυτό αποφασίσει με ειδική πλειοψηφία να απορρίψει τη σύσταση εντός δέκα ημερών από την έγκρισή της από την Επιτροπή. Το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει τη σύγκληση συνεδρίασης του Συμβουλίου εντός της περιόδου αυτής προκειμένου η εν λόγω απόφαση να τεθεί σε ψηφοφορία.
5. Εφόσον το Συμβούλιο κρίνει, επί τη βάσει της κατά την παράγραφο 1 εκθέσεως της Επιτροπής, ότι το κράτος μέλος έχει προβεί στις συνιστώμενες κατά το άρθρο 8 παράγραφος 2 διορθωτικές ενέργειες, η διαδικασία υπερβολικών ανισορροπιών θεωρείται ότι προχωρά κανονικά και τίθεται σε αναστολή. Ωστόσο, η παρακολούθηση συνεχίζεται σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που εγκρίθηκε στις συστάσεις βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 2. Το Συμβούλιο δημοσιοποιεί τους λόγους για τους οποίους η διαδικασία ανεστάλη αναγνωρίζοντας τις διορθωτικές ενέργειες πολιτικής που ανελήφθησαν από το κράτος μέλος.
Άρθρο 11
Περάτωση της διαδικασίας υπερβολικών ανισορροπιών
Το Συμβούλιο έπειτα από σύσταση της Επιτροπής ανακαλεί τις συστάσεις που εξέδωσε δυνάμει των άρθρων 7, 8 ή 10, μόλις θεωρήσει ότι το οικείο κράτος μέλος δεν πλήττεται πλέον από υπερβολικές ανισορροπίες κατά τα οριζόμενα στη σύσταση που αναφέρεται στο άρθρο 7 παράγραφος 2, και προβαίνει σε δημόσια δήλωση σχετικά με αυτό το γεγονός.
Άρθρο 12
Ψηφοφορία στο Συμβούλιο
Όσον αφορά τα μέτρα που αναφέρονται στα άρθρα 7 έως 11, το Συμβούλιο ενεργεί χωρίς να λάβει υπόψη την ψήφο του μέλους του Συμβουλίου που αντιπροσωπεύει το οικείο κράτος μέλος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 13
Αποστολές εποπτείας
1. Η Επιτροπή εξασφαλίζει μόνιμο διάλογο με τις αρχές των κρατών μελών σύμφωνα με τους στόχους του παρόντος κανονισμού. Προς τούτο, η Επιτροπή διενεργεί συγκεκριμένα αποστολές με σκοπό την αξιολόγηση της οικονομικής κατάστασης στο κράτος μέλος και τον εντοπισμό τυχόν κινδύνων ή δυσχερειών σε σχέση με τη συμμόρφωση προς τους στόχους του παρόντος κανονισμού.
2. Η Επιτροπή δύναται να διενεργεί αποστολές ενισχυμένης εποπτείας για τα κράτη μέλη για τα οποία έχει εκδοθεί σύσταση όσον αφορά την ύπαρξη κατάστασης υπερβολικής ανισορροπίας σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 2 για τους σκοπούς της επιτόπιας παρακολούθησης.
3. Όταν το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος είναι κράτος με νόμισμα το ευρώ ή συμμετέχει στο ΜΣΙ ΙΙ, η Επιτροπή δύναται να καλέσει εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, εφόσον κριθεί σκόπιμο, για να συμμετάσχουν στις αποστολές εποπτείας.
4. Η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Συμβούλιο σχετικά με την έκβαση των αποστολών και, εφόσον το κρίνει σκόπιμο, μπορεί να αποφασίσει να δημοσιοποιήσει τα πορίσματά της.
5. Κατά τη διοργάνωση των αποστολών που αναφέρονται στη παράγραφο 2, η Επιτροπή διαβιβάζει τα προσωρινά πορίσματά της στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη ώστε να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους.
Άρθρο 14
Οικονομικός διάλογος
1. Προκειμένου να ενισχυθεί ο διάλογος μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, ειδικότερα δε του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής και με στόχο να διασφαλισθεί μεγαλύτερη διαφάνεια και λογοδοσία, η αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μπορεί να καλέσει τον Πρόεδρο του Συμβουλίου, την Επιτροπή και, εφόσον κριθεί σκόπιμο, τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ή τον Πρόεδρο της Ευρωομάδας να λάβουν τον λόγο ενώπιον της επιτροπής αυτής για την εξέταση:
α)
στοιχείων που παρέχει το Συμβούλιο για τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών σύμφωνα με το άρθρο 121, παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ·
β)
των γενικών κατευθυντήριων γραμμών προς τα κράτη μέλη που εξέδωσε η Επιτροπή στην αρχή του ετήσιου κύκλου εποπτείας·
γ)
τυχόν συμπερασμάτων που συνέταξε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για προσανατολισμούς οικονομικών πολιτικών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου·
δ)
των αποτελεσμάτων της πολυμερούς εποπτείας που διεξήχθη δυνάμει του παρόντος κανονισμού·
ε)
τυχόν συμπερασμάτων που συνέταξε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σχετικά με τους προσανατολισμούς και τα αποτελέσματα της πολυμερούς εποπτείας·
στ)
οιασδήποτε επισκόπησης της πορείας της πολυμερούς εποπτείας στο τέλος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου·
ζ)
των συστάσεων που διατυπώθηκαν σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 2, το άρθρο 8 παράγραφος 2 και το άρθρο 10 παράγραφος 4 του παρόντος κανονισμού·
2. Η αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μπορεί να προσφέρει την ευκαιρία συμμετοχής σε μια ανταλλαγή απόψεων στο κράτος μέλος το οποίο αποτελεί το αντικείμενο μιας σύστασης ή απόφασης του Συμβουλίου, σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 2, το άρθρο 8 παράγραφος 2 ή το άρθρο 10, παράγραφος 4.
