ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 20ής Δεκεμβρίου 2011
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 25/08 (πρώην NN 23/08) μεταρρύθμιση του τρόπου χρηματοδότησης των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων που έχουν υπαχθεί στην France Télécom την οποία χορήγησε η Γαλλική Δημοκρατία στη France Télécom
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 9403]
(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/540/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α) (2),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (3) σύμφωνα με τα εν λόγω άρθρα και έλαβε υπόψη αυτές τις παρατηρήσεις,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Σύμφωνα με καταγγελία τής 4ης Οκτωβρίου 2002, η οποία συμπληρώθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2003, η Επιτροπή έλαβε γνώση ισχυρισμών κατά τους οποίους η Γαλλική Δημοκρατία είχε χορηγήσει ενίσχυση στη France Télécom η οποία απαλλάχθηκε εν μέρει από τις οικονομικές επιβαρύνσεις της, και ιδίως όσον αφορά τη χρηματοδότηση των συντάξεων. Με επιστολή της 17ης Μαρτίου 2004, η Γαλλική Δημοκρατία υπέβαλε στην Επιτροπή πληροφορίες τις οποίες της είχε ζητήσει σε σχέση με την καταγγελία.
(2)
Με επιστολές της 2ας Απριλίου 2004 και της 24ης Φεβρουαρίου 2006, οι καταγγέλλοντες υπέβαλαν συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με την καταγγελία τους.
(3)
Με επιστολή της 20ής Μαΐου 2008, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Γαλλική Δημοκρατία για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΣΛΕΕ») για την εν λόγω ενίσχυση.
(4)
Η Γαλλική Δημοκρατία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στις 18 Ιουλίου 2008.
(5)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (4). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σε σχέση με την εν λόγω ενίσχυση.
(6)
Στις 22 Σεπτεμβρίου 2008, η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις της France Télécom και, μετά από παράταση της προθεσμίας, έλαβε παρατηρήσεις των καταγγελλόντων και ενός οργανισμού τηλεπικοινωνιών, την 1η και τη 16η Οκτωβρίου 2008, αντίστοιχα. Η Επιτροπή τις διαβίβασε στη συνέχεια στη Γαλλική Δημοκρατία, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να διατυπώσει παρατηρήσεις και έλαβε τις παρατηρήσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας με επιστολή της 13ης Φεβρουαρίου 2009.
(7)
Στις 16 Φεβρουαρίου 2009, η France Télécom υπέβαλε παρατηρήσεις με τις οποίες εφιστούσε την προσοχή της Επιτροπής σε απόφαση του Πρωτοδικείου της 28ης Νοεμβρίου 2008 (5) η οποία, κατά την άποψή της, επιβεβαιώνει τα επιχειρήματά της. Στις 14 Μαΐου 2009, ο αναφερόμενος στην αιτιολογική σκέψη 6 οργανισμός τηλεπικοινωνιών υπέβαλε πρόσθετες πληροφορίες σε σχέση με τις παρατηρήσεις του κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, αναφερόμενος σε απόφαση της Επιτροπής της 11ης Φεβρουαρίου 2009 (6), η οποία, κατά την άποψή του ενισχύει τις απόψεις του.
(8)
Με αίτηση της France Télécom, πραγματοποιήθηκαν συσκέψεις μεταξύ εκπροσώπων της Επιτροπής και της France Télécom στις 17 Δεκεμβρίου 2009, 23 Σεπτεμβρίου 2010 και 12 Οκτωβρίου 2010. Η France Télécom κοινοποίησε συμπληρωματικές παρατηρήσεις στις 18 Οκτωβρίου 2010.
(9)
Με αίτηση της Επιτροπής, η Γαλλική Δημοκρατία υπέβαλε στις 18 Μαρτίου 2010 διευκρινίσεις και επικαιροποίηση ορισμένων δεδομένων που περιέχονταν στις αρχικές παρατηρήσεις, οι οποίες συνοδεύονταν με υπενθύμιση του περιεχομένου τους.
(10)
Στις 22 Σεπτεμβρίου 2010, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή αίτηση για την πραγματοποίηση σύσκεψης, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2010. Με επιστολή της 28ης Οκτωβρίου 2010, η Επιτροπή διαβίβασε διευκρινίσεις ως προς τα πραγματικά περιστατικά τα οποία αναφέρθηκαν στην εν λόγω σύσκεψη και τις συμπληρωματικές παρατηρήσεις της France Télécom, καλώντας τη Γαλλική Δημοκρατία να υποβάλει ενδεχομένως τις παρατηρήσεις της. Η Επιτροπή κοινοποίησε στις 17 Νοεμβρίου 2010 συμπληρωματικές διευκρινίσεις τις οποίες ζήτησαν οι γαλλικές αρχές για να επεξεργαστούν τις παρατηρήσεις τους, στις 10 Νοεμβρίου 2010.
(11)
Με επιστολή της 9ης Δεκεμβρίου 2010, και συμπληρωματική επιστολή της 24ης Ιουνίου 2011, η Γαλλική Δημοκρατία υπέβαλε τις πρόσθετες παρατηρήσεις της, μαζί με επικαιροποίηση ορισμένων δεδομένων που περιέχονταν στις αρχικές παρατηρήσεις της. Πραγματοποιήθηκαν συσκέψεις με τις γαλλικές αρχές στις 28 Ιουνίου και 4 Ιουλίου 2011. Υποβλήθηκαν νέες παρατηρήσεις στις 7 Οκτωβρίου 2011.
2. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(12)
Τα μέτρα που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας συνίστανται στις μεταβολές που επήλθαν το 1996 στο καθεστώς των επιβαρύνσεων επιχείρησης France Télécom σε σχέση με την πληρωμή συντάξεων του προσωπικού της που υπάγεται στο καθεστώς δημοσίου υπαλλήλου. Το προηγούμενο καθεστώς είχε θεσπιστεί με τη σύσταση, το 1990, της France Télécom ως αυτοτελούς επιχείρησης της δημόσιας διοίκησης. Στην πραγματικότητα, ο νόμος του 1990 επαναλάμβανε την προηγούμενη πρακτική σε σχέση με τις ασφαλιστικές εισφορές της France Télécom. Το 1996, θεσπίστηκε ένα νέο καθεστώς με αφορμή, αφενός, τη μετατροπή της France Télécom σε ανώνυμη εταιρεία, την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο και το άνοιγμα μεγαλύτερου μέρους του κεφαλαίου της και, αφετέρου, με την πλήρη απελευθέρωση των αγορών στις οποίες δραστηριοποιούνταν, στη Γαλλία και στα άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το καθεστώς που θεσπίστηκε το 1996 εξακολουθεί να ισχύει σήμερα, ως προς τα βασικά στοιχεία του.
2.1. Το νομικό πλαίσιο του καθεστώτος της France Télécom και του προσωπικού της από το 1990 έως το 1996
2.1.1. Καθεστώς της France Télécom και κατάσταση του προσωπικού της από το 1990 έως το 1996
(13)
Δυνάμει του νόμου αριθ. 90-568 της 2ας Ιουλίου 1990 (εφεξής «νόμος του 1990») (7), η France Télécom συστάθηκε ως δημόσια επιχείρηση με νομική προσωπικότητα. Στο παρελθόν, ήταν Γενική Διεύθυνση του Υπουργείου Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών. Με τον ίδιο νόμο, μεταβιβάστηκε εξ ολοκλήρου και δωρεάν στη France Télécom η πλήρης ιδιοκτησία των κινητών και ακίνητων περιουσιακών στοιχείων του κράτους που κατείχαν οι υπηρεσίες οι οποίες υπάγονταν σε αυτήν τη γενική διεύθυνση.
(14)
Σύμφωνα με το άρθρο 3 του νόμου του 1990, η βασική αποστολή της France Télécom είναι: i) να εξασφαλίζει όλες τις δημόσιες υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών στις εσωτερικές και διεθνείς σχέσεις· ii) να δημιουργεί, να αναπτύσσει και να εκμεταλλεύεται τα δημόσια δίκτυα που είναι αναγκαία για την παροχή αυτών των υπηρεσιών και να εξασφαλίζει τη σύνδεσή τους με τα δίκτυα του εξωτερικού· iii) να παρέχει κάθε άλλη υπηρεσία, τις εγκαταστάσεις και τα δίκτυα τηλεπικοινωνιών, και να δημιουργεί δίκτυα καλωδιακής διανομής υπηρεσιών ραδιοφωνίας και τηλεόρασης.
(15)
Βάσει του άρθρου 29 του νόμου του 1990, το προσωπικό της France Télécom υπάγεται σε ειδικό καθεστώς, κατ’ εφαρμογή του νόμου που διέπει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των δημοσίων υπαλλήλων και του νόμου σχετικά με τις καταστατικές διατάξεις που διέπουν τη δημόσια διοίκηση του κράτους. Ο νόμος του 1990 επέτρεπε την απασχόληση συμβασιούχων υπαλλήλων υπό το καθεστώς συλλογικών συμβάσεων εντός του πλαισίου που ορίζεται με σύμβαση μεταξύ του κράτους και της επιχείρησης. Η εν λόγω σύμβαση όριζε ανώτατο όριο 3 % του προσωπικού για προσλήψεις αυτού του τύπου.
(16)
Τηρώντας την προγενέστερη πρακτική σε θέματα προϋπολογισμού, το άρθρο 30 του νόμου του 1990 προέβλεπε τον επιμερισμό των αρμοδιοτήτων σχετικά με τη χρηματοδότηση των ασφαλιστικών εισφορών του προσωπικού μεταξύ του γαλλικού κράτους και της France Télécom ως ακολούθως:
«Οι εν ενεργεία υπάλληλοι και οι συνταξιούχοι του Υπουργείου Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών και των δημόσιων φορέων εκμετάλλευσης που υπάγονται στο γενικό καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων, καθώς και οι έλκοντες δικαιώματα, δικαιούνται κοινωνικές παροχές ασφάλισης ασθενείας, μητρότητας και αναπηρίας μέσω του Γενικού Ταμείου Αλληλοβοήθειας των Ρ.Τ.Τ. με τους όρους που προβλέπονται στο βιβλίο ΙΙΙ και το κεφάλαιο II του τίτλου I του βιβλίου VII του κώδικα κοινωνικής ασφάλισης. Εντούτοις, το μερίδιο της εισφοράς που καταλογίζεται στο κράτος βάσει του άρθρου L. 712-9 βαρύνει τους δημόσιους φορείς εκμετάλλευσης για τους υπαλλήλους τους.
Η εκκαθάριση και καταβολή των συντάξεων που χορηγούνται, κατ’ εφαρμογή του κώδικα των συντάξεων γήρατος των δημοσίων υπαλλήλων και των στρατιωτικών, στους υπαλλήλους της La Poste και της France Télécom γίνεται από το κράτος. Σε αντάλλαγμα, οι δημόσιοι φορείς εκμετάλλευσης υποχρεούνται να καταβάλουν στο Δημόσιο Ταμείο:
α)
το ποσό της κράτησης από τη σύνταξη του υπαλλήλου, το ύψος της οποίας καθορίζεται από το άρθρο L. 61 του κώδικα συντάξεων γήρατος των δημοσίων υπαλλήλων και των στρατιωτικών·
β)
πρόσθετη εισφορά που επιτρέπει την εξ ολοκλήρου ανάληψη των τρεχουσών και μελλοντικών συνταξιοδοτικών δαπανών για τους συνταξιούχους συμβασιούχους υπαλλήλους.
Οι επιβαρύνσεις που απορρέουν από την εφαρμογή του άρθρου L. 134-1 του κώδικα κοινωνικής ασφάλισης στους υπαλλήλους της La Poste και της France Télécom βαρύνουν εξ ολοκλήρου τους δημόσιους φορείς εκμετάλλευσης.
Διάταγμα του Συμβουλίου Επικρατείας καθορίζει, εάν παραστεί ανάγκη, τους όρους εφαρμογής αυτών των διατάξεων.»
(17)
Από το 1991 έως το 1996, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 30 του νόμου του 1990, η εισφορά «εργοδότη» (δηλαδή η «πρόσθετη εισφορά») που προβλέπεται στο σημείο β) του άρθρου 30 του νόμου του 1990 στην αρχική του έκδοση), το οποίο επωμιζόταν η France Télécom για τους υπάλληλους της είχε καθοριστεί ως η διαφορά ανάμεσα στο συνολικό ποσό των συντάξεων που καταβάλλει το γαλλικό κράτος και του μέρους που καταβάλλουν οι εν ενεργεία δημόσιοι υπάλληλοι επί των αποδοχών τους. Η France Télécom συμμετείχε επίσης στα επονομαζόμενα καθεστώτα «αντιστάθμισης» και «υπεραντιστάθμισης» που προβλέπουν μεταβιβάσεις με σκοπό να εξασφαλιστεί η ισορροπία ανάμεσα στα συνταξιοδοτικά συστήματα των δημοσίων υπαλλήλων άλλων δημόσιων φορέων. Το ύψος των εισφορών από τον μισθό για τη χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων των δημοσίων υπαλλήλων είχε καθοριστεί κατ’ εφαρμογή του άρθρου L. 61 του κώδικα συντάξεων γήρατος των δημοσίων υπαλλήλων και των στρατιωτικών με την παρακράτηση ενός ποσού από τις αποδοχές του υπαλλήλου και έχει οριστεί στο 7,85 % των ακαθάριστων αυτόματων αποδοχών.
(18)
Οι πληρωμές της France Télécom αυξήθηκαν από 920 εκατ. ευρώ σε 1 151 εκατ. ευρώ από το 1991 έως το 1996 και είναι οι ακόλουθες:
Πίνακας 1
Συνταξιοδοτικές εισφορές εργαζομένων και εργοδότη της France Télécom 1991-1996 (8)
(εκατ. EUR)
1991
1992
1993
1994
1995
1996
A/Συνολικές καταβληθείσες συντάξεις
939
983
1 070
1 079
1 173
1 214
α 1/εισφορές εργαζομένων
195
201
217
213
229
238
α 2/εργοδοτικές εισφορές
743
782
853
866
944
976
B/Αντιστάθμιση - υπεραντιστάθμιση
176
188
277
136
201
175
Σύνολο επιβαρύνσεων (A + B)
1 115
1 171
1 348
1 215
1 375
1 389
Συνολικό μερίδιο France Télécom (α2 + B)
920
970
1 131
1 002
1 146
1 151
(19)
Η France Télécom καταλόγιζε τις δαπάνες για τις συντάξεις με βάση τις καταβαλλόμενες εισφορές. Επειδή ήταν βέβαιο ότι οι δαπάνες αυτές θα αυξάνονταν, λαμβάνοντας υπόψη την προβλέψιμη εξέλιξη των συντάξεων γήρατος που έπρεπε να καταβληθούν στους παλαιούς υπαλλήλους της, η France Télécom καταχωρούσε επίσης στους λογαριασμούς της μια ετήσια πρόβλεψη για να καλύψει την εκτιμώμενη επίπτωση των μελλοντικών αυξήσεων των εισφορών σε περίοδο 30 ετών. Το συνολικό ποσό της πρόβλεψης που καταγράφηκε με τον τρόπο αυτό μέχρι το 1996 ήταν 23,4 δισεκατ. FRF (3,6 δισεκατ. ευρώ). Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, εφόσον το γαλλικό κράτος είναι ασφαλιστής του εαυτού του, δεν δημιουργούσε από την πλευρά του αποθεματικά γι’ αυτές τις συντάξεις (9).
2.1.2. Οι τροποποιήσεις που επήλθαν στο καθεστώς της France Télécom και του προσωπικού των δημοσίων υπαλλήλων της από το 1996
(20)
Ο νόμος αριθ. 96-660 της 26ης Ιουλίου 1996 (10) (εφεξής ο «νόμος του 1996») τροποποίησε ορισμένες διατάξεις του νόμου του 1990. Από την 31η Δεκεμβρίου 1996 απένειμε, αφενός, στην France Télécom τον τίτλο της εθνικής επιχείρησης που υπόκειται στις νομοθετικές διατάξεις οι οποίες εφαρμόζονται στις ανώνυμες εταιρείες, εφόσον αυτές δεν είναι αντίθετες με το νόμο και, αφετέρου, μετέφερε δωρεάν τον κύριο όγκο των περιουσιακών στοιχείων, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου France Télécom στη δημόσια επιχείρηση France Télécom.
(21)
Το κεφάλαιο της επιχείρησης France Télécom SA («France Télécom») συστάθηκε με διάταγμα στο ποσό των 25 δισεκατ. FRF (3,8 δισεκατ. ευρώ) με ίδια κεφάλαια που ήταν εγγεγραμμένα στον ισολογισμό την 31η Δεκεμβρίου 1995. Οι μετοχές της France Télécom εισήχθησαν τον Οκτώβριο του 1997 στο Χρηματιστήριο των Παρισίων και στο Χρηματιστήριο Αξιών της Νέας Υόρκης (NYSE). Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του 1998, το κεφάλαιο της France Télécom κατανέμονταν κατά 63,6 % στο κράτος, κατά 31,2 % σε ιδιώτες επενδυτές, κατά 3,2 % στο προσωπικό της France Télécom και κατά 2 % στην Deutsche Telekom. Από τις 7 Σεπτεμβρίου 2004, με τη μεταβίβαση ποσοστού 10,85 % του κεφαλαίου, το γαλλικό κράτος έπαψε να κατέχει την πλειοψηφική συμμετοχή. Στη συνέχεια, το μερίδιο του κράτους μειωνόταν συνεχώς και, στις 31 Δεκεμβρίου 2008 διαμορφώθηκε στο 26,65 % του κεφαλαίου. Εντούτοις, με ποσοστό 26,65 % των δικαιωμάτων ψήφου και, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν άλλες σημαντικές συμπαγείς ομάδες μετόχων, το γαλλικό κράτος ορίζει τον Πρόεδρο-Γενικό Διευθυντή, παραμένει ο κύριος μέτοχος της France Télécom και μπορεί στην πράξη να κρίνει την έκβαση της ψηφοφορίας των μετόχων για τα θέματα για τα οποία απαιτείται απλή πλειοψηφία (11).
(22)
Η αλλαγή του καθεστώτος της France Télécom που επήλθε με τον νόμο του 1996 αφορούσε και διάφορες διατάξεις σχετικά με το προσωπικό του. Σύμφωνα με τον εν λόγω νόμο, το σώμα των δημοσίων υπαλλήλων της France Télécom υπάγεται στη δημόσια επιχείρηση France Télécom και υπόκειται στη διαχείρισή της. Το προσωπικό με καθεστώς δημοσίου υπαλλήλου διατηρούσε αυτή την ιδιότητα και τις εγγυήσεις που του έχουν δοθεί. Οι όροι απασχόλησης των δημοσίων υπαλλήλων της France Télécom είναι ταυτόσημοι με αυτούς των υπαλλήλων του κράτους· απολαμβάνουν την εγγύηση της μονιμότητας και η απόλυση μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο για σοβαρό λόγο, σε περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος. Όσον αφορά την πρόσληψη νέου προσωπικού, ο νόμος του 1996 έδωσε στη France Télécom το δικαίωμα να πραγματοποιεί έως την 1η Ιανουαρίου 2002 προσλήψεις δημοσίων υπαλλήλων, παρέχοντας ταυτόχρονα και τη δυνατότητα πρόσληψης συμβασιούχων υπαλλήλων με το καθεστώς των συλλογικών συμβάσεων.
(23)
Στις 31 Δεκεμβρίου 1996, η France Télécom απασχολούσε 165 200 άτομα, εκ των οποίων το 94,1 % ήταν δημόσιοι υπάλληλοι. Στην πράξη, χωρίς να περιμένει την προθεσμία της 1ης Ιανουαρίου 2002 που όρισε ο νόμος του 1996, η France Télécom έπαψε να προσλαμβάνει δημοσίους υπαλλήλους ήδη από το 1997. Κατά συνέπεια, ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων μειώθηκε κατά 47 % σε διάστημα δέκα ετών, από 133 434 δημοσίους υπαλλήλους το 1997 σε 69 892 υπαλλήλους το 2007. Η μείωση αυτή είναι ακόμη μεγαλύτερη από τη μείωση του συνολικού αριθμού των εργαζομένων της France Télécom (-25 %), ο οποίος ανερχόταν σε 124 166 απασχολούμενους την 31η Δεκεμβρίου 2007.
(24)
Το άρθρο 6 του νόμου του 1996 τροποποίησε επίσης το άρθρο 30 του νόμου του 1990, με την προσθήκη δύο εδαφίων γ) και δ) στο αρχικό κείμενο. Ο νόμος επιβάλλει στην France Télécom να καταβάλει στο Δημόσιο Ταμείο, ως αντιστάθμισμα για τη διεκπεραίωση και καταβολή από το κράτος των συντάξεων που χορηγούνται στους δημοσίους υπαλλήλους της France Télécom:
«γ)
[…], εργοδοτική εισφορά εξοφλητικού χαρακτήρα, από την 1η Ιανουαρίου 1997, κατ’ αναλογία των ποσών που έχουν καταβληθεί για μισθούς υποκείμενους σε παρακράτηση για σύνταξη. Το ύψος της εξοφλητικής εισφοράς υπολογίζεται κατά τρόπο ώστε να εξισώνονται τα επίπεδα των κοινωνικών ασφαλιστικών εισφορών και των φορολογικών υποχρεώσεων επί των μισθών μεταξύ της France Télécom και των άλλων επιχειρήσεων του τομέα των τηλεπικοινωνιών που υπάγονται στο κοινό καθεστώς των κοινωνικών ασφαλιστικών εισφορών, έναντι κινδύνων οι οποίοι είναι κοινοί και για τους μισθωτούς κοινού δικαίου και για τους δημοσίους υπαλλήλους. Το ποσοστό αυτό μπορεί να αναθεωρηθεί σε περίπτωση τροποποίησης των εν λόγω επιβαρύνσεων. Οι τρόποι καθορισμού και καταβολής της εργοδοτικής εισφοράς στο κράτος καθορίζονται με διάταγμα του Συμβουλίου Επικρατείας·
δ)
[…], έκτακτη κατ’ αποκοπή εισφορά, το ύψος και οι τρόποι καταβολής της οποίας θα καθοριστούν με τον νόμο του προϋπολογισμού πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1996».
(25)
Ο νόμος του 1996 εξαίρεσε επίσης την France Télécom από το πεδίο γενικής και ειδικής εφαρμογής του μηχανισμού των εισφορών για συντάξεις γήρατος που προέβλεπε ο νόμος του 1993 και είχε ως αποτέλεσμα, για τη France Télécom, την πληρωμή των αναφερόμενων στον πίνακα 1 πρόσθετων αντισταθμίσεων και υπεραντισταθμίσεων επί της εισφοράς εργοδότη. Κατά το διάστημα 1991 έως 1996, τα ποσά που καταβλήθηκαν γι’ αυτό τον σκοπό αντιπροσώπευαν το 18 % των συντάξεων που είχαν καταβληθεί στο προσωπικό δημοσίων υπαλλήλων.
(26)
Η εργοδοτική εισφορά εξοφλητικού χαρακτήρα που θεσπίστηκε με τον νόμο του 1996 αντικατέστησε τη συμπληρωματική εισφορά που προέβλεπε το άρθρο 30 στοιχείο β) του νόμου του 1990. Η εισφορά αυτή βασίζεται σε συντελεστή ισότητας μεταξύ των ανταγωνιστών με εξίσωση του επιπέδου των υποχρεωτικών κοινωνικών και φορολογικών εισφορών για ίσο καθαρό μισθό. Η μέθοδος εξίσωσης βασίζεται σε μια ανασύσταση αυτού που θα αντιπροσώπευε, για έναν ανταγωνιστή εργοδότη, το μισθολογικό κόστος των εργαζομένων που υπάγονται στο κοινό δίκαιο των κοινωνικών εισφορών, συμπεριλαμβανομένων των συντάξεων, εξασφαλίζοντάς τους καθαρό μισθό ίσο με αυτόν των υπαλλήλων της France Télécom με ταυτόσημη δομή εργασίας.
(27)
Η μέθοδος εξαιρεί τις εισφορές που καταβάλλουν οι ανταγωνιστές για την ασφάλιση των κινδύνων που δεν είναι κοινοί μεταξύ μισθωτών και δημοσίων υπαλλήλων, και ιδίως για τον κίνδυνο της ανεργίας και των αξιώσεων των μισθωτών σε περίπτωση δικαστικής εξυγίανσης ή εκκαθάρισης της επιχείρησης (εφεξής «ασφάλιση απαιτήσεων των μισθωτών» ή «ΑΑΜ»). Κατά την ψήφιση του νόμου του 1996, αυτή η διαφορά ανάμεσα στην France Télécom και τους ανταγωνιστές της δεν πέρασε απαρατήρητη για τον νομοθέτη, ο οποίος διαπίστωνε ότι: «οι διατάξεις του άρθρου 6 επιτρέπουν στην France Télécom να απαλλαγεί από τις εισφορές UNEDIC τις οποίες, ωστόσο, καταβάλλουν οι ανταγωνιστές της» (12).
(28)
Η εργοδοτική εισφορά της France Télécom, που υπολογίζεται εκ νέου κάθε έτος, εκφράζεται ως ποσοστό των ακαθάριστων αυτόματων αποδοχών των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων. Το ποσοστό αυτής της εργοδοτικής εισφοράς ήταν κατά μέσο όρο […] (13) % το διάστημα μεταξύ 1997 και 2010 και διαμορφώθηκε, όπως αναφέρεται στον πίνακα 2, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας:
Πίνακας 2
Εργοδοτική εισφορά εξοφλητικού χαρακτήρα που κατέβαλε η France Télécom το διάστημα 1997-2010
Έτος
Ποσοστό εισφοράς
Εκατ. ευρώ
1997
36,20 %
1 088,9
1998
35,40 %
1 069,6
1999
36,70 %
1 108,5
2000
36,40 %
1 085,0
2001
37,00 %
1 088,6
2002
37,70 %
1 100,1
2003
37,60 %
1 085,0
2004
[…]%
1 048,6
2005
[…]%
984,6
2006
[…]%
957,6
2007
[…]%
917,6
2008
[…]%
859,2
2009
[…]%
805,4
2010
[…]%
744,5
(29)
Με την παύση της πρόσληψης δημοσίων υπαλλήλων από το 1997 τέθηκε ανώτατο όριο στο προσωπικό των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων της France Télécom. Μολονότι αποχώρησε λόγω συνταξιοδότησης μεγάλο ποσοστό του προσωπικού των δημοσίων υπαλλήλων από το 1991 έως το 2010, ο πίνακας δείχνει ότι η εισφορά εργοδότη ύψους 744 εκατ. ευρώ που κατέβαλε η France Télécom το 2010 ήταν κατώτερη κατά 407 εκατ. ευρώ από τις εισφορές για συντάξεις που κατέβαλε η επιχείρηση στο γαλλικό κράτος πριν τεθεί σε ισχύ η μεταρρύθμιση του 1996 και ήταν ισοδύναμη με την εισφορά εργοδότη την οποία κατέβαλε η France Télécom 20 έτη νωρίτερα, το 1991 (1 151 εκατ. ευρώ και 743 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, βλέπε πίνακα 1).
(30)
Η μεταρρύθμιση που θεσπίστηκε με το νόμο του 1996 είχε, συνεπώς, ως αποτέλεσμα το ποσό της εισφοράς της France Télécom να μειώνεται σε απόλυτες τιμές και να μην συνδέεται πλέον με τον αριθμό δημοσίων υπαλλήλων που συνταξιοδοτούνται. Η μεταβίβαση των επιβαρύνσεων στο κράτος, την οποία θέσπισε ο νόμος του 1996, πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο όπου η Γερουσία είχε προβλέψει σημαντική επιβάρυνση του όγκου των συντάξεων από το 2005, με αύξηση σε 13 δισεκατ. FRF (1,98 δισεκατ. ευρώ) το 2007, σε 21,5 δισεκατ. FRF (3,3 δισεκατ. ευρώ) το 2017 και σε 34 δισεκατ. FRF (6,1 δισεκατ. ευρώ) το 2027 (14).
(31)
Έτσι, στις συζητήσεις για το νομοσχέδιο στην Εθνική Συνέλευση και τη Γερουσία αναφέρθηκε μεταφορά επιβαρύνσεων για συντάξεις προς τον προϋπολογισμό του κράτους ύψους 250 δισεκατ. FRF, το οποίο δεν θα μπορούσε να καλυφθεί από τα ποσά των 100 δισεκατ. FRF των ετήσιων εισφορών και των 40 δισεκατ. FRF της έκτακτης εισφοράς, ακόμη και αν προστίθετο σε αυτό το προϊόν της μεταβίβασης μέρους των μετοχών της επιχείρησης. Στις ίδιες συζητήσεις αναφέρθηκε κατ’ εκτίμηση ανώτατο ποσό 40 δισεκατ. FRF έκτακτης εισφοράς για να περιοριστεί η νέα και επαχθής επιβάρυνση για το κράτος. Το ποσό αυτό καθορίστηκε με το Συμβούλιο των τραπεζιτών, έτσι ώστε να είναι συμβατό με έναν δείκτη χρέους προς ίδια κεφάλαια 150 % και για να αντιστοιχεί στις προβλέψεις της επιχείρησης για τις συντάξεις και στην πρόσθετη επιβάρυνση για το κράτος σε διάστημα 10 ετών, και μόνο 10 ετών, που είναι αποτέλεσμα της διαφοράς ανάμεσα στις καταβαλλόμενες συντάξεις και στην εξοφλητική εισφορά που θα εισπράττονταν εφεξής (15).
(32)
Ο σκοπός της αντιστάθμισης από το κράτος δεν δηλώνεται μόνο στον τίτλο του άρθρου 30 του νόμου ο οποίος ψηφίστηκε από το νομοθετικό σώμα και κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου το 1996, αλλά και στην ετήσια έκθεση της France Télécom του 1997, η οποία αναφέρει την «καταβολή από το γαλλικό κράτος έκτακτης εισφοράς 37,5 δισεκατ. φράγκων για μελλοντικές συντάξεις πρώην δημοσίων υπαλλήλων». (16) Οι προβλέψεις της France Télécom της επέτρεψαν να μειώσει το καθαρό ποσό που έπρεπε να καταβάλει, εφόσον κατέβαλε μόνο, σε ένα μόνο έτος, το επιπλέον κόστος της μεταρρύθμισης για το κράτος σε διάρκεια δέκα ετών.
(33)
Έτσι, κατά την πρόβλεψη που αποσκοπούσε στη χρονική παράταση της επίπτωσης των μελλοντικών αυξήσεων των εισφορών που επέφερε ο νόμος του 1990 και κατέβαλλε σε ετήσια βάση η France Télécom με συνολικό ποσό 23,4 δισεκατ. FRF (3,6 δισεκατ. ευρώ) το 1996, φαίνεται ότι λήφθηκε υπόψη για τον καθορισμό του ποσού της έκτακτης εισφοράς (ή «ποσό προσαρμογής»). Το μέρος αυτής της εισφοράς που δεν αντιστοιχούσε στις προβλέψεις που είχαν πραγματοποιηθεί θα κάλυπτε αυτό το επιπλέον κόστος για περίοδο δέκα ετών. Το ποσό αυτής της επιβάρυνσης καθορίστηκε λαμβάνοντας υπόψη το ποσό που είχε ήδη προβλέψει η επιχείρηση, όπως προκύπτει χωρίς καμία αμφιβολία από τις συζητήσεις της εποχής εκείνης.
