ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 25ης Ιανουαρίου 2012
σχετικά με τις ενισχύσεις που χορήγησε η Ελλάδα σε παραγωγούς δημητριακών και σε αγροτικούς συνεταιρισμούς που συγκεντρώνουν δημητριακά
αριθ. SA 27354 (C 36/10, πρώην NN 3/10, πρώην CP 11/09)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2011) 9335]
(Το κείμενο στην ελληνική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/320/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο της Συνθήκης (1), και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 18 Νοεμβρίου 2008 η Επιτροπή έλαβε, με ηλεκτρονικό μήνυμα, πληροφορίες σχετικά με ενίσχυση την οποία το Ελληνικό Δημόσιο φέρεται να χορηγεί σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις παραγωγής δημητριακών και ενώσεις αγροτικών συνεταιρισμών που συγκεντρώνουν δημητριακά. Η καταγγελθείσα ενίσχυση είχε τη μορφή άτοκων δανείων. Με επιστολή της 21ης Νοεμβρίου 2008, η Επιτροπή ζήτησε από τις ελληνικές αρχές να υποβάλουν πληροφορίες σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.
(2)
Με επιστολή της 24ης Νοεμβρίου 2008, η Επιτροπή ζήτησε από τον καταγγέλλοντα να της υποβάλει πλήρες έντυπο καταγγελίας. Στις 8 Ιανουαρίου 2009 η Επιτροπή έλαβε το έντυπο αυτό.
(3)
Μετά την παραλαβή του εντύπου καταγγελίας και δεδομένου ότι δεν είχε ληφθεί καμία απάντηση από τις ελληνικές αρχές στην επιστολή της 21ης Νοεμβρίου 2008, η Επιτροπή απηύθυνε στις 23 Ιανουαρίου 2009 δεύτερη επιστολή στις ελληνικές αρχές, ζητώντας πληροφορίες αναφορικά με το εν λόγω μέτρο. Η Επιτροπή, μη έχοντας λάβει απάντηση εντός της ταχθείσας στην εν λόγω επιστολή προθεσμίας, απηύθυνε στις ελληνικές αρχές σχετική υπόμνηση στις 24 Μαρτίου 2009.
(4)
Στις 14 Μαΐου 2009 οι ελληνικές αρχές απέστειλαν στην Επιτροπή επιστολή, η οποία περιείχε λιγοστές μόνον πληροφορίες όσον αφορά την καταγγελλόμενη ενίσχυση. Μετά από την επιστολή αυτή, η Επιτροπή απηύθυνε στις ελληνικές αρχές, στις 11 Ιουνίου 2009, δεύτερο αίτημα αποστολής πληροφοριών, με λεπτομερέστερες ερωτήσεις σχετικά με την εικαζόμενη κρατική ενίσχυση.
(5)
Στις 20 Ιουλίου 2009 οι ελληνικές αρχές ζήτησαν παράταση της προθεσμίας υποβολής των σχετικών πληροφοριών μέχρι τις 30 Αυγούστου 2009. Με επιστολή της 23ης Ιουλίου 2009, η Επιτροπή ενέκρινε την παράταση της προθεσμίας. Με ηλεκτρονικό μήνυμα της 1ης Σεπτεμβρίου 2009, οι ελληνικές αρχές ζήτησαν δεύτερη παράταση της εν λόγω προθεσμίας κατά έναν επιπλέον μήνα. Με επιστολή της 14ης Σεπτεμβρίου, η Επιτροπή ενέκρινε δεύτερη παράταση της προθεσμίας μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2009.
(6)
Μην έχοντας λάβει απάντηση επί διάστημα μεγαλύτερο των δύο μηνών μετά την παρέλευση της ταχθείσας προθεσμίας, η Επιτροπή απηύθυνε στις ελληνικές αρχές υπόμνηση την 1η Δεκεμβρίου 2009, ορίζοντας πρόσθετη προθεσμία ενός ακόμη μηνός, εντός της οποίας θα έπρεπε να διαβιβαστούν οι πληροφορίες. Στην υπόμνησή της αυτή, η Επιτροπή επέστησε την προσοχή των ελληνικών αρχών στο γεγονός ότι σε περίπτωση μη αποστολής απάντησης εντός της ορισθείσας καταληκτικής ημερομηνίας, η Επιτροπή θα εξέδιδε απόφαση με την οποία θα απαιτούσε την παροχή πληροφοριών (αποκαλούμενη «διαταγή παροχής πληροφοριών») σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της Συνθήκης ΕΚ (2) (3). Επιπλέον, από τις 26 Ιανουαρίου 2010, η υπόθεση καταχωρίστηκε στο μητρώο των μη κοινοποιηθεισών ενισχύσεων, με τον αριθμό NN 3/10.
(7)
Η ορισθείσα από την Επιτροπή καταληκτική ημερομηνία παρήλθε χωρίς οι ελληνικές αρχές να έχουν υποβάλει πληροφοριακά στοιχεία. Για τον λόγο αυτό, στις 10 Μαρτίου 2010 η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, ζητώντας από τις ελληνικές αρχές να παράσχουν τις σχετικές πληροφορίες.
(8)
Οι ελληνικές αρχές απάντησαν στις 19 Μαρτίου 2010. Στην απάντησή τους, οι ελληνικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι απάντησαν στην επιστολή της Επιτροπής της 1ης Δεκεμβρίου 2009 με την επιστολή της 9ης Φεβρουαρίου 2010. Με επιστολή της 17ης Μαΐου 2010, η Επιτροπή ζήτησε να απαντηθούν ορισμένα επιπλέον ερωτήματα. Ζήτησε επίσης από τις ελληνικές αρχές να παράσχουν απόδειξη της αποστολής της επιστολής τους που ισχυρίζονται ότι διαβίβασαν στην Επιτροπή στις 9 Φεβρουαρίου 2010. Στο μεταξύ διάστημα, η Επιτροπή έλαβε συμπληρωματικές πληροφορίες από τον καταγγέλλοντα σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση. Συνεπώς, απηύθυνε μια επιπλέον επιστολή στις ελληνικές αρχές στις 18 Ιουνίου 2010, δίνοντας στις ελληνικές αρχές τη δυνατότητα να σχολιάσουν τις νέες πληροφορίες. Οι ελληνικές αρχές απάντησαν στην επιστολή της 17ης Μαΐου 2010, χωρίς να διαβιβάσουν απόδειξη της αποστολής της επιστολής τους της 9ης Φεβρουαρίου 2010. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2010 οι ελληνικές αρχές απάντησαν επίσης στην επιστολή της Επιτροπής της 18ης Ιουνίου 2010.
(9)
Με επιστολή της 15ης Δεκεμβρίου 2010, η Επιτροπή ενημέρωσε την Ελλάδα ότι αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης σε σχέση με την ενίσχυση. Με επιστολή της 21ης Ιανουαρίου 2011, οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την απόφαση της Επιτροπής της 15ης Δεκεμβρίου 2010. Η Επιτροπή απηύθυνε στις ελληνικές αρχές συμπληρωματικές ερωτήσεις με επιστολή της 5ης Μαΐου 2011, στην οποία οι ελληνικές αρχές απάντησαν στις 6 Ιουνίου 2011.
(10)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (4). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το μέτρο. Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από έναν ενδιαφερόμενο, o οποίος υποστήριξε τον παράνομο χαρακτήρα των συγκεκριμένων μέτρων. Οι παρατηρήσεις αυτές κοινοποιήθηκαν στις ελληνικές αρχές, οι οποίες υπέβαλαν τις δικές τους παρατηρήσεις με επιστολή της 1ης Δεκεμβρίου 2011.
II. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
ΙΙ.1. Καταγγελία
(11)
Στις 18 Νοεμβρίου 2008 η Επιτροπή έλαβε, με ηλεκτρονικό μήνυμα, πληροφορίες σχετικά με ενίσχυση την οποία το Ελληνικό Δημόσιο φέρεται να χορηγεί σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις παραγωγής δημητριακών και ενώσεις αγροτικών συνεταιρισμών. Σύμφωνα με την καταγγελία αυτή, η ενίσχυση είχε τη μορφή άτοκων δανείων ύψους 150 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκαν σε ενώσεις αγροτικών συνεταιρισμών στον τομέα των δημητριακών.
II.2. Ιστορικό
(12)
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαβίβασαν οι ελληνικές αρχές, κατά τη διάρκεια του έτους 2008, οι έλληνες γεωργοί έσπειραν επιπλέον 60 χιλιάδες εκτάρια (600 χιλιάδες στρέμματα) αραβοσίτου σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα σημαντική υπερπαραγωγή αραβοσίτου και, κατά συνέπεια, πτώση των τιμών. Το ίδιο συνέβη και με το σιτάρι. Λόγω αυτού του γεγονότος και της οικονομικής κρίσης, η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να ενισχύσει τους έλληνες παραγωγούς.
(13)
Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, η ενίσχυση χορηγήθηκε στις οργανώσεις παραγωγών, δηλαδή στις ενώσεις αγροτικών συνεταιρισμών (ΕΑΣ). Οι ΕΑΣ δεν είχαν τα απαραίτητα κεφάλαια για να ενισχύσουν το εισόδημα των γεωργών ούτε πρόσβαση στις χρηματαγορές για να λάβουν δάνεια, λόγω της οικονομικής κρίσης. Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν επίσης ότι, εάν, κατά τον χειμώνα του 2008, οι συνεταιρισμοί είχαν πουλήσει τις ποσότητες δημητριακών τις οποίες είχαν συγκεντρώσει, οι τιμές θα είχαν σημειώσει σημαντική πτώση και οι παραγωγοί θα είχαν σημαντικές απώλειες. Συνεπώς, προκειμένου να αποφευχθεί η πτώση των τιμών των δημητριακών και να διασφαλιστεί ένα ελάχιστο εισόδημα για τους γεωργούς, η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να χορηγήσει στις ΕΑΣ και έμμεσα στους γεωργούς (οι οποίοι είχαν παραδώσει την παραγωγή τους στους συνεταιρισμούς) ενίσχυση υπό μορφή δανείου με την εγγύηση του Δημοσίου και με επιδότηση του σχετικού επιτοκίου. Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, τα δάνεια χορηγήθηκαν στις ΕΑΣ προκειμένου να διατεθούν στους παραγωγούς για αγορασθείσες ή παραληφθείσες από τις ΕΑΣ ποσότητες δημητριακών κατά το έτος 2008. Λόγω της συνεχιζόμενης κρίσης στην αγορά των σιτηρών, οι ελληνικές αρχές επέκτειναν τον χρόνο για την αποπληρωμή των δανείων μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2010.
ΙΙ.3. Μέτρο
(14)
Οι ελληνικές αρχές εξέδωσαν μια σειρά αποφάσεων για τη χορήγηση των εν λόγω ενισχύσεων.
