ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 13ης Ιουλίου 2011
σχετικά με το καθεστώς κρατικών ενισχύσεων C 3/09 (πρώην NN 41 A-B/03) που εφαρμόζει η Πορτογαλία για την αποκομιδή, τη μεταφορά, την επεξεργασία και την καταστροφή των αποβλήτων σφαγείων
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 4888]
(Το κείμενο στην πορτογαλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(2011/677/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Κατόπιν καταγγελίας, η Επιτροπή απηύθυνε στις 15 Νοεμβρίου 2002 αίτηση παροχής πληροφοριών στις πορτογαλικές αρχές σχετικά με τη θέσπιση μιας επιβάρυνσης φορολογικού χαρακτήρα που αποσκοπούσε στη χρηματοδότηση της αποκομιδής, της μεταφοράς, της μεταποίησης και της καταστροφής υποπροϊόντων που λαμβάνονται από τη σφαγή θηλαστικών και πουλερικών, σύμφωνα με το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 197/2002 της 25.9.2002 (1) (στο εξής «νομοθετικό διάταγμα του 2002»). Οι πορτογαλικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 20ής Ιανουαρίου 2003.
(2)
Επειδή από τις παρασχεθείσες πληροφορίες συνάγεται ότι ο εν λόγω μηχανισμός τέθηκε σε εφαρμογή χωρίς προηγούμενη έγκριση της Επιτροπής, καταχωρήθηκε στο μητρώο των μη κοινοποιηθεισών ενισχύσεων με τους αριθμούς ΝΝ 41 A-B/03.
(3)
Με επιστολές της 16ης και 30ής Απριλίου 2003, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζήτησαν από τις πορτογαλικές αρχές συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με το υπό εξέταση καθεστώς. Δόθηκε στις πορτογαλικές αρχές προθεσμία τεσσάρων εβδομάδων για να κοινοποιήσουν την απάντησή τους.
(4)
Με επιστολές της 5ης Μαΐου και της 6ης Ιουνίου 2003, που πρωτοκολλήθηκαν στις 5 Μαΐου και στις 10 Ιουνίου 2003 αντίστοιχα, η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Πορτογαλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ζήτησε, εξ ονόματος των πορτογαλικών αρχών, συμπληρωματική προθεσμία για να κοινοποιήσει όλες τις αιτηθείσες πληροφορίες, λαμβανομένου υπόψη του χρόνου που απαιτείται για τη συλλογή αυτών των πληροφοριών.
(5)
Με επιστολή της 25ης Ιουλίου 2003, οι υπηρεσίες της Επιτροπής παραχώρησαν παράταση τεσσάρων εβδομάδων.
(6)
Επειδή δεν έλαβαν απάντηση εντός της προθεσμίας των τεσσάρων εβδομάδων που ορίστηκε στην προαναφερθείσα τελευταία επιστολή, οι υπηρεσίες της Επιτροπής απέστειλαν ειδοποίηση στις πορτογαλικές αρχές με επιστολή της 19ης Δεκεμβρίου 2003, δηλώνοντας ότι, σε περίπτωση που δεν λάβουν απάντηση από τις εν λόγω αρχές, επιφυλάσσονταν να προτείνουν στην Επιτροπή να εκδώσει διαταγή παροχής πληροφοριών κατ’ εφαρμογή του άρθρου 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 (μετέπειτα άρθρου 108 της ΣΛΕΕ) της συνθήκης ΕΚ (2).
(7)
Με επιστολή της 5ης Φεβρουαρίου 2004, που πρωτοκολλήθηκε αυθημερόν, η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Πορτογαλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κοινοποίησε στην Επιτροπή την απάντηση των πορτογαλικών αρχών στις επιστολές των υπηρεσιών της Επιτροπής της 16ης και 30ής Απριλίου 2003.
(8)
Με επιστολή της 11ης Νοεμβρίου 2004, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζήτησαν από τις πορτογαλικές αρχές την παροχή συμπληρωματικών πληροφοριών σχετικά με το υπό εξέταση καθεστώς. Για τον σκοπό αυτό, δόθηκε στις πορτογαλικές αρχές προθεσμία τεσσάρων εβδομάδων να κοινοποιήσουν την απάντησή τους.
(9)
Με επιστολή της 30ής Δεκεμβρίου 2004, που πρωτοκολλήθηκε στις 5 Ιανουαρίου 2005, η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Πορτογαλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ζήτησε, εξ ονόματος των πορτογαλικών αρχών, συμπληρωματική προθεσμία ενός μηνός για να κοινοποιήσουν όλες τις αιτηθείσες πληροφορίες, λαμβανομένου υπόψη του χρόνου που απαιτείται για τη συλλογή αυτών των πληροφοριών.
(10)
Με επιστολή της 17ης Ιανουαρίου 2005, οι υπηρεσίες της Επιτροπής παραχώρησαν για δεύτερη φορά την αιτηθείσα παράταση της προθεσμίας.
(11)
Επειδή δεν έλαβαν απάντηση στις αιτήσεις τους εντός της νέας ορισθείσας προθεσμίας, οι υπηρεσίες της Επιτροπής απέστειλαν, με επιστολή της 12ης Απριλίου 2005, νέα ειδοποίηση στις πορτογαλικές αρχές, εφιστώντας για μία ακόμη αφορά την προσοχή τους στο γεγονός ότι, σε περίπτωση που δεν θα τηρούσαν την προθεσμία των τεσσάρων εβδομάδων που ορίστηκε για την αποστολή απάντησης, επιφυλάσσονταν να προτείνουν στην Επιτροπή την έκδοση διαταγής παροχής πληροφοριών κατ’ εφαρμογή του άρθρου 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.
(12)
Η εν λόγω προθεσμία έληξε τον Μάιο του 2005. Επειδή δεν έλαβε απάντηση μέχρι τη λήξη της ανωτέρω προθεσμίας, η Επιτροπή διέταξε την Πορτογαλία, με απόφαση της 21ης Φεβρουαρίου 2006 (3) να της κοινοποιήσει όλα τα στοιχεία που τους είχε ζητήσει, διευκρινίζοντας ότι, εάν δεν λάβει απάντηση από τις πορτογαλικές αρχές, επιφυλασσόταν να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (βλέπε παράγραφο 80 της διαταγής παροχής πληροφοριών).
(13)
Επειδή δεν της κοινοποιήθηκε καμία πληροφορία, η Επιτροπή αποφάσισε, στις 28 Ιανουαρίου 2009, να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Η απόφαση δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (4). Η Επιτροπή κάλεσε τα άλλα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τις εν λόγω ενισχύσεις.
(14)
Επειδή δεν έλαβε τις παρατηρήσεις της Πορτογαλίας εντός της ταχθείσας προθεσμίας, η Επιτροπή απηύθυνε ειδοποίηση στην Πορτογαλία με επιστολή της 18ης Μαρτίου 2009. Στις 14 Απριλίου 2009, η Πορτογαλία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στην Επιτροπή παρέχοντας επίσης αντίγραφο των νομοθετικών διαταγμάτων αριθ. 393-B/98 και αριθ. 244/2003. Η Επιτροπή έλαβε και άλλες παρατηρήσεις στις 15 Ιουνίου 2009 από την ETSA - Empresa de Transformação de Subptos Animais, SA.
(15)
Η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις της ETSA στην Πορτογαλία την 1η Ιουλίου 2009. Η Πορτογαλία δεν κοινοποίησε στην Επιτροπή παρατηρήσεις γι’ αυτό το θέμα.
(16)
Μετά την παραλαβή των παρατηρήσεων της ETSA, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζήτησαν από τις πορτογαλικές αρχές, με επιστολή της 19ης Φεβρουαρίου 2010, να δώσουν συμπληρωματικές διευκρινίσεις. Οι πορτογαλικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 27ης Απριλίου 2010.
(17)
Με επιστολή της 1ης Φεβρουαρίου 2011, οι υπηρεσίες της Επιτροπής παρακάλεσαν τις πορτογαλικές αρχές να δώσουν διευκρινίσεις και να απαντήσουν στις ερωτήσεις που είχαν ήδη θέσει προηγουμένως οι υπηρεσίες της Επιτροπής, στις οποίες δεν είχαν δώσει ολοκληρωμένη απάντηση οι πορτογαλικές αρχές.
(18)
Με επιστολή της 24ης Φεβρουαρίου 2011, οι πορτογαλικές αρχές ζήτησαν να παραταθεί κατά 30 ημέρες η ορισθείσα προθεσμία απάντησης.
(19)
Με επιστολή της 28ης Φεβρουαρίου 2011, οι υπηρεσίες της Επιτροπής παραχώρησαν παράταση 30 ημερών στην προθεσμία απάντησης. Οι πορτογαλικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 1ης Απριλίου 2011 στις ερωτήσεις που έθεσαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής.
(20)
Με επιστολή της 20ής Ιουνίου 2011, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ενημέρωσαν τις πορτογαλικές αρχές ότι επρόκειτο να προτείνουν στην Επιτροπή να εκδώσει υπό όρους θετική απόφαση παραθέτοντας τους εφαρμοζόμενους όρους.
II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
(21)
Σύμφωνα με τις πληροφορίες των πορτογαλικών αρχών, από την 1η Ιανουαρίου έως τις 14 Οκτωβρίου 1998 ανιχνεύθηκαν στην Πορτογαλία 66 κρούσματα σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών (στο εξής «ΣΕΒ»). Λόγω αυτής της επικίνδυνης κατάστασης για τη δημόσια υγεία και την υγεία των ζώων, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση 98/653/ΕΚ, της 18ης Νοεμβρίου 1998, σχετικά με επείγοντα μέτρα που κατέστησαν αναγκαία από την επέλευση της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών (ΣΕΒ) στην Πορτογαλία (5) και επέβαλε τα αναγκαία επείγοντα μέτρα εξαιτίας των κρουσμάτων της ΣΕΒ που εκδηλώθηκαν στην Πορτογαλία, απαγορεύοντας ιδίως την αποστολή ορισμένων ζώων και ζωικών υποπροϊόντων από το έδαφος της Πορτογαλία προς άλλα κράτη μέλη.
(22)
Για να μετριάσει τις επιπτώσεις των μέτρων που ελήφθησαν στο πλαίσιο της καταπολέμησης της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών (ΣΕΒ), το πορτογαλικό κράτος ανέλαβε από το 1999 το σύνολο των εξόδων που συνδέονται με τις εργασίες αποκομιδής, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών. Με το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 393-Β/98 της 4ης Δεκεμβρίου 1998 (6) (στο εξής «νομοθετικό διάταγμα του 1998»), το πορτογαλικό κράτος ανέλαβε πράγματι την ευθύνη και τα έξοδα των εργασιών αποκομιδής, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος.
(23)
Το άρθρο 4 παράγραφος 3 του νομοθετικού διατάγματος του 1998 προέβλεπε τη δυνατότητα επιβολής φόρου στα σφαγεία για τη χρηματοδότηση της καταστροφής ορισμένων πρώτων υλών. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που κοινοποίησαν οι πορτογαλικές αρχές, ο φόρος αυτός δεν επιβλήθηκε στα σφαγεία.
(24)
Οι πορτογαλικές αρχές εξήγησαν ότι δεν διέθεταν επαρκείς ειδικούς μηχανισμούς ώστε να είναι σε θέση να διασφαλίσουν την αποτελεσματική επεξεργασία των αποβλήτων και, ως εκ τούτου, αναγκάστηκαν να προσφύγουν σε ιδιωτικούς φορείς παροχής υπηρεσιών για να εξασφαλίσουν αυτές τις υπηρεσίες οι οποίες, από τη φύση τους, υπάγονται στην αρμοδιότητα του κράτους.
(25)
Οι πορτογαλικές αρχές διευκρίνισαν ότι αυτή η αποστολή δημοσίου συμφέροντος μεταβιβάστηκε στον ιδιωτικό τομέα στο πλαίσιο της τήρησης των επιταγών που θέσπισε το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 197/99 της 8ης Ιουνίου 1999 (7), το οποίο είναι η εθνική νομοθετική πράξη που ενσωματώνει την οδηγία 97/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Οκτωβρίου 1997 περί τροποποιήσεως των οδηγιών 92/50/ΕΟΚ, 93/36/ΕΟΚ και 93/37/ΕΟΚ περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, συμβάσεων δημοσίων προμηθειών και συμβάσεων δημοσίων έργων, αντιστοίχως (8). Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις στις οποίες ανατέθηκε η παροχή των εν λόγω υπηρεσιών επελέγησαν με γνώμονα την επάρκεια και την τεχνική τους ικανότητα να εξασφαλίσουν τη σωστή εκτέλεση της αποστολής δημοσίου συμφέροντος που τους ανατέθηκε και τον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης στην οποία έπρεπε να δράσουν για να χειριστούν τα προϊόντα αυτά με ασφάλεια, ταχύτητα και αποτελεσματικότητα. Οι πορτογαλικές αρχές κοινοποίησαν υπόδειγμα σύμβασης υπηρεσιών που ίσχυε από την 1η Σεπτεμβρίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2004.
(26)
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που κοινοποίησαν οι πορτογαλικές αρχές, οι παράμετροι που αποτέλεσαν τη βάση υπολογισμού της αντιστάθμισης για την παροχή των υπηρεσιών είχαν καθορισθεί εκ των προτέρων με το κοινό διάταγμα αριθ. 96/99 της 25ης Ιανουαρίου 1999 (9). Το διάταγμα αυτό επαληθευόταν σε τακτά διαστήματα και τροποποιήθηκε με το κοινό διάταγμα αριθ. 324/2001 της 6ης Απριλίου 2011 (10) και με το κοινό διάταγμα αριθ. 124/2002 της 19ης Φεβρουαρίου 2002 (11).
(27)
Με την απόφαση 2000/766/ΕΚ (12), το Συμβούλιο απαγόρευσε τη χρήση ζωικών υποπροϊόντων σχεδόν όλων των ειδών στη διατροφή των ζώων και επέβαλε την καταστροφή τους σε όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Πορτογαλίας.
(28)
Οι πορτογαλικές αρχές εξήγησαν ότι, μετά την έκδοση της εν λόγω απόφασης, αυξήθηκε η ποσότητα των αποβλήτων που υποβάλλονταν σε αυτή τη διαδικασία και, κατά συνέπεια, το κόστος αυτών των εργασιών.
(29)
Με την απόφαση 2001/376/ΕΚ (13), η Επιτροπή αποφάσισε να παρατείνει την ισχύ της απόφασης 98/653/ΕΚ που εκδόθηκε για την Πορτογαλία.
(30)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1774/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 3ης Οκτωβρίου 2002, για τον καθορισμό υγειονομικών κανόνων σχετικά με τα ζωικά υποπροϊόντα που δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο (14) προβλέπει τους ειδικούς κανόνες για τη συλλογή, μεταποίηση και καταστροφή των ζωικών υποπροϊόντων που εφαρμόζονται σε διαφορετικές κατηγορίες υποπροϊόντων.
(31)
Οι πορτογαλικές αρχές διευκρίνισαν ότι, για να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους σε αυτό το πλαίσιο, αποφάσισαν να μεταθέσουν το κόστος των εν λόγω εργασιών στους οικονομικούς παράγοντες του τομέα, στο πλαίσιο της αυστηρής τήρησης της αρχής ο ρυπαίνων πληρώνει και με γνώμονα την προστασία της δημόσιας υγείας, η διασφάλιση της οποίας εξακολουθεί να έχει θεμελιώδη σημασία και υπάγεται στην αρμοδιότητά τους. Ως εκ τούτου, υιοθέτησαν το καθεστώς που προβλέπει το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 197/2002 της 25ης Σεπτεμβρίου 2002.
(32)
Από τον Οκτώβριο του 2002, ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ το νομοθετικό διάταγμα του 2002, η χρηματοδότηση των εξόδων για τις εργασίες αποκομιδής, επεξεργασίας και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών καλύπτεται από τα έσοδα επιβάρυνσης φορολογικού χαρακτήρα που επιβάλλεται στα σφαγεία, στους εισαγωγείς βοείου και χοιρινού κρέατος με κόκαλο και στους ενδοκοινοτικούς εμπόρους, δηλαδή στους εμπόρους/παραλήπτες βοείου και χοιρινού κρέατος με κόκαλο.
(33)
Με επιστολή της 20ής Ιανουαρίου 2003, οι πορτογαλικές αρχές ανέφεραν ότι απαλλάσσονται από την καταβολή του φόρου οι ακόλουθοι οικονομικοί παράγοντες:
-
τα σφαγεία που εκτελούν την αποκομιδή, μεταποίηση και καταστροφή του συνόλου των σχετικών υποπροϊόντων, με εξαίρεση τα υλικά ειδικού κινδύνου (στο εξής «ΥΕΚ»), είτε στις δικές τους εγκαταστάσεις είτε σε μονάδες τεμαχισμού, που έχουν δημιουργηθεί σε συνθήκες αυτονομίας όσον αφορά την επεξεργασία των δικών τους υποπροϊόντων (βλέπε σημείο 2 του παραρτήματος 2 του νομοθετικού διατάγματος του 2002)·
-
οι εισαγωγείς και οι ενδοκοινοτικοί έμποροι κρέατος χωρίς κόκαλο, εφόσον το κρέας αυτό δεν παράγει υποπροϊόντα που υπόκεινται σε υποχρεωτική επεξεργασία βάσει της κοινοτικής και εθνικής νομοθεσίας.
(34)
Όσον αφορά τον ακριβή προορισμό των εσόδων που προέρχονται από την είσπραξη των φόρων, οι πορτογαλικές αρχές δήλωσαν ότι τα έσοδα αυτά διατέθηκαν αποκλειστικά στη χρηματοδότηση των εργασιών που αφορούν τις υπηρεσίες αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρεάτων θηλαστικών και πουλερικών, συμπεριλαμβανομένων των ΥΕΚ.
(35)
Στο παράρτημα 1 του νομοθετικού διατάγματος του 2002, το ποσό του φόρου, που παρουσιάζεται κατωτέρω, καθορίζεται κατ’ αναλογία προς το βάρος και σε συνάρτηση με το εξεταζόμενο είδος ζώου:
(σε ευρώ)
Είδος/τύπος
Βοοειδή
Χοιροειδή
Αιγοπρόβατα
Πουλερικά
Άλλα
Φόρος/kg σφαγίου
0,05
0,04
0,03
0,06
0,06
(36)
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των ΥΕΚ, το άρθρο 2 παράγραφος 2 του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 197/2002 προβλέπει την εφαρμογή, ειδικά και αποκλειστικά στα σφαγεία, φόρου σταθερού ποσού 0,30 ευρώ ανά χιλιόγραμμο ΥΕΚ.
(37)
Όλοι οι φόροι καταβάλλονται με βάση ένα μηχανισμό αντιστροφής της επιβάρυνσης σε έναν δημόσιο οργανισμό: το Εθνικό Ίδρυμα Γεωργικών Παρεμβάσεων και Εγγυήσεων (INGA). Οι εισπραττόμενοι από τους εμπόρους φόροι αποτελούσαν τα έσοδα του INGA και καταβάλλονταν άμεσα σε αυτό.
(38)
Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 32 και 33 της παρούσας απόφασης, το άρθρο 4 του νομοθετικού διατάγματος του 2002 ορίζει ότι τα σφαγεία έχουν επίσης τη δυνατότητα να οργανώνουν είτε προσφεύγοντας απευθείας σε υπηρεσίες τρίτων την εκτέλεση των εργασιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων, είτε εκτελώντας τις εργασίες αυτές από μόνα τους, πάντοτε στο πλαίσιο της τήρησης των ισχυουσών νομοθετικών διατάξεων, με εξαίρεση τα ΥΕΚ. Όταν οι εργασίες αποκομιδής, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων που παράγονται στις εγκαταστάσεις τους εκτελούνται από τα ίδια τα σφαγεία, με εξαίρεση τα ΥΕΚ, ο καταβλητέος φόρος καθορίστηκε ως εξής από το παράρτημα 2 του νομοθετικού διατάγματος του 2002:
(σε ευρώ)
Είδος/τύπος
Βοοειδή
Χοιροειδή
Αιγοπρόβατα
Πουλερικά
Άλλα
Φόρος/kg σφαγίου
0,03
0,02 ευρώ
0,00
0,00
0,00
(39)
Σε περίπτωση που τα σφαγεία εκτελούν τις εργασίες αποκομιδής, μεταποίησης και καταστροφής του συνόλου των υποπροϊόντων που παράγονται τόσο στις δικές τους εγκαταστάσεις όσο και στις μονάδες τεμαχισμού, με εξαίρεση τα ΥΕΚ, απαλλάσσονται εξ ολοκλήρου από την καταβολή αυτού του φόρου.
(40)
Σύμφωνα με το άρθρο 5 του νομοθετικού διατάγματος 2002, το INGA είναι ο υπεύθυνος οργανισμός για τον έλεγχο της καταβολής των φόρων από τα σφαγεία και, προς τον σκοπό αυτό, τα σφαγεία τηρούν ενημερωμένα βιβλία με τις ποσότητες των σφαγίων και του βάρους τους. Στην αρμοδιότητα του INGA υπάγεται επίσης ο έλεγχος της καταβολής των οφειλόμενων φόρων για την εισαγωγή και την παραλαβή των προϊόντων προελεύσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ οι έμποροι και οι αποδέκτες κρεάτων οφείλουν να τηρούν ενημερωμένα βιβλία για τις εκτελούμενες εργασίες.
(41)
Εάν τα σφαγεία επιλέξουν την τελευταία εναλλακτική δυνατότητα, οφείλουν να υποβάλουν εκ των προτέρων τα αντίστοιχα σχέδια για αξιολόγηση στο INGA και να υποβάλλονται σε κάθε έλεγχο που ενδεχομένως θα αποφασίσει η αρμόδια αρχή.
(42)
Οι πορτογαλικές αρχές διαβεβαίωσαν ότι το ποσό του φόρου περιορίζεται στην κάλυψη των εξόδων για την εκτέλεση αυτών των εργασιών στα εν λόγω σφαγεία και ότι η υπηρεσία αυτή θα παρέχεται μόνο στα σφαγεία που παράγουν υποπροϊόντα υποχρεωτικής διάθεσης.
(43)
Όσον αφορά την αντιστοιχία ανάμεσα στα έσοδα από τον φόρο και το κόστος των υπηρεσιών που χρηματοδοτούνται από αυτά, οι πορτογαλικές αρχές δήλωσαν ότι οι φόροι οι οποίοι προβλέπονται στα παραρτήματα I και ΙΙ του νομοθετικού διατάγματος του 2002 καθώς και ο φόρος που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 για τα ΥΕΚ, υπολογίστηκαν με βάση το πραγματικό κόστος των υπηρεσιών που πρέπει να παρέχονται, λαμβανομένης υπόψη της φύσης των υποπροϊόντων που παράγονται από κάθε είδος ζώου και από το αν τα εν λόγω υποπροϊόντα υπόκεινται ή όχι στην είσπραξη του εν λόγω φόρου.
(44)
Για τις πορτογαλικές αρχές, η χρηματοδότηση αυτή προσομοιάζει από κάθε άποψη με αντιστάθμιση εκ μέρους των χρηστών της παροχής μιας δημόσιας υπηρεσίας κοινής ωφέλειας. Τα ποσά που καταβάλλουν οι υπόχρεοι επιχειρηματίες είναι ευθέως ανάλογα προς τις ποσότητες αποβλήτων που υπόκεινται στην παροχή της δημόσιας υπηρεσίας και το πραγματικό κόστος της διάθεσης αυτών των αποβλήτων. Για να τεκμηριώσουν αυτούς τους ισχυρισμούς, οι πορτογαλικές αρχές προσκόμισαν έγγραφα με στοιχεία για τα έτη 1999 έως 2005 που αποδεικνύουν το κόστος των υπηρεσιών και, για το 2003, ένα έγγραφο με στοιχεία που αφορούν τα έσοδα από την επιβολή του φόρου αδιακρίτως στους διάφορους τύπους εισαγόμενων υποπροϊόντων και εγχώριων προϊόντων.
(45)
Όσον αφορά το ερώτημα αν τα εισαγόμενα προϊόντα μπορούν πράγματι να επωφελούνται από το σύστημα αυτό κατά τον ίδιο τρόπο με τα εγχώρια προϊόντα, οι πορτογαλικές αρχές διαβεβαιώνουν ότι, σύμφωνα με το πνεύμα της αρχής ο ρυπαίνων πληρώνει, οι φόροι που εφαρμόζονται στα σφαγεία, κατά την εισαγωγή και στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές κρεάτων με κόκαλο αντανακλούν τα έξοδα επεξεργασίας του συνόλου των υποπροϊόντων που παράγονται στο κύκλωμα μέχρι το στάδιο του τελικού καταναλωτή.
(46)
Η εισαγωγή κρέατος με κόκαλο συνεπάγεται για τις πορτογαλικές αρχές την ύπαρξη υποπροϊόντων και, ως εκ τούτου, επωφελείται από την υπηρεσία της αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής, γεγονός που δικαιολογεί την εφαρμογή των εν λόγω φόρων.
(47)
Οι πορτογαλικές αρχές θεωρούν ότι τα χρηματοδοτούμενα μέτρα είναι προς το δημόσιο συμφέρον δεδομένου ότι, συνεπεία της κρίσης της ΣΕΒ, διαπιστώθηκε ότι η διάθεση του κατασχόμενου για λόγους υγείας υλικού στα σφαγεία πρέπει να υπόκειται στην υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας από το κράτος λόγω της σημασίας της για την προστασία της υγείας του ανθρώπου και των ζώων και για την προστασία του περιβάλλοντος.
(48)
Το σύστημα που θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα του 2002 καταργήθηκε με το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 244/2003 της 7ης Οκτωβρίου 2003 (15) (στο εξής «νομοθετικό διάταγμα του 2003») που τέθηκε σε ισχύ στις 22 Οκτωβρίου 2003. Το διάταγμα αυτό θεσπίζει ένα γενικό καθεστώς και ένα μεταβατικό καθεστώς για τα ζωικά υποπροϊόντα που είναι ακατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο.
(49)
Το γενικό καθεστώς προβλέπει ότι τα σφαγεία, οι μονάδες τεμαχισμού, τα κέντρα επώασης, οι μονάδες παραγωγής αυγών πρέπει, με δική τους πρωτοβουλία ή με ανάθεση σε τρίτους, να προωθούν την αποκομιδή, μεταφορά, αποθήκευση, τον χειρισμό, τη μεταποίηση και την καταστροφή των υλικών των κατηγοριών 1, 2 και 3 που παράγονται στην ειδική μονάδα, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1774/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, μέσω της εφαρμογής ενός σχεδίου που υποβάλλεται για προηγούμενη έγκριση στην αρμόδια για κτηνιατρικά θέματα ΓΔ (ΓΔ V).
(50)
Τα σφαγεία, οι μονάδες τεμαχισμού, τα κέντρα επώασης, οι μονάδες παραγωγής αυγών πρέπει να καταρτίσουν σχέδιο καταστροφής ή χρησιμοποίησης υλικών της κατηγορίας 3, το οποίο πρέπει να εγκρίνεται από τη ΓΔ V εντός προθεσμίας 90 ημερών από την ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ το νομοθετικό διάταγμα του 2003 ή από την έναρξη της δραστηριότητας. Όσον αφορά την κατηγορία 3, μέχρι να εγκριθούν τα σχέδια από τη ΓΔ V, το INGA εξασφαλίζει την παροχή υπηρεσιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης, προσωρινής αποθήκευσης και καταστροφής των υποπροϊόντων, σύμφωνα με το νομοθετικό διάταγμα του 2002. Πριν εγκριθεί το σχέδιο για τα υλικά της κατηγορίας 3, οι ιδιοκτήτες των σφαγείων, των μονάδων τεμαχισμού, των κέντρων επώασης και των μονάδων παραγωγής αυγών οφείλουν να καταβάλλουν τους φόρους που ορίζονται στο παράρτημα 1 του διατάγματος του 2002, με εξαίρεση τους οργανισμούς που επωφελούνται από το προβλεπόμενο στο ίδιο διάταγμα εναλλακτικό καθεστώς και οι οποίοι οφείλουν να καταβάλλουν τους φόρους που προβλέπονται στο παράρτημα 2 του νομοθετικού διατάγματος του 2002.
(51)
Δυνάμει του νομοθετικού καθεστώτος, το INGA συνεχίζει επίσης να εξασφαλίζει την εκτέλεση αυτών των υπηρεσιών για τα υλικά των κατηγοριών 1 και 2.
(52)
Όσον αφορά τα υλικά των κατηγοριών 1 και 2, τα σφαγεία και οι μονάδες τεμαχισμού όφειλαν να υποβάλουν σχέδιο καταστροφής ή χρήσεων εντός προθεσμίας 30 ημερών από τη λήξη του μεταβατικού καθεστώτος τον Νοέμβριο του 2005. Πριν την έγκριση του σχεδίου, οφείλουν να καταβάλουν 0,35 ευρώ ανά χιλιόγραμμο υλικού των κατηγοριών 1 ή 2. Αντίθετα, οι υπόχρεοι απαλλάσσονται από την καταβολή του φόρου αμέσως μόλις εγκριθεί το σχέδιο καταστροφής ή χρήσεων.
(53)
Όταν τα σφαγεία και οι μονάδες τεμαχισμού υποβάλλουν σχέδιο στην ΓΔ V, αναφέρουν τις απαραίτητες εργασίες για τη διάθεση των υλικών των κατηγοριών 1 και 2, αναλαμβάνουν την ευθύνη κάλυψης των εξόδων γι’ αυτές τις δραστηριότητες και υπόκεινται στους ελέγχους της αρμόδιας αρχής. Βάσει του άρθρου 3 παράγραφος 4 του νομοθετικού διατάγματος του 2003, η εφαρμογή αυτού του καθεστώτος λήγει δύο έτη μετά τη θέση σε ισχύ αυτού του νομοθετικού διατάγματος.
(54)
Το μεταβατικό καθεστώς του νομοθετικού διατάγματος του 2003 έληξε τον Νοέμβριο του 2005. Οι πορτογαλικές αρχές δήλωσαν στην επιστολή τους της 1ης Απριλίου 2011 ότι, από τότε που έληξε το μεταβατικό καθεστώς που προέβλεπε το νομοθετικό διάταγμα του 2003, το κόστος των εργασιών καταστροφής των υποπροϊόντων των σφαγείων και των μονάδων τεμαχισμού βαρύνει τους εμπόρους μέσω της αξιοποίησης των αποβλήτων που μεταποιούνται σε βιοκαύσιμα και της εξαγωγής αλεύρων.