3. Το Συμβούλιο και η Επιτροπή ενημερώνουν τακτικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τα αποτελέσματα από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού.
Άρθρο 15
Ετήσια έκθεση
Η Επιτροπή συντάσσει ετήσια έκθεση εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, περιλαμβανομένης της ενημέρωσης του πίνακα αποτελεσμάτων του άρθρου 4 και υποβάλλει τα πορίσματά της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Άρθρο 16
Επανεξέταση
1. Έως την 14η Δεκεμβρίου 2014 και εν συνεχεία ανά πενταετία η Επιτροπή επανεξετάζει και δημοσιεύει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού.
Οι εκθέσεις αυτές αξιολογούν, μεταξύ άλλων:
α)
την αποτελεσματικότητα του παρόντος κανονισμού·
β)
την πρόοδο ως προς την εξασφάλιση στενότερου συντονισμού των οικονομικών πολιτικών και συνεχούς σύγκλισης των οικονομικών επιδόσεων των κρατών μελών σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ.
Όταν κρίνεται σκόπιμο, οι εκθέσεις αυτές συνοδεύονται από πρόταση για την τροποποίηση του παρόντος κανονισμού.
2. Η έκθεση της παραγράφου 1 διαβιβάζεται από την Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
Άρθρο 17
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 16 Νοεμβρίου 2011.
NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 1176/2011
ze dne 16. listopadu 2011
o prevenci a nápravě makroekonomické nerovnováhy
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 121 odst. 6 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropské centrální banky (1),
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Koordinace hospodářských politik členských států v Unii by se měla uskutečňovat v kontextu hlavních směrů hospodářských politik a hlavních zásad politiky zaměstnanosti, jak je stanoveno ve Smlouvě o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) a měla by zahrnovat dodržování hlavních zásad, jimiž jsou stabilní ceny, zdravé a udržitelné veřejné finance a měnové podmínky a udržitelná platební bilance.
(2)
Je třeba se poučit ze zkušeností získaných v prvním desetiletí fungování hospodářské a měnové unie a zejména dosáhnout zdokonalené správy ekonomických záležitostí v Unii založené na větší odpovědnosti členských států.
(3)
Dosažení a udržení dynamického vnitřního trhu by mělo být považováno za součást řádného a bezproblémového fungování hospodářské a měnové unie.
(4)
Zdokonalený rámec správy ekonomických záležitostí by se měl opírat o několik vzájemně propojených a soudržných politik zaměřených na udržitelný růst a zaměstnanost, zejména o strategii Unie pro růst a zaměstnanost, se zvláštním zaměřením na rozvoj a posilování vnitřního trhu, podporu mezinárodního obchodu a konkurenceschopnosti, o evropský semestr pro posílenou koordinaci hospodářských a rozpočtových politik (evropský semestr), o účinný rámec pro prevenci a nápravu nadměrných schodků veřejných financí (Pakt o stabilitě a růstu), pevný rámec pro prevenci a nápravu makroekonomické nerovnováhy, o minimální požadavky na vnitrostátní rozpočtové rámce a o posílenou regulaci finančního trhu a dohled nad ním, včetně makroobezřetnostního dohledu prováděného Evropskou radou pro systémová rizika (ESRB).
(5)
Do posilování správy ekonomických záležitostí by měly být užším a včasnějším způsobem zapojovány i Evropský parlament a vnitrostátní parlamenty. I když se uznává, že partnery Evropského parlamentu v rámci tohoto dialogu jsou příslušné orgány Unie a jejich zástupci, může příslušný výbor Evropského parlamentu nabídnout členskému státu, na nějž se vztahuje doporučení Rady nebo rozhodnutí Rady podle čl. 7 odst. 2, čl. 8 odst. 2 nebo čl. 10 odst. 4 tohoto nařízení, možnost účastnit se výměny názorů. Účast členského státu na této výměně názorů je dobrovolná.
(6)
Komise by měla zastávat důraznější úlohu v rámci postupu posíleného dohledu, pokud jde o hodnocení specifické pro každý členský stát, sledování, mise na místě, doporučení a varování.
(7)
Zejména by měl být dohled nad hospodářskými politikami členských států rozšířen nad rámec rozpočtového dohledu, aby tak zahrnoval podrobnější a formálnější rámec, s cílem zabránit nadměrné makroekonomické nerovnováze a pomoci postiženým členským státům stanovit plán nápravných opatření dříve, než tyto odchylky zakoření. Toto rozšiřování dohledu nad hospodářskými politikami by mělo probíhat současně s prohlubováním fiskálního dohledu.
(8)
Aby bylo možné pomoci napravit tuto nadměrnou makroekonomickou nerovnováhu, je nezbytné stanovit podrobný postup v právních předpisech.