(15)
Η απόφαση αριθ. 56700/Β.3033 του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών που εκδόθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2008 προβλέπει μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα:
«Άρθρο 1. Εγκρίνεται επιδότηση επιτοκίου στα δάνεια που έχουν χορηγηθεί κατά το έτος 2008 ή θα χορηγηθούν εντός του ιδίου έτους, από τα Πιστωτικά Ιδρύματα στις Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών και στους Πρωτοβάθμιους Αγροτικούς Συνεταιρισμούς της χώρας, προκειμένου να διατεθούν στους παραγωγούς, για αγορασθείσες ή παραληφθείσες ποσότητες δημητριακών το 2008. Τα ανωτέρω δάνεια θα επιδοτούνται από την ημερομηνία χορήγησής τους. […]
Άρθρο 3. Τα ανωτέρω δάνεια θα έχουν διάρκεια από την ημερομηνία χορήγησής τους μέχρι την ημερομηνία εξόφλησής τους, η οποία δεν μπορεί να είναι πέραν της 30ής Σεπτεμβρίου 2009.[…]».
(16)
Η απόφαση αριθ. 2/88675/0025 του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, που εκδόθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2008, προβλέπει μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα:
«1)
Παρέχεται η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, σε ποσοστό 100 %, στα δάνεια που θα χορηγηθούν από τα Πιστωτικά Ιδρύματα στις Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών (Ε.Α.Σ.) και στους Πρωτοβάθμιους Αγροτικούς Συνεταιρισμούς της χώρας, προκειμένου να διατεθούν στους παραγωγούς, για αγορασθείσες ή παραληφθείσες ποσότητες δημητριακών το έτος 2008, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του Ν. 2322/1995. Τα δάνεια που έχουν χορηγηθεί από τα Πιστωτικά Ιδρύματα εντός του έτους 2008 στις Ε.Α.Σ. και στους Πρωτοβάθμιους Αγροτικούς Συνεταιρισμούς για την αγορά δημητριακών υπάγονται στις ρυθμίσεις της παρούσας από την ημέρα χορήγησής τους. Το συνολικό ποσό των ήδη χορηγηθέντων και χορηγούμενων δανείων δεν θα υπερβαίνει τα 150 εκατ. ευρώ. […]
3)
[…] Σε περίπτωση μη καταβολής του ποσού του ανεξόφλητου δανείου κατά την ημερομηνία λήξης αυτού, το ποσό αυτό καθίσταται ληξιπρόθεσμο και απαιτητό. Οι Τράπεζες, προκειμένου να εξοφληθούν από το Δημόσιο οι εγγυημένες απαιτήσεις τους, θα πρέπει, εντός τριμήνου από τη λήξη του δανείου, να υποβάλουν τα δικαιολογητικά που ορίζονται στην αριθ. 2/478/0025/04.01.2006 (ΦΕΚ Β' 16/13.01.2006) απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών.[…]».
(17)
Με τις αποφάσεις αριθ. 46825/B.2248 της 29ης Σεπτεμβρίου 2009 και αριθ. 2/69591/0025 της 2ας Οκτωβρίου 2009 του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών παρατάθηκε η ημερομηνία εξόφλησης των δανείων έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2010.
(18)
Η απόφαση αριθ. 8264 της 9ης Δεκεμβρίου 2008 του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προβλέπει την κατανομή του ποσού των 150 εκατ. ευρώ σε 57 ενώσεις αγροτικών συνεταιρισμών. Γίνεται επίσης αναφορά στην απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 2008 της Κυβερνητικής Επιτροπής για τη χορήγηση δανείων ύψους 150 εκατ. ευρώ στις ενώσεις αγροτικών συνεταιρισμών και στα μέλη τους.
(19)
Σύμφωνα με την επιστολή των ελληνικών αρχών που διαβιβάστηκε στις 19 Μαρτίου 2010, όλα τα δάνεια (εκτός από ένα) χορηγήθηκαν από την Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδας (εφεξής «ΑΤΕ»). Οι ελληνικές αρχές πρόσθεσαν ότι η επιδότηση επιτοκίου και η εγγύηση του Δημοσίου στον τομέα των δημητριακών ήταν αναγκαία μέτρα προκειμένου να αποφευχθεί η πτώση των τιμών κατά το 2008, που προκλήθηκε από την υπερπαραγωγή δημητριακών στη χώρα. Οι ελληνικές αρχές στην επιστολή αυτή διατύπωσαν την άποψη ότι η μικρή πιστωτική διευκόλυνση που χορηγεί το Δημόσιο δεν μπορεί να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση διότι δεν νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό ούτε επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Οι ελληνικές αρχές πρόσθεσαν ότι το όφελος για τον κάθε παραγωγό από το μέτρο είναι ελάχιστο.
(20)
Σύμφωνα με το άρθρο 1 της δανειακής σύμβασης μεταξύ της ΑΤΕ και των ΕΑΣ («δανειακή σύμβαση»), το δάνειο χορηγείται από την Τράπεζα με σκοπό να χρησιμοποιηθεί από τον δανειολήπτη για την αγορά ή την παραλαβή δημητριακών παραγωγής του έτους 2008.
(21)
Όσον αφορά τους όρους χορήγησης του δανείου, οι ελληνικές αρχές αναφέρουν ότι το σχετικό επιτόκιο ήταν ίσο προς αυτό των έντοκων γραμματίων του Ελληνικού Δημοσίου δωδεκάμηνης διάρκειας (που εκδόθηκαν πριν την ημερομηνία εντοκισμού του δανείου), προσαυξημένο κατά 30 %. Ισχυρίστηκαν επίσης ότι στη δανειακή σύμβαση μεταξύ της ΑΤΕ και των ΕΑΣ υπάρχει ένας όρος που αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει θέμα κρατικής ενίσχυσης. Στον όρο αυτό αναφέρεται ότι: «Ο οφειλέτης αναλαμβάνει την υποχρέωση, πριν την εκταμίευση του δανείου, να υπογράψει με το Ελληνικό Δημόσιο, που θα εκπροσωπείται προς τούτο από την Τράπεζα, σύμβαση Ενεχύρου επί των προϊόντων, υποπροϊόντων παραγώγων και λοιπών κινητών που θα προμηθευτεί με αυτό το δάνειο και σε όλα τα εμπορεύματα και είδη γενικά που βρίσκονται στην κυριότητά του ή τη διαχείρισή του, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 2844/2000.» Δηλαδή, το ενέχυρο παρέχεται από τις ΕΑΣ στο Δημόσιο (που εκπροσωπείται από την ΑΤΕ), για τα προϊόντα που αγόρασαν οι ΕΑΣ χρησιμοποιώντας το δάνειο.
(22)
Στις 26 Οκτωβρίου 2010 εκδόθηκε η απόφαση αριθ. 2/21304/0025 του υφυπουργού Οικονομικών. Σύμφωνα με την απόφαση αυτή:
«Α.
Παρέχεται η ευχέρεια στις Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών (Ε.Α.Σ.) και στους Πρωτοβάθμιους Αγροτικούς Συνεταιρισμούς της χώρας στους οποίους χορηγήθηκαν δάνεια με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου δυνάμει της αριθ. 2/88675/0025/9.12.2008 απόφασης του Υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών όπως ισχύει, να προβούν σε ρύθμιση των με ημερομηνία 30.9.2010 εγγυημένων από το Ελληνικό Δημόσιο, δυνάμει της ως άνω απόφασης, οφειλών τους, ως εξής:
Η συνολική διάρκεια του δανείου της ρύθμισης ορίζεται πενταετής, εξοφλητέο σε εξαμηνιαίες τοκοχρεολυτικές δόσεις, με πρώτη δόση καταβλητέα την 30.3.2011 και τελευταία την 30.9.2015.
Περαιτέρω καταβάλλεται στο Ελληνικό Δημόσιο ετησίως από έκαστο δανειολήπτη και μέχρι τη λήξη του δανείου προμήθεια ασφάλειας σε ποσοστό 2 % επί του ανεξόφλητου κάθε φορά υπολοίπου του δανείου. Η πρώτη καταβολή θα γίνει με την καταβολή της πρώτης δόσης την 30.3.2011.
Τα υφιστάμενα ενέχυρα σιτηρών υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου καταργούνται.
Ως επιτόκιο του δανείου της ρύθμισης ορίζεται το ισχύον για κάθε πιστωτικό ίδρυμα επιτόκιο για την ίδια κατηγορία δανείων.[…]».
III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
(23)
Στην απάντησή τους της 21ης Ιανουαρίου 2011, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι τόσο η επιδότηση επιτοκίου όσο και η εγγύηση του Δημοσίου για τα δάνεια θα πρέπει να αξιολογηθούν υπό το πρίσμα της Ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με το προσωρινό κοινοτικό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης με σκοπό να στηριχθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης (5) (εφεξής «προσωρινό πλαίσιο»). Πιο συγκεκριμένα, προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότι τα εν λόγω δάνεια χορηγήθηκαν κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης του 2008 και 2009 και ότι τα εν λόγω μέτρα είχαν ως στόχο να ξεπεραστεί αυτή η κρίση.
(24)
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν επίσης ότι, λόγω του μεγάλου αριθμού των τελικών δικαιούχων (μέλη συνεταιρισμών), το όφελος για κάθε δικαιούχο από το άτοκο δάνειο ήταν σε τόσο χαμηλό επίπεδο, ώστε να μην μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει στρεβλωτικές συνέπειες.
(25)
Τέλος, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι η υποχρέωση του κάθε δανειολήπτη να καταβάλλει σε ετήσια βάση το ασφάλιστρο του 2 %, όπως ορίζεται στην υπουργική απόφαση αριθ. 2/21304/0025/26.10.2010, αποκλείει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης.
(26)
Στην επιστολή τους της 1ης Δεκεμβρίου 2011, οι ελληνικές αρχές επαναλαμβάνουν πολλά από τα επιχειρήματα που προέβαλαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, σχετικά με την ανάγκη επιβολής των εν λόγω μέτρων, και σχετικά με τους λόγους για αυτό. Ισχυρίζονται επίσης ότι η έκδοση της υπουργικής απόφασης αριθ. 2/21304/0025/26.10.2010, καθώς και η εφαρμογή ενός επιτοκίου κατά την αναδιάρθρωση των χρεών (όπως ισχύει για κάθε πιστωτικό ίδρυμα για την ίδια κατηγορία δανείων), αφαιρεί κάθε στοιχείο ενίσχυσης όσον αφορά την επιδότηση επιτοκίου. Προσθέτουν δε ότι κατά την περίοδο από το 2009 έως τις 28 Νοεμβρίου 2011 οι επιδοτήσεις επιτοκίου που χορηγήθηκαν από το κράτος ανήλθαν σε 7 762 113 ευρώ.