(55)
Στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή διατύπωσε τις ακόλουθες παρατηρήσεις σχετικά με την ύπαρξη ενίσχυσης, και την ενδεχόμενη συμβατότητα αυτής της ενίσχυσης, προς όφελος των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής του εν λόγω υλικού, των σφαγείων και των μονάδων τεμαχισμού, των εισαγωγέων βοείου και χοιρινού κρέατος με κόκαλο και πουλερικών καθώς και των ενδοκοινοτικών εμπόρων και των κτηνοτρόφων.
(56)
Συγκεκριμένα, η Επιτροπή επανέλαβε τις ερωτήσεις που είχε θέσει στην πρώτη διαταγή παροχής πληροφοριών. Αναφορικά με την ενίσχυση υπέρ των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής του εν λόγω υλικού, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς τον χαρακτήρα υπηρεσίας γενικού συμφέροντος τον οποίο οι πορτογαλικές αρχές επιδίωξαν να προσδώσουν στις εξεταζόμενες δραστηριότητες, ιδίως σε σχέση με την απόφαση στην υπόθεση Altmark (16). Σε σχέση με την ενίσχυση υπέρ των σφαγείων και μονάδων τεμαχισμού, των εισαγωγέων βοείου και χοιρινού κρέατος με κόκαλο και πουλερικών και των ενδοκοινοτικών εμπόρων που δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον τομέα, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες αν η εισφορά που καταβάλλουν οι φορείς αυτού του τομέα μέσω της φορολογικής επιβάρυνσης αντιστοιχεί στο πραγματικό οικονομικό κόστος των υπηρεσιών αποκομιδής και ζητούσε τα σχετικά αριθμητικά στοιχεία. Τέλος, όσον αφορά την ενίσχυση στους κτηνοτρόφους, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τα πλεονεκτήματα που θα μπορούσε να τους παραχωρήσει η εφαρμογή αυτού του συστήματος, δεδομένου ότι αυτοί δεν ήταν υποκείμενοι σε αυτόν τον φόρο.
(57)
Η Επιτροπή στη συνέχεια εξέτασε, προκαταρκτικά, τη συμβατότητα των εν λόγω μέτρων από την άποψη των εφαρμοστέων από το 1998 κατευθυντήριων γραμμών και κατέληξε στο συμπέρασμα, στο στάδιο της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας, ότι δεν διέθετε επαρκείς πληροφορίες για να αποφανθεί ως προς τη συμβατότητα των υπό εξέταση μέτρων.
III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
(58)
Στις παρατηρήσεις της, η Πορτογαλία υπενθύμισε αρχικά την ιδιαιτερότητα της κατάστασης που επικρατούσε στην Πορτογαλία κατά τη διάρκεια του 1998 λόγω της ΣΕΒ. Ειδικότερα, ανέφερε την απόφαση 98/653/ΕΚ η οποία απαγόρευε την αποστολή από το πορτογαλικό έδαφος προς άλλα κράτη μέλη ή τρίτες χώρες ορισμένων προϊόντων, μεταξύ των οποίων τα κρεατάλευρα και τα οστεάλευρα, ως έχουν ή στη σύνθεση άλλων προϊόντων. Σε αυτό το πλαίσιο, η Πορτογαλία έθεσε σε εφαρμογή ένα σχέδιο επιτήρησης, καταπολέμησης και εξάλειψης της ΣΕΒ, το οποίο εγκρίθηκε από τη μόνιμη κτηνιατρική επιτροπή της Επιτροπής. Στις 18 Απριλίου 2001, η Επιτροπή αποφάσισε να παρατείνει την απαγόρευση των συναλλαγών με την Πορτογαλία. Η άρση της απαγόρευσης αυτής επήλθε το 2004 με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1993/2004 της Επιτροπής (17).
(59)
Η Πορτογαλία επιμένει, συνεπώς, στο γεγονός ότι, από το 1998 έως το 2004, όλα τα μέτρα που ελήφθησαν είχαν σκοπό την αντιμετώπιση μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης που έθετε σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Κατά συνέπεια, στόχος της πορτογαλικής κυβέρνησης ήταν να τεθούν άμεσα σε εφαρμογή μέτρα, μέχρι να οργανωθούν οι επιχειρηματίες να εκτελέσουν από μόνοι τους αυτά τα καθήκοντα, πάντοτε υπό τον έλεγχο του κράτους. Η Πορτογαλία εκτιμά ότι η προστασία της δημόσιας υγείας είναι αγαθό που νομικά υπερισχύει σε σχέση με οτιδήποτε άλλο, γεγονός που δικαιολογεί μια παρέκκλιση από τους ισχύοντες κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων.
(60)
Κατά την άποψη των πορτογαλικών αρχών, η έκδοση της απόφασης 98/653/ΕΚ και οι διαδοχικές παρατάσεις της ισχύος της απέτρεψαν το ενδεχόμενο τα μέτρα που εξέδωσε το πορτογαλικό κράτος για την επίλυση της κρίσης της ΣΕΒ να προκαλέσουν στρεβλώσεις της αγοράς και να παρεμποδίσουν τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές. Η Πορτογαλία δηλώνει ότι, δεδομένης της απαγόρευσης της αποστολής των προαναφερθέντων προϊόντων, δεν υπήρχαν εμπορικές συναλλαγές, γεγονός που σημαίνει ότι δεν ήταν δυνατό να προκληθεί στρέβλωση του ανταγωνισμού.
(61)
Καταρχάς, η Πορτογαλία αναφέρει ότι καμία ενίσχυση δεν χορηγήθηκε το 1998 και το αποδεικνύει με την ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 393-Β/98 της 4ης Δεκεμβρίου 1998. Μόνο από εκείνη τη στιγμή και μετά το πορτογαλικό κράτος ανέλαβε, εκτάκτως και για ένα μεταβατικό στάδιο, την ευθύνη των εργασιών αποκομιδής, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων.
(62)
Από τότε που τέθηκε σε ισχύ το νομοθετικό διάταγμα του 1998, το πορτογαλικό κράτος ανέλαβε τα έξοδα των εργασιών αποκομιδής, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων μέχρι να τεθεί σε ισχύ το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 197/2002. Η Πορτογαλία αναφέρει ως προς αυτό ότι η ανάληψη του κόστους αυτών των μέτρων από το πορτογαλικό κράτος πρέπει να θεωρηθεί ότι είχε προσωρινό χαρακτήρα, εφόσον το καθεστώς τροποποιήθηκε στη συνέχεια και ο φόρος θεσπίστηκε ως μέσο για να μετατεθεί στον τομέα το βάρος της χρηματοδότησης των εργασιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών, συμπεριλαμβανομένων των υλικών ειδικού κινδύνου (ΥΕΚ).
(63)
Όσον αφορά το κόστος των προαναφερθέντων μέτρων, η Πορτογαλία αναφέρει ότι οι παράμετροι που αποτέλεσαν τη βάση υπολογισμού της αντιστάθμισης θεσπίστηκαν εκ των προτέρων με διάταγμα που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα. Οι πορτογαλικές αρχές ανέφεραν τρία διατάγματα (18). Τα διατάγματα αυτά αναφέρουν τις τιμές των υπηρεσιών (αποκομιδή, μεταφορά, μεταποίηση και συσκευασία σε «big bags» ανά χιλιόγραμμο προϊόντος). Ελήφθησαν υπόψη τα έξοδα των εργασιών που βαρύνουν τις μονάδες μεταποίησης των υποπροϊόντων ζωικής προέλευσης που δεν είναι προσαρτημένες στα σφαγεία. Ελήφθησαν επίσης υπόψη τα λειτουργικά έξοδα, όπως τα έξοδα ηλεκτρικού, καυσίμων, οι μισθοί, ασφάλειες κ.λπ. Αυτές οι παράμετροι είναι κοινές για όλους τους φορείς παροχής υπηρεσιών. Οι πορτογαλικές αρχές ανέφεραν ότι τα κέρδη κυμαίνονται από 30 έως 39,5 %, γεγονός που συνιστά κατά την άποψή τους ένα λογικό περιθώριο, ακόμη και κατώτερο από το μέσο όρο από την άσκηση οικονομικών δραστηριοτήτων. Περιέλαβαν στα διατάγματα τους τρόπους εφαρμογής των παραμέτρων βάσει των οποίων καθορίστηκαν οι τιμές.
(64)
Εν κατακλείδι, το πορτογαλικό κράτος θεωρεί ότι οι χορηγηθείσες ενισχύσεις μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με την εφαρμογή μιας παρέκκλισης από την αρχή ο ρυπαίνων πληρώνει, εφόσον αντιστοιχούσαν στο κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών και ότι οι κατευθυντήριες γραμμές που ίσχυαν εκείνη την περίοδο [κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με κρατικές ενισχύσεις για εξετάσεις ΜΣΕ, νεκρά ζώα και τα σφαγειοαπορρίμματα ( (19))] επέτρεπαν να ανέρχονται οι ενισχύσεις μέχρι ποσοστό 100 % των πραγματικών εξόδων, λόγω του βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα τους.
(65)
Από τον Οκτώβριο του 2002, η νομική βάση για την πληρωμή των εξόδων είναι το νομοθετικό διάταγμα του 2002. Οι πορτογαλικές αρχές θεωρούν ότι οι φόροι αυτοί έλαβαν υπόψη το κόστος αμοιβής των εργασιών που έπρεπε να εκτελούν οι μονάδες μεταποίησης υποπροϊόντων. Εντούτοις, δεδομένου του γεγονότος ότι η κρίση εξακολουθούσε να υφίσταται, οι πορτογαλικές αρχές έκριναν ότι μια παρέμβαση του κράτους ως ενδιάμεσου ήταν δικαιολογημένη.
(66)
Στις προσομοιώσεις που πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο εκείνη, ελήφθησαν υπόψη οι συνολικές επιβαρύνσεις των επιχειρήσεων καθώς και ένα εύλογο κέρδος. Οι πορτογαλικές αρχές κοινοποίησαν την άσκηση που πραγματοποίησαν βάσει των εξόδων και των επιβαρύνσεων για το 2003 η οποία αποδεικνύει, κατά την άποψή τους, την ισοσκέλιση ανάμεσα στα έσοδα και τις επιβαρύνσεις που είναι εγγενείς στη λειτουργία του νέου νομικού καθεστώτος που θεσπίστηκε και καθορίζει τους φόρους για τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών.
(67)
Οι πορτογαλικές αρχές δήλωσαν επίσης ότι η χρηματοδότηση των υπηρεσιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος πουλερικών δεν προέρχονταν από τους φόρους που εισπράττονταν από τα σφαγεία και τους εισαγωγείς σφαγίων, ημιμορίων σφαγίων και άλλων τεμαχίων βοοειδών και χοιροειδών με κόκαλο. Διευκρίνισαν ότι, εφόσον οι διατάξεις του άρθρου 2, σημείο 1 του διατάγματος του 2002 πρέπει να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με τις διατάξεις του παραρτήματος 1 στο οποίο αναφέρονται, διαπιστώνεται ότι η χρηματοδότηση των υπηρεσιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος προερχόταν από τρεις κατηγορίες επιχειρηματικών φορέων: τα σφαγεία βοοειδών, χοιροειδών, αιγοπροβάτων, πουλερικών και άλλων, τους εισαγωγείς σφαγίων, ημιμορίων σφαγίων και άλλων τεμαχίων βοοειδών και χοιροειδών με κόκαλο και τους ενδοκοινοτικούς εμπόρους των ίδιων προϊόντων. Έτσι, το παράρτημα 1 περιείχε στήλη που απαριθμούσε τα ποσά που έπρεπε να επιβάλλονται στα σφαγεία πουλερικών τα οποία δεν ενθάρρυναν την αποκομιδή, τη μεταφορά, τη μεταποίηση και την καταστροφή των υποπροϊόντων που παράγονταν κατά τη σφαγή των πουλερικών, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι τα περισσότερα εισαγόμενα σφάγια πουλερικών δεν παράγουν υποπροϊόντα.
(68)
Οι πορτογαλικές αρχές δήλωσαν επίσης ότι η διαφορά ανάμεσα στους δύο φόρους που ορίστηκαν στο παράρτημα 2 του διατάγματος του 2002 δικαιολογείται λόγω των εξόδων που συνδέονται με τα υποπροϊόντα τα οποία παράγονται στις μονάδες τεμαχισμού.
(69)
Οι πορτογαλικές αρχές δήλωσαν ότι, σύμφωνα με τα νομοθετικά διατάγματα του 2002 και του 2003, δεν προβλέφθηκε καμία επίπτωση των φόρων στους κτηνοτρόφους, αν και το κόστος των εργασιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής μετακυλίσθηκε, πράγματι, στο σύνολο του κλάδου του κρέατος. Οι πορτογαλικές αρχές υπέβαλαν δύο τιμολόγια παροχής υπηρεσιών της 22ας Οκτωβρίου 2002 και της 28ης Οκτωβρίου 2003 τα οποία αποδεικνύουν ότι, κατά την άποψή τους, τα σφαγεία μετακύλησαν στους κτηνοτρόφους το κόστος των εργασιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής.
(70)
Τέλος, οι πορτογαλικές αρχές διαβεβαιώνουν ότι δεν υπήρξε καμία εκτροπή πόρων από τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών προς όφελος δυνητικών ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων, εφόσον οι επιχειρήσεις αυτές ασκούσαν κατ’ αποκλειστικότητα τις δραστηριότητες αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των ζωικών υποπροϊόντων.
(71)
Η Πορτογαλία αναφέρθηκε επίσης στο γεγονός ότι το μεταβατικό καθεστώς που θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα του 2003 έληξε τον Νοέμβριο του 2005 και ότι, έκτοτε, οι εγκαταστάσεις που παράγουν υποπροϊόντα ανέλαβαν εξ ολοκλήρου την ευθύνη με την οποία είχε επιφορτιστεί προσωρινά το κράτος αντί γι’ αυτές. Από τον Νοέμβριο του 2005, το σύνολο των εξόδων βαρύνει τους οικονομικούς παράγοντες μέσω της αξιοποίησης των αποβλήτων που μεταποιούνται σε βιοκαύσιμα και της εξαγωγής αλεύρων.
(72)
Εν κατακλείδι, οι πορτογαλικές αρχές θεωρούν ότι τήρησαν τους όρους των εφαρμοστέων κατευθυντήριων γραμμών, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις που παράγουν υποπροϊόντα άρχισαν να καταβάλλουν μέσω του φόρου σταδιακά το κόστος των εργασιών που προκύπτει από την καταστροφή των υποπροϊόντων.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΜΕΡΩΝ
(73)
Η ETSA υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στην επιστολή της 15ης Ιουνίου 2009. Ο όμιλος ETSA αποτελείται από τις εταιρείες ITS -Indústria Transformadora de Subprodutos Animais, SA et SEBOL - Comércio e Indústria de Sebo, SA. Παρέχουν υπηρεσίες αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων ζωικής προέλευσης που υπάγονται στις κατηγορίες 1, 2 και 3 και συγκαταλέγονται στις επιχειρήσεις στις οποίες ανέθεσε το κράτος την παροχή των προαναφερόμενων υπηρεσιών κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Κατά συνέπεια, η ETSA θεωρείται ως αποδέκτης των πληρωμών του κράτους και μπορεί να είναι ενδιαφερόμενη για τη διαδικασία C 3/09.
(74)
Καταρχάς, η ETSA υπενθυμίζει το πλαίσιο της κρίσης της ΣΕΒ που ανάγκασε το πορτογαλικό κράτος να λάβει προληπτικά μέτρα (μεταξύ των οποίων η υπηρεσία αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων ζωικής προέλευσης των κατηγοριών 1, 2 και 3) με στόχο την καταπολέμηση της ασθένειας και τον περιορισμό του κινδύνου μόλυνσης για την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. Η λήψη αυτών των μέτρων απορρέει σε μεγάλο βαθμό από την κοινοτική νομοθεσία.
(75)
Κατά τη διάρκεια της περιόδου 1998-2005, το INGA ανέθεσε, με απευθείας ανάθεση, τις υπηρεσίες αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των αποβλήτων στις εταιρείες ITS και SEBOL. Η ETSA επισημαίνει ότι όλες οι επιχειρήσεις που πληρούσαν τους όρους για να παράσχουν τις απαιτούμενες υπηρεσίες ελήφθησαν υπόψη με τους ίδιους όρους. Μέχρι τις 10 Οκτωβρίου 2002, το INGA ήταν υπεύθυνο να προσφεύγει σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις γι’ αυτόν τον τύπο υπηρεσίας και επιβαρυνόταν με τα σχετικά έξοδα, σύμφωνα με το άρθρο 6 του νομοθετικού διατάγματος του 1998. Οι παράμετροι του υπολογισμού της αμοιβής καθορίστηκαν με το κοινό διάταγμα αριθ. 96/99, και η τιμή καθορίστηκε σε συνάρτηση με το βάρος της πρώτης ύλης. Θα μπορούσε να αναθεωρηθεί σε περίπτωση τροποποίησης των όρων παροχής της υπηρεσίας. Η τιμή που καταβάλλονταν στην SEBOL και την ITS ελάμβανε υπόψη το κατ’ εκτίμηση κόστος της παροχής της υπηρεσίας, και ιδίως το βάρος και τον όγκο των αποβλήτων που έπρεπε να αποκομιστούν για να υποβληθούν σε επεξεργασία καθώς και την εφαρμογή και τη διαχείριση του συστήματος αποκομιδής σφαγίων στην εκμετάλλευση, το οποίο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την ταχεία αποκομιδή μετά την κοινοποίηση του θανάτου του ζώου.
(76)
Η ETSA επισημαίνει ότι, αν και η ανάθεση της υπηρεσίας δεν πραγματοποιήθηκε με διαδικασία υποβολής προσφορών, το ποσό της αμοιβής κάλυπτε τα αντίστοιχα έξοδα, λαμβανομένων υπόψη των ακαθάριστων εσόδων, που μόλις τους επέτρεπε να επιτύχουν ένα εύλογο και νόμιμο περιθώριο κέρδους. Παρ’ όλα αυτά, η ETSA αναφέρει ότι θεωρούσε πάντοτε ότι το επίπεδο της αμοιβής ήταν σύμφωνο με την αρχή της αποτελεσματικότητας, διότι η τιμή που κατέβαλε το INGA ήταν παραπλήσια με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των τιμών των ισοδύναμων υπηρεσιών και οι τιμές που καταβάλλονταν μέχρι το 2005 ήταν στην πραγματικότητα, κατά την άποψη της ETSA, κατώτερες από αυτές που εφαρμόζονταν αργότερα στις συμβάσεις παροχής ταυτόσημων υπηρεσιών που συνάπτονταν για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων, με σκοπό να διευκολύνουν τον καθορισμό της αμοιβής σε συνάρτηση με τα κριτήρια της αγοράς.
(77)
Από το 2005, η ανάθεση των συμβάσεων υπηρεσιών πραγματοποιούνταν στο πλαίσιο διεθνών δημοσίων συμβάσεων. Προκηρύχθηκαν τρεις προσκλήσεις υποβολής προσφορών: για βοοειδή/ιπποειδή σε εθνικό επίπεδο, για αιγοπρόβατα (Νότος) και αιγοπρόβατα (Βορράς). Η ITS υπέβαλε προσφορά μέσω κοινοπραξίας στην οποία ανατέθηκε η σύμβαση. Συνάφθηκαν τρεις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών για τις τρεις προαναφερόμενες παρτίδες προϊόντων. Ως σημαντικότερους όρους η ETSA αναφέρει την αποκομιδή, τη μεταφορά, τη μεταποίηση και την καταστροφή των αποβλήτων, την τήρηση μητρώου και μόνιμων και ενημερωμένων αρχείων των εργασιών της. Το IFAP (Instituto de Financiamento da Agricultura e Pescas) διενεργούσε ελέγχους για την τήρηση των όρων.
(78)
Η ETSA επισημαίνει ότι οι τιμές καθορίστηκαν εκ των προτέρων στις συναφθείσες συμβάσεις με αντικειμενικό και διαφανή τρόπο, σε συνάρτηση με το βάρος και το είδος των ζώων. Οι τιμές αυτές καθορίστηκαν, κατά την άποψη της ETSA, με τους όρους της αγοράς και παρείχαν εγγύηση επαρκούς κάλυψης των εξόδων για την τήρηση των υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας, οι οποίες προβλέπονται στις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών και από τη σχετική νομοθεσία.
(79)
Με βάση αυτά τα στοιχεία, η ETSA καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν έλαβε καμία παράνομη ενίσχυση, αλλά και ότι όλα τα κεφάλαια συνιστούσαν απλά την εύλογη αμοιβή για την παροχή μιας δημόσιας υπηρεσίας.
V. ΕΚΤΙΜΗΣΗ
1. ΥΠΑΡΞΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(80)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές, εκτός εάν η συνθήκη προβλέπει εξαιρέσεις.
(81)
Τα άρθρα 107 έως 109 της ΣΛΕΕ κατέστησαν εφαρμοστέα στον τομέα του χοιρείου κρέατος με το άρθρο 21 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2759/75 του Συμβουλίου, της 29ης Οκτωβρίου 1975, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του χοιρείου κρέατος (20), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1913/2005 (21). Κατέστησαν εφαρμοστέα στον τομέα του βοείου κρέατος με το άρθρο 40 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1254/1999 της 17ης Μαΐου 1999 του Συμβουλίου περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος (22), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1152/2007 (23). Πριν την έκδοση του τελευταίου κανονισμού, τα άρθρα είχαν τεθεί σε εφαρμογή στον ίδιο τομέα με το άρθρο 24 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 805/68 του Συμβουλίου (24). Κατέστησαν εφαρμοστέα στους τομείς του κρέατος αιγοπροβάτων με το άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2467/98 της 3ης Νοεμβρίου 1998 για την κοινή οργάνωση αγορών στον τομέα του προβείου και αιγείου κρέατος (25), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1913/2005. Κατέστησαν εφαρμοστέα στον τομέα του κρέατος πουλερικών με το άρθρο 19 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2777/75 της 29ης Οκτωβρίου 1975 του Συμβουλίου περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του κρέατος πουλερικών (26), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 679/2006 (27). Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2007, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών και ειδικών διατάξεων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα («ενιαίος κανονισμός ΚΟΑ») (28), κατάργησε αυτούς τους διαφορετικούς κανονισμούς και το άρθρο 180 προβλέπει ότι τα προαναφερόμενα προϊόντα υπόκεινται στους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων.
(82)
Όσον αφορά τον χαρακτήρα της ενίσχυσης, αυτός πρέπει να καθοριστεί στο επίπεδο όλων των δικαιούχων των υπηρεσιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των αποβλήτων σφαγείων και της χρηματοδότησής τους. Η Επιτροπή εντόπισε τις ακόλουθες κατηγορίες δυνητικών δικαιούχων του συστήματος που θεσπίστηκε στην Πορτογαλία:
-
τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών αποκομιδής, μεταφοράς και καταστροφής των εν λόγω υλικών·
-
τα σφαγεία και τις μονάδες τεμαχισμού, τους εισαγωγείς βοείου και χοιρινού κρέατος και κρέατος πουλερικών και τους ενδοκοινοτικούς εμπόρους, δηλαδή τους εμπόρους/παραλήπτες βοείου και χοιρινού κρέατος με κόκαλο·
-
τους κτηνοτρόφους.
(83)
Όσον αφορά την αξιολόγηση της πιθανής ύπαρξης ενίσχυσης κατά την εξεταζόμενη περίοδο, στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή έκανε διάκριση ανάμεσα σε τέσσερις περιόδους, εξετάζοντας την εφαρμογή διαφόρων κοινοτικών διατάξεων συναφών με την ανάλυση των ενδεχόμενων μέτρων ενισχύσεων. Η Επιτροπή είχε λάβει υπόψη την περίοδο από το 1998 έως τις 31 Δεκεμβρίου 1999, τελευταία ημέρα πριν τεθούν σε ισχύ οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα, την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2000 έως 31 Δεκεμβρίου 2002, τελευταία ημέρα πριν τεθούν σε ισχύ οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάθεση των αποβλήτων σφαγείων και των ζώων που βρίσκονται νεκρά, καθώς και για έξοδα ανίχνευσης μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΜΣΕ), την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2003 έως 31 Δεκεμβρίου 2006, τελευταία ημέρα πριν τεθούν σε ισχύ οι νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στη γεωργία 2007-2013 (29) και την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2007 μέχρι σήμερα.
(84)
Με βάση τα νέα στοιχεία που υπέβαλαν οι πορτογαλικές αρχές, ιδίως σε σχέση με την εφαρμογή του νομοθετικού διατάγματος του 2003 και τους διάφορους τρόπους χρηματοδότησης των δυνητικών ενισχύσεων, η Επιτροπή θα τροποποιήσει ελαφρώς τη διάκριση ανάμεσα στις διάφορες περιόδους και θα λάβει υπόψη στην αξιολόγησή της για κάθε ομάδα δυνητικών δικαιούχων τις ακόλουθες περιόδους:
-
την περίοδο από την 9η Δεκεμβρίου 1998 έως τις 9 Οκτωβρίου 2002, κατά την οποία εφαρμοζόταν το νομοθετικό διάταγμα του 1998,
-
την περίοδο από 10 Οκτωβρίου 2002 έως 21 Οκτωβρίου 2003, ημερομηνία εφαρμογής του νομοθετικού διατάγματος του 2002, με εξαίρεση το παράρτημα αριθ. 2 η εφαρμογή του οποίου παρατάθηκε στο πλαίσιο του μεταβατικού καθεστώτος που προέβλεπε το νομοθετικό διάταγμα του 2003,
-
την περίοδο από 22 Οκτωβρίου 2003 έως τον Νοέμβριο του 2005, όταν τέθηκε σε εφαρμογή το μεταβατικό καθεστώς που προβλέπεται στο νομοθετικό διάταγμα του 2003.
1.1. ΥΠΑΡΞΗ ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ
(85)
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, θεωρούνται ενισχύσεις οι παρεμβάσεις εκείνες οι οποίες, υπό οποιαδήποτε μορφή, ενδέχεται να ευνοήσουν επιχειρήσεις άμεσα ή έμμεσα ή οι οποίες πρέπει να θεωρηθούν ως οικονομικό όφελος το οποίο δεν θα είχε αποκομίσει η δικαιούχος επιχείρηση υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς (30). Επίσης, θεωρούνται ενισχύσεις οι παρεμβάσεις οι οποίες, ανεξαρτήτως μορφής, ελαφρύνουν τις επιβαρύνσεις που κανονικώς βαρύνουν τον προϋπολογισμό μιας επιχειρήσεως και οι οποίες κατά συνέπεια, χωρίς να είναι επιδοτήσεις υπό τη στενή έννοια του όρου, είναι της ίδιας φύσεως ή έχουν τα ίδια αποτελέσματα (31).
1.1.1. Επιλεκτικό πλεονέκτημα για τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών
(86)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η δραστηριότητα αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής του εν λόγω υλικού είναι μια οικονομική δραστηριότητα, διότι συνίσταται στην παροχή υπηρεσιών έναντι αμοιβής και μπορεί να πραγματοποιηθεί από πολλούς οικονομικούς παράγοντες στην κοινοτική αγορά. Οι διαπιστώσεις αυτές ενισχύονται ιδίως από τις πληροφορίες που έδωσε η ETSA και παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 73 και επόμενες της παρούσας απόφασης.
(87)
Όσον αφορά την εν λόγω οικονομική δραστηριότητα, οι πορτογαλικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι υπό εξέταση επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών εκτελούσαν αποστολή δημόσιας υπηρεσίας γενικού συμφέροντος, που δικαιολογείται από λόγους δημόσιας υγείας και προστασίας του περιβάλλοντος. Η Πορτογαλία υπογράμμισε σε αυτό το πλαίσιο την ειδική κατάσταση σε σχέση με την κρίση της ΣΕΒ. Η Πορτογαλία εμμένει, κατά συνέπεια, στο γεγονός ότι όλα τα μέτρα ελήφθησαν με σκοπό την αντιμετώπιση μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης που έθετε σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Σκοπός της πορτογαλικής διοίκησης ήταν, κατά συνέπεια, να επιτρέψει την άμεση εφαρμογή των μέτρων, μέχρι να οργανωθούν οι οικονομικοί παράγοντες, ώστε να αναλάβουν οι ίδιοι αυτά τα καθήκοντα, παραμένοντας υπό τον έλεγχο του κράτους (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 21 και 59 της παρούσας απόφασης).
(88)
Στις παρατηρήσεις της η ETSA υποστηρίζει ότι δεν έλαβε καμία παράνομη ενίσχυση, αλλά τα κεφάλαια αποτελούσαν τη νόμιμη αμοιβή για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας (βλέπε αιτιολογική σκέψη 79 της παρούσας απόφασης).
(89)
Από την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Altmark (32) συνάγεται ότι οι δημόσιες επιδοτήσεις που επιτρέπουν την εκμετάλλευση της δημόσιας υπηρεσίας δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ, εφόσον οι επιδοτήσεις αυτές πρέπει να θεωρηθούν αντιστάθμιση αποτελούσα την αντιπαροχή έναντι παρεχόμενων εκ μέρους των δικαιούχων επιχειρήσεων υπηρεσιών προς εκπλήρωση υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας. Το Δικαστήριο ορίζει, ωστόσο, ότι πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
-
πρώτον, η δικαιούχος επιχείρηση πρέπει να είναι πράγματι επιφορτισμένη με την εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας, ενώ η υποχρέωση αυτή πρέπει να είναι σαφώς καθορισμένη·
-
δεύτερον, οι βασικές παράμετροι βάσει των οποίων θα υπολογιστεί η αντιστάθμιση πρέπει να έχουν προσδιοριστεί προηγουμένως αντικειμενικά και με διαφάνεια·
-
τρίτον, η αντιστάθμιση δεν μπορεί να υπερβαίνει το μέτρο του αναγκαίου για την κάλυψη του συνόλου ή μέρους των δαπανών που πραγματοποιούνται για την εκπλήρωση υποχρέωσης δημόσιας υπηρεσίας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εσόδων και ενός εύλογου κέρδους σχετικού με την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών·
-
τέταρτον, όταν η επιλογή της επιχειρήσεως στην οποία πρόκειται να ανατεθεί η εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας δεν πραγματοποιείται στο πλαίσιο διαδικασίας συνάψεως δημοσίας συμβάσεως, το επίπεδο της απαραίτητης αντισταθμίσεως πρέπει να καθορίζεται βάσει αναλύσεως των δαπανών στις οποίες θα προέβαινε μια μέση επιχείρηση με χρηστή διαχείριση και κατάλληλα εξοπλισμένη με μεταφορικά μέσα προς ικανοποίηση των απαιτήσεων σχετικά με την παροχή δημόσιας υπηρεσίας, προκειμένου να εκπληρώσει τις ως άνω υποχρεώσεις, λαμβάνοντας υπόψη τα σχετικά έσοδα και ένα εύλογο κέρδος από την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών.