(9)
Postup mnohostranného dohledu uvedený v čl. 121 odst. 3 a 4 Smlouvy o fungování EU je vhodné doplnit o zvláštní pravidla pro odhalování makroekonomické nerovnováhy a pro prevenci a nápravu nadměrné makroekonomické nerovnováhy v Unii. Je nezbytné, aby byl tento postup sladěn s ročním cyklem mnohostranného dohledu.
(10)
Tento postup by měl zavést mechanismus varování, který včas odhalí vznikající makroekonomickou nerovnováhu. Měl by být založen na využití orientačního a transparentního srovnávacího přehledu zahrnujícího orientační prahové hodnoty v kombinaci s ekonomickým úsudkem. Tento úsudek by měl mimo jiné zohlednit nominální a reálnou konvergenci uvnitř i vně eurozóny.
(11)
Aby srovnávací přehled účinně sloužil jako součást mechanismu varování, měl by sestávat z omezeného množství hospodářských, finančních a strukturálních ukazatelů relevantních pro odhalování makroekonomické nerovnováhy s příslušnými orientačními prahovými hodnotami. Ukazatele a prahové hodnoty by měly být v případě potřeby upraveny tak, aby odpovídaly měnící se povaze makroekonomické nerovnováhy, mimo jiné v důsledku vyvíjejících se hrozeb pro makroekonomickou stabilitu, a aby se zohlednila větší dostupnost příslušných statistik. Tyto ukazatele by neměly být samy o sobě považovány za cíle hospodářské politiky, ale za nástroje umožňující zohledňovat vývoj povahy makroekonomické nerovnováhy v Unii.
(12)
Při sestavování srovnávacího přehledu a souboru makroekonomických a makrofinančních ukazatelů pro členské státy by měla Komise úzce spolupracovat s Evropským parlamentem a Radou. Komise by měla příslušným výborům Evropského parlamentu a Rady předkládat návrhy připomínek k plánům na stanovení a úpravu ukazatelů a prahových hodnot. Komise by měla Evropský parlament a Radu informovat o jakýchkoli změnách provedených v ukazatelích a prahových hodnotách a uvést důvody, pro které tyto změny navrhla.
(13)
Při sestavování srovnávacího přehledu by se měl rovněž brát náležitý ohled na různorodé hospodářské podmínky, včetně důsledků dohánění vyspělejších ekonomik.
(14)
Překročení jedné nebo více orientačních prahových hodnot nemusí nutně znamenat, že vznikla makroekonomická nerovnováha, jelikož hospodářské politiky by měly zohledňovat vnitřní propojení mezi makroekonomickými proměnnými. Závěry ze srovnávacího přehledu by neměly být vyvozovány automaticky: ekonomický úsudek by měl zajistit, že budou dány do souvislostí všechny informace bez ohledu na to, zda se jedná o údaje vycházející ze srovnávacího přehledu či nikoli, a stanou se součástí souhrnné analýzy.
(15)
Na základě postupu při mnohostranném dohledu a na základě mechanismu varování nebo v případě neočekávaného a závažného hospodářského vývoje, který pro účely tohoto nařízení vyžaduje urychlenou analýzu, by Komise měla určit členské státy, u nichž by měl být proveden hloubkový přezkum. Hloubkový přezkum by měl být prováděn, aniž by se předpokládalo, že existuje nerovnováha, a měl by zahrnovat podrobnou analýzu zdrojů nerovnováhy v posuzovaném členském státě s náležitým ohledem na jeho specifické hospodářské podmínky a okolnosti a na širší soubor analytických nástrojů, ukazatelů a kvalitativních informací specifických pro daný členský stát. Provádí-li Komise hloubkový přezkum, měly by s ní členské státy spolupracovat, aby měla k dispozici co nejúplnější a nejsprávnější údaje. Komise by dále měla náležitě zvážit jakékoli další informace, které jsou podle dotčeného členského státu relevantní, a které tento členský stát Radě a Komisi poskytl.
(16)
Hloubkový přezkum by měl být projednán v Radě a v rámci euroskupiny, pokud jde o členské státy, jejichž měnou je euro. Hloubkový přezkum by měl ve vhodných případech zohlednit doporučení a výzvy Rady určené posuzovaným členským státům a přijaté v souladu s články 121, 126 a 148 Smlouvy o fungování EU a s články 6, 7, 8 a 10 tohoto nařízení a rovněž politické záměry posuzovaného členského státu uvedené v jeho národních programech reforem, jakož i mezinárodní osvědčené postupy týkající se ukazatelů a metodik. Rozhodne-li se Komise provést hloubkový přezkum v případě závažného a neočekávaného hospodářského vývoje vyžadujícího urychlenou analýzu, měla by o tom informovat dotčené členské státy.
(17)
Při posuzování makroekonomické nerovnováhy by měla být zohledněna její závažnost a její případné negativní hospodářské a finanční dopady, které prohlubují zranitelnost hospodářství Unie a ohrožují bezproblémové fungování hospodářské a měnové unie. Opatření k řešení makroekonomické nerovnováhy a rozdílů v konkurenceschopnosti jsou zapotřebí ve všech členských státech, zejména v eurozóně. Povaha, význam a naléhavost politických úkolů se však může v různých členských státech značně lišit. Přijetí politických opatření je vzhledem ke zranitelným místům a rozsahu nezbytné korekce obzvláště naléhavě potřebné v členských státech, které trvale vykazují vysoké schodky běžného účtu a oslabování konkurenceschopnosti. V členských státech s velkými přebytky běžného účtu by se politiky dále měly zaměřit na vypracování a provádění opatření, jež pomohou posílit jejich domácí poptávku a růstový potenciál.