ΙV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
ΙV.1. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την έννοια τού άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης
(27)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(28)
Πριν αξιολογηθεί εάν το σχετικό μέτρο πληροί τους όρους του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, η Επιτροπή θα ήθελε να τονίσει ότι δύο πτυχές του μέτρου πρέπει να εξεταστούν με βάση τη διάταξη αυτή: α) η επιδότηση επιτοκίου και β) η εγγύηση του Δημοσίου.
ΙV.1.1. Επιδότηση επιτοκίου
(29)
Η επιδότηση επιτοκίου που χορηγήθηκε από το Ελληνικό Δημόσιο στους συνεταιρισμούς σύμφωνα με την υπουργική απόφαση αριθ. 56700/B.3033/8.12.2008, πληροί όλους τους όρους του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Η επιδότηση χορηγείται από το Ελληνικό Δημόσιο και παρέχει σαφές πλεονέκτημα, δεδομένου ότι στην πραγματικότητα το δάνειο είναι άτοκο. Οι άμεσοι δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι οι συνεταιρισμοί. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη ότι στόχος του Δημόσιου με τη χορήγηση των δανείων ήταν η αύξηση του εισοδήματος των ελλήνων γεωργών με την τεχνητή αύξηση της τιμής πώλησης των δημητριακών από τους παραγωγούς στους συνεταιρισμούς, οι γεωργοί (παραγωγοί) είναι οι έμμεσοι δικαιούχοι της ενίσχυσης. Τέλος, ο όρος της επιλεκτικότητας πληρούται επίσης, εφόσον οι δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι μόνο οι συνεταιρισμοί αυτοί και, τελικά, οι γεωργοί που αγόρασαν ή παρήγαγαν δημητριακά στην Ελλάδα το 2008. Η επιδότηση επιτοκίου χορηγήθηκε μέχρι την εφαρμογή της υπουργικής απόφασης αριθ. 2/21304/0025/26.10.2010 και την εκ νέου ρύθμιση των χρεών, με την οποία θεσπίστηκε ως επιτόκιο του δανείου της ρύθμισης το ισχύον για κάθε πιστωτικό ίδρυμα επιτόκιο για την ίδια κατηγορία δανείων.
(30)
Όσον αφορά τον όρο της μη στρέβλωσης του ανταγωνισμού, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, το γεγονός και μόνο ότι ενισχύεται η ανταγωνιστική θέση μιας επιχείρησης σε σύγκριση με άλλες ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, παρέχοντάς της οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο δεν θα μπορούσε να λάβει υπό κανονικές συνθήκες επιχειρηματικής δραστηριότητας, ενδέχεται να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό (6). Η ενίσχυση προς επιχείρηση φαίνεται να επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών σε περιπτώσεις που η εν λόγω επιχείρηση δραστηριοποιείται σε αγορά ανοικτή στο εμπόριο εντός της ΕΕ (7). Επιπλέον, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, δεν υπάρχει κατώτατο όριο ή ποσοστό κάτω από το οποίο μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν επηρεάζονται οι συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Το σχετικά χαμηλό ύψος της ενίσχυσης ή το σχετικά μικρό μέγεθος της αποδέκτριας επιχείρησης δεν αποκλείουν εκ των προτέρων το ενδεχόμενο να επηρεασθούν οι συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών (8). Υπάρχει σημαντικό εμπόριο εντός της ΕΕ στον τομέα των δημητριακών. Για τον λόγο αυτό, το παρόν μέτρο ενδέχεται να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(31)
Βάσει των ανωτέρω, προκύπτει ότι, όσον αφορά την επιδότηση επιτοκίου, πληρούνται όλοι οι όροι του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
ΙV.1.2. Εγγύηση του Δημοσίου
(32)
Με την υπουργική απόφαση αριθ. 2/88675/0025/9.12.2008, το Ελληνικό Δημόσιο αποφάσισε να χορηγήσει στους συνεταιρισμούς εγγύηση για τα δάνεια που συνήφθησαν με την Αγροτική Τράπεζα. Γενικά, τα κριτήρια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης εφαρμόζονται στις εγγυήσεις. Όπως αναφέρεται στο σημείο 2.1 της ανακοίνωσης της Επιτροπής για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις με τη μορφή εγγυήσεων (9) (εφεξής «ανακοίνωση για τις εγγυήσεις»), οι εγγυήσεις που χορηγούνται απευθείας από το Δημόσιο μπορεί, πράγματι, να αποτελούν κρατική ενίσχυση. Το πλεονέκτημα μιας κρατικής εγγύησης είναι ότι ο κίνδυνος που συνδέεται με την εγγύηση αναλαμβάνεται από το Δημόσιο. Κανονικά, η ανάληψη αυτού του κινδύνου πρέπει να ανταμείβεται με ενδεδειγμένη προμήθεια εγγύησης (σημείο 2.2 της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις). Όταν το Δημόσιο δεν απαιτεί την καταβολή αυτής της προμήθειας, τότε όχι μόνο παρέχεται πλεονέκτημα στην επιχείρηση στην οποία χορηγείται η κρατική εγγύηση, αλλά δαπανώνται και κρατικοί πόροι. Συνεπώς, η εγγύηση στην περίπτωση αυτή καταβάλλεται από κρατικούς πόρους. Στην ανακοίνωση για τις εγγυήσεις διευκρινίζεται επίσης ότι, ακόμη και εάν προκύψει ότι δεν έχουν ποτέ πραγματοποιηθεί πληρωμές από το Δημόσιο στο πλαίσιο εγγύησης, μπορεί εντούτοις να πρόκειται για κρατική εγγύηση.
(33)
Το πλεονέκτημα που χορηγείται στις ΕΑΣ και, τελικά, στους γεωργούς από την εγγύηση είναι σαφές: οι δανειολήπτες δεν ήταν υποχρεωμένοι, τουλάχιστον έως την 30ή Μαρτίου 2011 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 22) να καταβάλουν την ενδεδειγμένη προμήθεια εγγύησης η οποία κανονικά θα έπρεπε να καταβάλλεται για την ανάληψη του κινδύνου. Επίσης, σε σύγκριση με μια κατάσταση χωρίς εγγύηση, η κρατική εγγύηση παρέχει τη δυνατότητα στους δανειολήπτες να εξασφαλίσουν ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης για ένα δάνειο από εκείνους που συνήθως ισχύουν στις κεφαλαιαγορές. Στο σημείο 3.4 της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις περιλαμβάνεται κατάλογος όλων των προϋποθέσεων που πρέπει να πληρούνται ώστε ένα καθεστώς κρατικής εγγύησης να μη θεωρείται ότι περιέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης. Είναι σαφές ότι το υπό εξέταση μέτρο δεν πληροί όλες τις εν λόγω προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, τουλάχιστον δύο από τις προϋποθέσεις φαίνεται ότι δεν πληρούνται στην προκειμένη περίπτωση. Η σχετική εγγύηση καλύπτει ποσοστό μεγαλύτερο του 80 % των δανείων και το υπό εξέταση μέτρο φαίνεται ότι δεν αποκλείει τους δανειολήπτες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
(34)
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 29, οι άμεσοι δικαιούχοι της ενίσχυσης αυτής είναι οι συνεταιρισμοί. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη ότι στόχος του ελληνικού Δημόσιου με τη χορήγηση των δανείων ήταν η αύξηση του εισοδήματος των ελλήνων γεωργών, με την τεχνητή αύξηση της τιμής πώλησης των δημητριακών από τους παραγωγούς στους συνεταιρισμούς, οι γεωργοί (παραγωγοί) είναι οι έμμεσοι δικαιούχοι της ενίσχυσης. Ο όρος της επιλεκτικότητας τηρείται επίσης, εφόσον οι δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι μόνο οι συνεταιρισμοί αυτοί και οι γεωργοί που αγόρασαν ή παρήγαγαν δημητριακά στην Ελλάδα το 2008.
(35)
Όσον αφορά τους όρους για τη στρέβλωση του ανταγωνισμού και τις επιπτώσεις στο εμπόριο, ισχύουν όσα αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 30.
(36)
Τέλος, οι ελληνικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι το ενέχυρο που παρέχεται από τις ΕΑΣ στο Δημόσιο, όπως προβλέπεται από τη δανειακή σύμβαση, δείχνει ότι δεν υπάρχει κρατική ενίσχυση. Ωστόσο, όπως η Επιτροπή έκρινε στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, κάτι τέτοιο δεν ισχύει για τους ακόλουθους λόγους: α) Πρώτον, εάν οι συνεταιρισμοί δεν εξοφλήσουν τα δάνεια, επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Δημοσίου εάν θα κάνει χρήση των δικαιωμάτων που του παρέχονται από τη σύμβαση παροχής ενεχύρου. β) Δεύτερον, προκύπτει ότι το ενέχυρο δεν διασφαλίζει το πλήρες ποσό του δανείου, διότι η τιμή που καταβλήθηκε από τις ΕΑΣ στους γεωργούς για την αγορά δημητριακών (η οποία θα έπρεπε κανονικά να είναι ίση προς το ποσό του δανείου) είναι υψηλότερη από την τιμή της αγοράς.
(37)
Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι αυτά τα ενέχυρα έχουν καταργηθεί με την έκδοση της υπουργικής απόφασης αριθ. 2/21304/0025/26.10.2010. Όπως προαναφέρθηκε στην αιτιολογική σκέψη 22, αυτά αντικαταστάθηκαν από την προμήθεια ασφάλειας 2 %, με την πρώτη δόση που οφείλεται στις 30 Μαρτίου 2011. Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν στην επιστολή της 7ης Ιουνίου 2011 ότι, σύμφωνα με την ανακοίνωση για τις εγγυήσεις, η παροχή αυτής της προμήθειας ασφάλειας αποτελεί «ασφαλή λιμένα» για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις με ικανότητα εξόφλησης που μπορεί να επηρεαστεί από δυσμενείς συνθήκες. Αυτό το επιχείρημα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό για τους λόγους που αναπτύσσονται στις αιτιολογικές σκέψεις 38, 39 και 40.
(38)
Πρώτον, η πρόβλεψη για την προμήθεια ασφάλειας 2 % συστάθηκε μόλις τον Οκτώβριο του 2010 και αφορά μόνο τις εκκρεμείς οφειλές τον Σεπτέμβριο του 2010. Ακόμη και αν δεχθεί κανείς ότι η προμήθεια ασφάλειας αυτή αφαιρεί οποιοδήποτε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης (quod non), η κρατική εγγύηση θα εξακολουθούσε να συνιστά κρατική ενίσχυση μέχρι τη χρονική αυτή στιγμή.