(90)
Η εφαρμογή της νομολογίας Altmark στην προκειμένη περίπτωση οδηγεί την Επιτροπή στις ακόλουθες εκτιμήσεις:
α) Πραγματική υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ
(91)
Πρωτίστως, πρέπει να εξεταστεί αν στην προκειμένη περίπτωση υφίσταται πράγματι πραγματική υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
(92)
Από τη νομολογία του Δικαστηρίου συνάγεται ότι, με εξαίρεση τους τομείς στους οποίους το ζήτημα αυτό έχει ήδη υπαχθεί σε κοινοτική ρύθμιση, τα κράτη μέλη διαθέτουν ευρεία ευχέρεια εκτιμήσεως ως προς τον χαρακτήρα των υπηρεσιών που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος. Ως εκ τούτου, καθήκον της Επιτροπής είναι να μεριμνά ώστε η άσκηση αυτής της ευρείας ευχέρειας εκτιμήσεως να μην υπόκειται σε πρόδηλο σφάλμα όσον αφορά τον ορισμό των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος.
(93)
Από τη δεκαετία του 1990, η εκδήλωση διαφόρων μορφών μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΜΣΕ) διαπιστώθηκε χωριστά στον άνθρωπο και στα ζώα. Ήδη από το 1996 συσσωρεύτηκαν αποδεικτικά στοιχεία ως προς την ομοιότητα του παράγοντα της ΣΕΒ (σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών) και της νέας παραλλαγής της νόσου Creutzfeldt-Jakob. Από το 1990, η Κοινότητα έλαβε ένα σύνολο μέτρων για την προστασία της υγείας του ανθρώπου και των ζώων από τον κίνδυνο της ΣΕΒ. Τα εν λόγω μέτρα βασίζονται στις διατάξεις διασφάλισης των οδηγιών σχετικά με τα μέτρα υγειονομικής και περιβαλλοντικής προστασίας. Με την απόφαση 2000/766/ΕΚ της 4ης Δεκεμβρίου 2000 περί ορισμένων μέτρων προστασίας σχετικά με τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες και τη χρησιμοποίηση ζωικών πρωτεϊνών στη διατροφή των ζώων, επιβλήθηκε στα κράτη μέλη η υποχρέωση αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης, αποθήκευσης ή διάθεσης των ζωικών αποβλήτων κατά την έννοια της οδηγίας 90/677/ΕΟΚ (33), σύμφωνα με τις διατάξεις της εν λόγω οδηγίας, της απόφασης 97/735/ΕΚ της Επιτροπής (34) και της απόφασης 1999/534/ΕΚ του Συμβουλίου (35). Υπό αυτό το πρίσμα, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1774/2002 θέσπισε υγειονομικούς κανόνες σχετικά με τα ζωικά υποπροϊόντα που δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο και όρισε τις υποχρεώσεις των κρατών μελών να μεριμνούν για τη λήψη των απαιτούμενων μέτρων και την ύπαρξη επαρκούς υποδομής για την αποκομιδή, τη μεταφορά και τη διάθεση των ζωικών υποπροϊόντων.
(94)
Δεδομένου ότι το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι η διαχείριση ορισμένων αποβλήτων μπορεί να είναι αντικείμενο παροχής υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος (36) και δεδομένης της προαναφερθείσας ειδικής κατάστασης λόγω της κρίσης της ΣΕΒ, η Επιτροπή δεν έχει καμία αντίρρηση ως προς τον χαρακτήρα υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος τον οποίο οι πορτογαλικές αρχές δηλώνουν ότι είχαν την πρόθεση να προσδώσουν σε αυτή τη δραστηριότητα της αποκομιδής και της μετέπειτα καταστροφής των σφαγίων και άλλων ακατάλληλων για κατανάλωση ζωικών αποβλήτων το διάστημα από το 1999 έως το 2005, κατά το οποίο το πορτογαλικό κράτος ανέλαβε πλήρως (από το 1999 έως το 2003) ή εν μέρει (από το 2003 έως το 2005) την ευθύνη της εκτέλεσης αυτών των εργασιών. Πρόκειται για δικαιολογημένη απόφαση για λόγους δημόσιας υγείας και προστασίας του περιβάλλοντος και, ως εκ τούτου, εμπίπτει στην έννοια του γενικού οικονομικού συμφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
β) Εκτέλεση της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας
(95)
Η απόφαση Altmark απαιτεί την ύπαρξη εντολής υπό μορφή μιας ή περισσότερων επίσημων πράξεων που έχουν δεσμευτική νομική ισχύ κατά το εθνικό δίκαιο. Όσον αφορά την πρώτη προϋπόθεση που όρισε η απόφαση Altmark, διαπιστώνεται ότι η αποκομιδή, μεταφορά, μεταποίηση και η καταστροφή των ζωικών υποπροϊόντων που είναι ακατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο θεσπίστηκε υποχρεωτικά στην Πορτογαλία με το νομοθετικό διάταγμα του 1998 και το νομοθετικό διάταγμα του 2003. Το άρθρο 6 του νομοθετικού διατάγματος του 1998 προβλέπει ότι το ΙΝGA, που είναι υπεύθυνο για την αποκομιδή, τη μεταποίηση και την καταστροφή των ακατάλληλων για κατανάλωση ζωικών υποπροϊόντων, επιλέγει τις επιχειρήσεις στις οποίες ανατίθεται η παροχή αυτής της υπηρεσίας. Το κοινό διάταγμα αριθ. 95/99 καθόρισε εκ των προτέρων τις παραμέτρους βάσει των οποίων υπολογίστηκε η αμοιβή της δημόσιας υπηρεσίας καθώς και άλλες υποχρεώσεις που συνδέονται με την παροχή της υπηρεσίας, όπως η υποχρέωση της επιχείρησης να συλλέγει όλα τα υποπροϊόντα από ολόκληρη την εθνική επικράτεια τηρώντας τα προβλεπόμενα από τη νομοθεσία υγειονομικά και τεχνικά πρότυπα.
(96)
Οι πορτογαλικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι υποχρεώσεις των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών ορίστηκαν με σαφήνεια στις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι υπέβαλαν στην Επιτροπή σύμβαση παροχής υπηρεσιών του έτους 2003, η σύναψη της οποίας πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με το νομοθετικό διάταγμα του 1998.
(97)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι υποχρεώσεις της επιχείρησης παροχής υπηρεσιών καθορίστηκαν με σαφήνεια στη σύμβαση υπηρεσιών την οποία οι πορτογαλικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή. Βάσει των διατάξεων του νομοθετικού διατάγματος του 1998 και του κοινού διατάγματος καθώς και της σύμβασης παροχής υπηρεσιών που κοινοποιήθηκε ενδεικτικά, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι ικανοποιείται η πρώτη προϋπόθεση που όρισε η απόφαση Altmark.
γ) Εκ των προτέρων καθορισμός των παραμέτρων με αντικειμενικό και διαφανή τρόπο
(98)
Όσον αφορά τη δεύτερη προϋπόθεση, η Επιτροπή θεωρεί, με βάση τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της, ότι οι παράμετροι βάσει των οποίων υπολογίστηκε η αντιστάθμιση καθορίστηκαν εκ των προτέρων με αντικειμενικό και διαφανή τρόπο. Έτσι, τα κοινοποιηθέντα από τις πορτογαλικές αρχές κοινά διατάγματα προβλέπουν τη μέθοδο υπολογισμού των επιλέξιμων δαπανών (βλέπε αιτιολογική σκέψη 26 της παρούσας απόφασης). Τα στοιχεία αυτά επαληθεύονταν σε τακτά διαστήματα κατά τα προηγούμενα έτη. Από το 2005, εφαρμόστηκαν διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων. Με βάση τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της, η Επιτροπή θεωρεί ότι ικανοποιείται και η δεύτερη προϋπόθεση που ορίστηκε στην απόφαση Altmark.
δ) Αντιστάθμιση απαραίτητη για την κάλυψη του κόστους παροχής της υπηρεσίας
(99)
Όσον αφορά την τρίτη προϋπόθεση, οι πορτογαλικές αρχές και το ενδιαφερόμενο τρίτο μέρος δήλωσαν ότι η αντιστάθμιση δεν υπερέβαινε το μέτρο του αναγκαίου για την κάλυψη του συνόλου ή μέρους των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν για την εκπλήρωση της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εσόδων και ενός ευλόγου κέρδους σχετικού με την εκπλήρωση αυτών των υποχρεώσεων.
(100)
Επανειλημμένα, και ιδίως κατά την κίνηση της διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή ζήτησε από τις πορτογαλικές αρχές να της κοινοποιήσουν λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τη μέθοδο υπολογισμού του πραγματικού οικονομικού κόστους της παροχής υπηρεσιών. Οι πορτογαλικές αρχές προσκόμισαν έγγραφα με τις πραγματοποιηθείσες δαπάνες από τις επιχειρήσεις παροχής των υπηρεσιών σε ετήσια βάση για την περίοδο 1999-2005 και τη συνέκριναν με τα ποσά που κατέβαλε το INGA στους παρόχους για την εκτέλεση των υπηρεσιών. Τα έγγραφα αυτά αποδεικνύουν ότι η αντιστάθμιση που κατέβαλε το INGA στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών δεν υπερέβαινε το αναγκαίο για την κάλυψη του συνόλου ή μέρους των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν για την εκπλήρωση παροχής της υπηρεσίας. Τα κοινοποιηθέντα έγγραφα αποδεικνύουν ότι η αντιστάθμιση έλαβε επίσης υπόψη περιθώριο κέρδους κυμαινόμενο από 30 έως 39,5 % ανάλογα με το εξεταζόμενο έτος (βλέπε αιτιολογική σκέψη 62 της παρούσας απόφασης).
(101)
Οι πορτογαλικές αρχές διαβεβαίωσαν ότι δεν ήταν δυνατό να υπάρξει εκτροπή πόρων προς δυνάμει ανταγωνιστικές δραστηριότητες τις οποίες θα μπορούσαν να ασκήσουν οι εν λόγω επιχειρήσεις (διασταυρούμενες επιδοτήσεις), διότι οι επιχειρήσεις που επιλέχθηκαν για την παροχή των υπηρεσιών δεν ασκούσαν άλλες δραστηριότητες.
(102)
Εντούτοις, με βάση τις πληροφορίες που υπέβαλαν οι πορτογαλικές αρχές, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι δεν μπορεί να συμπεράνει ότι το περιθώριο κέρδους που ελήφθη υπόψη ήταν «εύλογο» με βάση την απόφαση Altmark.
(103)
Η ETSA ισχυρίστηκε στις παρατηρήσεις της ότι η αμοιβή της παρεχόμενης υπηρεσίας αντανακλούσε επαρκώς το κόστος, προβλέποντας ένα περιθώριο κέρδους που δεν συνεπαγόταν κανένα ειδικό πλεονέκτημα και ότι, κατά τη διάρκεια της περιόδου πριν το 2005, το επίπεδο της αμοιβής για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας αντιστοιχούσε στον ευρωπαϊκό μέσο όρο και ήταν κατώτερο από το επίπεδο της αμοιβής που καθορίστηκε στη δημόσια σύμβαση υπηρεσιών η οποία ανατέθηκε με διαδικασία υποβολής προσφορών.
(104)
Ως προς αυτό, η Επιτροπή οφείλει να διαπιστώσει ότι ούτε οι πορτογαλικές αρχές ούτε το τρίτο ενδιαφερόμενο μέρος προσκόμισαν έγγραφα που να τεκμηριώνουν αυτούς τους ισχυρισμούς.
(105)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν μπορεί να συμπεράνει ότι στην προκειμένη περίπτωση ικανοποιείται η τρίτη προϋπόθεση που όρισε η απόφαση Altmark.
ε) Αξιολόγηση των εξόδων μιας μέσης επιχείρησης
(106)
Δεδομένου ότι πριν από το 2005 οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών δεν επιλέχθηκαν με διαδικασία διαγωνισμού, η απόφαση Altmark απαιτεί τη διενέργεια συγκριτικής αξιολόγησης με τις δαπάνες μιας μεσαίας επιχείρησης. Οι πορτογαλικές αρχές δεν προσκόμισαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η αξιολόγηση των δαπανών πραγματοποιήθηκε βάσει της αξιολόγησης των δαπανών μιας μεσαίας επιχείρησης.
(107)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή οδηγείται στο συμπέρασμα ότι δεν ικανοποιείται το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark στην προκειμένη περίπτωση και ότι δεν μπορεί να αποκλείσει την πιθανότητα ύπαρξης πλεονεκτήματος προς όφελος των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών κατά το διάστημα από τότε που τέθηκε σε ισχύ το νομοθετικό διάταγμα του 1998 έως το 2005 που έληξε η εφαρμογή του μεταβατικού καθεστώτος το οποίο θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα του 2003.
(108)
Οι δημόσιες πληρωμές καταβάλλονται σε καθορισμένες επιχειρήσεις, δηλαδή στις επιχειρήσεις στις οποίες ανατίθεται η παροχή της υπηρεσίας. Έτσι, το υπό εξέταση μέτρο μπορεί να θεωρηθεί ως ειδικό μέτρο.
(109)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι δεν μπορεί να αποκλείσει την ύπαρξη επιλεκτικού πλεονεκτήματος προς όφελος των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών κατά το διάστημα από το 1998 έως το 2005 που έληξε η εφαρμογή του μεταβατικού καθεστώτος το οποίο θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα του 2003.
1.1.2. Επιλεκτικό πλεονέκτημα για τα σφαγεία και τις μονάδες τεμαχισμού, τους εισαγωγείς βοείου και χοιρείου κρέατος και πουλερικών με κόκαλο και τους ενδοκοινοτικούς εμπόρους, δηλαδή τους εμπόρους/παραλήπτες βοείου και χοιρείου κρέατος με κόκαλο.
(110)
Το Δικαστήριο έκρινε, στην υπόθεση GEMO (37), ότι το γεγονός ότι η δραστηριότητα αποκομιδής και διάθεσης πτωμάτων ζώων και αποβλήτων σφαγείων από τα σφαγεία και τους κτηνοτρόφους ασκείται από ιδιωτικές επιχειρήσεις δεν μπορεί να αποκλείσει τον πιθανό χαρακτηρισμό ως κρατική ενίσχυση, εφόσον ο καθορισμός του καθεστώτος αυτής της δραστηριότητας πραγματοποιείται από τις δημόσιες αρχές.
(111)
Στην παρούσα υπόθεση, οι πορτογαλικές αρχές καθόρισαν επίσης το καθεστώς της δραστηριότητας και τη χρηματοδότησή της με τα νομοθετικά διατάγματα του 1998, του 2002 και του 2003. Η Επιτροπή συμπεραίνει στο παρόν στάδιο ότι τα καθεστώτα αυτά πρέπει να καταλογιστούν στο κράτος.
(112)
Το Δικαστήριο διευκρίνισε στην υπόθεση GEMO ότι η οικονομική επιβάρυνση που απορρέει από τη διάθεση των πτωμάτων ζώων και αποβλήτων σφαγείων πρέπει να θεωρηθεί ως κόστος εγγενές της οικονομικής δραστηριότητας των κτηνοτρόφων και των σφαγείων (38). Το Δικαστήριο συμπέρανε, συνεπώς, ότι το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ πρέπει να ερμηνευθεί κατά τρόπο ώστε ένα καθεστώς που εξασφαλίζει δωρεάν για τους κτηνοτρόφους και τα σφαγεία τη συλλογή και αποκομιδή των πτωμάτων ζώων και των αποβλήτων σφαγείων πρέπει να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση προς όφελος των γεωργών και των σφαγείων.
(113)
Στην προκειμένη περίπτωση, μπορεί να θεωρηθεί ότι η διάθεση των πτωμάτων ζώων και των αποβλήτων σφαγείων συνεπάγεται ένα εγγενές κόστος της δραστηριότητας όχι μόνο για τα σφαγεία και τις μονάδες τεμαχισμού, αλλά και για τους εισαγωγείς βοείου και χοιρείου κρέατος και πουλερικών με κόκαλο και για τους εμπόρους/παραλήπτες βοείου και χοιρείου κρέατος με κόκαλο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η περιγραφείσα χρηματοδότηση των εξόδων αποκομιδής, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών με κονδύλια του κρατικού προϋπολογισμού πριν τεθεί σε ισχύ το νομοθετικό διάταγμα του 2002 θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα την απαλλαγή των χρηστών αυτής της υπηρεσίας από μια επιβάρυνση εγγενή της δραστηριότητάς τους.
(114)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ως προς αυτό την ύπαρξη πλεονεκτήματος για την περίοδο πριν την επιβολή φορολογικής επιβάρυνσης.
(115)
Όσον αφορά την περίοδο μετά τη θέση σε ισχύ του νομοθετικού διατάγματος του 2002 και του νομοθετικού διατάγματος του 2003, η χρηματοδότηση των προαναφερόμενων δραστηριοτήτων εξασφαλιζόταν με φορολογική επιβάρυνση που θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα του 2002 και τροποποιήθηκε με το νομοθετικό διάταγμα του 2003. Σύμφωνα με το καθεστώς του νομοθετικού διατάγματος του 2002, απαλλάχτηκαν από την καταβολή του φόρου τα σφαγεία που πραγματοποιούν την αποκομιδή, τη μεταφορά, τη μεταποίηση και την καταστροφή του συνόλου των εξεταζόμενων υποπροϊόντων, με εξαίρεση τα ΥΕΚ, είτε στις δικές τους εγκαταστάσεις είτε στις μονάδες τεμαχισμού οι οποίες δημιούργησαν συνθήκες αυτονομίας για την επεξεργασία των δικών τους υποπροϊόντων (βλέπε παράγραφο 2 του παραρτήματος 2 του προαναφερθέντος νομοθετικού διατάγματος), καθώς και οι εισαγωγείς και οι ενδοκοινοτικοί έμποροι κρέατος χωρίς κόκαλο, εφόσον δεν παράγονται από αυτό υποπροϊόντα που υπόκεινται σε υποχρεωτική επεξεργασία κατ’ εφαρμογή της κοινοτικής και της εθνικής νομοθεσίας. Το νομοθετικό διάταγμα του 2003 προβλέπει την απαλλαγή των προαναφερόμενων οικονομικών παραγόντων, υπό την προϋπόθεση της έγκρισης ενός σχεδίου καταστροφής ή χρησιμοποίησης με βάση τους ειδικούς όρους που απαιτούνται για τις διάφορες κατηγορίες υλικών.
(116)
Για να είναι δυνατό να διαπιστωθεί η ύπαρξη πλεονεκτήματος για τα σφαγεία και τις μονάδες τεμαχισμού, τους εισαγωγείς βοείου και χοιρείου κρέατος και κρέατος πουλερικών χωρίς κόκαλο και τους ενδοκοινοτικούς εμπόρους, δηλαδή τους εμπόρους/παραλήπτες βοείου και χοιρείου κρέατος χωρίς κόκαλο, πρέπει να επαληθευθεί σε ποιο βαθμό η συνεισφορά που προέρχεται από τη φορολογική επιβάρυνση αντιστοιχεί στο πραγματικό οικονομικό κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών από την υπηρεσία αποκομιδής.
(117)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι πορτογαλικές αρχές δήλωσαν στην επιστολή τους της 20ής Ιανουαρίου 2003 ότι οι φόροι που προβλέπονται στα παραρτήματα 1 και 2 του διατάγματος του 2002 καθώς και ο φόρος που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 για τα ΥΕΚ υπολογίστηκαν βάσει του πραγματικού κόστους των υπηρεσιών που έπρεπε να παρασχεθούν, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των υποπροϊόντων που παράγονται από κάθε είδος ζώου και από το αν τα αφορά ή όχι η ενίσχυση.
(118)
Κατά την άποψη των πορτογαλικών αρχών, η χρηματοδότηση αυτή εξομοιώνεται από κάθε άποψη με αντιστάθμιση εκ μέρους των χρηστών της παροχής δημόσιας υπηρεσίας γενικού συμφέροντος. Τα ποσά που κατέβαλαν οι υποκείμενοι στον φόρο οικονομικοί παράγοντες δεν ήταν κατ’ αποκοπή ποσά, αλλά ευθέως ανάλογα με τις ποσότητες των αποβλήτων που πράγματι υπόκειντο στην παροχή δημόσιας υπηρεσίας και στο πραγματικό κόστος διάθεσης αυτών των αποβλήτων.
(119)
Με βάση αυτά τα επιχειρήματα, οι πορτογαλικές αρχές κοινοποίησαν έγγραφα με αριθμητικά στοιχεία για το έτος 2003, συγκρίνοντας το πραγματικό οικονομικό κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών με τις εισφορές που προέρχονταν από τον αντίστοιχο φόρο. Για το υπόλοιπο του έτους 2002, μετά την έναρξη της ισχύος του νομοθετικού διατάγματος του 2002 τον Οκτώβριο του 2002, οι πορτογαλικές αρχές δεν υπέβαλαν έγγραφα με τα στοιχεία των εσόδων από την είσπραξη του φόρου.
(120)
Για τα έτη 2004 και 2005, οι πορτογαλικές αρχές διαβίβασαν αριθμητικά στοιχεία που αφορούν το κόστος των εκτελούμενων εργασιών, αλλά όχι τα έσοδα από τον φόρο που επιβλήθηκε στις επιχειρήσεις οι οποίες δεν είχαν υποβάλει ακόμη προς έγκριση το σχέδιό τους για την καταστροφή και τη χρησιμοποίηση των υποπροϊόντων και οι οποίες ήταν, ως εκ τούτου, υπόχρεες για τον φόρο που θεσπίστηκε με το μεταβατικό καθεστώς του νομοθετικού διατάγματος του 2003.
(121)
Για τα έτη 2002, 2004 και 2005, η Επιτροπή δεν μπορεί, με βάση τα έγγραφα που διαβίβασαν οι πορτογαλικές αρχές, να διαπιστώσει αν οι εισφορές των υπόχρεων είναι ευθέως ανάλογες προς τις ποσότητες των αποβλήτων που αποτέλεσαν πράγματι αντικείμενο υπηρεσίας αποκομιδής και προς το πραγματικό κόστος της καταστροφής αυτών των αποβλήτων.
(122)
Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι δεν υφίσταται πλεονέκτημα για το έτος 2003, διότι οι εισφορές των υπόχρεων του φόρου ήταν ευθέως ανάλογες προς το κόστος των υπηρεσιών των οποίων ήταν αποδέκτες.
(123)
Αντίθετα, η Επιτροπή δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο ύπαρξης πλεονεκτήματος για τα σφαγεία και τις μονάδες τεμαχισμού, τους εισαγωγείς βοείου και χοιρείου κρέατος με κόκαλο και κρέατος πουλερικών και τους ενδοκοινοτικούς εμπόρους, δηλαδή τους εμπόρους/παραλήπτες βοείου και χοιρείου κρέατος με κόκαλο που ήταν υπόχρεοι των φόρων κατά το διάστημα από τον Οκτώβριο του 2002 μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2003 και το 2004 και 2005.
1.1.3. Επιλεκτικό πλεονέκτημα για τους κτηνοτρόφους
(124)
Στην προκειμένη περίπτωση, μπορεί να θεωρηθεί ότι η διάθεση των πτωμάτων ζώων και των αποβλήτων σφαγείων συνιστά εγγενές κόστος της δραστηριότητας όχι μόνο των σφαγείων και των μονάδων τεμαχισμού, αλλά και των κτηνοτρόφων οι οποίοι, με βάση τους κανόνες της αγοράς, υφίσταντο τουλάχιστον ένα μέρος της επιβάρυνσης των εν λόγω υπηρεσιών. Σύμφωνα με την προαναφερθείσα απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση GEMO, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εν λόγω χρηματοδότηση των δαπανών αποκομιδής, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών με κονδύλια του κρατικού προϋπολογισμού πριν τεθεί σε ισχύ το νομοθετικό διάταγμα του 2002 είχε ως αποτέλεσμα να απαλλαγούν οι χρήστες αυτής της υπηρεσίας από μια επιβάρυνση εγγενή της δραστηριότητάς τους.
(125)
Ως προς αυτό, η Επιτροπή εξάγει το συμπέρασμα ότι υφίσταται πλεονέκτημα για την περίοδο πριν από την επιβολή της φορολογικής επιβάρυνσης.
(126)
Όπως προαναφέρθηκε, τα μέτρα που έθεσαν σε εφαρμογή οι πορτογαλικές αρχές για την αποκομιδή, τη μεταφορά, τη μεταποίηση και την καταστροφή των υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών θα μπορούσαν να απαλλάξουν κτηνοτρόφους από επιβαρύνσεις οι οποίες, υπό φυσιολογικές συνθήκες, θα τους επιβάρυναν εν μέρει. Από το νομοθετικό διάταγμα του 2002 και το μεταβατικό καθεστώς που προβλέπεται στο νομοθετικό διάταγμα του 2003 προκύπτει ότι οι κτηνοτρόφοι δεν υπόκειντο στον εν λόγω φόρο. Οι πορτογαλικές αρχές δήλωσαν ότι το κόστος της συλλογής πριν τα τέλη του 2005 μετατέθηκε σε όλους τους παράγοντες του κλάδου. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι τα δύο τιμολόγια που προσκόμισαν οι πορτογαλικές αρχές προβλέπουν πράγματι τη μετακύλιση του φόρου βάσει του νομοθετικού διατάγματος του 2002 και του νομοθετικού διατάγματος του 2003 από ένα σφαγείο τον Οκτώβριο του 2002 και τον Οκτώβριο του 2003. Ο ισχυρισμός των πορτογαλικών αρχών ότι, σύμφωνα με τους νόμους της αγοράς, το κόστος μετατέθηκε σε όλους τους παράγοντες του κλάδου, μεταξύ των οποίων και στους κτηνοτρόφους, τεκμηριώνεται από τα προσκομισθέντα έγγραφα. Η Επιτροπή συμπεραίνει ως προς αυτό ότι οι κτηνοτρόφοι επιβαρύνθηκαν με τα έξοδα που αφορούν τη δραστηριότητά τους και, ως εκ τούτου, δεν επωφελήθηκαν από ειδικό πλεονέκτημα.
(127)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι κτηνοτρόφοι επωφελήθηκαν από πλεονέκτημα μόνο κατά την περίοδο πριν την εφαρμογή του φόρου.
(128)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή διαπιστώνει την ύπαρξη πλεονεκτήματος όσον αφορά την αποκομιδή, τη μεταφορά, τη μεταποίηση και τη μετατροπή των ζωικών υποπροϊόντων, προς όφελος των σφαγείων, των μονάδων τεμαχισμού και των εισαγωγέων για όλες τις περιόδους, με εξαίρεση το έτος 2003, και προς όφελος των κτηνοτρόφων αποκλειστικά κατά το διάστημα πριν την εφαρμογή του φόρου.
1.2. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΚΡΑΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ
(129)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ αφορά τις ενισχύσεις που χορηγούνται από τα κράτη μέλη ή με κρατικούς πόρους. Με άλλους όρους, το εν λόγω μέτρο πρέπει να καταλογιστεί στο κράτος και να χρηματοδοτείται με κρατικούς πόρους.
(130)
Στην προκειμένη περίπτωση, η χρηματοδότηση των δαπανών για τις εργασίες αποκομιδής, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών εξασφαλίστηκε κατά το διάστημα από το 1999 μέχρι τον Οκτώβριο του 2002 από άμεσα έσοδα του κράτους και, από τον Οκτώβριο του 2002 και μετά, από έσοδα φορολογικής επιβάρυνσης που εφαρμόστηκε στα σφαγεία, τους εισαγωγείς βοείου και χοιρείου κρέατος με κόκαλο και τους ενδοκοινοτικούς εμπόρους, δηλαδή στους εμπόρους/παραλήπτες βοείου και χοιρείου κρέατος με κόκαλο.
(131)
Οι πληρωμές στους παρόχους υπηρεσιών που εξασφαλίζονταν με άμεσα έσοδα του κράτους συνιστούν πλεονεκτήματα χρηματοδοτούμενα με κρατικούς πόρους. Το γεγονός ότι αυτή η δημόσια υπηρεσία χρηματοδοτούνταν από τον κρατικό προϋπολογισμό από το 1999 και πριν την εφαρμογή του φόρου το 2002 σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις που παρέχουν αυτή την υπηρεσία λαμβάνουν δημόσια κεφάλαια για να καλύψουν δαπάνες που προκύπτουν από την παροχή αυτής της υπηρεσίας.
(132)
Οι φόροι που εφαρμόστηκαν από τον Σεπτέμβριο του 2002 έως τον Νοέμβριο του 2005 δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων της ΣΛΕΕ σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις, εκτός εάν αποτελούν τον τρόπο χρηματοδότησης ενός μέτρου ενίσχυσης και είναι αναπόσπαστο μέρος αυτού του μέτρου (39).
(133)
Όλοι οι φόροι πληρώνονται με βάση ένα μηχανισμό αντιστροφής της επιβάρυνσης στο INGA. Οι εισπραττόμενοι από τους εμπόρους φόροι αποτελούσαν τα έσοδα του INGA και καταβάλλονταν σε αυτό απευθείας.
(134)
Για να θεωρηθεί ότι ένας φόρος ή μέρος του φόρου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενισχύσεως, πρέπει να υφίστανται οπωσδήποτε δεσμευτική σχέση χορήγησης μεταξύ του φόρου και της ενισχύσεως βάσει της συναφούς εθνικής νομοθεσίας, υπό την έννοια ότι το προϊόν φόρου πρέπει να διατίθεται απαραίτητα για τη χρηματοδότηση της ενισχύσεως (40).
(135)
Δεδομένου ότι οι φόροι αποτελούσαν έσοδα του INGA και καταβάλλονταν απευθείας σε αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο φόρος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενίσχυσης.