(34)
Πράγματι, λόγω του εξοφλητικού χαρακτήρα της ετήσιας εργοδοτικής εισφοράς που θεσπίστηκε με τον νόμο του 1996, η υποχρέωση της France Télécom περιορίζεται έκτοτε στην καταβολή αυτής της εισφοράς, χωρίς άλλη δέσμευση κάλυψης ενδεχόμενων μελλοντικών ελλειμμάτων ούτε του συνταξιοδοτικού καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων της ούτε άλλων καθεστώτων της δημόσιας διοίκησης. Συνεπώς, ο νόμος του 1996 καθιστούσε άνευ αντικειμένου τη λογιστική πρόβλεψη. Η πρόβλεψη περιλήφθηκε στα κέρδη στον λογαριασμό αποτελεσμάτων της France Télécom στις 31 Δεκεμβρίου 1996, για ποσό 17,5 δισεκατ. FRF (2,7 δισεκατ. ευρώ) στο καθαρό αποτέλεσμα (17).
(35)
Εξάλλου, το ποσό της έκτακτης εφάπαξ εισφοράς που προέβλεπε ο νόμος του 1996, ως αντιστάθμιση της διεκπεραίωσης και της καταβολής από το κράτος των συντάξεων που χορηγούνται στο προσωπικό των δημοσίων υπαλλήλων της France Télécom, καθορίστηκε σε 37,5 δισεκατ. FRF από τον νόμο του προϋπολογισμού του 1997, ήτοι σε 5,71 δισεκατ. ευρώ. Χρηματοδοτήθηκε με αύξηση των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων οφειλών της επιχείρησης (18) και καταβλήθηκε σε αρκετές δόσεις μεταξύ Ιανουαρίου και Οκτωβρίου 1997. Η είσπραξη αυτής της έκτακτης εισφοράς επέτρεψε να μειωθεί το έλλειμμα της γαλλικής δημόσιας διοίκησης σε 41,8 δισεκατ. ευρώ το 1997. Χωρίς αυτήν, το έλλειμμα θα ανερχόταν στο 3,7 % του ΑΕΠ εκείνο το έτος.
(36)
Η είσπραξη αυτής της εισφοράς πραγματοποιήθηκε από τον δημόσιο οργανισμό διαχείρισης της έκτακτης εισφοράς της France Télécom που συστάθηκε με τον νόμο του προϋπολογισμού του 1997. Η έκτακτη εισφορά συνιστά, με ενδεχόμενα χρηματοοικονομικά προϊόντα τα οποία παράγει, το μόνο έσοδο του οργανισμού. Οι δαπάνες του έχουν τη μορφή ετήσιας επιστροφής προς τον προϋπολογισμό του κράτους, που καταλογίζεται στα έσοδα από το 2006 σε λογαριασμό ειδικού σκοπού για τις συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων και των στρατιωτικών. Η καταβολή αυτή είχε καθοριστεί σε 1 δισεκατ. FRF (152,4 εκατ. ευρώ) για το 1997, προσαυξανόμενη στη συνέχεια κατά 10 % κάθε έτος, με την επιφύλαξη αντίθετης ειδικής πρόβλεψης στο νόμο του προϋπολογισμού. Ο κύκλος ζωής του δημόσιου οργανισμού τερματίζεται μετά την επιστροφή του συνόλου των εσόδων του στο κράτος (19).
(37)
Η εφαρμογή των διατάξεων του νόμου του προϋπολογισμού του 1997 για τον καθορισμό των ετήσιων πληρωμών είχε ως αποτέλεσμα η διάρκεια ζωής του δημόσιου οργανισμού να εκτιμάται σε 17 έτη το 1999, χωρίς ενίσχυση της ταμειακής κατάστασής του (20). Εντούτοις, επειδή οι ετήσιες καταβολές ήταν μεγαλύτερες από αυτές που προέβλεπε ο νόμος του προϋπολογισμού του 1997, η διάρκεια αυτή μίκρυνε. Όπως αναφέρεται στον πίνακα 3, το συνολικό ποσό των ετήσιων πληρωμών του οργανισμού ανερχόταν σε 5,47 δισεκατ. ευρώ το 2010. Η κατάργηση του οργανισμού με την εξάντληση των διαθέσιμων πόρων είχε προβλεφθεί για τις 31 Δεκεμβρίου 2011 (21). Έτσι, ο νόμος του προϋπολογισμού του 2011 προβλέπει τη μεταφορά ποσού 243 εκατ. ευρώ στον ειδικό λογαριασμό συντάξεων για το ίδιο έτος, ώστε να γίνει εκκαθάριση των εσόδων του οργανισμού (22).
(38)
Σε κάθε περίπτωση, το ποσό της έκτακτης εισφοράς των 37,5 δισεκατ. FRF που διατέθηκε στον δημόσιο οργανισμό διαχείρισης της έκτακτης εισφοράς της France Télécom το 1997 αντιστοιχεί σε ποσό εισφοράς κατώτερο των 40 δισεκατ. FRF το οποίο αναφέρθηκε κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου του 1996. Μολονότι εγγράφηκε στον προϋπολογισμό του κράτους του 1997 και τον τροφοδοτεί σε ετήσια βάση για την καταβολή των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων και των στρατιωτικών, το ποσό αυτής της εισφοράς ορίστηκε για να αντισταθμιστεί το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται για το κράτος η εφαρμογή του νόμου του 1996.
(39)
Η χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων των δημοσίων υπαλλήλων από τον μισθό τους, που καθορίστηκε κατ’ εφαρμογή του άρθρου L. 61 του κώδικα των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων και στρατιωτικών από τη σύσταση του δημόσιου φορέα εκμετάλλευσης France Télécom το 1991, δεν τροποποιήθηκε με τον νόμο του 1996. Εξάλλου, οι νόμοι του 1990 και του 1996 δεν τροποποίησαν το συνταξιοδοτικό καθεστώς των μισθωτών ιδιωτικού δικαίου της France Télécom, που είναι το καθεστώς κοινού δικαίου της κοινωνικής ασφάλισης για την ασφάλιση σύνταξης, το οποίο συμπληρώνεται με το καθεστώς της AGIRC για τα διοικητικά στελέχη και με το καθεστώς της ARRCO για το λοιπό προσωπικό. Βάσει αυτού του καθεστώτος, η France Télécom και οι υπάλληλοί της ιδιωτικού δικαίου αναλαμβάνουν ισοδύναμες υποχρεώσεις με αυτές των ανταγωνιστριών επιχειρήσεων ιδίως όσον αφορά τις εργοδοτικές εισφορές εξοφλητικού χαρακτήρα.
(40)
Επ’ ευκαιρία της μεταρρύθμισης που επέφερε ο νόμος του 1996, η εταιρεία αναλογιστών που επέλεξε ως σύμβουλο το γαλλικό κράτος εκτίμησε ότι η διεκπεραίωση και καταβολή από το κράτος των συντάξεων που χορηγούνται στους εν ενεργεία και συνταξιούχους δημοσίους υπαλλήλους της France Télécom θα ανέρχονταν σε 242 δισεκατ. FRF (36,9 δισεκατ. ευρώ (23)) σε πιθανή παρούσα αξία την 1η Ιανουαρίου 1997 (24). Ο αριθμός αυτός προσεγγίζει το στρογγυλεμένο ποσό των 250 δισεκατ. FRF που αναφέρθηκε στη Γερουσία. Με τις ίδιες αναλογιστικές υποθέσεις, η εισφορά εξοφλητικού χαρακτήρα του εργοδότη την οποία η France Télécom κατέβαλε ως αντιστάθμισμα εκτιμήθηκε σε 15,2 δισεκατ. ευρώ, στο οποίο πρέπει να προστεθεί η έκτακτη εισφορά των 5,7 δισεκατ. ευρώ που καταβλήθηκε στο σύνολό της τον Οκτώβριο του 1997. Κατά την εκτίμηση των γαλλικών αρχών, η αξία των μελλοντικών εισφορών των εργαζομένων, όταν τέθηκε σε ισχύ η μεταρρύθμιση, ανερχόταν σε […] δισεκατ. ευρώ. Η αξία της καθαρής επιβάρυνσης που μεταβιβάστηκε από την France Télécom στο γαλλικό κράτος, όπως εκτιμήθηκε το 1996, ανερχόταν συνεπώς σε […] δισεκατ. ευρώ.
(41)
Για το διάστημα των δέκα ετών (1997 έως 2006) που αναφέρθηκε κατά τις συζητήσεις του νομοσχεδίου του 1996, το συσσωρευμένο ποσό των εισφορών που έπρεπε να καταβληθούν, όπως εκτιμήθηκε από την εταιρεία αναλογιστών που επελέγη ως σύμβουλος του γαλλικού κράτους, ανερχόταν σε […] δισεκατ. ευρώ. Κατά την ίδια περίοδο, το συνολικό ποσό των εισφορών που πράγματι καταβλήθηκαν ήταν σχεδόν ταυτόσημο, ήτοι […] δισεκατ. ευρώ, με απόκλιση κατώτερη του 0,83 % (25). Αυτό επιβεβαιώνει εκ των υστέρων την ακρίβεια των προβλέψεων που αποτέλεσαν αντικείμενο συζητήσεων για τον νόμο.
(42)
Βάσει αυτών των αριθμητικών στοιχείων, μπορεί να διαπιστωθεί ότι τα ποσά και η αιτιολόγησή τους που αποτέλεσαν αντικείμενο συζητήσεων στην Εθνική Συνέλευση και τη Γερουσία για τον καθορισμό του ποσού της προσαρμογής ή της έκτακτης εισφοράς της France Télécom, αντιστοιχούν στα μεγέθη τα οποία επαληθεύθηκαν εκ των υστέρων κατά τη δεκαετή περίοδο η οποία αναφέρθηκε στις συζητήσεις για το νομοσχέδιο. Πράγματι, το αναφερθέν ανώτατο ποσό της έκτακτης εισφοράς των 6 δισεκατ. ευρώ (40 δισεκατ. FRF) αντιστοιχεί στις προβλέψεις που πραγματοποίησε η επιχείρηση μέχρι το 1996 για να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές συνταξιοδοτικές επιβαρύνσεις με βάση τις προβλέψεις εκείνης της περιόδου, δηλαδή σε 3,6 δισεκατ. ευρώ (23,4 δισεκατ. FRF) συν τη διαφορά των 2,4 δισεκατ. ευρώ που επιβαρύνουν το κράτος μεταξύ των υπαλληλικών και εργοδοτικών εισφορών που εισπράχθηκαν από το 1997 έως το 2006, αφενός, και τις παροχές που έπρεπε να καταβληθούν κατά την ίδια περίοδο των δέκα ετών, όπως εκτιμήθηκαν το 1996.
(43)
Εξάλλου, από τα στοιχεία που κοινοποίησε η Γαλλική Δημοκρατία και αναγράφονται στον πίνακα 3 συνάγεται ότι, για την περίοδο από το 1997 έως το 2010, η συσσωρευμένη συνταξιοδοτική επιβάρυνση για το προσωπικό των δημοσίων υπαλλήλων της France Télécom που πρέπει να χρηματοδοτήσει το γαλλικό κράτος λόγω της μεταρρύθμισης του 1996 ανήλθε σε […] δισεκατ. ευρώ. Η επιβάρυνση την οποία επωμίζεται το κράτος ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ των ετήσιων εισφορών της France Télécom και των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων της και των συνταξιοδοτικών παροχών που καταβάλλονται κάθε έτος στους συνταξιούχους δημοσίους υπαλλήλους, αφού αφαιρεθούν οι ετήσιες πληρωμές του δημόσιου οργανισμού διαχείρισης της έκτακτης εισφοράς της France Télécom. Από το 1997 έως το 2010, η εξέλιξη της επιβάρυνσης ήταν η ακόλουθη:
Πίνακας 3
Επιβαρύνσεις που επωμίσθηκε το γαλλικό κράτος με τη μεταρρύθμιση του 1996 (1997-2010)
(εκατ. ευρώ)
Εισφορές
(εργοδοτικές και υπαλληλικές)
Ετήσιες καταβολές από τον δημόσιο οργανισμού διαχείρισης της έκτακτης εισφοράς της France Télécom
Καταβληθείσες παροχές
Επιβάρυνση για το κράτος
1997
[…]
152,4
[…]
[…]
1998
[…]
167,7
[…]
[…]
1999
[…]
184,5
[…]
[…]
2000
[…]
202,9
[…]
[…]
2001
[…]
223,2
[…]
[…]
2002
[…]
245,5
[…]
[…]
2003
[…]
270,0
[…]
[…]
2004
[…]
297,1
[…]
[…]
2005
[…]
326,9
[…]
[…]
2006
[…]
1 359,5
[…]
[…]
2007
[…]
395,4
[…]
[…]
2008
[…]
435,0
[…]
[…]
2009
[…]
578,0
[…]
[…]
2010
[…]
635,8
[…]
[…]
Σύνολο
[…]
5 473,9
[…]
[…]
(44)
Βάσει των διατάξεων του νόμου του προϋπολογισμού του 1997 που τα διέπει, το ποσό των ετήσιων καταβολών του δημόσιου οργανισμού διαχείρισης της έκτακτης εισφοράς της France Télécom που καταβλήθηκε το 1997 δεν αντιστοιχούσε στα ποσά των κατ’ εκτίμηση παροχών ή των παροχών που καταβλήθηκαν όντως στους συνταξιούχους της France Télécom ούτε στα υπολειπόμενα ποσά των επιβαρύνσεων που έπρεπε να χρηματοδοτηθούν από το κράτος και δεν καθορίστηκαν σε συνάρτηση με τα εν λόγω ποσά. Η εξέταση των ποσών που πράγματι καταβλήθηκαν επιβεβαιώνει αυτόν τον διαχωρισμό. Παρά την έκτακτη εισφορά που κατέβαλε η France Télécom το 1997, ο πίνακας 3 δείχνει ότι τα ποσά των παροχών που καταβλήθηκαν στους συνταξιούχους δημοσίους υπαλλήλους της France Télécom ήταν υψηλότερα από τους ετήσιους πόρους από το 2004, με εξαίρεση το έτος 2006.
(45)
Έτσι, οι καταβολές των ετήσιων εισφορών της France Télécom και οι ετήσιες καταβολές του οργανισμού που διαχειρίζεται την έκτακτη εισφορά δεν καταλογίζονται στον ειδικό λογαριασμό των συντάξεων χωριστά και πριν την καταβολή των παροχών στους συνταξιούχους της France Télécom. Πράγματι, εάν, αντί του συστήματος επιστροφής του ποσού με ετήσια προσαύξηση 10 %, εφαρμοζόταν ο καταλογισμός της έκτακτης εισφοράς μόνο στη χρηματοδότηση των εν λόγω παροχών από το 1997, όπως προέβλεπε ο νόμος του προϋπολογισμού του 1997, ο δημόσιος οργανισμός θα είχε καταργηθεί στα τέλη του 2008 και όχι στα τέλη του 2011, όπως είχε προβλεφθεί, λαμβανομένου υπόψη του ποσού που δεν καλυπτόταν από τις ετήσιες εισφορές, όπως δείχνει ο πίνακας 3. Και στις δύο περιπτώσεις, το ποσό της έκτακτης εισφοράς θα είχε αναλωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2011.
2.2. Η σταδιακή και στη συνέχεια πλήρης απελευθέρωση της αγοράς των τηλεπικοινωνιών
(46)
Η μεταρρύθμιση του τρόπου χρηματοδότησης των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων της France Télécom συνέπεσε με την πλήρη απελευθέρωση των αγορών των υπηρεσιών στον ανταγωνισμό, στις οποίες δραστηριοποιούταν η France Télécom. Από το 1988, υπήρξε σταδιακή απελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών με την οδηγία 88/301/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 16ης Μαΐου 1988, σχετικά με τον ανταγωνισμό στις αγορές τηλεπικοινωνιακών τερματικών (26) και με την οδηγία 90/388/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 28ης Ιουνίου 1990, σχετικά με τον ανταγωνισμό στις αγορές τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών (27). Η οδηγία 90/388/ΕΟΚ προέβλεπε μέτρα ελευθέρωσης που έπρεπε να τεθούν σε εφαρμογή πριν τις 31 Δεκεμβρίου 1990 όσον αφορά τη μετάδοση δεδομένων και τις υπηρεσίες τηλεφωνίας και δεδομένων για τα δίκτυα επιχειρήσεων και κλειστές ομάδες χρηστών. Η οδηγία 96/19/ΕΚ της Επιτροπής, της 13ης Μαρτίου 1996, για τροποποίηση της οδηγίας 90/388/ΕΟΚ όσον αφορά το πλήρες άνοιγμα των αγορών τηλεπικοινωνιών στον ανταγωνισμό (28) πρόβλεπε πλήρη απελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών από την 1η Ιανουαρίου 1998.
(47)
Ο νόμος αριθ. 96-659 της 26ης Ιουλίου 1996 σχετικά με τη ρύθμιση των τηλεπικοινωνιών καθόρισε τους όρους που θα επέτρεπαν την πλήρη απελευθέρωση του τομέα, θέτοντας τέρμα στο μονοπώλιο της France Télécom στη σταθερή τηλεφωνία και τη μετάδοση δεδομένων και καθορίζοντας τις τιμές και τις διασυνδέσεις με τους ανταγωνιστές. Ακόμη και σε άλλους τομείς, οι οποίοι δεν υπόκειντο σε αποκλειστικά δικαιώματα και, ως εκ τούτου, ήταν ανοικτοί στον ανταγωνισμό ήδη από το 1987, όπως οι αγορές της κινητής τηλεφωνίας, η France Télécom κατείχε ηγετική θέση με μερίδιο αγοράς από 53,3 % το 1997 σε 49,8 % το 2002 (29). Ο νόμος αριθ. 96-659 ανέθεσε επίσης στην France Télécom την εκπλήρωση αποστολέων γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος και πρόβλεψε τη δημιουργία ενός ταμείου χρηματοδότησης σχετικών υποχρεώσεων τροφοδοτούμενου από τους ανταγωνιστές.
(48)
Κατ’ εφαρμογή των διατάξεων που απαριθμούνται στις αιτιολογικές σκέψεις 46 και 47, από το 1988, η France Télécom είναι αντιμετώπιση με την έλευση ανταγωνιστών, ορισμένοι από τους οποίους ανήκουν εν μέρει σε διεθνείς ομίλους, στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών στις οποίες δραστηριοποιούνταν στη Γαλλία, ορισμένες από τις οποίες, όπως η κινητή τηλεφωνία ή οι διεθνείς επικοινωνίες, έχουν διασυνοριακή διάσταση. Η διαδικασία αυτή εντάθηκε με την απελευθέρωση των αγορών από το 1998. Εξάλλου, η France Télécom συνήψε συμμαχίες με οργανισμούς τηλεπικοινωνιών της αλλοδαπής, όπως η Deutsche Telekom και η Sprint το 1996 (Global One), πολλαπλασιάζοντας είδη από το 1997 τις εταιρικές σχέσεις και αποκτήσεις συμμετοχής στην Ιταλία (Wind), στις Κάτω Χώρες (Casema) ή αποκτώντας άδειες κινητής τηλεφωνίας στη Δανία και την Πορτογαλία (30).
(49)
Η μεταρρύθμιση του τρόπου χρηματοδότησης των συντάξεων των υπαλλήλων της France Télécom συνέπεσε με την απελευθέρωση της αγοράς στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα αποτελέσματά της, συνεπώς, είχαν επίπτωση σε μια πλήρως απελευθερωμένη αγορά στον ανταγωνισμό στην οποία, εξάλλου, η France Télécom συνήψε συμμαχίες και απέκτησε σημαντικές συμμετοχές σε άλλα κράτη μέλη. Πράγματι, η επιθυμία να ευνοηθεί η επέκταση της France Télécom και σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές εκτός Γαλλίας εκφράζεται καθαρά με τον νόμο του 1996 και το άνοιγμα της επιχείρησης σε ιδιωτικά κεφάλαια, όπως προκύπτει από τις δηλώσεις κατά τη συζήτηση του νόμου, οι οποίες κάνουν αναφορά σε «φιλοδοξίες της γαλλικής κυβέρνησης για τον εθνικό πρωταθλητή, τη France Télécom» (31).
(50)
Σήμερα, η France Télécom δηλώνει ότι είναι ο πρώτος φορέας παροχής πρόσβασης υψηλής ταχύτητας στο διαδίκτυο και ο τρίτος φορέας κινητής τηλεφωνίας στην Ευρώπη και μεταξύ των ηγετών σε παγκόσμια κλίμακα όσον αφορά την παροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών σε πολυεθνικές επιχειρήσεις. Εκτός Γαλλίας, η France Télécom αναπτύσσει σημαντική δραστηριότητα μέσω θυγατρικών, κατέχοντας σημαντικές θέσεις στην Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Πολωνία, τη Σλοβακία, το Βέλγιο και την Αυστρία (32).
3. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(51)
Στην απόφασή της να κινήσει επίσημη διαδικασία έρευνας, η Επιτροπή παρέθεσε την προκαταρκτική εκτίμησή της για τα μέτρα που θέσπισε ο νόμος του 1996, συγκρίνοντάς τα με το πλαίσιο αναφοράς για τις υποχρεωτικές κοινωνικές και φορολογικές εισφορές της France Télécom, πράγμα το οποίο είχε καθοριστεί με τον νόμο του 1990. Έκρινε ότι τα μέτρα αυτά παρείχαν, με τη χρησιμοποίηση κρατικών πόρων, επιλεκτικό πλεονέκτημα στην France Télécom, το οποίο θα μπορούσε να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές και θα μπορούσε να συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(52)
Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι, εφόσον τα μέτρα αυτά συνιστούν κρατική ενίσχυση, αυτή δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή πριν τεθεί σε εφαρμογή, ενώ έπρεπε να θεωρηθεί νέα ενίσχυση σύμφωνα με τη νομολογία. Η Γαλλική Δημοκρατία δεν τήρησε την υποχρέωση της κοινοποίησης βάσει της Συνθήκης και το μέτρο έπρεπε, συνεπώς, να κριθεί παράνομο.
(53)
Η Επιτροπή έκρινε ότι μπορούσε να εξετάσει το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ. Η Επιτροπή ανέφερε επίσης ότι βάσει της ίδιας διάταξης είχε κρίνει ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε στη La Poste κατά τη μεταρρύθμιση του τρόπου χρηματοδότησης των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων της ήταν συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά (33) και ότι, λαμβανομένων υπόψη των ομοιοτήτων μεταξύ των δύο υποθέσεων, έκρινε σκόπιμο να διενεργήσει παρόμοια ανάλυση στην προκειμένη περίπτωση.
(54)
Στην προκαταρκτική εξέταση του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, παρά την ομοιότητα με τη μεταρρύθμιση του τρόπου χρηματοδότησης των συντάξεων των υπαλλήλων της La Poste, η Επιτροπή κοινοποίησε στη Γαλλική Δημοκρατία τις ακόλουθες επιφυλάξεις:
α)
πρώτον, επισημαίνοντας ότι δεν είχε στη διάθεσή της αναλυτικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το ύψος των εισφορών που κατέβαλλε η France Télécom ήταν ίσο με αυτό που κατέβαλλαν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις κοινού δικαίου που δραστηριοποιούνται στον τομέα των τηλεπικοινωνιών στη Γαλλία, η Επιτροπή επισήμανε ότι το ποσό της εξοφλητικής εισφοράς που εφαρμοζόταν στην France Télécom από το 1997 δεν επέτρεπε τη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού («level playing field») με τους ανταγωνιστές της. Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι το ποσοστό εισφορών που εφαρμόζει η France Télécom ενσωματώνει μόνο τις εισφορές που αντιστοιχούν στους κοινούς κινδύνους μεταξύ των μισθωτών βάσει του κοινού δικαίου και των δημοσίων υπαλλήλων και, ως εκ τούτου, εξαιρεί τις εισφορές που αντιστοιχούν στους μη κοινούς κινδύνους, όπως ο κίνδυνος ανεργίας ή της μη καταβολής μισθών σε περίπτωση δικαστικής εξυγίανσης ή εκκαθάρισης της επιχείρησης·
β)
δεύτερον, η Επιτροπή δεν είχε στη διάθεσή της επαρκή στοιχεία όσον αφορά την επίπτωση που είχε στον ανταγωνισμό η απαλλαγή από τις συνταξιοδοτικές επιβαρύνσεις, για να αξιολογήσει εάν οι ενδεχόμενες θετικές επιπτώσεις ήταν περισσότερες από τις αρνητικές επιπτώσεις. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή έπρεπε να λάβει υπόψη το γεγονός ότι η France Télécom δεν είχε ακόμη επιστρέψει εξ ολοκλήρου τις παράνομες και ασυμβίβαστες ενισχύσεις κατ’ εφαρμογή της απόφασης της Επιτροπής της 2ας Αυγούστου 2004 σχετικά με την κρατική ενίσχυση που διέθεσε η Γαλλία στη France Télécom («απόφαση σχετικά με την εφαρμογή του επαγγελματικού φόρου στην France Télécom») (34), με την οποία η Γαλλία δεν συμμορφώθηκε εντός της ορισθείσας προθεσμίας, όπως έκρινε το Δικαστήριο (35).
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(55)
Οι παρατηρήσεις που υπέβαλαν τα ενδιαφερόμενα μέρη παρουσιάζονται συνοπτικά στα τμήματα 4.1 έως 4.3.
4.1. France Télécom
(56)
Στις παρατηρήσεις της, τις οποίες χαρακτηρίζει συμπληρωματικές σε σχέση με τις παρατηρήσεις που υπέβαλε η Γαλλική Δημοκρατία, η France Télécom θεωρεί ότι αντιμετωπίζει ένα χρόνιο πρόβλημα πλεονασματικού προσωπικού που συνδέεται με το παλαιό καθεστώς της δημόσιας υπηρεσίας και ότι δεν διαθέτει, για τον πληθυσμό των εν λόγω εργαζομένων, τις ίδιες δυνατότητες ευελιξίας της απασχόλησης όπως οι ανταγωνιστές της. Συνεπώς, η France Télécom πρέπει να καταβάλει σημαντικότατη δαπάνη για κατάρτιση της τάξης των 180 εκατ. ευρώ, που ισοδυναμεί με το 4,5 % του μισθολογικού κόστους έναντι 2,9 % του μέσου όρου των γαλλικών επιχειρήσεων. Η France Télécom ισχυρίζεται επίσης ότι το μισθολογικό κόστος είναι ανώτερο περίπου κατά […]%, χωρίς τις προσαυξήσεις και επιδοτήσεις. Εξάλλου, εφόσον δεν μπορεί να θέσει σε εφαρμογή κοινωνικά προγράμματα, η France Télécom επωμίστηκε το κόστος των μέτρων για την αποχώρηση των δημοσίων υπαλλήλων, όπως η άδεια κατά το τέλος της σταδιοδρομίας, με ποσό άνω των 8 δισεκατ. ευρώ το διάστημα από το 1996 έως το 2006.
(57)
Δεύτερον, η France Télécom θεωρεί ότι οι συνταξιοδοτικές επιβαρύνσεις τις οποίες επωμίστηκε το διάστημα 1990 έως 1996 ήταν ασυνήθιστες και την έθεταν σε θέση διαρθρωτικού μειονεκτήματος έναντι των ανταγωνιστών της του ιδιωτικού τομέα, κατά την έννοια της απόφασης Combus (36), που αποτελεί πλαίσιο αναφοράς για την εκτίμηση του φυσιολογικού ή μη φυσιολογικού χαρακτήρα των εν λόγω επιβαρύνσεων ως προς το καθεστώς κοινού δικαίου που εφαρμόζεται στους ανταγωνιστές. Οι αρχές που θέτει η απόφαση Combus είχαν επιβεβαιωθεί από το Πρωτοδικείο στην απόφασή του στην υπόθεση Hotel Cipriani (37). Η France Télécom αμφισβητεί ότι η θέση του ενός μόνο φορέα εκμετάλλευσης, στην προκειμένη περίπτωση της ίδιας, πριν και μετά τη μεταρρύθμιση που θεσπίστηκε με τον νόμο του 1996, συνιστά το κατάλληλο πλαίσιο σύγκρισης για να εκτιμηθεί η ύπαρξη οικονομικού πλεονεκτήματος κατά την έννοια της νομολογίας. Σε κάθε περίπτωση, εάν το πλαίσιο αναφοράς έπρεπε να εφαρμοστεί στην France Télécom πριν και μετά τη μεταρρύθμιση του 1996, το μέτρο δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί επιλεκτικό, διότι θα εφαρμοζόταν με ομοιογενή τρόπο εντός του εν λόγω πλαισίου.
(58)
Συνεπώς, τα υπό εξέταση μέτρα είτε δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια της Συνθήκης, διότι απαλλάσσουν τη France Télécom από ένα ασύνηθες διαρθρωτικό μειονέκτημα, είτε δεν μπορούν να χαρακτηριστούν επιλεκτικό πλεονέκτημα που συνιστά κρατική ενίσχυση.
(59)
Επικουρικώς, η France Télécom θεωρεί ότι η κρατική ενίσχυση, εφόσον διαπιστωθεί η ύπαρξή της, θα ήταν συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με τα κριτήρια που θέσπισε η Επιτροπή στην απόφασή της σχετικά με το καθεστώς συντάξεων της La Poste (εφεξής «απόφαση La Poste») (38). Ως προς αυτό, ο ειδικός χαρακτήρας του καθεστώτος της που συνίσταται στο ότι καταβάλλει εισφορά η οποία υπολογίζεται βάσει αποκλειστικά κοινών κινδύνων δεν σημαίνει ότι η France Télécom τέθηκε σε πλεονεκτική θέση έναντι των ανταγωνιστών της από το 1996· εκτός από τα διαρθρωτικά μειονεκτήματα που συνδέονται με το καθεστώς δημοσίων υπαλλήλων τους οποίους απασχολεί, η France Télécom ήταν αναγκασμένη να επωμιστεί σημαντική επιβάρυνση λόγω της μεταρρύθμισης του 1996, το συμβιβάσιμο της οποίας με την εσωτερική αγορά πρέπει να αναλυθεί και της οποίας το ποσό των 5,7 δισεκατ. ευρώ υπερβαίνει κατά πολύ το ποσό που θα κατέβαλε η France Télécom εάν η εισφορά της ήταν συνάρτηση των μη κοινών κινδύνων.
(60)
Η France Télécom θεωρεί ότι, στην απόφαση La Poste (39), η Επιτροπή δέχτηκε ότι το ποσό μιας ενιαίας έκτακτης εισφοράς (2 δισεκατ. ευρώ) στο πλαίσιο μιας μεταρρύθμισης που τέθηκε σε ισχύ μετά την κοινοποίηση, αλλά πριν την έκδοση της απόφασης της Επιτροπής, αντισταθμίζει τις εισφορές που αντιστοιχούν στους μη κοινούς κινδύνους, μέχρι να εξαντληθεί το ποσό της ενιαίας εισφοράς. Τίποτα δεν θα δικαιολογούσε, κατά την άποψη της France Télécom, το να παρεκκλίνει η Επιτροπή από αυτή την αρχή, εφόσον από τις πολιτικές δηλώσεις της περιόδου εκείνης κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου του 1996 δεν θα μπορούσε να εξαχθεί ότι ο νομοθέτης καθόρισε το ποσό της εφάπαξ εισφοράς της France Télécom κατά τρόπο ώστε να διατηρηθεί η επικρατούσα κατάσταση επί δέκα έτη.
(61)
Εξάλλου, τα διαθέσιμα το 1996 αριθμητικά στοιχεία αντικρούουν την άποψη ότι το ποσό των 5,7 δισεκατ. ευρώ είχε κριθεί την εποχή εκείνη κατά τρόπο που να αντιστοιχεί ακριβώς στην πρόσθετη επιβάρυνση που συνεπαγόταν για το κράτος η εφαρμογή του νόμου του 1996 για διάστημα δέκα ετών, αντισταθμίζοντας, για κάθε έτος, τις φθίνουσες ετήσιες επιβαρύνσεις τις οποίες κατέβαλλε η επιχείρηση, ακόμα και αν ληφθούν υπόψη οι επιβαρύνσεις αντιστάθμισης μεταξύ καθεστώτων συντάξεων από τις οποίες η France Télécom απαλλάχθηκε το 1996 (40). Το ποσό της έκτακτης εισφοράς αποσκοπούσε στη συνολική αποζημίωση του γαλλικού κράτους λόγω της μεταρρύθμισης. Έπρεπε, συνεπώς, να ληφθεί υπόψη αναγκαστικά για να αναλυθεί αν από τότε που τέθηκε σε ισχύ το 1997 εξασφάλιζε ίσους όρους ανταγωνισμού.