(18)
Rovněž je třeba brát v úvahu schopnost hospodářské korekce a výsledky dotčeného členského státu, pokud jde o zajištění souladu s dřívějšími doporučeními vydanými na základě tohoto nařízení a dalšími doporučeními vydanými na základě článku 121 Smlouvy o fungování EU v rámci mnohostranného dohledu, zejména hlavními směry hospodářských politik členských států a Unie.
(19)
Postup sledování a nápravy nepříznivé makroekonomické nerovnováhy s preventivními a nápravnými prvky bude vyžadovat posílené kontrolní nástroje vycházející z nástrojů používaných v rámci postupu při mnohostranném dohledu. Může se jednat například o posílené kontrolní mise prováděné Komisí v členských státech, přičemž v členských státech, jejichž měnou je euro, nebo v členských státech, které se účastní Dohody ze dne 16. března 2006 mezi Evropskou centrální bankou a národními centrálními bankami členských států mimo eurozónu o provozních postupech mechanismu směnných kurzů ve třetí etapě hospodářské a měnové unie (4) (ERM II), je Komise uskutečňuje v součinnosti s Evropskou centrální bankou, a další podávání zpráv členskými státy v případě vážné nerovnováhy nebo nerovnováhy ohrožující řádné fungování hospodářské a měnové unie. Tohoto dialogu by se měli případně účastnit sociální partneři a další vnitrostátní zúčastněné subjekty.
(20)
Pokud je zjištěna makroekonomická nerovnováha, dotčenému členskému státu by měla být vydána doporučení týkající se vhodných politických opatření, na nichž by se případně podílely příslušné výbory. Politická opatření dotčeného členského státu by měla být přijata včas a měla by využívat veškeré dostupné politické nástroje pod kontrolou veřejných orgánů. V souladu se Smlouvou o fungování EU a vnitrostátními právními a politickými ujednáními by měly být případně zapojeny relevantní vnitrostátní zúčastněné subjekty, včetně sociálních partnerů. Politická opatření by měla být přizpůsobená konkrétním podmínkám dotčeného členského státu a měla by se vztahovat na hlavní oblasti hospodářské politiky, případně včetně fiskální a mzdové politiky, trhů práce, trhů produktů a služeb a regulace finančního sektoru. Měly by se zohlednit závazky v rámci dohod ERM II.
(21)
Varování a doporučení ESRB určená členským státům nebo Unii se týkají rizik makrofinanční povahy. Měla by se případně rovněž promítnout ve vhodných návazných opatřeních Komise, která by byla přijata v souvislosti s dohledem nad makroekonomickou nerovnováhou. Je třeba striktně zachovávat nezávislost a režim důvěrnosti zacházení s informacemi ESRB.
(22)
Pokud je zjištěna vážná makroekonomická nerovnováha, včetně nerovnováhy, která ohrožuje fungování hospodářské a měnové unie, měl by být zahájen postup při nadměrné nerovnováze, který může zahrnovat vydání doporučení členskému státu, požadavky na posílený dohled a sledování, a pokud jde o členské státy, jejichž měnou je euro, možnost vynucení v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1174/2011 ze dne 16. listopadu 2011 o donucovacích opatřeních k nápravě nadměrné makroekonomické nerovnováhy v eurozóně (5) v případě přetrvávajícího neplnění povinnosti přijmout nápravná opatření.
(23)
Členský stát, u něhož byl zahájen postup při nadměrné nerovnováze, by měl stanovit plán nápravných opatření obsahující podrobný popis navrhovaných postupů k provedení doporučení Rady. Součástí plánu nápravných opatření by měl být časový harmonogram pro provedení zamýšlených kroků. Tento plán by měl být schválen doporučením Rady. Toto doporučení by mělo být předloženo Evropskému parlamentu.
(24)
Radě by měla být svěřena pravomoc přijímat v jednotlivých případech rozhodnutí, v nichž konstatuje nesplnění doporučení přijatých Radou v rámci plánu nápravných opatření. Jako součást koordinace hospodářských politik členských států uplatňované v rámci Rady, jak je stanoveno v čl. 121 odst. 1 Smlouvy o fungování EU, navazují tato jednotlivá rozhodnutí neoddělitelným způsobem na doporučení přijatá Radou v souladu s čl. 121 odst. 4 Smlouvy o fungování EU v souvislosti s plánem nápravných opatření.
(25)
Rada a Komise by měly při uplatňování tohoto nařízení plně zohlednit úlohu vnitrostátních parlamentů a sociálních partnerů a rovněž rozdíly ve vnitrostátních systémech, například v systémech pro tvorbu mezd.
(26)
Pokud Rada usoudí, že se v členském státě již neprojevuje nadměrná nerovnováha, měl by být postup uplatňovaný při nadměrné nerovnováze ukončen poté, co Rada na doporučení Komise zruší svá příslušná doporučení. Toto zrušení by mělo vycházet z komplexní analýzy Komise, z níž vyplývá, že dotčený členský stát jednal v souladu s příslušnými doporučeními Rady a že již pominuly příčiny a související rizika určená v doporučení Rady, na jehož základě byl zahájen postup při nadměrné nerovnováze, přičemž se mimo jiné zohledňují makroekonomický vývoj, vyhlídky a dopady na ostatní členské státy. Ukončení postupu při nadměrné nerovnováze by mělo být zveřejněno.