(136)
Όσον αφορά το ζήτημα αν τα έσοδα από τις φορολογικές επιβαρύνσεις στην προκειμένη περίπτωση μπορούν να θεωρηθούν ή όχι έσοδα του κράτους, πρέπει να επισημανθεί ότι, για τους πόρους του κράτους, δεν πρέπει να γίνεται καμία διάκριση ανάμεσα στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η ενίσχυση χορηγείται απευθείας από το κράτος ή από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς οι οποίοι ορίστηκαν ή συστάθηκαν από το κράτος. Στην απόφασή του της 15ης Ιουλίου 2004 στην υπόθεση Pearl κ.α. (41), το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η είσπραξη εκ μέρους ενός ενδιάμεσου οργανισμού υποχρεωτικών εισφορών από όλες τις επιχειρήσεις ενός δεδομένου επαγγελματικού κλάδου δεν θεωρούνται κρατικοί πόροι μόνο εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες τέσσερις προϋποθέσεις:
α)
το εξεταζόμενο μέτρο θεσπίστηκε από τον επαγγελματικό φορέα που εκπροσωπεί τις επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους ενός επαγγελματικού κλάδου και δεν αποτελεί μέσο εφαρμογής πολιτικών που καθορίζονται από το κράτος·
β)
οι στόχοι του εξεταζόμενου μέτρου χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από τις εισφορές των επιχειρήσεων του κλάδου·
γ)
ο τρόπος χρηματοδότησης και το ποσοστό/ποσό των εισφορών αποφασίζονται στο πλαίσιο του επαγγελματικού φορέα του τομέα από τους εκπροσώπους των εργοδοτών και των εργαζομένων, χωρίς καμία παρέμβαση του κράτους·
δ)
οι εισφορές χρησιμοποιούνται υποχρεωτικά για τη χρηματοδότηση του μέτρου, χωρίς τη δυνατότητα παρέμβασης του κράτους.
(137)
Από τις διαθέσιμες πληροφορίες συνάγεται ότι δεν ικανοποιείται η πρώτη προϋπόθεση της απόφασης Pearle κ.ά., από την άποψη ότι το μέτρο θεσπίστηκε με νομοθετικό διάταγμα με στόχο να θέσει σε εφαρμογή μια πολιτική που καθορίστηκε από το κράτος, η οποία αφορά την καταπολέμηση της ΣΕΒ.
(138)
Επιπλέον, δεν πληρούνται η τρίτη και τέταρτη προϋπόθεση, εφόσον ο τρόπος χρηματοδότησης ρυθμίζεται από τα προαναφερθέντα νομοθετικά διατάγματα. Κατά συνέπεια, οι πορτογαλικές αρχές είχαν δυνατότητα παρέμβασης στον καθορισμό των τρόπων χρηματοδότησης του μέτρου.
(139)
Εφόσον δεν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις της απόφασης Pearle κ.ά. και το κράτος ασκεί καθοριστικό έλεγχο στους τρόπους χρηματοδότησης του μέτρου ενίσχυσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα έσοδα από τις φορολογικές επιβαρύνσεις συνιστούν πράγματι κρατικούς πόρους που καταλογίζονται στο κράτος.
1.3. ΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ/ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ
(140)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η ενίσχυση της ανταγωνιστικής θέσης μιας επιχείρησης μετά τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης συνιστά κατά κανόνα στρέβλωση του ανταγωνισμού σε σχέση με άλλες ανταγωνιστικές επιχειρήσεις οι οποίες δεν λαμβάνουν αυτή την ενίσχυση (42).
(141)
Το μέτρο μπορεί να έχει επίπτωση στη θέση της Πορτογαλίας στον τομέα του κρέατος (43). Εφόσον οι πορτογαλικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε μια εξόχως ανταγωνιστική διεθνή αγορά, το εν λόγω μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. Το μέτρο μπορεί επίσης να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
(142)
Οι πορτογαλικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι, εξαιτίας της επιβολής αποκλεισμού στις αποστολές ιδίως ζωντανών βοοειδών, κρεατάλευρων και οστεάλευρων, ως έχουν ή στη σύνθεση άλλων προϊόντων, δεν υπήρχαν εμπορικές συναλλαγές, γεγονός που σημαίνει ότι δεν ήταν δυνατό να υπάρξει στρέβλωση του ανταγωνισμού.
(143)
Ως προς αυτό πρέπει να επισημανθεί ότι, σύμφωνα με τη νομολογία, (44) μια ενίσχυση είναι δυνατό να επηρεάζει το ενδοκοινοτικό εμπόριο και να νοθεύει τον ανταγωνισμό, έστω και αν η δικαιούχος επιχείρηση που ανταγωνίζεται παραγωγούς από άλλα κράτη μέλη δεν μετέχει η ίδια στις εξαγωγές· συγκεκριμένα, όταν ένα κράτος μέλος χορηγεί ενίσχυση σε μια επιχείρηση, η εσωτερική παραγωγή μπορεί να διατηρείται στο ίδιο επίπεδο ή και να αυξάνεται, με συνέπεια να μειώνονται οι δυνατότητες επιχειρήσεων εγκατεστημένων σε άλλα κράτη μέλη να εξάγουν τα προϊόντα τους προς την αγορά του εν λόγω κράτους μέλους.
(144)
Υπό αυτές τις συνθήκες, η Επιτροπή θεωρεί ότι το γεγονός της απαγόρευσης της αποστολής των προαναφερόμενων προϊόντων από την Πορτογαλία προς άλλα κράτη μέλη δεν έχει επίπτωση στο γεγονός ότι η ενίσχυση μπορεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις συναλλαγές.
1.4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(145)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο που τέθηκε σε εφαρμογή με τα νομοθετικά διατάγματα του 1998, του 2002 και του 2003 σχετικά με την αποκομιδή, τη μεταφορά, τη μεταποίηση και την καταστροφή ζωικών υποπροϊόντων συνιστά κρατική ενίσχυση προς όφελος των σφαγείων, των μονάδων τεμαχισμού και των εισαγωγέων κατά την περίοδο της εφαρμογής του νομοθετικού διατάγματος του 1998 μέχρι το τέλος της εφαρμογής του μεταβατικού καθεστώτος που τέθηκε σε εφαρμογή με το νομοθετικό διάταγμα του 2003, με εξαίρεση το έτος 2003 για το οποίο οι πορτογαλικές αρχές μπόρεσαν να αποδείξουν ότι δεν υπήρχε πλεονέκτημα.
(146)
Όσον αφορά τους κτηνοτρόφους, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 107 παράγραφος 1 για την περίοδο πριν από την εφαρμογή του φόρου.
(147)
Όσον αφορά τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών, η Επιτροπή συνάγει ότι για την περίοδο από την έναρξη της ισχύος του νομοθετικού διατάγματος του 1998 έως το 2005 που έληξε η εφαρμογή του μεταβατικού καθεστώτος το οποίο θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα του 2003, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο κρατικής ενίσχυσης.
2. ΤΟ ΠΑΡΑΝΟΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(148)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Πορτογαλία δεν κοινοποίησε, κατά την έννοια του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, τα μέτρα ενισχύσεων που χορηγήθηκαν από το 1999, ούτε τα καθεστώτα που προβλέπονται από τα νομοθετικά διατάγματα του 2002 και του 2003. Το άρθρο 1 στοιχείο στ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου ορίζει ως «παράνομη ενίσχυση» μια νέα ενίσχυση που τίθεται σε εφαρμογή κατά παράβαση του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης.
(149)
Εφόσον τα μέτρα που έθεσε σε εφαρμογή η Πορτογαλία περιέχουν στοιχεία ενίσχυσης, συνάγεται ότι πρόκειται για νέες ενισχύσεις που δεν κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή και οι οποίες, ως εκ τούτου, είναι παράνομες κατά τη έννοια της ΣΛΕΕ.
(150)
Η εξέταση της συμβατότητας των ενδεχόμενων ενισχύσεων θα γίνει σε δύο στάδια: σε ένα πρώτο στάδιο, η Επιτροπή θα εξετάσει τη συμβατότητα των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών, και σε ένα δεύτερο μέρος θα εξετάσει τη συμβατότητα των ενδεχόμενων ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στα σφαγεία και τις μονάδες τεμαχισμού, στους εισαγωγείς και τους ενδοκοινοτικούς εμπόρους του τομέα καθώς και τους κτηνοτρόφους.
(151)
Επειδή πρόκειται για ενίσχυση χρηματοδοτούμενη με τη βοήθεια μιας φορολογικής επιβάρυνσης από το 2002, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει και τις χρηματοδοτούμενες δράσεις, δηλαδή τις ενισχύεις, και τη χρηματοδότησή τους, εφόσον η χρηματοδότηση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενίσχυσης. Έτσι, κατά το Δικαστήριο, όταν ο τρόπος χρηματοδότησης μιας ενίσχυσης, ιδίως μέσω υποχρεωτικών εισφορών, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενίσχυσης, κατά την εξέταση της ενίσχυσης η Επιτροπή οφείλει υποχρεωτικά να λάβει υπόψη αυτό τον τρόπο χρηματοδότησης (45). Όπως αποδείχτηκε στην αιτιολογική σκέψη 135 της παρούσας απόφασης, ο τρόπος χρηματοδότησης της ενίσχυσης πρέπει να θεωρηθεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενίσχυσης.
3. ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
3.1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΗ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΘΕΙΣΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ
3.1.1. Ενισχύσεις υπέρ των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών
α) Συμβατότητα των ενισχύσεων κατ’ εφαρμογή του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ
(152)
Η απαγόρευση του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ υπόκειται σε εξαιρέσεις.
(153)
Από τη νομολογία του Δικαστηρίου συνάγεται ότι οι αντισταθμίσεις για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, εάν πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις (βλέπε αιτιολογική σκέψη 89 της παρούσας απόφασης). Εντούτοις, εάν οι αντισταθμίσεις της παροχής δημόσιας υπηρεσίας δεν πληρούν τις προϋποθέσεις και εάν δεν πληρούνται τα γενικά κριτήρια εφαρμογής του άρθρου 107 παράγραφος 1, οι αντισταθμίσεις αυτές συνιστούν κρατικές ενισχύσεις, οι οποίες μπορούν παρ’ όλα αυτά να κριθούν συμβατές με την ΣΛΕΕ κατ’ εφαρμογή του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, εάν είναι απαραίτητες για τη λειτουργία των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος και δεν επηρεάζουν την ανάπτυξη των συναλλαγών σε βαθμό αντίθετο προς το συμφέρον της Ένωσης. Η Επιτροπή διευκρίνισε τους όρους οι οποίοι πρέπει να πληρούνται για την επίτευξη αυτής της ισορροπίας. Ήδη στην ανακοίνωσή της σχετικά με τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας στην Ευρώπη του 2001 (46), η Επιτροπή διευκρινίζει ότι πρέπει να διασφαλιστεί ότι όλοι οι περιορισμοί που επιβάλλονται σε σχέση με τους κανόνες της συνθήκης ΕΚ, και ιδίως οι περιορισμοί του ανταγωνισμού και των ελευθεριών που συνδέονται με την εσωτερική αγορά δεν υπερβαίνουν το επίπεδο που είναι αυστηρά απαραίτητο για τη διασφάλιση της ορθής εκτέλεσης της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας. Αυτό συνεπάγεται κυρίως ότι η αμοιβή δεν είναι ανώτερη από το καθαρό πρόσθετο κόστος που προκύπτει από την αποστολή η οποία έχει ανατεθεί στην εξεταζόμενη επιχείρηση. Η Επιτροπή διευκρίνισε επίσης αυτούς τους όρους αργότερα στο κοινοτικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας (47) και στην απόφαση της 28ης Νοεμβρίου 2005 σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 86 παράγραφος 2 (48). Όσον αφορά τον υπολογισμό του ύψους της αντιστάθμισης, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι το ύψος της αντιστάθμισης δεν δύναται να υπερβαίνει το ποσό που απαιτείται για να καλυφθούν οι δαπάνες που προκύπτουν από την εκτέλεση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εσόδων καθώς και ενός ευλόγου κέρδους για την εκτέλεση των εν λόγω υποχρεώσεων. Το εύλογο κέρδος δύναται να περιλαμβάνει το σύνολο ή μέρος των κερδών από την αύξηση της παραγωγικότητας των οικείων επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια συμφωνηθείσας και περιορισμένης περιόδου, χωρίς να επιδεινώνει ποιοτικά το επίπεδο των υπηρεσιών που έχουν ανατεθεί από το κράτος στην επιχείρηση.
(154)
Η παράγραφος 18 του κοινοτικού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας διευκρινίζει ότι με τον όρο «εύλογο κέρδος» νοείται ποσοστό απόδοσης του ιδίου κεφαλαίου που λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο ή την έλλειψη κινδύνου για την επιχείρηση λόγω της κρατικής παρέμβασης, ιδίως εάν το κράτος παρέχει αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα. Κανονικά, το ποσοστό αυτό δεν πρέπει να υπερβαίνει το μέσο ποσοστό στον σχετικό τομέα τα τελευταία έτη. Στους τομείς όπου δεν υπάρχει επιχείρηση αντίστοιχη με την ανάδοχο επιχείρηση της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, η σύγκριση μπορεί να γίνει με επιχειρήσεις που βρίσκονται σε άλλα κράτη μέλη, ή αν κριθεί απαραίτητο, σε άλλους τομείς, υπό την προϋπόθεση ότι λαμβάνονται υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε τομέα. Για να προσδιοριστεί το εύλογο κέρδος, το κράτος μέλος μπορεί να θεσπίσει κριτήρια παροχής κινήτρων, σε συνάρτηση μεταξύ άλλων με την ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας και τα οφέλη όσον αφορά την αύξηση της παραγωγικότητας.
(155)
Όπως αναλύεται στις αιτιολογικές σκέψεις 99 και επόμενες της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή δεν μπορεί να διαπιστώσει με βάση τα στοιχεία που έχουν κοινοποιήσει οι πορτογαλικές αρχές ότι το ύψος της αντιστάθμισης υπολογίστηκε λαμβάνοντας υπόψη ένα εύλογο κέρδος που δεν υπερβαίνει τον μέσο συντελεστή του τομέα. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζήτησαν από τις πορτογαλικές αρχές επανειλημμένα να υποβάλουν όλα τα απαραίτητα στοιχεία που θα επέτρεπαν να διαπιστωθεί αν πληρούνται στην προκειμένη περίπτωση οι προϋποθέσεις εξαίρεσης από τις διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων οι οποίες χορηγούνται υπό μορφή υπηρεσίας οικονομικού συμφέροντος. Πράγματι, τα στοιχεία που κοινοποίησαν οι πορτογαλικές αρχές δεν αναφέρουν πουθενά ότι έγινε σύγκριση με άλλες επιχειρήσεις για να προσδιοριστεί το διαπιστωθέν μέσο ποσοστό στον εξεταζόμενο τομέα.
(156)
Η Επιτροπή δεν μπορεί, συνεπώς, να αποφανθεί ως προς τη συμβατότητα των ενισχύσεων υπέρ των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών κατά την έννοια του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
β) Η συμβατότητα των ενισχύσεων κατ’ εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ
(157)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι μπορεί να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά οι ενισχύσεις για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο αντίθετο προς το κοινό συμφέρον. Για να μπορέσουν να υπαχθούν στην εξαίρεση που προβλέπεται στο συγκεκριμένο σημείο, οι ενισχύσεις πρέπει να συμβάλουν στην ανάπτυξη του υπό εξέταση τομέα.
(158)
Στην προκειμένη περίπτωση, οι πορτογαλικές αρχές δηλώνουν ότι ανέλαβαν εξ ολοκλήρου το κόστος των εργασιών αποκομιδής, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών από το 1999. Από τον Οκτώβριο του 2002, η χρηματοδότηση του κόστους αυτών των ίδιων εργασιών αποκομιδής, μεταφοράς και μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών εξασφαλίζεται με τα έσοδα φόρου που επιβάλλεται στα σφαγεία, τους εισαγωγείς βοείου και χοιρείου κρέατος με κόκαλο και στους ενδοκοινοτικούς εμπόρους, δηλαδή τους εμπόρους/παραλήπτες βοείου και χοιρείου κρέατος με κόκαλο, όταν δεν εκτελούν οι ίδιοι αυτές τις εργασίες.
(159)
Σύμφωνα με το σημείο 23.3 των Κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας 2000-2006 (49) (στο εξής «κατευθυντήριες γραμμές») και την Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τον καθορισμό των κανόνων που εφαρμόζονται για την αξιολόγηση των παράνομων κρατικών ενισχύσεων, κάθε παράνομη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο στ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 πρέπει να αξιολογείται σύμφωνα με τους κανόνες και τις κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης. Η Επιτροπή εξέδωσε, το 2002, τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για εξετάσεις ΜΣΕ, νεκρά ζώα και σφαγειοαπορρίμματα (50). Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές εφαρμόστηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2003 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2006 (51). Η παράγραφος 44 των κατευθυντήριων γραμμών για εξετάσεις ΜΣΕ προβλέπει εξαίρεση από την αρχή ότι οι παράνομες ενισχύσεις πρέπει να αξιολογούνται σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης για περιπτώσεις που αφορούν ιδίως απόβλητα σφαγείων. Σύμφωνα με την παράγραφο 47 των κατευθυντήριων γραμμών για εξετάσεις ΜΣΕ, η Επιτροπή εφαρμόζει τις αρχές που βασίζονται στο σημείο 11.4 των κατευθυντήριων γραμμών για τις παράνομες ενισχύσεις σχετικά με τα απόβλητα σφαγείων που χορηγήθηκαν πριν από το τέλος του 2002. Κατά συνέπεια, η παράγραφος 47 των κατευθυντήριων γραμμών για εξετάσεις ΜΣΕ αποτελεί την κατάλληλη νομική βάση για την αξιολόγηση των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν από το 1999.
(160)
Σύμφωνα με την παράγραφο 194 στοιχείο γ) των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας και της δασοκομίας 2007-2013, από τότε που τέθηκαν σε ισχύ αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές, την 1η Ιανουαρίου 2007, η Επιτροπή δεν εφαρμόζει πλέον τις κατευθυντήριες γραμμές για εξετάσεις ΜΣΕ, παρά μόνο στις παράνομες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 2007 και προβλέπονται στις παραγράφους 43 και επόμενες αυτών των κατευθυντήριων γραμμών. Κατά συνέπεια, η παράγραφος 47 των κατευθυντήριων γραμμών για εξετάσεις ΜΣΕ εξακολουθεί να αποτελεί τον εφαρμοστέο κανόνα για τις παράνομες ενισχύσεις σχετικά με τα απόβλητα σφαγείων από την 1η Ιανουαρίου του 2003.
(161)
Η παράγραφος 47 των κατευθυντήριων γραμμών για εξετάσεις ΜΣΕ προβλέπει ένα σύνολο διατάξεων που αφορούν τα απόβλητα σφαγείων.
(162)
Σύμφωνα με την παράγραφο 47 των κατευθυντήριων γραμμών για εξετάσεις ΜΣΕ, όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις που αφορούν τα απόβλητα σφαγείων, η Επιτροπή εξέδωσε ένα σύνολο επιμέρους αποφάσεων από τον Ιανουάριο του 2001 με τις οποίες επιτρέπει τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης μέχρι και για το 100 % του κόστους διάθεσης ειδικών υλικών κινδύνου, κρεατοστεάλευρων και ζωοτροφών που περιέχουν αυτά τα προϊόντα, τα οποία έπρεπε να διατεθούν βάσει της πρόσφατα θεσπισθείσας κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες (ΜΣΕ). Οι αποφάσεις αυτές βασίστηκαν ειδικά στο σημείο 11.4 των κατευθυντήριων γραμμών για τη γεωργία, λαμβανομένου υπόψη του βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα των ενισχύσεων αυτών και της ανάγκης να τηρηθεί η αρχή ο ρυπαίνων πληρώνει μακροπρόθεσμα. Κατ’ εξαίρεση, η Επιτροπή έχει αποδεχθεί τη χορήγηση παρόμοιων κρατικών ενισχύσεων και σε άλλες επιχειρήσεις εκτός από τις επιχειρήσεις παραγωγής ζώντων ζώων, όπως τα σφαγεία. Η Επιτροπή θα εφαρμόσει τις ίδιες αρχές στις παράνομες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν πριν το τέλος του 2002 για συγκρίσιμες δαπάνες σε σχέση με την προσφάτως θεσπισθείσα κοινοτική νομοθεσία για τις ΜΣΕ, με την επιφύλαξη της τήρησης άλλων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης.
(163)
Η παράγραφος 47 των κατευθυντήριων γραμμών για εξετάσεις ΜΣΕ αναφέρει ότι, κατ’ εξαίρεση, η Επιτροπή δέχθηκε τη χορήγηση παράνομων κρατικών ενισχύσεων και σε άλλους οικονομικούς παράγοντες εκτός από αυτούς που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή ζώντων ζώων, παραδείγματος χάρη στα σφαγεία. Στο παρελθόν, η Επιτροπή αποφάσισε ότι η εξαίρεση αυτή έπρεπε επίσης να καλύπτει και άλλες επιχειρήσεις οι οποίες εκτελούν καθήκοντα που συνδέονται άμεσα με την παραγωγή ζώντων ζώων, όπως οι επιχειρήσεις εκδοράς.
(164)
Βάσει του σημείου 11.4 των κατευθυντήριων γραμμών για τη γεωργία, η Επιτροπή επέτρεψε τη χορήγηση ενισχύσεων μέχρι ποσοστό 100 % των πραγματικών δαπανών για μέτρα όπως οι υγειονομικοί έλεγχοι, η διενέργεια δοκιμών και άλλα μέτρα ανίχνευσης, για αγορά και χορήγηση εμβολίων, φαρμάκων και φυτοπροστατευτικών προϊόντων και για την καταστροφή καλλιεργειών υπό την προϋπόθεση ότι:
-
υπάρχει πρόγραμμα επαρκές που καθορίζεται σε κοινοτικό, εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο για την πρόληψη, την επιτήρηση ή την εξάλειψη της εν λόγω ασθένειας·
-
οι ασθένειες αποτελούν πηγή ανησυχίας για τις δημόσιες αρχές·
-
τα μέτρα ενίσχυσης έχουν στόχο την πρόληψη ή/και την αποζημίωση·
-
οι ενισχύσεις είναι συμβατές με τη νομοθεσία της Ένωσης στον κτηνιατρικό και φυτοϋγειονομικό τομέα.
(165)
Σύμφωνα με την παράγραφο 47 των κατευθυντήριων γραμμών για εξετάσεις ΜΣΕ, εφαρμόζονται επίσης οι εν λόγω αρχές.
(166)
Η ΣΕΒ είναι μεταδοτική ασθένεια που συνιστά απειλή για την υγεία του ανθρώπου. Πρόκειται για ζωονόσο η αρχική εστία της οποίας πρέπει να κοινοποιείται στην Επιτροπή και στα άλλα κράτη μέλη (52). Στόχος του μέτρου της ενίσχυσης ήταν να εξασφαλιστεί η εφαρμογή των απαραίτητων προληπτικών μέτρων όσον αφορά την αποκομιδή, τη μεταφορά, τη μεταποίηση και την καταστροφή, σύμφωνα με την κτηνιατρική νομοθεσία που ίσχυε το διάστημα από το 1999 έως το 2005 στον τομέα του κρέατος.
(167)
Ως προς αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει πως η Πορτογαλία ανέφερε ότι ανέλαβε το σύνολο των δαπανών για τις εργασίες αποκομιδής, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών από το 1999 μέχρι τα τέλη του 2002, στο πλαίσιο έκτακτων μέτρων που ενέκρινε η Επιτροπή βάσει της απόφασης 98/653/ΕΚ η οποία απαγορεύει την εξαγωγή κρεατάλευρων, οστεάλευρων και κρεατοστεάλευρων που προέρχονται από θηλαστικά. Τονίζει επίσης ότι τα μέτρα απαγόρευσης των συναλλαγών βοείου κρέατος προς την Πορτογαλία ανακλήθηκαν μόνο όταν εκδόθηκε ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1993/2004.
(168)
Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι, σύμφωνα με τις παραγράφους 33 και 34 των κατευθυντήριων γραμμών για εξετάσεις ΜΣΕ, η επιλογή και η αμοιβή των επιχειρήσεων έγιναν σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς, χωρίς διακρίσεις (βλέπε αιτιολογική σκέψη 21 και επόμενες της παρούσας απόφασης). Η Επιτροπή μπορεί στην προκειμένη περίπτωση να αποδεχτεί, λόγω του έκτακτου χαρακτήρα των μέτρων που έπρεπε να ληφθούν, ότι οι πορτογαλικές αρχές επέλεξαν τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών με βάση το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 197/99 της 8ης Ιουνίου 1999 το οποίο, σύμφωνα με τα στοιχεία που κοινοποίησαν οι πορτογαλικές αρχές, αποτελεί την εθνική νομοθετική πράξη ενσωμάτωσης της οδηγίας 97/52/ΕΚ, χωρίς διαδικασία ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 24 της παρούσας απόφασης).
(169)
Οι πορτογαλικές αρχές ανέφεραν ότι το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 197/2002 είχε προβλεφθεί για την τήρηση των δεσμεύσεων στο πλαίσιο της απόφασης 2000/766/ΕΚ του Συμβουλίου, με την πλήρη τήρηση της αρχής ο ρυπαίνων πληρώνει (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 65 και 66 της παρούσας απόφασης). Επιβεβαίωσαν ότι δεν υπήρξε εκτροπή πόρων προς πιθανές ανταγωνιστικές δραστηριότητες τις οποίες θα μπορούσαν να είχαν ασκήσει οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών, διότι η μοναδική δραστηριότητα αυτών των επιχειρήσεων ήταν πράγματι η αποκομιδή, η μεταποίηση, η μεταφορά και η καταστροφή των ζωικών υποπροϊόντων.
(170)
Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι η ευθύνη για την παροχή της υπηρεσίας και της χρηματοδότησής της μεταβιβάστηκε στους οικονομικούς παράγοντες, με την τήρηση μιας μεταβατικής περιόδου, από το σύστημα που τέθηκε σε εφαρμογή βάσει του νομοθετικού διατάγματος του 2003.
(171)
Δεδομένων των ειδικών περιστάσεων και της κατάστασης έκτακτης ανάγκης που προκλήθηκε από τον κίνδυνο της εξάπλωσης της ΣΕΒ την περίοδο από το 1999 έως το 2004 και του γεγονότος ότι το σύστημα που τέθηκε σε εφαρμογή με το νομοθετικό διάταγμα του 2003 προέβλεπε τη σταδιακή μεταβίβαση της ευθύνης χρηματοδότησης των υπηρεσιών στους οικονομικούς παράγοντες του υπό εξέταση τομέα, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ενισχύσεις μπορούν να χαρακτηριστούν ως σύντομης διάρκειας και ότι τήρησαν την αρχή ο ρυπαίνων πληρώνει μακροπρόθεσμα.
(172)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή μπορεί να διαπιστώσει ότι, βάσει των πληροφοριών που έχει στη διάθεσή της, οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν το διάστημα από το 1999 έως τα τέλη του 2002 μπορούν να ωφεληθούν από την εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
(173)
Για τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν από το 2003 έως τον Νοέμβριο του 2005, η Επιτροπή θεωρεί, λόγω της κατάστασης έκτακτης ανάγκης που επικρατούσε μέχρι τα τέλη του 2004 και επειδή, όπως προαναφέρθηκε, το νομοθετικό διάταγμα προέβλεπε τη σταδιακή μεταβίβαση της ευθύνης και της χρηματοδότησης των υπηρεσιών, ότι οι ενισχύσεις μπορούν να χαρακτηριστούν συμβατές και σύμφωνες με την παράγραφο 47 των κατευθυντήριων γραμμών για εξετάσεις ΜΣΕ, εάν είναι σύμφωνες με το πραγματικό κόστος των υπηρεσιών που παρασχέθηκαν.
(174)
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 100 αυτής της απόφασης, οι πορτογαλικές αρχές απέδειξαν ότι οι ενισχύσεις αντιστοιχούν στα πραγματικά έξοδα των υπηρεσιών τις οποίες παρείχαν οι επιχειρήσεις κατά την περίοδο από το 1999 έως το 2005.
(175)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι βάσει των πληροφοριών που έχει στη διάθεσή της, οι ενισχύσεις οι οποίες χορηγήθηκαν από το 2003 έως τον Νοέμβριο του 2005 στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών μπορούν να υπαχθούν στην εξαίρεση του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
3.1.2. Ενισχύσεις στα σφαγεία και τις μονάδες τεμαχισμού, στους εισαγωγείς και τους ενδοκοινοτικούς εμπόρους του τομέα καθώς και τους κτηνοτρόφους
(176)
Όπως διαπίστωσε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 166 της παρούσας απόφασης, κατά το διάστημα από το 1999 έως το 2004, ο κίνδυνος εξάπλωσης της ΣΕΒ στην Πορτογαλία δημιούργησε ειδικές περιστάσεις και κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Λαμβανομένης υπόψη αυτής της έκτακτης κατάστασης και δεδομένου ότι το σύστημα που τέθηκε σε εφαρμογή με το νομοθετικό διάταγμα του 2003 προέβλεπε τη σταδιακή μεταβίβαση της αρμοδιότητας και της χρηματοδότησης των υπηρεσιών στους οικονομικούς παράγοντες του τομέα, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ενισχύσεις μπορούν να θεωρηθούν ως ενισχύσεις μικρής διάρκειας που τηρούν την αρχή ο ρυπαίνων πληρώνει μακροπρόθεσμα. Σύμφωνα με την πρακτική της στο παρελθόν, η Επιτροπή θεωρεί στην προκειμένη περίπτωση ότι οι ενισχύσεις μπορούσαν, βάσει της παραγράφου 47 των κατευθυντήριων γραμμών για τις εξετάσεις ΜΣΕ, να χορηγηθούν εκτάκτως και σε άλλους οικονομικούς παράγοντες του τομέα, ιδίως τα σφαγεία και τις μονάδες τεμαχισμού, τους εισαγωγείς και τους ενδοκοινοτικούς εμπόρους του τομέα.
(177)
Όπως διαπίστωσε η Επιτροπή για τις επιχειρήσεις παροχής των εξεταζόμενων υπηρεσιών, οι ενισχύσεις χορηγήθηκαν σύμφωνα με τις αρχές που ορίζονται στην παράγραφο 47 των κατευθυντήριων γραμμών για τις εξετάσεις ΜΣΕ.
