ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 21ης Μαρτίου 2012
σχετικά με τις Κρατικές ενισχύσεις SA.29864 (C 6/10) (πρώην NN 1/10) που χορήγησε η Τσεχική Δημοκρατία στην České aerolinie, a. s. (ČSA - Czech Airlines a.s. - ενδεχόμενες συνέπειες Κρατικής ενίσχυσης δανείου χορηγηθέντος από την Osinek a.s.)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 1664]
(Το κείμενο στην τσεχική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/637/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και συγκεκριμένα το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1) αναφορικά με την ενίσχυση SA.29864 (C 6/10, πρώην NN 1/10, CP 371/2009) (2),
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα, και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Τον Μάιο του 2009, βάσει δημόσια διαθέσιμων πληροφοριών, η Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι μια κρατική εταιρεία σε εκκαθάριση με την επωνυμία Osinek a.s. («Osinek») συμφώνησε να χορηγήσει δάνειο ύψους 2,5 δισεκατ. CZK (περίπου 100 εκατ. ευρώ) στην ČSA - Czech airlines, a.s. («ČSA»). Η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες από την Τσεχική Δημοκρατία με επιστολές της στις 14 Μαΐου 2009 και 24 Σεπτεμβρίου 2009. Η Τσεχική Δημοκρατία υπέβαλε στην Επιτροπή περαιτέρω πληροφορίες με επιστολές της στις 10 Σεπτεμβρίου 2009 και στις 25 Νοεμβρίου 2009.
(2)
Με επιστολή της στις 24 Φεβρουαρίου 2010 η Επιτροπή ενημέρωσε την Τσεχική Δημοκρατία για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ όσον αφορά το μέτρο («απόφαση κίνησης της διαδικασίας»). Η Τσεχική Δημοκρατία υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση αυτή με επιστολή της στις 26 Απριλίου 2010. Η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες με επιστολή της στις 6 Ιουλίου 2010, στην οποία η Τσεχική Δημοκρατία απάντησε στις 15 Σεπτεμβρίου 2010.
(3)
Η Επιτροπή δημοσίευσε την απόφαση κίνησης της διαδικασίας στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους επί του μέτρου.
(4)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τέσσερα ενδιαφερόμενα μέρη: Τον όμιλο Travel Service and Icelandair στις 10 Μαρτίου 2011, την Czech Connect Airlines a.s. στις 11 Μαρτίου 2011, την JOB AIR Technic a.s. στις 10 Μαρτίου 2011 και την ČSA στις 14 Μαρτίου 2011. Η Επιτροπή διαβίβασε τις εν λόγω παρατηρήσεις στην Τσεχική Δημοκρατία, στην οποία δόθηκε η ευκαιρία να απαντήσει· η Επιτροπή έλαβε την απάντηση με επιστολή της 12ης Μαΐου 2011.
2. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
2.1. Το δάνειο Osinek
(5)
Το υπό έρευνα μέτρο είναι ένα δάνειο που χορηγήθηκε στις 30 Απριλίου 2009 από την Osinek στον εθνικό αερομεταφορέα της Τσεχικής Δημοκρατίας, ČSA. Το δάνειο εκταμιεύθηκε σε τρεις δόσεις ως εξής:
α)
η πρώτη δόση, 800 εκατ. τσεχικές κορόνες («CZK»), χορηγήθηκε στις 11 Μαΐου 2009·
β)
η δεύτερη δόση, 900 εκατ. CZK, χορηγήθηκε στις 30 Ιουλίου 2009 και
γ)
η τρίτη δόση, 800 εκατ. CZK, χορηγήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2009.
(6)
Η προβλεπόμενη ημερομηνία αποπληρωμής ήταν η 30ή Νοεμβρίου 2010, με δυνατότητα παράτασης. Το επιτόκιο του δανείου ήταν το προσφερόμενο στην Πράγα διατραπεζικό επιτόκιο δανεισμού τριών μηνών (PRIBOR) συν 300 μονάδες βάσης ως ασφάλιστρο κινδύνου, δηλαδή 5,51 % την ημερομηνία κατά την οποία υπεγράφη η σύμβαση δανείου. Οι τόκοι έπρεπε να καταβάλλονται σε τριμηνιαία βάση την τελευταία εργάσιμη ενός ημερολογιακού τριμήνου (περίοδος επιτοκίου). Ο τόκος υπολογιζόταν καθημερινά από την ημέρα που προηγείτο της αποπληρωμής του δανείου Osinek.
(7)
Σύμφωνα με τις τσεχικές αρχές, το περιθώριο κινδύνου 300 μονάδων βάσης αντανακλά ορθά το κατάλληλο περιθώριο κινδύνου για την οικονομική κατάσταση της εταιρείας, η οποία είχε αξιολογηθεί με βαθμολογία Β από τη Standard & Poor’s (ευάλωτη οικονομική κατάσταση), και το επίπεδο εξασφάλισης του δανείου, το οποίο ανήλθε στο 110 % του ποσού του δανείου.
(8)
Οι εξασφαλίσεις που χρησιμοποιήθηκαν για την ασφάλιση του δανείου αφορούσαν κτίρια που βρίσκονται στο αεροδρόμιο Ruzyně της Πράγας, γη, αποθέματα και ανταλλακτικά. Η αγοραία αξία των περισσότερων εξασφαλίσεων καθορίστηκε από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα. Προστέθηκαν τέσσερις προσθήκες στη σύμβαση δανείου, επεκτείνοντας και τροποποιώντας τα στοιχεία ενεργητικού που χρησιμοποιήθηκαν ως εγγυήσεις (3). Οι τσεχικές αρχές υποστηρίζουν ότι όλες αυτές οι αλλαγές πληρούσαν την προϋπόθεση που περιλαμβάνεται στη σύμβαση δανείου Osinek, σύμφωνα με την οποία το πραγματικό ποσό του δανείου δεν πρέπει να υπερβαίνει το 90 % της αξίας της εξασφάλισης οποιαδήποτε χρονική στιγμή ή το συμφωνηθέν μέγιστο ποσό του δανείου.
(9)
Το δάνειο Osinek δεν εξοφλήθηκε όπως αρχικά είχε προβλεφθεί, αντ’ αυτού κατέστη μη εξασφαλισμένο και το χρέος κεφαλαιοποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2010 (μετατροπή χρέους σε μετοχικό κεφάλαιο).
Πίνακας 1
Επισκόπηση των στοιχείων ενεργητικού για την εξασφάλιση του δανείου Osinek
Εξασφάλιση
Αξία σε (εκατ. CZK)
Αξία καθορισμένη από:
Περίοδος χρήσης
Επιχειρησιακό κτίριο - Υπόστεγο F (συμπεριλαμβανομένης της γης κάτω από το κτίριο)
[925 - 990] (4)
YBN Consult - Znalecký ústav s.r.o., Πραγματογνωμοσύνη της 1ης Ιουνίου 2009
από τις 11 Μαΐου 2009 (1η δόση)
Επιχειρησιακό κτίριο «APC» (συμπεριλαμβανομένης της γης κάτω από το κτίριο)
[735 - 770]
YBN Consult - Znalecký ústav s.r.o., Πραγματογνωμοσύνη της 5ης Ιουλίου 2009
από τις 30 Ιουλίου 2009 (2η δόση) έως τις 9 Δεκεμβρίου 2009 (ακυρώθηκε από την 3η προσθήκη)
Ανταλλακτικά (περιστρεφόμενα ανταλλακτικά ή/και κινητήρες αντικατάστασης)
[150 - 165]
Αποτίμηση βάσει της καθαρής λογιστικής αξίας στις 30 Σεπτεμβρίου 2009
από τις 24 Σεπτεμβρίου 2009 (3η δόση)
Ανταλλακτικά (περιστρεφόμενα, τύπου A310 (όλα) και Boeing
[520 - 575]
Αποτίμηση βάσει της καθαρής λογιστικής αξίας στις 30 Σεπτεμβρίου 2009
από τις 24 Σεπτεμβρίου 2009 (3η δόση) έως τις 25 Ιανουαρίου 2010 (4η προσθήκη)
Γη γύρω από το επιχειρησιακό κτίριο της «APC»
[60 - 65]
YBN Consult - Znalecký ústav s.r.o., Πραγματογνωμοσύνη της 5ης Ιουλίου 2009
από τις 23 Ιουλίου 2009 (1η προσθήκη) έως τις 25 Ιανουαρίου 2010
Γη γύρω από ή δίπλα στο Υπόστεγο F
[105 - 115]
YBN Consult - Znalecký ústav s.r.o., Πραγματογνωμοσύνη της 5ης Ιουλίου 2009
από τις 23 Ιουλίου 2009 (1η προσθήκη)
Ανταλλακτικά, τύπος: A319/320
[265 - 290]
Βάσει καθαρής λογιστικής αξίας
από τις 23 Ιουλίου 2009 (1η προσθήκη)
Ανταλλακτικά, τύπος: A310, ATR και Boeing
[440 - 485]
Βάσει καθαρής λογιστικής αξίας
από τις 22 Σεπτεμβρίου 2009 (2η προσθήκη)
Προσομοιωτής πτήσης
[155 - 170]
YBN Consult - Znalecký ústav s.r.o., Πραγματογνωμοσύνη της 10ης Σεπτεμβρίου 2009
από τις 22 Σεπτεμβρίου 2009 (2η προσθήκη)
1 Boeing 737-55s, εμπορικό σήμα: OK CGK
[140 - 155]
YBN Consult - Znalecký ústav s.r.o., Πραγματογνωμοσύνη της 7ης Δεκεμβρίου 2009
από τις 9 Δεκεμβρίου 2009 (3η προσθήκη)
2 Boeing 737-55s, εμπορικά σήματα: OK CGH, OK CGJ
[300 - 330]
YBN Consult - Znalecký ústav s.r.o., Πραγματογνωμοσύνη της 7ης Δεκεμβρίου 2010
από τις 9 Δεκεμβρίου 2009 (3η προσθήκη) έως τις 25 Ιανουαρίου 2010 (4η προσθήκη)
IT
[80 - 85]
PROSCON - s.r.o., Πραγματογνωμοσύνη της 30ής Νοεμβρίου 2009
από τις 9 Δεκεμβρίου 2009 (3η προσθήκη)
Εμπορικό σήμα «ČSA CZECH AIRLINES»
[140 - 155]
Vladimir Cmejla, Πραγματογνωμοσύνη της 30ής Νοεμβρίου 2009
από τις 9 Δεκεμβρίου 2009 (3η προσθήκη)
Μερίδιο της ČSA στη ČSA Support, s.r.o.
[790 - 865]
PROSCON - s.r.o., Πραγματογνωμοσύνη της 20ής Ιανουαρίου 2010
από τις 25 Ιανουαρίου 2010 (4η προσθήκη)
2.2. Πεδίο εφαρμογής της απόφασης
(10)
Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας της 24ης Φεβρουαρίου 2010 αναφέρεται στο δάνειο Osinek 2,5 δισεκατ. CZK βάσει της σύμβασης δανείου που συνήφθη στις 30 Απριλίου 2009 και υποθέτει ότι η άρση της εξασφάλισης του δανείου βάσει του ψηφίσματος αριθ. 1343 της τσεχικής κυβέρνησης, της 26ης Οκτωβρίου 2009, είχε ήδη πραγματοποιηθεί. Ωστόσο, η μη εξασφάλιση του δανείου και η κεφαλαιοποίησή του (μετατροπή χρέους σε μετοχικό κεφάλαιο) κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή στις 12 Μαΐου 2010 (SA.30908 ČSA - Τσεχικές αερογραμμές - Σχέδιο αναδιάρθρωσης) και εφαρμόστηκε στον Ιούνιο του 2010. Ως εκ τούτου η απόφαση αυτή εξετάζει μόνο το δάνειο Osinek των 2,5 δισεκατ. CZK βάσει της σύμβασης δανείου που συνήφθη στις 30 Απριλίου του 2009. Η αξιολόγηση της μη εξασφάλισης και της παρεπόμενης μετατροπής χρέους σε μετοχικό κεφάλαιο του δανείου Osinek θα αποτελέσει το αντικείμενο της τελικής απόφασης στην υπόθεση SA.30908.
2.3. Osinek
(11)
Η Osinek ήταν μια χρηματοδοτική εταιρεία ειδικού σκοπού η οποία ιδρύθηκε με σκοπό την εποπτεία του κλεισίματος των ανθρακωρυχείων στην Τσεχική Δημοκρατία και την αναζωογόνησή τους. Κατά το χρόνο χορήγησης του δανείου, ανήκε κατά 100 % στις τσεχικές αρχές υπό την εποπτεία του Υπουργείου Οικονομικών. Στις 5 Νοεμβρίου 2008 η Osinek τέθηκε υπό εκκαθάριση. Πριν την εκκαθάρισή της, η Osinek εξακολουθούσε να διαθέτει κεφάλαια και, σύμφωνα με πληροφορίες, αναζητούσε διαφορετικές επενδυτικές δυνατότητες. Η σύμβαση του δανείου Osinek συνήφθη και υπεγράφη στις 30 Απριλίου 2009 για λογαριασμό της Osinek από τον εκκαθαριστή της. Προκειμένου να εντοπιστούν ενδεχόμενοι κίνδυνοι που συνδέονταν με το δάνειο, η Osinek ανέθεσε μια οικονομική ανάλυση της ČSA σε έναν ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα, την European Business Consulting spol. s.r.o. («EBC»), καθώς και μια νομική ανάλυση στο δικηγορικό γραφείο JUDr. Jiří Rybář & JUDr. Pavel Štrbík.
(12)
Στις 29 Σεπτεμβρίου 2009 η Osinek και το Υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου της Τσεχικής Δημοκρατίας υπέγραψαν μια συμφωνία βάσει της οποίας οι εισπρακτέοι λογαριασμοί της Osinek από τη ČSA, οι οποίοι απορρέουν από τη σύμβαση του δανείου της Osinek, είχαν ανατεθεί στο Υπουργείο, ως αποτέλεσμα της διαδικασίας εκκαθάρισης της Osinek. Η ČSA έλαβε ειδοποίηση αυτής της ανάθεσης την ίδια ημέρα. Στις 8 Μαρτίου 2010 η διαδικασία εκκαθάρισης της Osinek είχε ολοκληρωθεί.
(13)
Στις 3 Μαΐου 2010 η τσεχική κυβέρνηση ενέκρινε το ψήφισμα αριθ. 333 σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης της ČSA στο πλαίσιο του οποίου η τσεχική κυβέρνηση ανέθεσε στο Υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου την εφαρμογή της άρσης των δεσμεύσεων όσον αφορά ορισμένες εγγυήσεις πριν από την αύξηση του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της ČSA. Η κεφαλαιοποίηση του δανείου (μετατροπή χρέους σε μετοχικό κεφάλαιο) βασίστηκε νομικά σε αυτό το ψήφισμα και εφαρμόστηκε στις 30 Ιουνίου 2010.
2.4. Η δικαιούχος, ČSA
(14)
Η ČSA υπήρξε ο εθνικός αερομεταφορέας της Τσεχικής Δημοκρατίας από το 1923. Η έδρα της βρίσκεται στην Πράγα και ασκεί τις δραστηριότητές της στο αεροδρόμιο Ruzyně της Πράγας. Η ČSA είναι η μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία με έδρα στο αεροδρόμιο Ruzyně της Πράγας, εξυπηρετώντας το 37 % των επιβατών των οποίων το αεροδρόμιο αναχώρησης ή προορισμού είναι της Πράγας. Η ČSA είναι μέλος της Sky Team alliance. Πριν την αναδιάρθρωση, ο στόλος της ČSA αποτελείτο από 51 αεροσκάφη. Η ČSA προσφέρει προγραμματισμένες υπηρεσίες αεροπορικών μεταφορών (σε 104 προορισμούς σε 44 χώρες). Η ČSA προσφέρει επίσης ναυλωμένες πτήσεις, εμπορευματικές μεταφορές, υπηρεσίες εδάφους (διαχειρίζεται σχεδόν το 60 % όλων των επιβατών του αεροδρομίου Ruzyně της Πράγας), υπηρεσίες συντήρησης αεροσκαφών, υπηρεσίες εκπαίδευσης πληρωμάτων, υπηρεσίες τροφοδοσίας, ενώ λειτουργεί καταστήματα αφορολογήτων ειδών στο αεροδρόμιο Ruzyně της Πράγας και πραγματοποιεί πωλήσεις αφορολογήτων ειδών επί των αεροσκαφών.
2.4.1. Δομή ιδιοκτησίας
(15)
Η ČSA είναι μια κρατική εταιρεία της οποίας το 95,69 % των μετοχών ανήκει στην Τσεχική Δημοκρατία μέσω του Υπουργείου Οικονομικών. Οι μέτοχοι μειοψηφίας είναι οι Česká pojišťovna, a.s. (2,26 %), η πόλη της Πράγας (1,53 %) και η πόλη της Μπρατισλάβα (0,51 %).