(27)
Jelikož cíle tohoto nařízení, totiž stanovení účinného rámce pro odhalování makroekonomické nerovnováhy a prevenci a nápravu makroekonomické nerovnováhy, nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států z důvodu hlubokých vzájemných obchodních a finančních vazeb mezi členskými státy a důsledků vnitrostátní hospodářské politiky jednotlivých členských států projevujících se v Unii a eurozóně jako celku, a proto jich může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku toto nařízení nepřekračuje rámec toho, co je nezbytné pro dosažení uvedeného cíle,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
KAPITOLA I
PŘEDMĚT A DEFINICE
Článek 1
Předmět
1. Toto nařízení stanoví podrobná pravidla pro odhalování makroekonomické nerovnováhy v Unii, jakož i pro prevenci a nápravu nadměrné makroekonomické nerovnováhy.
2. Toto nařízení se uplatňuje v rámci evropského semestru, který je definován v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1175/2011 ze dne 16. listopadu 2011, kterým se mění nařízení Rady (ES) č. 1466/97 o posílení dohledu nad stavy rozpočtů a nad hospodářskými politikami a o posílení koordinace hospodářských politik (6).
3. Uplatňování tohoto nařízení je plně v souladu s článkem 152 Smlouvy o fungování EU a doporučení vydaná na základě tohoto nařízení zohledňují vnitrostátní postupy a subjekty pověřené tvorbou mezd. Toto nařízení zohledňuje článek 28 Listiny základních práv Evropské unie a jeho uplatňováním není dotčeno právo sjednávat, uzavírat nebo vymáhat kolektivní smlouvy ani právo na kolektivní opatření podle vnitrostátního práva a praxe.
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se rozumí:
1)
„nerovnováhou“ jakékoli směřování k makroekonomickému vývoji, který nepříznivě ovlivňuje, nebo má potenciál nepříznivě ovlivnit řádné fungování hospodářství členského státu nebo hospodářské a měnové unie nebo Unie jako celku;
2)
„nadměrnou nerovnováhou“ vážná nerovnováha, včetně nerovnováhy, která ohrožuje nebo by mohla ohrozit řádné fungování hospodářské a měnové unie.
KAPITOLA II
ODHALOVÁNÍ NEROVNOVÁHY
Článek 3
Mechanismus varování
1. Zavede se mechanismus varování za účelem včasného zjištění a sledování nerovnováhy. Komise každoročně vypracuje zprávu obsahující kvalitativní hospodářské a finanční hodnocení vycházející ze srovnávacího přehledu tvořeného souborem ukazatelů, jejichž hodnoty se porovnají s orientačními prahovými hodnotami, jak je stanoveno v článku 4. Každoroční zpráva i hodnoty ukazatelů srovnávacího přehledu se zveřejňují.
2. Každoroční zpráva Komise obsahuje hospodářské a finanční hodnocení zasazující vývoj ukazatelů do souvislostí, přičemž při posuzování vývoje nerovnováhy vychází v případě potřeby z dalších relevantních hospodářských a finančních ukazatelů. Závěry z ukazatelů obsažených ve srovnávacím přehledu nebudou vyvozovány mechanicky. Hodnocení zohlední vývoj nerovnováhy v Unii a v eurozóně. Zpráva rovněž uvádí, zda překročení prahových hodnot v jednom nebo více členských státech svědčí o možném vzniku nerovnováhy. Hodnocení členských států vykazujících vysoký schodek běžného účtu se může lišit od hodnocení členských států, které hromadí velké přebytky běžného účtu.
3. Každoroční zpráva určí členské státy, o nichž se Komise domnívá, že mohou být postiženy nerovnováhou či u nich může hrozit riziko vzniku nerovnováhy.
4. Komise předá každoroční zprávu včas Evropskému parlamentu, Radě a Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru.
5. V rámci mnohostranného dohledu v souladu s čl. 121 odst. 3 Smlouvy o fungování EU Rada projedná a celkově zhodnotí každoroční zprávu Komise. Euroskupina zprávu projedná, pokud se týká členských států, jejichž měnou je euro.
Článek 4
Srovnávací přehled
1. Srovnávací přehled tvořený souborem ukazatelů se používá jako nástroj usnadňující včasné zjištění a sledování nerovnováhy.
2. Srovnávací přehled tvoří několik relevantních, praktických, jednoduchých, měřitelných a dostupných makroekonomických a makrofinančních ukazatelů pro členské státy. Jeho účelem je umožnit včasné zjištění makroekonomické nerovnováhy, která se objevuje krátkodobě, i nerovnováhy, k níž dochází v důsledku strukturálních a dlouhodobých trendů.