(178)
Όσον αφορά τα σφαγεία και τις μονάδες τεμαχισμού, τους εισαγωγείς και τους ενδοκοινοτικούς εμπόρους του τομέα, η Επιτροπή δύναται να συμπεράνει ότι οι χορηγηθείσες ενισχύσεις μπορούν να υπαχθούν στην εξαίρεση που προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) τα της ΣΛΕΕ.
(179)
Σε σχέση με τους κτηνοτρόφους, η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι, με βάση τις εκτιμήσεις στην αιτιολογική σκέψη 160 και επόμενες της παρούσας απόφασης, οι ενισχύσεις χορηγήθηκαν σύμφωνα με τις αρχές που ορίζονται στην παράγραφο 47 των κατευθυντήριων γραμμών για τις εξετάσεις ΜΣΕ και μπορούν να υπαχθούν στην εξαίρεση που προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
3.2. Η ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
(180)
Από τον Οκτώβριο του 2002, ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ το νομοθετικό διάταγμα του 2002, η χρηματοδότηση των δαπανών για τις εργασίες αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών εξασφαλίζεται από τα έσοδα φορολογικής επιβάρυνσης που επιβλήθηκε στα σφαγεία, τους εισαγωγείς βοείου και χοιρείου κρέατος με κόκαλο και τους ενδοκοινοτικούς εμπόρους, δηλαδή τους εμπόρους/παραλήπτες βοείου και χοιρείου κρέατος με κόκαλο.
(181)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου (53), η Επιτροπή θεωρεί κανονικά ότι η χρηματοδότηση μιας κρατικής ενίσχυσης μέσω της επιβολής υποχρεωτικών εισφορών μπορεί να έχει επίπτωση στην ενίσχυση, εφόσον παράγει προστατευτικό αποτέλεσμα που υπερβαίνει την καθαυτό ενίσχυση. Οι εν λόγω εισφορές συνιστούν πράγματι υποχρεωτικές επιβαρύνσεις. Με βάση την ίδια απόφαση, η Επιτροπή θεωρεί ότι μια ενίσχυση μπορεί να χρηματοδοτηθεί με φορολογικές επιβαρύνσεις επίσης σε προϊόντα που εισάγονται από τα άλλα κράτη μέλη.
(182)
Λαμβάνοντας υπόψη αυτή τη νομολογία και το γεγονός ότι το μέτρο εφαρμόστηκε με πόρους του κράτους και ότι, ως εκ τούτου, αποτελεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ, πρέπει να διαπιστωθεί αν συνιστά διάκριση κατά παράβαση του άρθρου 110 της ΣΛΕΕ, στο βαθμό που ο εν λόγω φόρος επιβλήθηκε και σε προϊόντα προελεύσεως άλλων κρατών μελών.
(183)
Οι πορτογαλικές αρχές δικαιολόγησαν τη φορολόγηση εισαγόμενων κρεάτων με κόκαλο με βάση το γεγονός ότι τα εν λόγω εισαγόμενα προϊόντα μπορούσαν να αποκομίσουν το ίδιο όφελος από την εφαρμογή του συστήματος όπως και τα εγχώρια προϊόντα, εφόσον η ύπαρξη κρέατος με κόκαλο συνεπάγεται την ύπαρξη υποπροϊόντων τα οποία επωφελούνται από τις υπηρεσίες αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής.
(184)
Βάσει των πληροφοριών που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, οι φόροι επιβλήθηκαν στα σφαγεία, στους εισαγωγείς σφαγίων, ημιμορίων σφαγίων και άλλων τεμαχίων βοοειδών και χοιροειδών με κόκαλο (βλέπε άρθρο 2 παράγραφος 2 του νομοθετικού διατάγματος του 2002) και αποσκοπούσαν στην εξασφάλιση της παροχής υπηρεσιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος θηλαστικών και πουλερικών (άρθρο 1 παράγραφος 1 του διατάγματος του 2002).
(185)
Με βάση τις πληροφορίες αυτές η Επιτροπή είχε αμφιβολίες αν υπήρχε αντιστοιχία ανάμεσα στους εισπραττόμενους φόρους από τους υπόχρεους και στις υπηρεσίες τις οποίες λαμβάνουν. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι δεν μπορούσε να αποκλείσει την ύπαρξη συστήματος που εν δυνάμει συνιστούσε διάκριση σε βάρος προϊόντων εισαγόμενων από άλλα κράτη μέλη για τα οποία πρέπει να καταβάλλεται ο φόρος.
(186)
Στη συνέχεια οι πορτογαλικές αρχές έδωσαν διαβεβαίωση ότι η χρηματοδότηση των υπηρεσιών αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων κρέατος πουλερικών δεν προερχόταν από πόρους που εισπράττονταν από τα σφαγεία και τους εισαγωγείς σφαγίων, ημιμορίων σφαγίων και άλλων τεμαχίων βοοειδών και χοιροειδών με κόκαλο, αλλά σύμφωνα με το παράρτημα 1 του νομοθετικού διατάγματος του 2002, από σφαγεία πουλερικών τα οποία δεν ενθάρρυναν την αποκομιδή, μεταφορά, μεταποίηση και καταστροφή υποπροϊόντων που παράγονται από τη σφαγή των πουλερικών. Οι εισαγωγείς και οι έμποροι σφαγίων πουλερικών απαλλάσσονται από τον φόρο, λαμβανομένου υπόψη και του γεγονότος ότι τα περισσότερα σφάγια των εισαγόμενων πουλερικών δεν παράγουν υποπροϊόντα.
(187)
Αντίθετα, όσον αφορά τους εισαγωγείς και εμπόρους σφαγίων, ημιμορίων σφαγίων και άλλων τεμαχίων βοοειδών και χοιροειδών με κόκαλο, οι πορτογαλικές αρχές προέβαλαν την αιτιολόγηση ότι τα εν λόγω εισαγόμενα τεμάχια κρέατος με κόκαλο παρήγαν υποπροϊόντα.
(188)
Ήδη με την παροχή της εν λόγω πληροφορίας και, στη συνέχεια, κατά την κίνηση της διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή ζήτησε από τις πορτογαλικές αρχές να επιβεβαιώσουν ότι τα εισαγόμενα προϊόντα μπορούσαν να ωφεληθούν από τον μηχανισμό κατά τον ίδιο τρόπο όπως και τα εθνικά προϊόντα και, έτσι, να αποδείξουν με συγκεκριμένα αριθμητικά στοιχεία ότι, κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης περιόδου αναφοράς, υπήρχε ισοδυναμία ανάμεσα στα ποσά που εισπράττονταν από τα προϊόντα βοείου και χοιρείου κρέατος με κόκαλο τα οποία προέρχονταν από άλλα κράτη μέλη και στο κόστος των υπηρεσιών οι οποίες παρέχονταν αποκλειστικά γι’ αυτά τα προϊόντα [βλέπε παράγραφο 37 στοιχείο η) της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας].
(189)
Οι πορτογαλικές αρχές διαβεβαίωσαν ότι τα εισαγόμενα τεμάχια κρέατος με κόκαλο επωφελούνταν κατά τον ίδιο τρόπο από τις υπηρεσίες αποκομιδής, μεταφοράς, μεταποίησης και καταστροφής των υποπροϊόντων των κρεάτων όπως και τα εθνικά προϊόντα, αλλά δεν έδωσαν συγκεκριμένα αριθμητικά στοιχεία που το επιβεβαιώνουν.
(190)
Τα στοιχεία που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή δεν της επιτρέπουν, συνεπώς, να διαπιστώσει αν ο φόρος που θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα του 2002 και εισπράττεται επί των εισαγόμενων προϊόντων ισούται με το ποσό που αντιστοιχεί στις υπηρεσίες οι οποίες παρέχονται στα υποπροϊόντα που παράγονται από αυτά τα εισαγόμενα προϊόντα και, κατά συνέπεια, αν τα εισαγόμενα προϊόντα μπορούσαν να επωφεληθούν από τις χρηματοδοτούμενες από το μέτρο ενίσχυσης υπηρεσίες στον ίδιο βαθμό που επωφελούνται τα εθνικά προϊόντα.
(191)
Βάσει του άρθρου 3 παράγραφος 2 του νομοθετικού διατάγματος του 2003, τα σφαγεία, οι μονάδες τεμαχισμού, τα κέντρα επώασης και οι μονάδες παραγωγής αυγών όφειλαν να καταβάλουν τους φόρους που καθορίστηκαν στο παράρτημα 1 του νομοθετικού διατάγματος του 2002, με εξαίρεση τους οργανισμούς που επωφελούνται από το προβλεπόμενο στο ίδιο διάταγμα εναλλακτικό καθεστώς, οι οποίοι υπόκεινται στους φόρους που ορίζει το παράρτημα 2 μέχρι την έγκριση του σχεδίου καταστροφής των υλικών της κατηγορίας 3. Για τα υλικά των κατηγοριών 1 και 2 όφειλαν, πριν την έγκριση σχεδίου, να καταβάλλουν ποσό 0,35 ευρώ ανά χιλιόγραμμο υλικών (άρθρο 5 παράγραφος 1 του νομοθετικού διατάγματος του 2003).
(192)
Όσον αφορά τις τροποποιήσεις που επέφερε η θέσπιση του νομοθετικού διατάγματος του 2003 στο σύστημα φορολόγησης, η Επιτροπή ζήτησε από τις πορτογαλικές αρχές να αποδείξουν ότι τα εισαγόμενα προϊόντα επωφελήθηκαν από τις εν λόγω υπηρεσίες εξίσου με τα εθνικά προϊόντα.
(193)
Οι πορτογαλικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι ο φόρος που θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα του 2003 βασιζόταν στα υποπροϊόντα που πράγματι παράγονταν και ότι τα εισαγόμενα προϊόντα μπορούσαν να επωφεληθούν κατά τον ίδιο βαθμό από τις εν λόγω υπηρεσίες. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι πορτογαλικές αρχές δεν υπέβαλαν αριθμητικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν αυτούς τους ισχυρισμούς.
(194)
Εφόσον δεν διαθέτει στοιχεία που θα επέτρεπαν την επαλήθευση, η Επιτροπή δεν μπορεί να διαπιστώσει αν ο φόρος που θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα του 2003 ήταν ίσος με το ποσό που αντιστοιχεί στο κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών για τα υποπροϊόντα που παράγονταν από τα εισαγόμενα προϊόντα και, κατά συνέπεια, ότι τα εισαγόμενα προϊόντα μπορούσαν να επωφεληθούν από τις υπηρεσίες οι οποίες χρηματοδοτούνταν από το μέτρο ενίσχυσης κατά τον ίδιο βαθμό όπως και τα εθνικά προϊόντα.
(195)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το σύστημα φορολόγησης που τέθηκε σε εφαρμογή βάσει του νομοθετικού διατάγματος του 2002 και του μεταβατικού καθεστώτος που θεσπίστηκε με το άρθρο 3 παράγραφος 2 και το άρθρο 5 παράγραφος 2 του νομοθετικού διατάγματος του 2003 δεν είναι σύμφωνο με το άρθρο 110 της ΣΛΕΕ λόγω της ύπαρξης συστήματος που συνιστά εν δυνάμει διάκριση σε βάρος των εισαγόμενων προϊόντων από άλλα κράτη μέλη στα οποία επίσης επιβάλλονταν η καταβολή του φόρου.
VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(196)
Η Επιτροπή εκφράζει την απογοήτευσή της για την παράνομη χορήγηση ενισχύσεων από την Πορτογαλία για την αποκομιδή, τη μεταφορά, τη μεταποίηση και την καταστροφή των αποβλήτων σφαγείων, κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(197)
Οι ενισχύσεις για την αποκομιδή, τη μεταφορά, τη μεταποίηση και την καταστροφή των αποβλήτων σφαγείων τηρούσαν τις εφαρμοστέες κοινοτικές διατάξεις στο επίπεδο των δικαιούχων. Αντίθετα, η χρηματοδότηση αυτών των ενισχύσεων από το σύστημα φορολόγησης, που τέθηκε σε εφαρμογή βάσει του νομοθετικού διατάγματος του 2002 και του μεταβατικού καθεστώτος που θεσπίστηκε με το άρθρο 3 παράγραφος 2 και το άρθρο 5 παράγραφος 2 του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 244/2003, είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά εξαιτίας της εν δυνάμει διακριτικής επίπτωσης που θα μπορούσε να έχει σε βάρος εισαγόμενων προϊόντων από τα άλλα κράτη μέλη, τα οποία υποχρεώνονταν επίσης να καταβάλουν τον φόρο.
(198)
Η Επιτροπή θεωρεί σκόπιμο να εκδώσει στην προκειμένη περίπτωση υπό όρους απόφαση κάνοντας χρήση της δυνατότητας που παρέχει το άρθρο 7 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, σύμφωνα με το οποίο η Επιτροπή μπορεί να συνοδεύσει τη θετική απόφασή της με όρους υπό τους οποίους μπορεί να θεωρηθεί μια ενίσχυση συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και μπορεί να θεσπίσει υποχρεώσεις που της επιτρέπουν να ελέγχει την τήρηση της εν λόγω απόφασης.
(199)
Προς επανόρθωση της παραβάσεως του άρθρου 110 της ΣΛΕΕ και για να εξαλειφθεί αναδρομικά η δυνητική διάκριση, η Πορτογαλία πρέπει να επιστρέψει το μέρος του φόρου που έπληξε τα προϊόντα προέλευσης των άλλων κρατών μελών εντός προθεσμίας και υπό τους όρους που καθορίζει η Επιτροπή. Η επανόρθωση αυτής της παράβασης θα καθιστούσε τις εξεταζόμενες ενισχύσεις συμβιβάσιμες με τη συνθήκη.
(200)
Η Επιτροπή καθορίζει τους όρους που πρέπει να τηρηθούν για την εν λόγω επιστροφή του φόρου. Συνεπώς, η Πορτογαλία οφείλει να επιστρέψει στα πρόσωπα τα οποία κατέβαλαν τον φόρο το μέρος του φόρου το οποίο έπληξε τα προϊόντα προελεύσεως άλλων κρατών μελών από την ημερομηνία που τέθηκε σε εφαρμογή ο φόρος που προέβλεπε το νομοθετικό διάταγμα του 2002 έως την ημερομηνία της τελευταίας εφαρμογής αυτού του φόρου πριν από τη λήξη του μεταβατικού καθεστώτος το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή με το νομοθετικό διάταγμα του 2003. Προς τούτο, η Πορτογαλία οφείλει να μεριμνήσει για την τήρηση των ακόλουθων όρων:
-
εάν μπορούν να αποδείξουν ότι ο φόρος επιβλήθηκε σε εισαγόμενα προϊόντα άλλων κρατών μελών, οι υπόχρεοι που είναι υπεύθυνοι για την καταβολή του φόρου μπορούν να διεκδικήσουν την επιστροφή ενός αναλογούντος μέρους του ποσού του φόρου που προορίζονταν για τη χρηματοδότηση του σκέλους της ενίσχυσης που ωφελούσε αποκλειστικά τα εθνικά προϊόντα. Οι εν λόγω αιτήσεις επιστροφής υποβάλλονται εντός προθεσμίας που ορίζεται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και σε καμία περίπτωση εντός προθεσμίας μικρότερης των έξι μηνών από τη δημοσίευση της παρούσας απόφασης,
-
η Πορτογαλία θα προσδιορίσει το μέγεθος της πιθανής διάκρισης σε βάρος των εισαγόμενων προϊόντων. Προς τούτο, η Πορτογαλία θα επαληθεύσει, κατά τη διάρκεια μιας περιόδου αναφοράς, το χρηματικό ισοδύναμο ανάμεσα στα ποσά που εισπράχθηκαν συνολικά για τα εθνικά προϊόντα βάσει του εξεταζόμενου φόρου και στα πλεονεκτήματα από τα οποία επωφελήθηκαν κατ’ αποκλειστικότητα τα εν λόγω προϊόντα,
-
η επιστροφή πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός μέγιστης προθεσμίας έξι μηνών από την υποβολή της αίτησης,
-
τα επιστρεφόμενα ποσά πρέπει να αναχθούν στην παρούσα αξία, λαμβάνοντας υπόψη τους τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία εισπράχθηκε ο φόρος μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής επιστροφής. Οι τόκοι υπολογίζονται βάσει του επιτοκίου αναφοράς της Επιτροπής που προβλέπεται από τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (54),
-
οι πορτογαλικές αρχές αποδέχονται κάθε εύλογη απόδειξη εκ μέρους των υπόχρεων του φόρου για να αποδείξουν τα ποσά τα οποία κατέβαλαν ως φόρο επί προϊόντων προελεύσεως άλλων κρατών μελών,
-
δεν είναι δυνατόν να επιβληθούν άλλοι όροι στο δικαίωμα επιστροφής, ιδίως η προϋπόθεση να μην έχει γίνει μετακύλιση του φόρου,
-
σε περίπτωση που ένας υπόχρεος δεν έχει καταβάλει ακόμη τον φόρο, οι πορτογαλικές αρχές παραιτούνται επίσημα από την είσπραξη του αναλογούντος τμήματος του φόρου που πλήττει τα εισαγόμενα προϊόντα από άλλα κράτη μέλη για τα οποία αποδεικνύεται ότι ο φόρος προορίζεται να χρηματοδοτήσει το μέρος της ενίσχυσης που ωφελεί αποκλειστικά τα εθνικά προϊόντα. Παραιτούνται επίσης από τους σχετικούς ενδεχόμενους τόκους υπερημερίας,
-
εάν το ζητήσει η Επιτροπή, η Πορτογαλία αναλαμβάνει τη δέσμευση να υποβάλει πλήρη έκθεση που να αποδεικνύει τη σωστή εφαρμογή του μέτρου της επιστροφής,
-
εάν έχει επιβληθεί σε ένα άλλο κράτος μέλος φόρος με παρόμοιους στόχους για τα ίδια προϊόντα στα οποία επιβλήθηκε φόρος στην Πορτογαλία, οι πορτογαλικές αρχές αναλαμβάνουν τη δέσμευση να επιστρέψουν στους υπόχρεους το μέρος του φόρου που έπληξε τα προϊόντα προελεύσεως αυτού του άλλου κράτους μέλους,
-
η Πορτογαλία δεσμεύεται να κοινοποιήσει την παρούσα απόφαση σε όλους τους υπόχρεους του φόρου,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Πορτογαλία βάσει του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 393-B/98 της 4ης Δεκεμβρίου 1998 είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 2
1. Η κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Πορτογαλία, βάσει του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 197/2002 της 25ης Σεπτεμβρίου 2002 και του μεταβατικού καθεστώτος που θεσπίστηκε με το άρθρο 3 παράγραφος 2 του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 244/2003 της 7ης Οκτωβρίου 2003, είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, υπό την προϋπόθεση ότι η Πορτογαλία θα επιστρέψει στους υπόχρεους του φόρου το τμήμα του φόρου το οποίο έπληξε τα προϊόντα προελεύσεως άλλων κρατών μελών από την ημερομηνία που τέθηκε σε εφαρμογή ο φόρος βάσει του νομοθετικού διατάγματος του 2002 μέχρι την ημερομηνία της τελευταίας εφαρμογής αυτού του φόρου πριν από τη λήξη του μεταβατικού καθεστώτος το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή με το νομοθετικό διάταγμα του 2003.
2. Προς τούτο η Πορτογαλία μεριμνά για την τήρηση των ακόλουθων όρων:
-
εάν μπορούν να αποδείξουν ότι ο φόρος επιβλήθηκε σε εισαγόμενα προϊόντα άλλων κρατών μελών, οι υπόχρεοι που είναι υπεύθυνοι για την καταβολή του φόρου μπορούν να διεκδικήσουν την επιστροφή ενός αναλογούντος μέρους του ποσού του φόρου που προοριζόταν για τη χρηματοδότηση του σκέλους της ενίσχυσης που ωφελούσε αποκλειστικά τα εθνικά προϊόντα. Οι εν λόγω αιτήσεις επιστροφής υποβάλλονται εντός προθεσμίας που ορίζεται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και σε καμία περίπτωση εντός προθεσμίας μικρότερης των έξι μηνών από τη δημοσίευση της παρούσας απόφασης,
-
η Πορτογαλία θα προσδιορίσει το μέγεθος της πιθανής διάκρισης σε βάρος των εισαγόμενων προϊόντων. Προς τούτο, η Πορτογαλία θα επαληθεύσει, κατά τη διάρκεια μιας περιόδου αναφοράς, το χρηματικό ισοδύναμο ανάμεσα στα ποσά που εισπράχθηκαν συνολικά για τα εθνικά προϊόντα βάσει του εξεταζόμενου φόρου και στα πλεονεκτήματα από τα οποία επωφελήθηκαν κατ’ αποκλειστικότητα τα εν λόγω προϊόντα,
-
η επιστροφή πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός μέγιστης προθεσμίας έξι μηνών από την υποβολή της αίτησης,
-
πρέπει να πραγματοποιηθεί αναγωγή των επιστρεφόμενων ποσών στην παρούσα αξία, λαμβάνοντας υπόψη τους τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία εισπράχθηκε ο φόρος μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής επιστροφής. Οι τόκοι υπολογίζονται βάσει του επιτοκίου αναφοράς της Επιτροπής που προβλέπεται από τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (55),
-
οι πορτογαλικές αρχές αποδέχονται κάθε εύλογη απόδειξη εκ μέρους των υπόχρεων του φόρου για να αποδείξουν τα ποσά τα οποία κατέβαλαν για το φόρο επί προϊόντων προελεύσεως άλλων κρατών μελών,
-
δεν είναι δυνατόν να επιβληθούν άλλοι όροι στο δικαίωμα επιστροφής, ιδίως η προϋπόθεση να μην έχει γίνει μετακύλιση του φόρου,
-
σε περίπτωση που ένας υπόχρεος δεν έχει καταβάλει ακόμη τον φόρο, οι πορτογαλικές αρχές παραιτούνται επίσημα από την είσπραξη του αναλογούντος τμήματος του φόρου που πλήττει τα εισαγόμενα προϊόντα από άλλα κράτη μέλη για τα οποία αποδεικνύεται ότι ο φόρος προορίζεται να χρηματοδοτήσει το μέρος της ενίσχυσης που ωφελεί αποκλειστικά τα εθνικά προϊόντα. Παραιτούνται επίσης από τους σχετικούς ενδεχόμενους τόκους υπερημερίας·
-
εάν το ζητήσει η Επιτροπή, η Πορτογαλία αναλαμβάνει τη δέσμευση να υποβάλει πλήρη έκθεση που να αποδεικνύει τη σωστή εφαρμογή του μέτρου της επιστροφής·
-
εάν έχει επιβληθεί σε ένα άλλο κράτος μέλος φόρος με παρόμοιους στόχους για τα ίδια προϊόντα στα οποία επιβλήθηκε φόρος στην Πορτογαλία, οι πορτογαλικές αρχές αναλαμβάνουν τη δέσμευση να επιστρέψουν στους υπόχρεους το μέρος του φόρου που έπληξε τα προϊόντα προελεύσεως αυτού του άλλου κράτους μέλους·
-
η Πορτογαλία δεσμεύεται να κοινοποιήσει την παρούσα απόφαση σε όλους τους υπόχρεους του φόρου.
Άρθρο 3
Η Πορτογαλία ενημερώνει την Επιτροπή, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, σχετικά με τα μέτρα που έλαβε για να συμμορφωθεί με αυτήν.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Πορτογαλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2011.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 13. července 2011
o režimu státních podpor C 3/09 (ex NN 41 A-B/03), který uplatňuje Portugalsko na sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění jatečního odpadu
(oznámeno pod číslem K(2011) 4888)
(Pouze portugalské znění je závazné)
(2011/677/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Na základě stížnosti zaslala Komise dne 15. listopadu 2002 portugalským orgánům žádost o informace ohledně zavedení parafiskálního poplatku podle legislativního nařízení č. 197/2002 ze dne 25. září 2002 (1) (dále jen „legislativní nařízení z roku 2002“) za účelem financování sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění vedlejších produktů z porážky přežvýkavců a drůbeže. Portugalské orgány odpověděly dopisem ze dne 20. ledna 2003.
(2)
Dotyčný mechanizmus byl zapsán do registru neoznámených podpor pod čísly NN 41 A-B/03, protože z poskytnutých informací vyplývá, že začal být prováděn bez předchozího souhlasu Komise.
(3)
Dopisy ze dne 16. a 30. dubna 2003 si útvary Komise o předmětném režimu vyžádaly od portugalských orgánů nové informace. Portugalské orgány měly na odpověď lhůtu čtyř týdnů.
(4)
Dopisy ze dne 5. května a 6. června 2003, které byly zaevidovány dne 5. května a 10. června 2003, požádalo Stálé zastoupení Portugalské republiky při Evropské unii jménem portugalských orgánů o prodloužení lhůty na poskytnutí všech požadovaných informací vzhledem k době nutné k jejich shromáždění.
(5)
Dopisem ze dne 25. července 2003 souhlasily útvary Komise s prodloužením lhůty o čtyři týdny.
(6)
Jelikož útvary Komise nedostaly ve čtyřtýdenní lhůtě stanovené ve výše uvedeném dopisu žádnou odpověď, zaslaly portugalským orgánům upomínku dopisem ze dne 19. prosince 2003, v němž uvedly, že v případě, že zmíněné orgány nebudou reagovat, vyhrazují si možnost navrhnout Komisi zaslání příkazu k poskytnutí informací podle čl. 10 odst. 3 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (2) (jenž se stal článkem 108 SFEU).
(7)
Dopisem ze dne 5. února 2004, který byl zaevidován ve stejný den, sdělilo Stálé zastoupení Portugalské republiky při Evropské unii Komisi odpověď portugalských orgánů na dopisy útvarů Komise ze dne 16. a 30. dubna 2003.
(8)
Dopisem ze dne 11. listopadu 2004 si útvary Komise o předmětném režimu vyžádaly od portugalských orgánů nové informace. Portugalské orgány měly na odpověď lhůtu čtyř týdnů.
(9)
Dopisem ze dne 30. prosince 2004, který byl zaevidován dne 5. ledna 2005, požádalo Stálé zastoupení Portugalské republiky při Evropské unii jménem portugalských orgánů o prodloužení lhůty na poskytnutí všech požadovaných informací vzhledem k době nutné k jejich shromáždění.
(10)
Dopisem ze dne 17. ledna 2005 souhlasily útvary Komise podruhé s požadovaným prodloužením lhůty.
(11)
Jelikož útvary Komise neobdržely na své otázky ve stanovené nové lhůtě žádnou odpověď, zaslaly portugalským orgánům dopisem ze dne 12. dubna 2005 novou upomínku a opět je upozornily na skutečnost, že v případě nedodržení stanovené čtyřtýdenní lhůty na zaslání odpovědi si vyhrazují možnost navrhnout Komisi zaslání příkazu k poskytnutí informací na základě čl. 10 odst. 3 nařízení (ES) č. 659/1999.
(12)
Výše uvedená lhůta na odpověď uplynula v květnu 2005. Jelikož Komise do uplynutí výše zmíněné lhůty neobdržela žádnou odpověď, nařídila rozhodnutím ze dne 21. února 2006 (3) Portugalsku, aby jí sdělilo veškeré informace, o které požádala, s tím, že pokud neobdrží od portugalských orgánů odpověď, vyhrazuje si právo zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU (viz odstavec 80 příkazu k poskytnutí informací).
(13)
Jelikož Komisi nebyla poskytnuta žádná z požadovaných informací, rozhodla se dne 28. ledna 2009 zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU. Rozhodnutí bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (4). Komise vyzvala ostatní členské státy a zúčastněné třetí strany k podání připomínek k dotčeným podporám.
(14)
Jelikož Komise neobdržela ve stanovené lhůtě od Portugalska žádné komentáře, zaslala mu dopisem ze dne 18. března 2009 upomínku. Portugalsko zaslalo Komisi své komentáře dne 14. dubna 2009 a poskytlo také kopii legislativních nařízení č. 393-B/98 a 244/2003. Další komentáře přišly dne 15. června 2009 od společnosti ETSA (Empresa de Transformação de Subprodutos Animais, SA).
(15)
Dne 1. července 2009 předala Komise Portugalsku komentáře společnosti ETSA. Portugalsko v tomto ohledu nezaslalo Komisi žádné připomínky.
(16)
Na základě komentářů předložených společností ETSA požádaly útvary Komise dopisem ze dne 19. února 2010 portugalské orgány o další upřesnění. Portugalské orgány odpověděly dopisem ze dne 27. dubna 2010.
(17)
Dopisem ze dne 1. února 2011 požádaly útvary Komise portugalské orgány o upřesnění a reakci na otázky, jež útvary Komise položily již v předchozí době a na něž portugalské orgány neodpověděly vyčerpávajícím způsobem.
(18)
Dopisem ze dne 24. února 2011 požádaly portugalské orgány o prodloužení stanovené lhůty na odpověď o 30 dnů.
(19)
Dopisem ze dne 28. února 2011 souhlasily útvary Komise s prodloužením lhůty na odpověď o 30 dnů. Portugalské orgány odpověděly na otázky položené útvary Komise dopisem ze dne 1. dubna 2011.
(20)
Dopisem ze dne 20. června 2011 informovaly útvary Komise portugalské orgány, že Komisi navrhnou přijetí podmíněného kladného rozhodnutí, a vysvětlily uplatněné podmínky.
II. POPIS
(21)
Podle informací portugalských orgánů bylo v Portugalsku v období od 1. ledna do 14. října 1998 zjištěno 66 případů bovinní spongiformní encefalopatie (dále jen „BSE“). V důsledku této rizikové situace pro veřejné zdraví a zdraví zvířat přijala Komise rozhodnutí č. 98/653/ES ze dne 18. listopadu 1998 o určitých naléhavých opatřeních nutných z důvodu výskytu bovinní spongiformní encefalopatie v Portugalsku (5) a nařídila naléhavá opatření nutná z důvodu případů BSE, které se vyskytly v Portugalsku, přičemž zejména zakázala vývoz některých zvířat a vedlejších produktů ze zvířat z portugalského území do jiných členských států.
(22)
Kvůli zmírnění důsledků opatření přijatých v rámci boje proti bovinní spongiformní encefalopatii (BSE) nesl portugalský stát od roku 1999 veškeré náklady spojené se sběrem, zpracováním a neškodným odstraněním vedlejších masných produktů ze savců a drůbeže. Legislativním nařízením č. 393-B/98 ze dne 4. prosince 1998 (6) (dále jen „legislativní nařízení z roku 1998“) portugalský stát skutečně převzal odpovědnost a náklady za sběr, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů.