(16)
Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αναδιάρθρωσης, το κράτος αποσκοπεί στην εύρεση στρατηγικού εταίρου για την ČSA. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την προγραμματισμένη ιδιωτικοποίηση, η τσεχική κυβέρνηση αποφάσισε να δημιουργήσει μια νέα εταιρική δομή υπό την αιγίδα της Český Aeroholding, a.s. («ČAH»).
(17)
Στις 25 Οκτωβρίου 2011, η αρχή ανταγωνισμού της Τσεχικής Δημοκρατίας ενέκρινε τη δημιουργία της ČAH που θα περιλαμβάνει την ČSA, το αεροδρόμιο Ruzyně της Πράγας και τις θυγατρικές της ČSA, δηλαδή την Czech Airlines Handling, τη Holidays Czech Airlines, την Technics και την ČSA Services s.r.o. Η διαχείριση και η διάρθρωση της ČAH θα περιλαμβάνει στοιχεία εταιρείας χρηματοδοτικών συμμετοχών, έχοντας ως στόχο την αναδιάρθρωση των εταιρειών που συγκεντρώνονται στο πλαίσιο της εκμετάλλευσης για τη διευκόλυνση της πρόσβασής τους στην εμπορική χρηματοδότηση και την προετοιμασία τους για την επερχόμενη ιδιωτικοποίηση.
2.4.2. Οικονομική κατάσταση της εταιρείας
(18)
Η ČSA αντιμετώπισε δυσκολίες οι οποίες επιδεινώθηκαν σημαντικά το 2009 κατά την κορύφωση της τρέχουσας οικονομικής κρίσης. Παρόλο που η εταιρεία δεν πληρούσε ποτέ τις προϋποθέσεις για τις διαδικασίες αφερεγγυότητας βάσει της τσεχικής εθνικής νομοθεσίας, αντιμετώπισε μια σαφώς αρνητική τάση κατά την εξέλιξη των βασικών οικονομικών δεικτών της.
Πίνακας 2
Μετοχικό και εγγεγραμμένο κεφάλαιο της ČSA, 2006-2009 (σε χιλιάδες CZK)
2006
2007
2008
2009
Μετοχικό κεφάλαιο
938 646
1 238 093
101 686
-2 352 045
Εγγεγραμμένο κεφάλαιο
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
Πηγή: Ετήσιες οικονομικές εκθέσεις της ČSA.
Πίνακας 3
Αλλαγές στα οικονομικά της ČSA (σε χιλιάδες CZK)
(χιλιάδες CZK)
31.12.2006
31.12.2007
31.3.2008
30.6.2008
31.12.2008
31.3.2009
30.6.2009
30.9.2009
31.12.2009
Κέρδος/Ζημία
- 396 951
206 600
[- 880 000 - - 800 000]
[- 180 000 - - 165 000]
470 057
[- 1 320 000 - - 1 190 000]
[- 1 840 000 - - 1 660 000]
[- 2 625 000 - - 2 365 000]
-3 756 125
Κύκλος εργασιών (5)
23 375 950
23 399 853
[4 625 000 - 5 080 000]
[10 175 000 - 11 250 000]
22 581 692
[4 385 000 - 4 820 000]
[9 265 000 - 10 235 000]
[14 300 000 - 15 830 000]
19 789 620
Καθαρές ταμειακές ροές από επιχειρηματικές εργασίες
- 533 192
- 275 234
[- 1 110 000 - - 1 000 000]
[- 640 000 - - 580 000]
-1 762 376
[- 1 230 000 - - 1 115 000]
[- 1 320 000 - - 1 195 000]
-
-3 066 694
Χρέος
6 476 911
4 391 070
[4 410 000 - 4 890 000]
[3 665 000 - 4 065 000]
6 494 752
[5 685 000 - 6 285 000]
[5 550 000 - 6 065 000]
[6 290 000 - 6 960 000]
6 581 325
Καθαρή αξία ενεργητικού
11 679 439
10 161 647
[8 945 000 - 9 855 000]
[9 535 000 - 10 065 000]
10 418 871
[8 340 000 - 9 255 000]
[8 990 000 - 9 920 000]
[8 470 000 - 9 390 000]
7 948 571
Πηγή: Οι οικονομικές καταστάσεις παρεχόμενες από την ČSA.
(19)
Η εταιρεία σημείωσε κέρδη το 2007 και το 2008. Ωστόσο, τα αποτελέσματά της επιδεινώθηκαν σημαντικά το 2009. Ο κύκλος εργασιών της είχε μειωθεί ελαφρά κατά τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια, αλλά οι ταμειακές ροές μειώνονταν σημαντικά. Το επίπεδο του χρέους ήταν περίπου σταθερό. Η εταιρεία αντιστάθμιζε τις ζημίες μέσω της πώλησης στοιχείων ενεργητικού, ιδιαίτερα κατά το οικονομικό έτος 2009.
(20)
Η κατάσταση της εταιρείας επιδεινώθηκε κατά τη διάρκεια του 2009, ιδίως μετά το καλοκαίρι, το οποίο αποτελεί παραδοσιακά κερδοφόρα περίοδο για την ČSA.
2.5. Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας
(21)
Στις 24 Φεβρουαρίου 2010, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας. Στην απόφασή της η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά το κατά πόσον η ČSA αντιμετώπιζε ήδη προβλήματα κατά την έννοια των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (στο εξής «κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α») (6) κατά το χρόνο λήψης του δανείου.
(22)
Επιπλέον η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά το κατά πόσον οι όροι του δανείου που παρείχε η Osinek στην ČSA, λαμβανομένης υπόψη της οικονομικής της κατάστασης, της παρείχε οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο η δικαιούχος επιχείρηση δεν θα είχε αποκομίσει υπό κανονικές συνθήκες της αγοράς. Επιπλέον, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον, αν το δάνειο συνιστούσε κρατική ενίσχυση, η ενίσχυση αυτή θα μπορούσε να κριθεί συμβατή βάσει των ισχυόντων κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, ιδίως της ανακοίνωσης της Επιτροπής Προσωρινό κοινοτικό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης με σκοπό να στηριχθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης (το «προσωρινό πλαίσιο») (7). Αν είχε διαπιστωθεί ότι το δάνειο της Osinek συνιστούσε κρατική ενίσχυση, το μέτρο θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό, δηλαδή στις εταιρείες που πραγματοποιούν δρομολόγια από το αεροδρόμιο Ruzyně της Πράγας ή είναι ανταγωνιστές της ČSA και των θυγατρικών της σε άλλες αγορές.
3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΣΕΧΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
(23)
Σε απάντηση της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Τσεχική Δημοκρατία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της, όπου υποστήριξε ότι το δάνειο της Osinek πληρούσε την «αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς», γιατί δεν παρείχε στην ČSA αδικαιολόγητα οικονομικά οφέλη.
(24)
Ειδικότερα, η Τσεχική Δημοκρατία είναι της γνώμης ότι κατά την ημερομηνία της υπογραφής της σύμβασης δανείου της Osinek, η ČSA δεν ήταν προβληματική επιχείρηση και κατέστη προβληματική επιχείρηση μόλις τον Αύγουστο του 2009. Η Τσεχική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι παρά τα αυξανόμενα προβλήματά της, η ČSA ήταν πάντα σε θέση να εξασφαλίζει τη βιωσιμότητά της. Ωστόσο, η κατάσταση άλλαξε στα τέλη του 2008 και στις αρχές του 2009 και εξακολούθησε να επιδεινώνεται κατά τη διάρκεια του έτους, λόγω της παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης, η οποία είχε σοβαρές επιπτώσεις στις παγκόσμιες αγορές μεταφορών (8). Αυτό, σε συνδυασμό με την αποσταθεροποίηση των αγορών πετρελαίου και τις συναλλαγματικές διακυμάνσεις, συνέβαλε στην επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της ČSA.
(25)
Κατά τη διάρκεια του 2009 η ČSA στηρίχτηκε στις προβλέψεις με βάση τα αποτελέσματα προηγούμενων ετών και ανέμενε σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα την καλοκαιρινή περίοδο. Ωστόσο, τα αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου του 2009 που αναφέρθηκαν στη διοίκηση στα μέσα Αυγούστου, έδειξαν σημαντική μείωση στο μέσο όρο εσόδων της ČSA για τον Ιούνιο. Τον Αύγουστο του 2009 κατέστη σαφές στη διοίκηση ότι η εταιρεία δεν ήταν πλέον σε θέση να ασκεί τις δραστηριότητές της χωρίς τη λήψη άμεσων μέτρων μείωσης του κόστους και χρηματοδοτική ενίσχυση από εξωτερικές πηγές.
(26)
Σε σχέση με το πιθανό στοιχείο της κρατικής ενίσχυσης στο δάνειο της Osinek, η Τσεχική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι το επιτόκιο πληροί τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης («ανακοίνωση περί επιτοκίων αναφοράς») (9). Ειδικότερα, η Τσεχική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι ήταν σκόπιμη η χρήση του επιτοκίου PRIBOR τριών μηνών ως το βασικό επιτόκιο για τον καθορισμό του επιτοκίου του εν λόγω δανείου λαμβανομένης υπόψη της αστάθειας των χρηματοπιστωτικών αγορών τη στιγμή της υπογραφής της σύμβασης του δανείου της Osinek.
(27)
Η ČSA δεν έχει αξιολογηθεί σύμφωνα με τα συστήματα διαβάθμισης, επομένως η Τσεχική Δημοκρατία δεν είναι σε θέση να παράσχει αποδεικτικά στοιχεία για την υπόθεσή της ότι η ČSA πληρούσε τις προϋποθέσεις για βαθμολογία Β τη στιγμή υπογραφής της σύμβασης δανείου Osinek. Ωστόσο, η Τσεχική Δημοκρατία παραπέμπει σε έκθεση της 27ης Απριλίου 2009 της EBC, σύμφωνα με την οποία η ČSA ήταν φερέγγυα και πιστοληπτικά αξιόπιστη.
(28)
Η Τσεχική Δημοκρατία επαναλαμβάνει ότι για τους σκοπούς της εξασφάλισης του δανείου, η ČSA ήταν υποχρεωμένη να παράσχει εγγύηση ύψους τουλάχιστον 110 % του δανείου για όλη τη διάρκειά του. Επομένως, το ποσό του δανείου που χορηγήθηκε στην ČSA δεν επρόκειτο σε καμία στιγμή να υπερβεί το 90 % της αξίας όλων των εγγυήσεων. Η Τσεχική Δημοκρατία επιβεβαίωσε ότι η εν λόγω απαίτηση τηρήθηκε σε όλες τις περιπτώσεις και υπέβαλε εκθέσεις αξιολόγησης των στοιχείων που χρησιμοποιήθηκαν ως εγγύηση για το δάνειο.
(29)
Επιπλέον, η Τσεχική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι ο εκκαθαριστής της Osinek, ενόψει του γεγονότος ότι η Osinek είχε ένα σημαντικό ποσό διαθέσιμων οικονομικών πόρων, αναζήτησε επενδυτικές ευκαιρίες οι οποίες θα του απέφεραν κέρδη. Πριν από τη σύναψη της σύμβασης του δανείου Osinek, ο εκκαθαριστής εξουσιοδότησε την ανεξάρτητη εταιρεία συμβούλων, την EBC και το δικηγορικό γραφείο JUDr. Jiří Rybář & JUDr. Pavel Štrbík να καταρτίσουν μια οικονομική και νομική ανάλυση της προσφοράς του δανείου. Η ανάλυση της EBC επιβεβαίωσε ότι η ČSA θα μπορούσε να θεωρηθεί φερέγγυα και ότι ο κίνδυνος να προκαλέσει απώλεια ή βλάβη στην Osinek ο δανεισμός στην ČSA ήταν αμελητέος. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, ο εκκαθαριστής αποφάσισε ότι ο δανεισμός στην ČSA θα μπορούσε να αποτελεί ένα συμφέρον μέσο κατάθεσης των διαθέσιμων οικονομικών πόρων της Osinek.
(30)
Επιπλέον, η Τσεχική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι, ακόμη και αν η Επιτροπή διαπίστωνε ότι οι όροι του δανείου της Osinek ήταν πιο ευνοϊκοί από εκείνους που προσφέρονται στην αγορά, το δάνειο θα ήταν συμβατό με τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο προσωρινό πλαίσιο.
4. ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(31)
Κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τρία ενδιαφερόμενα μέρη και από τον δικαιούχο του υπό εξέταση μέτρου, την ČSA (βλέπε παράγραφο 4).
(32)
Οι παρατηρήσεις της ČSA αντικατοπτρίζουν ουσιαστικά τις παρατηρήσεις της Τσεχικής Δημοκρατίας όσον αφορά την απόφαση κίνησης της διαδικασίας που ορίζεται ανωτέρω. Η ČSA επαναλαμβάνει ότι το δάνειο Osinek χορηγήθηκε με βάση τους όρους της αγοράς, δεδομένου ότι η Osinek είναι επιχείρηση ενεργούσα κατά τρόπο ορθολογιστικό σε μια οικονομία της αγοράς που στηρίζεται σε εμπορικούς και όχι στόχους οικονομικής ή κοινωνικής πολιτικής. Επιπλέον, η ČSA διατυπώνει παρατηρήσεις όσον φορά την ποσοτικοποίηση του πιθανού στοιχείου ενίσχυσης, αν η Επιτροπή καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το δάνειο της Osinek χορηγήθηκε με πλεονεκτικό επιτόκιο, δηλαδή υποθέτοντας ότι η βαθμολογία της ČSA ήταν χαμηλότερη από «Β» ή/και οι εγγυήσεις δεν χαρακτηρίστηκαν ως «υψηλές».
(33)
Όλα τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη είναι ανταγωνιστές της ČSA και εκπροσωπούνται από το ίδιο δικηγορικό γραφείο, επομένως η συλλογιστική τους είναι ίδια ως ένα βαθμό. Τα ενδιαφερόμενα μέρη υποστηρίζουν ότι το δάνειο της Osinek παρείχε στην ČSA κρατική ενίσχυση, η οποία επέτρεψε στην εταιρεία να ασκήσει αθέμιτο ανταγωνισμό, χρεώνοντας τιμές τις οποίες οι άλλοι ανταγωνιστές που δεν έλαβαν κρατικές επιδοτήσεις δεν μπορούν να προσφέρουν χωρίς να απολέσουν τη δυνατότητα να καλύπτουν τις δαπάνες τους και να έχουν εύλογο κέρδος (10).
(34)
Τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη υποστηρίζουν ότι η ČSA αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες ήδη πριν από την 1η Ιουλίου 2008. Επιπλέον, υποστηρίζουν ότι το δάνειο της Osinek χορηγήθηκε σε σημαντικά χαμηλότερο επιτόκιο από αυτό που θα απαιτούσε μια τράπεζα υπό παρόμοιες συνθήκες, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση της ČSA, τη διάρκεια αποπληρωμής, την ποιότητα των εγγυήσεων και τη χαμηλή πιθανότητα πραγματικής αποπληρωμής. Υπό τέτοιες συνθήκες, το δάνειο Osinek θα αποτελούσε παράνομη κρατική ενίσχυση η οποία δεν συνάδει με τους κανόνες της ΕΕ. Ένας ανταγωνιστής ο οποίος υπέβαλε παρατηρήσεις ισχυρίζεται ότι ČSA πληρούσε την προϋπόθεση ότι περισσότερο από το μισό του εγγεγραμμένου της κεφαλαίου είχε απολεσθεί το 2007, το 2008 και το 2009. Επιπλέον, τα έτη 2008 και 2009, περισσότερο από το ένα τέταρτο του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της ČSA είχε απολεσθεί κατά τη διάρκεια των 12 τελευταίων μηνών. Ο ίδιος ανταγωνιστής εξηγεί ότι μπορεί να υποτεθεί από τη μείωση του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της ČSA το 2008, ότι ήδη από την 1η Ιουλίου 2008 η εταιρεία πληρούσε και τις δύο προϋποθέσεις ώστε να θεωρηθεί ως προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια του σημείου 10 στοιχείο α) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α.
(35)
Τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη ισχυρίζονται επιπλέον ότι, λόγω των αρνητικών λειτουργικών ταμειακών ροών, της πολλαπλότητας των πιστωτών και της ύπαρξης οικονομικών υποχρεώσεων που είναι πληρωτέες εντός 30 ημερών, μπορεί να υποτεθεί ότι η εταιρεία απειλήθηκε με επικείμενη πτώχευση από τα τέλη του 2007 και θα έπρεπε, επομένως, να χαρακτηριστεί ως προβληματική επιχείρηση από το 2007 [σύμφωνα με το σημείο 10 στοιχείο γ) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α].