(62)
Τέλος, η France Télécom θεωρεί ότι, εφόσον, χωρίς τη μεταρρύθμιση του 1996, θα είχε υποστεί σημαντικό ανταγωνιστικό μειονέκτημα στις αγορές, η απελευθέρωση των οποίων αποτελούσε στόχο της Ένωσης και οι γαλλικές αρχές είχαν συμμορφωθεί πλήρως με την απόφαση σχετικά με την εφαρμογή του φόρου επιτηδεύματος στην France Télécom (41), το μέτρο δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό.
4.2. Οι καταγγέλλοντες
(63)
Οι καταγγέλλοντες συμμερίζονται την εκτίμηση της Επιτροπής στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας ότι η απαλλαγή από τις επιβαρύνσεις για συντάξεις τις οποίες έπρεπε να καταβάλει η France Télécom, που θεσπίστηκε με τον νόμο του 1996, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια της Συνθήκης. Σύμφωνα με το αιτιολογικό της εν λόγω απόφασης, για την οποία οι καταγγέλλοντες εκφράζουν την απογοήτευσή τους διότι δεν περιέχει ποσοτικό προσδιορισμό, το ποσό της ενίσχυσης ανερχόταν σε 12,3 δισεκατ. ευρώ και σε καμία περίπτωση δεν ήταν κατώτερο από 9,9 δισεκατ. ευρώ (42). Οι καταγγέλλοντες θεωρούν ότι αυτό που καθορίζει τον χαρακτηρισμό ως κρατικής ενίσχυσης είναι αποτελέσματα της εφαρμογής του μέτρου, δηλαδή η απαλλαγή από την επιβάρυνση των κοινωνικών εισφορών που βαρύνουν συνήθως τον προϋπολογισμό της επιχείρησης και όχι το αντικείμενό της, δηλαδή η αντιστάθμιση ενός υποθετικού μειονεκτήματος. Εξάλλου, δεν υφίστατο μειονέκτημα όσον αφορά την απασχόληση δημοσίων υπαλλήλων από την France Télécom, εφόσον η επιχείρηση κατέβαλλε εισφορές για επιδόματα ανεργίας και μισθολογικό κόστος κατά 13 % χαμηλότερα σε σχέση με τους ανταγωνιστές και διέθετε σταθερό και ευέλικτο προσωπικό όσον αφορά τη μείωση του μισθολογικού κόστους μέσω πρόωρων συντάξεων και μετατάξεων στη δημόσια διοίκηση.
(64)
Κατά την άποψη των καταγγελλόντων, η κρατική ενίσχυση, που τεκμηριώνεται με αυτό τον τρόπο, είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά. Πράγματι, το σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που παρέχεται στην France Télécom ήταν ακόμη περισσότερο ζημιογόνο, διότι η απαλλαγή από τις επιβαρύνσεις δεν ήταν αναγκαία για να αποτραπεί η υπονόμευση της χρηματοοικονομικής διάρθρωσής της: απαλλαγμένη από καθαρό τρέχον χρέος συντάξεων ύψους τουλάχιστον 9,9 δισεκατ. ευρώ το 1996 και χωρίς να είναι υποχρεωμένη να εγγράφει αυτή την επιβάρυνση στον ισολογισμό της ή σε παράρτημά του, η France Télécom συνήψε χρέη για πολύ μεγαλύτερα ποσά, με καθαρό δημοσιονομικό χρέος ύψους 44 δισεκατ. ευρώ κατά μέσο όρο το διάστημα από το 1997 έως το 2007. Στη συνέχεια, η ενίσχυση που απάλλασσε την France Télécom από τις επιβαρύνσεις για συντάξεις που κληρονόμησε από την εποχή που κατείχε το μονοπώλιο της επέτρεψε να επενδύσει στη διεθνή επέκταση της, ενισχύοντας τη θέση της στη Γαλλία, όπου διέθετε σημαντικά πλεονεκτήματα μονοπωλίου για το οποίο οι εξεταζόμενες επιβαρύνσεις ήταν απλά το δίκαιο αντιστάθμισμα.
(65)
Εξάλλου, οι παράνομες και μη συμβιβάσιμες ενισχύσεις που δεν είχαν επιστραφεί στο παρελθόν απαγορεύουν να κηρυχθεί συμβιβάσιμη η εν λόγω λειτουργική ενίσχυση, λαμβανομένης υπόψη της σωρευτικής επίπτωσής της. Τέλος, η απουσία ίσων όρων ανταγωνισμού από τη μεταρρύθμιση του 1996, λόγω της μη καταβολής εισφορών για την κάλυψη από τους κινδύνους ανεργίας και μη πληρωμής μισθών σε περίπτωση εξυγίανσης της επιχείρησης, αποκλείει το συμβιβάσιμο της μεταρρύθμισης με τις διατάξεις της Συνθήκης. Συνεπώς, οι συνταξιοδοτικές οφειλές της France Télécom πρέπει να υπολογιστούν από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα και η Γαλλία να δεσμευθεί να εξασφαλίσει τη χρηματοδοτική ουδετερότητα του καθεστώτος, προβλέποντας ιδίως τους μηχανισμούς προσαρμογής της εργοδοτικής εισφοράς και της προσαρμογής κατά 5,7 δισεκατ. ευρώ σε περίπτωση διακύμανσης των επιβαρύνσεων.
4.3. Ο φορέας τηλεπικοινωνιών
(66)
Ο φορέας τηλεπικοινωνιών συμμερίζεται και στηρίζει την προκαταρκτική ανάλυση που παρατίθεται στην απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας, χαρακτηρίζοντας ως νέα και παράνομη κρατική ενίσχυση τις τροποποιήσεις που θέσπισε ο νόμος του 1996 για να αντικατασταθούν οι ετήσιες εισφορές εξοφλητικού χαρακτήρα της France Télécom με την πραγματική καταβολή των συντάξεων από το κράτος, αφαιρώντας τις εισφορές που καταβάλλουν οι εν ενεργεία εργαζόμενοι με καθεστώς μόνιμου υπαλλήλου. Ο ίδιος χαρακτηρισμός ισχύει, κατά την άποψη του εν λόγω φορέα, και για τις κοινωνικές ασφαλιστικές εισφορές που αντιστοιχούν στους μη κοινούς κινδύνους για τους απασχολούμενους ιδιωτικού δικαίου τις οποίες καταβάλλουν οι ανταγωνιστές της France Télécom, και που η ίδια δεν καταβάλλει, τουλάχιστον από το 1996, για το προσωπικό της μονίμων υπαλλήλων και για το προσωπικό της που υπάγεται στο κοινό δίκαιο. Εξάλλου, σε αντίθεση με το αντικείμενο της απόφασης La Poste (43), ο υπολογισμός της εργοδοτικής εισφοράς της France Télécom δεν ενσωμάτωνε και εξακολουθεί να μην ενσωματώνει τις εν λόγω εισφορές, γεγονός που δεν επιτρέπει να κηρυχθεί η εν λόγω ενίσχυση συμβιβάσιμη.
(67)
Όσον αφορά την ενίσχυση που προκύπτει από την κατάργηση της επιστροφής στο κράτος των συντάξεων που έχουν καταβληθεί, ο φορέας τηλεπικοινωνιών θεωρεί ότι η ανάλυση του ανταγωνιστικού πλαισίου που πραγματοποίησε η Επιτροπή στην απόφασή της στην υπόθεση La Poste θα έπρεπε, αντιθέτως, να την οδηγήσει στο να την κρίνει ασυμβίβαστη. Η ανάλυση αυτή θα έπρεπε να βασίζεται στα πραγματικά περιστατικά από το 1996 και όχι, όπως συνέβη στην απόφαση La Poste, με υποθετικό τρόπο για το μέλλον.
(68)
Όμως, κατά την άποψη αυτού του φορέα, σε πολλές από τις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η France Télécom κατέχει ισχυρή θέση στην αγορά εξομοιούμενη με δεσπόζουσα θέση. Ως εκ τούτου, υπόκειται σε υποχρεώσεις εκ των προτέρων ρύθμισης στις χονδρικές αγορές παροχής υπηρεσιών ταχείας και ταχύτατης πρόσβασης, προέλευσης και προορισμού κλήσεων σε σταθερές γραμμές. Στην απόφασή της, της 16ης Ιουλίου 2003, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ στην υπόθεση COMP-38.233, η Επιτροπή διαπίστωσε και επέβαλε κυρώσεις για παράβαση του άρθρου 102 της ΣΛΕΕ στην France Télécom μέσω της θυγατρικής της Wanadoo (44). Εφόσον η επιχείρηση βρίσκεται σε υγιή χρηματοοικονομική κατάσταση, οι ενισχύσεις που έλαβε της επέτρεψαν να χρηματοδοτήσει τη διεθνή επέκτασή της, ιδίως με την εξαγορά των επιχειρήσεων Orange, Retevisión και AMENA.
(69)
Τέλος, ο φορέας τηλεπικοινωνιών ζητεί από την Επιτροπή να προσδιορίσει με ακρίβεια τα ποσά της εν λόγω ενίσχυσης και, κατ’ εφαρμογή της νομολογίας Deggendorf (45), να αρνηθεί να κρίνει τα επίμαχα μέτρα συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά, εφόσον οι παράνομες ενισχύσεις του παρελθόντος δεν έχουν επιστραφεί.
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
(70)
Η Γαλλική Δημοκρατία θεωρεί ότι οι μεταβολές που επήλθαν το 1996 στον τρόπο χρηματοδότησης των συντάξεων των μονίμων υπαλλήλων του γαλλικού κράτους που υπάγονται στην France Télécom δεν ενέχουν κανένα στοιχείο κρατικής ενίσχυσης. Σε κάθε περίπτωση, η μεταρρύθμιση του 1996 ήταν συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, και ιδίως με την εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση του αιτιολογικού που ακολούθησε η Επιτροπή στην απόφασή της La Poste (46).
5.1. Όσον αφορά την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(71)
Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, ο νόμος του 1990 έθετε την France Télécom σε ασυνήθη κατάσταση, κατά παρέκκλιση του κοινού δικαίου που προέβλεπε ότι οι επιχειρήσεις καταβάλλουν εργοδοτική εισφορά εξοφλητικού χαρακτήρα κατ’ αναλογία προς το μισθολογικό κόστος και μη συνδεόμενη με το επίπεδο των καταβαλλόμενων συντάξεων. Η επιβάρυνση την οποία επωμίστηκε η France Télécom ήταν, συνεπώς, ασυνήθης, εφόσον το χρηματοδοτικό έλλειμμα του επιμέρους καθεστώτος για τους εν λόγω εργαζομένους ήταν δεδομένο και θα γινόταν αβάσταχτο λόγω της αναπόφευκτης μείωσης του αριθμού των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων και της ταυτόχρονης αύξησης του αριθμού των συνταξιούχων.
(72)
Η μεταρρύθμιση του 1996 εναρμόνισε τον τρόπο χρηματοδότησης των συντάξεων με το κοινό δίκαιο, χωρίς να έχει ως αποτέλεσμα να περιέλθει η επιχείρηση σε ευνοϊκότερη ανταγωνιστική θέση, εφόσον η εισφορά της France Télécom υπολογίζεται σε ετήσια βάση κατά τρόπο που να εναρμονίζει το επίπεδο των υποχρεωτικών κοινωνικών και φορολογικών επιβαρύνσεων με αυτές των ανταγωνιστών του τομέα των τηλεπικοινωνιών. Εντούτοις, ο μη συνυπολογισμός των εισφορών που αντιστοιχούν στους μη κοινούς κινδύνους μεταξύ των μισθωτών ιδιωτικού δικαίου και των δημοσίων υπαλλήλων στον υπολογισμό της εισφοράς κατ’ εφαρμογή του «συντελεστή ισότητας μεταξύ των ανταγωνιστών» είναι δικαιολογημένος λόγω του καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων, που αποκλείει παραδείγματος χάρη τον κίνδυνο ανεργίας, με εξαίρεση έκτακτες περιστάσεις, απόλυσης ή ανάκλησης.
(73)
Η Γαλλική Δημοκρατία θεωρεί ότι η κατάσταση των ανταγωνιστών της επιχείρησης στη Γαλλία πρέπει να αποτελέσει το πλαίσιο αναφοράς για τον καθορισμό του συνήθους ή ασυνήθους χαρακτήρα των επιβαρύνσεων που έχει επωμισθεί η France Télécom. Στην προκειμένη περίπτωση, εάν ληφθεί υπόψη ο άκρως ιδιαίτερος, που παρεκκλίνει από το κοινό δίκαιο, άνισος και μη βιώσιμος χαρακτήρας της επιβάρυνσης που επέβαλε ο νόμος του 1990 στην France Télécom, η κατάργησή της και η εναρμόνιση με την κατάσταση των ανταγωνιστών που προέβλεπε η μεταρρύθμιση του 1996 απλώς απεκατέστησαν τις κανονικές συνθήκες του ανταγωνισμού. Η France Télécom δεν αποζημιώθηκε για τα μειονεκτήματα που υπέστη βάσει εκείνου του καθεστώτος, ενώ, όπως επισημαίνει στις παρατηρήσεις της, εξακολουθεί να υφίσταται διαρθρωτικά μειονεκτήματα, πρόσθετες επιβαρύνσεις και επαχθείς καταστάσεις λόγω του καθεστώτος που εφαρμόζεται στους δημόσιους υπαλλήλους τους οποίους απασχολεί, όσον αφορά τα μέσα χρηματοδότησης που πλαισιώνουν την αποχώρηση ή την επάνοδο στη δημόσια διοίκηση, τις προσπάθειες στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης ή το υψηλότερο μισθολογικό κόστος. Ως εκ τούτου, το ισχύον καθεστώς που είναι αποτέλεσμα της μεταρρύθμισης δεν παρέχει κανένα πλεονέκτημα στην France Télécom και δεν ενέχει, συνεπώς, κανένα στοιχείο κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια της Συνθήκης.
(74)
Η ερμηνεία αυτή απορρέει από τις γενικές αρχές που συνάγονται από τις αποφάσεις των Δικαστηρίων της Ένωσης, σύμφωνα με τις οποίες, εφόσον συνιστούν κρατικές ενισχύσεις μόνο οι παρεμβάσεις οι οποίες απαλλάσσουν από τις δαπάνες οι οποίες επιβαρύνουν συνήθως τον προϋπολογισμό μιας επιχείρησης, ένας νόμος που επιδιώκει απλώς να μην επιβαρυνθεί ο προϋπολογισμός μιας επιχείρησης με μια επιπλέον δαπάνη η οποία, υπό κανονικές συνθήκες, δεν θα υφίστατο, δεν συνιστά κρατική ενίσχυση (47). Το ίδιο ισχύει επίσης και στην περίπτωση των μέτρων που απαλλάσσουν έναν ανταγωνιστή δημόσιο φορέα από ένα διαρθρωτικό μειονέκτημα σε σχέση με τους ιδιώτες ανταγωνιστές τους (48). Η ερμηνεία αυτή είναι επίσης σύμφωνη με την πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής (49).
(75)
Τέλος, γενικότερα, η Γαλλική Δημοκρατία δεν θεωρεί ότι πρέπει να περιληφθούν στην παρούσα διαδικασία οι μηχανισμοί αντιστάθμισης και υπεραντιστάθμισης βάσει των οποίων η France Télécom κατέβαλλε δαπάνες από το 1991 έως το 1996 (βλέπε πίνακα 1) για να προσδιοριστεί η ύπαρξη ενίσχυσης ή η ημερομηνία κατά την οποία εφαρμόστηκε στην πράξη πλεονέκτημα που είναι αποτέλεσμα της μεταρρύθμισης η οποία θεσπίστηκε με το νόμο του 1996, ο οποίος δεν περιέχει καμία διάταξη γι’ αυτό τον σκοπό. Η καταβολή παρόμοιων επιβαρύνσεων ήταν επίσης αποτέλεσμα ενός καθεστώτος παρέκκλισης από το κοινό δίκαιο βάσει του οποίου το καθεστώς συντάξεων που εφαρμόζεται στη France Télécom κρίθηκε ως αυτόνομο καθεστώς συντάξεων, το οποίο δεν ίσχυε πλέον από το 1997.
(76)
Με αυτή την επιφύλαξη, η Γαλλική Δημοκρατία επεξεργάστηκε την εκτίμηση των επιβαρύνσεων που υπέβαλε η France Télécom και αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 61, με τις οποίες δεν βαρύνεται πλέον η επιχείρηση από το 1997. Βάσει πραγματικής ανασύστασης για το 2008 έως το 2010 με την εφαρμογή ενός πρόσκαιρου συντελεστή, η Γαλλική Δημοκρατία θεωρεί ότι οι επιβαρύνσεις τις οποίες θα κατέβαλε η France Télécom για τον σκοπό αυτό είναι κατά 165 εκατ. ευρώ κατώτερες από αυτές που υπολόγισε η επιχείρηση.
5.2. Όσον αφορά το συμβιβάσιμο μιας ενδεχόμενης κρατικής ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά
(77)
Σε κάθε περίπτωση, η Γαλλική Δημοκρατία θεωρεί ότι, εάν η μεταρρύθμιση του 1996 σχετικά με την France Télécom συνιστούσε κρατική ενίσχυση, αυτή θα έπρεπε να κηρυχθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, σύμφωνα με την ανάλυση της Επιτροπής στην απόφαση La Poste (50). Η μεταρρύθμιση του 1996 απάλλαξε την France Télécom από διαρθρωτική δαπάνη που έπληττε την ανταγωνιστικότητά της στην αγορά σε συνθήκες απελευθέρωσης και οι εισφορές της υπολογίζονται πλέον βάσει ενός συντελεστή ισότητας μεταξύ των ανταγωνιστών όσον αφορά τους κοινούς κινδύνους.
(78)
Το γεγονός ότι η συνεισφορά την οποία καταβάλλει η France Télécom από το 1997 δεν ενσωματώνει τους μη κοινούς κινδύνους για τους μισθωτούς ιδιωτικού δικαίου δεν εμποδίζει να κριθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά. Για τον σκοπό αυτό, ο πίνακας 4, που καταρτίστηκε με βάση τα στοιχεία που έδωσε η Γαλλική Δημοκρατία, παρουσιάσει τη διαφορά ανάμεσα στην εισφορά που καταβάλλει η France Télécom και σε αυτήν που θα κατέβαλλε εάν είχαν ενσωματωθεί στον υπολογισμό οι μη κοινοί κίνδυνοι, αφού αφαιρεθούν οι παροχές αυτασφάλισης από την France Télécom και άλλες εισφορές, που την επιβαρύνουν σε σχέση με τους ανταγωνιστές της.
Πίνακας 4
Εισφορά εργοδότη της France Télécom την περίοδο 1997-2010 υπολογιζόμενη με την εφαρμογή συντελεστή ισότητας μεταξύ των ανταγωνιστών (ΣΙΑ) και ενός τροποποιημένου συντελεστή ισότητας των ανταγωνιστών (ΣΙΑ*) για την ενσωμάτωση των μη κοινών κινδύνων
Έτος
ΣΙΑ
εκατ. ευρώ
ΣΙΑ*
εκατ. ευρώ
ΣΙΑ-ΣΙΑ*
1997
36,2 %
1 088,9
48,1 %
1 446,9
- 358,0
1998
35,4 %
1 069,6
47,1 %
1 423,1
- 353,5
1999
36,7 %
1 108,5
48,4 %
1 460,3
- 351,8
2000
36,4 %
1 085,0
48,0 %
1 429,3
- 344,3
2001
37,0 %
1 088,6
47,9 %
1 407,9
- 319,3
2002
37,7 %
1 100,1
43,5 %
1 267,9
- 167,8
2003
37,6 %
1 085,0
45,0 %
1 298,5
- 213,5
2004
[…]%
1 048,6
[…]%
[…]
[…]
2005
[…]%
984,6
[…]%
[…]
[…]
2006
[…]%
957,6
[…]%
[…]
[…]
2007
[…]%
917,6
[…]%
[…]
[…]
2008
[…]%
859,2
[…]%
[…]
[…]
2009
[…]%
805,4
[…]%
[…]
[…]
2010
[…]%
744,5
[…]%
[…]
[…]
(79)
Η Γαλλική Δημοκρατία θεωρεί ότι, κατά το διάστημα από το 1997 έως και το 2043, η παρούσα αξία των εισφορών που έχει πράγματι καταβάλει και θα καταβάλει η France Télécom ανέρχεται σε 13,5 δισεκατ. ευρώ. Ένας συντελεστής ισότητας μεταξύ των ανταγωνιστών που τροποποιείται με τη συνεκτίμηση των μη κοινών κινδύνων στον υπολογισμό, αφού αφαιρεθούν οι εισφορές που βαρύνουν την France Télécom και όχι τους ανταγωνιστές της, θα οδηγούσε σε ετήσια εισφορά ανώτερη κατά την ίδια περίοδο, ήτοι σε 16,7 δισεκατ. ευρώ. Εφόσον θεωρούν ότι η συνεκτίμηση αυτών των κινδύνων δεν είναι ορθή, οι γαλλικές αρχές υπολόγισαν ότι η διαφορά (3,2 δισεκατ. ευρώ) θα αντισταθμίζονταν σε μεγάλο βαθμό από την έκτακτη άπαξ εισφορά ύψους 5, δισεκατ. ευρώ που κατέβαλε η France Télécom το 1997.
(80)
Η Γαλλική Δημοκρατία θεωρεί ότι, όπως συνέβη στην απόφαση La Poste (51), η εφάπαξ εισφορά μπορεί να εξομοιωθεί με προσαρμογή που θα μπορούσε να αντισταθμίσει την πληρωμή εισφορών που συνδέονται με τροποποιημένο συντελεστή ο οποίος ενσωματώνει τις εισφορές για τους μη κοινούς κινδύνους. Σε αυτή την περίπτωση, φαίνεται ότι το ποσό αυτής της προσαρμογής υπερβαίνει προς το παρόν το ποσό που προκύπτει από τη διαφορά ανάμεσα στο ποσοστό που καθορίστηκε με τη μεταρρύθμιση του 1996 και το τροποποιημένο ποσοστό που αναγράφεται στον πίνακα 4 και ότι το ποσό αυτό της προσαρμογής δεν θα καλυφθεί ποτέ από την απόκλιση των ποσοστών. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι επιφυλάξεις που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας ως προς την απουσία ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ της France Télécom και των ανταγωνιστών της θα αρθούν.
(81)
Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, η μεταρρύθμιση του τρόπου χρηματοδότησης των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων που υπάγονται στη La Poste, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή το 2006 και εμπνέεται από τη μεταρρύθμιση της France Télécom το 1996, είναι απολύτως συγκρίσιμη με αυτήν, ως προς τα βασικά χαρακτηριστικά της. Δεδομένης αυτής της ομοιότητας, η Επιτροπή δεν θα μπορούσε να επικαλεστεί καμία δικαιολογία για να λάβει διαφορετική απόφαση από την απόφασή της στην υπόθεση La Poste. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή πρέπει να παραδεχθεί ότι η έκτακτη άπαξ εισφορά που επιβλήθηκε στην France Télécom πρέπει να συνεκτιμηθεί στην ανάλυση της μεταρρύθμισης σε σχέση με τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού, θεωρώντας την εκ των πραγμάτων ως προκαταβολή επί της πληρωμής των εισφορών που συναρτώνται με τους μη κοινούς κινδύνους.
(82)
Αντιθέτως, οι συζητήσεις στην Εθνική Συνέλευση και στη Γερουσία κατά τις οποίες έγινε αναφορά εκείνη την περίοδο για χρηματοδοτική κάλυψη της μεταρρύθμισης για διάστημα δέκα ετών αφορούσαν συγκεκριμένες δηλώσεις. Παρόμοια επιχειρηματολογία δεν παρατίθεται ούτε στις αιτιολογικές σκέψεις των νομοσχεδίων ούτε στους εν λόγω νόμους ή σε διατάξεις εφαρμογής τους. Η πρόθεση του νομοθέτη το 1996 ήταν να καθοριστούν οι επιβαρύνσεις των συντάξεων της France Télécom σε επίπεδο ισοδύναμο με αυτό των ανταγωνιστών της και όχι να μην αποφέρει η μεταρρύθμιση αποτελέσματα για περίοδο δέκα ετών, όπως ενδεχομένως θα υποστήριζε το αιτιολογικό της Επιτροπής εάν βασιζόταν σε εκτός θέματος δηλώσεις.
(83)
Από τις κοινοβουλευτικές εργασίες συνάγεται χωρίς αμφιβολία ότι το ποσό της εισφοράς θα καθοριζόταν κατ’ αποκοπή, χωρίς να συνδέεται με την επιβάρυνση την οποία θα έπρεπε πράγματι να επωμιστεί το κράτος. Επίσης, στην απόφασή του αριθ. 96-385 DC της 30ής Δεκεμβρίου 1996, το Συμβούλιο Επικρατείας έκρινε ότι η άπαξ εισφορά ύψους 37,5 δισεκατ. FRF ήταν δικαιολογημένη για την ανάληψη από το κράτος της επιβάρυνσης των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων, χωρίς να συνιστά αντιστάθμισμα, ενώ οι εισφορές στον προϋπολογισμό του κράτους δεν θα καταλογίζονταν σε ειδική δαπάνη και θα τη συνέτρεχαν στους γενικούς όρους ισοσκελισμού του προϋπολογισμού, σύμφωνα με το άρθρο 18 του οργανικού διατάγματος της 2ας Ιανουαρίου 1959 σχετικά με τους νόμους του προϋπολογισμού.
(84)
Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, το συγκεκριμένο ποσό της έκτακτης εισφοράς καθορίστηκε με τον νόμο του προϋπολογισμού του 1997 λαμβάνοντας υπόψη όχι μια περίοδο δέκα ετών κατά τη διάρκεια την οποίας η εν λόγω εισφορά θα «αποζημίωνε» το κράτος, αλλά, αντιθέτως, σε συνάρτηση με την επίπτωση στη διάρθρωση του ισολογισμού της France Télécom που θα έπρεπε να είναι βιώσιμος. Ο προσδιορισμός του ύψους αυτού του ποσού πραγματοποιήθηκε όχι με βάση μια λογική αντιστάθμισης των επιβαρύνσεων για το κράτος, αλλά λαμβάνοντας υπόψη την εισφοροδοτική ικανότητα της επιχείρησης.
(85)
Ο τρόπος χειρισμού αυτής της εισφοράς, που αποσυνδέθηκε από τις συνταξιοδοτικές παροχές που καταβάλλονται πράγματι από το 1997, επιβεβαιώνει τον κατ’ αποκοπή χαρακτήρα της. Συνεπώς, από τα αριθμητικά στοιχεία που υπέβαλε το γαλλικό κράτος συνάγεται ότι, κατά το διάστημα από το 1997 έως το 2006, οι συντάξεις που χορηγούνται στους δημόσιους υπαλλήλους της France Télécom μέσω του ειδικού λογαριασμού συντάξεων ανέρχονται σε […] δισεκατ. ευρώ, ενώ ο δημόσιος οργανισμός που είναι υπεύθυνος να διαχειρίζεται την έκτακτη εισφορά της France Télécom κατέβαλε ποσό 3,4 δισεκατ. ευρώ στον εν λόγω λογαριασμό. Κατά την ίδια περίοδο, το υπόλοιπο που δεν χρηματοδοτείται από τις καταβαλλόμενες εισφορές ανέρχεται σε 1,2 δισεκατ. ευρώ. Εξάλλου, το 1997, η διάρκεια ζωής αυτών των κεφαλαίων υπολογίζονταν από 17 έως 25 έτη, χωρίς να συσχετίζεται με την περίοδο των δέκα ετών στην οποία η Επιτροπή βασίζει την επιχειρηματολογία την οποία φαίνεται ότι επιθυμεί να υιοθετήσει.
(86)
Η Γαλλική Δημοκρατία θεωρεί ότι, χωρίς τη μεταρρύθμιση, η France Télécom θα είχε εξοστρακιστεί από την αγορά, με ποσοστό εισφοράς που θα προσέγγιζε το 77 % των ακαθάριστων αυτόματων αποδοχών το 2010 και πρόβλεψης στους λογαριασμούς της για τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις έναντι των δημοσίων υπαλλήλων της. Η μεταρρύθμιση αποτέλεσε, συνεπώς, καθοριστικό στάδιο κατά την προσαρμογή στην απελευθέρωση της αγοράς, ήταν σύμφωνη με τον στόχο της Ένωσης, προσαρμοσμένη σε αυτόν και περιοριζόταν στο ελάχιστο αναγκαίο. Χωρίς αυτή τη μεταρρύθμιση, η France Télécom θα εξοστρακιζόταν από την αγορά και δεν θα μπορούσε να πραγματοποιήσει τις αναγκαίες επενδύσεις, ιδίως για την αποδεσμοποίηση του τοπικού βρόχου, χωρίς να μπορεί να αποκλειστεί και ο κίνδυνος πτώχευσης, προκειμένου να μην έχει η μεταρρύθμιση αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό.
(87)
Εξάλλου, κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, η μεταρρύθμιση του τρόπου χρηματοδότησης των συντάξεων της France Télécom και, ιδίως, η επιβολή της καταβολής έκτακτης εισφοράς, δεν συνεπαγόταν κόστος για το κράτος από το 1997 έως το 2006, αλλά στην πράξη δημιούργησε καθαρά έσοδα άνω των 9,1 δισεκατ. ευρώ για το γαλλικό κράτος, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των γαλλικών αρχών (52). Εάν έπρεπε να υπολογιστεί η απόδοση της έκτακτης εισφοράς, η Γαλλική Δημοκρατία θεωρεί ότι θα έπρεπε να εφαρμοστεί προεξοφλητικό επιτόκιο 7 %. Έτσι, η αρχή μιας έκτακτης εισφοράς θα είχε ήδη εξασφαλιστεί ήδη από το 1996. Ο ορίζοντας τοποθέτησης θα έπρεπε να είναι μακροχρόνιος, εφόσον οι αναμενόμενες αποκλίσεις ανάμεσα στις παροχές που έπρεπε να καταβληθούν και τις εισφορές που αναμένονταν υπερέβησαν το ποσό των 500 εκατ. ευρώ μόλις το 2005, δηλαδή μετά από εννέα έτη, και το 1 δισεκατ. ευρώ μόλις μετά από 12 έτη. Κατά μέσο όρο για το 1996, το ποσοστό των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολογιών (obligations assimilables du Trésor) (εφεξής «OAT») σε 15 έτη ανερχόταν στο 6,9 %. Η France Télécom προέβη, από την πλευρά της, σε έκδοση ομολόγων μεταξύ Νοεμβρίου 1991 και Νοεμβρίου 1997 με συγκρίσιμο μέσο επιτόκιο 7 %.
(88)
Τέλος, η κατάσχεση των ποσών που ζητεί η Επιτροπή κατ’ εφαρμογή της απόφασής της σχετικά με την εφαρμογή του φόρου επιτηδεύματος στην France Télécom (53) και η καταβολή των εν λόγω ποσών, θα έπρεπε να οδηγήσει την Επιτροπή στο να θεωρήσει ότι η απόφασή της έχει εκτελεστεί, σύμφωνα με την ανακοίνωσή της του 2007 για το εν λόγω θέμα (54). Συνεπώς, δεν πρέπει να εξεταστεί η συσσωρευμένη επίπτωση αυτών των ενισχύσεων.
6. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
6.1. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(89)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι: «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν η παρούσα συνθήκη ορίζει άλλως».
(90)
Η εφαρμογή των σωρευτικών όρων αυτού του άρθρου στην προκειμένη περίπτωση εξετάζεται στα σημεία 6.1.1 έως 6.1.5.
6.1.1. Ενίσχυση που χορήγησε το κράτος με κρατικούς πόρους
(91)
Ο νόμος του 1990 και ο νόμος του 1996 είναι νόμοι του γαλλικού κράτους. Προβλέπουν το μέτρο βάσει του οποίου η France Télécom καταβάλλει στο κράτος αντιστάθμισμα για την εκκαθάριση και καταβολή των συντάξεων στους δημόσιους υπαλλήλους της France Télécom που έχουν προσληφθεί από το κράτος. Εφόσον, κατ’ εφαρμογή του νόμου του 1996, το αντιστάθμισμα που καταβάλλει η France Télécom στο δημόσιο είναι μικρότερο από αυτό που προέβλεπε η αρχική διατύπωση του νόμου του 1990, η ενίσχυση χορηγείται στην France Télécom με πόρους του γαλλικού κράτους.
6.1.2. Ευνοϊκή μεταχείριση συγκεκριμένων επιχειρήσεων
(92)
Οι διατάξεις του νόμου του 1990 όριζαν το καθεστώς που εφαρμόζεται στον δημόσιο φορέα εκμετάλλευσης με νομική προσωπικότητα France Télécom. Ο νόμος του 1996 σχετικά με τη δημόσια επιχείρηση France Télécom τροποποιεί το εν λόγω καθεστώς με διατάξεις που εφαρμόζονται στην France Télécom με τους τρόπους τους οποίους ο νόμος ορίζει αποκλειστικά γι’ αυτήν την επιχείρηση.
(93)
Σκοπός του καθεστώτος που θεσπίστηκε με τον νόμο του 1990 είναι να καθοριστεί ειδικό αντιστάθμισμα σε σχέση με τις αρχές και τα ποσά των εργοδοτικών εισφορών για τις συντάξεις που καταβάλλει η France Télécom στο γαλλικό κράτος. Έτσι, το αντιστάθμισμα που πρέπει να καταβάλει η France Télécom, όπως προέβλεπε η αρχική διατύπωση του νόμου του 1990, ο οποίος εφαρμόστηκε από το 1991 έως το 1995, όπως και το διαφορετικό αντιστάθμισμα που θεσπίστηκε με τον νόμο του 1996, το οποίο εφαρμόζεται από το 1997, είναι ειδικά μέτρα που αφορούν αποκλειστικά την France Télécom, και συνεπώς πληρούν τον όρο της επιλεκτικότητας, σε αντίθεση με τα όσα υποστηρίζει η France Télécom.
6.1.3. Οικονομικό πλεονέκτημα που νοθεύει ή υπάρχει κίνδυνος να νοθεύσει τον ανταγωνισμό
(94)
Πρέπει να προσδιοριστεί αν τα μέτρα για τον καθορισμό του ύψους του εν λόγω αντισταθμίσματος ευνοούν την France Télécom. Το ζήτημα αν οι τροποποιήσεις που επήλθαν στο άρθρο 30 του νόμου του 1990 με τον νόμο του 1996 συνιστούν κρατική ενίσχυση, από την άποψη ότι παρέχουν οικονομικό πλεονέκτημα στη France Télécom, πρέπει να εκτιμηθεί με βάση τη φύση και την οικονομία του υπό εξέταση συνταξιοδοτικού συστήματος και τις επιπτώσεις που απορρέουν για την France Télécom και όχι με βάση τις αιτίες ή τους στόχους των τροποποιήσεων. Ο στόχος που επιδίωκε η τροποποίηση του νόμου του 1990 δεν είναι, συνεπώς, καταρχήν, το σωστό μέτρο για να εκτιμηθούν τα αποτελέσματά της, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει η Γαλλική Δημοκρατία.
(95)
Η ανάληψη από το κράτος της εκκαθάρισης και καταβολής των συντάξεων στους δημοσίους υπαλλήλους της France Télécom πραγματοποιείται κατ’ εφαρμογή του κώδικα των συντάξεων γήρατος των δημοσίων υπαλλήλων και στρατιωτικών, ο οποίος είναι ο μόνος που εφαρμόζεται στους εν λόγω πρώην δημοσίους υπαλλήλους. Ούτε ο νόμος του 1990, ούτε ο νόμος του 1996 τροποποίησαν το καθεστώς αυτών των υπαλλήλων, ούτε την αρχή της ανάληψης από το κράτος της καταβολής των συντάξεών τους. Αυτή η ευθύνη του κράτους φαίνεται ότι απορρέει από την αρχή κατά την οποία όσοι έχουν το καθεστώς δημοσίου υπαλλήλου εξυπηρετούν το γενικό συμφέρον με πλήρη ανεξαρτησία προς όφελος του γενικού συμφέροντος. Αυτό δεν ισχύει όταν οι εν λόγω υπάλληλοι εργάζονται για μια επιχείρηση που παρέχει υπηρεσίες επ’ αμοιβή με σκοπό την εξυπηρέτηση του συμφέροντος και το κέρδος αυτής της επιχείρησης, σε ανταγωνισμό με άλλες επιχειρήσεις οι οποίες παρέχουν τις ίδιες υπηρεσίες.
(96)
Υπό αυτό το πρίσμα, η καταβολή αντισταθμίσματος στο κράτος, που προβλέπει ο νόμος του 1990 τόσο στην αρχική διατύπωσή του όσο και μετά τις τροποποιήσεις που επήλθαν με τον νόμο του 1996, συνιστά εξαίρεση από την αρχή της ανάληψης των υποχρεώσεων από το γαλλικό κράτος. Η εξαίρεση αυτή δικαιολογείται από τη φύση και την οικονομία του συστήματος που εφαρμόζεται στις συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων που απασχολούνται από την France Télécom. Πράγματι, κατά τον κώδικα των συντάξεων γήρατος των δημοσίων υπαλλήλων και των στρατιωτικών, το γαλλικό κράτος αναλαμβάνει την εκκαθάριση και καταβολή των συντάξεων στους υπαλλήλους της France Télécom οι οποίοι υπάγονται στο γενικό καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων του γαλλικού κράτους και όχι στο κοινό δίκαιο των παροχών κοινωνικής ασφάλισης.
(97)
Ακόμη και χωρίς την καταβολή του αντισταθμίσματος από την France Télécom, το γαλλικό κράτος δεν θα ήταν λιγότερο υποχρεωμένο να τηρεί τις ισόβιες δεσμεύσεις του έναντι του προσωπικού με το καθεστώς δημοσίου υπαλλήλου, εκτός εάν τροποποιήσει μονομερώς τις εν λόγω δεσμεύσεις. Αντιθέτως, η διάθεση δημοσίων υπαλλήλων εκπαιδευμένων από το κράτος στη France Télécom χωρίς κανένα αντιστάθμισμα για τις καταβαλλόμενες ή τις προς καταβολή συντάξεις θα παρείχε σαφές πλεονέκτημα σε αυτήν την επιχείρηση.
(98)
Εφόσον οι ανταγωνίστριες επιχειρήσεις της France Télécom δεν χρησιμοποιούν προσωπικό με το καθεστώς δημοσίου υπαλλήλου έναντι των οποίων το γαλλικό κράτος θα είχε παρόμοια οικονομική υποχρέωση, η λογική του συστήματος χρηματοδότησης των συντάξεων και της καταβολής των αντισταθμίσεων για την France Télécom που θέσπισε ο νόμος δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε αυτές. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι το καθεστώς του προσωπικού που απασχολούν οι ανταγωνιστές είναι διαφορετικό όσον αφορά τους κινδύνους της μη πληρωμής των μισθών που καλύπτονται από το κοινό δίκαιο των παροχών κοινωνικής ασφάλισης. Οι γαλλικές αρχές φαίνεται να θεωρούν ότι η καταβολή κοινωνικών ασφαλιστικών εισφορών για την κάλυψη αυτού του κινδύνου δικαιολογείται στην περίπτωσή τους. Όμως αυτό ακριβώς το καθεστώς επικαλούνται οι γαλλικές αρχές για να θεωρήσουν ότι δεν δικαιολογείται η συνεκτίμηση των μη κοινών κινδύνων για τους δημόσιους υπαλλήλους και το προσωπικό ιδιωτικού δικαίου στον υπολογισμό του ύψους της αντιστάθμισης που καταβάλλει η France Télécom στο κράτος κατ’ εφαρμογή του νόμου του 1996.
(99)
Συνεπώς, από τα ανωτέρω συνάγεται ότι, όσον αφορά τις δαπάνες που πραγματοποιούν για το προσωπικό τους που υπάγεται στο ιδιωτικό δίκαιο, οι επιχειρήσεις αυτές δεν βρίσκονται ούτε κατά τον νόμο ούτε εκ των πραγμάτων σε συγκρίσιμη θέση με αυτήν της France Télécom όσον αφορά το προσωπικό των δημοσίων υπαλλήλων της, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζουν στις παρατηρήσεις τους η Γαλλική Δημοκρατία και η France Télécom.
(100)
Επίσης, δεν πρέπει να συγκρίνεται το καθεστώς της καταβολής ανταλλάγματος που εφαρμόζεται στην France Télécom με το καθεστώς που έχει καθοριστεί για άλλες δημόσιες επιχειρήσεις που απασχολούν προσωπικό με το καθεστώς του δημοσίου υπαλλήλου, όπως το Γαλλικό Νομισματοκοπείο, ο Εθνικός Οργανισμός Δασών, που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν επιχειρήσεις για ορισμένες από τις δραστηριότητές τους κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ή άλλοι δημόσιοι οργανισμοί βιομηχανικού και εμπορικού χαρακτήρα, όπως η EDF, ή η GDF στο παρελθόν. Η EDF ή η GDF είχαν ειδικά συνταξιοδοτικά συστήματα που δεν ταυτίζονταν με αυτά της δημόσιας διοίκησης. Τα καθεστώτα της EDF και της GDF έχουν εξάλλου υπαχθεί στο γενικό καθεστώς, μολονότι πρέπει να επισημανθεί ότι η Επιτροπή έκρινε ότι δεν υφίστατο ενίσχυση μόνο στο βαθμό που η εν λόγω υπαγωγή είναι χρηματοδοτικά ουδέτερη για το κράτος (55), το οποίο δεν ισχύει με τη μεταρρύθμιση του 1996 στην προκειμένη περίπτωση.
(101)
Αντιθέτως, το καθεστώς καταβολής ανταλλάγματος υπέρ του κράτους για την πληρωμή των συντάξεων των υπαλλήλων που έχουν υπαχθεί στην France Télécom, πριν τις ανωτέρω τροποποιήσεις οι οποίες εγκρίθηκαν υπό όρους από την Επιτροπή στην απόφασή της στην υπόθεση La Poste, ήταν το καθεστώς μιας δημόσιας επιχείρησης που εξομοιώνεται με ένα δημόσιο οργανισμό βιομηχανικού και εμπορικού χαρακτήρα και εξακολουθούσε να είναι, σύμφωνα με την αρχική διατύπωση του νόμου του 1990, παρόμοιο με αυτό της France Télécom, εφόσον προέβλεπε επιστροφή στο κράτος των χορηγούμενων στους δημοσίους υπαλλήλους συντάξεων γήρατος σε ετήσια βάση και την καταβολή των επιβαρύνσεων που προβλέπονται στο άρθρο L.134 του κώδικα κοινωνικής ασφάλισης.
(102)
Αν και, εκ πρώτης όψεως, η La Poste δεν βρίσκεται σε ανταγωνισμό με την France Télécom, τον οποίο θα μπορούσαν να νοθεύσουν ή θα απειλούσαν να νοθεύσουν τα πλεονεκτήματα που έχουν παρασχεθεί στη France Télécom, παρ’ όλα αυτά, η λογική και οι διατάξεις του συνταξιοδοτικού καθεστώτος των δημοσίων υπαλλήλων της France Télécom πριν τη μεταρρύθμιση του 1996 ήταν οι ίδιες με αυτές του συγκρίσιμου καθεστώτος που εφαρμοζόταν στη La Poste την ίδια περίοδο. Εξάλλου, στην απόφασή της στην υπόθεση La Poste, η Επιτροπή έκρινε ότι η μεταρρύθμιση του καθεστώτος της La Poste συνιστούσε κρατική ενίσχυση, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει η Γαλλική Δημοκρατία όσον αφορά την France Télécom. Γενικά, για να εκτιμηθεί η κατάσταση της France Télécom, πρέπει να ληφθεί υπόψη ως κατάσταση αναφοράς η κατάσταση μιας επιχείρησης, δημόσιας ή ιδιωτικής, που θα απασχολούσε προσωπικό από δημοσίους υπαλλήλους οι οποίοι διατήρησαν αυτό το καθεστώς. Παρόμοιες επιχειρήσεις θα βρίσκονταν στην ίδια κατάσταση αναφοράς με την France Télécom. Σε συνάρτηση, συνεπώς, με ένα τέτοιο σύστημα αναφοράς θα μπορούσε να εκτιμηθεί η ύπαρξη ενίσχυσης υπέρ της France Télécom.
(103)
Επιπλέον, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι ένα μέτρο δεν αποφέρει πλεονέκτημα σε μια επιχείρηση, στην προκειμένη περίπτωση τη France Télécom, για τον απλό λόγο ότι αντισταθμίζει ένα συγκεκριμένο μειονέκτημα το οποίο είχε υποστεί η εν λόγω επιχείρηση στο παρελθόν, σε αντίθεση με όσα ισχυρίζονται η Γαλλική Δημοκρατία και η France Télécom. Η Επιτροπή έχει απορρίψει, και μάλιστα πρόσφατα, το επιχείρημα ενός παραδοσιακού φορέα τηλεπικοινωνιών, ανταγωνιστή της France Télécom, ότι τα ειδικά συνταξιοδοτικά κοινωνικά δικαιώματα που εξομοιώνονται με αυτά της δημόσιας διοίκησης που έχουν κληρονομηθεί από το παρελθόν και διαφέρουν από τα δικαιώματα του κοινού δικαίου για ένα μέρος του προσωπικού δικαιολογούν μέτρα μείωσης των κοινωνικών εισφορών που συνδέονται με τις συντάξεις αυτής της κατηγορίας προσωπικού που καταβάλλει ο οργανισμός (56). Ως προς αυτό, όπως επισήμαναν οι γαλλικές αρχές κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου, ο νόμος του 1996 επέβαλε νέα και επαχθή επιβάρυνση στο γαλλικό κράτος για την εκκαθάριση και καταβολή των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων της France Télécom. Ταυτόχρονα, ο νόμος του 1996 είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί το αντιστάθμισμα που έπρεπε να συνεχίσει να καταβάλλει η France Télécom.
(104)
Βάσει των μεθόδων υπολογισμού του ποσοστού της εργοδοτικής εισφοράς που προβλέπει ο νόμος, από τις 31 Δεκεμβρίου 1996 η France Télécom καταβάλλει στο κράτος αντάλλαγμα χαμηλότερο από αυτό που θα κατέβαλλε, εάν δεν υπήρχε ο νόμος. Επίσης, λόγω του εξοφλητικού χαρακτήρα της εργοδοτικής εισφοράς που θεσπίστηκε με αυτό τον νόμο, η France Télécom ενέγραψε αμέσως στις 31 Δεκεμβρίου 1996 την πρόβλεψη σε αυτούς τους λογαριασμούς για την καταβολή των μελλοντικών υποχρεώσεών της. Έτσι, η επιβάρυνση από την οποία απαλλάχθηκε η France Télécom δεν ήταν ούτε νέα, εφόσον ο νόμος του 1990 συνέχιζε την προηγούμενη δημοσιονομική πρακτική, ούτε απρόβλεπτη, εφόσον η επιχείρηση έκανε προβλέψεις γι’ αυτό τον σκοπό, ούτε κατά παρέκκλιση από το κοινό δίκαιο ασφαλιστικών εισφορών, εφόσον αυτό δεν εφαρμόζεται στο αντιστάθμισμα το οποίο καταβάλλει η France Télécom.
(105)
Από τότε που τέθηκε σε ισχύ, ο νόμος του 1996 μεταβίβασε στο γαλλικό κράτος την υποχρέωση της ετήσιας εισφοράς που καλύπτει εξ ολοκλήρου το βάρος της χρηματοδότησης των συντάξεων του εν λόγω προσωπικού. Το ποσό της ενίσχυσης που εγκρίθηκε με τον νόμο του 1996 μπορεί να υπολογιστεί, από τότε που τέθηκε ο νόμος σε ισχύ, με βάση την ετήσια διαφορά ανάμεσα στο αντιστάθμισμα που συνιστά η εργοδοτική εισφορά εξοφλητικού χαρακτήρα την οποία καταβάλλει η France Télécom στο γαλλικό κράτος και στις δαπάνες που θα είχε καταβάλει κατ’ εφαρμογή του νόμου του 1990, όπως αναφέρονται στον πίνακα 1, εάν αυτός παρέμενε αμετάβλητος, αφαιρούμενου του ποσού της εφάπαξ εισφοράς που καταβλήθηκε το 1997.
(106)
Από τις εκτιμήσεις που υπέβαλε η Γαλλική Δημοκρατία και παρουσιάζονται στην αιτιολογική σκέψη 40 συνάγεται ότι, κατά τον χρόνο της μεταρρύθμισης το 1996 και μέχρι την προβλεπόμενη εξάλειψη των χρηματοδοτικών υποχρεώσεων που προκύπτουν από την επιβάρυνση που επωμίστηκε το γαλλικό κράτος, οι γαλλικές αρχές μπορούσαν να εκτιμήσουν αυτό το συνολικό ποσό της καθαρής νέας επιβάρυνσης μέχρι το 2043, ημερομηνία κατά την οποία θα εξέλιπαν οι χρηματοδοτικές υποχρεώσεις του κράτους έναντι των συνταξιούχων δημοσίων υπαλλήλων ή των ελκόντων δικαιώματα, σε […] δισεκατ. ευρώ. Η παρούσα αξία της καθαρής επιβάρυνσης προσδιορίστηκε σε […] δισεκατ. ευρώ το 1996, αφού αφαιρέθηκαν οι ετήσιες εισφορές της France Télécom (ύψους 15,2 δισεκατ. ευρώ), οι εισφορές των εργαζομένων ([…] δισεκατ. ευρώ) και η κατ’ αποκοπή έκτακτη εισφορά των 5,7 δισεκατ. ευρώ.
(107)
Πρέπει, εξάλλου, να επισημανθεί ότι τα ποσά που εκτιμήθηκαν την εποχή της μεταρρύθμισης το 1996 προσεγγίζουν το πραγματικό ποσό (57). Τα προβλεφθέντα ποσά του αντισταθμίσματος που βαρύνουν την France Télécom υπό μορφή ετήσιων εισφορών, όπως και η διαφορά των 5,7 δισεκατ. ευρώ που καταβλήθηκε το 1997 δεν είχαν ούτε ως αντικείμενο ούτε ως αποτέλεσμα την επιδίωξη της δημοσιονομικής ουδετερότητας για το γαλλικό κράτος. Εάν αυτό συνέβαινε, με την επιφύλαξη του κατάλληλου χαρακτήρα των υποθέσεων αναλογιστικού υπολογισμού, θα υπήρχε ισοδυναμία ανάμεσα στα έξοδα και τα έσοδα για το σύνολο της περιόδου και, κατά συνέπεια, δεν θα υφίστατο οικονομικό πλεονέκτημα για την France Télécom.
(108)
Οι γαλλικές αρχές γνώριζαν ότι «η μεταφορά των συνταξιοδοτικών επιβαρύνσεων των δημοσίων υπαλλήλων της France Télécom στον γενικό προϋπολογισμό του κράτους ήταν νέα και επαχθής επιβάρυνση για το κράτος» και ότι η έκτακτη κατ’ αποκοπή εισφορά ή το προϊόν της μεταβίβασης μέρους των μετοχών της επιχείρησης που κατείχε το κράτος θα καλύπτονταν μόνο εν μέρει. Έτσι, οι συζητήσεις που αναφέρθηκαν στην αιτιολογική σκέψη 31 αποδεικνύουν ότι το γαλλικό κράτος δεν επιδίωξε το 1996 να αντισταθμίσει εξ ολοκλήρου τη νέα επιβάρυνση την οποία επωμιζόταν για το μέλλον, αλλά αντίθετα επιδίωξε να αναλάβει μια νέα επιβάρυνση και ότι «αυτό που μέτρησε πρωταρχικά σε αυτή την υπόθεση ήταν τα συμφέροντα της επιχείρησης».
(109)
Είναι προφανές ότι, ακόμη και με διαφορετικές αναλογιστικές υποθέσεις από αυτές που επέλεξε το γαλλικό κράτος για να εκτιμήσει τη νέα επιβάρυνση την οποία επωμιζόταν, και παρά την έκτακτη εφάπαξ εισφορά που κατέβαλε το 1997, η μεταρρύθμιση παρείχε σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα υπό μορφή μειωμένων εργοδοτικών εισφορών για τις συντάξεις. Εφόσον η κατ’ αποκοπή εισφορά ή το ποσό της προσαρμογής δεν επέτρεπε την πλήρη κάλυψη των επιβαρύνσεων που μεταβιβάστηκαν στο γαλλικό κράτος και, ακόμη περισσότερο τη μείωσή τους, και λαμβάνοντας υπόψη τα σχετικά μεγέθη, δεν πρέπει να κριθεί κατάλληλη η μέθοδος αναλογιστικού υπολογισμού που επελέγη εκείνη την εποχή και η ακρίβεια των εκτιμήσεων που προέκυψαν για το σύνολο της περιόδου μέχρι το 2043.
(110)
Εξάλλου, δεν πρέπει να συγκρίνονται τα χρηματοοικονομικά πλεονεκτήματα που ήταν αποτέλεσμα της μείωσης των εισφορών της France Télécom με τα υποτιθέμενα μειονεκτήματα που είναι αποτέλεσμα της χρησιμοποίησης προσωπικού δημοσίων υπαλλήλων, όπως υποστηρίζει η France Télécom με τη στήριξη του γαλλικού κράτους. Πράγματι, ο νόμος του 1996 δεν επιδείνωσε σε καμία περίπτωση αυτά τα υποτιθέμενα μειονεκτήματα, εφόσον δεν είχε ως αποτέλεσμα την πρόσληψη πρόσθετων δημόσιων υπαλλήλων. Απαλλάσσοντας την France Télécom από μέρος των χρηματοδοτικών υποχρεώσεών της, ωστόσο, ο στόχος του νόμου του 1996 δεν ήταν η αντιστάθμιση ενός υποτιθέμενου μειονεκτήματος που συνδέεται με τους μισθούς ή, σύμφωνα με τους όρους της France Télécom, τη μειωμένη ευελιξία ως προς την απασχόληση των δημοσίων υπαλλήλων.
(111)
Πρέπει, συνεπώς, να απαντηθούν συμπληρωματικά τα επιχειρήματα σχετικά με τα υποτιθέμενα μειονεκτήματα της απασχόλησης δημοσίων υπαλλήλων που επικαλούνται η Γαλλική Δημοκρατία και η France Télécom.
-
Πρώτον, η France Télécom διέθετε, την παραμονή της πλήρους απελευθέρωσης της γαλλικής αγοράς στον ανταγωνισμό, ένα εκπαιδευμένο και ικανό προσωπικό χωρίς το οποίο, εάν έπρεπε να αντικατασταθεί εξ ολοκλήρου, δεν θα μπορούσε να διατηρήσει τη θέση της στην αγορά, όπως παρέλειψε να επισημάνει στις παρατηρήσεις της η France Télécom.
-
Επιπλέον, το ύψος των μισθών και η επένδυση για την κατάρτιση του προσωπικού τα οποία η France Télécom θεωρεί μειονεκτήματα, συνιστούν συνήθεις δαπάνες στον προϋπολογισμό μιας επιχείρησης και δεν έχει αποδειχθεί ότι δεν βελτιώνουν την αφοσίωση και την παραγωγικότητα του προσωπικού σε σχέση με τους ανταγωνιστές.
-
Εξάλλου, μολονότι πράγματι η France Télécom δεν διαθέτει δυνατότητες προσαρμογής του μισθολογικού κόστους της με την εφαρμογή ενός κοινωνικού σχεδίου μείωσης προσωπικού για το εν λόγω προσωπικό, είναι αμφίβολο αν θα μπορούσε να εφαρμοστεί παρόμοιο σχέδιο που θα αφορούσε αποκλειστικά εργαζόμενους με το καθεστώς του δημοσίου υπαλλήλου, ενώ η διακοπή προσλήψεων μονίμων υπαλλήλων το 1997 και η πρόσληψη προσωπικού ιδιωτικού δικαίου της πρόσφερε συγκεκριμένες δυνατότητες ευελιξίας στην προσαρμογή του μισθολογικού κόστους της.
-
Τέλος, μολονότι είναι αληθές ότι η επιχείρηση διαθέτει σημαντικούς πόρους για να παράσχει κίνητρα για την πρόωρη συνταξιοδότηση των εν λόγω υπαλλήλων, είναι εξίσου ακριβές ότι η επιχείρηση θα είχε μικρότερο κίνητρο και συμφέρον να θέσει σε εφαρμογή έναν τέτοιο μηχανισμό χωρίς τη μεταβίβαση στο γαλλικό κράτος οικονομικών υποχρεώσεων τις οποίες επωμίστηκε η France Télécom βάσει του νόμου του 1996. Ο μηχανισμός επιτρέπει επίσης την παροχή κινήτρων για την πρόωρη συνταξιοδότηση και, κατά συνέπεια, για το σχετικό προσωπικό, την ανάληψη της επιβάρυνσης από το κράτος. Χωρίς τον νόμο του 1996, η France Télécom θα εξακολουθούσε να επιβαρύνεται με αυτή τη δαπάνη.
(112)
Εξίσου αστήρικτη, λόγω έλλειψης συνάφειας με το ζήτημα της ύπαρξης ή μη οικονομικού πλεονεκτήματος που απορρέει από τα εν λόγω μέτρα κρίνεται και η συνεκτίμηση των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων που αποκόμισε η France Télécom από το παλαιό μονοπωλιακό καθεστώς της, που επικαλούνται οι καταγγέλλοντες. Τα υποτιθέμενα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα δεν έχουν σχέση στην πράξη με το ζήτημα της εξίσωσης των όρων ανταγωνισμού στις αγορές των τηλεπικοινωνιών ως προς τις ασφαλιστικές εισφορές.
(113)
Μόνο η έκτακτη κατ’ αποκοπή εισφορά που προέβλεψε ο νόμος του 1996 βάρυνε άμεσα τις δαπάνες της France Télécom σε σχέση με την ήδη προσδιορισθείσα κατάσταση αναφοράς. Η καταβολή της εφάπαξ εισφοράς μείωσε το ποσό της ενίσχυσης από το οποίο επωφελήθηκε και θα επωφελείται η France Télécom μέχρι την εξάλειψη της χρηματοδοτικής επιβάρυνσης που ανέλαβε το κράτος αντί της France Télécom κατ’ εφαρμογή του νόμου του 1996. Με την επιφύλαξη της ορθότητας των αναλογιστικών μεθόδων που χρησιμοποίησε η γαλλική κυβέρνηση την περίοδο εκείνη, χωρίς αυτή την εφάπαξ εισφορά, το ποσό των επιβαρύνσεων τις οποίες θα επωμιζόταν η France Télécom θα ανερχόταν σε 18,9 δισεκατ. ευρώ και όχι σε […] δισεκατ. ευρώ, σε καθαρή αξία 1996.
(114)
Ο νόμος του 1996 επέτρεψε, συνεπώς και εξακολουθεί να επιτρέπει στην France Télécom να διαθέτει αυξημένους χρηματοδοτικούς πόρους για να λειτουργεί στις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται. Οι πόροι αυτοί ήταν, λόγω του νόμου του 1996, σημαντικότεροι από αυτούς που διέθετε η France Télécom βάσει του νόμου του 1990 στην αρχική του διατύπωση. Όμως, οι αγορές υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών στις οποίες δραστηριοποιούνταν και δραστηριοποιείται η France Télécom στο σύνολο της γαλλικής επικράτειας και σε άλλα κράτη μέλη σταδιακά άνοιξαν στον ανταγωνισμό με την προοδευτική κατάργηση των αποκλειστικών ή ειδικών δικαιωμάτων που άρχισαν το 1988 και στη συνέχεια, με ειδικές εξαιρέσεις, καταργήθηκαν πλήρως από 1998. Η πλήρης απελευθέρωση της αγοράς επήλθε στη Γαλλία το 2002. Η κατάργηση των νομικών φραγμών συνοδεύθηκε με την είσοδο άλλων φορέων εκμετάλλευσης με τους οποίους η France Télécom ήταν και εξακολουθεί να είναι σε ανταγωνισμό, πριν καν τεθούν σε εφαρμογή τα νομοθετικά μέτρα του 1990 και 1996 που αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας απόφασης.
(115)
Απαλλαγμένη από την υποχρέωση πρόβλεψης των μελλοντικών συνταξιοδοτικών επιβαρύνσεων για τις συντάξεις του προσωπικού της με καθεστώς μονίμου υπαλλήλου οι οποίοι υπόκεινται σε καθεστώς χαμηλότερης ετήσιας εισφοράς, δόθηκε στη France Télécom η δυνατότητα να εξαλείψει από τον ισολογισμό της δεσμεύσεις και επιβαρύνσεις και, με τον τρόπο αυτό, να καταστεί περισσότερο ανταγωνιστική για την προσέλκυση κεφαλαίων, γεγονός που την έθεσε σε πλεονεκτικότερη θέση σε σχέση με την περίοδο πριν τη μεταρρύθμιση του 1996. Απαλλαγμένη από μια ιστορική επιβάρυνση της παρουσίας της στη γαλλική αγορά, η France Télécom μπόρεσε να αναπτυχθεί ευκολότερα σε αγορές άλλων κρατών μελών που απελευθερώθηκαν πρόσφατα, και όντως το έπραξε, όπως αποδείχθηκε στις αιτιολογικές σκέψεις 48 έως 50.
(116)
Συνεπώς, η απαλλαγή της France Télécom από επιβαρύνσεις, η οποία προκύπτει από τις μεθόδους υπολογισμού του αντισταθμίσματος που καταβάλλει στο γαλλικό κράτος για να επωμιστεί το συνταξιοδοτικό κόστος του προσωπικού της υπό καθεστώς δημοσίων υπαλλήλων νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ της France Télécom και των νέων φορέων τηλεπικοινωνιών στη Γαλλία και στα άλλα κράτη μέλη όπου έχει παρουσία η France Télécom.
6.1.4. Επηρεασμός των συναλλαγών μεταξύ κρατών μελών
(117)
Οι αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η France Télécom στη Γαλλία άρχισαν να απελευθερώνονται σταδιακά από το 1988 και, ως εκ τούτου, είναι σε μεγάλο βαθμό ανοικτές στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Η οδηγία 96/19/ΕΚ αποσκοπούσε στην πλήρη απελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών από την 1η Ιανουαρίου 1998. Φορείς τηλεπικοινωνιών στους οποίους έχουν συμμετοχή επιχειρήσεις και άλλων κρατών μελών εκτός από αυτές της Γαλλίας εγκαταστάθηκαν σε αυτή την αγορά. Ορισμένες από αυτές τις αγορές αφορούν τις διεθνείς επικοινωνίες μεταξύ κρατών μελών. Επίσης, μέσω θυγατρικών η France Télécom παρέχει υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών και σε άλλα κράτη μέλη, ιδίως στην Ισπανία, το Βέλγιο ή το Ηνωμένο Βασίλειο.