3. Srovnávací přehled zahrnuje mimo jiné ukazatele, které jsou užitečné pro včasné zjištění:
a)
vnitřní nerovnováhy, včetně nerovnováhy vznikající v důsledku veřejného a soukromého zadlužení, vývoje na finančních trzích a trzích s aktivy, a to i na trzích s nemovitostmi, vývoje toku úvěrů v soukromém sektoru a vývoje nezaměstnanosti;
b)
vnější nerovnováhy, včetně nerovnováhy vznikající v důsledku vývoje běžného účtu a čistých investičních pozic členských států, reálných směnných kurzů, podílů na vývozních trzích, změn ve vývoji cen a nákladů a necenové konkurenceschopnosti, a to s ohledem na různé složky produktivity.
4. Při vyvozování ekonomických závěrů ze srovnávacího přehledu v rámci mechanismu varování věnuje Komise náležitou pozornost vývoji reálné ekonomiky, tedy i hospodářskému růstu, vývoji zaměstnanosti a nezaměstnanosti, nominální a reálné konvergenci uvnitř a vně eurozóny, vývoji produktivity a faktorům podněcujícím její rozvoj, jako jsou výzkum a vývoj a zahraniční a domácí investice, a rovněž vývoji v odvětvích ovlivňujících HDP a stav běžného účtu, včetně energetiky.
Srovnávací přehled zahrnuje rovněž orientační prahové hodnoty pro ty ukazatele, které mají sloužit jako úrovně varování. Výběr ukazatelů a prahových hodnot má vést k podpoře konkurenceschopnosti Unie.
Srovnávací přehled ukazatelů případně zahrnuje horní a dolní prahové hodnoty pro varování, je-li to vhodné, které jsou rozlišeny pro členské státy eurozóny a mimo eurozónu, pokud je to odůvodněno zvláštními znaky měnové unie a relevantními hospodářskými okolnostmi. Při vypracovávání srovnávacího přehledu se náležitě zohlední různorodé hospodářské podmínky, včetně důsledků dohánění vyspělejších ekonomik.
5. Při navrhování ukazatelů stability finančního trhu je třeba náležitě zohlednit práci ESRB. Komise vyzve ESRB, aby se vyjádřila k návrhu ukazatelů, které jsou významné pro stabilitu finančního trhu.
6. Komise zveřejní soubor ukazatelů a prahových hodnot srovnávacího přehledu.
7. Komise pravidelně vyhodnocuje přiměřenost srovnávacího přehledu, včetně složení ukazatelů, stanovených prahových hodnot a používané metodiky a v případě potřeby je změní nebo upraví. Komise zveřejní změny provedené v podkladové metodice a složení srovnávacího přehledu a souvisejících prahových hodnotách.
8. Komise aktualizuje hodnoty pro ukazatele srovnávacího přehledu alespoň jednou ročně.
Článek 5
Hloubkový přezkum
1. S náležitým ohledem na diskuze vedené v Radě a v euroskupině podle čl. 3 odst. 5 nebo v případě neočekávaného a závažného hospodářského vývoje, který pro účely tohoto nařízení vyžaduje urychlenou analýzu, Komise provede hloubkový přezkum pro každý členský stát, o němž se domnívá, že může být postižen nerovnováhou nebo že mu takové postižení hrozí.
Hloubkový přezkum vychází z podrobné analýzy konkrétní situace specifické pro danou zemi, včetně odlišných výchozích pozic v jednotlivých členských státech; zkoumá širokou škálu hospodářských proměnných a používá analytické nástroje a kvalitativní informace specifické pro danou zemi. Přihlíží ke zvláštnostem jednotlivých členských států v oblasti pracovněprávních vztahů a sociálního dialogu.
Komise také náležitě zváží jakékoli další informace, které příslušný členský stát považuje za relevantní a které předložil Komisi.
Komise provede hloubkový přezkum společně s kontrolní misí v dotčeném členském státě podle článku 13.
2. Součástí hloubkového přezkumu Komise je hodnocení toho, zda se v daném členském státě projevuje nerovnováha a zda tato nerovnováha představuje nadměrnou nerovnováhu. Hloubkový přezkum se zabývá původem nerovnováhy na pozadí převládajících hospodářských podmínek, včetně hlubokých vzájemných obchodních a finančních vazeb mezi členskými státy a dopadů vnitrostátních hospodářských politik na ekonomiky okolních států. Hloubkový přezkum analyzuje příslušný vývoj týkající se strategie Unie pro růst a zaměstnanost. Zohledňuje také závažnost hospodářského vývoje v Unii a v eurozóně jako celku. Bere v úvahu zejména:
a)
ve vhodných případech doporučení či výzvy Rady určené členským státům, které jsou předmětem přezkumu, přijaté v souladu s články 121, 126 a 148 Smlouvy o fungování EU a podle článků 6, 7, 8 a 10 tohoto nařízení;
b)
politické záměry členského státu, který je předmětem přezkumu, jak je odráží jeho národní programy reforem a ve vhodných případech jeho program stability nebo konvergenční program;
c)
veškerá varování či doporučení ESRB týkající se systémových rizik, která jsou určena členskému státu, který je předmětem přezkumu, nebo se na něj vztahují. Režim důvěrného zacházení s informacemi ESRB musí být zachován.
3. Komise o výsledcích hloubkového přezkumu informuje Evropský parlament a Radu a výsledky přezkumu zveřejní.
Článek 6
Preventivní opatření
1. Pokud Komise na základě svého hloubkového přezkumu uvedeného v článku 5 dospěje k závěru, že se členský stát potýká s nerovnováhou, informuje o tom příslušným způsobem Evropský parlament, Radu a euroskupinu. Rada může na základě doporučení Komise vydat dotčenému členskému státu nezbytná doporučení v souladu s postupem stanoveným v čl. 121 odst. 2 Smlouvy o fungování EU.