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΣΕΧΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(36)
Η Τσεχική Δημοκρατία διαφώνησε με τις παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων τρίτων μερών και συμφώνησε με τις παρατηρήσεις της ČSA. Η Τσεχική Δημοκρατία εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι το δάνειο Osinek χορηγήθηκε σύμφωνα με τους όρους της αγοράς και σύμφωνα με την ανακοίνωση σχετικά με το επιτόκιο αναφοράς. Επιπλέον, οι τσεχικές αρχές υποστηρίζουν ότι η ČSA ήταν σε θέση να ασκεί τις δραστηριότητές της χωρίς κρατικές ενισχύσεις έως το δεύτερο εξάμηνο του 2009. Η κατάσταση των στοιχείων ενεργητικού της ČSA δεν περιορίστηκε σημαντικά ακόμα και κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009 και η αξία τους στην πραγματικότητα αυξήθηκε από [8 340-9 255] εκατ. CZK κατά το πρώτο τρίμηνο του 2009 σε [8 990-9 920] εκατ. CZK κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2009.
(37)
Η Τσεχική Δημοκρατία επισημαίνει ότι, παρόλο που η ČSA δημοσιεύει τα αποτελέσματα των εργασιών της τα οποία καταρτίζονται σύμφωνα με τα Τσεχικά Λογιστικά Πρότυπα («ΤΛΠ») και τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης («ΔΠΧΠ»), τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη έχουν βασίσει τις παρατηρήσεις τους αποκλειστικά στα αποτελέσματα που καταρτίζονται σύμφωνα με τα ΤΛΠ, η μεθοδολογία των οποίων δεν παρέχει την πραγματική εικόνα των δραστηριοτήτων της εταιρείας. Οι λογαριασμοί που καταρτίζονται σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ παρέχουν καλύτερες πληροφορίες για τη χρηματοοικονομική κατάσταση της εταιρείας και είναι επομένως πιο κατάλληλοι. Η ČSA χρησιμοποιεί τα ΤΛΠ λόγω της υποχρέωσής της βάσει της τσεχικής φορολογικής νομοθεσίας. Ωστόσο, οι δραστηριότητες της ČSA δεν περιορίζονται στην Τσεχική Δημοκρατία αλλά επεκτείνονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η ČSA χρησιμοποιεί και τα ΔΠΧΠ. Η Τσεχική Δημοκρατία επισημαίνει ότι τα ΔΠΧΠ εφαρμόζονται από τράπεζες κατά τις αποφάσεις δανειοδότησης γιατί θεωρούνται πιο ακριβή από τα ΤΛΠ.
(38)
Τέλος, η Τσεχική Δημοκρατία προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία σύμφωνα με τα οποία τη στιγμή χορήγησης του δανείου από την Osinek, η ČSA, δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις αφερεγγυότητας βάσει του τσεχικού νόμου περί αφερεγγυότητας (11).
6. ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(39)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχείρισης ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(40)
Τα κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ είναι σωρευτικά. Ως εκ τούτου, προκειμένου να καθοριστεί αν τα κοινοποιημένα μέτρα αποτελούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, πρέπει να πληρούνται όλες οι κατωτέρω προϋποθέσεις. Η οικονομική στήριξη θα πρέπει:
-
να χορηγείται από το κράτος ή μέσω κρατικών πόρων,
-
να παρέχει οικονομικό πλεονέκτημα στο δικαιούχο,
-
να ευνοεί ορισμένες επιχειρήσεις ή την παραγωγή ορισμένων αγαθών,
-
να στρεβλώνει ή να απειλεί να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό και
-
να επηρεάζει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
6.1. Κρατικοί πόροι και δυνατότητα καταλογισμού
(41)
Η έννοια της κρατικής ενίσχυσης αφορά κάθε πλεονέκτημα το οποίο χορηγείται άμεσα ή έμμεσα, χρηματοδοτείται από κρατικούς πόρους, χορηγείται από το ίδιο το κράτος ή από ενδιάμεσο φορέα που ενεργεί βάσει των εξουσιών που του έχουν εκχωρηθεί.
(42)
Ως εκ τούτου, πρέπει να διαπιστωθεί σε πρώτη φάση αν το δάνειο της Osinek πρέπει να θεωρηθεί ως κρατικός πόρος. Όπως προαναφέρθηκε, τη στιγμή χορήγησης του δανείου η Osinek ανήκε κατά 100 % στο Υπουργείο Οικονομικών της Τσεχικής Δημοκρατίας και για αυτόν το λόγο, ανεξαρτήτως του εταιρικού ή οποιουδήποτε άλλου νομικού καθεστώτος της, είναι δημόσια επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχείο β) της οδηγίας 2006/111/ΕΚ της Επιτροπής, της 16ης Νοεμβρίου 2006, για τη διαφάνεια των χρηματοοικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεων καθώς και για τη χρηματοοικονομική διαφάνεια εντός ορισμένων επιχειρήσεων (12). Επομένως, η Επιτροπή θεωρεί ότι το δάνειο της Osinek χρηματοδοτήθηκε από κρατικούς πόρους.
(43)
Ωστόσο, το Δικαστήριο αποφάνθηκε επίσης ότι, ακόμη και αν το κράτος είναι σε θέση να ελέγχει μια δημόσια επιχείρηση και να ασκεί δεσπόζουσα επιρροή επί των δραστηριοτήτων της, η άσκηση του εν λόγω ελέγχου σε μια συγκεκριμένη περίπτωση δεν μπορεί αυτομάτως να υποτεθεί. Μια δημόσια επιχείρηση μπορεί να λειτουργεί με περισσότερη ή λιγότερη ανεξαρτησία, σύμφωνα με το βαθμό αυτονομίας που της έχει εκχωρηθεί από το κράτος. Ως εκ τούτου, το γεγονός και μόνο ότι μια δημόσια επιχείρηση τελεί υπό κρατικό έλεγχο δεν επαρκεί ώστε μέτρα που λαμβάνονται από αυτήν την επιχείρηση, όπως η εν λόγω σύμβαση δανείου, να θεωρούνται ότι καταλογίζονται στο κράτος. Είναι επίσης αναγκαίο να εξεταστεί κατά πόσο οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να θεωρείται πως έχουν εμπλακεί, κατά τον έναν ή τον άλλον τρόπο, στην εφαρμογή του εν λόγω μέτρου. Όσον αφορά αυτό το θέμα, το Δικαστήριο σημείωσε ότι ο καταλογισμός στο κράτος ενός μέτρου που λαμβάνεται από δημόσια επιχείρηση μπορεί να συναχθεί από ένα σύνολο δεικτών που προκύπτουν από τις συνθήκες της υπόθεσης και το πλαίσιο εντός του οποίου ελήφθη το μέτρο (13).
(44)
Τέτοιοι δείκτες μπορεί να είναι η ένταξη της επιχείρησης στις δομές της δημόσιας διοίκησης, η φύση των δραστηριοτήτων της και η άσκησή τους στην αγορά υπό κανονικές συνθήκες ανταγωνισμού με ιδιωτικές επιχειρήσεις, το νομικό καθεστώς της επιχείρησης (με την έννοια του να υπόκειται στο δημόσιο δίκαιο ή το κοινό εταιρικό δίκαιο), η ένταση της εποπτείας που ασκείται από τις δημόσιες αρχές στη διαχείριση της επιχείρησης, ή κάθε άλλος δείκτης ο οποίος αποδεικνύει, στη συγκεκριμένη περίπτωση, τη συμμετοχή των δημόσιων αρχών στην έγκριση του μέτρου ή τον αποκλεισμό κάθε πιθανότητας να μην έχουν συμμετάσχει, λαμβάνοντας επίσης υπόψη το πεδίο εφαρμογής του μέτρου, το περιεχόμενό του ή τους όρους που περιέχει.
(45)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η πλειοψηφία των μελών του Εποπτικού Συμβουλίου της Osinek εκπροσωπούν δημόσιες αρχές (όπως το Υπουργείο Οικονομικών).
(46)
Η Osinek τέθηκε υπό εκκαθάριση στις 5 Νοεμβρίου του 2008 δυνάμει της απόφασης του μοναδικού μετόχου της την ίδια ημερομηνία. Παρά το γεγονός ότι, με βάση την τσεχική νομοθεσία, ο εκκαθαριστής οφείλει να ενεργεί μόνος(-η) και χωρίς υποδείξεις από τα όργανα της εταιρείας κατά τη διαδικασία εκκαθάρισης, η Επιτροπή επισημαίνει περαιτέρω ότι ο εκκαθαριστής διορίστηκε από το Υπουργείο Οικονομικών της Τσεχικής Δημοκρατίας, ενεργώντας ως ο μοναδικός μέτοχος της Osinek.
(47)
Επιπλέον, οι τσεχικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή γνωμοδοτήσεις εμπειρογνωμόνων από το δικηγορικό γραφείο JUDr. Jiří Rybář & JUDr. Pavel Štrbík το οποίο συνέστησε, πριν τη λήψη απόφασης για τη χορήγηση δανείου στην ČSA, ο εκκαθαριστής της Osinek να διενεργήσει διαβουλεύσεις με τον μέτοχο της Osinek, δηλαδή την Τσεχική Δημοκρατία.
(48)
Όσον αφορά την εποπτεία των δραστηριοτήτων της Osinek από το κράτος, η Επιτροπή παρατηρεί επίσης ότι η τσεχική κυβέρνηση ακολούθως έλαβε επίσης την απόφαση να αρθεί η παροχή ασφάλειας για το δάνειο της Osinek και να μετοχοποιήσει το χρέος της CSA με την απόφαση αριθ. 333.
(49)
Επομένως, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η απόφαση για τη χορήγηση του δανείου της Osinek μπορεί να καταλογιστεί στο τσεχικό κράτος. Το δάνειο της Osinek μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί πως χρηματοδοτήθηκε από κρατικούς πόρους.
6.2. Οικονομικό πλεονέκτημα
(50)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, σύμφωνα με τις καθιερωμένες αρχές της νομοθεσίας της ΕΕ, αν διατίθενται πρόσθετα κεφάλαια από το κράτος σε μια επιχείρηση με ευνοϊκότερους όρους από τους συνήθεις όρους της αγοράς, αυτό θα μπορούσε να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, καθώς θα είχε ως αποτέλεσμα να ευνοηθεί η συγκεκριμένη επιχείρηση κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου. Προκειμένου να καθοριστεί αν σε μια επιχείρηση έχει παρασχεθεί οικονομικό πλεονέκτημα από το κράτος το οποίο δεν θα είχε αποκομίσει υπό κανονικές συνθήκες της αγοράς, η Επιτροπή εφαρμόζει την «αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς» («ΑΕΟΑ») (14).
(51)
Σύμφωνα με την εν λόγω αρχή, δεν θα υπήρχε κρατική ενίσχυση στις περιπτώσεις όπου, υπό παρόμοιες συνθήκες, ένας ιδιώτης επενδυτής συγκρίσιμου μεγέθους με εκείνο των οργανισμών του ιδιωτικού τομέα θα μπορούσε, ενώ δραστηριοποιείται υπό κανονικές συνθήκες μιας οικονομίας της αγοράς, να έχει συμβάλει στην εν λόγω εισφορά κεφαλαίου. Η Επιτροπή οφείλει επομένως να αξιολογήσει αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα είχε συνάψει την εν λόγω συναλλαγή με τους ίδιους όρους. Η προβλεπόμενη συμπεριφορά του υποθετικού ιδιώτη επενδυτή είναι εκείνη ενός συνετού επενδυτή του οποίου ο στόχος της μεγιστοποίησης κέρδους μετριάζεται από την προσοχή όσον αφορά το επίπεδο κινδύνου που είναι αποδεκτό για ένα συγκεκριμένο δείκτη απόδοσης. Σύμφωνα με την εν λόγω αρχή, τα κεφάλαια που τίθενται στη διάθεση μιας εταιρείας από το κράτος, άμεσα ή έμμεσα, υπό συνθήκες που ανταποκρίνονται στις κανονικές συνθήκες της αγοράς, δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως κρατική ενίσχυση (15).
(52)
Σύμφωνα με την πάγια νομολογία, η ΑΕΟΑ ισχύει για δάνεια. Όταν εφαρμόζεται για τη χορήγηση ενός δανείου, η εν λόγω αρχή θέτει το ερώτημα κατά πόσον ένας ιδιώτης επενδυτής θα είχε χορηγήσει το δάνειο στον δικαιούχο σύμφωνα με τους όρους με τους οποίους τελικά χορηγήθηκε (16). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αξιολογεί κατά πόσον το δάνειο χορηγείται με τους συνήθεις εμπορικούς όρους και κατά πόσον παρόμοια δάνεια θα ήταν διαθέσιμα από μια εμπορική τράπεζα. Όσον αφορά τους όρους παρόμοιων δανείων, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη ιδίως το επιτόκιο και την ασφάλεια για την κάλυψη του δανείου. Η Επιτροπή αξιολογεί κατά πόσον η εγγύηση που παρέχεται, αρκεί για την πλήρη αποπληρωμή του δανείου σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων, καθώς και την οικονομική θέση της εταιρείας τη στιγμή της σύναψης του δανείου (17).
(53)
Η Επιτροπή σημειώνει ότι η ČSA είναι νομικό πρόσωπο που ασκεί οικονομική δραστηριότητα και επομένως θεωρείται επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ. Προκειμένου να καθοριστεί αν το δάνειο της Osinek χορηγήθηκε με ευνοϊκούς όρους ή σύμφωνα με τις συνθήκες της αγοράς, η Επιτροπή επαλήθευσε τη συμμόρφωση του επιτοκίου για το εν λόγω δάνειο με το επιτόκιο αναφοράς της Επιτροπής, όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση σχετικά με το επιτόκιο αναφοράς, το οποίο εφαρμόζεται ως αντιπροσωπευτικό των επιτοκίων της αγοράς.
(54)
Όσον αφορά τη σχετική ημερομηνία που πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τη σύγκριση του επιτοκίου του εν λόγω δανείου με το επιτόκιο αναφοράς, η Επιτροπή εξέφρασε ήδη τη γνώμη της στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, ότι θα πρέπει να είναι η ημερομηνία της νομικά δεσμευτικής πράξης, σύμφωνα στην οποία χορηγήθηκε το δάνειο, δηλαδή η 30ή Απριλίου 2009 (ημερομηνία σύναψης της σύμβασης δανείου μεταξύ της Osinek και της ČSA).
(55)
Η Τσεχική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι, εκείνη την εποχή, η ČSA εξακολουθούσε να έχει πρόσβαση σε εξωτερική χρηματοδότηση από ιδιωτικές τράπεζες και κατέστη προβληματική επιχείρηση μόλις τον Αύγουστο του 2009. Στις αρχές του 2009 η πιστοληπτική ικανότητα της ČSA αντιστοιχούσε στην κατηγορία αξιολόγησης Β.
(56)
Προκειμένου να επαληθευτούν οι ισχυρισμοί της Τσεχικής Δημοκρατίας, η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες από πολλές ιδιωτικές τράπεζες που έχουν επιχειρηματικές σχέσεις με την ČSA όσον αφορά την εσωτερική τους αξιολόγηση για την ČSA κατά τους πρώτους έξι μήνες του 2009, τις αλλαγές της εσωτερικής αξιολόγησης για την ČSA από τον Ιούλιο του 2008 έως τον Ιούλιο του 2009, τους όρους των δανείων που χορηγήθηκαν στην ČSA τους πρώτους έξι μήνες του 2009, καθώς και άλλες παρατηρήσεις σχετικά με την πιστοληπτική ικανότητα της ČSA τους πρώτους έξι μήνες του 2009. Τρεις ιδιωτικές τράπεζες παρείχαν πληροφορίες με την προϋπόθεση ότι οι πληροφορίες θα παρέμεναν εμπιστευτικές, θα χρησιμοποιούνταν μόνο για την εσωτερική αξιολόγηση της Επιτροπής και δεν θα διαβιβάζονταν σε τρίτους, συμπεριλαμβανομένης της ČSA και των τσεχικών αρχών.
(57)
Παρά το γεγονός ότι όλες αυτές οι τράπεζες αναγνώρισαν την επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της ČSA στις αρχές του 2009, χορηγήθηκαν δάνεια για κεφάλαια κίνησης και πιστωτικές διευκολύνσεις στην ČSA κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2009. Η εσωτερική αξιολόγηση για την ČSA των τριών ιδιωτικών τραπεζών αντιστοιχεί περίπου σε κατηγορία αξιολόγησης Β.
(58)
Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι απαντήσεις των τραπεζών είναι σαφείς και συνεπείς. Παρά το γεγονός ότι η εσωτερική αξιολόγηση της εταιρείας επιδεινώθηκε, η υποβάθμιση δεν φαίνεται αρκετά σημαντική ώστε να δικαιολογήσει υψηλότερο περιθώριο κινδύνου.