(23)
Legislativní nařízení z roku 1998 počítalo ve svém čl. 4 odst. 3 s možností zavést pro jatka určitou daň za účelem financování neškodného odstranění některých materiálů. Podle informací obdržených od portugalských orgánů nebyla tato daň jatkám udělena.
(24)
Portugalské orgány vysvětlily, že na odpovídající zpracování zbytků neměly dostatečná zvláštní zařízení, a že se proto musely obrátit na soukromé poskytovatele služeb, aby zajistili tyto služby, které již svou povahou spadají do rámce odpovědnosti státu.
(25)
Portugalské orgány vysvětlily, že tento úkol veřejného zájmu byl svěřen soukromému sektoru při dodržení ustanovení stanovených legislativním nařízením č. 197/99 ze dne 8. června 1999 (7), který představuje vnitrostátní nástroj provedení směrnice Evropského parlamentu a Rady 97/52/ES ze dne 13. října 1997, kterou se mění směrnice 82/50/EHS, 93/36/EHS a 93/37/EHS, které koordinují postupy při zadávání veřejných zakázek na služby, dodávky a stavební práce (8). Soukromé podniky pověřené provedením dotčených služeb byly vybrány se zřetelem na jejich schopnost a technické možnosti zajistit řádné provedení svěřeného úkolu veřejného zájmu a na naléhavost, se kterou bylo nutno reagovat na nutnost zpracovat tyto produkty účinným, rychlým a bezpečným způsobem. Portugalské orgány předložily příklad smlouvy o poskytování služeb platné v období od 1. září 2004 do 31. prosince 2004.
(26)
Podle informací portugalských orgánů byly parametry sloužící jako základ pro výpočet vyrovnání za služby předem stanoveny společným nařízením č. 96/99 ze dne 25. ledna 1999 (9). Uvedené nařízení bylo pravidelně ověřováno a změněno společným nařízením č. 324/2001 (10) ze dne 6. dubna 2001 a společným nařízením č. 124/2002 ze dne 19. února 2002 (11).
(27)
Rozhodnutím 2000/766/ES (12) zakázala Rada používání vedlejších produktů ze zvířat téměř všech druhů v krmivu pro zvířata a nařídila jejich zničení ve všech členských státech, a to včetně Portugalska.
(28)
Portugalské orgány vysvětlily, že následkem tohoto rozhodnutí se zvýšilo množství zbytků dotčených tímto postupem, a tudíž i náklady spojené s touto činností.
(29)
Rozhodnutím 2001/376/ES (13) rozhodla Komise o zachování platnosti přijatého rozhodnutí 98/653/ES pro Portugalsko.
(30)
Nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1774/2002 ze dne 3. října 2002 o hygienických pravidlech pro vedlejší produkty živočišného původu, které nejsou určeny pro lidskou spotřebu (14), stanoví zvláštní pravidla pro sběr, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů živočišného původu, která platí pro různé kategorie vedlejších produktů.
(31)
Portugalské orgány upřesnily, že se kvůli dodržení svých závazků v těchto souvislostech rozhodly přenést náklady na dotčenou činnost na hospodářské subjekty tohoto odvětví, a to za přísného dodržení zásady „znečišťovatel platí“ a aniž by ztratily ze zřetele starost o ochranu veřejného zdraví, jehož zaručení je zásadní a spadá do jejich odpovědnosti. Přijaly proto režim stanovený legislativním nařízením č. 197/2002 ze dne 25. září 2002.
(32)
Od října 2002, kdy vstoupilo v platnost legislativní nařízení č. 197/2002, jsou náklady na sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění vedlejších masných produktů ze savců a drůbeže financovány příjmy z parafiskálního poplatku, kterému podléhají jatka, dovozci nevykostěného hovězího a vepřového masa a hospodářské subjekty uvnitř Společenství, tzn. hospodářské subjekty/příjemci nevykostěného hovězího a vepřového masa.
(33)
Dopisem ze dne 20. ledna 2003 portugalské orgány uvedly, že následující hospodářské subjekty jsou od placení poplatku osvobozeny:
-
jatka zajišťující sběr, zpracování a neškodné odstranění všech dotčených vedlejších produktů s výjimkou zvláštních rizikových materiálů (dále jen „ZRM“), a to buď ve vlastních prostorách nebo v bourárnách, přičemž tyto jednotky vytvořily podmínky soběstačnosti v oblasti zpracování svých vlastních vedlejších produktů (viz bod 2 přílohy 2 legislativního nařízení z roku 2002),
-
dovozci vykostěného masa a hospodářské subjekty uvnitř Společenství, protože jejich činnost nevytváří vedlejší produkty podléhající povinnému zpracování podle vnitrostátních právních předpisů a právních předpisů Společenství.
(34)
Pokud jde o přesné určení příjmů z výběru poplatků, portugalské orgány prohlásily, že byly přidělovány výlučně na financování činností spojených se sběrem, přepravou, zpracováním a neškodným odstraněním vedlejších produktů z masa savců a drůbeže, a to včetně ZRM.
(35)
V příloze 1 legislativního nařízení z roku 2002 je níže uvedená výše poplatku stanovena úměrně váze a v závislosti na dotčeném druhu:
(v EUR)
Druh/typ
Skot
Prasata
Ovce/kozy
Drůbež
Ostatní
Poplatek/kg jatečně upraveného těla
0,05
0,04
0,03
0,06
0,06
(36)
Pokud jde o financování sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění zvláštních rizikových materiálů, stanoví čl. 2 odst. 2 legislativního nařízení č. 197/2002 pevný poplatek ve výši 0,30 EUR/kg/ZRM uplatňovaný pouze a výlučně na jatka.
(37)
Všechny poplatky jsou hrazeny dané veřejné organizaci mechanizmem přenesení daňové povinnosti. Jedná se o Státní zemědělský intervenční a záruční ústav (INGA). Poplatky vybrané od hospodářských subjektů představovaly příjmy INGA a byly mu hrazeny přímo.
(38)
Jak je uvedeno v odstavcích 32 a 33 tohoto rozhodnutí, článek 4 legislativního nařízení z roku 2002 upřesňuje, že jatka mají také možnost se mezi sebou zorganizovat, a to buď tak, že si pro sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů přímo najmou služby třetí strany, nebo tuto činnost budou provádět sama, a to vždy při dodržení platných právních ustanovení a s výjimkou ZRM. V případě, že jatka provádějí sběr, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů vytvořených ve svých vlastních prostorách, s výjimkou ZRM, stanoví příloha 2 legislativního nařízení z roku 2002 poplatky k uhrazení následovně:
(v EUR)
Druh/typ
Skot
Prasata
Ovce/kozy
Drůbež
Ostatní
Poplatek/kg jatečně upraveného těla
0,03
0,02
0,00
0,00
0,00
(39)
Pokud jatka provádějí sběr, zpracování a neškodné odstranění všech vedlejších produktů vytvořených jak ve svých vlastních prostorách, tak v bourárnách, a to s výjimkou ZRM, jsou od placení tohoto poplatku zcela osvobozena.
(40)
V souladu s článkem 5 legislativního nařízení č. 197/2002 je INGA subjektem příslušným pro kontrolu plateb poplatků, které provádějí jatka, a za tímto účelem vede aktualizované záznamy o množství jatečně upravených těl a jejich hmotnosti. V pravomoci INGA je rovněž kontrola placení dlužných poplatků v případě dovozu a přijetí produktů z Evropské unie, zatímco hospodářským subjektům a příjemcům přísluší vedení aktualizovaných záznamů o provedených operacích.
(41)
Pokud se jatka rozhodnou pro posledně uvedenou možnost, musí předem předložit INGA své projekty k posouzení a podřídit se jakékoliv případné kontrole, o které by rozhodl příslušný orgán.
(42)
Portugalské orgány ujistily, že výše poplatku se omezuje pouze na to, aby zmíněné podniky nesly náklady na tyto činnosti, a že tato služba bude poskytována pouze podnikům vytvářejícím vedlejší produkty, jejichž neškodné odstranění je povinné.
(43)
Pokud jde o soulad mezi příjmy z poplatku a náklady na služby, které financují, portugalské orgány prohlásily, že poplatky stanovené v přílohách I a II legislativního nařízení z roku 2002 a poplatek stanovený v čl. 2 odst. 2 ohledně ZRM byly vypočteny na základě skutečných nákladů na služby, které je nutno poskytovat, a při zohlednění povahy vedlejších produktů vytvořených každým živočišným druhem a skutečnosti, zda jsou tyto vedlejší produkty dotčeny či ne.
(44)
Podle portugalských orgánů toto financování ve všech ohledech představuje vyrovnání poskytované uživateli za dodání veřejné služby veřejného zájmu. Částky hrazené hospodářskými subjekty povinnými k dani jsou přímo úměrné množstvím odpadu skutečně předaným veřejné službě a skutečným nákladům na neškodné odstranění tohoto odpadu. Na podporu těchto tvrzení portugalské orgány dodaly podklady s číselnými údaji za období od roku 1999 do roku 2005, které dokládají náklady na služby, a pro rok 2003 podklad s číselnými údaji, které se týkají příjmů z poplatku za různé druhy vytvořených vedlejších produktů, a to bez rozlišení jak dovezených, tak vnitrostátních.
(45)
Pokud jde o otázku, zda mohou dovezené produkty skutečně využívat systém stejným způsobem jako vnitrostátní produkty, portugalské orgány ujišťují, že poplatky uplatňované v souladu se zásadou „znečišťovatel platí“ na jatka, na dovoz a na obchod uvnitř Společenství s nevykostěným masem odrážejí náklady spojené se zpracováním všech vedlejších produktů vytvářených v řetězci až ke konečnému spotřebiteli.
(46)
Dovoz nevykostěného masa znamená pro portugalské orgány existenci vedlejších produktů, a využívá tedy služby sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění, což zdůvodňuje uplatňování dotyčných poplatků.
(47)
Portugalské orgány mají za to, že financovaná opatření spadají do veřejného zájmu, neboť se v důsledku krize BSE ukázalo, že odstranění jatečních veterinárních konfiskátů má být úkolem veřejné služby státu z důvodu jeho významu pro ochranu zdraví lidí a zvířat a ochranu životního prostředí.
(48)
Systém vytvořený legislativním nařízením z roku 2002 byl zrušen legislativním nařízením č. 244/2003 ze dne 7. října 2003 (15) (dále jen „legislativní nařízení z roku 2003“), jež vstoupilo v platnost dne 22. října 2003. Toto nařízení vytváří obecný režim a přechodný režim pro vedlejší produkty živočišného původu nevhodné pro lidskou spotřebu.
(49)
Obecný režim stanoví, že jatka, bourárny, inkubační střediska a průmysl výrobků z vajec mají v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1774/2002 z vlastního podnětu nebo najmutím třetí strany podporovat sběr, přepravu, skladování, manipulaci, zpracování a neškodné odstranění materiálů kategorií 1, 2 a 3 vytvořených v konkrétní jednotce pomocí provádění plánu předloženého k předchozímu schválení GŘ pro veterinární záležitosti (GŘ V).
(50)
Jatka, bourárny, inkubační střediska a průmysl výrobků z vajec musí vypracovat plán neškodného odstranění nebo využití materiálů kategorie 3, který musí být schválen GŘ pro veterinární záležitosti do 90 dnů ode dne vstupu legislativního nařízení z roku 2003 v platnost nebo ode dne zahájení činnosti. Pokud jde o kategorii 3, zajišťuje podle legislativního nařízení z roku 2002 až do schválení plánů GŘ pro veterinární záležitosti sběr, přepravu, zpracování, dočasné uskladnění a neškodné odstranění vedlejších produktů INGA. Až do schválení plánu pro materiály kategorie 3 musí majitelé jatek, bouráren, inkubačních středisek a podniků vyrábějících výrobky z vajec hradit poplatky stanovené v příloze 1 legislativního nařízení z roku 2002, s výjimkou organizací, pro něž platí alternativní režim stanovený tímto nařízením a jež musí platit poplatky stanovené v příloze 2 legislativního nařízení z roku 2002.
(51)
V rámci přechodného režimu zajišťuje INGA nadále také tyto služby pro materiály kategorií 1 a 2.
(52)
U materiálů kategorií 1 a 2 musí jatka a bourárny předložit plán neškodného odstranění nebo využití do 30 dnů od uplynutí platnosti přechodného režimu v listopadu 2005. Do schválení plánu musí platit 0,35 EUR za 1 kg materiálu kategorie 1 nebo 2. Subjekty povinné k poplatku jsou naopak osvobozeny od jeho placení, jakmile je plán neškodného odstranění nebo využití schválen.
(53)
Jakmile jatka a bourárny předloží GŘ V plán s uvedením činností nutných k odstranění materiálů kategorií 1 a 2, přebírají odpovědnost za náklady spojené s těmito činnostmi a podléhají kontrolám prováděným příslušným orgánem. Podle čl. 3 odst. 4 legislativního nařízení z roku 2003 režim končí dva roky po vstupu v platnost tohoto legislativního nařízení.
(54)
Platnost přechodného režimu legislativního nařízení č. 244/2003 uplynula v listopadu roku 2005. V dopise ze dne 1. dubna 2011 portugalské orgány uvedly, že od ukončení platnosti přechodného režimu legislativního nařízení č. 244/2003 nesou náklady na likvidaci vedlejších produktů jatek a bouráren hospodářské subjekty, a to prostřednictvím zhodnocení zbytků přeměněných na biologická paliva a vývozu mouček.
(55)
Ve svém rozhodnutí o zahájení řízení Komise vyjádřila následující pochyby ohledně existence podpory, a její případné slučitelnosti, ve prospěch podniků poskytujících služby sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění dotyčných materiálů, jatek a bouráren, dovozců nevykostěného hovězího, vepřového a drůbežího masa, hospodářských subjektů uvnitř Společenství a chovatelů.
(56)
Komise zejména zopakovala otázky položené v prvním příkazu k poskytnutí informací. Pokud jde o podporu ve prospěch podniků poskytujících služby sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění dotyčných materiálů, vyjádřila Komise pochyby ohledně povahy služby veřejného zájmu, již portugalské orgány chtěly přiřknout dotyčným činnostem, a to zejména s ohledem na rozsudek ve věci Altmark (16). Pokud jde o podporu ve prospěch jatek, bouráren, dovozců nevykostěného hovězího, vepřového a drůbežího masa a hospodářských subjektů odvětví uvnitř Společenství, vyjádřila Komise pochyby ohledně skutečnosti, že příspěvek hrazený odvětvím v podobě poplatku odpovídá skutečným hospodářským nákladům na poskytování služby sběru, a požádala v tomto ohledu o číselné informace. Pokud jde potom o podporu ve prospěch chovatelů, vyjádřila Komise pochyby ohledně zvýhodnění, která by jim zavedený systém mohl poskytovat vzhledem k tomu, že dotčenému poplatku nepodléhali.
(57)
Komise poté předběžně přezkoumala slučitelnost dotyčných opatření s hlavními pokyny platnými od roku 1998 a ve fázi rozhodnutí o zahájení řízení dospěla k závěru, že nemá k dispozici dostatečné informace, aby mohla dospět k závěru o slučitelnosti dotyčných opatření.
III. PŘIPOMÍNKY PŘEDLOŽENÉ PORTUGALSKEM
(58)
Ve svých připomínkách Portugalsko nejprve připomnělo zvláštnost situace, ve které se kvůli BSE portugalský stát během roku 1998 ocitl. Zmínilo zejména rozhodnutí Komise 98/653/ES, které zakázalo vývoz určitých produktů, k nimž patřily masokostní moučky jako takové nebo obsažené v jiných produktech, z portugalského území do ostatních členských států nebo do třetích zemí. V těchto souvislostech Portugalsko zavedlo plán dozoru, kontroly a vymýcení BSE, který byl schválen stálým veterinárním výborem Komise. Dne 18. dubna 2001 rozhodla Komise o zachování embarga ohledně Portugalska. Embargo bylo zrušeno až v roce 2004 nařízením (ES) č. 1993/2004 (17).
(59)
Portugalsko proto zdůrazňuje skutečnost, že v období od roku 1998 do roku 2004 byla všechna opatření přijata s cílem čelit naléhavé situaci, jež představovala ohrožení veřejného zdraví. Portugalské správní orgány se proto snažily umožnit okamžité zavedení opatření až do doby, kdy se hospodářské subjekty dokáží zorganizovat, aby tyto úkoly mohly plnit samy, a to pod kontrolou státu. Portugalsko se domnívá, že ochrana veřejného zdraví představuje právní zájem převyšující všechny ostatní, což zdůvodňuje odchýlení se od pravidel v oblasti státních podpor.
(60)
Podle Portugalska přijetí rozhodnutí 98/653/ES a následná prodloužení jeho platnosti zabránila tomu, aby opatření přijatá portugalským státem na řešení krize BSE vedla k narušení trhu, a překážela tak obchodu mezi členskými státy. Portugalsko uvádí, že nedocházelo k obchodním výměnám, protože existovalo embargo na vývoz výše uvedených produktů, což znamená, že k narušení hospodářské soutěže nemohlo dojít.
(61)
Portugalsko zejména uvádí, že v roce 1998 nebyla poskytnuta žádná podpora, a dokládá to skutečností, že legislativní nařízení č. 393-B/98 vstoupilo v platnost až dne 4. prosince 1998. Odpovědnost za sběr, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů převzal portugalský stát až v tomto okamžiku, a to výjimečně a přechodně.
(62)
Vstupem v platnost legislativního nařízení z roku 1998 převzal portugalský stát náklady spojené se sběrem, zpracováním a neškodným odstraněním vedlejších produktů, a to až do vstupu v platnost legislativního nařízení č. 197/2002. Portugalsko v tomto ohledu uvádí, že převzetí nákladů na tato opatření portugalským státem je nutno považovat za krátkodobé, protože režim byl následně změněn a byl zaveden poplatek jako prostředek k převedení financování sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění vedlejších masných produktů ze savců a drůbeže, a to včetně zvláštních rizikových materiálů (ZRM), na odvětví.
(63)
Pokud jde o náklady na zmíněná opatření, Portugalsko uvádí, že parametry, které sloužily jako základ pro výpočet vyrovnání, byly předem stanoveny výnosem zveřejněným v úředním věstníku. Portugalské orgány uvedly tři nařízení (18). Uvedená nařízení stanoví cenu služeb (sběr, přeprava, zpracování a balení do velkých pytlů „big bags“ za kilogram produktu). Byly zohledněny výdaje spojené s těmito činnostmi, které mají jednotky zpracování vedlejších produktů živočišného původu, jež nejsou součástí jatek. Zohledněny byly rovněž běžné výdaje, jako jsou náklady na energie, pohonné hmoty, odměny, pojištění atd. Tyto parametry jsou stejné pro všechny poskytovatele služeb. Portugalské orgány uvedly, že se zisk pohyboval od 30 do 39,5 %, což podle nich představuje vyvážené ziskové rozpětí nebo dokonce nižší, než je průměr při výkonu hospodářských činností. Portugalské orgány přiložily simulace uplatňování parametrů, které vedly ke stanovení cen v nařízeních.
(64)
Portugalský stát se na závěr domnívá, že poskytnuté podpory lze prohlásit za slučitelné při uplatnění odchylky od zásady „znečišťovatel platí“, protože tyto podpory odpovídaly nákladům na poskytnuté služby a protože pokyny platné v oné době (pokyny Společenství týkající se státní podpory na testy TSE, uhynulá zvířata a odpady z jatek (19)) umožňovaly, vzhledem k jejich krátkodobé povaze, podpory až do výše 100 % skutečných nákladů.
(65)
Od října roku 2002 představuje právní základ úhrady nákladů legislativní nařízení z roku 2002. Portugalské orgány se domnívají, že tyto poplatky zohlednily hodnotu odměn za činnosti, které měly provádět jednotky zpracování vedlejších produktů. Ovšem vzhledem ke skutečnosti, že krize nadále pokračovala, se portugalské orgány domnívaly, že zásah státu v úloze prostředníka byl stále oprávněný.
(66)
Při simulacích prováděných v oné době byly zohledněny celkové náklady společností a také přiměřený zisk. Portugalské orgány předložily cvičení provedené na základě výdajů a nákladů za rok 2003, jež podle nich prokazuje vyváženost mezi příjmy a náklady ve spojení s fungováním nově zavedeného právního režimu a kterým se stanoví poplatky za účelem financování služeb.
(67)
Portugalské orgány rovněž prohlásily, že financování služeb sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění vedlejších masných a drůbežích produktů nepochází z daní vybíraných od jatek a dovozců nevykostěných hovězích a vepřových jatečně upravených těl, půlek a jiných kusů. Upřesnily, že vzhledem k tomu, že ustanovení čl. 2 odst. 1 legislativního nařízení č. 197/2002 je nutno vykládat ve spojení s ustanoveními přílohy 1, jež jsou zde uvedena, má se za prokázané, že financování služeb sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění masných vedlejších produktů prováděly tři kategorie hospodářských subjektů: zařízení na porážku skotu, prasat, ovcí, koz, drůbeže a jiných zvířat, dovozci hovězích a vepřových jatečně upravených těl, půlek a jiných kusů a hospodářské subjekty uvnitř Společenství věnující se stejným produktům. V příloze 1 byl proto uveden sloupec s částkami požadovanými od zařízení na porážku drůbeže, která nepodporovala sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů vytvářených během porážky drůbeže, a to vzhledem ke skutečnosti, že většina dovážených jatečně upravených drůbežích těl nevytváří vedlejší produkty.
(68)
Portugalské orgány také prohlásily, že rozdíl mezi dvěma poplatky stanovenými v příloze 2 legislativního nařízení č. 197/2002 je oprávněný z důvodu nákladů spojených s vedlejšími produkty vytvářenými v bourárnách.
(69)
Portugalské orgány prohlásily, že se v souladu s legislativními nařízeními č. 197/2002 a č. 244/2003 nepočítaly s žádným přesunutím poplatků na chovatele, ačkoliv náklady na sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění byly ve skutečnosti přeneseny na celý řetězec obchodování s masem. Portugalské orgány v tomto ohledu předložily dva daňové doklady za služby vystavené dne 22. října 2002 a 28. října 2003, které podle nich prokazují, že jatka přenesla na chovatele náklady na sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění.
(70)
Portugalské orgány nakonec ujišťují, že podniky poskytující služby nezneužily žádné prostředky ve prospěch případných konkurenčních činností, protože prováděly výlučně činnost sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění vedlejších produktů živočišného původu.
(71)
Portugalsko rovněž zmiňuje skutečnost, že přechodný režim stanovený legislativním nařízením č. 244/2003 byl ukončen v listopadu roku 2005 a že od té doby podniky vytvářející vedlejší produkty převzaly v plné míře odpovědnost, již za ně dočasně nesl stát. Od listopadu roku 2005 nesou veškeré náklady hospodářské subjekty prostřednictvím zhodnocení odpadu zpracovávaného na biopaliva a vývozu mouček.
(72)
Portugalské orgány se na závěr domnívají, že splnily podmínky platných hlavních pokynů, protože subjekty vytvářející vedlejší produkty začaly postupně hradit v podobě poplatku činnosti vyplývající z neškodného odstraňování vedlejších produktů.
IV. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH TŘETÍCH STRAN
(73)
Skupina ETSA předložila své připomínky dopisem ze dne 15. června 2009. Skupinu ETSA tvoří společnosti ITS (Indústria Transformadora de Subprodutos Animais, SA) a SEBOL (Comércio e Indústria de Sebo, SA). Tyto společnosti poskytují služby v oblasti sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění vedlejších produktů živočišného původu spadající v Portugalsku do kategorií 1, 2 a 3 a patří mezi podniky najaté státem na poskytování zmíněných služeb během zvažovaného období. Skupina ETSA je proto považována za adresáta plateb státu a možnou zúčastněnou stranu v řízení C 3/09.
(74)
ETSA úvodem připomíná souvislosti krize BSE, jež donutila portugalský stát k přijetí preventivních opatření (mezi nimiž službu sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění vedlejších produktů živočišného původu kategorií 1, 2 a 3) s cílem bojovat proti nemoci a snížit riziko nákazy, a tak chránit veřejné zdraví a životní prostředí. Přijetí těchto opatření vyplývá z velké části z právních předpisů Společenství.
(75)
V období 1998-2005 svěřil INGA přímým přidělením služby sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění odpadu společnostem ITS a SEBOL. Skupina ETSA uvádí, že všechny podniky splňující podmínky pro poskytování požadovaných služeb byly vybrány za stejných podmínek. Až do 10. října 2002 byl INGA podle článku 6 legislativního nařízení č. 393-B/98 pověřen využívat podniků schválených pro tento typ služeb a nesl související náklady. Ukazatele pro výpočet odměny stanovilo společné nařízení č. 96/99 a cena byla stanovena v závislosti na hmotnosti suroviny. V případě změny podmínek poskytování služby ji bylo možno upravit. Cena hrazená společnostem SEBOL a ITS zohledňovala odhadované náklady na poskytování služby, a to zejména hmotnost a objem odpadu, který bylo nutno sebrat a zpracovat, a také zavedení a řízení systému sběru jatečně upravených těl v provozovně, který počítal mimo jiné s rychlým sběrem po sdělení o uhynutí zvířete.
(76)
Skupina ETSA zdůrazňuje, že výše odměny, ačkoliv přidělení služby neproběhlo v rámci veřejné nabídky, pokrývala náklady vzhledem k jejím kombinovaným příjmům a umožňovala jí s obtížemi dosáhnout přiměřeného a oprávněného ziskového rozpětí. ETSA uvádí, že výše odměny se jí přesto vždy zdála v souladu se zásadou účinnosti, protože cena placená INGA se pohybovala v evropském průměru cen za stejné služby, a ceny vyplácené až do roku 2005 byly podle ETSA ve skutečnosti nižší než ceny uplatňované později ve smlouvách o poskytování stejných služeb, jež byly uzavřeny na základě zadávání veřejných zakázek, jež mělo usnadnit určení odměny podle tržních kritérií.
(77)
Počínaje rokem 2005 byly smlouvy na poskytování služeb přidělovány v rámci mezinárodního zadávání veřejných zakázek. Byly vyhlášeny tři výzvy k podávání nabídek: pro skot a koně na celostátní úrovni, ovce a kozy (jih) a ovce a kozy (sever). ITS předložila nabídku prostřednictvím konsorcia, jež se do veřejné soutěže přihlásilo a jemuž byla smlouva přidělena. Pro tři uvedené části byly uzavřeny tři smlouvy o poskytování služeb. Mezi podmínkami ETSA uvádí zejména sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění odpadu a vedení stálého a aktualizovaného registru a archívů týkajících se těchto činností. Kontroly dodržování podmínek provádí ústav IFAP (Instituto de Financiamento da Agricultura e Pescas).
(78)
ETSA zdůrazňuje, že ceny v uzavřených smlouvách byly určeny předem transparentně a objektivně v závislosti na hmotnosti a druhu dotyčných zvířat. Podle ETSA byly tyto ceny údajně určeny za tržních podmínek a zaručovaly odpovídající krytí nákladů vzniklých plněním povinností veřejné služby, jež jsou stanoveny ve smlouvách o poskytování služeb a v souvisejících právních předpisech.
(79)
Na základě těchto prvků dospívá ETSA k závěru, že nebyla příjemcem žádné protiprávní podpory, ale že všechny prostředky představovaly pouze oprávněnou odměnu za provádění veřejné služby.
V. POSOUZENÍ
1. EXISTENCE PODPORY PODLE ČL. 107 ODST. 1 SFEU
(80)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné se společným trhem, nestanoví-li tato smlouva jinak.
(81)
Na odvětví vepřového masa se v souladu s článkem 21 nařízení Rady (EHS) č. 2759/75 o společné organizaci trhů s těmito produkty (20), naposledy pozměněného nařízením (ES) č. 1913/2005 (21), použijí články 107 až 109 SFEU. Na odvětví hovězího masa se tyto články použijí v souladu s článkem 40 nařízení Rady (ES) č. 1254/99 ze dne 17. května 1999 o společné organizaci trhů s těmito produkty (22), naposledy pozměněného nařízením (ES) č. 1152/2007 (23). Před přijetím posledně zmíněného nařízení se tyto články použily na stejné odvětví v souladu s článkem 24 nařízení Rady (EHS) č. 805/68 (24). Na odvětví ovčího a kozího masa se tyto články použijí v souladu s článkem 22 nařízení Rady (ES) č. 2467/98 ze dne 3. listopadu 1998 o společné organizaci trhů s těmito produkty (25), naposledy pozměněného nařízením (ES) č. 1913/2005. Na odvětví ovčího a kozího masa se tyto články použijí v souladu s článkem 19 nařízení Rady (ES) č. 2777/75 ze dne 29 října 1975 o společné organizaci trhů s těmito produkty (26), naposledy pozměněného nařízením (ES) č. 679/2006 (27). Nařízení Rady (ES) č. 1234/2007 ze dne 22. října 2007, kterým se stanoví společná organizace zemědělských trhů a zvláštní ustanovení pro některé zemědělské produkty (tzv. „jednotné nařízení o společné organizaci trhů“) (28), zrušilo tato různá nařízení a v článku 180 stanovilo, že pro výše uvedené produkty se použijí pravidla v oblasti státních podpor.
(82)
Pokud jde o povahu podpory, je nutno ji určit na úrovni všech příjemců služeb sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění odpadu a na úrovni jejího financování. Komise zjistila následující kategorie možných příjemců využívajících systém zavedený v Portugalsku:
-
podniky poskytující služby sběru, přepravy a neškodného odstranění dotyčného odpadu,
-
jatka a bourárny, dovozci nevykostěného hovězího, vepřového a drůbežího masa a hospodářské subjekty uvnitř Společenství, tzn. hospodářské subjekty/příjemci nevykostěného hovězího a vepřového masa,
-
chovatelé.
(83)
Pokud jde o posouzení případné podpory v čase, Komise ve svém rozhodnutí o zahájení řízení rozlišila pro analýzu případných opatření podpory čtyři období se zřetelem na uplatňování různých příslušných opatření Společenství. Komise vzala na zřetel období od roku 1998 do 31. prosince 1999, což je den před vstupem v platnost hlavních pokynů ke státním podporám v odvětví zemědělství, období od 1. ledna 2000 do 31. prosince 2002, což je den před vstupem v platnost pokynů Společenství týkajících se státní podpory na testy TSE, uhynulá zvířata a odpady z jatek, období od 1. ledna 2003 do 31. prosince 2006, což je den před vstupem v platnost nových pokynů Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2007-2013 (29), a období od 1. ledna 2007 do současnosti.