(118)
Υπό αυτές τις συνθήκες, ένα μέτρο το οποίο μειώνει τα γενικά έξοδα εκμετάλλευσης και λειτουργίας της France Télécom και, ως εκ τούτου, απελευθερώνει πόρους τους οποίους η επιχείρηση αυτή διαθέτει για επενδύσεις ή για να βελτιώσει τις εμπορικές προσφορές της στη Γαλλία ή για να εγκατασταθεί σε άλλα κράτη μέλη μπορεί να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
6.1.5. Συμπέρασμα όσον αφορά την ύπαρξη ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(119)
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, με τη μείωση του αντισταθμίσματος που συνιστά η εργοδοτική εισφορά που καταβάλλεται στο κράτος για τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις βάσει του νόμου του 1990 στην αρχική διατύπωσή του και υποκαθιστώντας το αντιστάθμισμα που προβλέπει ο νόμος του 1996, στο βαθμό που το εν λόγω αντιστάθμισμα είναι κατώτερο από αυτό που εφαρμοζόταν στο παρελθόν, η Γαλλική Δημοκρατία χορήγησε, με δικούς της πόρους, ενίσχυση στη France Télécom η οποία νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, κατά τη μεταβίβαση των βαρών που θέσπισε ο νόμος του 1996.
(120)
Είναι, κατά συνέπεια, αναγκαίο να εξετασθεί αν η εν λόγω ενίσχυση μπορεί να κηρυχθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
6.2. Εναλλακτικές νομικές βάσεις του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης
(121)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Γαλλία δεν έχει επικαλεσθεί το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ ως βάση του συμβιβάσιμου των υπό εξέταση μέτρων.
(122)
Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με τις ενισχύσεις κοινωνικού χαρακτήρα που χορηγούνται σε μεμονωμένους καταναλωτές, τις ενισχύσεις που αποσκοπούν στην αποκατάσταση φυσικών καταστροφών και άλλων έκτακτων γεγονότων καθώς και τις ενισχύσεις που χορηγούνται σε ορισμένες περιφέρειες της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, προφανώς δεν έχουν εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση.
(123)
Όσον αφορά τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι σκοπός των ενισχύσεων αυτών δεν είναι να ευνοήσουν την οικονομική ανάπτυξη περιφερειών με ασυνήθιστα χαμηλό βιοτικό επίπεδο ή με σοβαρή υποαπασχόληση, δεν αποσκοπούν στην προώθηση ενός σημαντικού σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ούτε στην άρση σοβαρής διαταραχής της γαλλικής οικονομίας. Πολύ δε περισσότερο, δεν αποσκοπούν στην προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της κληρονομιάς.
(124)
Φαίνεται, συνεπώς, ότι μόνο το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ μπορεί να εφαρμοστεί για να αξιολογηθεί το συμβιβάσιμο αυτού του μέτρου.
6.3. Συμβιβάσιμο της ενίσχυσης βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ
(125)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ: «Δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά: […] οι ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον […]».
(126)
Για να μπορεί μια ενίσχυση να κριθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά για τον λόγο ότι διευκολύνει την ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων ή ορισμένων τομέων οικονομικής δραστηριότητας, πρέπει να βελτιώνει τον τρόπο άσκησης αυτής της οικονομικής δραστηριότητας. Μια ενίσχυση είναι συμβιβάσιμη κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) μόνο εφόσον δεν αλλοιώνει τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο αντίθετο προς το κοινό συμφέρον. Στην εκτίμησή της, η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη σημασία στα κριτήρια της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας (58).
(127)
Ως προκαταρκτική παρατήρηση και λαμβανομένων υπόψη των επιφυλάξεων που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας, πρέπει να επισημανθεί ότι η Γαλλική Δημοκρατία παρακράτησε από την France Télécom ένα ικανοποιητικό ποσό, που αντιστοιχεί στην ανάκτηση των ενισχύσεων την οποία απαίτησε η Επιτροπή στην απόφασή της σχετικά με την εφαρμογή του επαγγελματικού φόρου στη France Télécom (59). Η Επιτροπή θεωρεί, μετά την επικύρωση από το Δικαστήριο (60) της απόφασης του Πρωτοδικείου, απορρίπτοντας την αίτηση αναιρέσεως κατά αυτής της αποφάσεως, ότι η Γαλλική Δημοκρατία έλαβε τα αναγκαία μέτρα για να εκτελέσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτή την απόφαση. Εφόσον η σωστή ανάκτηση των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν κατ’ εφαρμογή του φόρου επιτηδεύματος καταργεί το οικονομικό πλεονέκτημα που απολάμβανε η France Télécom, δεν συντρέχει λόγος να εξεταστούν οι επιπτώσεις μιας ενδεχόμενης συσσώρευσης με την ενίσχυση που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας.
(128)
Κατά τα λοιπά, πρέπει εξαρχής να επισημανθεί ότι, σε αντίθεση με τις επενδυτικές δαπάνες, οι κοινωνικές επιβαρύνσεις μιας επιχείρησης είναι επαναλαμβανόμενα λειτουργικά έξοδα και ότι μια ενίσχυση η οποία μειώνει τα έξοδα αυτά συνιστά λειτουργική ενίσχυση της επιχείρησης, το συμβιβάσιμο της οποίας με την εσωτερική αγορά πρέπει, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, να εκτιμάται με πολύ συσταλτικό τρόπο από την Επιτροπή.
6.3.1. Συμβατότητα του μέτρου της ενίσχυσης με έναν στόχο κοινού συμφέροντος
(129)
Στην προκειμένη περίπτωση, η ενίσχυση που χορηγείται από το 1997 μπορεί να θεωρηθεί ότι αποσκοπεί στη διευκόλυνση της ανάπτυξης της οικονομικής δραστηριότητας παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, σε συνθήκες πλήρους απελευθέρωσης αυτών των αγορών. Πράγματι, ο νόμος του 1996 εκδόθηκε παράλληλα με τον νόμο αριθ. 96/659, της 26ης Ιουλίου 1996, για τη ρύθμιση του τομέα των τηλεπικοινωνιών, ο οποίος ενσωμάτωνε τις υποχρεώσεις που προκύπτουν για τη Γαλλία από το δίκαιο της Ένωσης και, συγκεκριμένα, την οδηγία 96/19/ΕΚ.
(130)
Ως προς αυτό, ο γενικός στόχος που προωθείται με τον νόμο του 1996 όσον αφορά την καταβολή χρηματικού αντισταθμίσματος στο γαλλικό κράτος είναι η προσέγγιση των επιπέδων των υποχρεωτικών κοινωνικών και φορολογικών επιβαρύνσεων που επιβάλλονται στους μισθούς μεταξύ της France Télécom και των άλλων επιχειρήσεων του τομέα των τηλεπικοινωνιών οι οποίες υπάγονται στο κοινό δίκαιο των κοινωνικών εισφορών. Το μέσο που χρησιμοποιήθηκε, δηλαδή ένα μέτρο που αποβλέπει άμεσα και αποκλειστικά στον τρόπο καθορισμού των εργοδοτικών εισφορών της France Télécom κρίνεται επαρκές για την επίτευξη του καθορισθέντος στόχου.
(131)
Ένα μέτρο ενίσχυσης που αποσκοπεί στη μείωση των τρεχουσών επιβαρύνσεων ασφαλιστικών εισφορών της France Télécom τις οποίες η εταιρεία επωμίσθηκε σε μια εποχή κατά την οποία η παροχή μιας υπηρεσίας με καθεστώς μονοπωλίου για ένα μεγάλο μέρος αυτών των δραστηριοτήτων δεν απαιτούσε αποτελεσματική από οικονομική άποψη συμπεριφορά μπορεί να συμβάλει, σε ένα διαφορετικό ανταγωνιστικό πλαίσιο, στη βελτίωση του τρόπου παροχής των υπηρεσιών που στο παρελθόν είχαν μονοπωλιακό χαρακτήρα, εφόσον η διάθεση χρηματοδοτικών πόρων των ανταγωνιστριών επιχειρήσεων στις αντίστοιχες κοινωνικές επιβαρύνσεις τους δεν εισάγει μεροληπτική αντιμετώπιση σε μια διαδικασία ισότιμου ανταγωνισμού. Ασφαλώς διατυπώνονται επιφυλάξεις στη συνέχεια σχετικά με την ορθότητα ορισμένων διατάξεων του νόμου για την επίτευξη του στόχου τον οποίο ορίζει. Εντούτοις, δεν θα μπορούσε να τεθεί υπό αμφισβήτηση ούτε η νομιμότητά του ούτε η συμβατότητα με τον στόχο κοινού συμφέροντος για την ανάπτυξη των αγορών υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών που είναι ανοικτές στον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στην τεχνολογική πρόοδο και την οικονομική ανάπτυξη αυτής της δραστηριότητας.
6.3.2. Αναγκαιότητα του μέτρου ενίσχυσης
(132)
Η επιβολή ανώτατου ορίου ως προς τον αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων που υπάγονται στην France Télécom, που επιβλήθηκε με την απαγόρευση προσλήψεων μετά την 1η Ιανουαρίου 2002, σύμφωνα με τον νόμο του 1996, θα είχε ως αναπόφευκτο επακόλουθο να αυξηθεί σημαντικά η επιβάρυνση των συνταξιοδοτικών δαπανών της France Télécom σε σχέση με τους εν ενεργεία μονίμους υπαλλήλους της. Με το να στερηθεί την ικανότητα να προσλαμβάνει υπαλλήλους από τη δημόσια διοίκηση, το οποίο είναι κατανοητό εξάλλου με βάση τον ανταγωνιστικό χαρακτήρα της παροχής των εν λόγω υπηρεσιών, η France Télécom θα ήταν αναγκασμένη να επωμισθεί μια υπέρμετρα μεγάλη επιβάρυνση για την καταβολή συντάξεων για το εν λόγω προσωπικό σε σχέση με αυτήν που έπρεπε και πρέπει να επωμίζονται οι ανταγωνιστές της. Πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι οι δεσμεύσεις για την καταβολή αντισταθμίσματος στο γαλλικό κράτος που προέβλεπαν οι αρχικές διατάξεις του νόμου του 1990 δεν αφορούσαν μόνο τους εν ενεργεία δημοσίους υπαλλήλους στις ανταγωνιστές αγορές το 1990 και στη συνέχεια, αλλά και τους δημοσίους υπαλλήλους της Γενικής Διεύθυνσης του Υπουργείου Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών που είχαν συνταξιοδοτηθεί το 1990.
(133)
Ενδεικτικά, το ποσοστό εισφορών τις οποίες θα έπρεπε να καταβάλει η France Télécom, εάν παρέμεναν αμετάβλητες οι διατάξεις του νόμου του 1990, θα ανερχόταν στο 77 % των ακαθάριστων αυτόματων αποδοχών των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων το 2010, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές. Το ποσοστό αυτό πρέπει να συγκριθεί με ποσοστό […]% που θα επέτρεπε την εξασφάλιση απολύτως ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τους κοινούς και τους μη κοινούς κινδύνους μεταξύ της France Télécom και των ανταγωνιστών της. Σε απόλυτες τιμές, η διαφορά θα αντιστοιχούσε σε πρόσθετο ετήσιο ποσό […] εκατ. ευρώ σε σχέση με το ποσό της συνεισφοράς που θα εξασφάλιζε ίσους όρους ανταγωνισμού. Επιπλέον, εάν ο νόμος δεν θέσπιζε τον εξοφλητικό χαρακτήρα των εργοδοτικών εισφορών, η France Télécom θα έπρεπε να συνεχίσει να βαρύνεται με σημαντικά μεγάλες προβλέψεις σε σχέση με τις προβλέψεις ύψους 3,6 δισεκατ. ευρώ που πραγματοποιήθηκαν ήδη το 1996.
(134)
Ως προς αυτό, οι εκτιμήσεις των καταγγελλόντων για το γεγονός ότι η France Télécom μπόρεσε να επωμισθεί από το 1996 πολύ ανώτερο δημοσιονομικό χρέος από την επιβάρυνση που της άφησε το γαλλικό κράτος είναι αλυσιτελείς, διότι δεν σχετίζονται με το εξεταζόμενο ζήτημα. Μολονότι η αύξηση του χρέους που επωμίστηκε η France Télécom από το 1996 και τα επίμαχα ποσά μέχρι σήμερα φαίνεται να αποκλείουν τον κίνδυνο πτώχευσης της επιχείρησης τον οποίο επικαλέστηκε η Γαλλική Δημοκρατία, εάν συνεχιζόταν η εφαρμογή του καθεστώτος που προέβλεπε ο νόμος του 1990, το μέτρο της ενίσχυσης κρίνεται αναγκαίο για το μέλλον, ώστε να μπορέσει η France Télécom να ανταγωνιστεί στις σχετικές αγορές με τις δικές τις δυνάμεις, χωρίς το μειονέκτημα του άχθους των κοινωνικών επιβαρύνσεων που κληρονόμησε από το παρελθόν, το οποίο δεν είναι αναγκασμένοι να επωμίζονται οι ανταγωνιστές της.
(135)
Οι εκτιμήσεις των καταγγελλόντων και του φορέα τηλεπικοινωνιών σχετικά με την καταλληλότητα ενός συνολικού απολογισμού που αποσκοπεί στο να κρίνει την αναγκαιότητα της ενίσχυσης σε σχέση με άλλα πλεονεκτήματα που απολαμβάνει η France Télécom από το μονοπωλιακό παρελθόν της είναι αβάσιμα στην προκειμένη περίπτωση. Πράγματι, από το 1996, η France Télécom εξακολουθεί να κατέχει εξέχουσα θέση, ιδίως λόγω των αποτελεσμάτων δικτύου που είναι εγγενή στις αγορές τηλεπικοινωνιών. Ακόμη, η France Télécom επέκτεινε την παρουσία της στις αγορές άλλων κρατών μελών, αποκτώντας σε αυτά σημαντικές θέσεις, ιδίως στην Πολωνία και την Ισπανία. Επίσης, όπως επισημαίνει έμμεσα ο φορέας τηλεπικοινωνιών στις παρατηρήσεις του, λόγω της δεσπόζουσας θέσης της, κατά την έννοια του άρθρου 102 της ΣΛΕΕ, ή της σημαντικής ισχύος της στην αγορά, κατά την έννοια των ρυθμίσεων που ισχύουν για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες στην Ένωση (61), η France Télécom υπόκειται σε ειδικές ασύμμετρες υποχρεώσεις στις οποίες δεν υπόκεινται οι ανταγωνίστριες επιχειρήσεις με μικρότερη ισχύ στην αγορά.
(136)
Οι υποχρεώσεις αυτές, παραδείγματος χάρη σε θέματα πρόσβασης στο δίκτυό της, προσανατολισμού των τιμών σε σχέση με τα έξοδα ή αποχής από εμπορικές συμπεριφορές που θα επιτρέπονταν σε μια επιχείρηση η οποία δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση, έχουν ακριβώς ως σκοπό η θέση την οποία κληρονόμησε η France Télécom στην αγορά λόγω του μονοπωλιακού παρελθόντος της να μη δημιουργήσει μεγαλύτερα προβλήματα στον ανταγωνισμό. Αυτά τα ad hoc κανονιστικά μέσα, που σχεδιάστηκαν και εφαρμόζονταν σε τακτά διαστήματα από εθνικές ρυθμιστικές αρχές και τις αρχές ανταγωνισμού και την Επιτροπή (62), είναι περισσότερο στοχευμένα και αποτελεσματικά για να διορθώσουν τα μόνιμα μειονεκτήματα που κληρονόμησε η France Télécom από το παλαιό μονοπωλιακό καθεστώς της, τα οποία επικαλούνται οι καταγγέλλοντες.
(137)
Επίσης, η κρατική ενίσχυση που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας φαίνεται, καταρχήν, αναγκαία για την επίτευξη του στόχου εξυπηρέτησης ενός γενικού συμφέροντος, μέσω της βελτίωσης των όρων ανταγωνισμού όσον αφορά τις συνταξιοδοτικές επιβαρύνσεις και, ως εκ τούτου, την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
6.3.3. Αναλογικότητα του μέτρου της ενίσχυσης
(138)
Πρέπει να διαπιστωθεί ότι το χρηματοδοτικό αντιστάθμισμα προς όφελος του κράτους που θέσπισε ο νόμος του 1990 για την εκκαθάριση και καταβολή των συντάξεων αφορά ειδικά την France Télécom και είναι sui generis. Η αρχή της πλήρους επιστροφής που προέβλεπε ο αρχικός νόμος του 1990 αντικαταστάθηκε από ένα διαφορετικό καθεστώς καθορισμού του ποσού του ανταλλάγματος που πρέπει να καταβάλλεται στο κράτος από το 1996 και μετά. Θεωρητικά υπήρχαν αρκετές εναλλακτικές δυνατότητες καθορισμού του ποσού της εργοδοτικής εισφοράς που πρέπει να καταβάλει η France Télécom, μέχρι την καθολική ανάληψη της επιβάρυνσης από το κράτος χωρίς αποζημίωση. Αυτό το αντιστάθμισμα υπολογίζεται από το 1997 με αναγωγή σε ορισμένες δαπάνες που βαρύνουν τις ανταγωνίστριες επιχειρήσεις του κλάδου. Για να κριθεί αν η ενίσχυση είναι ανάλογη με τον επιδιωκόμενο στόχο πρέπει, συνεπώς, να εξεταστεί ο αντικειμενικός και δικαιολογημένος χαρακτήρας του σημείου αναφοράς για τον καθορισμό του ποσού του ανταλλάγματος που ελήφθη υπόψη στον νόμο του 1996.
(139)
Πρέπει εξαρχής να επισημανθεί ότι, στις διαδικασίες που αφορούν απαλλαγές από επιβαρύνσεις σε σχέση με τις συντάξεις δημοσίων υπαλλήλων πρώην μονοπωλιακών φορέων εκμετάλλευσης στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, του ΟΤΕ στην Ελληνική Δημοκρατία και της ΒΤ Plc στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Επιτροπή επαλήθευσε ιδίως αν οι επιχειρήσεις αυτές επωμίζονταν ισοδύναμες κοινωνικές επιβαρύνσεις με αυτές των ανταγωνιστών, προκειμένου να αποφασίσει, αντίστοιχα, αν οι κρατικές ενισχύσεις οι οποίες χορηγήθηκαν στους εν λόγω οργανισμούς ήταν ή δεν ήταν συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ (63). Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, στην προκειμένη περίπτωση, οι εξοφλητικές εισφορές τις οποίες κατέβαλλε κάθε έτος η France Télécom και προέβλεπε ο νόμος του 1996 δεν επέτρεπαν να εξασφαλιστεί η καταβολή ισοδύναμων κοινωνικών επιβαρύνσεων με αυτές των ανταγωνιστών. Ο συντελεστής ισότητας μεταξύ ανταγωνιστών (εφεξής «ΣΙΑ») δεν έχει επιτευχθεί.
(140)
Εντούτοις, η Γαλλική Δημοκρατία και η France Télécom επικαλούνται την έκτακτη εφάπαξ εισφορά των 5,7 δισεκατ. ευρώ την οποία κατέβαλε η France Télécom το 1997 κατ’ εφαρμογή του νόμου του 1996. Το ποσό αυτής εφάπαξ εισφοράς καθορίστηκε το 1996 κατά τρόπο που να αντισταθμίζει, για δεκαετή περίοδο εφαρμογής του νόμου του 1996, την πρόσθετη επιβάρυνση που είχε προβλεφθεί τότε για το κράτος, λαμβάνοντας εξάλλου υπόψη τις λογιστικές προβλέψεις που είχε πραγματοποιήσει η France Télécom και μπορούσε να επαναλάβει η επιχείρηση κατά τη χρήση 1996-1997. Η έκτακτη εφάπαξ εισφορά αναλύεται στα επιμέρους δύο στοιχεία:
-
αφενός, σε ποσό 3,6 δισεκατ. ευρώ που αντιστοιχεί στις προβλέψεις της France Télécom μέχρι το 1996 για να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές συνταξιοδοτικές επιβαρύνσεις των δημοσίων υπαλλήλων που είχαν προβλεφθεί εκείνη την περίοδο,
-
αφετέρου, σε ποσό 2,1 δισεκατ. ευρώ (εφεξής το «πρόσθετο ποσό»), που αντιστοιχεί τόσο στις προβλέψεις των δημόσιων αρχών όσο και εκ των πραγμάτων στις καθαρές κοινωνικές επιβαρύνσεις για την εξυπηρέτηση των συντάξεων τις οποίες θα έπρεπε να επωμιστεί το κράτος για περίοδο 10 ετών, από το 1997 έως το 2006, λόγω της μεταβίβασης της επιβάρυνσης των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων του τομέα των τηλεπικοινωνιών.
(141)
Επειδή το εφάπαξ ποσό των 5,7 δισεκατ. ευρώ δεν είχε ποτέ ως αντικείμενο την αντιστάθμιση της απουσίας συντελεστή ισότητας μεταξύ των ανταγωνιστών, δηλαδή της France Télécom και των ανταγωνιστών της, δεν θα ήταν δικαιολογημένο το ποσό αυτό να αντιπαραβληθεί στις ετήσιες εισφορές εξοφλητικού χαρακτήρα τις οποίες δεν κατέβαλε ποτέ η France Télécom, ενώ αυτές θα ήταν αναγκαίες για να επιτευχθεί ένας συντελεστής πραγματικής ισότητας μεταξύ των ανταγωνιστών.
(142)
Αντίθετα, από την εξέταση των κοινοβουλευτικών συζητήσεων συνάγεται ότι το πρόσθετο ποσό των 2,1 δισεκατ. ευρώ προοριζόταν να καλύψει αυτή τη μεταβίβαση των επιβαρύνσεων από το 1997 έως το 2006 και, εκ των πραγμάτων, να εξαλείψει τα αποτελέσματα της ενίσχυσης για περίοδο δέκα ετών. Έτσι, η καθαρή χρηματοδοτική προσπάθεια της France Télécom που αντιστοιχεί σε αυτό το συμπληρωματικό ποσό συνίστατο στη χρηματοδότηση για διάστημα δέκα ετών της πρόσθετης επιβάρυνσης που επέφερε η μεταρρύθμιση για το γαλλικό κράτος.
(143)
Εξάλλου, η έκτακτη εισφορά ενσωματώνει τις λογιστικές προβλέψεις που είχαν γίνει μέχρι το 1996 και ήταν πλέον άνευ αντικειμένου. Οι προβλέψεις τις οποίες ανέλαβε το κράτος είχαν πραγματοποιηθεί από την France Télécom για την αντιμετώπιση της επιβάρυνσης με τις μελλοντικές συντάξεις και αυτή η ανάληψη των προβλέψεων καταργεί τις επιπτώσεις της ενίσχυσης για την περίοδο πληρωμής των συντάξεων τις οποίες επρόκειτο να καλύψουν.
(144)
Ο νόμος του 1996 αναφέρεται, ωστόσο, σε μια ενιαία έκτακτη εισφορά, χωρίς οι διατάξεις εφαρμογής, ούτε και οι διατάξεις του νόμου του προϋπολογισμού και των μεταγενέστερων διαταγμάτων, να διαχωρίζουν ένα ποσό που προκύπτει από τις προβλέψεις το οποίο θα έπρεπε να αφαιρεθεί από την επιβάρυνση που μεταβιβάστηκε στο κράτος για τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Το άρθρο 6 του νόμου του 1996 προσδιορίζει με σαφήνεια ότι η έκτακτη εφάπαξ εισφορά καταβάλλεται σε αντιστάθμιση της ανάληψης από το κράτος της επιβάρυνσης των συντάξεων που χορηγούνται στους δημοσίους υπαλλήλους του κράτους. Το ποσό αυτής της έκτακτης εισφοράς πρέπει, συνεπώς να εξεταστεί στο σύνολό του κατά την ανάλυση της μεταρρύθμισης.
(145)
Εφόσον η France Télécom κάλυψε, μέσω της καταβολής αυτής της έκτακτης εφάπαξ εισφοράς, την επιβάρυνση για τις συντάξεις γήρατος των δημοσίων υπαλλήλων των τηλεπικοινωνιών και την επιβάρυνση της αντιστάθμισης ανάμεσα στα συνταξιοδοτικά καθεστώτα για περίοδο περίπου 15 ετών, οι επιπτώσεις της ενίσχυσης έχουν εξουδετερωθεί. Καταβάλλοντας, λοιπόν, αυτή την έκτακτη εισφορά, η France Télécom εξουδετέρωσε τις επιπτώσεις της ενίσχυσης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Συνεπώς, είναι δικαιολογημένο, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, να μην αναγκαστεί η France Télécom να ικανοποιήσει τους όρους του συμβιβάσιμου αυτής της ενίσχυσης και, κατά συνέπεια, να μην καταβάλει την ετήσια εισφορά που είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί ένας συντελεστής ισότητας μεταξύ των ανταγωνιστών που να εμπεριέχει τους μη κοινούς κινδύνους με αυτούς των μισθωτών ιδιωτικού δικαίου.
(146)
Πρέπει να εξεταστούν διεξοδικά τα στάδια αυτής της συλλογιστικής.
(147)
Είναι επιβεβλημένη η διαπίστωση ότι οι ετήσιες εισφορές εξοφλητικού χαρακτήρα που κατέβαλε η France Télécom από τη μεταρρύθμιση του 1996 δεν επιτρέπουν την επίτευξη συντελεστή ισότητας μεταξύ των ανταγωνιστών, όπως επισήμαινε η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας. Αυτό συνάγεται από το γεγονός ότι ο συντελεστής που εφάρμοσε η France Télécom ενσωματώνει μόνο τις εισφορές που αντιστοιχούν στους κοινούς κινδύνους μεταξύ του προσωπικού που υπάγεται στο ιδιωτικό δίκαιο και των δημοσίων υπαλλήλων και, ως εκ τούτου, εξαιρεί τις εισφορές που αντιστοιχούν στους μη κοινούς κινδύνους, όπως οι κίνδυνοι της ανεργίας ή της μη καταβολής των μισθών σε περίπτωση δικαστικής εξυγίανσης ή εκκαθάρισης της επιχείρησης.
(148)
Από τον πίνακα 4 συνάγεται συνεπώς ότι το γεγονός ότι κατά τον υπολογισμό της εισφοράς που έπρεπε να καταβάλει η France Télécom δεν συνεκτιμήθηκαν οι μη κοινοί κίνδυνοι είχε ως αποτέλεσμα τη σημαντική απόκλιση ανάμεσα στο αντιστάθμισμα το οποίο καταβάλλει η France Télécom στο γαλλικό κράτος και σε αυτό που θα κατέβαλε εάν είχε υπολογιστεί ο συντελεστής εισφοράς για να εξασφαλιστεί η πλήρης ισότητα ανταγωνισμού με τις βάσεις υπολογισμού των συνταξιοδοτικών επιβαρύνσεων των ανταγωνιστών. Συνεπώς, το μέτρο ενίσχυσης που απορρέει από τον νόμο δεν ανταποκρίνεται στην αρχή της αναλογικότητας. Για να ικανοποιήσει αυτήν την αρχή και για να επιτευχθεί ο διακηρυγμένος θεμιτός στόχος της βελτίωσης των όρων του ανταγωνισμού μέσω της εξίσωσης των τρόπων υπολογισμού των συνταξιοδοτικών δαπανών οι οποίες επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις εξεταζόμενες αγορές υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών στη Γαλλία, η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην France Télécom κατ’ εφαρμογή του νόμου του 1996 θα έπρεπε να είχε και πρέπει να εξισώσει πράγματι στο μέλλον τις εν λόγω επιβαρύνσεις με το να συμπεριλάβει τις επιβαρύνσεις που συνδέονται με τους μη κοινούς κινδύνους στις δύο κατηγορίες προσωπικού.
(149)
Ως προς αυτό, το επιχείρημα που πρόβαλε η Γαλλία ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν είναι εκτεθειμένοι σε ορισμένους κινδύνους και, ως εκ τούτου, δεν δικαιολογείται η καταβολή εισφορών γι’ αυτούς τους κινδύνους, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό. Καταρχήν, οι κίνδυνοι αυτοί δεν υφίστανται λόγω των κρατικών μέτρων και, ως εκ τούτου, δεν δικαιολογείται να αποκομίζει η France Télécom οικονομικό πλεονέκτημα. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, λόγω της δέσμευσης του γαλλικού κράτους έναντι των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων της France Télécom και του γεγονότος ότι το γαλλικό κράτος είναι ασφαλιστής του εαυτού του, δεν θα εκδηλωνόταν ποτέ ο κίνδυνος μη καταβολής μισθών σε περίπτωση δικαστικής εξυγίανσης της επιχείρησης. Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να κηρύξει πτώχευση η France Télécom, όπως και κάθε ανταγωνιστής της. Και στις δύο περιπτώσεις, το πλεονέκτημα δεν παρέχεται στην επιχείρηση, αλλά απευθείας στους υπαλλήλους της. Η εγγύηση της καταβολής των μισθών ενεργοποιείται αφού παύσει να υφίσταται η επιχείρηση. Όμως, μια ανταγωνιστική επιχείρηση πρέπει να καταβάλλει εισφορές για να εγγυηθεί τον κίνδυνο μη καταβολής των μισθών μετά τον αφανισμό της, σε αντίθεση με την France Télécom. Δεν δικαιολογείται, συνεπώς, να της παρέχεται πλεονέκτημα υπό μορφή καταβολής χαμηλότερης εισφοράς ή, στην πράξη, εξαίρεσης αυτού του κινδύνου από τον τρόπο υπολογισμού των εισφορών της France Télécom.
(150)
Στη συνέχεια, το σημαντικότερο είναι ότι βασικός σκοπός της μεταρρύθμισης που θεσπίστηκε το 1996, η οποία φαίνεται ότι δεν ήταν μέχρι τέλος συνεπής με τη λογική της, ήταν η εξίσωση των όρων ανταγωνισμού για τις κοινωνικές και φορολογικές επιβαρύνσεις ανάμεσα σε όλους τους ανταγωνιστές αυτού του τομέα και, ανεξάρτητα από το καθεστώς του προσωπικού τους και την ύπαρξη πραγματικής υποχρέωσης για την France Télécom να γίνει μέλος και να καταβάλει εισφορές στους αρμόδιους οργανισμούς διαχείρισης. Αυτή ακριβώς η λογική της εξίσωσης των όρων ανταγωνισμού θα μπορούσε να καταστήσει συμβιβάσιμο το εξεταζόμενο μέτρο με την εσωτερική αγορά. Το αν το προσωπικό της France Télécom είναι ή δεν είναι εκτεθειμένο σε παρόμοιους κινδύνους είναι, συνεπώς, άσχετο με αυτή τη λογική.
(151)
Εν κατακλείδι, η μείωση των συνταξιοδοτικών επιβαρύνσεων με τη μεταβίβαση της καθαρής επιβάρυνσης στο κράτος θα τηρούσε την αρχή της αναλογικότητας μόνο εάν επέτρεπε την εξίσωση των όρων ανταγωνισμού. Ωστόσο, η France Télécom δεν τέθηκε σε κατάσταση πλήρους ισοδυναμίας με τις επιχειρήσεις του τομέα όσον αφορά τις κοινωνικές επιβαρύνσεις που επιβάλλονται στους μισθούς, εφόσον ορισμένες κοινωνικές και φορολογικές επιβαρύνσεις δεν ενσωματώθηκαν στη μέθοδο υπολογισμού της ετήσιας εισφοράς.