(59)
Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, όπως έχει ήδη αναφερθεί στην πρόταση κίνησης και βάσει των πληροφοριών που παρασχέθηκαν από την Τσεχική Δημοκρατία, η UniCreditBank παρέσχε μεσοπρόθεσμο κεφάλαιο κίνησης (4 έτη) 200 εκατ. CZK στην ČSA τον Σεπτέμβριο του 2008, το οποίο ασφαλίστηκε με έναν προσομοιωτή πτήσης. Στις 25 Ιουνίου 2009, λόγω της απόκλισης από τους οικονομικούς δείκτες που συμφωνήθηκαν στη σύμβαση δανείου, η UniCreditBank αύξησε το περιθώριο κινδύνου για το δάνειο της ČSA από 160 μονάδες βάσης (που είχε συμφωνηθεί τον Σεπτέμβριο του 2008) σε 325 μονάδες βάσης πάνω από το μηνιαίο διατραπεζικό επιτόκιο δανεισμού PRIBOR (δηλαδή επιτόκιο 5,10 % ετησίως στις 25 Ιουνίου 2009). Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το συγκεκριμένο επιτόκιο, το οποίο αντικατόπτριζε την πρόσφατη επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της ČSA, είναι χαμηλότερο από το επιτόκιο του δανείου της Osinek (5,51 % ετησίως) και αντιστοιχεί περίπου σε ένα επιτόκιο αναφοράς για μια εταιρεία με κατηγορία αξιολόγησης Β (με υψηλό επίπεδο εξασφάλισης).
(60)
Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, συνάγεται το συμπέρασμα ότι, καταρχήν, η ČSA είχε πρόσβαση σε εξωτερική χρηματοδότηση τη στιγμή της χορήγησης του δανείου από την Osinek και ότι η πιστοληπτική ικανότητα της ČSA κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009 αντιστοιχούσε στην κατηγορία αξιολόγησης Β.
(61)
Οι εξασφαλίσεις που χρησιμοποιήθηκαν για την ασφάλιση του δανείου αφορούσαν κτίρια που βρίσκονται στο αεροδρόμιο Ruzyně της Πράγας, γη, αποθέματα και ανταλλακτικά. Η αγοραία αξία των εξασφαλίσεων ορίστηκε από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες της Τσεχικής Δημοκρατίας, οι οποίοι είναι εγγεγραμμένοι είτε στο Μητρώο του Ινστιτούτου Εμπειρογνωμόνων είτε στο Κεντρικό Μητρώο Εξουσιοδοτημένων Εμπειρογνωμόνων που τηρείται από το Υπουργείο Δικαιοσύνης της Τσεχικής Δημοκρατίας και έχουν εμπειρία στον τομέα της αξιολόγησης στοιχείων ενεργητικού (18).
(62)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ημερομηνία της έκθεσης αξιολόγησης για το Υπόστεγο F που χρησιμοποιήθηκε ως εγγύηση (βλέπε Πίνακα 1) είναι η 1η Ιουνίου 2009, ενώ η πρώτη δόση του δανείου της Osinek καταβλήθηκε στις 11 Μαΐου 2009. Οι τσεχικές αρχές υπέβαλαν δήλωση της YBN Consult, με ημερομηνία 6 Μαΐου 2009, η οποία επιβεβαιώνει την αξία των χρησιμοποιούμενων εγγυήσεων. Μια τέτοια δήλωση είναι σύμφωνη με την παράγραφο 5.9.11 της σύμβασης δανείου της Osinek με την προϋπόθεση ότι η πλήρης έκθεση αξιολόγησης υποβάλλεται εντός ενός μήνα από την ημερομηνία καταβολής της πρώτης δόσης. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η προϋπόθεση αυτή πληρούται.
(63)
Επιπλέον, η Επιτροπή αξιολόγησε με κριτικό τρόπο τις εκθέσεις αξιολόγησης που υποβλήθηκαν. Οι αξιολογήσεις δεν αποτελούν λόγο ανησυχίας καθώς δεν έχουν εντοπιστεί πρόδηλα σφάλματα, εφαρμόζονται αποδεκτές μεθοδολογίες και οι αξιολογήσεις βασίζονται σε αξιόπιστες παραδοχές. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα αποτελέσματα των παρουσών εκθέσεων αξιολόγησης αποτελούν την κατάλληλη προσέγγιση για τις ρεαλιστικές τιμές αγοράς των στοιχείων ενεργητικού που χρησιμοποιούνται ως εγγύηση για το δάνειο της Osinek. Για έναν τύπο εγγύησης (τα ανταλλακτικά), η αξία βασίστηκε στην καθαρή λογιστική τους αξία. Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτή η μέθοδος αποτίμησης είναι η κατάλληλη για αυτόν τον τύπο στοιχείου ενεργητικού, δεδομένου ότι τα ανταλλακτικά μπορούν εύκολα να πωληθούν και η αξία τους θα πρέπει επομένως να αντιστοιχεί στο αρχικό κόστος απόκτησής τους μείον τη σωρευμένη απόσβεση.
(64)
Η σύμβαση δανείου προβλέπει ότι το πραγματικό ποσό του δανείου δεν πρέπει να υπερβαίνει το 90 % της αξίας της εγγύησης, δηλαδή η αξία της εγγύησης πρέπει να ισούται τουλάχιστον με το 110 % του ποσού του δανείου. Με βάση τις πληροφορίες που υποβλήθηκαν, τη στιγμή που καταβλήθηκε η πρώτη δόση τον Μάιο του 2009, η αξία της αρχικής εγγύησης όπως συμφωνήθηκε στη σύμβαση του δανείου της 30ής Απριλίου 2009 ήταν τουλάχιστον [110-117] %· τη στιγμή που καταβλήθηκε η δεύτερη δόση τον Ιούλιο του 2009, τουλάχιστον [120-132] %· και τη στιγμή της καταβολής της τρίτης δόσης τον Σεπτέμβριο του 2009, τουλάχιστον [128-141] %. Επιπλέον, μέσω πολλών προσθηκών στη σύμβαση δανείου της Osinek (βλέπε αιτιολογική σκέψη 8), προστέθηκαν συμπληρωματικά στοιχεία ενεργητικού ως εγγυήσεις και ορισμένα άλλα στοιχεία ενεργητικού αφαιρέθηκαν.
Πίνακας 4
Επισκόπηση παροχής εξασφαλίσεων σε διαφορετικές χρονικές περιόδους για το δάνειο της Osinek
Ημερομηνία αλλαγής
Αναληφθέν ποσό
(σε εκατ. CZK)
Ποσό των ασφαλειών (σε εκατ. CZK)
% επίπεδο των ασφαλειών
11 Μαΐου 2009
800
[880-935]
[110-117] %
23 Ιουλίου 2009
800
[1 350 - 1 485]
[169-186] %
30 Ιουλίου 2009
1 700
[2 040 - 2 240]
[120-132] %
22 Σεπτεμβρίου 2009
1 700
[2 485 - 2 760]
[146-162] %
24 Σεπτεμβρίου 2009
2 500
[3 190 - 3 535]
[128-141] %
9 Δεκεμβρίου 2009
2 500
[3 275 - 3 615]
[131-145] %
25 Ιανουαρίου 2010
2 500
[3 310 - 3 640]
[132-146] %
(65)
Η ανακοίνωση για το επιτόκιο αναφοράς υποθέτει ότι οι «υψηλές» ασφάλειες συνεπάγονται ζημία σε περίπτωση αθέτησης, κατώτερη ή ίση με 30 %, ποσοστό το οποίο αντιστοιχεί σε αξία ασφάλειας τουλάχιστον 70 % του ποσού του δανείου. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η παροχή ασφάλειας για το δάνειο είναι αισθητά υψηλότερη, γεγονός που δημιουργεί ένα σημαντικό περιθώριο ασφαλείας όσον αφορά τυχόν αποκλίσεις στις εκτιμήσεις της αξίας των ασφαλειών.
(66)
Το κατάλληλο επιτόκιο μετά την ανακοίνωση για το επιτόκιο αναφοράς εκείνη τη στιγμή θα ήταν 5,16 % ετησίως (βασικό επιτόκιο 2,96 % + 220 μονάδες βάσης = 5,16 % ετησίως). Το περιθώριο των 220 μονάδων βάσης αντανακλά την κατηγορία αξιολόγησης Β όπως επιβεβαιώθηκε από τις ιδιωτικές τράπεζες και την υψηλή παροχή ασφαλειών που αναφέρθηκε ανωτέρω.
(67)
Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το ισχύον επιτόκιο για το δάνειο της Osinek (διατραπεζικό επιτόκιο δανεισμού τριών μηνών PRIBOR (19) + 300 μονάδες βάσης, το οποίο ανήλθε σε 5,51 % ετησίως στις 30 Απριλίου 2009.
(68)
Η ανάλυση του ισχύοντος επιτοκίου (διατραπεζικό επιτόκιο δανεισμού τριών μηνών PRIBOR + 300 μονάδες βάσης) και το επιτόκιο αναφοράς συν ένα περιθώριο 220 μονάδων βάσης δείχνει πως τα επιτόκια αυτά είναι συγκρίσιμα όσον αφορά τη μεθοδολογία της βάσης καθώς και το συνολικό επίπεδο των ισχυόντων επιτοκίων, συμπεριλαμβανομένου του σχετικού περιθωρίου κινδύνου.
(69)
Το PRIBOR αποτελεί την τιμή αναφοράς των επιτοκίων στην αγορά των διατραπεζικών καταθέσεων, η οποία υπολογίζεται (σταθερή) από τις τιμές των τραπεζών αναφοράς για την πώληση των καταθέσεων (δηλαδή προσφορές) από τον παράγοντα υπολογισμού της Εθνικής Τράπεζας της Τσεχικής Δημοκρατίας και από το Forex Club της Τσεχικής Δημοκρατίας (Ένωση χρηματοπιστωτικών αγορών της Τσεχικής Δημοκρατίας - A.C.I.) (20).
(70)
Το επιτόκιο για το δάνειο της Osinek βασίζεται στο PRIBOR το οποίο υπολογίζεται για όλη τη διάρκεια των 3 μηνών. Το επιτόκιο αναφοράς βασίζεται σε επιτόκια αγοράς χρήματος ενός έτους. Ωστόσο, η Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα να χρησιμοποιεί βραχυπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο δανεισμό προσαρμοσμένο σε ορισμένες περιπτώσεις.
(71)
Μια ανάλυση της ανάπτυξης των δύο επιτοκίων κατά τη διάρκεια του δανείου της Osinek (Απρίλιος 2009 - Ιούνιος 2010) δείχνει πως τα δύο επιτόκια είναι όντως συγκρίσιμα. Τα μέσα επιτόκια (21) για την περίοδο από τον Απρίλιο του 2009 έως τον Ιούνιο του 2010 είναι σχεδόν τα ίδια (4,77 % για το διατραπεζικό επιτόκιο δανεισμού PRIBOR + 300 μονάδες βάσης· 4,79 % για το επιτόκιο αναφοράς συμπεριλαμβανομένου του περιθωρίου κινδύνου των 220 μονάδων βάσης). Η μικρή διαφορά μεταξύ δύο μονάδων βάσης οφείλεται στη διαφορετική μέθοδο προσαρμογής. Το PRIBOR προσαρμόζεται σε καθημερινή βάση·ενώ το επιτόκιο αναφοράς προσαρμόζεται μόλις κάθε λίγους μήνες.
(72)
Στο πλαίσιο αυτό, το ισχύον επιτόκιο μπορεί να γίνει δεκτό ως αντιπροσωπευτικό των επιτοκίων της αγοράς. Βάσει της ανακοίνωσης του επιτοκίου αναφοράς, το μέτρο συνάδει με την αγορά και δεν περιλαμβάνει επομένως οικονομικό πλεονέκτημα για την ČSA.
(73)
Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η καταβολή τόκων από την ČSA στον πιστωτή εκτελέστηκαν σε πλήρη συμμόρφωση με τους όρους της σύμβασης δανείου της Osinek (22).
6.3. Επιλεκτικότητα
(74)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι ένα μέτρο, προκειμένου να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση, πρέπει να συνεπάγεται την ευνοϊκή μεταχείριση «ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής». Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το δάνειο της Osinek χορηγήθηκε μόνο στην ČSA. Επομένως, είναι επιλεκτικό κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
6.4. Στρέβλωση του ανταγωνισμού και επιπτώσεις στις συναλλαγές
(75)
Όσον αφορά τα σωρευτικά κριτήρια των κρατικών ενισχύσεων, στην προκειμένη περίπτωση οι επιπτώσεις στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και η στρέβλωση του ανταγωνισμού του προσβαλλόμενου μέτρου είναι αναμφισβήτητα και δεν αμφισβητήθηκαν καν από τις τσεχικές αρχές. Η ČSA ανταγωνίζεται άλλες αεροπορικές εταιρείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως μετά την έναρξη ισχύος του τρίτου σταδίου απελευθέρωσης των αεροπορικών μεταφορών («τρίτο πακέτο») την 1η Ιανουαρίου 1993. Τα εν λόγω μέτρα επέτρεψαν στην ČSA να συνεχίσει να λειτουργεί ώστε να μην πρέπει να αντιμετωπίσει, όπως συνέβη με άλλους ανταγωνιστές, τις συνέπειες που συνήθως προκύπτουν από τα άσχημα οικονομικά της αποτελέσματα.
6.5. Συμπέρασμα
(76)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο δεν συνεπάγεται κρατική ενίσχυση για την ČSA καθώς το δάνειο της Osinek χορηγήθηκε υπό όρους που θα απαιτούσε ένας ιδιώτης επενδυτής στην οικονομία της αγοράς. Ειδικότερα, το επιτόκιο με το οποίο χορηγήθηκε το δάνειο της Osinek σύμφωνα με το επιτόκιο αναφοράς που καθορίστηκε βάσει της ανακοίνωσης για το επιτόκιο αναφοράς λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η ČSA ανήκε στην κατηγορία αξιολόγησης Β κατά το χρόνο χορήγησης του δανείου, κάτι το οποίο επιβεβαιώθηκε και από ιδιωτικές τράπεζες και το δάνειο ήταν ασφαλισμένο συνεχώς με παροχή ασφαλίσεων σημαντικά υψηλότερη από το 70 % του ποσού του δανείου που ορίζεται στην ανακοίνωση για το επιτόκιο αναφοράς.
7. ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
(77)
Η Επιτροπή ανέλυσε ωστόσο κατά πόσον, αν το δάνειο είχε θεωρηθεί πως αποτελεί κρατική ενίσχυση, το μέτρο θα μπορούσε να είναι συμβατό με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β), βάσει του προσωρινού πλαισίου.
(78)
Το δάνειο της Osinek χορηγήθηκε το 2009. Το μέτρο αποσκοπεί επομένως στη διευκόλυνση της πρόσβασης μιας επιχείρησης σε εξωτερική χρηματοδότηση σε μια χρονική περίοδο κατά την οποία η φυσιολογική λειτουργία των πιστωτικών αγορών διαταράσσεται σοβαρά εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και όταν η οικονομική κρίση (χρηματοπιστωτική κρίση) επηρεάζει την ευρύτερη οικονομία και οδηγεί σε σοβαρές διαταραχές της οικονομίας των κρατών μελών.
(79)
Στις 17 Οκτωβρίου 2008 η Επιτροπή αντιμετώπισε την κρίση αυτή με την εφαρμογή του προσωρινού πλαισίου. Μέσα σε αυτό, η Επιτροπή αναγνώριζε τη «σοβαρότητα της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής κρίσης, καθώς και τις επιπτώσεις της στη συνολική οικονομία των κρατών μελών». Η Επιτροπή έκρινε επιπλέον ότι «η χορήγηση ορισμένων κατηγοριών κρατικών ενισχύσεων, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, είναι δικαιολογημένη για την αντιμετώπιση των δυσχερειών αυτών και ότι μπορεί να θεωρηθεί ότι οι ενισχύσεις αυτές συμβιβάζονται με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
7.1. Συμμόρφωση με το τμήμα 4.4.2 του προσωρινού πλαισίου
(80)
Το μέτρο πρέπει να αξιολογηθεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις του τμήματος 4.4.2 του προσωρινού πλαισίου («Ενίσχυση με τη μορφή επιδοτούμενου επιτοκίου»).
(81)
Σύμφωνα με το προσωρινό πλαίσιο, το ισχύον επιτόκιο πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσο με το επιτόκιο μιας ημέρας της κεντρικής τράπεζας συν ένα ασφάλιστρο ίσο με τη διαφορά μεταξύ του μέσου διατραπεζικού επιτοκίου ενός έτους και του μέσου όρου επιτοκίου μιας ημέρας της κεντρικής τράπεζας κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2007 έως την 30ή Ιουνίου 2008, συν το ασφάλιστρο πιστωτικού κινδύνου που αντιστοιχεί στο προφίλ κινδύνου του δικαιούχου, όπως ορίζεται στην ανακοίνωση για το επιτόκιο αναφοράς.
(82)
Το επιτόκιο μιας ημέρας για την Τσεχική Δημοκρατία στις 30 Απριλίου 2009 ήταν 1,45 % (23). Η διαφορά μεταξύ του μέσου διατραπεζικού επιτοκίου ενός έτους και του μέσου επιτοκίου μιας ημέρας της κεντρικής τράπεζας κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2007 έως τις 30 Ιουνίου 2008 ήταν 68 μονάδες βάσης.