(39)
Δεύτερον, φαίνεται από τη διατύπωση της υπουργικής απόφασης αριθ. 2/21304/0025/26.10.2010 ότι οι ΕΑΣ έχουν τη δυνατότητα, και όχι την υποχρέωση να κάνουν χρήση της σχετικής διάταξης (βλέπε αιτιολογική σκέψη 22). Οι ελληνικές αρχές επισήμαναν εν προκειμένω ότι, στην πραγματικότητα, οι δανειολήπτες υποχρεούνται να κάνουν χρήση της διάταξης αυτής, διότι, όπως ορίζεται στο άρθρο 13 της δανειακής σύμβασης, αν δεν εξοφλήσουν το δάνειο μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2009, η οφειλή καθίσταται απαιτητή από το κράτος σε τρεις μήνες, το οποίο με τη σειρά του θα στραφεί εναντίον του δανειολήπτη με μέτρα διοικητικής εκτέλεσης. Ωστόσο, και αυτό το επιχείρημα δεν μπορεί να γίνει δεκτό: εάν το κράτος αποπληρώσει τα οφειλόμενα ποσά, τότε δεν είναι βέβαιο ότι θα στραφεί εναντίον του αρχικού οφειλέτη για να ανακτήσει τα σχετικά ποσά, θα έχει πάντα τη διακριτική ευχέρεια να μην το πράξει.
(40)
Τέλος, φαίνεται ότι η παροχή της προμήθειας ασφάλειας του 2 % δεν είναι από μόνη της ένα στοιχείο που, σύμφωνα με την ανακοίνωση για τις εγγυήσεις, αποκλείει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης, όπως υποστηρίζεται από τις ελληνικές αρχές. Ακόμα και αν αποδεχτούμε πως όλοι οι δικαιούχοι του μέτρου είναι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως υποστήριξαν οι ελληνικές αρχές, το σχετικό σημείο της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις που εφαρμόζεται είναι το σημείο 3.5. Σε αυτό το σημείο, η ανακοίνωση εξηγεί ότι, προκειμένου μια εγγύηση που χορηγείται βάσει καθεστώτος που προβλέπει ενιαία προμήθεια να θεωρηθεί ότι δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, πρέπει να πληρούνται όλες οι άλλες προϋποθέσεις που ορίζονται στο σημείο 3.4 στοιχεία α), β), γ), ε), στ) και ζ). Όπως διευκρινίστηκε ήδη στην αιτιολογική σκέψη 33, οι εν λόγω προϋποθέσεις δεν πληρούνται στην υπό κρίση υπόθεση: η εν λόγω εγγύηση καλύπτει ποσοστό μεγαλύτερο του 80 % των δανείων και το μέτρο φαίνεται ότι δεν αποκλείει τους δανειολήπτες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
(41)
Βάσει των ανωτέρω, όσον αφορά την κρατική εγγύηση για τα δάνεια, πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 1.
ΙV.2. Συμβατότητα της ενίσχυσης
ΙV.2.1. Γενικές παρατηρήσεις
(42)
Η Συνθήκη προβλέπει ορισμένες παρεκκλίσεις από τη γενική αρχή του ασυμβίβαστου των κρατικών ενισχύσεων με την εσωτερική αγορά που διατυπώνεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Κάποιες από τις εν λόγω παρεκκλίσεις προφανώς δεν εφαρμόζονται στην προκειμένη περίπτωση. Πρόκειται ιδίως για αυτές που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 2, οι οποίες αφορούν ενισχύσεις κοινωνικού χαρακτήρα, ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες και ενισχύσεις που συνδέονται με την επανένωση της Γερμανίας.
(43)
Το ίδιο ισχύει για τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχεία α), β) και δ) της Συνθήκης, δεδομένου ότι οι επίμαχες ενισχύσεις δεν προορίζονταν ούτε για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση, ούτε για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, ούτε ή για την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.
(44)
Συνεπώς, η μόνη εφαρμόσιμη παρέκκλιση στην προκειμένη περίπτωση είναι αυτή που προβλέπεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης, σύμφωνα με την οποία μπορούν να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά οι ενισχύσεις που προορίζονται για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον. Προκειμένου να υπαχθούν στην παρέκκλιση αυτή, οι ενισχύσεις πρέπει να είναι συμβατές προς τους κανόνες της Ένωσης που εφαρμόζονται στις κρατικές ενισχύσεις. Στον τομέα της γεωργίας, οι κανόνες αυτοί διατυπώνονται στις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας και δασοκομίας 2007-2013 (10) (εφεξής «κατευθυντήριες γραμμές»).
(45)
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, το υπό εξέταση μέτρο προοριζόταν να αντιμετωπίσει την κατάσταση που προκλήθηκε από την υπερπαραγωγή δημητριακών στην Ελλάδα κατά το 2008. Ειδικότερα, οι ελληνικές αρχές παραδέχονται στην επιστολή της 19ης Μαρτίου 2010 ότι ένας από τους στόχους του μέτρου ήταν «η διασφάλιση ελάχιστου εισοδήματος για τους παραγωγούς».
(46)
Επιπλέον, εφόσον τα δάνεια των 150 εκατ. ευρώ προορίζονταν για την αγορά από τις ΕΑΣ των δημητριακών των μελών τους (υπουργική απόφαση αριθ. 8264 της 9ης Δεκεμβρίου 2008), η ενίσχυση φαίνεται ότι χορηγήθηκε με βάση τις παραχθείσες ποσότητες.
(47)
Το είδος της ενίσχυσης που χορήγησε η Ελλάδα δεν ρυθμίζεται στις κατευθυντήριες γραμμές ή από άλλους σχετικούς κανόνες της Ένωσης, και ούτε οι ελληνικές αρχές ισχυρίστηκαν το αντίθετο. Ως εκ τούτου, προκύπτει ότι η ενίσχυση αυτή αποτελεί ενίσχυση λειτουργίας η οποία προοριζόταν για την αύξηση του εισοδήματος των γεωργών με τεχνητή αύξηση των τιμών των δημητριακών. Τέτοιου είδους παρεμβάσεις απαγορεύονται ρητά από τη νομοθεσία της Ένωσης περί κρατικών ενισχύσεων.
(48)
Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι, όπως προκύπτει από τη νομολογία των αρμόδιων δικαιοδοτικών οργάνων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι ενισχύσεις λειτουργίας, δηλαδή οι ενισχύσεις που αποβλέπουν στο να απαλλάξουν μια επιχείρηση από τις δαπάνες στις οποίες θα έπρεπε η ίδια να υποβληθεί στο πλαίσιο της τρέχουσας διαχείρισης των δραστηριοτήτων της, νοθεύουν, καταρχήν, τον ανταγωνισμό στον βαθμό που, αφενός, δεν διευκολύνουν την «ανάπτυξη» κανενός οικονομικού τομέα και, αφετέρου, παρέχουν στον δικαιούχο τεχνητή χρηματοδοτική στήριξη η οποία νοθεύει σε διαρκή βάση των ανταγωνισμό και επηρεάζει το εμπόριο σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον.
(49)
Ειδικότερα, οι αγορές των γεωργικών προϊόντων ρυθμίζονται στην Ένωση με εξαντλητικό τρόπο μέσω κοινών οργανώσεων αγοράς (ΚΟΑ). Καθήκον των ΚΟΑ είναι, μεταξύ άλλων, να διασφαλίζουν τον θεμιτό ανταγωνισμό μεταξύ των παραγόντων του οικείου κλάδου εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα μέτρα στήριξης της αγοράς όπως αυτά που θέσπισε και χρηματοδότησε η Ελλάδα φαίνεται ότι δεν είναι σύμφωνα με τους στόχους της ΚΟΑ σιτηρών και ενδέχεται να διαταράξουν σοβαρά τη λειτουργία της.
(50)
Όπως υπογράμμισε επανειλημμένως το Δικαστήριο (11), κάθε παρέμβαση κράτους μέλους στους μηχανισμούς της αγοράς, με εξαίρεση εκείνες που προβλέπονται ρητά από κανονισμό της Ένωσης, μπορεί να προκαλέσει παρεμβάσεις στη λειτουργία των κοινών οργανώσεων αγοράς και να δημιουργήσει αδικαιολόγητα πλεονεκτήματα για ορισμένες οικονομικές ομάδες στην Ένωση. Ειδικότερα, στην πιο πρόσφατη νομολογία του (12), το Δικαστήριο υπενθύμισε ακόμη μία φορά ότι, στους τομείς που διέπονται από κοινή οργάνωση των αγορών, και κατά μείζονα λόγο όταν η οργάνωση αυτή στηρίζεται σε κοινό καθεστώς τιμών, τα κράτη μέλη δεν δύνανται πλέον να επεμβαίνουν, με εθνικές διατάξεις που θεσπίζονται μονομερώς, στον μηχανισμό διαμορφώσεως των τιμών ο οποίος διέπεται, στο ίδιο στάδιο παραγωγής, από την κοινή οργάνωση των αγορών.
(51)
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι εθνικοί μηχανισμοί ενισχύσεων των τιμών, όπως αυτοί που εξετάζονται στην προκειμένη περίπτωση, θίγουν το κοινό καθεστώς των τιμών και γενικότερα τον σκοπό των μηχανισμών που δημιουργήθηκαν από τους κανονισμούς της Ένωσης για την κοινή οργάνωση αγορών, ακόμη και όταν αντικείμενό τους είναι η στήριξη του εισοδήματος των γεωργών.
(52)
Τέλος, η Επιτροπή εξέτασε επίσης εάν η ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί συμβατή σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής - Κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (13). Ωστόσο, ακόμη και αν ο δικαιούχος ήταν κατά τη στιγμή της χορήγησης της ενίσχυσης προβληματική επιχείρηση, κατά την έννοια του τμήματος 2 των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών (πράγμα το οποίο δεν είναι σαφές), οι ελληνικές αρχές δεν παρείχαν καμία ένδειξη ότι στις εξεταζόμενες περιπτώσεις συντρέχουν οι πολυάριθμοι όροι των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, οι οποίοι, ενδεχομένως, να μπορούν να δικαιολογήσουν τη χορήγηση της ενίσχυσης σε συγκεκριμένο δικαιούχο.
IV.2.2. Προσωρινό πλαίσιο
(53)
Προκειμένου να δικαιολογήσουν τη χορήγηση των ενισχύσεων, οι ελληνικές αρχές προβάλλουν την οικονομική κρίση και την έλλειψη πρόσβασης των συνεταιρισμών σε χρηματοδότηση. Το 2009 η Επιτροπή, αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα της οικονομικής κρίσης, ενέκρινε το λεγόμενο «προσωρινό πλαίσιο» (14), που κηρύσσει συμβατή με την εσωτερική αγορά ενισχύσεις οι οποίες στην περίπτωση των παραγωγών της πρωτογενούς γεωργικής παραγωγής μπορεί να φθάσουν τα 15 000 ευρώ.