(152)
Επιπλέον, δεν δικαιολογείται, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της Γαλλικής Δημοκρατίας και της France Télécom, να ληφθεί υπόψη το ποσό της έκτακτης εφάπαξ εισφοράς των 5,7 δισεκατ. ευρώ που κατέβαλε ήδη η France Télécom το 1997 για να συμψηφιστεί με την ανεπάρκεια του συντελεστή της εισφοράς εξοφλητικού χαρακτήρα που εφαρμόστηκε στην France Télécom.
(153)
Εξαρχής, η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει ότι, σε κάθε κατάσταση, οφείλει να διαπιστώνει αν πληρούνται οι όροι εφαρμογής της εξαίρεσης που προβλέπεται από το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, χωρίς να είναι υποχρεωμένη, με βάση την προηγούμενη πρακτική της κατά τη λήψη αποφάσεων, να υποθέτει ότι έχει διαπιστωθεί (64).
(154)
Σε κάθε περίπτωση, η εξεταζόμενη μεταρρύθμιση διακρίνεται σαφώς και από πολλές απόψεις, από τη μεταρρύθμιση την οποία εξέτασε η απόφαση La Poste (65) την οποία επικαλούνται οι γαλλικές αρχές.
(155)
Πράγματι, σε αντίθεση με τη μεταρρύθμιση την οποία εξετάζει η απόφαση στην υπόθεση La Poste, την οποία επικαλούνται η Γαλλική Δημοκρατία και η France Télécom, η μεταρρύθμιση του τρόπου χρηματοδότησης των συντάξεων του προσωπικού δημοσίων υπαλλήλων της France Télécom επήλθε την παραμονή της απελευθέρωσης των αγορών στο επίπεδο της Ένωσης στο οποίο μπορούσε να δραστηριοποιείται η France Télécom.
(156)
Φαίνεται, εξάλλου, ότι η France Télécom αποκόμισε πλεονέκτημα από αυτή την απελευθέρωση της αγοράς, εφόσον εγκαταστάθηκε στις αγορές άλλων κρατών μελών και αυτό χάριν όχι μόνο της μεταβολής του καθεστώτος σε ανώνυμη εταιρεία αλλά επίσης, εν μέρει, και χάρη στην εξάλειψη των υποχρεώσεων συνταξιοδοτικών εισφορών στον ισολογισμό της και στη μείωση των δυνητικών μελλοντικών επιβαρύνσεων ως αποτέλεσμα της μεταρρύθμισης. Η εν λόγω απαλλαγή από τις υποχρεώσεις στον ισολογισμό της επέτρεψε στη France Télécom να αυξήσει τη φερεγγυότητά της και την ικανότητα δανεισμού. Από τα στοιχεία του χρέους που υπέβαλαν οι καταγγέλλοντες στις παρατηρήσεις τους και τα ποσά των οποίων δεν αμφισβήτησε η Γαλλική Δημοκρατία, συνάγεται ότι το καθαρό οικονομικό χρέος της France Télécom αυξήθηκε από 19,2 δισεκατ. ευρώ το 1997 σε 83 δισεκατ. ευρώ το 2002.
(157)
Είναι αληθές ότι αυτή η σημαντικότατη αύξηση του χρέους μπορεί να οφείλεται σε μια πολιτική επενδύσεων για την επέκταση στις αγορές άλλων κρατών μελών την οποία κατέστησε δυνατή η απελευθέρωση της αγοράς. Είναι εξίσου αληθές ότι η άντληση των αναγκαίων κεφαλαίων κατέστη δυνατή εν μέρει λόγω της απαλλαγής από τις συνταξιοδοτικές επιβαρύνσεις για καθαρό ποσό […] δισεκατ. ευρώ που μεταβιβάστηκαν στο γαλλικό κράτος το 1996. Ως εκ τούτου, οι παρατηρήσεις του φορέα τηλεπικοινωνιών που επιχειρεί να αποδείξει ότι η ενίσχυση επέτρεψε στη France Télécom να χρηματοδοτήσει την επέκτασή της διεθνώς (παρατηρήσεις που παρατίθενται στην αιτιολογική σκέψη 68) δεν είναι, έστω και έμμεσα, αβάσιμες.
(158)
Αντίθετα, το σύνολο των αγορών ταχυδρομικών υπηρεσιών στις οποίες μπορεί να δραστηριοποιείται η γαλλική La Poste στην Ένωση δεν έχει ακόμη απελευθερωθεί πλήρως και δεν υπήρχε υποχρέωση απελευθέρωσης τους μέχρι το 2012, δηλαδή 6 έτη μετά τη μεταρρύθμιση του τρόπου χρηματοδότησης των συντάξεων των υπαλλήλων της (66). Συνεπώς, η επίπτωση της χορηγηθείσας στη France Télécom ενίσχυσης όσον αφορά τον περιορισμό του ανταγωνισμού σε πλήρως απελευθερωμένες αγορές είναι σημαντικότερο από αυτό της ενίσχυσης στην επιχείρηση La Poste. Άρα, δεν επιβάλλεται πλήρης παραλληλισμός των όρων που είναι αναγκαίοι για το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης, εφόσον πρόκειται για διαφορετικές καταστάσεις του ανταγωνισμού σε αγορές στις οποίες η προτεραιότητα όσον αφορά την απελευθέρωση της αγοράς στο επίπεδο της Ένωσης και τη συμβολή στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της ήταν επίσης διαφορετικές. Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι το κριτήριο του κοινού συμφέροντος που ορίζεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ δεν πρέπει αναγκαστικά να εκτιμηθεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο στις δύο εν λόγω περιπτώσεις.
(159)
Εξάλλου, η οικονομική κατάσταση της La Poste και, κατά συνέπεια, η ικανότητα επέκτασής της σε αγορές της αλλοδαπής ή ενίσχυσής της στη γαλλική αγορά δεν ήταν συγκρίσιμη με αυτήν της France Télécom. Όπως επισήμανε η απόφαση La Poste, χωρίς τη μεταρρύθμιση του 2006, η μετάβαση σε νέους λογιστικούς κανόνες θα είχε ως αποτέλεσμα την υποχρέωση της La Poste να εγγράφει στους λογαριασμούς της πρόβλεψη για τη δέσμευση υπέρ του κράτους ποσού 76 δισεκατ. ευρώ (67), το οποίο δεν εγγραφόταν μέχρι τότε στον ισολογισμό της. Σε αντίθεση, ωστόσο, με την περίπτωση της La Poste, η France Télécom πραγματοποιούσε λογιστικές προβλέψεις στα βιβλία της για να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές υποχρεώσεις της χωρίς τη μεταρρύθμιση, γεγονός που διαφοροποιούσε αντικειμενικά την οικονομική κατάσταση της κάθε επιχείρησης.
(160)
Επιπλέον, εάν δεν πραγματοποιούνταν η μεταρρύθμιση για την France Télécom και συνεχιζόταν το καθεστώς που θεσπίστηκε με τον νόμο του 1990, θα αυξάνονταν οι συνταξιοδοτικές επιβαρύνσεις οι οποίες θα ήταν πλέον σημαντικές από το 2005-2007, σύμφωνα με τις προβλέψεις της εποχής εκείνης που παρατίθενται στην αιτιολογική σκέψη 30, στοιχείο το οποίο επιβεβαιώνεται από τα εκ των υστέρων αποτελέσματα τα οποία παρατίθενται στον πίνακα 3. Ωστόσο, όταν πραγματοποιήθηκε η μεταρρύθμιση, η συνέχιση του καθεστώτος που είχε θεσπιστεί με τον νόμο ο οποίος εφαρμόζεται στη La Poste είχε ως άμεσο αποτέλεσμα μία ετήσια πρόσθετη επιβάρυνση ύψους […] εκατ. ευρώ περίπου για την επιχείρηση La Poste (68).
(161)
Δεν έχει συνεπώς διαπιστωθεί ότι η κατάσταση των δύο επιχειρήσεων βάσει του νόμου που ήταν εφαρμοστέος πριν τις αντίστοιχες μεταρρυθμίσεις και, κατά συνέπεια, την ανταγωνιστική επίπτωσή τους, ήταν παρόμοια. Τα γεγονότα δείχνουν το αντίθετο. Δεν δικαιολογείται, συνεπώς, η διενέργεια εξέτασης που θα οδηγεί σε παρόμοια συμπεράσματα στις δύο περιπτώσεις.
(162)
Εξάλλου, στην περίπτωση της απόφασης στην υπόθεση La Poste, υπήρχαν επαρκείς λόγοι για να θεωρηθεί ότι η έκτακτη εφάπαξ εισφορά μπορούσε να διατεθεί εκ νέου στο μέλλον ως προκαταβολή για την πληρωμή των εισφορών σε σχέση με τον τροποποιημένο συντελεστή ισότητας μεταξύ ανταγωνιστών. Οι λόγοι αυτοί δεν υφίστανται στην παρούσα περίπτωση. Πράγματι, ο όρος που επιβάλλει την εκ νέου διάθεση της έκτακτης εισφοράς της La Poste καθορίστηκε αφού προηγουμένως η Επιτροπή είχε κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας θέτοντας υπό αμφισβήτηση την υποεκτίμηση της εξοφλητικής εισφοράς που ήταν αναγκαία για να επιτευχθεί ένας συντελεστής ισότητας μεταξύ των ανταγωνιστών.
(163)
Σε ένα μεγάλο βαθμό, και μολονότι οι γαλλικές αρχές δεν το αναγνώρισαν ρητά, η απόδοση της έκτακτης εφάπαξ εισφοράς στην απόφαση La Poste ήταν το αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης μεταξύ της Επιτροπής και του γαλλικού κράτους, σκοπός της οποίας ήταν να εξασφαλιστεί η πληρωμή μιας εξοφλητικής εισφοράς που να εξασφαλίζει συντελεστή ισότητας μεταξύ των ανταγωνιστών. Κατά την εν λόγω διαπραγμάτευση, η αφετηρία των γαλλικών αρχών που διατυπώθηκε στην κοινοποίησή τους της 23ης Ιουνίου 2006, μετά τις πρώτες επαφές που πραγματοποιήθηκαν για την υπόθεση τον Δεκέμβριο του 2005, ήταν ότι η έκτακτη εισφορά που είχε προβλεφθεί για τη La Poste δεν ήταν αναγκαία από την άποψη της εξασφάλισης ισότιμων όρων ανταγωνισμού, σε αντίθεση με το σχέδιο μεταρρύθμισης της ετήσιας εισφοράς.
(164)
Η απόφαση της Επιτροπής δεν ενέκρινε εκ των υστέρων μια μεταρρύθμιση που είχε ήδη τεθεί σε ισχύ, όπως φαίνεται να υποστηρίζει η France Télécom. Πράγματι, η κοινοποίηση και η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, της 12ης Οκτωβρίου 2006, ήταν προγενέστερες του καθορισμού του ποσού της έκτακτης εισφοράς με τον νόμο αριθ. 2006/1771 της 30ής Δεκεμβρίου 2006 (διορθωτικός προϋπολογισμός του 2006). Οι εν λόγω διαπραγματεύσεις αφορούσαν διάφορα στοιχεία της μεταρρύθμισης και ιδίως τη συνεκτίμηση του πλεονεκτήματος που θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει η κοινοποιηθείσα μεταρρύθμιση στο παρελθόν, την προβλεφθείσα μέθοδο υπολογισμού του συντελεστή εισφοράς και τους τρόπους συνεκτίμησης της ιδιαιτερότητας του ταχυδρομικού ταμιευτηρίου σε σχέση με τις ταχυδρομικές δραστηριότητες και το προσωπικό της επιχείρησης. Οι διαπραγματεύσεις αυτές συνεχίστηκαν και μόνο στις παρατηρήσεις της 8ης Ιουνίου 2007 οι γαλλικές αρχές αποδέχτηκαν τους τρόπους καταβολής της έκτακτης εισφοράς στο πλαίσιο μιας συνολικής συμφωνίας που αφορούσε τη μεταρρύθμιση, επανερχόμενες, με τον τρόπο αυτό, στην κοινοποιηθείσα θέση τους για το θέμα της έκτακτης εισφοράς και τον τρόπο υπολογισμού των ετήσιων εισφορών στο μέλλον.
(165)
Εξάλλου, σε αντίθεση με τις διατάξεις του νόμου του προϋπολογισμού του 1997 που θέσπισε τον δημόσιο οργανισμό διαχείρισης της εισφοράς της France Télécom, οι οποίες προέβλεπαν αυστηρούς κανόνες όσον αφορά τις ετήσιες καταβολές στο κράτος, ο δημόσιος οργανισμός διαχείρισης της εισφοράς της La Poste δεν υπόκειτο σε ειδικούς κανόνες (69). Εφόσον επρόκειτο για έκτακτη εισφορά και ελεύθερη απόδοση, η Επιτροπή έκρινε ότι η Γαλλική Δημοκρατία θα μπορούσε να μειώσει το ποσό τής εισφοράς και να προσαυξήσει ταυτόχρονα τον συντελεστή ετήσιας εισφοράς της La Poste.
(166)
Επιβάλλεται, εξάλλου, η διαπίστωση ότι οι όροι του νόμου του 1996 για τον καθορισμό των παραμέτρων υπολογισμού της ετήσιας εισφοράς που καταβάλλεται τακτικά στο κράτος ως αντιστάθμισμα για τις συντάξεις του προσωπικού των δημοσίων υπαλλήλων, χωρίς να αμφισβητείται ο συνυπολογισμός των μη κοινών κινδύνων μεταξύ του προσωπικού των δημοσίων υπαλλήλων και του προσωπικού ιδιωτικού δικαίου. Ως προς αυτό, το Πρωτοδικείο και το Δικαστήριο διευκρίνισαν, αναφορικά με τον οφειλόμενο από την France Télécom φόρο επιτηδεύματος, ότι μια απαλλαγή από τις επιβαρύνσεις δεν θα μπορούσε να αντισταθμιστεί με μια διαφορετική ειδική επιβάρυνση, ιδίως όταν το κράτος μέλος, στην προκειμένη περίπτωση η Γαλλική Δημοκρατία, δεν είναι σε θέση να αποδείξει ότι οι προηγούμενες επιβαρύνσεις είχαν καθοριστεί βάσει προβλέψεων χαμηλότερων μελλοντικών επιβαρύνσεων στο πλαίσιο ενός διαφορετικού καθεστώτος εισφορών (70).
(167)
Η Επιτροπή δεν μπορεί να αγνοήσει ότι σκοπός της ειδικής εφάπαξ εισφοράς που είχε ήδη καταβληθεί το 1997 ήταν, όπως ορίζει ρητά το άρθρο 6 του νόμου του 1996, να αποζημιώσει εν μέρει το γαλλικό κράτος για την οικονομική επιβάρυνση την οποία επωμίστηκε με τον νόμο του 1996.
(168)
Εξάλλου, από το περιεχόμενο της έκθεσης της Γερουσίας που περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 27 συνάγεται ότι, εγκρίνοντας την αρχή της έκτακτης εισφοράς, η του νομοθέτη δεν ήταν να ληφθεί υπόψη, και πολύ λιγότερο να αντισταθμιστεί, η διαφορά ανάμεσα στις ετήσιες εισφορές της France Télécom και σε αυτές, σχετικά υψηλότερες, των ανταγωνιστών της. Αντίθετα, ο νομοθέτης επέβαλε συνειδητά στην France Télécom την καταβολή ετήσιων επιβαρύνσεων που δεν καλύπτουν τους μη κοινούς κινδύνους των δύο κατηγοριών προσωπικού (δημοσίων και μη υπαλλήλων) και μάλιστα χωρίς να συσχετίζει αυτή την επιλογή με την καταβολή της έκτακτης εισφοράς το 1997.
(169)
Η επιβάρυνση που αντιπροσώπευε για την France Télécom η εφάπαξ εισφορά καταβλήθηκε ως γενικό έσοδο στον προϋπολογισμό του κράτους, που διατέθηκε στον δημόσιο οργανισμό διαχείρισής της και αναλώθηκε. Υπό αυτές τις συνθήκες, η Επιτροπή δεν μπορεί, συνεπώς, συνολικά ή εν μέρει, να ανακατανείμει εικονικά και εκ των υστέρων την έκτακτη εφάπαξ εισφορά που έχει ήδη αναληφθεί σε ένα εξ ολοκλήρου διαφορετικό σκοπό από αυτόν τον οποίο της απέδωσαν οι γαλλικές αρχές και δεν προβλεπόταν από τον νόμο, δηλαδή την αντιστάθμιση του μη συνυπολογισμού των μη κοινών κινδύνων στους μισθούς του προσωπικού ιδιωτικού δικαίου και των δημοσίων υπαλλήλων του κράτους. Αυτή η εφάπαξ εισφορά δεν θεσπίστηκε, συνεπώς, ως πρόβλεψη για την πλήρη εξίσωση, στο πλαίσιο ενός διαφορετικού νομοθετικού και κανονιστικού καθεστώτος, των ετήσιων επιβαρύνσεων της France Télécom με αυτές των ανταγωνιστών της.
(170)
Για τους ίδιους λόγους, λόγω των κανόνων διαχείρισης και επιστροφής στον προϋπολογισμό που προβλέπονταν στον νόμο του προϋπολογισμού από το 1997 και τέθηκαν σε εφαρμογή μέχρι σήμερα, δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτοί οι ισχυρισμοί και οι υπολογισμοί του γαλλικού κράτους που αποσκοπούν στο να αποδείξουν ότι η μεταρρύθμιση του 1996 ολοκληρώθηκε εκείνη την ημερομηνία με ένα σημαντικό πλεόνασμα εσόδων για το κράτος.
(171)
Πράγματι, λαμβανομένων υπόψη των τρόπων διαχείρισης και χρησιμοποίησης της έκτακτης εφάπαξ εισφοράς της France Télécom από τον αρμόδιο δημόσιο οργανισμό, όπως αυτές καθορίστηκαν στον νόμο του προϋπολογισμού, και των στοιχείων πραγματικής επιστροφής αυτών των εισφορών από το 1997 τα οποία διαβίβασε η Γαλλική Δημοκρατία και περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 36 και 37 και στον πίνακα 3, επιβάλλεται να διαπιστωθεί ότι τα έσοδα τα οποία επικαλείται η Γαλλική Δημοκρατία, με τοποθέτηση με τόκο 7 % δεν υπήρξαν ποτέ.
[…]. Εξάλλου, ο ισχυρισμός δεν αντανακλά την πραγματική συμπεριφορά των γαλλικών αρχών. Λαμβανομένων υπόψη των κανόνων διαχείρισης που καθορίστηκαν στους νόμους του προϋπολογισμού μετά τη σύστασή του, ο εν λόγω δημόσιος οργανισμός δεν παρήγαγε παρόμοια έσοδα, τα οποία δεν προβλέπονταν εξάλλου και δεν απέφεραν τόκους. Αντιθέτως, οι πόροι του εν λόγω οργανισμού έπρεπε να αναλωθούν εξ ολοκλήρου μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011 και θα είχαν αναλωθεί νωρίτερα, εάν είχαν διατεθεί για τη χρηματοδότηση της μεταρρύθμισης του 1996, γεγονός το οποίο η Γαλλική Δημοκρατία αμφισβητεί, εξάλλου, ακόμη και ενσωματώνοντας σε αυτούς τα επιπλέον έσοδα από τη φορολόγηση επιχειρήσεων, την οποία επικαλούνται οι γαλλικές αρχές. Εντούτοις, ο συνυπολογισμός πρόσθετων εσόδων από τη φορολόγηση επιχειρήσεων είναι παράνομος, διότι δημιουργεί σύγχυση των διαφορετικών ρόλων του κράτους. Το αμάλγαμα που προτείνουν οι γαλλικές αρχές ανάμεσα σε αυτούς τους διαφορετικούς ρόλους δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό και πρέπει να διατηρηθεί ένας διαχωρισμός ανάμεσα, αφενός, στο κράτος που χορηγεί ενίσχυση στην France Télécom με το να αναλαμβάνει την επιβάρυνση της πληρωμής των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων, με στόχο να αναπτυχθεί μια διαδικασία ανταγωνισμού βασιζόμενη στις ίδιες δυνάμεις και, αφετέρου, στο κράτος μέτοχο της France Télécom και, τέλος, το κράτος ως δημόσιας εξουσίας που ασκεί τη φορολογική εξουσία του.
(172)
Εξάλλου, πρέπει να επισημανθεί ότι η αίτηση που υπέβαλαν η Γαλλική Δημοκρατία και η France Télécom να ληφθεί υπόψη η έκτακτη εισφορά κατά την εξέταση του συμβιβάσιμου της μεταρρύθμισης αντικρούει τις παρατηρήσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας που διατυπώθηκαν στην επιστολή τής, της 17ης Μαρτίου 2004, σύμφωνα με τις οποίες «η έκτακτη εφάπαξ εισφορά που προβλέπεται από το άρθρο 6 του νόμου της 26ης Ιουλίου 1996 δεν θα μπορούσε, λοιπόν, να εκληφθεί ως αντιστάθμιση ενός υποτιθέμενου «πλεονεκτήματος». Η ανάλυση του ποσού της εισφοράς a fortiori δεν έχει συνάφεια σε σχέση με τη ρύθμιση των κρατικών ενισχύσεων» εφόσον το ποσό αυτό ήταν «έκτακτη εισφορά προς όφελος του μοναδικού μετόχου [του γαλλικού κράτους], που εξομοιώνεται με έκτακτο μέρισμα το οποίο διανέμεται πριν από το άνοιγμα του κεφαλαίου σε ιδιώτες επενδυτές».
(173)
Η συλλογιστική που διέπει το επιχείρημα που διατύπωσε η Γαλλία έχει μια συγκεκριμένη οικονομική και δημοσιονομική λογική. Είναι λογικό ο μοναδικός μέτοχος να διατηρεί για αποκλειστικό του όφελος τα διαθέσιμα κεφάλαια στην επιχείρηση, εφόσον αυτό είναι δυνατό, πριν από το άνοιγμα του κεφαλαίου σε άλλους επενδυτές, και εφόσον αυτό δεν υπονομεύει την ελκυστικότητα της τοποθέτησης. Αυτό το τελευταίο στοιχείο ελήφθη υπόψη στις οικονομικές παραμέτρους που επιβλήθηκαν στον αρχικό ισολογισμό της France Télécom, από τον οποίο προκύπτει έμμεσα το ποσό της έκτακτης εφάπαξ εισφοράς, όπως αναφέρθηκε ενώπιον του Κοινοβουλίου το 1996. Συνεπώς, ήταν απόλυτα συνεπές εκ μέρους του κράτους ως μοναδικού μετόχου να εισπράξει το μεγαλύτερο δυνατό ποσό έκτακτου μερίσματος σύμφωνα με τους όρους της Γαλλικής Δημοκρατίας, αντί να αφήσει τα κεφάλαια στην επιχείρηση από την οποία, μετά το άνοιγμα του κεφαλαίου το 1997, θα μπορούσε να αποκομίσει μόνο το μερίδιο που θα του αναλογούσε από το κεφάλαιο της επιχείρησης.
(174)
Η εγκυρότητα αυτής της συλλογιστικής που πρόβαλε την εποχή εκείνη η Γαλλική Δημοκρατία, η οποία ζητούσε να μην ληφθεί κατά κανένα τρόπο υπόψη η ανάλυση του ποσού της διαφοράς των 5,7 δισεκατ. ευρώ κατά την εκτίμηση της μεταρρύθμισης σε σχέση με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, επιβεβαιώνεται εξάλλου από τις παρατηρήσεις της κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Πράγματι, με το να δηλώνει ότι ο ποσοτικός προσδιορισμός του ποσού προσαρμογής θα ήταν συνάρτηση όχι του εκτιμώμενου κόστους της μεταρρύθμισης για το κράτος ή των πλεονεκτημάτων που θα αποκόμιζε η France Télécom, αλλά της εισφοροδοτικής ικανότητας της επιχείρησης, η Γαλλική Δημοκρατία αναφέρει ότι η επιβολή ενός ποσού προσαρμογής θα ήταν μάλλον αποτέλεσμα της συμπεριφοράς ενός μόνο ενημερωμένου μετόχου παρά της συμπεριφοράς ενός κράτους - ρυθμιστή που επιδιώκει την εξισορρόπηση των συνταξιοδοτικών επιβαρύνσεων τις οποίες επωμιζόταν βάσει της μεταρρύθμισης.
(175)
Εάν ακολουθηθεί μια παρόμοια συλλογιστική, η Επιτροπή δεν θα έπρεπε, όπως ζήτησε την εποχή εκείνη η Γαλλική Δημοκρατία, να λάβει υπόψη την έκτακτη εφάπαξ εισφορά στην ανάλυση του συμβιβάσιμου της μεταρρύθμισης με τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων. Εξυπακούεται ότι θα έπρεπε να είχε ληφθεί υπόψη μόνο η μείωση των ετήσιων εισφορών της France Télécom σε επίπεδο κατώτερο από αυτό των ανταγωνιστών που επεδίωκε η μεταρρύθμιση από το 1997.
(176)
Για τους ίδιους λόγους, η Επιτροπή δεν μπορεί να ακολουθήσει τις παρατηρήσεις των καταγγελλόντων που ζητούν τη θέσπιση μηχανισμών προσαρμογής της έκτακτης εφάπαξ εισφοράς που καταβλήθηκε το 1997 και της ετήσιας εργοδοτικής εισφοράς της France Télécom, για να εξασφαλιστεί η δημοσιονομική ουδετερότητα της μεταρρύθμισης. Αυτό θα οδηγούσε επίσης σε νέο υπολογισμό και σε εικονική εκ των υστέρων ανακατανομή συνολικά ή εν μέρει της έκτακτης εφάπαξ εισφοράς που καταβλήθηκε στον προϋπολογισμό του κράτους το 1997. Επιπλέον, ο μηχανισμός τον οποίο επικαλούνται θα θέσπιζε έναν εκ των υστέρων έλεγχο κάθε έτος, σκοπός του οποίου δεν θα ήταν να διασφαλίσει την αναλογικότητα της χορηγούμενης ενίσχυσης, αν και μειωμένης κατά την έκτακτη εφάπαξ συνεισφορά του 1997, αλλά η κατάργηση κάθε ενίσχυσης στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης.
(177)
Αντιθέτως, πρέπει να εξεταστεί αν η καταβολή της έκτακτης εισφοράς μπορεί να ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση του συμβιβάσιμου του μέτρου της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, εγκρίνοντας την αιτιολόγηση αυτής της καταβολής όπως διατυπώθηκε στο νόμο του 1996.
(178)
Σύμφωνα με το νόμο του 1996, η έκτακτη εφάπαξ εισφορά του 1997 καταβλήθηκε ως αντιστάθμισμα για την ανάληψη των συνταξιοδοτικών επιβαρύνσεων από το γαλλικό κράτος. Υπό αυτούς τους όρους, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις της επιβολής αυτής της εισφοράς στον συνολικό ισολογισμό της μεταρρύθμισης που θεσπίστηκε με τον νόμο του 1996, όπως εφαρμόζεται μέχρι σήμερα. Πρέπει να ληφθεί υπόψη το διάστημα κατά το οποίο η επιβάρυνση για τις συντάξεις γήρατος καλυπτόταν από την έκτακτη εφάπαξ εισφορά.
(179)
Όσον αφορά τη σύγκριση των χρηματικών ροών για την France Télécom κλιμακούμενων σε διάρκεια χρόνου, δηλαδή την καταβολή της έκτακτης εισφοράς το 1997 και τις μικρότερες ετήσιες επιβαρύνσεις που ήταν αποτέλεσμα του νόμου του 1996 έκτοτε, είναι απαραίτητο να γίνει αναγωγή των εν λόγω ποσών στην παρούσα αξία. Κατά τη διάρκεια του 1997, διάφορες πληρωμές έκτακτης εισφοράς κλιμακώθηκαν μέχρι τον Οκτώβριο του 1997, αν και η χρηματοδότηση αυτής με δάνειο μετέθεσε, εκ των πραγμάτων, για μεταγενέστερο χρόνο τη χρηματοδοτική επιβάρυνση για την France Télécom. Αφετέρου, οι πληρωμές της εξοφλητικής εισφοράς πραγματοποιήθηκαν από την αρχή του έτους 1997. Το επιτόκιο προεξόφλησης πρέπει, καταρχήν να είναι σύμφωνο με την ανακοίνωση της Επιτροπής που εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση (71), το οποίο, ενδεικτικά, ήταν 5,53 % τον Οκτώβριο του 1997. Πρέπει να εξεταστεί αν ενδείκνυται στην προκειμένη περίπτωση να εφαρμοστεί διαφορετικό επιτόκιο από αυτό που ορίζεται στην ανακοίνωση, κατά παρέκκλιση από τους κανόνες οι οποίοι κοινοποιήθηκαν στα κράτη μέλη, τους οποίους όρισε η Επιτροπή και τους οποίους οφείλει να εφαρμόζει, εκτός εάν υπάρχει δεόντως αιτιολογημένη εξαίρεση.
(180)
Ως προς αυτό, η επιλογή του συντελεστή 7 % που χρησιμοποίησε η αναλογιστική υπηρεσία της γαλλικής κυβέρνησης για την προεξόφληση των ταμειακών ροών της μεταρρύθμισης του 1996 μέχρι το 2043 δεν ήταν δικαιολογημένη, […], εφόσον η παρούσα ανάλυση αφορά μικρότερη περίοδο λόγω του διαπιστωθέντος χρονοδιαγράμματος. Ο συντελεστής του 7 % είναι επίσης πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο του 4,4 % των ετήσιων επιτοκίων προεξόφλησης για την περίοδο 1997-2010 που επέλεξε η Γαλλική Δημοκρατία στις παρατηρήσεις της επί της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας ή το επιτόκιο προεξόφλησης του […]% που επελέγη το 1998 κατά τη μεταρρύθμιση του τρόπου χρηματοδότησης των συντάξεων των υπαλλήλων της La Poste (72).
(181)
Τα επιτόκια της τάξης του 7 % για τους ΟΑΤ σε 15 έτη για το 1996 που πρόβαλε η Γαλλική Δημοκρατία δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά. Το επιτόκιο πρέπει να καθοριστεί για το 1997 και όχι για τον μέσο όρο του 1996. Επιπλέον, η διάρκεια των 15 ετών είναι υπερβολικά μεγάλη σε σχέση με τη σημασία των ροών των ετήσιων πληρωμών τις οποίες θεωρητικά θα έπρεπε να αντιμετωπίσει κατά τη διάρκεια της περιόδου η έκτακτη εφάπαξ εισφορά, για τις οποίες δεν θα αρκούσαν μόνο οι τόκοι. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη η επιλογή ενός σύνθετου επιτοκίου που καθορίζεται με βάση διαφορετικά επιτόκια για τη βέλτιστη τοποθέτηση της έκτακτης εφάπαξ εισφοράς για την αντιμετώπιση εντός του χρονοδιαγράμματος των ροών που επέφερε η μεταρρύθμιση του 1996 από την πλευρά του γαλλικού κράτους. Πέρα από το γεγονός ότι ένα παρόμοιο επιτόκιο, της τάξης του 5,50 %, δεν θα διέφερε ουσιαστικά από το επιτόκιο αναφοράς της Επιτροπής για τον Οκτώβριο του 1997, η επιλογή δεν θα λάμβανε υπόψη το γεγονός ότι η ανάλυση πραγματοποιείται από την άποψη της France Télécom (73).