2. Rada o doporučení informuje Evropský parlament a zveřejní je.
3. Doporučení Rady a Komise musí být plně v souladu s článkem 152 Smlouvy o fungování EU a musí zohledňovat článek 28 Listiny základních práv Evropské unie.
4. Rada své doporučení každoročně přezkoumává v rámci evropského semestru a v případě potřeby je může v souladu s odstavcem 1 upravit.
KAPITOLA III
POSTUP PŘI NADMĚRNÉ NEROVNOVÁZE
Článek 7
Zahájení postupu při nadměrné nerovnováze
1. Pokud Komise na základě svého hloubkového přezkumu uvedeného v článku 5 dospěje k závěru, že se dotčený členský stát potýká s nadměrnou nerovnováhou, informuje o tom příslušným způsobem Evropský parlament, Radu a euroskupinu.
Komise o této skutečnosti informuje také příslušné evropské orgány dohledu a ESRB. ESRB je vyzvána, aby přijala opatření, jež považuje za nezbytná.
2. Rada může na základě doporučení Komise v souladu s čl. 121 odst. 4 Smlouvy o fungování EU přijmout doporučení, v němž konstatuje existenci nadměrné nerovnováhy, a doporučí, aby dotčený členský stát přijal nápravná opatření.
Doporučení Rady objasňuje povahu nerovnováhy a její důsledky a určí soubor politických doporučení, kterými je třeba se řídit, a lhůtu, v níž má dotčený členský stát předložit plán nápravných opatření. Rada může své doporučení zveřejnit, jak stanoví čl. 121 odst. 4 Smlouvy o fungování EU.
Článek 8
Plán nápravných opatření
1. Každý členský stát, u něhož je zahájen postup při nadměrné nerovnováze, předloží Radě a Komisi ve lhůtě stanovené v doporučení plán nápravných opatření založený na doporučení Rady podle čl. 7 odst. 2. Plán nápravných opatření stanoví konkrétní politická opatření, která dotčený členský stát provedl či zamýšlí provést, a obsahuje časový harmonogram pro provedení těchto opatření. Plán nápravných opatření zohlední hospodářské a sociální dopady těchto politických opatření a musí být v souladu s hlavními směry hospodářských politik a hlavními zásadami zaměstnanosti.
2. Rada tento plán nápravných opatření na základě zprávy Komise do dvou měsíců od jeho předložení posoudí. Pokud jej na základě doporučení Komise považuje za dostačující, Rada plán schválí doporučením, v němž uvede seznam požadovaných konkrétních opatření a lhůt pro jejich přijetí a stanoví časový harmonogram dohledu, přičemž věnuje náležitou pozornost příslušným transmisním kanálům a zohlední fakt, že mezi přijetím nápravných opatření a skutečným vyřešením nerovnováhy může být dlouhá prodleva.
3. Pokud na základě doporučení Komise Rada usoudí, že jsou opatření nebo časový harmonogram předpokládané v plánu nápravných opatření nedostačující, přijme doporučení určené dotčenému členskému státu, aby předložil nový plán nápravných opatření, a to zpravidla do dvou měsíců. Rada přezkoumá nový plán nápravných opatření v souladu s postupem uvedeným v tomto článku.
4. Plán nápravných opatření, zpráva Komise a doporučení Rady uvedené v odstavcích 2 a 3 se zveřejní.
Článek 9
Sledování nápravných opatření
1. Komise sleduje provádění doporučení Rady přijatého podle čl. 8 odst. 2. Za tímto účelem členský stát předkládá Radě a Komisi v pravidelných intervalech zprávy o pokroku, jejichž četnost stanoví Rada v doporučení uvedeném v čl. 8 odst. 2.
2. Rada zprávy o pokroku členských států zveřejní.
3. Komise může v dotčeném členském státě provádět posílené kontrolní mise za účelem sledování provádění plánu nápravných opatření, a pokud se tyto mise týkají členských států, jejichž měnou je euro nebo které se účastní ERM II, vykonává tyto mise ve spolupráci s Evropskou centrální bankou. Komise případně zapojí do dialogu během těchto misí sociální partnery a další vnitrostátní zúčastněné subjekty.
4. V případě relevantní a zásadní změny hospodářské situace může Rada na doporučení Komise změnit doporučení přijatá podle čl. 8 odst. 2 v souladu s postupem stanoveným v uvedeném článku. Rada případně vyzve dotčený členský stát, aby předložil revidovaný plán nápravných opatření, a posoudí tento revidovaný plán nápravných opatření v souladu s postupem stanoveným v článku 8.
Článek 10
Posouzení nápravných opatření
1. Rada na základě zprávy Komise posoudí, zda dotčený členský stát přijal doporučená nápravná opatření v souladu s doporučením Rady vydaným podle čl. 8 odst. 2.
2. Komise svou zprávu zveřejní.
3. Rada provede posouzení ve lhůtě, kterou stanovila ve svých doporučeních přijatých v souladu s čl. 8 odst. 2.
4. V případě, že Rada dospěje k závěru, že členský stát doporučená nápravná opatření nepřijal, přijme na doporučení Komise rozhodnutí, v němž konstatuje nesplnění doporučení, spolu s doporučením, jež stanoví nové lhůty k provedení těchto nápravných opatření. V takovém případě Rada informuje Evropskou radu a zveřejní závěry kontrolních misí uvedených v čl. 9 odst. 3.