(54)
Στην επιστολή τους της 21ης Ιανουαρίου 2011, οι ελληνικές αρχές υποστηρίζουν ότι τόσο η επιδότηση επιτοκίου όσο και η εγγύηση του Δημοσίου για τα δάνεια καλύπτονται από τις διατάξεις του προσωρινού πλαισίου. Πιο συγκεκριμένα, προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότι τα εν λόγω δάνεια είχαν χορηγηθεί κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης του 2008 και 2009, και ότι τα εν λόγω μέτρα είχαν ως στόχο να ξεπεραστεί αυτή η κρίση. Πρόσθεσαν ότι λόγω του μεγάλου αριθμού των τελικών δικαιούχων (μέλη συνεταιρισμών), το όφελος για κάθε δικαιούχο από το άτοκο δάνειο ήταν σε τόσο χαμηλό επίπεδο, ώστε δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι έχει στρεβλωτικές συνέπειες. Τέλος, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι σύμφωνα με το άρθρο 7 του προσωρινού πλαισίου, οι διατάξεις αυτού ισχύουν ακόμη και στις περιπτώσεις μη κοινοποιηθέντων καθεστώτων κρατικών ενισχύσεων.
(55)
Η Επιτροπή δεν μπορεί να κάνει αποδεκτά τα επιχειρήματα που προβάλλουν οι ελληνικές αρχές και απορρίπτει την εφαρμογή των διατάξεων του προσωρινού πλαισίου στην προκειμένη υπόθεση. Καταρχάς, το πεδίο εφαρμογής του προσωρινού πλαισίου επεκτάθηκε για να συμπεριλάβει την πρωτογενή γεωργική παραγωγή μόνο στις 31 Οκτωβρίου 2009 (15). Ως εκ τούτου, τα μέτρα κρατικών ενισχύσεων που εγκρίθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος της εν λόγω επέκτασης δεν μπορούν να καλυφθούν από το προσωρινό πλαίσιο. Εν προκειμένω, το άρθρο 1 της υπουργικής απόφασης αριθ. 56700/B.3033/8.12.2008 αναφέρει ότι οι επιδότηση επιτοκίου αφορά δάνεια που είτε είχαν χορηγηθεί το 2008 ή που θα χορηγούνταν εντός του ιδίου έτους. Ως εκ τούτου, τα εν λόγω δάνεια, και, κατά συνέπεια, η κρατική ενίσχυση, έχουν χορηγηθεί πριν από τις 31 Οκτωβρίου 2009.
(56)
Δεύτερον, η Επιτροπή σημειώνει ότι τα συγκεκριμένα μέτρα δεν πληρούν την προϋπόθεση που ορίζεται στο προσωρινό πλαίσιο, σύμφωνα με την οποία, για να θεωρηθεί μια τέτοια ενίσχυση συμβιβάσιμη, πρέπει να εφαρμόζεται σε ολόκληρο τον γεωργικό τομέα, και όχι σε έναν συγκεκριμένο τομέα προϊόντων, όπως στον τομέα των σιτηρών στην προκειμένη περίπτωση.
V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(57)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Ελλάδα έθεσε παράνομα σε εφαρμογή το υπό εξέταση μέτρο ενίσχυσης κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Δεδομένου του ότι η ενίσχυση δεν συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά, η Ελλάδα πρέπει να θέσει τέλος στο μέτρο και να ανακτήσει από τους δικαιούχους τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν.
(58)
Οι ατομικές ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει του υπό εξέταση μέτρου δεν συνιστούν ενίσχυση εάν, κατά τον χρόνο χορήγησής τους, πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζει κανονισμός που θεσπίστηκε δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 του Συμβουλίου, της 7ης Μαΐου 1998, για την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σε ορισμένες κατηγορίες οριζόντιων κρατικών ενισχύσεων (16), και που ισχύει κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης.
(59)
Οι ατομικές ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει του υπό εξέταση μέτρου και οι οποίες, κατά τον χρόνο χορήγησής τους, πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζει κανονισμός που θεσπίστηκε δυνάμει του άρθρου 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 ή στο πλαίσιο άλλου εγκεκριμένου καθεστώτος ενισχύσεων είναι συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά μέχρι του ανώτατου ορίου των εντάσεων ενίσχυσης που ισχύουν για το συγκεκριμένο είδος ενισχύσεων,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Το μέτρο υπέρ των παραγωγών δημητριακών και των αγροτικών συνεταιρισμών που συγκεντρώνουν δημητριακά το οποίο θεσπίστηκε δυνάμει των υπουργικών αποφάσεων αριθ. 56700/Β.3033/8.12.2008 και αριθ. 2/88675/0025/9.2.2008 υπό μορφή δανείου με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου και επιδότηση επιτοκίου αποτελεί κρατική ενίσχυση. Η εν λόγω κρατική ενίσχυση, η οποία χορηγήθηκε παράνομα από την Ελλάδα, κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 2
Οι ατομικές ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει του μέτρου που αναφέρεται στο άρθρο 1 δεν συνιστούν ενίσχυση εάν, κατά τον χρόνο χορήγησής τους, πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζει κανονισμός που θεσπίστηκε δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98, ο οποίος ισχύει κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης.
Άρθρο 3
Οι ατομικές ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει του μέτρου που αναφέρεται στο άρθρο 1 και οι οποίες, κατά τον χρόνο χορήγησής τους, πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζει κανονισμός που θεσπίστηκε δυνάμει του άρθρου 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 994/98 ή στο πλαίσιο άλλου εγκεκριμένου καθεστώτος ενισχύσεων είναι συμβατές με την εσωτερική αγορά μέχρι του ανώτατου ορίου των εντάσεων ενίσχυσης που ισχύουν για το συγκεκριμένο είδος ενισχύσεων.
Άρθρο 4
1. Η Ελλάδα οφείλει να ανακτήσει από τους δικαιούχους την ασυμβίβαστη ενίσχυση που χορηγήθηκε βάσει του μέτρου που αναφέρεται στο άρθρο 1.
2. Τα ανακτώμενα ποσά περιλαμβάνουν τόκους παραγόμενους από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση των δικαιούχων μέχρι τον χρόνο της πραγματικής τους ανάκτησης.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής (17).
4. Η Ελλάδα ακυρώνει κάθε εκκρεμούσα πληρωμή δυνάμει του ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 1 από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 5
1. Η ανάκτηση των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν βάσει του μέτρου που αναφέρεται στο άρθρο 1 είναι άμεση και πραγματική.
2. Η Ελλάδα διασφαλίζει την εκτέλεση της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησής της.
Άρθρο 6
1. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Ελλάδα υποβάλλει στην Επιτροπή τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
τον κατάλογο των δικαιούχων που έλαβαν ενισχύσεις βάσει του μέτρου που αναφέρεται στο άρθρο 1 και το συνολικό ποσό των ενισχύσεων που εισέπραξε καθένας από αυτούς·
β)
το συνολικό ποσό (αρχικό κεφάλαιο και τόκους ανάκτησης) που θα πρέπει να ανακτηθεί από κάθε δικαιούχο·
γ)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχει ήδη λάβει ή προγραμματίσει ώστε να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση·
δ)
έγγραφα που αποδεικνύουν ότι έχουν κληθεί οι δικαιούχοι να επιστρέψουν την ενίσχυση.
2. Η Ελλάδα τηρεί ενήμερη την Επιτροπή σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που ελήφθησαν για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης μέχρι να ολοκληρωθεί η ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 1. Υποβάλλει αμέσως, μετά από απλή αίτηση της Επιτροπής, πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή προγραμματίσει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση. Παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά των ενισχύσεων και των τόκων που έχουν ήδη ανακτηθεί από τους δικαιούχους.
Άρθρο 7
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 25 Ιανουαρίου 2012.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 25. ledna 2012
o podpoře poskytnuté Řeckem pěstitelům obilovin a zemědělským družstvům působícím v odvětví obilovin
č. SA 27354 (C 36/10) (ex NN 3/10, ex CP 11/09)
(oznámeno pod číslem K(2011) 9335)
(Pouze řecké znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/320/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co v souladu s čl. 108 odst. 2 prvním pododstavcem Smlouvy (1) vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek, a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Dne 18. listopadu 2008 obdržela Komise e-mailem informace týkající se údajné podpory poskytnuté řeckým státem pěstitelům obilovin a sdružením zemědělských družstev působících v odvětví obilovin. Údajná podpora spočívala v poskytování bezúročných úvěrů. Dopisem ze dne 21. listopadu 2008 požádala Komise řecké orgány o poskytnutí informací týkajících se uvedené podpory.
(2)
Dopisem ze dne 24. listopadu 2008 požádala Komise stěžovatele, aby předložil vyplněný formulář stížnosti. Tento formulář obdržela Komise dne 8. ledna 2009.
(3)
Poté, co Komise obdržela tento formulář stížnosti, avšak neobdržela žádnou odpověď od řeckých orgánů na svůj dopis ze dne 21. listopadu 2008, zaslala jim dne 23. ledna 2009 druhý dopis, v němž požádala o informace týkající se dotčeného opatření. Jelikož ve stanovené lhůtě neobdržela Komise na tento dopis odpověď, zaslala dne 24. března 2009 řeckým orgánům upomínku.
(4)
Dne 14. května 2009 zaslaly řecké orgány Komisi dopis, v němž bylo uvedeno jen velmi málo informací o podpoře, která byla předmětem stížnosti. V návaznosti na tento dopis zaslala Komise řeckým orgánům dne 11. června 2009 druhou žádost o informace s podrobnějšími dotazy týkajícími se údajné státní podpory.
(5)
Dne 20. července 2009 požádaly řecké orgány o prodloužení lhůty pro poskytnutí příslušných informací, a to do 30. srpna 2009. Dopisem ze dne 23. července 2009 vyjádřila Komise s tímto prodloužením lhůty svůj souhlas. E-mailem ze dne 1. září 2009 požádaly řecké orgány o další prodloužení lhůty o jeden měsíc. Dopisem ze dne 14. září prodloužila Komise tuto lhůtu podruhé, a sice do 30. září 2009.
(6)
Jelikož více než dva měsíce po vypršení stanovené lhůty Komise neobdržela žádnou odpověď, zaslala řeckým orgánům dne 1. prosince 2009 upomínku a poskytla jim další jeden měsíc na dodání příslušných informací. V této upomínce upozornila Komise řecké orgány na skutečnost, že pokud nezašlou Komisi odpověď v předepsané lhůtě, Komise si poskytnutí informací vyžádá (prostřednictvím „příkazu k poskytnutí informací“) podle čl. 10 odst. 3 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (2) (3). Kromě toho byla dne 26. ledna 2010 věc zanesena do registru neoznámených podpor pod číslem NN 3/10.
(7)
Ve lhůtě stanovené Komisí neposkytly řecké orgány žádné informace. Proto přijala Komise dne 10. března 2010 rozhodnutí podle čl. 10 odst. 3 nařízení (ES) č. 659/1999, v němž požaduje po řeckých orgánech, aby požadované informace poskytly.