(83)
Το ασφάλιστρο πιστωτικού κινδύνου που αντιστοιχεί στο προφίλ κινδύνου του αποδέκτη ανήλθε σε 220 μονάδες βάσης Το ασφάλιστρο αυτό βασίζεται σε αξιολόγηση κατηγορίας Β (βλέπε αιτιολογική σκέψη 57) και υψηλό επίπεδο ασφαλίσεων λαμβανομένης υπόψη της ασφάλειας που παρέχεται (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 64 και 65).
(84)
Βάσει του προσωρινού πλαισίου το ελάχιστο επιτόκιο θα ήταν επομένως 4,33 % (1,45 % + 0,68 % + 2,20 %). Το πραγματικό επιτόκιο για το δάνειο της Osinek ήταν 5,51 %. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το δάνειο της Osinek να χορηγηθεί με υψηλότερο επιτόκιο από το ελάχιστο επιτρεπόμενο βάσει του προσωρινού πλαισίου.
(85)
Επιπλέον, το τμήμα 4.4. του προσωρινού πλαισίου απαιτεί να πληρούνται δύο συμπληρωματικές προϋποθέσεις για να θεωρείται ένα δάνειο ως συμβατή ενίσχυση:
(86)
Πρώτον, η σύμβαση πρέπει να έχει συναφθεί το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2010. Τα μειωμένα επιτόκια μπορούν να εφαρμοστούν για καταβολές επιτοκίων πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2012.
(87)
Η σύμβαση δανείου της Osinek συνήφθη στις 30 Απριλίου 2009. Το δάνειο έπρεπε να αποπληρωθεί σε μια εφάπαξ καταβολή στις 30 Νοεμβρίου 2010. Η σύμβαση δανείου πληροί επομένως την πρώτη προϋπόθεση.
(88)
Δεύτερον, ο δικαιούχος δεν πρέπει να θεωρείται προβληματική επιχείρηση την 1η Ιουλίου 2008.
(89)
Το σημείο 9 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α ορίζει ότι δεν υπάρχει ορισμός της ΕΕ για το τι συνιστά προβληματική επιχείρηση και προσθέτει ότι η Επιτροπή θεωρεί ότι μία επιχείρηση είναι προβληματική εφόσον δεν είναι ικανή, με δικούς της οικονομικούς πόρους ή με τους πόρους που μπορεί να λάβει από τους ιδιοκτήτες/μετόχους της ή τους πιστωτές της, να ανακόψει τη ζημιογόνο πορεία της, η οποία, ελλείψει εξωτερικής κρατικής παρέμβασης είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα την καταδικάσει βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα σε οικονομική εξαφάνιση.
(90)
Στη συνέχεια, στο σημείο 10 στοιχείο β) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α διασαφηνίζεται ότι μια επιχείρηση θεωρείται προβληματική, στην περίπτωση μιας εταιρείας όπου τουλάχιστον ορισμένα μέλη έχουν απεριόριστη ευθύνη για το χρέος της εταιρείας, όπου περισσότερο από το ήμισυ του εγγεγραμμένου της κεφαλαίου έχει απολεσθεί και περισσότερο από το ένα τέταρτο του κεφαλαίου αυτού έχει απολεσθεί κατά τη διάρκεια των 12 προηγούμενων μηνών.
(91)
Το 2008 το εγγεγραμμένο κεφάλαιο της ČSA ανήλθε σε 2 735 εκατ. CZK. Βάσει των προτύπων ΤΛΠ, το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας μειώθηκε σε 101 εκατ. CZK το ίδιο έτος.
Πίνακας 5
Μετοχικό και εγγεγραμμένο κεφάλαιο το 2007 και το 2008 (σε χιλιάδες CZK)
Πηγή: Οι οικονομικές καταστάσεις παρεχόμενες από την ČSA.
2007
6/07
7/07
8/07
9/07
10/07
11/07
12/07
Μετοχικό κεφάλαιο
[1 035 000 - 1 140 000]
[1 415 000 - 1 555 000]
[1 450 000 - 1 595 000]
[1 410 000 - 1 565 000]
[1 950 000 - 2 145 000]
[1 260 000 - 1 390 000]
1 238 093
Εγγεγραμμένο κεφάλαιο
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2008
1/08
2/08
3/08
4/08
5/08
6/08
Μετοχικό κεφάλαιο
[585 000 - 645 000]
[385 000 - 420 000]
[110 000 - 120 000]
[690 000 - 755 000]
[860 000 - 950 000]
[965 000 - 1 065 000]
Εγγεγραμμένο κεφάλαιο
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
7/08
8/08
9/08
10/08
11/08
12/08
Μετοχικό κεφάλαιο
[945 000 - 1 030 000]
[1 220 000 - 1 340 000]
[1 270 000 - 1 410 000]
[1 295 000 - 1 430 000]
[610 000 - 670 000]
101 686
Εγγεγραμμένο κεφάλαιο
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
(92)
Παρά το γεγονός ότι περισσότερο από το μισό του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της εταιρείας είχε ήδη απολεσθεί την 1η Ιουλίου 2008, η δεύτερη προϋπόθεση του σημείου 10 στοιχείο α) των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α -ότι περισσότερο από το ένα τέταρτο του εγγεγραμμένου κεφαλαίου πρέπει να έχει απολεσθεί κατά τους τελευταίους 12 μήνες- δεν πληρούται. Το μετοχικό κεφάλαιο που έχει απολεσθεί από τον Ιούνιο του 2007 έως τον Ιούλιο του 2008 ([31 570 000-34 875 000] CZK) αντιστοιχεί μόλις στο [0,8-1,5]% του εγγεγραμμένου κεφαλαίου.
(93)
Επιπλέον, το σημείο 10 στοιχείο γ) των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α θεωρεί πως μια εταιρεία είναι προβληματική όταν πληροί τα κριτήρια βάσει της εγχώριας νομοθεσίας ώστε να μπορεί να υπαχθεί σε συλλογική διαδικασία αφερεγγυότητας. Οι τσεχικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι η ČSA δεν ήταν επιλέξιμη για τη διαδικασία αφερεγγυότητας βάσει της παραγράφου 3 του τσεχικού νόμου περί αφερεγγυότητας.
(94)
Σύμφωνα με το σημείο 11 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α, ακόμη και στην περίπτωση που δεν υφίσταται καμία από τις περιστάσεις της παραγράφου 10, μια εταιρεία μπορεί να συνεχίσει να θεωρείται προβληματική, ιδίως όταν υπάρχουν οι συνήθεις ενδείξεις προβληματικής επιχείρησης όπως για παράδειγμα αύξηση των ζημιών, μείωση του κύκλου εργασιών, διόγκωση των αποθεμάτων, πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, μείωση της ταμειακής ροής, αυξανόμενη δανειοληψία, αύξηση των οικονομικών επιβαρύνσεων καθώς και εξασθένιση ή εξαφάνιση της αξίας του καθαρού ενεργητικού.
(95)
Οι αλλαγές στα οικονομικά αποτελέσματα της ČSA κατά τη διάρκεια της σχετικής χρονικής περιόδου δεν έδειξαν σαφή αρνητική τάση (βλέπε πίνακα 3). Η εταιρεία είχε απώλειες στα τέλη του 2006 αλλά ανέκαμψε και παρουσίασε θετικά αποτελέσματα για το 2007. Στη συνέχεια καταγράφηκε απώλεια [800-880] εκατ. CZK στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2008. Ωστόσο, η κατάσταση βελτιώθηκε έως το τέλος του δεύτερου τριμήνου, δηλαδή έως τις 30 Ιουνίου 2008. Παρόμοια τάση παρατηρείται στην κατάσταση ταμειακών ροών. Ο κύκλος εργασιών της ČSA μειώθηκε αργά σε ετήσια βάση κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου. Ωστόσο, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ο κύκλος εργασιών μειώθηκε σημαντικά πριν τις 30 Ιουνίου 2008.
(96)
Το χρέος της εταιρείας μειώθηκε από τον Μάρτιο του 2008 έως τον Ιούνιο του 2008 και στη συνέχεια αυξήθηκε κατά τους έξι επόμενους μήνες. Τέλος, η αξία των στοιχείων ενεργητικού παρουσίασε διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου χωρίς κάποια σαφή τάση.
(97)
Συμπερασματικά, η τάση στα οικονομικά κριτήρια, όπως ορίζεται στο σημείο 11 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α δεν παραπέμπει με σαφήνεια σε όλες τις συνήθεις ενδείξεις μιας εταιρείας που χαρακτηρίζεται προβληματική πριν τις 30 Ιουνίου 2008. Επιπλέον, η ČSA εξακολουθούσε να έχει πρόσβαση σε χρηματοδότηση εκείνη την περίοδο, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι ήταν σε θέση να λάβει δάνειο από μια ιδιωτική τράπεζα τον Σεπτέμβριο του 2008 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 59).
(98)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι ενίσχυση που είναι συμβατή σύμφωνα με το τμήμα 4.4 του προσωρινού πλαισίου μπορεί να χορηγείται σε επιχειρήσεις οι οποίες δεν κατέστησαν προβληματικές την 1η Ιουλίου 2008 αλλά από εκείνη την ημερομηνία και μετά λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Επομένως, το γεγονός ότι η ČSA κατέστη προβληματική σε μεταγενέστερη ημερομηνία δεν θίγει τη συμβατότητα βάσει του προσωρινού πλαισίου.
(99)
Επομένως, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ČSA δεν ήταν προβληματική επιχείρηση την 1η Ιουλίου 2008 και ότι, επομένως, ήταν επιλέξιμη για την εφαρμογή του προσωρινού πλαισίου.
7.2. Συμπέρασμα
(100)
Με βάση τα ανωτέρω, το δάνειο της Osinek πληροί όλες τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο τμήμα 4.4 του προσωρινού πλαισίου. Επομένως, ακόμη και αν το δάνειο της Osinek είχε κριθεί ότι συνιστά κρατική ενίσχυση, το μέτρο θα εξακολουθούσε να είναι συμβατό με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(101)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το δάνειο της Osinek δεν συνιστά κρατική ενίσχυση. Επιπλέον, ακόμη και αν το δάνειο της Osinek είχε κριθεί ότι συνιστά κρατική ενίσχυση, το μέτρο θα εξακολουθούσε να είναι συμβατό με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
(102)
Η παρούσα απόφαση δεν καλύπτει την άρση της ασφάλισης του δανείου και την κεφαλαιοποίηση του δανείου της Osinek της 30ής Ιουνίου 2010. Η αξιολόγηση αυτού του μέτρου θα αποτελέσει αντικείμενο της τελικής απόφασης στην υπόθεση SA.30908,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Το μέτρο το οποίο εφάρμοσε η Τσεχική Δημοκρατία για την České aerolinie, a.s. με τη μορφή δανείου που ανέρχεται συνολικά σε 2,5 δισεκατ. CZK και χορηγήθηκε από την Osinek a.s. βάσει της σύμβασης δανείου της 30ής Απριλίου 2009, δεν αποτελεί ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, ακόμη και αν ίσχυε κάτι τέτοιο, είναι συμβατό με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της εν λόγω Συνθήκης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Τσεχική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 21 Μαρτίου 2012.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 21. března 2012
o Státní podpoře SA.29864 (C 6/10) (ex NN 1/10) poskytnuté Českou republikou společnosti České aerolinie, a. s. (ČSA - Czech Airlines a. s. - možné aspekty Státní podpory při poskytnutí úvěru společností Osinek, a. s.)
(oznámeno pod číslem C(2012) 1664)
(Pouze české znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/637/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
s ohledem na rozhodnutí, kterým Komise rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování EU (1) ve věci podpory SA.29864 (C 6/10, ex NN 1/10, CP 371/2009) (2),
poté, co vyzvala zúčastněné strany, aby v souladu s výše uvedenými články podaly připomínky, a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
V květnu 2009 se Komise na základě veřejně dostupných informací dozvěděla, že státem vlastněná společnost Osinek, a. s. v likvidaci (dále jen „společnost Osinek“) dala souhlas k poskytnutí úvěru ve výši 2,5 miliardy CZK (přibližně 100 milionů EUR) společnosti ČSA - Czech Airlines, a. s. (dále jen „ČSA“). Dopisy ze dne 14. května 2009 a 24. září 2009 Komise po České republice požadovala informace. Dopisy ze dne 10. září 2009 a 25. listopadu 2009 Česká republika poskytla Komisi doplňující informace.
(2)
Dopisem ze dne 24. února 2010 Komise informovala Českou republiku, že se ve vztahu k dotyčnému opatření rozhodla zahájit řízení stanovené v čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování EU (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“). Dopisem ze dne 26. dubna 2010 Česká republika poskytla své připomínky k uvedenému rozhodnutí. Dopisem ze dne 6. července 2010 Komise položila doplňující otázky a Česká republika na ně odpověděla dne 15. září 2010.
(3)
Rozhodnutí o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie. Komise vyzvala zúčastněné strany, aby předložily své připomínky k opatření.
(4)
Komise obdržela připomínky od čtyř zúčastněných stran: od Travel Service and Icelandair Group dne 10. března 2011, od Czech Connect Airlines a. s. dne 11. března 2011, od JOB AIR Technic a. s. dne 10. března 2011 a od ČSA dne 14. března 2011. Komise zaslala tyto připomínky České republice, která měla možnost se k nim vyjádřit; její připomínky Komise obdržela dopisem ze dne 12. května 2011.
2. PODROBNÝ POPIS OPATŘENÍ
2.1 Úvěr společnosti Osinek
(5)
Opatření, jež je předmětem šetření, je půjčka poskytnutá českému národnímu leteckému dopravci ČSA dne 30. dubna 2009 společností Osinek. Úvěr byl čerpán ve třech tranších:
a)
první tranše ve výši 800 milionů CZK byla přijata dne 11. května 2009;
b)
druhá tranše ve výši 900 milionů CZK byla přijata dne 30. července 2009 a
c)
třetí tranše ve výši 800 milionů CZK byla přijata dne 24. září 2009.
(6)
Očekávaným datem splacení byl 30. listopad 2010 s možností prodloužení. Úvěr byl poskytnut s úrokovou sazbou 3M Prague Interbank Offered Rate (dále jen „tříměsíční PRIBOR“) + 300 bazických bodů jako riziková přirážka, tj. 5,51 % v den podpisu smlouvy o úvěru. Úrok byl splatný na čtvrtletním základě v poslední pracovní den kalendářního čtvrtletí (úrokové období). Úrok byl vypočítáván denně ode dne, který předchází splacení úvěru společnosti Osinek.
(7)
Podle stanoviska českých orgánů riziková přirážka ve výši 300 bazických bodů představuje odpovídající rizikovou přirážku vzhledem k finanční situaci společnosti odpovídající ratingové kategorii „B“ společnosti Standard & Poor’s (slabá finanční situace) (dále jen „ratingová kategorie B“) a úrovni zajištění úvěru, která dosahovala 110 % úvěrové částky.
(8)
Předmětem zajištění úvěru byly budovy na letišti Praha-Ruzyně, pozemky, zásoby a náhradní díly. Tržní hodnota většiny předmětů zajištění byla určena nezávislým znalcem. Ke smlouvě o úvěru společnosti Osinek byly připojeny čtyři dodatky, ve kterých byl rozšířen a změněn seznam aktiv určených k zajištění (3). České orgány prohlašují, že všechny změny splnily podmínku stanovenou ve smlouvě se společností Osinek, tj. že vlastní výše úvěru nesmí přesáhnout 90 % hodnoty předmětů zajištění v jakémkoli čase či dohodnutou maximální výši úvěru.
(9)
Úvěr společnosti Osinek nebyl splacen, jak se původně předpokládalo. Místo toho bylo jeho zajištění uvolněno a dne 30. června 2010 došlo ke kapitalizaci dluhu (vkladem pohledávky do ČSA formou započtení proti pohledávce na splacení vkladu).