(182)
Τέλος, ως προς αυτό, το επιτόκιο αναφοράς του 7 % για τα υποχρεωτικά δάνεια της France Télécom το διάστημα από το 1991 έως το 1997 που προβάλλουν οι γαλλικές αρχές καλύπτει μια περίοδο 10 ετών πολύ προγενέστερη των εξεταζόμενων γεγονότων. Στην προκειμένη περίπτωση, το γεγονός είναι ότι η France Télécom χρηματοδότησε την έκτακτη εφάπαξ εισφορά το 1996 με εκδόσεις κατά κανόνα βραχυπρόθεσμες και, σε πολύ μικρότερο βαθμό, με εκδόσεις ομολόγων. Όμως, από τους τόκους που κατέβαλε η France Télécom για τα νέα δάνεια που συνήψε το 1996 προκύπτει προεξοφλητικό επιτόκιο 4,8 %, με βάση τον ισολογισμό της στις 31 Δεκεμβρίου 1996 (74). Ένα παρόμοιο επιτόκιο προσαρμόζεται στο ουσιαστικό περιεχόμενο των πραγματικών χρηματοοικονομικών επιβαρύνσεων τις οποίες επωμίστηκε η France Télécom την περίοδο εκείνη για να χρηματοδοτήσει την έκτακτη εισφορά. Εντούτοις, κρίνεται σκόπιμο να μην εξαρτηθεί το επιτόκιο προεξόφλησης από την επιλογή της επιχείρησης εκείνη την περίοδο, αλλά να χρησιμοποιηθεί το αντικειμενικό επιτόκιο αναφοράς που όρισε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της που εφαρμόζεται σε θέματα επιτοκίων προεξόφλησης (75).
(183)
Εν ολίγοις, δεν κρίνεται σκόπιμο να χρησιμοποιηθεί στην προκειμένη περίπτωση διαφορετικό επιτόκιο αναφοράς από αυτό που προκύπτει από την ανακοίνωση της Επιτροπής που εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση, κατά παρέκκλιση από τους κανόνες που έθεσε η Επιτροπή και οι οποίοι κοινοποιήθηκαν στα κράτη μέλη.
Πίνακας 5
Ταμειακές ροές που ήταν αποτέλεσμα της μεταρρύθμισης του 1996 για τη France Télécom (1997-2011)
(εκατ. ευρώ)
Έτος
Καταβληθείσες συντάξεις
(A)
Αντιστάθμιση και υπεραντιστάθμιση
(B)
Ετήσιες εισφορές
(Γ)
Πλεονέκτημα υπέρ της FT
(Δ)
(A + B - Γ) (76)
Ποσό προσαρμογής την 1η Ιανουαρίου
(E)
Τόκος
(F)
Ποσό προσαρμογής 31 Δεκεμβρίου
(E + F - D)
1997 (77)
[…]
[…]
[…]
122,3
5 716,8
184,4
5 777,9
1998
[…]
[…]
[…]
188,2
5 777,9
319,5
5 909,2
1999
[…]
[…]
[…]
189,8
5 909,2
326,8
6 046,2
2000
[…]
[…]
[…]
298,3
6 046,2
334,4
6 082,2
2001
[…]
[…]
[…]
302,9
6 082,2
336,3
6 115,6
2002
[…]
[…]
[…]
305,9
6 115,6
338,2
6 148,0
2003
[…]
[…]
[…]
364,7
6 148,0
340,0
6 123,3
2004
[…]
[…]
[…]
477,4
6 123,3
338,6
5 984,5
2005
[…]
[…]
[…]
619,1
5 984,5
330,9
5 696,3
2006
[…]
[…]
[…]
744,4
5 696,3
315,0
5 266,9
2007
[…]
[…]
[…]
909,9
5 266,9
291,3
4 648,2
2008
[…]
[…]
[…]
1 101,0
4 648,2
257,0
3 804,3
2009
[…]
[…]
[…]
1 255,8
3 804,3
210,4
2 758,9
2010
[…]
[…]
[…]
1 386,6
2 758,9
152,6
1 524,8
2011
(est.)
[…]
[…]
[…]
1 497,5
1 524,8
84,3
111,6
(184)
Κεφαλαιοποιημένη με επιτόκιο προεξόφλησης 5,53 %, η συνεκτίμηση του ποσού της προσαρμογής έπρεπε να αντισταθμίσει μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2012 (78) την απαλλαγή από τις ετήσιες επιβαρύνσεις με την οποία ωφελήθηκε η France Télécom από την εφαρμογή της μεταρρύθμισης του 1996.
(185)
Επιπλέον, η λήξη αυτής της αντιστάθμισης, που εξουδετερώνει τα αποτελέσματα της μεταρρύθμισης, θα συνέπιπτε εξάλλου, με διαφορά ορισμένων μηνών, με την πραγματική εξάντληση των πόρων του δημόσιου οργανισμού στον οποίο έχει ανατεθεί η διαχείριση της έκτακτης εισφοράς της France Télécom, η οποία προβλέφθηκε για τις 31 Δεκεμβρίου 2011. Στην ανάλυση της επικαιροποίησης προστίθεται επίσης το γεγονός ότι, σε κάθε περίπτωση, η έκτακτη εισφορά θα αναλωθεί πράγματι. Ως εκ τούτου, δεν θα υφίσταντο ποσά που δεν θα είχαν επιστραφεί στον προϋπολογισμό του κράτους και τα οποία θα μπορούσαν να διατεθούν με διαφορετικό τρόπο από αυτόν που είχε προβλεφθεί στον εφαρμοστέο νόμο του προϋπολογισμού.
(186)
Δικαιολογείται, συνεπώς, λόγω της καταβολής αυτής της έκτακτης εισφοράς το 1997, να μην αναγκασθεί η France Télécom να καταβάλει πρόσθετη ετήσια εισφορά για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 1997 και σε ημερομηνία μεταγενέστερη από τις 31 Δεκεμβρίου 2010, η οποία θα πρέπει να προσδιοριστεί με ακρίβεια. Πράγματι, στο βαθμό που τα αριθμητικά στοιχεία για το έτος 2011, όπως εμφανίζονται στον πίνακα 5, και τα στοιχεία της επιβάρυνσης για την αντιστάθμιση και υπεραντιστάθμιση είναι αποτέλεσμα εκτιμήσεων, πρέπει η ακριβής ημερομηνία να προσδιοριστεί από τη Γαλλική Δημοκρατία βάσει των οριστικών ημερομηνιών των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν, των οριστικών ποσών των παροχών που καταβλήθηκαν και των μειωμένων εισφορών και άλλων πλεονεκτημάτων προς όφελος της France Télécom που είναι αποτέλεσμα της εφαρμογής του νόμου του 1996, εφαρμόζοντας τις αρχές υπολογισμού που αναφέρονται στον πίνακα 5.
(187)
Αντίθετα, μετά την εξουδετέρωση των αποτελεσμάτων της έκτακτης εισφοράς και την εξάντληση των πόρων που καταβάλλονται στο κράτος, η χορηγηθείσα το 1996 ενίσχυση στην France Télécom θα παράγει τα πλήρη αποτελέσματά της παρέχοντας στη France Télécom πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της. Η μόνη αιτιολογία θα μπορεί να είναι τότε για την ενίσχυση η υποχρέωση της France Télécom να καταβάλει εισφορά εξοφλητικού χαρακτήρα υπολογιζόμενη βάσει συντελεστή που εξασφαλίζει πραγματική ισότητα του ανταγωνισμού. Συνεπώς, εάν παρέμεναν αμετάβλητες οι διατάξεις του νόμου του 1990, όπως τροποποιήθηκε από τον νόμο του 1996, καθώς και οι συνακόλουθες εφαρμοστέες κανονιστικές διατάξεις, εφόσον προβλέπουν ότι το ποσοστό της εισφοράς εξοφλητικού χαρακτήρα υπολογίζεται κατά τρόπο που να εξισώνει τα επίπεδα των υποχρεωτικών κοινωνικών και φορολογικών επιβαρύνσεων που επιβάλλονται στους μισθούς μεταξύ της France Télécom και των άλλων επιχειρήσεων του τομέα των τηλεπικοινωνιών οι οποίες υπάγονται στο κοινό δίκαιο όσον αφορά τις κοινωνικές εισφορές, περιορίζοντας τον υπολογισμό στους κινδύνους που είναι κοινοί και για τους μισθωτούς ιδιωτικού δικαίου και για τους δημοσίους υπαλλήλους, η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην France Télécom μέχρι την εξάλειψη των οικονομικών υποχρεώσεων τις οποίες επωμίστηκε το γαλλικό κράτος αντί της France Télécom δυνάμει του νόμου του 1996 δεν θα ήταν πλέον σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας.
(188)
Για να ικανοποιηθεί το κριτήριο της συμμόρφωσης με το γενικό συμφέρον που προβλέπεται από το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, για να είναι συμβιβάσιμη η ενίσχυση πρέπει να ικανοποιούνται οι όροι τους οποίους επιβάλλει η παρούσα απόφαση.
7. ΟΡΟΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
(189)
Κατά συνέπεια, είναι αναγκαίο η Γαλλική Δημοκρατία να τροποποιήσει τις εφαρμοστέες νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις για να θεσπίσει, να υπολογίσει και να εισπράξει την εισφορά εξοφλητικού χαρακτήρα την οποία πρέπει να καταβάλει η France Télécom, κατά τρόπο ώστε να εξισωθεί το επίπεδο των υποχρεωτικών κοινωνικών και φορολογικών επιβαρύνσεων επί των μισθών μεταξύ της France Télécom και των άλλων επιχειρήσεων του τομέα των τηλεπικοινωνιών οι οποίες υπάγονται στο κοινό δίκαιο ως προς τις κοινωνικές παροχές. Εξάλλου, οι τρόποι και οι παράμετροι υπολογισμού πρέπει να καθοριστούν με διαφανή και αντικειμενικό τρόπο και να είναι δυνατή η άσκηση ελέγχων και προσφυγών.
(190)
Η Γαλλική Δημοκρατία οφείλει επίσης, κατά τον υπολογισμό του συντελεστή της εισφοράς εξοφλητικού χαρακτήρα, να εξισώσει πράγματι το επίπεδο των υποχρεωτικών κοινωνικών και φορολογικών επιβαρύνσεων επί των μισθών μεταξύ της France Télécom και των άλλων επιχειρήσεων του τομέα των τηλεπικοινωνιών οι οποίες υπάγονται στο κοινό δίκαιο των κοινωνικών παροχών, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τους μη κοινούς κινδύνους για τους μισθωτούς ιδιωτικού δικαίου και δημοσίους υπαλλήλους που απασχολούνται από τη France Télécom.
(191)
Στις παρατηρήσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας που αναλύονται διεξοδικότερα στα επικαιροποιημένα παραρτήματα III και V, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν εκτιμήσεις του συντελεστή της εξοφλητικής εισφοράς που έπρεπε να καταβάλει η France Télécom από το 1997 (βλέπε πίνακα 4), εάν είχαν ενσωματωθεί στον τρόπο υπολογισμού οι μη κοινοί κίνδυνοι (εφεξής «τροποποιημένος συντελεστής»). Ο τροποποιημένος συντελεστής ενσωματώνει ταυτόχρονα τις εισφορές ανεργίας και τη διασφάλιση των αξιώσεων των μισθωτών, οι οποίες προσαυξάνονται, και τις ειδικές εισφορές τις οποίες δεν καταβάλλουν οι ανταγωνιστές της France Télécom, όπως η αλληλεγγύη του 1 % και οι παροχές σε είδος για την παύση της εργασίας αυτοασφαλισμένων της France Télécom, κατά τις οποίες μειώνεται. Από τα ανωτέρω προκύπτει συντελεστής ανώτερος περίπου κατά 7 εκατοστιαίες μονάδες από τον συντελεστή που εφαρμόζεται πράγματι σήμερα.
(192)
Ένας παρόμοιος συντελεστής εξασφαλίζει πράγματι ισότιμους όρους ανταγωνισμού σε σχέση με τη μερική ισότητα μόνο η οποία θεσπίστηκε με τον νόμο του 1996, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές κοινωνικές εισφορές της France Télécom. Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί συνεπώς, τις αρχές, τη μέθοδο και τους τρόπους υπολογισμού που εφάρμοσε η Γαλλική Δημοκρατία για να καθορίσει έναν τροποποιημένο συντελεστή εξοφλητικής εισφοράς, ώστε να εξισώσει το επίπεδο των υποχρεωτικών κοινωνικών και φορολογικών επιβαρύνσεων επί των μισθών μεταξύ της France Télécom και των άλλων επιχειρήσεων του τομέα των τηλεπικοινωνιών οι οποίες υπάγονται στο κοινό δίκαιο των κοινωνικών παροχών, όπως αναφέρει στις επικαιροποιημένες παρατηρήσεις της η Γαλλική Δημοκρατία και περιγράφονται αναλυτικά στα παραρτήματα III και V των εν λόγω παρατηρήσεων.
(193)
Κατά συνέπεια, ο ετήσιος καθορισμός του συντελεστή που θα εξασφαλίζει την εξίσωση των όρων ανταγωνισμού εκ μέρους της Γαλλικής Δημοκρατίας πρέπει να είναι σύμφωνος με τις αρχές, τη μέθοδο και τους τρόπους υπολογισμού της εισφοράς εξοφλητικού χαρακτήρα, που παρατίθενται στις παρατηρήσεις οι οποίες αναφέρονται την αιτιολογική σκέψη 191. Ειδικότερα, ο τροποποιημένος συντελεστής θα ενσωματώνει ταυτόχρονα τις εισφορές ανεργίας και διασφάλισης των αξιώσεων των μισθωτών και των εισφορών ή ειδικών επιβαρύνσεων τις οποίες δεν καταβάλλουν οι ανταγωνιστές της France Télécom, όπως το 1 % αλληλεγγύης και τις παροχές σε είδος για την παύση της εργασίας αυτοασφαλισμένων της France Télécom.
(194)
Αυτή η εξίσωση θα διασφαλίσει εκ των πραγμάτων πραγματικά ισότιμους όρους ανταγωνισμού μεταξύ της France Télécom και των ανταγωνιστών της και θα εγγυηθεί την αναλογικότητα και το συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά μιας ενίσχυσης που χορηγήθηκε το 1996.
8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(195)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Γαλλική Δημοκρατία χορήγησε παράνομα μια ενίσχυση η οποία θεσπίστηκε με τη μεταρρύθμιση το 1996 του τρόπου χρηματοδότησης των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων που έχουν υπαχθεί στην France Télécom κατά παράβαση, από τότε που τέθηκε σε ισχύ, του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(196)
Η χορήγηση αυτής της ενίσχυσης από το 1997 επέτρεψε την απαλλαγή της France Télécom από τις ετήσιες κοινωνικές επιβαρύνσεις. Εντούτοις, το αποτέλεσμα αυτό εξουδετερώθηκε, τουλάχιστον μέχρι το 2010, από την καταβολή της έκτακτης εφάπαξ εισφοράς που προβλέφθηκε από την εν λόγω μεταρρύθμιση. Αυτή η εξουδετέρωση αιτιολογεί ότι οι όροι που επέτρεπαν την πραγματικά ίση μεταχείριση της France Télécom και των ανταγωνιστών της σε σχέση με αυτές τις επιβαρύνσεις και οι οποίοι καθιστούσαν την εν λόγω ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά τηρήθηκαν αρχής γενομένης από ημερομηνία μεταγενέστερη της 31ης Δεκεμβρίου 2010, η οποία δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί.
(197)
Συνεπώς, στον βαθμό που και εφόσον η Γαλλική Δημοκρατία λάβει υπόψη, κατά τον υπολογισμό της εισφοράς εξοφλητικού χαρακτήρα την οποία οφείλει η France Télécom, τα επίπεδα των υποχρεωτικών κοινωνικών και φορολογικών επιβαρύνσεων επί των μισθών μεταξύ της France Télécom και των άλλων επιχειρήσεων του τομέα των τηλεπικοινωνιών οι οποίες υπάγονται στο κοινό δίκαιο των κοινωνικών παροχών, λαμβάνοντας υπόψη τους κοινούς και μη κοινούς κινδύνους για τους μισθωτούς ιδιωτικού δικαίου και τους δημοσίους υπαλλήλους, η μεταρρύθμιση που θεσπίστηκε με τον νόμο του 1996 μπορεί να κηρυχθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά κατ’ εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ. Η Γαλλική Δημοκρατία οφείλει, συνεπώς, να λάβει τα μέτρα, ιδίως νομοθετικού και κανονιστικού χαρακτήρα, που είναι αναγκαία για την τήρηση του όρου που αναφέρεται στην παρούσα αιτιολογική σκέψη,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση που είναι αποτέλεσμα της μείωσης του αντισταθμίσματος που καταβάλλεται στο κράτος για την εκκαθάριση και καταβολή των συντάξεων οι οποίες χορηγούνται, κατ’ εφαρμογή του κώδικα συντάξεων γήρατος των δημοσίων υπαλλήλων και των στρατιωτικών, στους δημόσιους υπαλλήλους της France Télécom, κατ’ εφαρμογή του νόμου αριθ. 96-660 της 26ης Ιουλίου 1996 σχετικά με τη δημόσια επιχείρηση France Télécom, ο οποίος τροποποίησε τον νόμο αριθ. 90-568 της 2ας Ιουλίου 1990 σχετικά με την οργάνωση της δημόσιας υπηρεσίας των ταχυδρομείων και τηλεπικοινωνιών, είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 2.
Άρθρο 2
Η εργοδοτική εισφορά εξοφλητικού χαρακτήρα την οποία οφείλει η France Télécom βάσει του άρθρου 30 στοιχείο γ) του νόμου αριθ. 60-568 της 2ας Ιουλίου 1990 σχετικά με την οργάνωση της δημόσιας υπηρεσίας ταχυδρομείων και τηλεπικοινωνιών, υπολογίζεται και εισπράττεται κατά τρόπο που να εξισώνει τα επίπεδα των συνολικών υποχρεωτικών κοινωνικών και φορολογικών επιβαρύνσεων επί των μισθών μεταξύ της France Télécom και των άλλων επιχειρήσεων του τομέα των τηλεπικοινωνιών οι οποίες υπάγονται στο κοινό δίκαιο των κοινωνικών παροχών.
Για να τηρήσει αυτόν τον όρο, το αργότερο εντός επτά μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Γαλλική Δημοκρατία οφείλει:
α)
να τροποποιήσει το άρθρο 30 του νόμου αριθ. 90-568, της 2ας Ιουλίου 1990, σχετικά με την οργάνωση της δημόσιας υπηρεσίας ταχυδρομείων και τηλεπικοινωνιών καθώς και τις κανονιστικές ή άλλες πράξεις που εκδόθηκαν για την εφαρμογή του, κατά τρόπο ώστε η μέθοδος υπολογισμού και η είσπραξη της εργοδοτικής εισφοράς εξοφλητικού χαρακτήρα την οποία οφείλει η France Télécom να μην περιορίζεται μόνο στους κοινούς κινδύνους των μισθωτών ιδιωτικού δικαίου και των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά να περιλαμβάνει επίσης και τους μη κοινούς κινδύνους·
β)
να εισπράξει από την France Télécom, από την ημερομηνία κατά την οποία τα ποσά της έκτακτης εισφοράς, η οποία θεσπίστηκε με τον νόμο αριθ. 96-660 της 26ης Ιουλίου 1996, κεφαλαιοποιημένα με το επιτόκιο προεξόφλησης που προκύπτει από την εφαρμογή της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης που εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση, εξισώνονται με το ποσό των εισφορών και επιβαρύνσεων τις οποίες η France Télécom θα συνέχιζε να καταβάλει κατ’ εφαρμογή του άρθρου 30 του νόμου αριθ. 90-568 της 2ας Ιουλίου 1990 στην αρχική διατύπωσή του, εργοδοτική εισφορά εξοφλητικού χαρακτήρα υπολογιζόμενη με βάση τους τρόπους που προσδιορίζονται στο στοιχείο α), συνεκτιμώντας τους κοινούς και τους μη κοινούς κινδύνους στους οποίους υπόκεινται οι μισθωτοί ιδιωτικού δικαίου και οι δημόσιοι υπάλληλοι.
Άρθρο 3
1. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Γαλλική Δημοκρατία υποβάλλει στην Επιτροπή αναλυτική περιγραφή των μέτρων που έχει ήδη λάβει και προτίθεται να λάβει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση. Ενημερώνει ιδίως την Επιτροπή σχετικά με:
α)
την κατάσταση προόδου των τροποποιήσεων των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων που αναφέρονται στο άρθρο 2·
β)
τα οριστικά ποσά των αντισταθμίσεων και εισφορών για το έτος 2011 και αυτά που, κατά περίπτωση, προβλέπονται για το 2012, σε σχέση ιδίως με το ενδεχόμενο υπόλοιπο των κεφαλαιοποιηθέντων ποσών της έκτακτης εισφοράς·
γ)
τα ποσά της εργοδοτικής εισφοράς εξοφλητικού χαρακτήρα που υπολογίζονται με τους τρόπους που προσδιορίζονται στο άρθρο 2 για τις επόμενες χρήσεις, σε αναμονή της τροποποίησης της νομοθεσίας·
δ)
τις πληρωμές της εργοδοτικής εισφοράς που πραγματοποιήθηκαν αφότου τα ποσά της έκτακτης εισφοράς που θεσπίστηκε με τον νόμο αριθ. 96-660 της 26ης Ιουλίου 1996, κεφαλαιοποιημένα με το επιτόκιο προεξόφλησης που προκύπτει από την εφαρμογή της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης, τα οποία εφαρμόζονται στην προκειμένη περίπτωση, έπαψαν να εξουδετερώνουν τα αποτελέσματα της μεταρρύθμισης του 1996.
2. Η Γαλλική Δημοκρατία ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής των εθνικών μέτρων που λαμβάνονται για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης. Κοινοποιεί αμελλητί, με απλή αίτηση της Επιτροπής, κάθε πληροφορία σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει και προτίθεται να λάβει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 20 Δεκεμβρίου 2011.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 20. prosince 2011
o státní podpoře C 25/08 (ex NN 23/08) reforma způsobu financování důchodů státních úředníků pracujících u společnosti France Télécom, kterou poskytla Francouzská republika ve prospěch společnosti France Télécom
(oznámeno pod číslem C(2012) 9403)
(Pouze francouzské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/540/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody (2),
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek (3) v souladu s těmito články, a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Stížností ze dne 4. října 2002, která byla doplněna dne 16. ledna 2003, byla Komisi předložena tvrzení, podle nichž Francouzská republika poskytla podporu ve prospěch společnosti France Télécom, která měla částečně snížit její finanční náklady, a to zejména náklady spojené s financováním důchodů. Dopisem ze dne 17. března 2004 sdělila Francouzská republika Komisi informace, které si Komise od ní vyžádala v souvislosti se stížností.
(2)
Dopisy ze dne 2. dubna 2004 a 24. února 2006 stěžovatelé poskytli dodatečné informace týkající se stížnosti.
(3)
Dopisem ze dne 20. května 2008 oznámila Komise Francii své rozhodnutí zahájit řízení o této podpoře podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie („SFEU“).
(4)
Francie předložila své připomínky dne 18. července 2008.
(5)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (4). Komise vyzvala zúčastněné strany k předložení jejich připomínek k předmětné podpoře.
(6)
Dne 22. září 2008 obdržela Komise připomínky společnosti France Télécom a po prodloužení lhůty obdržela dne 1. a dne 16. října 2008 také připomínky stěžovatelů a jednoho telekomunikačního operátora. Komise je poté předala Francouzské republice, umožnila jí se k nim vyjádřit a obdržela připomínky Francouzské republiky dopisem ze dne 13. února 2009.
(7)
Dne 16. února 2009 předložila své připomínky společnost France Télécom a upozornila v nich Komisi na rozsudek Soudu prvního stupně ze dne 28. listopadu 2008 (5), který podle ní potvrzuje její tvrzení. Dne 14. května 2009 předložil telekomunikační operátor uvedený v bodě odůvodnění č. 6 dodatečné informace ke svým projednávaným připomínkám a odvolával se v nich na rozhodnutí Komise ze dne 11. února 2009 (6), které podle něj potvrzuje jeho připomínky.
(8)
Jednání mezi zástupci Komise a zástupci společnosti France Télécom proběhla na žádost této společnosti dne 17. prosince 2009, dne 23. září 2010 a dne 12. října 2010. France Télécom předala dodatečné připomínky dne 18. října 2010.
(9)
Na žádost Komise poskytla Francouzská republika dne 18. března 2010 upřesnění a aktualizaci některých údajů obsažených v jejích původních připomínkách a vše doprovodila připomenutím jejich obsahu.
(10)
Dne 22. září 2010 sdělily francouzské orgány Komisi nové připomínky a požádaly o jednání, jež proběhlo dne 22. října 2010. Dopisem ze dne 28. října 2010 jim Komise zaslala skutková upřesnění zmíněná během tohoto jednání a dodatečné připomínky společnosti France Télécom a zároveň Francouzskou republiku vyzvala, aby se k nim případně vyjádřila. Dne 17. listopadu 2010 Komise zaslala dodatečná upřesnění, o která požádaly francouzské orgány dne 10. listopadu 2010 za účelem vypracování svých připomínek.
(11)
Dopisem ze dne 9. prosince 2010 a doplněném dne 24. června 2011 předložila Francouzská republika své dodatečné připomínky provázené aktualizací některých údajů obsažených v jejích původních připomínkách. Dne 28. června a 4. července 2011 proběhla s francouzskými orgány jednání. Nové připomínky byly poté předloženy dne 7. října 2011.
2. PODROBNÝ POPIS PODPORY
(12)
Opatření, jež jsou předmětem tohoto řízení, spočívají ve změnách zavedených v roce 1996 do režimu odvodů podniku France Télécom ve spojení s vyplácením důchodů jeho zaměstnanců se statusem státních zaměstnanců. Předchozí režim vznikl v roce 1990 při vytvoření společnosti France Télécom jako podniku odlišného od státní správy. Pokud jde o odvody společnosti France Télécom na sociální zabezpečení, zákon z roku 1990 ve skutečnosti pouze převzal předchozí praxi. U příležitosti přetvoření společnosti France Télécom na akciovou společnost, kótování na burze a otevření stále větší části jejího kapitálu na straně jedné a úplného otevření hospodářské soutěži trhů, na nichž ve Francii a v ostatních členských státech Evropské unie působila, na straně druhé došlo v roce 1996 k zavedení nového režimu. V současné době režim zavedený v roce 1996 ve své podstatě stále platí.
2.1 Právní rámec statusu společnosti France Télécom a jejích zaměstnanců v období 1990 až 1996
2.1.1 Status společnosti France Télécom a postavení jejích zaměstnanců mezi rokem 1990 a rokem 1996
(13)
Podle zákona č. 90-568 ze dne 2. července 1990 (dále jen „zákon z roku 1990“) (7) vznikla společnost France Télécom jako veřejnoprávní provozovatel s právní subjektivitou. Předtím tvořila jedno z generálních ředitelství ministerstva pošt a telekomunikací. Stejným zákonem bylo převedeno na společnost France Télécom plnoprávně a bezplatně plné vlastnictví movitého a nemovitého státního majetku vyhrazeného pro služby spadající pod toto generální ředitelství.
(14)
Článek 3 zákona z roku 1990 pověřuje společnost France Télécom zejména těmito úkoly: i) zajišťovat všechny veřejné telekomunikační služby při vnitřním a mezinárodním styku; ii) vytvářet, rozvíjet a provozovat veřejné sítě nutné pro poskytování těchto služeb a zajistit jejich propojení se sítěmi v zahraničí; iii) poskytovat všechny ostatní telekomunikační služby, zařízení a sítě a rovněž vytvářet sítě pro kabelové síření rozhlasových a televizních služeb.
(15)
Podle článku 29 zákona z roku 1990 se na zaměstnance společnosti France Télécom vztahují zvláštní statusy přijaté podle zákona o právech a povinnostech státních zaměstnanců a podle zákona, kterým se stanoví služební řád pro státní službu. Zákon z roku 1990 umožňoval zaměstnávat smluvní zaměstnance spadající do režimu obecného práva v rámci stanoveném ve smlouvě uzavřené mezi státem a podnikem. Tato smlouva stanovila pro tento typ náboru horní hranici 3 % celkového počtu zaměstnanců.
(16)
Zákon z roku 1990 převzal předchozí rozpočtové postupy a ve svém článku 30 stanovil rozdělení odpovědností v oblasti financování sociálních služeb pro zaměstnance mezi francouzský stát a společnost France Télécom následovně:
„Stávající zaměstnanci a důchodci ministerstva pověřeného poštovními a telekomunikačním službami, zaměstnanci a důchodci veřejnoprávních provozovatelů, na něž se vztahuje obecný status státních zaměstnanců, a také osoby s právy odvozenými od těchto zaměstnanců a důchodců mají nárok na věcné dávky v oblasti nemocenského pojištění, mateřských dávek a invalidního důchodu prostřednictvím vzájemné zdravotní pojišťovny pošt a telekomunikací (Mutuelle générale des P.T.T.) za podmínek stanovených v knize III a v kapitole II první hlavy knihy VII zákoníku sociálního zabezpečení. Část odvodů na sociální zabezpečení připadající státu podle článku L. 712-9 přitom přebírají u svých státních zaměstnanců veřejnoprávní provozovatelé.
Vyměření a vyplácení penzí přiznaných podle zákona o vojenských a civilních důchodových penzích státním zaměstnancům společností La Poste a France Télécom provádí stát. Jako vyrovnání jsou veřejnoprávní provozovatelé povinni uhradit státní pokladně:
a)
výši srážky ze mzdy zaměstnance, jež je stanovena článkem L. 61 zákona o vojenských a civilních důchodových penzích;
b)
dodatečný odvod, který umožní úplné uhrazení nákladů spojených s penzí přiznanou nebo k přiznání jejich zaměstnancům v důchodu.
Náklady vyplývající z uplatnění ustanovení článku L. 134-1 zákoníku sociálního zabezpečení na zaměstnance společnosti La Poste a France Télécom nesou v celém jejich rozsahu veřejnoprávní provozovatelé.
Výnos přijatý Státní radou určuje podle potřeby podmínky provádění těchto ustanovení.“
(17)
V období od roku 1991 do roku 1996 byl odvod „zaměstnavatele“ podle článku 30 zákona z roku 1990 (tj. „dodatečný odvod“ stanovený v čl. 30 písm. b) zákona z roku 1990 v jeho původním znění) připadající na společnost France Télécom u jejích státních zaměstnanců stanoven jako rozdíl mezi celkovou částkou státních penzí vyplacených francouzským státem a částí hrazenou pracujícími státními zaměstnanci z jejich mzdy. Společnost France Télécom se rovněž podílela na režimech tzv. „vyrovnání“ a „nadvyrovnání“, které počítaly s převody za účelem zajištění vyváženosti mezi důchodovými režimy státních zaměstnanců jiných veřejnoprávních subjektů. Část financování závazků v oblasti penzí státních zaměstnanců připadající na zaměstnance byla určena podle článku L 61 zákona o vojenských a civilních důchodových penzích jako srážka ze mzdy zaměstnance a stanovena na výši 7,85 % hrubého tabulkového platu.
(18)
Platby provedené společností France Télécom vzrostly z 920 milionů EUR v roce 1991 na 1 miliardu 151 milionů EUR v roce 1996 a byly rozloženy následovně:
Tabulka 1
Důchodové odvody zaměstnanců a zaměstnavatele u společnosti France Télécom v období 1991-1996 (8)
(v milionech EUR)
1991
1992
1993
1994
1995
1996
A/Celková částka penzijních odvodů
939
983
1 070
1 079
1 173
1 214
a 1/odvody zaměstnanců
195
201
217
213
229
238
a 2/odvod zaměstnavatele
743
782
853
866
944
976
B/Vyrovnání - nadvyrovnání
176
188
277
136
201
175
Náklady celkem (A + B)
1 115
1 171
1 348
1 215
1 375
1 389
Z toho France Télécom celkem (a2 + B)
920
970
1 131
1 002
1 146
1 151
(19)
Společnost France Télécom zaúčtovávala výdaje spojené s důchody na základě uhrazených příspěvků. Vzhledem k tomu, že tyto výdaje jistě porostou z důvodu předpokládaného vývoje důchodových penzí, jež bude muset svým bývalým státním zaměstnancům vyplácet, zanášela společnost France Télécom do svých účtů rovněž jistou roční rezervu určenou k tomu, aby se odhadovaný dopad budoucího navýšení plateb rozložil na období 30 roků. Celková výše rezerv vytvářených až do roku 1996 dosáhla částky 23,4 miliardy FRF (3,6 miliardy EUR). Jelikož je francouzský stát sám sobě pojišťovatelem, nevytvářel na své straně podle francouzských orgánů pro tyto penze žádné rezervy (9).