(8)
Řecké orgány odpověděly dne 19. března 2010. Ve své odpovědi tvrdily, že odpověděly Komisi na její dopis ze dne 1. prosince 2009 dopisem ze dne 9. února 2010. Ve svém dopise ze dne 17. května 2010 zaslala Komise řeckým orgánům určité doplňující dotazy. Požádala je rovněž o to, aby poskytly důkaz o údajném odeslání svého dopisu Komisi dne 9. února 2010. Mezitím Komise obdržela od stěžovatele další informace o dotčené podpoře. Proto dne 18. června 2010 zaslala řeckým orgánům další dopis, aby jim poskytla příležitost vyjádřit k těmto novým informacím své připomínky. Řecké orgány odpověděly na dopis ze dne 17. května 2010, ale neposkytly žádný důkaz o odeslání svého dopisu ze dne 9. února 2010. Dne 30. září 2010 odpověděly řecké orgány rovněž na dopis Komise ze dne 18. června 2010.
(9)
Dopisem ze dne 15. prosince 2010 informovala Komise Řecko o svém rozhodnutí zahájit postup podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy, který se týká dotčené podpory. V dopise ze dne 21. ledna 2011 zaslaly řecké orgány své připomínky k rozhodnutí Komise ze dne 15. prosince 2010. Komise zaslala řeckým orgánům další dotazy v dopise ze dne 5. května 2011, na který řecké orgány odpověděly dne 6. června 2011.
(10)
Rozhodnutí Komise o zahájení uvedeného postupu bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (4). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby vyjádřily své připomínky k dotčenému opatření. Komise obdržela připomínky od jedné zúčastněné strany, která tvrdila, že dotčená opatření jsou protiprávní. O těchto připomínkách byly řecké orgány informovány a své připomínky poskytly v dopise ze dne 1. prosince 2011.
II. PODROBNÝ POPIS PODPORY
ΙΙ.1. Stížnost
(11)
Dne 18. listopadu 2008 obdržela Komise e-mailem informace týkající se údajné podpory poskytnuté řeckým státem pěstitelům obilovin a sdružením zemědělských družstev. Podle této stížnosti spočívala podpora v poskytování bezúročných úvěrů ve výši 150 milionů EUR sdružením zemědělských družstev působícím v odvětví obilovin.
II.2. Souvislosti
(12)
Na základě informací poskytnutých řeckými orgány oseli řečtí zemědělci během roku 2008 o 60 000 hektarů (600 000„stremma“) kukuřice více než v předchozím roce. Důsledkem byla značná nadprodukce kukuřice a následný pokles cen. Totéž se stalo s pšenicí. Vzhledem k této situaci a v důsledku hospodářské krize rozhodla řecká vláda poskytnout podporu řeckým producentům.
(13)
Podle řeckých orgánů byla podpora poskytnuta organizacím producentů, tj. sdružením zemědělských družstev (dále jen „sdružení“). Tato sdružení neměla dostatečné finanční prostředky k tomu, aby podpořila příjmy zemědělců, ani neměla kvůli finanční krizi přístup na finanční trhy za účelem získání úvěrů. Řecké orgány dále tvrdily, že kdyby v průběhu zimy 2008 družstva prodala toto množství shromážděných obilovin, došlo by k významnému poklesu cen a producenti by utrpěli citelné ztráty. Aby tedy řecká vláda zabránila poklesu cen obilovin a zajistila zemědělcům minimální příjem, rozhodla se poskytnout sdružením a nepřímo tedy i zemědělcům (kteří svou produkci odevzdali družstvům) podporu v podobě státem zaručeného úvěru s úrokovým příspěvkem. Podle řeckých orgánů byl tento úvěr poskytnut sdružením, aby byl postoupen producentům za množství obilovin nakoupených nebo obdržených sdruženími v roce 2008. Kvůli vleklé krizi na trhu s obilovinami prodloužily řecké orgány lhůtu pro splacení úvěrů do 30. září 2010.
ΙΙ.3. Opatření
(14)
Řecké orgány přijaly řadu rozhodnutí, kterými tato podpora nabyla účinku.
(15)
V rozhodnutí řeckého ministra hospodářských věcí a financí č. 56700/B.3033 ze dne 8. prosince 2008 se mimo jiné stanoví:
„Článek 1 Schvaluje se úrokový příspěvek pro úvěry, které byly nebo budou poskytnuty v roce 2008 finančními institucemi sdružením zemědělských družstev a družstvům zemědělské prvovýroby v Řecku, aby byly použity na platby producentům za množství obilovin nakoupených nebo obdržených v roce 2008. Uvedené úvěry budou subvencovány od data, kdy budou poskytnuty. […]
Článek 3 Doba trvání dotčených úvěrů začne dnem jejich poskytnutí a skončí dnem jejich splacení, nejpozději však 30. září 2009. […]“
(16)
V rozhodnutí řeckého ministra hospodářských věcí a financí č. 2/88675/0025 ze dne 9. prosince 2008 se mimo jiné stanoví:
„1)
Řecký stát poskytne 100 % záruku pro zajištění úvěrů, které poskytnou finanční instituce sdružením zemědělských družstev a družstvům zemědělské prvovýroby v Řecku, aby byly použity na platby producentům za množství obilovin nakoupených nebo obdržených v roce 2008, v souladu s ustanoveními zákona č. 2322/1995. Na úvěry poskytnuté finančními institucemi sdružením zemědělských družstev a družstvům zemědělské prvovýroby v roce 2008 na nákup obilí se vztahují ustanovení tohoto rozhodnutí s platností od data poskytnutí úvěru. Celková výše úvěrů, které byly nebo budou poskytnuty, nepřesáhne 150 milionů EUR. […]
3)
[…] V případě neuhrazení nesplacené části úvěru k datu splatnosti se tato částka stane splatnou a vymahatelnou. Aby byly bankám zaručené pohledávky proplaceny státem, musí banky do tří měsíců od data splatnosti předložit podpůrnou dokumentaci uvedenou v rozhodnutí ministra hospodářských věcí a financí č. 2/478/0025/04.01.2006 (vládní věstník, řada II, č. 16/13.01.2006).[…]“
(17)
Na základě rozhodnutí ministra hospodářských věcí a financí č. 46825/B.2248 ze dne 29. září 2009 a č. 2/69591/0025 ze dne 2. října 2009 byla lhůta pro splacení úvěrů prodloužena do 30. září 2010.
(18)
V rozhodnutí ministra pro rozvoj venkova a výživu č. 8264 ze dne 9. prosince 2008 byla stanovena částka ve výši 150 milionů EUR pro 57 sdružení zemědělských družstev. V uvedeném rozhodnutí se rovněž odkazuje na rozhodnutí vládní komise ze dne 12. listopadu 2008 o poskytnutí úvěrů ve výši 150 milionů EUR pro sdružení zemědělských družstev a jejich členy.
(19)
V souladu s dopisem zaslaným řeckými orgány dne 19. března 2010 byly všechny dotčené úvěry (kromě jednoho) poskytnuty Řeckou zemědělskou bankou (dále jen „banka ATE“). Řecké orgány dodaly, že úrokový příspěvek a záruka, které byly poskytnuty státem v odvětví obilovin, byly nezbytným opatřením, aby se zabránilo poklesu cen v roce 2008, který byl způsoben nadprodukcí obilovin v Řecku. V tomto dopise vyjádřily řecké orgány stanovisko, že tuto malou úvěrovou úlevu poskytnutou státem nelze považovat za státní podporu, protože nenarušila ani neohrozila konkurenceschopnost a neměla vliv na obchod mezi členskými státy. Řecké orgány dále konstatovaly, že z dotčeného opatření vyplýval jen minimální prospěch pro jednotlivé producenty.
(20)
V souladu s článkem 1 úvěrové smlouvy mezi bankou ATE a sdruženími (dále jen „úvěrová smlouva“) má být úvěr poskytnutý bankou ATE použit dlužníkem pouze pro nákup nebo odběr obilovin vypěstovaných v roce 2008.
(21)
Pokud jde o podmínky poskytnutí tohoto úvěru, uvedly řecké orgány, že příslušná úroková sazba byla shodná se sazbou dvanáctiměsíčních řeckých státních dluhopisů (vydaných těsně před datem, kdy začal platit úrok) plus 30 %. Řecké orgány dále tvrdily, že úvěrová smlouva mezi bankou ATE a sdruženími obsahovala podmínku prokazující, že se nejedná o státní podporu. Uvedená podmínka zní: „Dlužník přijímá závazek, že před vyplacením úvěru podepíše s řeckým státem, zastoupeným pro tyto účely zmíněnou bankou, smlouvu o zajištění vztahující se na produkty, vedlejší produkty a jiné movité věci, které dlužník nakoupí za prostředky z tohoto úvěru, a na veškeré komodity, které jsou v jeho vlastnictví nebo pod jeho správou, na základě ustanovení zákona 2844/2000.“ Jinými slovy, zajištění poskytují sdružení státu (zastoupenému bankou ATE), pokud jde o produkty nakoupené sdruženími za prostředky z tohoto úvěru.
(22)
Náměstek ministra financí přijal dne 26. října 2010 rozhodnutí č. 2/21304/0025. V uvedeném rozhodnutí se stanoví:
„A.
Sdružení zemědělských družstev a družstva zemědělské prvovýroby v Řecku, kterým byly poskytnuty úvěry zaručené řeckým státem na základě rozhodnutí č. 2/88675/0025/9.12.2008 přijatého náměstkem ministra hospodářských věcí a financí, které je v současné době v platnosti, budou mít na základě zmíněného rozhodnutí možnost restrukturalizovat úvěry zaručené řeckým státem splatné ke dni 30. září 2010 tímto způsobem:
Celková doba trvání restrukturalizovaného úvěru se stanoví na pět let, úvěr je splatný v půlročních splátkách zahrnujících jistinu i úrok, přičemž první splátka je splatná dne 30. března 2011 a poslední dne 30. září 2015.
Kromě toho musí každý dlužník platit řeckému státu až do data splatnosti úvěru prémii ve výši 2 % aktuální nesplacené části úvěru. První platba bude učiněna společně s úhradou první splátky dne 30. března 2011.
Stávající zajištění obilovin ve prospěch řeckého státu se ruší.
Stanovená úroková sazba u restrukturalizovaného úvěru bude sazba používaná každou finanční institucí pro tutéž kategorii úvěrů. […]“
III. PŘIPOMÍNKY ZE STRANY ŘECKA
(23)
Ve své odpovědi ze dne 21. ledna 2011 řecké orgány uvedly, že na úrokový příspěvek i na státní záruku za úvěry je třeba pohlížet se zřetelem ke sdělení Komise o dočasném rámci Společenství pro opatření státní podpory zlepšující přístup k financování za současné finanční a hospodářské krize (5) (dále jen „dočasný rámec“). Řecké orgány zejména uvedly, že dotčené úvěry byly poskytovány v období finanční a hospodářské krize v letech 2008 a 2009 a sloužily k překonání krize.
(24)
Řecké orgány dále uvedly, že z důvodu velkého počtu konečných příjemců (členů družstev) byl prospěch z bezúročného úvěru pro jednotlivé příjemce tak malý, že jej nelze považovat za prospěch narušující hospodářskou soutěž.