(84)
Vzhledem k informacím od portugalských orgánů, a to zejména ohledně výše popsaného uplatňování legislativního nařízení z roku 2003 a různých způsobů financování případných podpor, změní Komise do určité míry rozlišení různých období a při posuzování zohlední u každé skupiny možných příjemců následující období:
-
období mezi 9. prosincem 1998 a 9. říjnem 2002, během nějž platilo legislativní nařízení č. 393-B/98,
-
období mezi 10. říjnem 2002 a 21. říjnem 2003, během nějž platilo legislativní nařízení č. 197/2002, s výjimkou přílohy 2, jejíž platnost byla prodloužena v rámci přechodného režimu stanoveného legislativním nařízením č. 244/2003,
-
období mezi 22. říjnem 2003 a listopadem 2005, během nějž platil přechodný režim stanovený legislativním nařízením č. 244/2003.
1.1. EXISTENCE SELEKTIVNÍ VÝHODY
(85)
Podle ustálené judikatury Soudního dvora se za podpory považují zásahy, které mohou v jakékoli formě přímo nebo nepřímo zvýhodňovat podniky nebo které musejí být považovány za hospodářské zvýhodnění, které by podnik-příjemce za obvyklých tržních podmínek nezískal (30). Kromě toho jsou považovány za podpory zásahy, které v různých formách snižují výdaje běžně zatěžující rozpočet podniku a které, aniž by byly dotacemi v přesném slova smyslu, jsou ve skutečnosti stejné povahy a mají stejné dopady (31).
1.1.1 Selektivní výhoda pro podniky poskytující služby
(86)
Komise shledává, že činnost sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění dotyčného materiálu je hospodářskou činností, protože představuje poskytování služeb za odměnu, a že ji na trhu Společenství mohou provádět četné hospodářské subjekty. Tato zjištění podporují zejména informace poskytnuté ETSA a převzaté v bodech odůvodnění 73 a následujících tohoto rozhodnutí.
(87)
Pokud jde o tuto hospodářskou činnost, portugalské orgány tvrdí, že podniky poskytující dotyčné služby plnily úkol veřejné služby ve veřejném zájmu, který byl oprávněn z důvodů veřejného zdraví a ochrany životního prostředí. Portugalsko v těchto souvislostech zdůraznilo zvláštní situaci vzhledem ke krizi BSE. Portugalsko proto trvá na skutečnosti, že všechna opatření byla přijata s cílem čelit naléhavé situaci, jež představovala ohrožení veřejného zdraví. Portugalská správa se proto snažila umožnit okamžité zavedení opatření až do doby, kdy se hospodářské subjekty dokáží zorganizovat, aby tyto úkoly mohly plnit samy, a to pod kontrolou státu (viz body odůvodnění 21 až 59 tohoto rozhodnutí).
(88)
ETSA se ve svých připomínkách domnívá, že nebyla příjemcem žádné protiprávní podpory, ale že všechny prostředky představovaly pouze oprávněnou odměnu za provádění veřejné služby (viz bod odůvodnění 79 tohoto rozhodnutí).
(89)
Z rozsudku Soudního dvora ve věci Altmark (32) vyplývá, že veřejné dotace poskytované za účelem provádění veřejných služeb nespadají do rámci působnosti článku 107 SFEU, protože je tyto dotace nutno považovat za vyrovnání představující protihodnotu plnění uskutečněných podniky-příjemci za účelem plnění povinností veřejné služby. Soudní dvůr ovšem stanoví, že je nutno, aby byly splněny následující podmínky:
-
zaprvé, podnik-příjemce musí být skutečně pověřen plněním povinností veřejné služby a tyto povinnosti musí být jasně definovány,
-
zadruhé, parametry, na jejichž základě je vyrovnání vypočteno, musejí být předem stanoveny objektivním a transparentním způsobem,
-
zatřetí, vyrovnání nemůže přesahovat meze toho, co je nezbytné k pokrytí všech nebo části nákladů vynaložených k plnění povinností veřejné služby se zohledněním příjmů, které se k nim vztahují, jakož i zisku, který je přiměřený k plnění těchto povinností,
-
začtvrté, není-li výběr podniku, který má být pověřen plněním povinností veřejné služby, v konkrétním případě učiněn v rámci řízení o zadání veřejné zakázky umožňujícího vybrat zájemce schopného poskytovat tyto služby za nejmenších nákladů pro územně správní celek, musí být úroveň nutného vyrovnání určena na základě analýzy nákladů, které by průměrný podnik, správně řízený a přiměřeně vybavený k tomu, aby mohl uspokojit požadavky veřejné služby, vynaložil při plnění těchto povinností se zohledněním příjmů, které se k nim vztahují, jakož i zisku, který je přiměřený k plnění těchto povinností.
(90)
Uplatnění judikatury Altmark na tento konkrétní případ vede Komisi k následujícím úvahám:
a) Skutečná služba obecného hospodářského zájmu ve smyslu čl. 106 odst. 2 SFEU
(91)
Nejprve je nutno přezkoumat, zda se v tomto konkrétním případě jedná o skutečnou službu obecného hospodářského zájmu ve smyslu čl. 106 odst. 2 SFEU.
(92)
Z judikatury Soudního dvora vyplývá, že s výjimkou odvětví, v nichž je tato otázka již předmětem předpisů Společenství, mají členské státy širokou pravomoc při posouzení povahy služeb, jež je možno pokládat za služby obecného hospodářského zájmu. Za těchto okolností je úkolem Komise dbát na to, aby se tento rozsah pro posouzení uplatňoval bez zjevného pochybení, pokud jde o definici služeb obecného hospodářského zájmu.
(93)
Od devadesátých let minulého století byl zjištěn odděleně u lidí a zvířat výskyt celé řady přenosných spongiformních encefalopatií (TSE). Od roku 1996 se nahromadily důkazy o podobnosti mezi původcem BSE (bovinní spongiformní encefalopatie) a novou variantou Creutzfeldtovy-Jakobovy choroby. Komise přijala od roku 1990 řadu opatření za účelem ochrany zdraví lidí a zvířat před rizikem BSE. Zmíněná opatření se zakládají na ochranných ustanoveních směrnic o veterinárních a enviromentálních opatřeních. Rozhodnutí 2000/766/ES přinutilo členské státy k tomu, aby zařídily, že odpady živočišného původu ve smyslu směrnice 90/667/EHS (33) budou sbírány, přepravovány, zpracovávány, uskladňovány nebo likvidovány v souladu s uvedenou směrnicí, rozhodnutím Komise 97/765/ES (34) a rozhodnutím Rady 1999/534/ES (35). V tomto smyslu stanovilo nařízení (ES) č. 1774/2002 veterinární pravidla platná pro vedlejší produkty živočišného původu neurčené k lidské spotřebě a povinnosti členských států dbát na to, aby byla zavedena odpovídající opatření a existovala dostatečná infrastruktura pro sběr, přepravu a likvidaci vedlejších produktů živočišného původu.
(94)
Vzhledem k tomu, že Soudní dvůr uznal, že správa určitých odpadů může být předmětem služby obecného hospodářského zájmu (36), a vzhledem k výše uvedeným zvláštním okolnostem krize BSE, nemá Komise námitek, pokud jde o povahu služby obecného hospodářského zájmu, o níž portugalské orgány prohlašují, že ji chtěly přiřknout této činnosti sběru a pozdějšího zničení jatečně upravených těl a jiného odpadu živočišného původu nevhodného pro spotřebu, a to v období 1999 až 2005, během něhož portugalský stát nesl plnou (1999-2003) nebo částečnou (2003-2005) odpovědnost za tyto činnosti. Jedná se rozhodnutí oprávněné z důvodů veřejného zdraví a ochrany životního prostředí a spadá proto pod pojem obecného hospodářského zájmu ve smyslu čl. 106 odst. 2 SFEU.
b) Plnění závazků veřejné služby
(95)
Rozsudek ve věci Altmark vyžaduje zmocnění v podobě jednoho nebo více úředních úkonů s právně závaznou hodnotou ve vnitrostátních právních předpisech. Pokud jde o první podmínku stanovenou v rozsudku ve věci Altmark, je nutno zaznamenat, že sběr, přeprava, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů živočišného původu nevhodných k lidské spotřebě byly v Portugalsku zavedeny jako povinné legislativními nařízeními č. 393-B/98 a č. 244/93. Článek 6 legislativního nařízení č. 393-B/98 stanoví, že ústav INGA, jenž je odpovědný za sběr, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů živočišného původu nevhodných k lidské spotřebě, vybírá podniky pověřené provedením této služby. Společné nařízení č. 95/99 předtím určilo parametry, podle nichž byla vypočítána odměna za veřejnou službu, a stanovilo další povinnosti spojené s poskytováním služby, jako je povinnost podniku sbírat všechny vedlejší produkty na celém vnitrostátním území v souladu s veterinárními a technickými normami stanovenými právními předpisy.
(96)
Portugalské orgány tvrdí, že povinnosti podniků poskytujících služby byly ve smlouvách o poskytování služeb jasně vymezeny. Jako příklad předložily Komisi jednu smlouvu o poskytování služeb z roku 2003, jež byla uzavřena v souladu s legislativním nařízením č. 393-B/98.
(97)
Komise zaznamenává, že ve smlouvě o poskytování služeb předložené Komisi portugalskými orgány byly povinnosti podniku poskytujícího služby jasně vymezeny. Vzhledem k ustanovením legislativního nařízení č. 393-B/98 a společného nařízení a ke smlouvě o poskytování služeb předané jako příklad, dospívá Komise k závěru, že je splněna první podmínka rozsudku ve věci Altmark.
c) Parametry stanovené předem transparentním a objektivním způsobem
(98)
Pokud jde o druhou podmínku, Komise se na základě informací, které má k dispozici, domnívá, že parametry, na jejichž základě je vypočítáno vyrovnání, byly stanoveny předem objektivním a transparentním způsobem. Společná nařízení předložená portugalskými orgány tak stanoví metodu výpočtu a způsobilé náklady (viz bod odůvodnění 26 tohoto rozhodnutí). Tyto údaje byly pravidelně ověřovány za předchozí účetní závěrky. Od roku 2005 se používaly postupy zadávání veřejných zakázek. Vzhledem k informacím, které má k dispozici, se Komise domnívá, že druhá podmínka rozsudku ve věci Altmark byla splněna.
d) Nutné vyrovnání na pokrytí nákladů služby
(99)
Pokud jde o třetí podmínku, portugalské orgány a třetí strana prohlásily, že vyrovnání nepřesahuje částku nezbytnou pro pokrytí všech nebo části nákladů vzniklých při plnění závazků veřejné služby při zohlednění příjmů, které se k nim vztahují, jakož i přiměřeného zisku z plnění těchto závazků.
(100)
Komise několikrát, a to zejména při zahájení řízení přezkumu, po portugalských orgánech žádala, aby jí poskytly podrobné informace o metodě výpočtu skutečných hospodářských nákladů na poskytování služeb. Portugalské orgány předložily podklady s uvedením nákladů, jež měli poskytovatelé služeb za každý rok v období 1999-2005, a porovnaly je s částkami vyplacenými INGA poskytovatelům služeb za provedení služeb. Tyto dokumenty prokazují, že vyrovnání vyplacené INGA podnikům poskytujícím služby nepřekročilo částku nezbytnou pro pokrytí všech nebo části nákladů vzniklých při plnění služby. Předložené dokumenty prokazují, že vyrovnání rovněž zohlednilo zisk, který se pohyboval podle daného roku mezi 30 a 39,5 % (viz bod odůvodnění 62 tohoto rozhodnutí).
(101)
Portugalské orgány ujistily, že prostředky nebylo možno zneužít pro případné konkurenční činnosti, kterým by se podniky mohly věnovat (křížové dotace), protože vybraní poskytovatelé služeb se žádné jiné činnosti nevěnovali.
(102)
Vzhledem k informacím poskytnutým portugalskými orgány Komise ovšem zaznamenává, že nemůže dojít k závěru, že zohledněný zisk byl ve smyslu rozsudku ve věci Altmark „přiměřený“.
(103)
ETSA ve svých připomínkách tvrdila, že odměna za poskytovanou službu odrážela přiměřeným způsobem vzniklé náklady při ponechání ziskového rozpětí, jež nemělo za následek žádné zvláštní zvýhodnění, a že v období před rokem 2005 odpovídala míra odměny za provádění veřejné služby evropskému průměru a byla nižší než míra odměny stanovená ve smlouvě o poskytování veřejných služeb přidělené v nabídkovém řízení.
(104)
V tomto ohledu musí Komise poznamenat, že ani portugalské orgány, ani třetí strana nepředložily podklady dokládající tato tvrzení.
(105)
Komise proto nemůže dojít k závěru, že třetí podmínka stanovená v rozsudku ve věci Altmark je v tomto konkrétním případě splněna.
e) Odhad nákladů průměrného podniku
(106)
Vzhledem ke skutečnosti, že před rokem 2005 nebyly podniky poskytující služby vybírány v rámci zadávání veřejných zakázek, judikatura Altmark vyžaduje, aby bylo provedeno srovnávací posouzení s náklady průměrného podniku. Portugalské orgány nepředložily údaje prokazující, že posouzení nákladů bylo provedeno na základě posouzení nákladů průměrného podniku.
(107)
Komise je proto nucena dojít k závěru, že v tomto konkrétním případě nejsou čtyři kritéria judikatury Altmark splněna a že nelze vyloučit možnost zvýhodnění podniků poskytujících služby v období mezi vstupem v platnost legislativního nařízení č. 393-B/98 a rokem 2005, kdy skončilo uplatňování přechodného režimu zavedeného legislativním nařízením č. 244/2003.
(108)
Platby z veřejných prostředků se provádějí určitým podnikům, tzn. podnikům pověřeným poskytováním služby. Dotyčné opatření lze tak považovat za specifické.
(109)
Komise proto dochází k závěru, že nelze vyloučit selektivní zvýhodnění poskytovatelů služby v období mezi rokem 1998 a rokem 2005, kdy skončilo uplatňování přechodného režimu zavedeného legislativním opatřením č. 244/2003.
1.1.2 Selektivní výhoda pro jatka a bourárny, dovozce nevykostěného hovězího, vepřového a drůbežího masa a hospodářské subjekty uvnitř Společenství, tzn. hospodářské subjekty/příjemce nevykostěného hovězího a vepřového masa.
(110)
Soudní dvůr ve věci GEMO (37) rozhodl, že skutečnost, že činnost sběru a odstranění uhynulých zvířat a jatečního odpadu, jíž využívala jatka a chovatelé, je vykonávána soukromými podniky, nebrání tomu, aby byla případně označena za státní podporu, protože původcem režimu uvedené činnosti jsou orgány veřejné moci.
(111)
V tomto případě jsou původci režimu činnosti a jeho financování zavedeného legislativními nařízeními č. 393-B/98, č. 197/2002 a č. 244/2003 portugalské orgány. V této fázi Komise z toho vyvozuje závěr, že tyto režimy jsou proto přičitatelné státu.
(112)
Soudní dvůr ve věci GEMO upřesnil, že je nutno považovat finanční náklady vyplývající z odstraňování uhynulých zvířat a jatečního odpadu za náklady, které jsou součástí hospodářské činnosti chovatelů a jatek (38). Soudní dvůr proto dospěl k závěru, že je čl. 107 odst. 1 SFEU nutno vykládat v tom smyslu, že se režim, který zajišťuje chovatelům a jatkám bezplatný sběr a odvoz uhynulých zvířat a jatečního odpadu, musí označit za státní podporu ve prospěch zemědělců a jatek.
(113)
V tomto konkrétním případě lze soudit, že odstraňování uhynulých zvířat a jatečního odpadu vyvolává náklady, které jsou součástí činnosti, nejen pro jatka a bourárny, ale také pro dovozce nevykostěného hovězího, vepřového a drůbežího masa a pro hospodářské subjekty/příjemce nevykostěného hovězího a vepřového masa. Komise se domnívá, že popsané financování nákladů na sběr, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů z masa savců a drůbeže pomocí rozpočtových dotací státu před vstupem v platnost legislativního nařízení č. 197/2002 vedlo k osvobození uživatelů této služby od nákladů, které jsou součástí jejich činnosti.
(114)
Komise dochází k závěru, že v období před zavedením parafiskálního poplatku existovalo zvýhodnění.
(115)
Pokud jde o období po vstupu v platnost legislativního nařízení č. 197/2002 a legislativního nařízení č. 244/2003, zajišťoval financování výše uvedených činností parafiskální poplatek zavedený legislativním nařízením č. 197/2002 a pozměněný legislativním nařízením č. 244/2003. Podle režimu legislativního nařízení č. 197/2002 byla od placení poplatku osvobozena jatka, která zajišťují ve svých vlastních prostorách nebo v bourárnách sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění všech dotyčných vedlejších produktů s výjimkou ZRM, protože v oblasti zpracování vlastních vedlejších produktů vytvořila podmínky soběstačnosti (viz odstavec 2 přílohy 2 výše uvedeného legislativního nařízení), jakož i dovozci nevykostěného masa a hospodářské subjekty uvnitř Společenství, jež s ním obchodují, protože nevytvářejí vedlejší produkty podléhající povinnému zpracování podle právních předpisů Společenství a vnitrostátních právních předpisů. Legislativní nařízení č. 244/2003 stanoví osvobození výše uvedených subjektů za podmínky schválení plánu neškodného odstranění nebo využití podle zvláštních podmínek požadovaných pro různé kategorie materiálů.
(116)
Pro posouzení, zda existuje zvýhodnění pro jatka, bourárny, dovozce nevykostěného hovězího, vepřového a drůbežího masa a hospodářské subjekty uvnitř Společenství, tzn. hospodářské subjekty/příjemce nevykostěného hovězího a vepřového masa podléhající poplatku, je nutno ověřit, do jaké míry příspěvek pocházející z poplatku odpovídá skutečných hospodářských nákladům na služby poskytované službou sběru.
(117)
Komise zaznamenává, že portugalské orgány ve svém dopisu ze dne 20. ledna 2003 prohlásily, že poplatky stanovené v přílohách 1 a 2 legislativního nařízení č. 197/2002 a poplatek stanovený čl. 2 odst. 2 pro ZRM byly vypočítány na základě skutečných nákladů služeb, jež měly být poskytovány, při zohlednění povahy vytvářených vedlejších produktů u každého druhu zvířat a skutečnosti, zda se to těchto produktů týká či ne.
(118)
Podle portugalských orgánů toto financování ve všech ohledech představuje vyrovnání poskytované uživateli za dodání veřejné služby veřejného zájmu. Částky hrazené hospodářskými subjekty povinnými k poplatku nejsou údajně v žádném případě paušální, ale jsou přímo úměrné množstvím odpadu skutečně předaným veřejné službě a skutečným nákladům na neškodné odstranění tohoto odpadu.
(119)
Na podporu těchto tvrzení předložily portugalské orgány podklady s číselnými údaji za rok 2003 a se srovnáním skutečných hospodářských nákladů poskytnutých služeb s příspěvky pocházejícími z příslušného poplatku. Pro část roku 2002 zbývající po vstupu v platnost legislativního nařízení č. 197/2002 v říjnu roku 2002 nepředložily portugalské orgány žádné podklady s číselnými údaji o příjmech vyplývajících z vybírání poplatku.
(120)
Pro roky 2004 a 2005 předložily portugalské orgány podklady s číselnými údaji o nákladech na provedené činnosti, ale ne o příjmu z poplatku vybíraného od hospodářských subjektů, které dosud nepředložily ke schválení svůj plán neškodného odstranění a využití, a které tak nadále podléhaly poplatku zavedeného přechodným režimem legislativního nařízení č. 244/2003.
(121)
Pro roky 2002, 2004 a 2005 nemůže Komise na základě dokumentů předložených portugalskými orgány zjistit, že příspěvky subjektů povinných k poplatku jsou přímo úměrné množstvím odpadu skutečně předaného službě sběru a skutečným nákladům na neškodné odstranění tohoto odpadu.
(122)
Komise dochází k závěru, že pro rok 2003 zvýhodnění neexistuje, protože příspěvky od poplatníků byly přímo úměrné nákladům vzniklým obdrženými službami.
(123)
Komise ale nemůže vyloučit zvýhodnění jatek, bouráren, dovozců nevykostěného hovězího, vepřového a drůbežího masa a hospodářských subjektů uvnitř Společenství, tzn. hospodářských subjektů/příjemců nevykostěného hovězího a vepřového masa povinných k poplatku, v období mezi říjnem 2002 a 1. lednem 2003 a v roce 2004 a 2005.
1.1.3 Selektivní výhoda pro chovatele
(124)
V tomto konkrétním případě lze soudit, že odstraňování uhynulých zvířat a jatečního odpadu vyvolává náklady, které jsou součástí činnosti, nejen pro jatka a bourárny, ale také pro chovatele, na které by se v rámci tržních pravidel přenesla přinejmenším část nákladů na uvedené služby. V souladu s výše uvedenou judikaturou GEMO se Komise domnívá, že popsané financování nákladů na sběr, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů z masa savců a drůbeže pomocí rozpočtových dotací státu před vstupem v platnost legislativního nařízení č. 197/2002 vedlo k osvobození uživatelů této služby od nákladů, které jsou součástí jejich činnosti.
(125)
Komise dochází k závěru, že v období před zavedením parafiskálního poplatku existovalo zvýhodnění.
(126)
Jak je uvedeno výše, je možné, že opatření zavedená portugalskými orgány s cílem zajistit sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů z masa savců a drůbeže mohou osvobozovat chovatele od nákladů, jež by za běžných okolností částečně nesli. Z legislativního nařízení č. 197/2002 a přechodného režimu stanoveného legislativním nařízením č. 244/2003 vyplývá, že chovatelé dotyčnému poplatku nepodléhají. Portugalské orgány uvedly, že náklady na sběr před koncem roku 2005 byly přeneseny na celé odvětví. Komise zjišťuje, že na dvou daňových dokladech předložených portugalskými orgány je skutečně uvedeno přenesení poplatku na základě legislativního nařízení č. 197/2002 a legislativního nařízení č. 244/2003 jedněmi z jatek, a to v říjnu 2002 a říjnu 2003. Předložené dokumenty podporují tvrzení portugalských orgánů, že náklady byly v souladu s tržními pravidly přeneseny na celé odvětví, a tedy i na chovatele. Komise dochází na základě uvedeného k závěru, že chovatelé nesly náklady spojené se svou činností, a nebyly proto příjemci žádného specifického zvýhodnění.
(127)
Komise zjišťuje, že chovatelé byli zvýhodněni pouze v období, jež předcházelo uplatňování poplatku.
(128)
Na základě výše uvedeného dochází Komise k závěru potvrzujícímu existenci zvýhodnění, pokud jde o sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů živočišného původu, ve prospěch jatek, bouráren a dovozců během všech období s výjimkou roku 2003 a ve prospěch chovatelů pouze během období před uplatňováním poplatku.
1.2 VÝHODY FINANCOVANÉ ZE STÁTNÍCH PROSTŘEDKŮ
(129)
Čl. 107 odst. 1 SFEU se týká podpor poskytnutých členskými státy nebo ze státních prostředků. Jinými slovy, dotčené opatření musí být přičitatelné státu a být poskytnuto pomocí státních prostředků.
(130)
V tomto konkrétním případě byly náklady na sběr, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů z masa savců a drůbeže financovány v období mezi rokem 1999 a říjnem 2002 z přímých příjmů státu a od října 2002 z příjmů z parafiskálního poplatku uplatňovaného na jatka, dovozce nevykostěného hovězího a vepřového masa a hospodářské subjekty uvnitř Společenství, tzn. hospodářské subjekty/příjemce nevykostěného hovězího a vepřového masa.
(131)
Platby poskytovatelům služeb zajišťované přímými příjmy státu představují výhody financované ze státních prostředků. Skutečnost, že je tato veřejná služba financována v období od roku 1999 až do zavedení poplatku v roce 2002 ze státního rozpočtu, znamená, že podniky provádějící tuto službu využívají veřejných prostředků k pokrytí výdajů odvozených z uvedené služby.
(132)
Poplatky uplatňované mezi zářím 2002 a listopadem 2005 nespadají do oblasti působnosti ustanovení SFEU o státních podporách, pokud nepředstavují způsob financování určitého opatření podpory, a jsou tak jeho nedílnou součástí (39).
(133)
Všechny poplatky jsou placeny INGA mechanizmem přenesení daňové povinnosti. Poplatky vybrané od hospodářských subjektů představovaly příjmy INGA a byly mu hrazeny přímo.
(134)
Aby bylo možné považovat poplatek za nedílnou součást opatření podpory, musí nezbytně na základě relevantní vnitrostátní právní úpravy existovat vztah závazného určení mezi poplatkem a podporou v tom smyslu, že výnos z poplatku je nezbytně určen k financování podpory (40).
(135)
Vzhledem k tomu, že poplatky představovaly příjmy INGA a byly mu placeny přímo, Komise považuje poplatek za nedílnou součást opatření podpory.
(136)
Pokud jde o to, zda mohou být v tomto konkrétním případě považovány příjmy z parafiskálních poplatků za státní prostředky či ne, je nutno poznamenat, že se u státních prostředků nesmí dělat žádný rozdíl mezi případy, kdy je podpora poskytnuta přímo státem, a případy, kdy je poskytnuta veřejnými nebo soukromými organizacemi určenými nebo zřízenými státem. V rozsudku ze dne 15. července 2004 ve věci Pearle a další (41) Soudní dvůr uvedl, že se povinné příspěvky vybrané zprostředkující organizací od všech podniků daného profesního odvětví nepovažují za státní prostředky pouze v případě, jsou-li splněny následující čtyři podmínky:
a)
zvažované opatření bylo zavedeno profesním orgánem, který zastupuje podniky a zaměstnance určitého profesního odvětví a neslouží jako nástroj k provádění politik stanovených státem;
b)
cíle zvažovaného opatření jsou v plné míře financovány z příspěvků podniků daného odvětví;
c)
o způsobu financování a míře/částce příspěvků rozhodují v profesním orgánu daného odvětví zástupci zaměstnavatelů a zaměstnanců bez jakéhokoliv zasahování státu;
d)
příspěvky jsou povinně používány k financování opatření bez možnosti zásahu státu.
(137)
Z dostupných informací vyplývá, že první podmínka rozsudku ve věci Pearle a další není splněna v tom smyslu, že opatření bylo stanoveno legislativním opatřením s cílem provádět politiku určenou státem za účelem boje proti BSE.
(138)
Kromě toho nejsou splněny podmínky tři a čtyři, protože způsob financování regulují uvedená legislativní nařízení. Portugalské orgány proto mají možnost zasahovat do určení způsobů financování opatření.
(139)
Vzhledem k tomu, že nejsou splněny všechny podmínky rozsudku ve věci Pearle a další a že stát zřejmě vykonává rozhodující kontrolu nad způsoby financování opatření podpory, je Komise názoru, že příjmy z parafiskálních poplatků představují ve skutečnosti státní prostředky přičitatelné státu.
1.3 NARUŠENÍ HOSPODÁŘSKÉ SOUTĚŽE/OVLIVNĚNÍ OBCHODU
(140)
Podle judikatury Soudního dvora svědčí obvykle posílení konkurenčního postavení určitého podniku následkem poskytnutí státní podpory o narušení hospodářské soutěže vůči jiným konkurenčním podnikům, které příjemci této podpory nejsou (42).
(141)
Opatření může mít vliv na postavení Portugalska v odvětví masa (43). Jelikož portugalské podniky působí na vysoce konkurenčním mezinárodním trhu, opatření narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž. Opatření může také ovlivnit obchod mezi členskými státy.
(142)
Portugalské orgány vyzdvihly, že kvůli embargu na vývoz zejména živého skotu a masokostních mouček jako takových nebo obsažených v jiných produktech nedocházelo k obchodním výměnám, což údajně znamená, že k narušení hospodářské soutěže nemohlo dojít.
(143)
V tomto ohledu je nutno připomenout, že podle judikatury (44) může podpora ovlivnit obchod mezi členskými státy a narušit hospodářskou soutěž i v případě, kdy se podnik-příjemce, jenž se nachází v konkurenčním postavení vůči výrobcům z jiných členských států, sám na vývozu nepodílí. Pokud členský stát totiž poskytne určitému podniku podporu, může dojít k zachování nebo ke zvýšení vnitřní nabídky s tím, že se tak sníží možnosti podniků z jiných členských států nabízet své služby na trhu tohoto členského státu.
(144)
Za těchto okolností se Komise domnívá, že zákaz vývozu výše uvedených produktů z Portugalska do ostatních členských států nemá vliv na skutečnost, že podpora je schopna narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod.
1.4 ZÁVĚR
(145)
Komise se domnívá, že opatření zavedené legislativními nařízeními č. 393-B/98, č. 197/2002 a č. 244/2003 a týkající se sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění vedlejších produktů živočišného původu představuje státní podporu ve prospěch jatek, bouráren a dovozců během období platnosti legislativního nařízení č. 393-B/98 až do konce platnosti přechodného režimu zavedeného legislativním nařízením č. 244/2003, s výjimkou roku 2003, pro který byly portugalské orgány schopny prokázat, že k žádnému zvýhodnění nedošlo.
(146)
Pokud jde o chovatele, Komise se domnívá, že opatření představuje státní podporu spadající pod čl. 107 odst. 1. pro období, jež předcházelo uplatňování poplatku.
(147)
Pokud jde o podniky poskytující služby, Komise dochází k závěru, že nelze vyloučit možnost státní podpory v období mezi vstupem v platnost legislativního nařízení 393-B/98 a rokem 2005, kdy skončilo uplatňování přechodného režimu zavedeného legislativním opatřením č. 244/2003.
2. PROTIPRÁVNOST PODPORY
(148)
Komise zjišťuje, že Portugalsko neoznámilo v souladu s čl. 108 odst. 3 SFEU opatření podpory poskytovaná od roku 1999, ani režimy zavedené legislativními nařízeními č. 197/2002 a č. 244/2003. Čl. 1 písm. f) nařízení Rady (ES) č. 659/1999 definuje „protiprávní podporu“ jako novou podporu uskutečňovanou v rozporu s čl. 93 odst. 3 Smlouvy.
(149)
Skutečnost, že opatření zavedená Portugalskem obsahují prvky státní podpory, znamená, že se jedná o nové podpory neoznámené Komisi, a které tak představují protiprávní podpory ve smyslu SFEU.