Tabulka 1
Přehled předmětů zajištění úvěru společnosti Osinek
Zajištění
Hodnota v milionech CZK
Subjekt určující hodnotu
Období zajištění
Provozní budova - hangár F (včetně pozemku pod budovou)
[925-990] (4)
YBN Consult - Znalecký ústav spol. s r. o., znalecký posudek ze dne 1. června 2009
od 11.5.2009 (první tranše)
Správní budova „APC“ (včetně pozemku pod budovou)
[735-770]
YBN Consult - Znalecký ústav spol. s r. o., znalecký posudek ze dne 5. července 2009
od 30.7.2009 (druhá tranše) do 9.12.2009 (zrušeno třetím dodatkem)
Náhradní díly (rotující náhradní díly a/nebo náhradní motory)
[150-165]
Ocenění založené na čisté účetní hodnotě ke dni 30.9.2009
od 24.9.2009 (třetí tranše)
Náhradní díly (rotující, pro typ A310 (všechny) a Boeing)
[520-575]
Ocenění založené na čisté účetní hodnotě ke dni 30.9.2009
od 24.9.2009 (třetí tranše) do 25.1.2010 (čtvrtý dodatek)
Pozemek kolem správní budovy „APC“
[60-65]
YBN Consult - Znalecký ústav spol. s r. o., znalecký posudek ze dne 5. července 2009
od 23.7.2009 (první dodatek) do 25.1.2010 (čtvrtý dodatek)
Pozemek kolem hangáru F a přilehlé
[105-115]
YBN Consult - Znalecký ústav spol. s r. o., znalecký posudek ze dne 5. července 2009
od 23.7.2009 (první dodatek)
Náhradní díly, typ: A319/320
[265-290]
Založeno na čisté účetní hodnotě
od 23.7.2009 (první dodatek)
Náhradní díly, typ: A310, ATR a Boeing
[440-485]
Založeno na čisté účetní hodnotě
od 22.9.2009 (druhý dodatek)
Letecký simulátor
[155-170]
YBN Consult - Znalecký ústav spol. s r. o., znalecký posudek ze dne 10. září 2009
od 22.9.2009 (druhý dodatek)
1 Boeing 737-55s, poznávací značka: OK CGK
[140-155]
YBN Consult - Znalecký ústav spol. s r. o., znalecký posudek ze dne 7. prosince 2009
od 9.12.2009 (třetí dodatek)
2 Boeingy 737-55s, poznávací značky: OK CGH, OK CGJ
[300-330]
YBN Consult - Znalecký ústav spol. s r. o., znalecký posudek ze dne 7. prosince 2010
od 9.12.2009 (třetí dodatek) do 25.1.2010 (čtvrtý dodatek)
IT
[80-85]
PROSCON, spol. s r. o., znalecký posudek ze dne 30. listopadu 2009
od 9.12.2009 (třetí dodatek)
Obchodní značka „ČSA CZECH AIRLINES“
[140-155]
Vladimír Čmejla, znalecký posudek ze dne 30. listopadu 2009
od 9.12.2009 (třetí dodatek)
Podíl ČSA v ČSA Support, spol. s r. o.
[790-865]
PROSCON, spol. s r. o., znalecký posudek ze dne 20. ledna 2010
od 25.1.2010 (čtvrtý dodatek)
2.2 Rozsah působnosti tohoto rozhodnutí
(10)
Rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 24. února 2010 odkazuje na úvěr společnosti Osinek ve výši 2,5 miliardy CZK na základě smlouvy o úvěru uzavřené dne 30. dubna 2009 a bere v potaz skutečnost, že již došlo k uvolnění zajištění úvěru na základě usnesení vlády České republiky ze dne 26. října 2009 č. 1343. Uvolnění zajištění úvěru a jeho kapitalizace (vkladem pohledávky do ČSA formou započtení proti pohledávce na splacení vkladu) byly Komisi nicméně oznámeny dne 12. května 2010 (SA.30908 ČSA - Czech Airlines - plán restrukturalizace) a provedeny v červnu 2010. Toto rozhodnutí se tedy zabývá pouze samotným úvěrem společnosti Osinek ve výši 2,5 miliardy CZK na základě smlouvy o úvěru uzavřené dne 30. dubna 2009. Posouzení uvolnění zajištění úvěru společnosti Osinek a jeho následná kapitalizace budou předmětem konečného rozhodnutí ve věci SA.30908.
2.3 Společnost Osinek
(11)
Osinek byla účelová finanční společnost založená za účelem dohledu nad uzavíráním uhelných dolů v České republice a jejich revitalizací. V době poskytnutí úvěru byla ve 100 % vlastnictví českých státních orgánů pod dohledem ministerstva financí. Dne 5. listopadu 2008 společnost Osinek vstoupila do likvidace. Ještě před svou likvidací měla společnost Osinek stále disponibilní likvidní prostředky a údajně hledala různé příležitosti pro jejich investování. Smlouvu o úvěru společnosti Osinek uzavřel a podepsal dne 30. dubna 2009 jménem společnosti její likvidátor. S cílem identifikovat možná rizika spojená s úvěrem si společnost Osinek nechala vypracovat hospodářskou analýzu ČSA od nezávislého znalce - European Business Consulting spol. spol. s r. o. (dále jen „EBC“) - a právní posudek od advokátní kanceláře JUDr. Jiří Rybář & JUDr. Pavel Štrbík.
(12)
Dne 29. září 2009 podepsaly společnost Osinek a Ministerstvo průmyslu a obchodu České republiky (dále jen „MPO“) dohodu, podle které byly pohledávky společnosti Osinek u ČSA vycházející ze smlouvy o úvěru společnosti Osinek převedeny na MPO v návaznosti na její proces likvidace. ČSA obdržely oznámení o tomto převodu ten samý den. Dne 8. března 2010 byl dokončen proces likvidace společnosti Osinek.
(13)
Dne 3. května 2010 česká vláda přijala usnesení č. 333 o plánu restrukturalizace ČSA (dále jen „usnesení č. 333“), ve kterém uložila MPO uvolnit zástavu některých předmětů zajištění ještě před zvýšením zapsaného kapitálu ČSA. Kapitalizace úvěru (vkladem pohledávky do ČSA formou započtení proti pohledávce na splacení vkladu) měla právní základ v uvedeném usnesení a byla provedena dne 30. června 2010.
2.4 Příjemce - ČSA
(14)
ČSA jsou národním leteckým dopravcem České republiky od roku 1923. Mají hlavní sídlo v Praze a řídí provoz skupiny z letiště Praha-Ruzyně. ČSA jsou největší leteckou společností se základnou na letišti Praha-Ruzyně a jejich podíl činí 37 % z cestujících, kteří odlétají z Prahy nebo do ní přilétají. ČSA jsou členem aliance SkyTeam. Před restrukturalizací čítala flotila ČSA 51 letadel. ČSA nabízí pravidelnou leteckou přepravu (104 destinací ve 44 zemích). Vedle toho poskytují nepravidelné (charterové) lety, nákladní přepravu, pozemní služby (odbavují přibližně 60 % všech cestujících na letišti Praha-Ruzyně), údržbu letadel, výcvik posádek, catering a provozují obchody duty free na letišti Praha-Ruzyně a bezcelní palubní prodej.
2.4.1 Vlastnická struktura
(15)
ČSA jsou státem vlastněnou společností. Česká republika vlastní prostřednictvím Ministerstva financí 95,69 % akcií. Minoritními akcionáři jsou Česká pojišťovna, a. s. (2,26 %), hlavní město Praha (1,53 %) a hlavní město Bratislava (0,51 %).
(16)
Po ukončení procesu restrukturalizace má stát v úmyslu najít pro ČSA strategického partnera. V rámci příprav pro plánovanou privatizaci se česká vláda rozhodla vytvořit novou podnikovou strukturu zastřešenou společností Český Aeroholding, a. s. (dále jen „ČAH“).
(17)
Dne 25. října 2011 povolil Úřad pro ochranu hospodářské soutěže vytvoření ČAH, který bude zahrnovat ČSA, Letiště Praha a současné dceřiné společnosti ČSA, tj. Czech Airlines Handling, Holidays Czech Airlines, Technics and ČSA Services, spol. s r. o. Řízení a struktura ČAH budou obsahovat prvky finanční holdingové struktury s cílem restrukturalizovat společnosti seskupené v holdingu, usnadnit jim přístup ke komerčnímu financování a připravit je k následné privatizaci.
2.4.2 Finanční situace společnosti
(18)
ČSA čelily potížím, které se ještě zvýraznily v roce 2009, kdy vrcholila současná ekonomická krize. I když se společnost v žádném momentě nepřiblížila insolvenčnímu řízení podle českého práva, zaznamenala jasný negativní trend, pokud jde o vývoj jejích klíčových finančních ukazatelů.
Tabulka 2
Čisté jmění a zapsaný kapitál ČSA v letech 2006-2009 (v tis. CZK)
2006
2007
2008
2009
Čisté jmění
938 646
1 238 093
101 686
-2 352 045
Zapsaný kapitál
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
Zdroj: Výroční zprávy ČSA.
Tabulka 3
Vývoj finančních údajů ČSA (v tis. CZK)
V tis. CZK
31.12.2006
31.12.2007
31.3.2008
30.6.2008
31.12.2008
31.3.2009
30.6.2009
30.9.2009
31.12.2009
Zisk/ztráta
- 396 951
206 600
[- 880 000 - - 800 000]
[- 180 000 - - 165 000]
470 057
[- 1 320 000 - - 1 190 000]
[- 1 840 000 - - 1 660 000]
[- 2 625 000 - - 2 365 000]
-3 756 125
Obrat (5)
23 375 950
23 399 853
[4 625 000 - 5 080 000]
[10 175 000 - 11 250 000]
22 581 692
[4 385 000 - 4 820 000]
[9 265 000 - 10 235 000]
[14 300 000 - 15 830 000]
19 789 620
Čisté peněžní toky provozní činnosti
- 533 192
- 275 234
[- 1 110 000 - - 1 000 000]
[- 640 000 - - 580 000]
-1 762 376
[- 1 230 000 - - 1 115 000]
[- 1 320 000 - - 1 195 000]
-
-3 066 694
Dluh
6 476 911
4 391 070
[4 410 000 - 4 890 000]
[3 665 000 - 4 065 000]
6 494 752
[5 685 000 - 6 285 000]
[5 550 000 - 6 065 000]
[6 290 000 - 6 960 000]
6 581 325
Čistá hodnota aktiv
11 679 439
10 161 647
[8 945 000 - 9 855 000]
[9 535 000 - 10 065 000]
10 418 871
[8 340 000 - 9 255 000]
[8 990 000 - 9 920 000]
[8 470 000 - 9 390 000]
7 948 571
Zdroj: Účetní závěrky ČSA.
(19)
Společnost byla v letech 2007 a 2008 zisková. Výsledek podnikání se ovšem v roce 2009 výrazně zhoršil. Její obrat se mírně snížil během posledních čtyř let, ale peněžní tok klesl významně. Úroveň dluhu byla víceméně stabilní. Společnost své ztráty vyrovnávala prodejem majetku, zejména v účetním roce 2009.
(20)
Během roku 2009 se situace společnosti zhoršila, zejména po létě, které je tradičně pro ČSA ziskovým obdobím.
2.5 Rozhodnutí o zahájení řízení
(21)
Dne 24. února 2010 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení. Ve svém rozhodnutí Komise vyjádřila pochyby o tom, zda byly ČSA v době obdržení úvěru již podnikem v obtížích ve smyslu Pokynů Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (6) (dále jen „pokyny pro záchranu a restrukturalizaci“).
(22)
Komise vedle toho vyjádřila pochybnosti o tom, zda podmínky úvěru poskytnutého ČSA společností Osinek vzhledem k finanční situaci ČSA představují hospodářské zvýhodnění, které by přijímající podnik za běžných podmínek na trhu nezískal. Komise kromě toho zpochybnila skutečnost, že za předpokladu, že by úvěr skutečně obsahoval prvky státní podpory, tak by tato podpora mohla být shledána slučitelnou na základě předpisů o státní podpoře, zejména sdělení Komise - Dočasný rámec Společenství pro opatření státní podpory zlepšující přístup k financování za současné finanční a hospodářské krize (7) (dále jen „dočasný rámec“). Kdyby úvěr skutečně obsahoval prvky státní podpory, mělo by takové opatření škodlivé dopady na hospodářskou soutěž, tj. na společnosti provozující spoje z letiště Praha-Ruzyně nebo konkurující ČSA a jejich dceřiným společnostem na jiných trzích.
3. PŘIPOMÍNKY ČESKÉ REPUBLIKY
(23)
V odpovědi na rozhodnutí o zahájení řízení předložila Česká republika své připomínky. V nich vyjádřila názor, že úvěr společnosti Osinek splňuje zkoušku „zásady investora v podmínkách tržního hospodářství“, neboť neposkytuje ČSA neoprávněné hospodářské zvýhodnění.
(24)
Česká republika pak zejména vyjadřuje názor, že v den podpisu smlouvy o úvěru společnosti Osinek nebyly ČSA podnikem v obtížích, ale staly se jím až v srpnu 2009. Česká republika tvrdí, že i přes narůstající problémy byly ČSA vždy schopny zajistit svou životaschopnost. Situace se nicméně změnila koncem roku 2008 a počátkem roku 2009 a stále se během roku zhoršovala z důvodu globální hospodářské recese, která měla nepříznivý dopad na světové dopravní trhy (8). Tato skutečnost, spolu s destabilizací trhu s ropou a měnovými výkyvy, přispěla k zhoršení finanční situace ČSA.
(25)
Během roku 2009 se ČSA spoléhaly na prognózy vycházející z výsledků předchozích let a očekávaly výrazně lepší výsledky v letní sezóně. Výsledky za první pololetí roku 2009, které se dostaly na stůl vedení společnosti v polovině srpna, ovšem ukázaly na podstatný pokles průměrného příjmu ČSA v červnu. V srpnu 2009 bylo vedení společnosti jasné, že ČSA již nejsou schopny dále fungovat bez okamžitých opatření na snížení nákladů a finanční pomoci z vnějších zdrojů.
(26)
Ve vztahu k možnému prvku státní podpory, pokud jde o úvěr společnosti Osinek, Česká republika prohlašuje, že úroková míra splňuje požadavky sdělení Komise o revizi metody stanovování referenčních a diskontních sazeb (dále jen „sdělení o referenčních sazbách“) (9). Česká republika zejména trvá na tom, že bylo odpovídající použít sazbu tříměsíční PRIBOR jako základní sazbu pro určení úroku za dotyčný úvěr, a to vzhledem k volatilitě finančních trhů v době podpisu smlouvy o úvěru společnosti Osinek.
(27)
ČSA nejsou posuzovány podle ratingových systémů, a Česká republika tedy nemůže poskytnout důkaz pro svůj předpoklad, že ČSA byly v době, kdy byla podepsána smlouva o úvěru společnosti Osinek, hodnoceny ratingovou kategorií B. Česká republika nicméně odkazuje na zprávu ze dne 27. dubna 2009, kterou vytvořila EBC a podle níž byly ČSA solventní a úvěruschopné.
(28)
Česká republika znovu opakuje argument, že aby mohly získat úvěr, musely ČSA poskytnout zajištění ve výši nejméně 110 % výše úvěru na celou dobu jeho trvání. Výše skutečně poskytnutého úvěru ČSA tedy nikdy nesmí překročit 90 % hodnoty všech předmětů zajištění. Česká republika potvrdila, že tento požadavek byl ve všech případech naplněn, a předložila posudky oceňující aktiva, která byla použita pro zajištění úvěru.
(29)
Česká republika vedle toho argumentuje, že vzhledem k tomu, že společnost Osinek měla k dispozici značné množství finančních zdrojů, tak její likvidátor usiloval o investiční příležitosti s cílem generovat zisk. Ještě předtím, než začal ve vztahu k úvěru pro ČSA figurovat jako smluvní strana, zadal likvidátor u nezávislé konzultační společnosti EBC a advokátní kanceláře JUDr. Jiří Rybář & JUDr. Pavel Štrbík vypracování hospodářského a právního posudku nabídnutého úvěru. Posudek EBC potvrdil, že ČSA byly považovány za solventní a že riziko, že by půjčka ČSA mohla společnosti Osinek přivodit ztrátu nebo potíže, bylo minimální. Na základě tohoto posudku se likvidátor rozhodl, že půjčka ČSA bude výhodným prostředkem pro uložení volných finančních zdrojů společnosti Osinek.
(30)
Česká republika vedle toho argumentuje, že úvěr je slučitelný s podmínkami stanovenými v dočasném rámci, a to i tehdy, kdyby Komise došla k závěru, že podmínky úvěru byly výhodnější než podmínky nabízené na trhu.
4. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(31)
V průběhu formálního vyšetřovacího řízení Komise obdržela tři připomínky od zúčastněných třetích stran a připomínky od příjemce opatření, jež je předmětem šetření - ČSA (viz 4. bod odůvodnění).
(32)
Připomínky ČSA v zásadě odráží výše zmíněné připomínky České republiky k rozhodnutí o zahájení řízení. ČSA znovu opakují, že úvěr společnosti Osinek byl poskytnout za tržních podmínek, neboť tato společnost jednala jako racionální subjekt v tržním hospodářství a byla více motivována obchodními cíli než hospodářskými či sociálními ohledy. Pokud by Komise došla k závěru, že úvěr společnosti Osinek byl poskytnut za výhodnou úrokovou míru, předpokládaje že rating ČSA by byl horší než slabý („B“) a/nebo že by zajištění nebylo hodnoceno jako „vysoké“, mají ČSA také připomínky ke kvantifikaci prvku možné podpory, pokud k nějaké došlo.