(25)
Kromě toho řecké orgány uvedly, že povinnost každého dlužníka zaplatit prémii ve výši 2 % v souladu s ministerským rozhodnutím č. 2/21304/0025/26.10.2010 prokazuje, že se nejednalo o státní podporu.
(26)
Řecké orgány ve svém dopise ze dne 1. prosince 2011 zopakovaly řadu argumentů, které předložily během řízení a které se týkaly potřeby provést tato opatření a důvody, proč tato potřeba nastala. Rovněž tvrdily, že vydání ministerského rozhodnutí č. 2/21304/0025/26.10.2010 a uplatnění úrokové sazby na restrukturalizované úvěry (sazba používaná každou finanční institucí pro tutéž kategorii úvěrů) prokazuje, že úrokový příspěvek nepředstavuje podporu. Orgány rovněž dodaly, že v období od roku 2009 do 28. listopadu 2011 dosáhly úrokové příspěvky poskytnuté státem výše 7 762 113,00 EUR.
ΙV. POSOUZENÍ PODPORY
ΙV.1 Existence podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy
(27)
Na základě čl. 107 odst. 1 Smlouvy podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(28)
Před přistoupením k posouzení toho, zda dotčené opatření splňuje podmínky čl. 107 odst. 1 Smlouvy, by Komise chtěla poznamenat, že existují dva aspekty tohoto opatření, jež by měly být prozkoumány s ohledem na toto ustanovení, a sice: i) úrokový příspěvek a ii) státní záruka.
ΙV.1.1 Úrokový příspěvek
(29)
Úrokový příspěvek poskytnutý řeckým státem zmíněným družstvům na základě ministerského rozhodnutí č. 56700/B.3033/8.12.2008 splňuje všechny podmínky čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Tento příspěvek, který poskytuje řecký stát, poskytuje jednoznačnou výhodu, jelikož ve skutečnosti činí tento úvěr zcela bezúročným. Přímými příjemci této podpory jsou družstva. Avšak vzhledem k tomu, že záměrem státu při poskytování těchto úvěrů bylo zvýšit příjem řeckých zemědělců tím, že se uměle zvýší cena obilovin prodávaných zemědělci družstvům, jsou zemědělci (producenti) nepřímými příjemci této podpory. Kromě toho je splněna také podmínka selektivity, protože příjemci této podpory jsou pouze ta družstva a, v konečném důsledku, ti zemědělci, kteří nakupovali nebo pěstovali obiloviny v Řecku v roce 2008. Úrokový příspěvek byl poskytnut před uplatněním ministerského rozhodnutí č. 2/21304/0025/26.10.2010 a před restrukturalizací úvěrů, pro kterou bylo stanoveno, že úroková sazba použitelná na restrukturalizované úvěry bude sazba používaná každou finanční institucí pro tutéž kategorii úvěrů.
(30)
Pokud jde o podmínku narušení hospodářské soutěže, z judikatury Soudního dvora vyplývá, že už pouhý fakt, že se ve srovnání s jinými konkurenčními podniky posílí konkurenční postavení jednoho podniku v důsledku ekonomického zvýhodnění, kterého by jinak tento podnik v běžném podnikání nedosáhl, poukazuje na možné narušení soutěže (6). Podpora podniku může ovlivnit obchod mezi členskými státy, pokud podnik působí na trhu otevřeném obchodu v rámci Společenství (7). Kromě toho na základě judikatury Soudního dvora neexistuje žádný práh nebo procentní podíl, který by tvořil hranici, pod kterou lze obchod mezi členskými státy pokládat za neovlivněný. I poměrně malá výše podpory nebo poměrně malá velikost podniků a priori neznamená, že obchod mezi členskými státy nemůže být ovlivněn (8). Objem obchodu v odvětví obilovin je v rámci Společenství značný. Proto dotčené opatření může ovlivnit obchod mezi členskými státy.
(31)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem se zdá, že pokud jde o úrokový příspěvek, jsou splněny všechny podmínky čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
ΙV.1.2 Státní záruka
(32)
Na základě ministerského rozhodnutí č. 2/88675/0025/9.12.2008 řecký stát rozhodl, že družstvům poskytne svou záruku za úvěry sjednané s bankou ATE. Obecně se kritéria čl. 107 odst. 1 Smlouvy použijí i na záruky. Jak je uvedeno v bodě 2.1 sdělení Komise o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na státní podpory ve formě záruk (9) (dále jen „sdělení o zárukách“), záruky přímo poskytnuté státem mohou představovat státní podporu. Výhodu plynoucí ze státní záruky představuje skutečnost, že riziko spojené se zárukou nese stát. Za takové riziko by se obvykle měla zaplatit příslušná prémie (bod 2.2 sdělení o zárukách). Jestliže se stát této prémie vzdá, těží z toho podnik a ze státních zdrojů unikají prostředky. Záruka je tedy v tomto případě poskytnuta ze státních prostředků. Ve sdělení o zárukách je dále uvedeno, že i když se ukáže, že stát v rámci poskytnuté záruky nic nezaplatí, může se přesto jednat o státní podporu.
(33)
Výhoda, která ze záruky vyplynula pro sdružení a v konečném důsledku pro zemědělce, je zjevná: dlužníci nemuseli přinejmenším do 30. března 2011 (viz 22. bod odůvodnění) platit příslušné pojištění, které by za běžných okolností měli zaplatit za související riziko. Rovněž ve srovnání se situací bez záruky umožňuje tato státní záruka dlužníkům získat lepší finanční podmínky pro úvěry, než jsou podmínky běžně dostupné na finančních trzích. Bod 3.4 sdělení o zárukách stanoví seznam všech podmínek, které musí být splněny, aby systém státních záruk nebyl považován za státní podporu. Je zjevné, že zkoumané opatření všechny tyto dotčené podmínky nesplňuje. Například přinejmenším dvě z těchto podmínek v tomto případě zjevně nejsou splněny: dotčená záruka pokrývá více než 80 % úvěrů a zdá se, že zkoumaný systém povoluje poskytování záruk dlužníkům, kteří mají finanční potíže.
(34)
Jak je uvedeno v 29. bodě odůvodnění, přímými příjemci této podpory jsou družstva. Avšak vzhledem k tomu, že záměrem řeckého státu při poskytování těchto úvěrů bylo zvýšit příjem řeckých zemědělců tím, že se uměle zvýší cena obilovin prodávaných producenty družstvům, jsou nepřímými příjemci této podpory zemědělci (producenti). Je splněna také podmínka selektivity, protože příjemci této podpory jsou pouze ta družstva a ti zemědělci, kteří nakupovali nebo pěstovali obiloviny v Řecku v roce 2008.
(35)
Tatáž zjištění platí i pro podmínky týkající se narušení hospodářské soutěže a ovlivnění obchodu uvedené v 30. bodě odůvodnění.
(36)
Kromě toho řecké orgány tvrdily, že zajištění poskytnuté státu ze strany sdružení, jak je uvedeno v úvěrové smlouvě, prokazuje, že se nejedná o podporu. Avšak, jak uvedla Komise ve svém rozhodnutí o zahájení uvedeného postupu, tomu tak není, a to z těchto důvodů: a) Zaprvé, pokud družstva nesplatí své úvěry, bude záviset na uvážení státu, zda využije práv, která mu byla udělena na základě smluv o zajištění. b) Zadruhé se zdá, že zajištění nestačí na pokrytí celého úvěru, protože cena zaplacená sdruženími zemědělcům za nákup obilovin (která by měla být stejná jako výše úvěrů) je vyšší než tržní cena.
(37)
Je třeba rovněž poznamenat, že toto zajištění bylo ministerským rozhodnutím č. 2/21304/0025/26.10.2010 zrušeno. Jak je uvedeno ve 22. bodě odůvodnění, bylo toto zajištění nahrazeno 2 % prémií s platností ode dne první splátky splatné dne 30. března 2011. Řecké orgány ve svém dopise ze dne 7. června 2011 uvedly, že v souladu se sdělením o zárukách je ustanovení o prémii takzvaným „safe-harbour“ pro malé a střední podniky, jejichž platební schopnost může být ovlivněna nepříznivými podmínkami. Tento argument je z důvodů uvedených ve 38., 39. a 40. bodě odůvodnění nepřípustný.
(38)
Zaprvé ustanovení o 2 % prémii bylo přijato až v říjnu 2010 a týká se pouze částek nesplacených k září 2010. I kdybychom přijali (což se nestalo), že touto prémií byl odstraněn jakýkoli prvek státní podpory, státní záruka by až do uvedeného okamžiku představovala státní podporu.
(39)
Zadruhé, ze znění ministerského rozhodnutí č. 2/21304/0025/26.10.2010 vyplývá, že mají možnost, ale nikoli povinnost příslušného ustanovení využít (viz 22. bod odůvodnění). Řecké orgány v této souvislosti uvedly, že dlužníci ve skutečnosti museli uvedeného ustanovení využít, jelikož, jak je stanoveno v článku 13 úvěrové smlouvy, pokud úvěr nesplatí do 30. září 2009, se dlužná částka stane splatnou státem do tří měsíců, což si vyžádá přijetí administrativních donucovacích opatření proti dlužníkovi. Tento argument je rovněž nepřípustný: pokud stát dlužnou částku splatí, není jisté, že přijme opatření proti původnímu dlužníkovi za účelem získání příslušné částky, ale vždy se bude moci rozhodnout tak neučinit.
(40)
Kromě toho se zdá, že uvedená 2 % prémie sama o sobě není prvkem, který by na základě sdělení o zárukách dokazoval, že se nejedná o státní podporu, jak tvrdí řecké orgány. I kdybychom přijali předpoklad, že všichni příjemci uvedeného opatření byly malé a střední podniky, jak tvrdí řecké orgány, použil by se v tomto případě bod 3.5 sdělení o zárukách. V tomto bodě sdělení objasňuje, že aby záruka poskytnutá na základě systému, který používá paušální prémii, nebyla považována za představující státní podporu, musí být splněny všechny ostatní podmínky stanovené v bodě 3.4 písm. a), b), c), e), f) a g). Jak již bylo vysvětleno ve 33. bodě odůvodnění, tyto podmínky v tomto případě nejsou splněny: dotčená záruka pokrývá více než 80 % úvěrů a zdá se, že zkoumaný systém povoluje poskytování záruk dlužníkům, kteří mají finanční potíže.
(41)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem jsou, pokud jde o státní záruku uvedených úvěrů, splněny všechny podmínky čl. 107 odst. 1.
ΙV.2 Slučitelnost podpory
ΙV.2.1 Obecná zjištění
(42)
Smlouva připouští některé výjimky z obecné zásady neslučitelnosti státní podpory s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Některé z těchto výjimek se v tomto případě ze zjevných důvodů nepoužijí. Zejména se jedná o výjimky stanovené v čl. 107 odst. 2, které se vztahují na podporu sociální povahy, podporu určenou k náhradě škod způsobených přírodními pohromami a podporu týkající se sjednocení Německa.