(150)
Přezkum slučitelnosti případných podpor bude proveden ve dvou částech: v první části Komise přezkoumá slučitelnost podpor poskytnutých podnikům zajišťujícím služby a v druhé části slučitelnost případných podpor poskytnutých jatkám, bourárnám, dovozcům a hospodářským subjektům uvnitř Společenství tohoto odvětví, jakož i chovatelům.
(151)
Jelikož se jedná o podpory financované od roku 2002 parafiskálním poplatkem, musí Komise, jakmile je financování nedílnou součástí opatření podpory, podrobit přezkumu jak financované činnosti, tzn. podpory, tak jejich financování. Je-li způsob financování určité podpory prostřednictvím zejména povinných příspěvků nedílnou součástí opatření podpory, musí podle Soudního dvora přezkum tohoto opatření Komisí nutně vzít na zřetel tento způsob financování (45). Jak je prokázáno v odstavci 135 tohoto rozhodnutí, je nutno považovat způsob financování podpory za nedílnou součást opatření podpory.
3. PŘEZKUM SLUČITELNOSTI PODPOR
3.1 ANALÝZA Z HLEDISKA USTANOVENÍ POUŽITELNÝCH NA NEOZNÁMENÉ PODPORY
3.1.1 Podpory ve prospěch podniků poskytujících služby
a) Slučitelnost podpor při použití čl. 106 odst. 2 SFEU
(152)
Ze zákazu uvedeného v čl. 107 odst. 1 SFEU jsou možné výjimky.
(153)
Z judikatury Soudního dvora vyplývá, že vyrovnání za veřejné služby nepředstavují státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, pokud tato vyrovnání splňují určité podmínky (viz bod odůvodnění 89 tohoto rozhodnutí). Pokud ale vyrovnání za veřejnou službu tyto podmínky nesplňují a pokud jsou splněna obecná kritéria použitelnosti čl. 107 odst. 1 SFEU, představují sice tato vyrovnání státní podporu, ale je možno je prohlásit za slučitelná s SFEU podle čl. 106 odst. 2 SFEU, pokud jsou nezbytná pro fungování služeb obecného hospodářského zájmu a neovlivňují rozvoj obchodu v míře, která by byla v rozporu se zájmem Unie. Komise upřesnila podmínky, jež je nutno splnit, aby bylo dosaženo této rovnováhy. Již ve svém Sdělení o službách obecného zájmu v Evropě roku 2001 (46) Komise upřesnila, že je nutno zaručit, aby veškerá omezení pravidel smluv ES, a to zejména omezení hospodářské soutěže a svobod vnitřního trhu, nepřekračovala míru nutnou k zaručení řádného plnění poslání veřejné služby. To zejména znamená, že odměna nepřevýší čisté dodatečné náklady vyvolané úkolem svěřeným dotyčnému podniku. Komise upřesnila tyto podmínky také následně v rámci Společenství pro státní podporu ve formě vyrovnávací platby za závazek veřejné služby (47) a ve svém rozhodnutí ze dne 28. listopadu 2005 o použití čl. 86 odst. 2 Smlouvy o ES (48). Pokud jde o výpočet vyrovnání, Komise upřesnila, že výše vyrovnání nemůže přesáhnout částku nezbytnou pro pokrytí nákladů vzniklých při plnění závazků veřejné služby při zohlednění příjmů, které se k nim vztahují, jakož i přiměřeného zisku z plnění těchto závazků. Přiměřený zisk může zejména zahrnovat celý nebo část růstu produktivity, jehož daný podnik dosáhl během domluvené a omezené doby, aniž by snížil kvalitativní úroveň služeb, které mu stát svěřil.
(154)
Bod 18 rámce Společenství pro státní podporu ve formě vyrovnávací platby za závazek veřejné služby upřesňuje, že „přiměřeným ziskem“ je nutno rozumět míru návratnosti vlastního kapitálu, která zohledňuje riziko nebo nepřítomnost rizika vyplývající pro dotčený podnik ze zásahu členského státu, zejména pokud mu stát udělil výhradní nebo zvláštní práva. Tato míra nepřesahuje běžně průměrnou míru, jež byla v dotčeném odvětví platná v posledních letech. V odvětvích, kde neexistuje podnik srovnatelný s podnikem, jemuž bylo svěřeno poskytování služby obecného hospodářského zájmu, může být toto srovnání učiněno s podniky umístěnými v jiných členských státech nebo, pokud je to nezbytné, v rámci jiných odvětví za předpokladu, že budou zohledněny zvláštnosti každého podniku. Při určování výše přiměřeného zisku může členský stát zavést pobídková kritéria, která se budou mimo jiné týkat kvality poskytované služby a přírůstků produktivity.
(155)
Jak je vysvětleno v odstavci 99 a následujících tohoto rozhodnutí, nemůže Komise na základě údajů poskytnutých portugalskými orgány dospět k závěru, že vyrovnání bylo vypočteno při zohlednění přiměřeného zisku, který nepřekračuje průměrnou míru platnou v dotčeném odvětví. Útvary Komise požádaly několikrát portugalské orgány o dodání všech podkladů nutných pro určení, zda jsou v tomto konkrétním případě splněny všechny podmínky pro odchylku od státních podpor poskytnutých ve formě služby hospodářského zájmu. Podklady dodané portugalskými orgány totiž nijak nezmiňují, že by bylo pro stanovení průměrné míry platné v dotčeném odvětví provedeno srovnání s jinými podniky.
(156)
Komise tak nemůže dojít k závěru o slučitelnosti podpor ve prospěch poskytovatelů služeb ve smyslu čl. 106 odst. 2 SFEU.
b) Slučitelnost podpor při použití čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU
(157)
Čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU stanoví, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být považovány podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem. Aby podpory mohly využít odchylky uvedené v tomto písmenu, musí přispívat k rozvoji dotyčného odvětví.
(158)
V tomto konkrétním případě portugalské orgány uvádějí, že od roku 1999 nesly všechny náklady spojené se sběrem, zpracováním a neškodným odstraněním vedlejších masných produktů ze savců a drůbeže. Od října 2002 je financování nákladů spojených se stejnou činností sběru, zpracování a neškodného odstranění vedlejších masných produktů ze savců a drůbeže zajištěno z příjmů z poplatku, kterému podléhají jatka, dovozci nevykostěného hovězího a vepřového masa a hospodářské subjekty uvnitř Společenství, tzn. hospodářské subjekty/příjemci nevykostěného hovězího a vepřového masa, pokud tuto činnost nezajišťují sami.
(159)
Podle bodu 23.3 pokynů Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2000-2006 (49) (dále jen „hlavní pokyny“) a sdělení Komise o stanovení pravidel pro hodnocení protiprávně poskytnuté státní podpory (50) je nutno posuzovat každou protiprávní podporu ve smyslu čl. 1 písm. f) nařízení (ES) č. 659/1999 podle pravidel a pokynů platných v okamžiku, kdy byla podpora poskytnuta. Komise přijala v roce 2002 pokyny Společenství týkající se státní podpory na testy TSE, uhynulá zvířata a odpady z jatek. Tyto pokyny platily mezi 1. lednem 2003 a 31. prosincem 2006 (51). Bod 44 pokynů k TSE stanoví pro případy týkající se zejména jatečního odpadu odchylku od zásady, podle níž je nutno posuzovat protiprávně udělené podpory podle pravidel platných v okamžiku, kdy jsou podpory poskytnuty. Podle bodu 47 pokynů k TSE uplatní Komise na podpory udělené před koncem roku 2002 zásady vycházející z bodu 11.4 pokynů týkajících se protiprávně poskytnuté podpory na odpady z jatek. Bod 47 pokynů k TSE tak představuje příslušný právní základ pro posouzení podpor poskytovaných od roku 1999.
(160)
V souladu s bodem 194 písm. c) pokynů Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2007-2013 nepoužívá Komise od vstupu v platnost těchto pokynů dne 1. ledna 2007 nadále pokyny k TSE s výjimkou u podpor protiprávně poskytnutých před 1. lednem 2007 a uvedených v bodě 43 a následujících těchto pokynů. Bod 47 pokynů k TSE tak zůstává předpisem použitelným na podpory na odpady z jatek protiprávně poskytnuté počínaje 1. lednem 2003.
(161)
Bod 47 pokynů k TSE obsahuje řadu ustanovení, která se týkají odpadu z jatek.
(162)
Pokud jde o státní podpory spojené s jatečním odpadem, přijala Komise od ledna 2001 podle bodu 47 pokynů k TSE řadu jednotlivých rozhodnutí, jež povolila státní podpory kryjící až 100 % nákladů vyvolaných likvidací specifických rizikových materiálů, masokostní moučky a krmiv pro zvířata obsahující takové produkty, které je nutno odstranit podle nových právních předpisů Společenství týkajících se přenosných spongiformních encefalopatií (TSE). Tato rozhodnutí se zakládala zejména na bodě 11.4 zemědělských pokynů a zohledňovala krátkodobou povahu podpor a nutnost dodržovat v dlouhodobém výhledu zásadu „znečišťovatel platí“. Komise výjimečně souhlasila s tím, aby takové státní podpory byly poskytovány také jiným subjektům než těm, kteří pracují v oblasti živých zvířat, a to například jatkám. Komise uplatní stejné zásady na státní podpory protiprávně poskytnuté do konce roku 2002 se srovnatelnými náklady spojenými s novými právními předpisy Společenství v oblasti TSE, a to aniž je dotčeno dodržování jiných ustanovení práva Společenství.
(163)
Bod 47 pokynů k TSE připomíná, že Komise výjimečně souhlasila s tím, aby takové státní podpory byly poskytovány také jiným subjektů než těm, kteří pracují v oblasti živých zvířat, a to například jatkám. Komise v minulosti rozhodla, že tato výjimka má zahrnovat také jiné podniky provádějící činnosti úzce spojené s oblastí živých zvířat, jako jsou bourárny.
(164)
Na základě bodu 11.4 zemědělských pokynů Komise schválila podpory až do výše 100 % skutečně vzniklých nákladů u opatření, jako jsou veterinární kontroly, testy a jiná opatření na zjištění výskytu choroby, nákup a podávání léků a fytosanitárních produktů a ničení úrody, za podmínky, že:
-
na regionální nebo vnitrostátní úrovni či na úrovni Společenství je zaveden přiměřený program prevence, dozoru nebo vymýcení dotyčné choroby,
-
choroby představují zdroj starostí orgánů veřejné moci,
-
opatření podpory mají za cíl prevenci a/nebo odškodnění,
-
podpory jsou slučitelné s veterinárními a fytosanitárními předpisy Společenství.
(165)
Tyto zásady platí také podle bodu 47 pokynů k TSE.
(166)
BSE je přenosná choroba, jež představuje ohrožení pro lidské zdraví. Jedná se o chorobu zvířat, jejíž primární ohnisko musí být oznámeno přímo Komisi a ostatním členským státům (52). Cílem opatření podpory bylo zajistit, že nutná preventivní opatření ohledně sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění byla provedena v souladu s veterinárními předpisy platnými v odvětví masa mezi rokem 1999 a rokem 2005.
(167)
Komise v tomto ohledu zaznamenává, že Portugalsko uvedlo, že od roku 1999 do konce roku 2002 neslo všechny náklady spojené se sběrem, zpracováním a neškodným odstraněním vedlejších masných produktů ze savců a drůbeže, a to v souvislostech naléhavých opatření schválených Komisí v rámci rozhodnutí 98/653/ES, které zakazuje vývoz masokostních mouček ze savců. Zaznamenává také, že opatření embarga na hovězí maso z Portugalska byla zrušena až přijetím nařízení (ES) č. 1993/2004.
(168)
Komise také zdůrazňuje, že v souladu s body 33 a 34 pokynů k TSE byly podniky vybírány a odměňovány podle tržních zásad a nediskriminačním způsobem (viz bod odůvodnění 21 a následující tohoto rozhodnutí). Komise může v tomto konkrétním případě přijmout, a to vzhledem k naléhavosti, se kterou bylo nutno opatření přijímat, že portugalské orgány vybíraly poskytovatele služeb v souladu s legislativním nařízením č. 197/99 ze dne 8. června 1999, které je podle informací poskytnutých portugalskými orgány vnitrostátním nástrojem provedení směrnice 97/52/ES, aniž by použily postup zadávání veřejných zakázek (viz bod odůvodnění 24 tohoto rozhodnutí).
(169)
Portugalské orgány uvedly, že legislativní nařízení č. 197/2002 bylo naplánováno kvůli dodržení jejich závazků v souvislosti s rozhodnutím Rady č. 2000/766/ES při dodržení zásady „znečišťovatel platí“ (viz body odůvodnění 65 a 66 tohoto rozhodnutí). Potvrdily, že prostředky nemohly být odchýleny ke konkurenčním činnostem, kterým se podniky poskytující služby mohly věnovat, protože jedinou činností těchto podniků byl skutečně sběr, zpracování, přeprava a neškodné odstranění vedlejších produktů ze zvířat.
(170)
Komise rovněž zjišťuje, že odpovědnost za službu a její financování byla přenesena na hospodářské subjekty při dodržení přechodné fáze systémem zavedeným legislativním nařízením č. 244/2003.
(171)
Vzhledem ke zvláštním okolnostem a naléhavé situaci vyvolané rizikem šíření BSE mezi rokem 1999 a rokem 2004 a vzhledem ke skutečnosti, že systém zavedený legislativním nařízením č. 244/2003 stanovil postupné přenesení odpovědnosti a financování služeb na hospodářské subjekty odvětví, Komise soudí, že podpory lze označit za krátkodobé a dodržující v dlouhodobém výhledu zásadu „znečišťovatel platí“.
(172)
Komise proto může dojít na základě informací, jež má k dispozici, k závěru, že podpory poskytnuté mezi rokem 1999 a koncem roku 2002 mohou využít odchylku stanovenou v čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
(173)
Pokud jde o podpory poskytnuté od roku 2003 do listopadu 2005, Komise soudí, že vzhledem k naléhavosti situace, jež převládala až do konce roku 2004, a skutečnosti, že režim legislativního nařízení počítal s postupným přenesením odpovědnosti a financování služeb, jak je uvedeno výše, lze podpory označit za slučitelné a v souladu s bodem 47 pokynů k TSE, pokud jsou v souladu se skutečnými náklady obdržených služeb.
(174)
Jak je uvedeno v bodu odůvodnění 100 tohoto rozhodnutí, portugalské orgány prokázaly, že podpory odpovídají skutečným nákladům na služby podniků poskytujících služby, a to v období od roku 1999 do roku 2005.
(175)
Komise proto na základě informací, jež má k dispozici, dochází k závěru, že podpory poskytnuté mezi rokem 2003 a listopadem 2005 poskytovatelům služeb mohou využít odchylku stanovenou v čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
3.1.2 Podpora jatkám, bourárnám, dovozcům a hospodářským subjektům odvětví uvnitř Společenství, jakož i chovatelům
(176)
Jak Komise uvedla v odstavci 166 tohoto rozhodnutí, riziko šíření BSE v Portugalsku v období od roku 1999 do roku 2004 vyvolalo zvláštní okolnosti a naléhavou situaci. Vzhledem k této výjimečné situaci a skutečnosti, že systém zavedený legislativním nařízením z roku 2003 stanovil postupné přenesení odpovědnosti a financování služeb na hospodářské subjekty odvětví, Komise soudí, že podpory lze označit za krátkodobé a dodržující v dlouhodobém výhledu zásadu „znečišťovatel platí“. V souladu se svou předchozí praxí Komise v tomto konkrétním případě soudí, že podpory na základě bodu 47 pokynů k TSE mohly být výjimečně poskytnuty dalším subjektům odvětví, a to zejména jatkám, bourárnám, dovozcům a hospodářským subjektům odvětví uvnitř Společenství.
(177)
Stejně jak to Komise zjistila u podniků poskytujících služby, byly podpory poskytnuty v souladu se zásadami uvedenými v bodě 47 pokynů k TSE.
(178)
Pokud jde o jatka, bourárny, dovozce a hospodářské subjekty odvětví uvnitř Společenství, může Komise proto dospět k závěru, že poskytnuté podpory mohou využít odchylku stanovenou v čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
(179)
Pokud jde o chovatele, Komise na základě uvedeného dospívá rovněž k závěru, že vzhledem k odůvodněním převzatým v bodě odůvodnění 160 a následujících tohoto rozhodnutí byly podpory poskytnuty v souladu se zásadami uvedenými v bodě 47 pokynů k TSE a mohou využít odchylku stanovenou v čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
3.2 FINANCOVÁNÍ PODPOR
(180)
Od října 2002, kdy vstoupilo v platnost legislativní nařízení č. 197/2002, jsou náklady na sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění vedlejších masných produktů ze savců a drůbeže financovány z příjmů z parafiskálního poplatku, kterému podléhají jatka, dovozci nevykostěného hovězího a vepřového masa a hospodářské subjekty uvnitř Společenství, tzn. hospodářské subjekty/příjemci nevykostěného hovězího a vepřového masa.
(181)
V souladu s judikaturou Soudního dvora (53) Komise obvykle soudí, že financování státní podpory prostřednictvím povinných poplatků může mít vliv na podporu v tom smyslu, že má ochranný dopad přesahující vlastní podporu. Dotyčné příspěvky totiž představují povinné poplatky. Podle stejné judikatury Komise soudí, že podpora nemůže být financována parafiskálními poplatky, které zatěžují rovněž produkty dovážené z jiných členských států.
(182)
Se zřetelem na tuto judikaturu a skutečnost, že opatření je poskytnuto ze státních prostředků, a představuje tak státní podporu ve smyslu článku 107 SFEU, je nutno ověřit, zda má diskriminační povahu, a je tak v rozporu s článkem 110 SFEU, protože produkty z jiných členských států podléhají také uhrazení poplatku.
(183)
Portugalské orgány zdůvodnily zdanění nevykostěného dováženého masa skutečností, že tyto dovážené produkty mohly využívat systém stejně jako produkty vnitrostátní a že existence nevykostěného masa znamená existenci vedlejších produktů, které využívají služeb sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění.
(184)
Podle informací, jež má Komise k dispozici, byly poplatky uplatněny na jatka, dovozce jatečně upravených těl, půlek a dalších nevykostěných kusů skotu a prasat (viz čl. 2 odst. 2 legislativního nařízení č. 197/2002) a slouží k zajištění služeb sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění vedlejších produktů z masa savců a drůbeže (čl. 1 odst. 1 legislativního nařízení č. 197/2002).
(185)
Tyto informace vedly Komisi k pochybám o souladu mezi poplatky vybíranými od poplatníků a službami, které využívají. Komise zjistila, že nemůže vyloučit existenci potenciálně diskriminačního systému vůči produktům dováženým z jiných členských států, u kterých je nutno zaplatit poplatek.
(186)
Portugalské orgány poté ujistily, že financování služeb sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění vedlejších produktů drůbežího masa nepochází z poplatků vybíraných od jatek a dovozců jatečně upravených těl, půlek a dalších nevykostěných kusů skotu a prasat, ale v souladu s přílohou 1 legislativního nařízení č. 197/2002 od zařízení na porážku drůbeže, jež nepodporují sběr, přepravu, zpracování a neškodné odstranění vedlejších produktů vznikajících při porážce drůbeže. Dovozci a hospodářské subjekty/příjemci drůbeže jsou od poplatku osvobozeni, protože většina dovážených jatečně upravených těl drůbeže nevede ke vzniku vedlejších produktů.
(187)
Pokud jde naopak o dovozce a hospodářské subjekty/příjemce jatečně upravených těl, půlek a dalších nevykostěných kusů skotu a prasat, portugalské orgány prokázaly, že tyto dovážené nevykostěné kusy vedou ke vzniku vedlejších produktů.
(188)
Již v příkazu k poskytnutí informací a následně při zahájení řízení žádala Komise portugalské orgány, aby potvrdily, že dovážené produkty mohly využívat mechanizmu stejným způsobem jako vnitrostátní produkty, a také prokázaly pomocí číselných údajů, že za dané referenční období existovala peněžitá rovnocennost mezi částkami vybranými u nevykostěných hovězích a vepřových masných výrobků z jiných členských států a náklady na služby, jichž výlučně využívaly (viz odst. 37 písm. h) rozhodnutí o zahájení řízení).
(189)
Portugalské orgány potvrdily, že dovážené nevykostěné kusy využívaly služby sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění vedlejších produktů masa stejným způsobem jako vnitrostátní produkty, ale nedodaly k tomu žádné odpovídající přesné číselné údaje.
(190)
Informace poskytnuté Komisi jí proto neumožňují dojít k závěru, že poplatek zavedený legislativním nařízením č. 197/2002 a vybíraný u dovážených produktů je rovnocenný s částkou odpovídající službám, jež využívají vedlejší produkty vytvářené těmito dováženými produkty, a že tak dovážené produkty mohly využívat služeb financovaných opatřením podpory ve stejné míře jako vnitrostátní produkty.
(191)
Podle čl. 3 odst. 2 legislativního nařízení č. 244/2003 musela jatka, bourárny, inkubační střediska a průmysl výrobků z vajec platit poplatky stanovené v příloze 1 legislativního nařízení č. 197/2002, s výjimkou organizací využívajících alternativní režim stanovený tímto nařízením, jež podléhaly poplatkům podle přílohy 2, a to až do schválení plánu neškodného odstranění materiálů kategorie 3. U materiálů kategorií 1 a 2 musely před schválením plánu platit 0,35 EUR/kg materiálu (čl. 5 odst. 1 legislativního nařízení č. 244/2003).
(192)
Pokud jde o změny systému poplatků, k nimž došlo zavedením legislativního nařízení č. 244/2003, Komise požádala portugalské orgány, aby prokázaly, že dovážené produkty mohly využívat uvedených služeb ve stejné míře jako produkty vnitrostátní.
(193)
Portugalské orgány potvrdily, že poplatek zavedený legislativním nařízením č. 244/2003 byl založen na skutečně vytvořených vedlejších produktech a že dovážené produkty mohly využívat uvedených služeb ve stejné míře. Komise ale zaznamenává, že portugalské orgány neposkytly na podporu těchto tvrzení žádné číselné údaje.
(194)
Bez podkladů k ověření Komise nemůže dojít k závěru, že poplatek zavedený legislativním nařízením č. 244/2003 byl rovnocenný s částkou odpovídající službám, jež využívají vedlejší produkty vytvářené těmito dováženými produkty, a že tak dovážené produkty mohly využívat služeb financovaných opatřením podpory ve stejné míře jako vnitrostátní produkty.
(195)
Komise zaznamenává, že systém poplatků zavedený na základě legislativního nařízení č. 197/2002 a systém přechodného režimu stanovený čl. 3 odst. 2 a čl. 5 odst. 2 legislativního nařízení č. 244/003 nejsou slučitelné s článkem 110 SFEU, a to z důvodu existence možného diskriminačního systému vůči produktům dováženým z jiných členských států, které musí poplatek také platit.
VI. ZÁVĚR
(196)
Komise lituje, že Portugalsko poskytlo v rozporu s čl. 108 odst. 3 SFEU protiprávně podpory ve prospěch sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění jatečního odpadu.
(197)
Podpory ve prospěch sběru, přepravy, zpracování a neškodného odstranění jatečního odpadu dodržely ustanovení Společenství použitelná na úrovni příjemců. Naopak financování těchto podpor systémem poplatků zavedeným na základě legislativního nařízení č. 197/2002 a přechodného režimu stanoveného čl. 3 odst. 2 a čl. 5 odst. 2 legislativního nařízení č. 244/2003 není slučitelné s vnitřním trhem, a to z důvodu možného diskriminačního dopadu na produkty dovážené z jiných členských států, které musí poplatek také platit.
(198)
V tomto konkrétním případě považuje Komise za vhodné přijmout podmínečné rozhodnutí při využití možnosti, již nabízí čl. 7 odst. 4 nařízení (ES) č. 659/1999, podle nějž může Komise připojit ke kladnému rozhodnutí podmínky, za kterých může být podpora považována za slučitelnou se společným trhem, a může stanovit povinnosti pro umožnění kontroly plnění rozhodnutí.
(199)
K nápravě porušení článku 110 SFEU, a tedy k odstranění diskriminace se zpětnou působností, musí Portugalsko ve lhůtě a za podmínek stanovených Komisí přistoupit k navrácení části poplatku, kterou byly zatíženy produkty pocházející z jiných členských států. Náprava tohoto porušení by učinila dotčené podpory slučitelnými se Smlouvou.
(200)
Komise stanoví podmínky, jimiž se uvedené navrácení musí řídit. Portugalsko musí navrátit poplatníkům tu část poplatku, která byla uvalena na produkty pocházející z jiných členských států mezi dnem vstupu v platnost poplatku stanoveného legislativním nařízením č. 197/2002 a dnem jeho posledního uplatnění před koncem přechodného režimu zavedeného legislativním nařízením č. 244/2003. K tomu musí Portugalsko splnit následující podmínky:
-
pokud budou moci dokázat, že poplatek byl uvalen na produkty dovezené z jiných členských států, mohou poplatníci odpovědní za zaplacení poplatku požadovat náhradu poměrné části výnosu z poplatku určené na financování části podpory, již využívaly výlučně vnitrostátní produkty. Žádosti o vrácení se předkládají ve lhůtě stanovené v souladu s vnitrostátními předpisy a v žádném případě kratší než šest měsíců počínaje dnem oznámení tohoto rozhodnutí,
-
Portugalsko stanoví míru případné diskriminace, kterou jsou zatíženy dovážené produkty. Za tímto účelem musí Portugalsko během referenčního období ověřit peněžní rovnocennost mezi částkami celkově vybranými jako uvedený poplatek za domácí produkty a výhodami, které se na tyto produkty výlučně vztahují,
-
navrácení musí být provedeno v maximální lhůtě šesti měsíců od podání žádosti,
-
navrácené částky musí být od data, kdy byly vybrány, až do data skutečného navrácení aktualizovány s ohledem na úroky. Tyto úroky jsou počítány na základě referenční sazby Komise stanovené metodou určení referenčních úrokových a diskontních sazeb (54),
-
portugalské orgány přijmou všechny přiměřené důkazy ze strany poplatníků, jimiž bude dokázána zaplacená část poplatku, kterou byly zatíženy produkty pocházející z jiných členských států,
-
právo na refundaci nesmí podléhat dalším podmínkám, zejména podmínce nepřevedení poplatku,
-
v případě, kdy poplatník poplatek ještě nezaplatil, portugalské orgány se formálně zřeknou požadavku na zaplacení úměrné části poplatku uvaleného na produkty dovážené z jiných členských států, u které je prokázáno, že slouží k financování té části podpory, jež je určena výlučně pro vnitrostátní produkty. Zřeknou se rovněž případných souvisejících úroků z prodlení,
-
v případě, že o to Komise požádá, předloží portugalské orgány komplexní zprávu, kterou prokáží řádné provedení opatření k refundaci,
-
pokud byl v jiném členském státě uvalen poplatek s obdobnými záměry na stejné produkty, které byly zatíženy poplatkem v Portugalsku, portugalské orgány se zavazují navrátit poplatníkům část poplatku, která zatížila produkty pocházející z tohoto členského státu,
-
Portugalsko se zavazuje seznámit s tímto rozhodnutím všechny potenciální poplatníky dotčeného poplatku.
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora poskytnutá Portugalskem na základě legislativního nařízení č. 393-B/98 ze dne 4. prosince 1998 je slučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
1. Státní podpora poskytnutá Portugalskem na základě legislativního nařízení č. 197/2002 ze dne 25. září 2002 a přechodného režimu stanoveného čl. 3 odst. 2 legislativního nařízení č. 244/2003 ze dne 7. října 2003 je slučitelná s vnitřním trhem za podmínky, že Portugalsko vrátí plátcům poplatku jeho část, jež byla uvalena na produkty pocházející z jiných členských států mezi začátkem uplatňování poplatku na základě legislativního nařízení č. 197/2002 a dnem posledního uplatnění tohoto poplatku před koncem přechodného režimu zavedeného legislativním nařízením č. 244/2003.
2. K tomu musí Portugalsko splnit následující podmínky:
-
pokud budou moci dokázat, že poplatek byl uvalen na produkty dovezené z jiných členských států, mohou poplatníci odpovědní za zaplacení poplatku požadovat náhradu poměrné části výnosu z poplatku určené na financování části podpory, již využívaly výlučně vnitrostátní produkty. Žádosti o vrácení se předkládají ve lhůtě stanovené v souladu s vnitrostátními předpisy a v žádném případě kratší než šest měsíců počínaje dnem oznámení tohoto rozhodnutí,
-
Portugalsko stanoví míru případné diskriminace, kterou jsou zatíženy dovážené produkty. Za tímto účelem ověří Portugalsko během referenčního období peněžní rovnocennost mezi částkami celkově vybranými jako uvedený poplatek za domácí produkty a výhodami, které se na tyto produkty výlučně vztahují,
-
navrácení musí být provedeno v maximální lhůtě šesti měsíců od podání žádosti,
-
navrácené částky musí být od data, kdy byly vybrány, až do data skutečného navrácení aktualizovány s ohledem na úroky. Tyto úroky jsou počítány na základě referenční sazby Komise stanovené metodou určení referenčních úrokových a diskontních sazeb (55),
-
portugalské orgány přijmou všechny přiměřené důkazy ze strany poplatníků na prokázání částek, jež uhradili jako poplatek u produktů pocházejících z jiných členských států,
-
právo na refundaci nesmí podléhat dalším podmínkám, zejména podmínce nepřevedení poplatku,
-
v případě, kdy poplatník poplatek ještě nezaplatil, portugalské orgány se formálně zřeknou požadavku na zaplacení úměrné části poplatku uvaleného na produkty dovážené z jiných členských států, u které je prokázáno, že slouží k financování té části podpory, jež je určena výlučně pro vnitrostátní produkty. Zřeknou se rovněž případných souvisejících úroků z prodlení,
-
v případě, že o to Komise požádá, předloží portugalské orgány komplexní zprávu, kterou prokáží řádné provedení opatření k refundaci,
-
pokud byl v jiném členském státě uvalen poplatek s obdobnými záměry na stejné produkty, které byly zatíženy poplatkem v Portugalsku, portugalské orgány se zavazují navrátit poplatníkům část poplatku, která zatížila produkty pocházející z tohoto členského státu
-
Portugalsko se zavazuje seznámit s tímto rozhodnutím všechny potenciální poplatníky dotčeného poplatku.
Článek 3
Portugalsko bude informovat Komisi do dvou měsíců po oznámení tohoto rozhodnutí o opatřeních, která provedlo, aby mu vyhovělo.
Článek 4
Toto rozhodnutí je určeno Portugalské republice.
V Bruselu dne 13. července 2011.