Doporučení Komise, v němž se konstatuje nesplnění, se považuje za Radou přijaté, pokud Rada do deseti dnů od jeho přijetí Komisí nerozhodne kvalifikovanou většinou o jeho zamítnutí. Dotčený členský stát může požádat o svolání zasedání Rady během této doby, na němž se má o tomto rozhodnutí hlasovat.
5. V případě, že Rada na základě zprávy Komise uvedené v odstavci 1 usoudí, že členský stát přijal nápravná opatření doporučená v souladu s čl. 8 odst. 2, má se za to, že postup při nadměrné nerovnováze se plní a tento postup se dočasně pozastavuje. Sledování však pokračuje v souladu s časovým harmonogramem stanoveným v doporučení podle čl. 8 odst. 2. Rada zveřejní důvody, které ji vedly k pozastavení postupu a k uznání nápravných politických opatření přijatých dotčeným členským státem.
Článek 11
Ukončení postupu při nadměrné nerovnováze
Rada na základě doporučení Komise zruší doporučení vydaná podle článků 7, 8 nebo 10, jakmile dospěje k závěru, že dotčený členský stát již není postižen nadměrnou nerovnováhou uvedenou v doporučení podle čl. 7 odst. 2. Rada tuto skutečnost zveřejní.
Článek 12
Hlasování v Radě
Při přijímání opatření uvedených v článcích 7 až 11 Rada nepřihlíží k hlasu člena Rady zastupujícího dotčený členský stát.
KAPITOLA IV
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 13
Kontrolní mise
1. Komise zajišťuje nepřetržitý dialog s orgány členských států v souladu s cíli tohoto nařízení. Komise za tímto účelem provádí zejména mise za účelem posouzení hospodářské situace v členském státě a určení rizik či problémů při plnění cílů tohoto nařízení.
2. Komise může provádět posílené kontrolní mise pro členské státy, kterých se týká doporučení ohledně existence nadměrné nerovnováhy podle čl. 7 odst. 2 pro účely sledování na místě.
3. Jestliže je dotčený členský stát členským státem, jehož měnou je euro nebo se účastní ERM II, může Komise případně vyzvat představitele Evropské centrální banky, aby se účastnili kontrolních misí.
4. Komise oznámí Radě výsledky misí uvedených v odstavci 2 a případně může rozhodnout o zveřejnění jejích zjištění.
5. Při organizování misí uvedených v odstavci 2 předá Komise dotčenému členskému státu prozatímní zjištění, aby se k nim mohl vyjádřit.
Článek 14
Hospodářský dialog
1. V zájmu posílení dialogu mezi orgány Unie, zejména Evropským parlamentem, Radou a Komisí, a v zájmu zajištění větší transparentnosti a odpovědnosti může příslušný výbor Evropského parlamentu vyzvat předsedu Rady, Komisi a případně předsedu Evropské rady nebo předsedu euroskupiny, aby se dostavili do výboru a projednali:
a)
informace, které Rada poskytla k hlavním směrům hospodářské politiky podle čl. 121 odst. 2 Smlouvy o fungování EU;
b)
všeobecné pokyny členským státům, které vydala Komise na začátku ročního cyklu dohledu;
c)
závěry Evropské rady týkající se pokynů pro hospodářské politiky v rámci evropského semestru;
d)
výsledky mnohostranného dohledu prováděného v rámci tohoto nařízení;
e)
závěry Evropské rady týkající se pokynů pro mnohostranný dohled a jeho výsledků;
f)
přezkum provádění mnohostranného dohledu na konci evropského semestru;
g)
doporučení přijatá v souladu s čl. 7 odst. 2, čl. 8 odst. 2 a čl. 10 odst. 4 tohoto nařízení.
2. Příslušný výbor Evropského parlamentu může dát příležitost členskému státu, na nějž se vztahuje doporučení nebo rozhodnutí Rady podle čl. 7 odst. 2, čl. 8 odst. 2 nebo čl. 10 odst. 4, aby se výměny názorů zúčastnil.
3. Rada a Komise pravidelně informují Evropský parlament o výsledcích uplatňování tohoto nařízení.
Článek 15
Každoroční podávání zpráv
Komise každoročně podává zprávu o uplatňování tohoto nařízení, včetně aktualizace srovnávacího přehledu uvedeného v článku 4, a se svými zjištěními seznamuje Evropský parlament a Radu v rámci evropského semestru.
Článek 16
Přezkum
1. Do 14. prosince 2014 a poté každých pět let Komise přezkoumá uplatňování tohoto nařízení a podá o něm zprávu.
Tyto zprávy mimo jiné zhodnotí:
a)
účinnost tohoto nařízení;
b)
pokrok dosažený při zajišťování užší koordinace hospodářských politik a udržitelné konvergence hospodářské výkonnosti členských států v souladu se Smlouvou o fungování EU.
Je-li to vhodné, je ke zprávám připojen návrh změn tohoto nařízení.
2. Komise zašle zprávy uvedené v odstavci 1 Evropskému parlamentu a Radě.
Článek 17
Vstup v platnost
Tato nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 16. listopadu 2011.