(43)
Totéž platí pro výjimky stanovené v čl. 107 odst. 3 písm. a), b) a d) Smlouvy, vzhledem k tomu, že dotčená podpora nebyla určena pro pomoc hospodářskému rozvoji oblastí s mimořádně nízkou životní úrovní nebo s vysokou nezaměstnaností, ani pro projekty společného evropského zájmu, ani na pomoc kultuře a zachování kulturního dědictví.
(44)
Proto jediná odchylka, která by se v tomto případě mohla uplatnit, je odchylka stanovená v čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy, která stanoví, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být považovány podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem. Aby se na podporu tato odchylka vztahovala, musí být daná podpora v souladu s pravidly Unie pro státní podporu. V oblasti zemědělství jsou tato pravidla stanovena v pokynech Komise ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2007-2013 (10) (dále jen „zemědělské pokyny“).
(45)
Na základě informací, které má Komise k dispozici, bylo cílem dotčeného opatření řešit situaci způsobenou přebytkem obilovin vypěstovaných v Řecku v roce 2008. Konkrétně uvedly řecké orgány ve svém dopise ze dne 19. března 2010, že jedním z důvodů pro toto opatření bylo „zajistit producentům minimální příjem“.
(46)
Kromě toho se zdá, že jelikož byly úvěry ve výši 150 milionů EUR určeny pro sdružení na nákup obilovin vypěstovaných jejich členy (viz ministerské rozhodnutí č. 8264 ze dne 9. prosince 2008), byla tato podpora poskytnuta na základě vypěstovaných množství.
(47)
Tento druh podpory, kterou Řecko poskytlo, není stanoven v zemědělských pokynech ani v jiných pravidlech Unie týkajících se této oblasti a řecké orgány netvrdí opak. Proto se zdá, že tato podpora představovala provozní podporu, jejímž účelem bylo zvýšit příjem zemědělců umělým zvýšením cen obilovin. Zásahy tohoto druhu jsou podle právních předpisů Unie týkajících se státní podpory přísně zakázány.
(48)
Je třeba uvést, že na základě judikatury příslušných útvarů Soudního dvora Evropské unie provozní podpory, tzn. podpory mající za cíl snížit podnikům náklady, které by měly tyto podniky za normálních okolností nést v rámci své běžné činnosti, v zásadě narušují hospodářskou soutěž vzhledem k tomu, že jednak neusnadňují „rozvoj“ žádného hospodářského odvětví a jednak poskytují příjemci umělou finanční podporu, která trvale narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod v míře, jež je rozporu se společným zájmem.
(49)
Zejména trhy se zemědělskými produkty v Evropské unii jsou dostatečně upraveny právními předpisy prostřednictvím společných organizací trhu. Úkolem společných organizací trhu je mimo jiné zajistit korektní hospodářskou soutěž mezi hospodářskými subjekty dotčeného odvětví uvnitř Evropské unie. Podpůrná opatření trhu, jako jsou tato opatření zavedená a financovaná Řeckem, odporují cílům společné organizace trhu s obilovinami a mohou být ve vážném rozporu s jejím fungováním
(50)
Jak vícekrát zdůraznil Soudní dvůr (11), jakýkoli zásah členského státu do tržních mechanismů, s výjimkou zásahů, které jsou konkrétně stanoveny nařízením Unie, může být v rozporu s fungováním společných organizací trhu a vytvářet pro některé hospodářské skupiny v Unii neoprávněné výhody. Zejména ve své novější judikatuře (12) Soudní dvůr znovu připomněl, že v oblastech zahrnutých do společné organizace trhu, a zejména, zakládá-li se tato organizace na společném systému cen, členské státy již nemohou zasahovat jednostranně přijatými vnitrostátními ustanoveními do mechanismu tvorby cen upravovaných v téže fázi produkce společnou organizací.
(51)
Je třeba zdůraznit, že vnitrostátní mechanismy podpor pro ceny, jako jsou mechanismy přezkoumávané v tomto případě, ohrožují společný systém cen a obecněji účelnost mechanismů vytvořených nařízeními Unie o společné organizaci trhů, i když mají za cíl podpořit příjem zemědělců.
(52)
Kromě toho Komise také posuzovala, zda by tato podpora mohla být považována za slučitelnou na základě sdělení Komise - Pokyny Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (13). I kdyby však příjemce v době poskytnutí podpory byl podnikem v obtížích ve smyslu oddílu 2 uvedených pokynů (což není zřejmé), neuvedly řecké orgány žádné údaje o tom, že by v tomto případě byly splněny podmínky uvedených pokynů, které by mohly odůvodnit poskytnutí podpory určitému konkrétnímu příjemci.
IV.2.2. Dočasný rámec
(53)
Řecké orgány za účelem odůvodnění této podpory odkazují na hospodářskou krizi a nedostatečný přístup družstev k financování. Komise uznala závažnost finanční krize a v roce 2009 přijala tzv. „dočasný rámec“ (14), v němž prohlásila za slučitelnou s vnitřním trhem podporu, která v případě producentů v zemědělské prvovýrobě může dosáhnout výše 15 000 EUR.
(54)
Ve svém dopise ze dne 21. ledna 2011 řecké orgány tvrdily, že na úrokový příspěvek i státní záruku pro úvěry se vztahují ustanovení dočasného rámce. Řecké orgány zejména uvedly, že dotčené úvěry byly poskytovány v období finanční a hospodářské krize v letech 2008 a 2009 a sloužily k překonání krize. Řecké orgány rovněž dodaly, že z důvodu velkého počtu konečných příjemců (členů družstev) byl prospěch z bezúročného úvěru pro jednotlivé příjemce tak malý, že jej nelze považovat za prospěch narušující hospodářskou soutěž. Kromě toho řecké orgány tvrdily, že podle bodu 7 dočasného rámce se jeho ustanovení vztahují i na případy neoznámené státní podpory.
(55)
Komise nemůže tyto argumenty předložené řeckými orgány přijmout a domnívá se, že ustanovení dočasného rámce se na tento případ nevztahují. Zaprvé, oblast působnosti dočasného rámce byla rozšířena tak, aby zahrnovala prvovýrobu zemědělských produktů, až dne 31. října 2009 (15). Proto se tento dočasný rámec nemůže vztahovat na státní podporu, která byla schválena před vstupem uvedeného rozšíření působnosti v platnost. V tomto konkrétním případě článek 1 ministerského rozhodnutí č. 56700/B.3033/8.12.2008 stanoví, že úrokový příspěvek se týká úvěrů, které byly nebo budou poskytnuty v roce 2008. Uvedené úvěry, tedy státní podpora, byly poskytnuty před 31. říjnem 2009.
(56)
Zadruhé by Komise chtěla upozornit na to, že dotčená opatření nesplňují podmínku stanovenou v dočasném rámci, která uvádí, že aby tato podpora mohla být považována za slučitelnou, musí se použít pro celé zemědělské odvětví, a nikoli na jedno odvětví produktů, jako je v tomto případě odvětví obilovin.
V. ZÁVĚR
(57)
Komise shledává, že Řecko protiprávně poskytlo uvedenou podporu, čímž porušilo čl. 108 odst. 3 Smlouvy. Vzhledem k tomu, že tato podpora je neslučitelná s vnitřním trhem, musí ji Řecko zrušit a zajistit navrácení podpory od příjemců.
(58)
Jednotlivé podpory poskytnuté v rámci uvedeného režimu nepředstavují podporu, pokud v době jejich poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém na základě článku 2 nařízení Rady (ES) č. 994/98 ze dne 7. května 1998 o použití článků 92 a 93 Smlouvy o založení Evropského společenství na určité kategorie horizontální státní podpory (16), jež bylo použitelné v době poskytnutí podpory.
(59)
Jednotlivé podpory poskytnuté v rámci uvedeného režimu, které v době jejich poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém na základě článku 1 nařízení (ES) č. 994/98, nebo v rámci jiného schváleného režimu podpory, jsou slučitelné s vnitřním trhem až do maximální míry podpory, která se na uvedené podpory použije,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Režim zřízený ve prospěch pěstitelů obilovin a zemědělských družstev působících v odvětví obilovin na základě ministerských rozhodnutí č. 56700/Β.3033/8.12.2008 a č. 2/88675/0025/9.2.2008 v podobě úvěru zaručeného řeckým státem s úrokovým příspěvkem představuje státní podporu. Tato státní podpora poskytnutá řeckým státem protiprávně, a sice v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie, je neslučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
Jednotlivé podpory poskytnuté v rámci režimu uvedeného v článku 1 nepředstavují podporu, pokud v době jejich poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém na základě článku 2 nařízení (ES) č. 994/98, jež bylo použitelné v době poskytnutí podpory.
Článek 3
Jednotlivé podpory poskytnuté v rámci režimu uvedeného v článku 1, které v době jejich poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém na základě článku 1 nařízení Rady (ES) č. 994/98, nebo v rámci jiného schváleného režimu podpory, jsou slučitelné s vnitřním trhem až do maximální míry podpory, která se na uvedené podpory použije.
Článek 4
1. Řecko zajistí navrácení neslučitelné podpory poskytnuté v rámci režimu uvedeného v článku 1 od příjemců.
2. Částky, které mají být navráceny, zahrnují úroky počítané ode dne, kdy byly pro příjemce uvolněny, do dne jejich skutečného navrácení.
3. Úrok se vypočítá jako složený úrok v souladu s ustanoveními kapitoly V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (17).
4. Řecko zruší všechny dosud neprovedené platby v rámci režimu uvedeného v článku 1 od data oznámení tohoto rozhodnutí.
Článek 5
1. Navrácení podpory uvedené v článku 1 musí být okamžité a účinné.
2. Řecko zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno do čtyř měsíců od data jeho oznámení.
Článek 6
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí předloží Řecko Komisi následující informace:
a)
seznam příjemců, kterým byla poskytnuta podpora v rámci režimu uvedeného v článku 1, a celková výše podpory, kterou každý z nich obdržel;
b)
celková částka (jistina a úrok), která má být každým příjemcem navrácena;
c)
podrobný popis opatření, která již byla přijata, a plánovaných opatření za účelem zajištění souladu s tímto rozhodnutím;
d)
dokumenty prokazující, že příjemci byli vyzváni k navrácení podpory.
2. Řecko bude Komisi informovat o vývoji v oblasti vnitrostátních opatření přijatých za účelem provedení tohoto rozhodnutí až do doby, než bude navrácení podpory uvedené v článku 1 dokončeno. Neprodleně předloží Komisi na základě prosté žádosti z její strany informace o opatřeních, která již byla přijata, a plánovaných opatřeních za účelem zajištění souladu s tímto rozhodnutím. Poskytne rovněž podrobné informace o výši podpory a úroků, které již příjemci navrátili.
Článek 7
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 25. ledna 2012.