(33)
Všechny zúčastněné třetí strany jsou konkurenty ČSA a zastupuje je jedna a tatáž advokátní kancelář; jejich uvažování je proto do jisté míry identické. Zúčastněné třetí strany argumentují, že úvěr společnosti Osinek poskytl ČSA státní podporu, která společnosti umožnila nekalou konkurenci prostřednictvím účtování cen, které nemohou konkurenti, kteří neobdrželi žádnou státní dotaci, nabídnout, aniž by přitom neztratili schopnost pokrýt své náklady a vytvořit přiměřený zisk (10).
(34)
Zúčastněné třetí strany zastávají názor, že ČSA byly ve vážných obtížích již před 1. červencem 2008. Kromě toho tvrdí, že úvěr společnosti Osinek byl poskytnut za podstatně nižší úrokovou sazbu, než je ta, kterou by požadovala za podobných podmínek banka, a to vzhledem k finanční situaci ČSA, délce doby splatnosti, kvalitě zajištění a nízké pravděpodobnosti samotného splacení. V takovém případě by úvěr společnosti Osinek představoval nezákonnou státní podporu neslučitelnou s pravidly Unie. Podle vyjádření společnosti jednoho konkurenta splnily ČSA podmínku, že přišly o více než polovinu svého zapsaného kapitálu, a to v letech 2007, 2008 a 2009. Navíc v letech 2008 a 2009 přišly ČSA za období posledních 12 měsíců o více než čtvrtinu zapsaného kapitálu. Tentýž konkurent je toho názoru, že ze snížení zapsaného kapitálu ČSA v roce 2008 lze usuzovat, že společnost již dne 1. července 2008 naplňovala podmínky podniku v obtížích ve smyslu odst. 10 písm. a) pokynů pro záchranu a restrukturalizaci.
(35)
Zúčastněné třetí strany dále tvrdí, že z důvodu záporných toků peněžních prostředků z provozní činnosti, velkého množství věřitelů a existence finančních závazků splatných do 30 dnů je možné předpokládat, že společnost trpěla brzdící platební neschopností již od konce roku 2007, a měla by tudíž již od tohoto roku být kvalifikována jako podnik v obtížích (podle odst. 10 písm. c) pokynů na záchranu a restrukturalizaci.
5. ODPOVĚĎ ČESKÉ REPUBLIKY NA PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(36)
Česká republika vyjádřila s připomínkami zúčastněných třetích stran nesouhlas, přičemž souhlasila s připomínkami ČSA. Česká republika trvala na svém tvrzení, že úvěr společnosti Osinek byl poskytnut za tržních podmínek a v souladu se sdělením o referenčních sazbách. Kromě toho české orgány tvrdí, že ČSA byly schopny provozu bez státní podpory až do druhé poloviny roku 2009. Situace aktiv ČSA se výrazně nezhoršila ani v první polovině roku 2009 a jejich hodnota se ve skutečnosti zvýšila z [8 340-9 255] milionů CZK v prvním čtvrtletí roku 2009 na [8 990-9 920] milionů CZK ve druhém čtvrtletí.
(37)
Česká republika podotýká, že i když ČSA publikují výsledky své provozní činnosti vypracované v souladu s Českými účetními standardy (dále jen „ČÚS“) a Mezinárodními standardy účetního výkaznictví, zúčastněné třetí strany své připomínky založily výhradně na výsledcích vypracovaných v souladu s ČÚS, jejichž metodika neumožňuje pravdivý obrázek o provozu společnosti. Účetní závěrky vypracované v souladu s Mezinárodními standardy účetního výkaznictví nabízí lepší informace o finanční situaci společnosti a jsou tedy vhodnější. ČSA používá ČÚS, protože je to povinnost podle českých daňových zákonů. Činnost ČSA se ovšem neomezuje jen na Českou republiku, ale je globální, a proto ČSA používají i Mezinárodní standardy účetního výkaznictví. Česká republika podotýká, že Mezinárodní standardy účetního výkaznictví jsou uplatňovány bankami v případě rozhodování o půjčkách, protože jsou považovány za přesnější než ČÚS.
(38)
V neposlední řadě poskytla Česká republika důkaz ukazující na to, že ČSA v době, kdy byl poskytnut úvěr společností Osinek, nesplňovaly podmínky platební neschopnosti podle českého insolvenčního zákona (11).
6. EXISTENCE STÁTNÍ PODPORY
(39)
Podle čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(40)
Kritéria stanovená v čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU jsou kumulativní. Aby se tedy mohlo určit, zda oznámená opatření představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU, musí být splněny všechny níže uvedené podmínky. Konkrétně by finanční podpora musela:
-
být poskytnuta státem nebo ze státních prostředků,
-
poskytovat příjemci hospodářské zvýhodnění,
-
zvýhodňovat určité podniky nebo určitá odvětví výroby,
-
narušovat hospodářskou soutěž nebo hrozit narušením hospodářské soutěže, a
-
ovlivňovat obchod mezi členskými státy.
6.1 Státní prostředky a odpovědnost
(41)
Pojem státní podpory se vztahuje na jakoukoli přímo či nepřímo poskytnutou výhodu financovanou ze státních prostředků, poskytnutou státem jako takovým nebo zprostředkujícím subjektem jednajícím na základě svěřených pravomocí.
(42)
Nejdříve je proto třeba stanovit, zda se na úvěr společnosti Osinek má pohlížet jako na státní prostředky. Jak bylo uvedeno výše, společnost Osinek byla v době, kdy byl poskytnut úvěr, ve 100 % vlastnictví Ministerstva financí České republiky a z tohoto důvodu bez ohledu na její postavení obchodní společnosti nebo jiné právní postavení se jedná o veřejný podnik ve smyslu čl. 2 písm. b) směrnice Komise 2006/111/ES ze dne 16. listopadu 2006 o zprůhlednění finančních vztahů mezi členskými státy a veřejnými podniky a o finanční průhlednosti uvnitř jednotlivých podniků (12). Proto Komise zastává názor, že úvěr společnosti Osinek je financován ze státních prostředků.
(43)
Soudní dvůr však také rozhodl, že i v případě, že stát může kontrolovat veřejný podnik a vykonávat rozhodující vliv nad jeho činností, není možné v konkrétním případě automaticky předpokládat, že tuto kontrolu skutečně vykonává. Veřejný podnik může jednat s větší či menší nezávislostí podle stupně autonomie, kterou mu stát umožní. Proto pouhý fakt, že veřejný podnik je pod státní kontrolou, není dostačující pro to, aby opatření přijatá daným podnikem, jako je například předmětná smlouva o úvěru, byla považována za přičitatelná státu. Je též nutno zjistit, zda veřejné orgány mají být považovány za zúčastněné, ať již tím či oním způsobem, na přijetí daného opatření. V této souvislosti Soud uvedl, že odpovědnost státu za opatření přijatá veřejným podnikem lze odvodit podle souboru indikátorů vyplývajících z okolností případu a kontextu, ve kterém bylo příslušné opatření přijato (13).
(44)
Těmito indikátory může být integrace podniku do struktur veřejné správy, povaha jeho činnosti a výkon činnosti na trhu za běžných podmínek hospodářské soutěže se soukromými subjekty, právní postavení podniku (tj. zda se řídí veřejným, nebo obchodním právem), intenzita dohledu nad vedením podniku ze strany veřejných orgánů nebo jiný indikátor poukazující v konkrétním případě na účast veřejných orgánů na přijetí opatření nebo nepravděpodobnost jejich účasti, a to rovněž s ohledem na rozsah opatření, jeho obsah a podmínky v něm obsažené.
(45)
Komise podotýká, že většina členů dozorčí rady společnosti Osinek jsou zástupci veřejných orgánů (např. ministerstva financí atd.).
(46)
Společnost Osinek vstoupila do likvidace dne 5. listopadu 2008 na základě rozhodnutí, které učinil její jediný akcionář v tentýž den. Podle českého zákona je likvidátor povinen jednat samostatně a bez pokynů od orgánů společnosti během procesu likvidace. Komise dále poznamenává, že likvidátor byl jmenován Ministerstvem financí České republiky, které bylo jediným akcionářem společnosti Osinek.
(47)
České orgány navíc poskytly Komisi znalecké posudky JUDr. Jiřího Rybáře a JUDr. Pavla Štrbíka, v nichž se likvidátorovi Osinku doporučuje před přijetím rozhodnutí o poskytnutí úvěru ČSA konzultovat akcionáře společnosti Osinek, tedy Českou republiku.
(48)
Pokud jde o dohled nad činností společnosti Osinek ze strany státu, Komise dále konstatuje, že vláda České republiky později také přijala rozhodnutí o uvolnění zajištění úvěru společnosti Osinek a vkladu pohledávky České republiky do ČSA formou započtení proti pohledávce na splacení vkladu na základě usnesení č. 333.
(49)
Komise tedy dochází k závěru, že rozhodnutí poskytnout úvěr společnosti Osinek lze přičíst českému státu. Na úvěr společnosti Osinek je tudíž třeba nahlížet jako na úvěr ze státních zdrojů.
6.2 Hospodářské zvýhodnění
(50)
Komise poznamenává, že v souladu se zavedenými zásadami práva Unie, pokud je „podniku“ poskytnut státem dodatečný kapitál za podmínek, jež jsou lepší než normální tržní podmínky, uplatnil by se na takovou situaci čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU, neboť výsledkem takového kroku by bylo „upřednostňování“ tohoto konkrétního podniku ve smyslu uvedeného článku. Aby bylo možné určit, zda bylo podniku státem poskytnuto hospodářské zvýhodnění, které by za běžných podmínek na trhu nezískal, uplatňuje Komise „zásadu investora v podmínkách tržního hospodářství“ (14).
(51)
V souladu s uvedenou zásadou by se nejednalo o státní podporu za předpokladu, že by bylo možno motivovat soukromého investora jednajícího v běžných podmínkách tržního hospodářství, jehož velikost je srovnatelná s velikostí veřejnoprávních subjektů, k tomu, aby za odpovídajících okolností uskutečnil dotyčný kapitálový vklad. Komise proto musí posoudit, zda by dotyčné transakce za stejných podmínek uzavřel i soukromý investor. Předpokládané jednání hypotetického soukromého investora spočívá v tom, že obezřetný investor, jehož cílem je maximalizace zisku, je opatrný, pokud jde o úroveň přijatelného rizika za danou míru návratnosti. Podle této zásady by se kapitál, který stát přímo či nepřímo dá společnosti k dispozici za okolností, jež odpovídají běžným podmínkám trhu, neměl považovat za státní podporu (15).
(52)
V souladu se zavedenou judikaturou se zásada investora v podmínkách tržního hospodářství uplatňuje i na úvěry. Jestliže se tato zásada uplatní na úvěry, vyvstává otázka, zda by soukromý investor poskytl příjemci úvěr za podmínek, za kterých byl skutečně poskytnut (16). V tomto ohledu Komise posuzuje, zda je úvěr poskytnut za normálních obchodních podmínek a zda by takové úvěry byly v nabídce obchodních bank. Pokud jde o podmínky takových úvěrů, bere Komise v potaz zejména účtovanou úrokovou míru a požadované zajištění úvěru. Komise posuzuje, zda je poskytnuté zajištění dostatečné ke splacení celého úvěru v případě úpadku a ve vztahu k finančnímu postavení společnosti v okamžiku poskytnutí úvěru (17).
(53)
Komise podotýká, že ČSA jsou právnickou osobou vykonávající hospodářské činnosti, a je tudíž považována za podnik ve smyslu článku 107 Smlouvy o fungování EU. Aby bylo možné určit, zda byl úvěr společnosti Osinek poskytnut za výhodných podmínek, nebo tržních podmínek, ověřila Komise soulad úrokové míry u dotyčného úvěru s referenční mírou Komise stanovenou ve sdělení o referenčních sazbách, jež se používá jako náhrada sazeb tržních.
(54)
Pokud jde o rozhodné datum, které by se mělo použít k porovnání úrokové sazby u předmětného úvěru s referenční sazbou, Komise již v rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila názor, že by se mělo jednat o datum právně závazného aktu, na jehož základě byl úvěr poskytnut, tj. 30. duben 2009 (datum uzavření smlouvy o úvěru mezi společností Osinek a ČSA).
(55)
Podle vyjádření České republiky měly ČSA v té době stále přístup k vnějšímu financování od soukromých bank a podnikem v obtížích se staly až v srpnu 2009. Počátkem roku 2009 odpovídala úvěruschopnost ČSA ratingové kategorii B.
(56)
Aby mohla ověřit tvrzení České republiky, konzultovala Komise několik soukromých bank, které měly s ČSA obchodní vztahy. Zajímala se o interní rating ČSA v prvních šesti měsících roku 2009 a jeho změny mezi červencem 2008 a červencem 2009, dále o podmínky úvěrů, které byly poskytnuty ČSA v prvních šesti měsících roku 2009 a další připomínky k úvěruschopnosti ČSA během prvních šesti měsíců roku 2009. Tři soukromé banky poskytly informace pod podmínkou, že budou tyto informace považovány za důvěrné, že budou použity pouze pro interní posuzování Komise a nebudou předány žádné třetí straně, ČSA a české orgány nevyjímaje.
(57)
Ačkoli všechny tyto banky uznaly, že se počátkem roku 2009 finanční situace ČSA zhoršila, ČSA získaly během prvního pololetí 2009 půjčky provozního kapitálu a úvěrové facility. Interní rating ČSA všech těchto tří soukromých bank zhruba odpovídá ratingové kategorii B společnosti.
(58)
Komise podotýká, že odpovědi bank jsou konsistentní a kvalitní. I když se interní rating společnosti zhoršil, tato skutečnost zřejmě nebyla dostatečně závažná pro zdůvodnění vyšší rizikové přirážky.
(59)
Komise si kromě toho všímá toho, jak bylo rovněž uvedeno v rozhodnutí o zahájení řízení a na základě informací od České republiky, že banka UniCredit poskytla v září 2008 ČSA střednědobou (čtyři roky) půjčku provozního kapitálu ve výši 200 milionů CZK zajištěnou leteckým simulátorem. Dne 25. června 2009 zvýšila banka UniCredit za porušení finančních ukazatelů schválených ve smlouvě o úvěru rizikovou přirážku u úvěru pro ČSA ze 160 bazických bodů (podle smlouvy z roku 2008) na 325 bazických bodů nad jednoměsíční sazbou PRIBOR (tj. úroková míra ve výši 5,10 % p.a. ke dni 25. června 2009). Komise poznamenává, že tato úroková míra, která zohledňovala předchozí nedávné zhoršení finanční situace ČSA, je nižší než úroková míra úvěru společnosti Osinek (5,51 % p.a.) a zhruba odpovídá referenční míře pro společnost s ratingovou kategorií B (s vysokým zajištěním).
(60)
Na základě výše uvedeného je možné dojít k závěru, že ČSA v zásadě měly v době, kdy byl poskytnut úvěr společnosti Osinek, přístup k vnějšímu financování a že úvěruschopnost ČSA v prvním pololetí roku 2009 odpovídala ratingové kategorii B.
(61)
Předmětem zajištění úvěru byly budovy na letišti Praha-Ruzyně, pozemky, zásoby a náhradní díly. Tržní hodnota předmětů zajištění byla určena nezávislými znalci z České republiky, kteří jsou uvedeni na seznamu ústavů kvalifikovaných pro znaleckou činnost nebo v centrální evidenci znalců a tlumočníků, které spravuje Ministerstvo spravedlnosti České republiky, a mají zkušenost v oblasti oceňování majetku (18).
(62)
Komise poznamenává, že datem oceňujícího posudku předmětu zajištění hangáru F (viz tabulka č. 1) je 1. červen 2009, zatímco první tranše úvěru společnosti Osinek byla zaplacena dne 11. května 2009. České orgány předložily prohlášení YBN Consult ze dne 6. května 2009, které potvrzuje hodnotu použitého zajištění. Takové prohlášení je v souladu s odstavcem 5.9.11 smlouvy o úvěru společnosti Osinek za předpokladu, že kompletní oceňující posudek bude předložen do jednoho měsíce od data platby první tranše. Komise poznamenává, že tato podmínka byla splněna.
(63)
Komise kromě toho kriticky zhodnotila předložené oceňující posudky. Hodnocení nevzbuzují žádné pochyby, neboť nebyly nalezeny žádné zjevné chyby, jsou uplatněny schválené metodiky a hodnocení se zakládají na věrohodných předpokladech. Komise se proto domnívá, že výsledky existujících oceňujících posudků jsou odpovídající aproximací pro realistické tržní ceny aktiv, jež byla použita pro zajištění úvěru společnosti Osinek. U jednoho druhu předmětů zajištění - náhradních dílů - je hodnota založena na jejich čisté účetní hodnotě. Komise se domnívá, že taková metodika ohodnocení je odpovídající pro tento druh aktiv vzhledem k tomu, že náhradní díly jsou jednoduše obchodovatelné, a jejich hodnota by tudíž měla odpovídat původním nákladům na jejich pořízení po odečtení akumulovaných odpisů.
(64)
Smlouva o úvěru obsahovala ustanovení o tom, že vlastní výše úvěru nesmí přesáhnout 90 % hodnoty předmětů zajištění, tzn. že tato hodnota musí činit alespoň 110 % částky úvěru. Na základě předložených informací v okamžiku poskytnutí první tranše v květnu 2009 činila hodnota původního zajištění [110-117] %, jak bylo dohodnuto ve smlouvě o úvěru ze dne 30. dubna 2009. V okamžiku poskytnutí druhé tranše v červenci 2009 činila tato hodnota [120-132] % a v okamžiku poskytnutí třetí tranše v září 2009 [128-141] %. Na základě dodatků ke smlouvě o úvěru společnosti Osinek (viz 8. bod odůvodnění) byla vedle toho přidána dodatečná aktiva zajištění a některá aktiva byla uvolněna.
Tabulka 4
Přehled zajištění úvěru společnosti Osinek v různých obdobích
Datum změny
Vyčerpaná částka
(miliony CZK)
Hodnota předmětů zajištění (miliony CZK)
% hodnoty předmětů zajištění
11. května 2009
800
[880-935]
[110-117] %
23. července 2009
800
[1 350 - 1 485]
[169-186] %
30. července 2009
1 700
[2 040 - 2 240]
[120-132] %
22. září 2009
1 700
[2 485 - 2 760]
[146-162] %
24. září 2009
2 500
[3 190 - 3 535]
[128-141] %
9. prosince 2009
2 500
[3 275 - 3 615]
[131-145] %
25. ledna 2010
2 500
[3 310 - 3 640]
[132-146] %
(65)
Sdělení o referenčních sazbách předpokládá, že „vysoké“ zajištění s sebou nese ztrátovost ze selhání nižší nebo rovnou 30 %, což odpovídá hodnotě předmětů určených k zajištění nejméně 70 % výše úvěru. Komise podotýká, že zajištění poskytnuté za úvěr je výrazně vyšší, což vytváří významné bezpečnostní rozpětí, pokud jde o možné odchylky v odhadech hodnoty předmětů zajištění.
(66)
Na základě sdělení o referenčních sazbách by odpovídající úroková míra v daném okamžiku činila 5,16 % p.a. (základní sazba 2,96 % + 220 bazických bodů = 5,16 % p.a.). Rozpětí 220 bazických bodů odráží ratingovou kategorii B, která byla potvrzena soukromými bankami, a vysokou úroveň zajištění popsanou výše.
(67)
Uvedená sazba je nižší než uplatňovaná sazba pro úvěr společnosti Osinek (tříměsíční PRIBOR (19) + 300 bazických bodů), která dne 30. dubna 2009 činila 5,51 % p.a.
(68)
Analýza uplatňované sazby (tříměsíční PRIBOR + 300 bazických bodů) a referenční sazby + přirážka 220 bazických bodů ukazuje, že tyto sazby jsou srovnatelné, co se týče metodiky určení jejich základu či celkové úrovně uplatněných sazeb, včetně příslušné rizikové přirážky.
(69)
PRIBOR je referenční hodnotou pro úrokové míry na trhu mezibankovních vkladů a je vypočtena (fixována) z kotací referenčních bank pro prodej depozit (tj. nabídek). Tento výpočet provádí kalkulační agent pro Českou národní banku a Czech Forex Club (Financial Markets Association of the Czech Republic - A.C.I.) (20).
(70)
Sazba pro úvěr společnosti Osinek je založena na sazbě PRIBOR vypočtené se splatností tří měsíců. Referenční sazba vychází z ročních sazeb peněžního trhu. Komise si ovšem vyhrazuje právo použít kratší nebo delší doby splatnosti přizpůsobené na určité případy.
(71)
Analýza vývoje dvou sazeb v průběhu trvání úvěru společnosti Osinek (duben 2009 - červen 2010) ukazuje, že obě sazby jsou skutečně srovnatelné. Průměrné sazby (21) na období od dubna 2009 do června 2010 jsou skoro stejné (4,77 % pro sazbu PRIBOR + 300 bazických bodů, 4,79 % pro referenční sazbu, včetně rizikové přirážky 220 bazických bodů). Malý rozdíl dvou bazických bodů má příčinu v odlišné metodice úpravy. Sazba PRIBOR se upravuje každý den; referenční sazba pouze jednou za pár měsíců.
(72)
Vzhledem k těmto skutečnostem je možné přijmout uplatněnou úrokovou míru jako odpovídající náhradu tržní sazbě. Na základě sdělení o referenčních sazbách je opatření ve shodě s trhem, a nezahrnuje tudíž hospodářské zvýhodnění pro ČSA.
(73)
V neposlední řadě Komise podotýká, že platby úroků věřiteli ze strany ČSA byly provedeny plně v souladu s podmínkami smlouvy o úvěru společnosti Osinek (22).
6.3 Specifičnost
(74)
Podle čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU opatření, které lze označit za státní podporu, zvýhodňuje „určité podniky nebo určitá odvětví výroby“. V předloženém případě Komise konstatuje, že společnost Osinek poskytla úvěr pouze ČSA. Ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU je tedy opatření selektivní.
6.4 Narušení hospodářské soutěže a ovlivnění obchodu
(75)
Pokud jde o kumulativní kritéria státní podpory, v daném případě jsou ovlivnění obchodu uvnitř Unie a narušení hospodářské soutěže v důsledku sporného opatření nepopíratelné, a české orgány je ani nerozporovaly. ČSA jsou v konkurenčním vztahu k jiným leteckým společnostem v Evropské unii, zejména poté, kdy dne 1. ledna 1993 vstoupila v platnost třetí fáze liberalizace letecké dopravy („třetí balíček“). Zkoumaná opatření umožnila ČSA pokračovat v činnosti a to jim umožnilo, na rozdíl od jiných konkurentů, vyhnout se následkům plynoucím z chabých finančních výsledků.
6.5 Závěr
(76)
Na základě výše uvedeného se Komise domnívá, že opatření neobsahuje prvky státní podpory ve prospěch ČSA, neboť úvěr společnosti Osinek byl poskytnut za podmínek, které by vyžadoval investor v tržním hospodářství. Zejména úroková míra, za kterou byl úvěr společnosti Osinek poskytnut, je ve shodě s referenční sazbou určenou na základě sdělení o referenčních sazbách s ohledem na skutečnost, že ČSA odpovídaly v okamžiku poskytnutí úvěru ratingové kategorii B, což potvrdily i soukromé banky a že úvěr byl po celou dobu zajištěn výrazně více, než je 70 % jeho výše, což požaduje sdělení o referenčních sazbách.
7. SLUČITELNOST PODPORY S VNITŘNÍM TRHEM
(77)
Komise ovšem taktéž analyzovala, zda by opatření, pokud by bylo shledáno, že obsahuje prvky státní podpory, bylo v souladu s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování EU na základě dočasného rámce.
(78)
Úvěr společnosti Osinek byl poskytnut v roce 2009. Cílem opatření je tedy usnadnit podniku přístup k vnějšímu financování v době, kdy je normální fungování úvěrových trhů výrazně narušeno z důvodů finanční krize a kdy finanční krize („zamrznutí úvěrového trhu“) ovlivňuje ekonomiku obecně a vede k vážným poruchám hospodářství členských států.
(79)
Dne 17. prosince 2008 Komise na tuto krizi reagovala přijetím dočasného rámce. Komise v něm uznala „závažnost současné finanční krize a její dopad na celkové hospodářství členských států“. Komise dále došla k závěru „že některé kategorie státní podpory jsou na omezenou dobu v zájmu zmírnění následků obtíží odůvodněné a lze je prohlásit za slučitelné s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování EU“.
7.1 Slučitelnost s oddílem 4.4.2 dočasného rámce
(80)
Opatření je nutné posuzovat ve vztahu k požadavkům oddílu 4.4.2 dočasného rámce („Podpory ve formě subvencované úrokové sazby“).
(81)
Podle dočasného rámce musí být uplatněná úroková míra přinejmenším rovná sazbě, již do druhého dne vyhlašuje centrální banka, a prémii odpovídající rozdílu mezi průměrem roční mezibankovní sazby a průměrem sazby denně vyhlašované centrální bankou v období od 1. ledna 2007 do 30. června 2008, včetně prémie za úvěrové riziko odpovídající rizikovému profilu příjemce, jak je stanoveno ve sdělení o referenčních sazbách.
(82)
Denně vyhlašovaná sazba pro Českou republiku činila dne 30. dubna 2009 1,45 % (23). Rozdíl mezi průměrem roční mezibankovní sazby a průměrem sazby denně vyhlašované centrální bankou v období od 1. ledna 2007 do 30. června 2008 činil 68 bazických bodů.
(83)
Prémie za úvěrové riziko odpovídající rizikovému profilu příjemce činila 220 bazických bodů. Tato prémie je založena na ratingové kategorii B (viz 57. bod odůvodnění) a vysoké míře zajištění vzhledem k nabídnutým předmětům zajištění (viz 64. a 65. bod odůvodnění).
(84)
Podle dočasného rámce by tedy minimální sazba činila 4,33 % (1,45 % + 0,68 % + 2,20 %). Skutečná sazba úvěru do společnosti Osinek byla 5,51 %. Výsledkem toho je, že úvěr do společnosti Osinek byl poskytnut za sazbu vyšší, než je minimum, které povoluje dočasný rámec.
(85)
Aby mohl být úvěr považován za slučitelnou podporu, oddíl 4.4. dočasného rámce kromě toho požaduje splnění dvou dodatečných podmínek:
(86)
Zaprvé, smlouva musí být uzavřena do 31. prosince 2010. Snížené úrokové míry se mohou použít pro platby úroků před 31. prosincem 2012.
(87)
Smlouva o úvěru společnosti Osinek byla uzavřena dne 30. dubna 2009. Úvěr měl být splacen jednorázově, a to dne 30. listopadu 2010. Smlouva o úvěru tudíž tuto první podmínku splňuje.
(88)
Zadruhé, příjemce nebyl dne 1. července 2008 v obtížích.
(89)
V bodě 9 pokynů pro záchranu a restrukturalizaci se uvádí, že pro podnik v obtížích neexistuje definice Unie, a dodává, že Komise za podnik v obtížích považuje podnik, který není schopen z vlastních zdrojů nebo finančních prostředků, které získá od vlastníka/akcionářů či společníků nebo věřitelů, zamezit ztrátě, která by ho bez vnějšího zásahu ze strany orgánů veřejné moci v krátkodobém nebo střednědobém výhledu téměř jistě odsoudila k ukončení podnikatelské činnosti.
(90)
Ustanovení bodu 10 písm. b) pokynů pro záchranu a restrukturalizaci následně objasňuje, že v případě společnosti, v níž alespoň někteří společníci plně ručí za závazky společnosti, se za podnik v obtížích považuje podnik, kde došlo ke ztrátě více než poloviny jejího zapsaného kapitálu a kde ke ztrátě více než jedné čtvrtiny tohoto kapitálu došlo za posledních 12 měsíců.
(91)
V roce 2008 činila výše zapsaného kapitálu ČSA 2 735 milionů CZK. Na základě ČÚS se ve stejném roce se čisté jmění společnosti snížilo na 101 milionů CZK.
Tabulka 5
Čisté jmění a zapsaný kapitál ČSA v letech 2007 a 2008 (v tis. CZK)
Zdroj: Účetní závěrky ČSA.
2007
6/07
7/07
8/07
9/07
10/07
11/07
12/07
Čisté jmění
[1 035 000 - 1 140 000]
[1 415 000 - 1 555 000]
[1 450 000 - 1 595 000]
[1 410 000 - 1 565 000]
[1 950 000 - 2 145 000]
[1 260 000 - 1 390 000]
1 238 093
Zapsaný kapitál
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2008
1/08
2/08
3/08
4/08
5/08
6/08
Čisté jmění
[585 000 - 645 000]
[385 000 - 420 000]
[110 000 - 120 000]
[690 000 - 755 000]
[860 000 - 950 000]
[965 000 - 1 065 000]
Zapsaný kapitál
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
7/08
8/08
9/08
10/08
11/08
12/08
Čisté jmění
[945 000 - 1 030 000]
[1 220 000 - 1 340 000]
[1 270 000 - 1 410 000]
[1 295 000 - 1 430 000]
[610 000 - 670 000]
101 686
Zapsaný kapitál
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
2 735 510
(92)
Ačkoli již ke dni 1. července 2008 přišla společnost o více než polovinu zapsaného kapitálu, není splněna druhá podmínka stanovená v bodě 10 písm. a) pokynů pro záchranu a restrukturalizaci, tj. nedošlo ke ztrátě více než jedné čtvrtiny tohoto kapitálu za posledních 12 měsíců. Ztráta čistého jmění ([31 570 000-34 875 000] CZK), ke které došlo v období od června 2007 do července 2008, odpovídá pouze [0,8-1,5] % zapsaného kapitálů.
(93)
Navíc podle bodu 10 písm. c) pokynů pro záchranu a restrukturalizaci je společnost považována za podnik v obtížích v případě, že splňuje kritéria vnitrostátního práva pro zahájení kolektivního insolvenčního řízení. České orgány potvrdily, že ČSA nebyly způsobilé pro insolvenční řízení ve smyslu paragrafu 3 českého insolvenčního zákona.
(94)
Bod 11 pokynů pro záchranu a restrukturalizaci stanoví, že i při nesplnění podmínek stanovených v bodě 10 uvedených pokynů může být podnik považován za podnik v obtížích, zejména tehdy, kdy jsou patrné typické příznaky podniku v obtížích, například narůstající ztráta, klesající obrat, rostoucí skladové zásoby, nadbytečná kapacita, slábnoucí peněžní tok, narůstající dluh, narůstající úroky a klesající nebo nulová hodnota čistých aktiv.
(95)
Vývoj finančních výsledků ČSA během rozhodného období nevykazoval jasný negativní trend (viz tabulka 3). Společnost zaznamenala ztrátu na konci roku 2006, ale zotavila se, a v roce 2007 vykázala kladné výsledky. Na konci prvního čtvrtletí 2008 byla následně zaznamenána ztráta ve výši [800-880] milionů CZK. Situace se ovšem do konce druhého čtvrtletí, tj. do 30 června 2008, zlepšila. Podobný trend je možné pozorovat, pokud jde o vývoj peněžních toků. Obrat ČSA se během sledovaného období každoročně pomalu zmenšoval. Není z toho ale možné vyvozovat, že se obrat před dnem 30. června 2008 zmenšil výrazně.
(96)
Dluh společnosti se mezi březnem 2008 a červnem 2008 snížil, aby se pak opět zvýšil v následujících šesti měsících. Hodnota aktiv zaznamenala během sledovaného období výkyvy bez jakéhokoli zřetelného trendu.
(97)
Závěrem je možné říci, že vývoj finančních kritérií před dnem 30. června 2008, jak je stanoven v bodě 11 pokynů pro záchranu a restrukturalizaci, jasně neukazuje na typické příznaky podniku v obtížích. ČSA měly kromě toho v té době stále přístup k financování, což dokazuje skutečnost, že byly v září 2008 schopny získat úvěr od soukromé banky (viz 59. bod odůvodnění).
(98)
Komise podotýká, že slučitelná podpora podle oddílu 4.4 dočasného rámce může být poskytnuta podnikům, které nebyly ke dni 1. července 2008 v obtížích, ale posléze se do obtíží dostaly v důsledku světové finanční a hospodářské krize. Skutečnost, že se ČSA staly podnikem v obtížích až později, nemá tudíž dopad na slučitelnost podle dočasného rámce.
(99)
Komise se proto domnívá, že ČSA nebyly dne 1. července 2008 podnikem v obtížích, a byly tedy způsobilé pro uplatnění dočasného rámce.
7.2. Závěr
(100)
S ohledem na shora uvedené skutečnosti splňuje úvěr společnosti Osinek podmínky stanovené v oddíle 4.4 dočasného rámce. Proto i za předpokladu, že by u opatření v podobě tohoto úvěru bylo shledáno, že obsahuje prvky státní podpory, bylo by i tak slučitelné s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování EU.
8. ZÁVĚR
(101)
Komise dochází k závěru, že úvěr společnosti Osinek nezahrnuje státní podporu. Ovšem i za předpokladu, že by u opatření v podobě tohoto úvěru bylo shledáno, že obsahuje prvky státní podpory, bylo by i tak slučitelné s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování EU.
(102)
Toto rozhodnutí se netýká uvolnění zajištění úvěru společnosti Osinek a jeho kapitalizace dne 30. června 2010. Posouzení tohoto opatření bude předmětem konečného rozhodnutí ve věci SA.30908,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Opatření, které Česká republika provedla ve prospěch společnosti České aerolinie, a. s. ve formě úvěru ve výši 2,5 miliardy CZK, který poskytla společnost Osinek, a. s. na základě smlouvy o úvěru ze dne 30. dubna 2009, buď nepředstavuje podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie, nebo je slučitelné s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) této smlouvy.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno České republice.
V Bruselu dne 21. března 2012