2.1.2 Změny provedené ve statusu společnosti France Télécom a postavení jejích pracovníků se statusem státních zaměstnanců počínaje rokem 1996
(20)
Zákon č. 96-660 ze dne 26. července 1996 (10) (dále jen „zákon z roku 1996“) pozměnil některá ustanovení zákona z roku 1990. S účinností od 31. prosince 1996 na jedné straně přiznal France Télécom status státního podniku podléhajícího právním ustanovením, jež se vztahují na akciové společnosti, pokud nejsou v rozporu s právními předpisy, a na druhé straně převedl bezplatně rozhodující část majetku, práv a závazků veřejnoprávního subjektu France Télécom na státní podnik France Télécom.
(21)
Kapitál podniku France Télécom SA (dále jen „France Télécom“) byl vyhláškou stanoven na 25 miliard FRF (3,8 miliardy EUR) na základě vlastních prostředků uvedených v účetní rozvaze k 31. prosinci 1995. Akcie společnosti France Télécom byly připuštěny v říjnu 1997 na první trh pařížské burzy a rovněž na New York Stock Exchange (NYSE). Podle výroční zprávy za rok 1998 bylo složení kapitálu společnosti France Télécom následující: stát držel podíl ve výši 63,6 %, soukromí investoři ve výši 31,2 %, zaměstnanci společnosti ve výši 3,2 % a společnost Deutsche Telekom ve výši 2 %. Po prodeji 10,85 % podílů dne 7. září 2004 neměl již francouzský stát v podniku majoritní podíl. Jeho podíl potom nadále klesal, až se k 31. prosinci 2008 ustálil na 26,65 % kapitálu. Ovšem s 26,65 % hlasovacích práv a vzhledem ke skutečnosti, že neexistují žádné další stmelené skupiny význačných akcionářů, francouzský stát jmenuje předsedu správní rady a generálního ředitele, zůstává hlavním akcionářem společnosti France Télécom a ve skutečnosti může rozhodnout o výsledku hlasování akcionářů u otázek, jež vyžadují prostou většinu (11).
(22)
Změna statusu společnosti France Télécom stanovená zákonem z roku 1996 obsahovala rovněž různá ustanovení, jež se týkala jejích zaměstnanců. Podle tohoto zákona pracuje sbor státních zaměstnanců společnosti France Télécom u státního podniku France Télécom a podléhá jeho správě. Zaměstnanci s postavením státních zaměstnanců si zachovávají tento status a záruky, které jsou s ním spojené. Zaměstnanecké podmínky státních zaměstnanců pracujících u společnosti France Télécom jsou stejné jako podmínky státních úředníků: mají zaručené pracovní místo a mohou být propuštěni pouze ze závažného důvodu v případech stanovených právními předpisy. Pokud jde o nábor nových zaměstnanců, zákon z roku 1996 umožňoval až do 1. ledna 2002 společnosti France Télécom najímat státní zaměstnance a zároveň zaměstnávat smluvní zaměstnance podléhající obecnému právu.
(23)
K 31. prosinci 1996 zaměstnávala společnost France Télécom 165 200 osob, z nichž bylo 94,1 % státních zaměstnanců. Aniž by čekala na uplynutí lhůty 1. ledna 2002 stanovené zákonem z roku 1996, přestala společnost France Télécom ve skutečnosti přijímat státní zaměstnance již od roku 1997. Počet státních zaměstnanců se proto během deseti roků snížil o 47 % z 133 434 osob v roce 1997 na 69 892 osob v roce 2007. Toto snížení je výraznější než u celkového počtu zaměstnanců společnosti France Télécom (- 25 %), který dosáhl k 31. prosinci 2007 počtu 124 166 zaměstnanců.
(24)
Článek 6 zákona z roku 1996 změnil rovněž článek 30 zákona z roku 1990 tím, že k původnímu znění přidal dvě odrážky c) a d). Jako vyrovnání za vyměření a vyplácení státem penzí přiznaných státním zaměstnancům pracujícím u společnosti France Télécom ukládá zákon této společnosti uhradit státní pokladně:
„c)
(…) přímý odvod zaměstnavatele počínaje 1. lednem 1997 úměrný částkách odváděným ze mzdy na důchodové zabezpečení. Výše přímého odvodu se vypočítává tak, aby došlo k vyrovnání úrovně povinných sociálních a daňových odvodů ze mzdy mezi společností France Télécom a ostatními podniky působícími v odvětví telekomunikací, které spadají pod obecné právo sociálních dávek, pokud jde o rizika, jež jsou společná pro zaměstnance podle obecného práva a státní zaměstnance. Tuto výši lze změnit v případě změny uvedených odvodů. Způsoby určení odvodu zaměstnavatele a jeho uhrazování státu stanoví výnos Státní rady;
d)
(…) mimořádný paušální odvod, jehož výši a způsob úhrady stanoví zákon o státním rozpočtu do 31. prosince 1996“.
(25)
Zákon z roku 1996 vyloučil rovněž společnost France Télécom z oblasti působení obecného a zvláštního mechanizmu vyrovnávání důchodů stanoveného zákonem z roku 1990, což pro France Télécom znamenalo placení dodatečných vyrovnání a nadvyrovnání, jež jsou uvedena v tabulce č. 1. V období 1991-1996 částky uhrazené z tohoto důvodu představovaly 18 % penzí vyplacených osobám se statusem státních zaměstnanců.
(26)
Přímý odvod zaměstnavatele zavedený zákonem z roku 1996 nahradil dodatečný odvod stanovený čl. 30 písm. b) zákona z roku 1990. Tento odvod vychází z míry konkurenční spravedlnosti založené na vyrovnání úrovně povinných sociálních a daňových odvodů ze mzdy u stejně vysoké čisté mzdy. Způsob vyrovnání je založen na rekonstruované výši nákladů, které by měl konkurent zaměstnávající osoby podléhající obecnému právu v oblasti sociálních odvodů, a to včetně důchodového zabezpečení, pokud by jim vyplácel čistou mzdu ve stejné výši, jako je mzda státních zaměstnanců pracujících u společnosti France Télécom, a měl přitom totožnou strukturu zaměstnanosti.
(27)
Tato metoda vylučuje odvody hrazené konkurenty na ochranu před riziky, která nejsou společná soukromoprávním pracovníkům a státním zaměstnancům, což je zejména riziko nezaměstnanosti a nároky zaměstnanců v případě konkurzu nebo likvidace podniku (dále jen „pojištění na zaručení mezd“ či „PZM“). Při hlasování o zákonu z roku 1996 si zákonodárci uvědomovali tento rozdíl mezi společností France Télécom a jejími konkurenty a zdůraznili: „soubor ustanovení článku 6 umožňuje společnosti France Télécom snížit své náklady na pojištění proti nezaměstnanosti (odvody UNEDIC), které její možní konkurenti musí platit“ (12).
(28)
Odvod zaměstnavatele společnosti France Télécom je vypočítáván každý rok a vyjadřován jako podíl z hrubých tabulkových mezd státních zaměstnanců v činné službě. Míra tohoto odvodu dosahovala v období 1997-2010 průměrné výše […] (13) % a podle připomínek Francouzské republiky měla hodnoty uvedené v tabulce č. 2:
Tabulka 2
Přímý odvod zaměstnavatele hrazený společností France Télécom v období 1997-2010
Rok
Míra odvodu
EUR (miliony)
1997
36,20 %
1 088,9
1998
35,40 %
1 069,6
1999
36,70 %
1 108,5
2000
36,40 %
1 085,0
2001
37,00 %
1 088,6
2002
37,70 %
1 100,1
2003
37,60 %
1 085,0
2004
[…] %
1 048,6
2005
[…] %
984,6
2006
[…] %
957,6
2007
[…] %
917,6
2008
[…] %
859,2
2009
[…] %
805,4
2010
[…] %
744,5
(29)
Ukončení najímání státních zaměstnanců počínaje rokem 1997 omezilo počet státních zaměstnanců v činné službě u společnosti France Télécom. Bez ohledu na odchody do důchodu rostoucího počtu státních zaměstnanců v období 1991-2010 tabulka ukazuje, že odvod zaměstnavatele ve výši 744 milionů EUR, který společnost France Télécom uhradila v roce 2010, byl o 407 milionů EUR nižší než náklady na důchodové zabezpečení, které podnik platil francouzskému státu před vstupem v platnost reformy z roku 1996, a odpovídal pouhému odvodu zaměstnavatele, který France Télécom platila před dvaceti roky, tj. v roce 1991 (1 151 milionů EUR a 743 milionů EUR - viz tabulka č. 1).
(30)
Reforma zavedená zákonem z roku 1996 vede tak k tomu, že výše odvodu společnosti France Télécom se snižuje v absolutní hodnotě a není nadále vázána na počet státních zaměstnanců, kteří odešli do důchodu. K převedení nákladů na stát zavedenému zákonem z roku 1996 tak došlo v době, kdy výhledy převzaté Senátem počítaly s výrazným nárůstem nákladů na důchodové zabezpečení počínaje rokem 2005, přičemž měly dosáhnout 13 miliard FRF (1,98 miliardy EUR) v roce 2007, 21,5 miliardy FRF (3,3 miliardy EUR) v roce 2017 a 34 miliard FRF (6,1 miliardy EUR) v roce 2027 (14).
(31)
Z projednávání návrhu zákona v Národním shromáždění a Senátu tak vyplývá převedení nákladů na důchodové zabezpečení do státního rozpočtu ve výši 250 miliard FRF, již by roční odvody ve výši 100 miliard FRF a mimořádný odvod ve výši 40 miliard FRF nedokázaly pokrýt, a to i při započtení výnosu z prodeje části akcií podniku. V témže projednávání zákona se uvádí mimořádný odvod na snížení nového a výrazného nákladu pro stát v odhadované výši nejvýše 40 miliard FRF. Tato částka byla stanovena za spolupráce rady bankéřů tak, aby byla slučitelná s mírou zadlužení vzhledem k vlastnímu kapitálu ve výši 150 % a odpovídala rezervám vytvořeným podnikem na důchodové zabezpečení a nadnákladu pro stát za období deseti roků a ne déle, který vyplývá z rozdílu mezi vyplácenými penzemi a napříště vybíranými přímými odvody (15).
(32)
Záměr vyrovnání ve prospěch státu je připomenut nejenom ve znění článku 30 zákona přijatého zákonodárci a během projednávání návrhu zákona z roku 1996, ale také ve výroční zprávě společnosti France Télécom za rok 1997, kde se hovoří o „uhrazení francouzskému státu mimořádného odvodu ve výši 37,5 miliardy FRF ve spojení s budoucími důchody bývalých státních zaměstnanců“ (16). Rezervy vytvořené společností France Télécom jí umožnily snížit čisté finanční úsilí, jež musela vynaložit, protože během jediného roku zaplatila pouze nadnáklady, které státu reformou vzniknou za deset roků.
(33)
Ukazuje se tak, že pro stanovení výše mimořádného odvodu (nebo-li „doplatku“) byla zohledněna rezerva, kterou si každoročně společnost France vytvářela, která dosáhla celkové částky 23,4 miliardy FRF (3,6 miliardy EUR) a která byla v roce 1996 určena k rozložení důsledku budoucího zvyšování odvodů vyplývajících ze zákona z roku 1990. Část tohoto odvodu, jež neodpovídala vytvořeným rezervám, pokrývala tento nadnáklad během období deseti roků. Jak jednoznačně vyplývá z tehdejších projednávání, výše odvodu byla stanovena při zohlednění částky, pro kterou si podnik již vytvořil rezervy.
(34)
Vzhledem k přímé povaze ročního odvodu zaměstnavatele zavedeného zákonem z roku 1996 se povinnost společnosti France Télécom od té doby omezuje na uhrazení tohoto odvodu, a to bez dalších závazků v oblasti pokrytí případných budoucích schodků jak režimu důchodového zabezpečení svých státních zaměstnanců, tak dalších režimů veřejné správy. Z důvodu existence zákona z roku 1996 se tak účetní rezerva stala bezpředmětnou. Rezerva byla na účtu zisků a ztrát společnosti France Télécom k 31. prosinci 1996 zanesena jako zisk do čistého hospodářského výsledku, a to v hodnotě 17,5 miliardy FRF (2,7 miliardy EUR) (17).
(35)
Kromě toho zákon o státním rozpočtu na rok 1997 určil výši mimořádného paušálního odvodu stanoveného zákonem z roku 1996 jako vyrovnání státu za vyměření a vyplácení penzí přiznaných zaměstnancům France Télécom se statusem státních zaměstnanců na 37,5 miliardy FRF (5,71 miliardy EUR). Odvod byl financován navýšením krátkodobého a dlouhodobého zadlužení podniku (18) a uhrazen v několika splátkách mezi lednem a říjnem roku 1997. Příjem vzniklý tímto mimořádným odvodem umožnil snížit schodek orgánů a subjektů francouzské veřejné správy na 41,8 miliardy EUR v roce 1997. Bez tohoto odvodu by schodek v tomto roce představoval 3,7 % HDP.
(36)
Příjem z tohoto odvodu byl přidělen Veřejnoprávnímu zařízení pro správu mimořádného odvodu společnosti France Télécom (Etablissement Public de Gestion de la Contribution Exceptionnelle de France Télécom), který byl zřízen zákonem o státním rozpočtu na rok 1997. Mimořádný odvod spolu s případnými finančními výnosy, které vytváří, tvoří jediný příjem zařízení. Jeho výdaje mají formu každoročního převodu do státního rozpočtu, jenž je zaúčtováván od roku 2006 jako příjem na penzijní účet zvláštního určení pro vojenské a civilní penze vyplácené státem. Tato platba byla na rok 1997 stanovena na výši 1 miliardy FRF (152,4 milionu EUR) s následným navýšením o 10 % každý rok, nestanoví-li zvláštní ustanovení zákona o státním rozpočtu jinak. Zařízení ukončí svou činnost po úplném převedení svých příjmů státu (19).
(37)
Uplatnění ustanovení zákona o státním rozpočtu na rok 1997, kterým se stanovily každoroční převody, vedlo k tomu, že se existence veřejnoprávního zařízení v roce 1999 odhadovala na 17 let, a to bez zohlednění odměňování jeho finančních prostředků (20). Vzhledem ke každoročním platbám, jež byly vyšší, než stanovil zákon o státním rozpočtu na rok 1997, byla tato doba trvání zkrácena. Jak uvádí tabulka č. 3, kumulovaná částka každoročních plateb prováděných zařízením dosahovala v roce 2010 již výše 5,47 miliardy EUR. S ukončením činnosti zařízení z důvodu úplného převedení disponibilních prostředků se počítalo k 31. prosinci 2011 (21). Zákon o státním rozpočtu na rok 2011 tak počítá pro tento rok s platbou ve výši 243 milionů EUR na penzijní účet zvláštního určení, čímž by mělo dojít ke splacení příjmů zařízení (22).
(38)
Mimořádný odvod ve výši 37,5 miliardy FRF přidělený Veřejnoprávnímu zařízení pro správu mimořádného odvodu společnosti France Télécom tak každopádně odpovídá odvodu zmiňovanému během projednávání návrhu zákona z roku 1996, který měl být nižší než 40 miliard FRF. Ačkoliv byl v roce 1997 převeden do státního rozpočtu a každoročně k němu přispíval za účelem vyplacení vojenských a civilních penzí, jeho výše byla stanovena tak, aby se vyrovnávaly nadnáklady, které pro stát vznikly prováděním zákona z roku 1996.
(39)
Zákon z roku 1996 nezměnil část připadající na zaměstnance při financování závazků v oblasti penzí státních zaměstnanců, jež byla od vzniku veřejnoprávního provozovatele France Télécom v roce 1991 stanovena podle článku L 61 zákona o vojenských a civilních důchodových penzích. Zákony z roku 1990 a roku 1996 k tomu nezměnily důchodový režim soukromoprávních zaměstnanců France Télécom, který podléhá obecnému právu sociálního zabezpečení v případě důchodů a je doplňován režimem připojištění AGIRC v případě manažerských pozic a režimem připojištění ARRCO v případě nemanažerských pozic. Na základě tohoto režimu společnost France Télécom a její soukromoprávní zaměstnanci plní povinnosti odpovídající povinnostem konkurenčních podniků, a to pokud jde zejména o placení přímých odvodů zaměstnancem.
(40)
U příležitosti reformy zavedené zákonem z roku 1996 ohodnotila kancelář pojistných matematiků, kterou si francouzský stát vybral za poradce, že vyměření a vyplácení penzí státem státním zaměstnancům v činné službě u společnosti France Télécom nebo v důchodu představuje k 1. lednu 1997 v pravděpodobné aktualizované hodnotě částku 242 miliard FRF (36,9 miliardy EUR (23)) (24). Tato částka se blíží zaokrouhlené částce ve výši 250 miliard FRF zmiňované v Senátu. Přímý odvod zaměstnavatele, který by France Télécom platila jako vyrovnání, byl na základě stejných předpokladů pojistných matematiků odhadnut na částku 15,2 miliardy EUR, k níž je nutno připočítat doplatek či mimořádný odvod ve výši 5,7 miliardy EUR, který byl plně uhrazen v říjnu roku 1997. Hodnotu budoucích příspěvků zaměstnanců v okamžiku vstupu v platnost reformy odhadují francouzské orgány na částku […] miliard EUR. Čistá hodnota nákladů převedených společností France Télécom na francouzský stát tak v podobě odhadované v roce 1996 představovala částku […] miliard EUR.
(41)
Kancelář pojistných matematiků, již si francouzský stát zvolil za poradce, odhadla pro desetileté období (1997-2006) kumulovanou částku dávek k vyplacení na […] miliard EUR. Během tohoto období dosáhla celková částka skutečně vyplacených dávek téměř stejné výše, a to […] miliard EUR, což představuje prognostickou odchylku 0,83 % směrem dolů (25). Uvedené se zpětnou platností potvrzuje přesnost výhledů, které byly použity během projednávání zákona.
(42)
Na základě těchto číselných údajů lze konstatovat, že částky a jejich oprávnění, o nichž jednalo Národní shromáždění a Senát při stanovení výše doplatku či mimořádného odvodu společnosti France Télécom, odpovídají řádově částkám ověřeným následovně během desetiletého období zmiňovaného během projednávání návrhu zákona. Oznámená nejvyšší částka mimořádného odvodu ve výši 6 miliard EUR (40 miliard FRF) odpovídá rezervám, které si podnik až do roku 1996 vytvářel, aby byl schopen čelit budoucím nákladům na důchody v tehdy předpokládané výši, tj. 3,6 miliardy EUR (23,4 miliardy FRF), při započtení rozdílu ve výši 2,4 miliardy EUR na úkor státu mezi zaměstnavatelskými a zaměstnaneckými odvody vybranými mezi rokem 1997 a rokem 2006 na jedné straně a dávkami k vyplacení během stejného desetiletého období podle odhadu z roku 1996 na straně druhé.
(43)
Informace předané Francouzskou republikou a převzaté v tabulce č. 3 dále ukazují, že kumulované náklady na penze státních zaměstnanců pracujících u společnosti France Télécom, které musí francouzský stát financovat na základě reformy z roku 1996, dosáhly za období od roku 1997 do roku 2010 výše […] miliard EUR. Nákladem, který musí stát financovat, se rozumí zůstatek mezi ročními odvody společnosti France Télécom a jejích zaměstnanců se statusem státních zaměstnanců v činné službě a dávkami vyplácenými státním zaměstnancům v důchodu rok po roce po odečtení každoročních plateb Veřejnoprávního zařízení pro správu mimořádného odvodu společnosti France Télécom. Mezi rokem 1997 a rokem 2010 se tento náklad vyvíjel takto:
Tabulka 3
Náklady vyplývající pro francouzský stát z reformy z roku 1996 (1997-2010)
(v milionech EUR)
Odvody
(zaměstnavatelské a zaměstnanecké)
Každoroční platby Veřejnoprávního zařízení pro správu mimořádného odvodu France Télécom
Vyplacené dávky
Náklady státu
1997
(…)
152,4
(…)
(…)
1998
(…)
167,7
(…)
(…)
1999
(…)
184,5
(…)
(…)
2000
(…)
202,9
(…)
(…)
2001
(…)
223,2
(…)
(…)
2002
(…)
245,5
(…)
(…)
2003
(…)
270,0
(…)
(…)
2004
(…)
297,1
(…)
(…)
2005
(…)
326,9
(…)
(…)
2006
(…)
1 359,5
(…)
(…)
2007
(…)
395,4
(…)
(…)
2008
(…)
435,0
(…)
(…)
2009
(…)
578,0
(…)
(…)
2010
(…)
635,8
(…)
(…)
Celkem
(…)
5 473,9
(…)
(…)
(44)
Kvůli ustanovením zákona o státním rozpočtu na rok 1997, kterými se řídí, neodpovídaly výše každoročních plateb Veřejnoprávního zařízení pro správu mimořádného odvodu France Télécom převedené v roce 1997 částkám odhadovaných nebo skutečně vyplacených dávek důchodcům této společnosti a ani výším nákladů, které musel stát financovat, a zároveň nebyly stanoveny v závislosti na uvedených částkách. Přezkum částek skutečně převedených potvrzuje přerušení této vazby. Bez ohledu na mimořádný odvod uhrazený společností France Télécom v roce 1997 z tabulky č. 3 vyplývá, že výše dávek vyplacené státním zaměstnancům v důchodu, kteří pracovali u France Télécom, přesahovaly počínaje rokem 2004 a s výjimkou roku 2006 každoroční zdroje.
(45)
Uhrazení každoročních odvodů společností France Télécom a každoroční platby zařízení, jež spravuje mimořádný odvod, nejsou v rámci penzijního účtu zvláštního určení přidělovány odlišně a ex ante na dávky poskytované důchodcům společnosti France Télécom. Pokud by se totiž přiděloval od roku 1997 mimořádný odvod pouze na financování předmětných dávek místo uplatňování systému převádění částky navyšované každý rok o 10 %, jak to stanoví zákon o státním rozpočtu na rok 1997, vedlo by to k ukončení činnosti veřejnoprávního zařízení spíše koncem roku 2008 než koncem roku 2011, jak se počítalo, a to vzhledem k částce nepokryté každoročními odvody, jež je uvedena v tabulce č. 3. Za jakéhokoliv předpokladu by byla v obou případech částka mimořádného odvodu vyčerpána k 31. prosinci 2011.
2.2 Postupné a následně úplné otevření telekomunikačních trhů
(46)
Reformu financování důchodů státních zaměstnanců pracujících u společnosti France Télécom provázelo v pozadí úplné otevření hospodářské soutěži trhů služeb, na nichž tato společnost působila. Počínaje rokem 1988 směrnice Komise 88/301/EHS ze dne 16. května 1988 o hospodářské soutěži na trhu s telekomunikačními koncovými zařízeními (26) a směrnice Komise 90/388/EHS ze dne 28. června 1990 o hospodářské soutěži na trhu telekomunikačních služeb (27) postupně liberalizovaly odvětví telekomunikací. Směrnice 90/388/EHS stanovila liberalizační opatření, jež měla být provedena do 31. prosince 1990 v oblasti přenášení údajů, datových služeb a hlasových telefonních služeb u podnikových sítí a uzavřených skupin uživatelů. Směrnice Komise 96/19/ES ze dne 13. března 1996, kterou se mění směrnice 90/388/EHS, pokud jde o provedení úplné hospodářské soutěže na trhu telekomunikací (28), měla za cíl úplnou liberalizaci odvětví telekomunikací počínaje 1. lednem 1998.
(47)
Zákon č. 96-659 ze dne 26. července 1996 o regulaci telekomunikací stanovil podmínky, které umožnily plně provést liberalizaci odvětví tím, že ukončily monopolní postavení společnosti France Télécom v oblasti telefonování přes pevné linky a v oblasti přenosů dat a vypracovaly sazby a vzájemné propojení s konkurenty. Také v jiných odvětvích, která přesto nepodléhala výlučným právům, a byla tak otevřena hospodářské soutěži již od roku 1987, jako tomu bylo v případě mobilních telefonů, zaujímala společnost France Télécom určité výsadní postavení s podílem na trhu, který se od roku 1997 do roku 2002 snížil z 53,3 % na 49,8 % (29). Zákon č. 96-659 rovněž pověřil společnost France Télécom úkoly obecného hospodářského zájmu a stanovil vznik fondu na financování s nimi spojených povinností, do kterého přispívali konkurenti.
(48)
Provádění opatření uvedených v bodech odůvodnění č. 46 a 47 vedlo počínaje rokem 1988 k tomu, že společnost France Télécom začala čelit příchodu konkurentů, z nichž někteří byli částečně vlastněny nadnárodními skupinami, na trhy dodávek zboží a služeb, na nichž ve Francii působila, přičemž některé tyto trhy, jako mobilní telefonování nebo mezinárodní komunikace, mají přeshraniční rozměr. Tento vývoj zesílil na trzích liberalizovaných počínaje rokem 1998. Společnost France Télécom k tomu navázala spolupráci se zahraničními provozovateli, jako jsou společnosti Deutsche Telekom a Sprint v roce 1996 (společnost Global One), a zároveň počínaje rokem 1997 začala rozvíjet partnerství a přebírat podíly např. v Itálii (Wind) nebo v Nizozemsku (Casema), či získávat licence na provozování mobilní sítě v Dánsku a v Portugalsku (30).
(49)
K reformě financování důchodů společnosti France Télécom tak došlo ve stejné době, kdy došlo k liberalizaci trhu na úrovni Evropské unie. Reforma se tudíž projevila na trhu plně otevřenému hospodářské soutěži, na němž ostatně France Télécom navázala důležitá spojení a přebírala podíly v jiných členských státech. Na pozadí zákona z roku 1996 a otevření podniku soukromému kapitálu zůstává skutečně přání podpořit rozvoj společnosti France Télécom na jiných trzích v Evropě než ve Francii, jak vyplývá z prohlášení učiněných během projednávání návrhu zákona, v nichž se hovoří o „ambicích francouzské vlády ohledně své národní vlajkové lodi, společnosti France Télécom“ (31).
(50)
V současnosti společnost France Télécom prohlašuje, že je v Evropě prvním poskytovatelem připojení k vysokorychlostnímu internetu, třetím mobilním operátorem a patří ke světovým špičkám v oblasti telekomunikačních služeb pro nadnárodní společnosti. Mimo Francii vyvíjí společnost France Télécom mimořádnou činnost prostřednictvím dceřiných společností ve Španělsku, Spojeném království, Polsku, Belgii, Rakousku a na Slovensku, kde zaujímá prvořadé postavení (32).
3. DŮVODY, KTERÉ VEDLY K ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(51)
Ve svém rozhodnutí o zahájení vyšetřovacího řízení Komise vyložila své předběžné posouzení opatření zavedených zákonem z roku 1996 tím, že je porovnala s referenčním rámcem pro povinné sociální a daňové odvody společnosti France Télécom stanoveným zákonem z roku 1990. Usoudila, že tato opatření zřejmě poskytují společnosti France Télécom selektivní zvýhodnění prostřednictvím státních prostředků, jež může narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod mezi členskými státy a jež může představovat státní podporu podle čl. 107 odst. 1 SFEU.
(52)
Komise kromě toho poznamenala, že pokud tato opatření představují státní podporu, nebyla tato podpora Komise oznámena před jejím provedením, přestože měla být podle judikatury považována za novou podporu. Francouzská republika tak zřejmě nesplnila svou povinnost oznámení na základě Smlouvy, a opatření by tak mělo být považováno za protiprávní.
(53)
Komise dospěla k závěru, že může slučitelnost podpory s vnitřním trhem posuzovat na základě čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU. Komise také uvedla, že stejné ustanovení jí umožnilo dospět k závěru, že podpora poskytnutá společnosti La Poste při reformě způsobu financování důchodů jejích státních zaměstnanců je slučitelná s vnitřním trhem (33) a že vzhledem k podobnosti obou případů se jí zdá vhodné provést v tomto konkrétním případě podobnou analýzu.
(54)
Ve svém předběžném přezkumu slučitelnosti podpory s vnitřním trhem a bez ohledu na podobnost s reformou způsobu financování důchodů u společnosti La Poste sdělila Komise Francouzské republice tyto pochyby:
a)
zaprvé, Komise sice zdůraznila, že nemá podrobné informace, které by prokazovaly, že míry odvodů placené společností France Télécom jsou stejné jako míry placené soukromými podniky obecného práva, které vyvíjejí činnost ve Francii v odvětví telekomunikací, ale poznamenala, že míra přímého odvodu uplatňovaná na společnost France Télécom od roku 1997 neumožňuje zaručit konkurenční rovnost („level playing field“) s jejími konkurenty. Uvedené vyplývá ze skutečnosti, že sazba uplatňovaná na France Télécom zahrnuje pouze odvody, které odpovídají rizikům společným soukromoprávním a státním zaměstnancům, a tudíž vylučuje odvody odpovídající rizikům, která nejsou společná, jako je riziko nezaměstnanosti nebo neuhrazení mezd v případě konkurzu nebo likvidace podniku;
b)
zadruhé, Komise neměla dostatečné informace o dopadu snížení nákladů na důchody na hospodářskou soutěž, aby mohla posoudit, zda případné kladné dopady převažují nad dopady zápornými. K tomu musela Komise mimo jiné zohlednit skutečnost, že společnost France Télécom dosud zcela nevrátila protiprávní a neslučitelné podpory na základě rozhodnutí Komise ze dne 2. srpna 2004 o státní podpoře poskytnuté Francií ve prospěch France Télécom (dále jen „rozhodnutí o živnostenské dani uplatňované na společnost France Télécom“) (34), tedy rozhodnutí, jež Francie v určené lhůtě neprovedla, jak konstatoval Soudní dvůr (35).
4. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(55)
Připomínky předložené zúčastněnými stranami jsou shrnuty v oddílech 4.1 až 4.3.
4.1 France Télécom
(56)
Ve svých připomínkách, jež považuje za doplnění připomínek předaných Francouzskou republikou, se společnost France Télécom domnívá, že čelí problému chronického nadpočetného stavu zaměstnanců, který je spojen s jejím bývalým statusem subjektu státní správy, a že v případě dotčených osob nemá stejné možnosti plynulosti při zaměstnávání jako její konkurenti. Společnost France Télécom tak musí vyvíjet značné úsilí v oblasti odborného vzdělávání a přeškolování ve výši 180 milionů EUR, což odpovídá 4,5 % mzdových nákladů oproti 2,9 % v průměru u francouzských podniků. Společnost France Télécom uvádí také mzdy vyšší o přibližně […] % bez přídavků a prémií. Protože navíc nemůže přistoupit k sociálním plánům, financovala v období od roku 1996 do roku 2006 doprovodná opatření při odchodu státních zaměstnanců do důchodu, jako je dovolená na konci kariéry, v částce přesahující 8 miliard EUR.
(57)
Společnost France Télécom se zadruhé domnívá, že penzijní náklady, které nesla mezi rokem 1990 a rokem 1996, byly neobvyklé a dostaly jí do postavení strukturálního znevýhodnění v poměru k jejím soukromým konkurentům ve smyslu rozsudku ve věciCombus (36), přičemž referenční rámec pro posouzení obvyklosti nebo neobvyklosti uvedených nákladů představuje režim obecného práva uplatitelný na konkurenty. Zásady stanovené v rozsudku ve věci Combus byly od té doby údajně potvrzeny Soudem prvního stupně v jeho rozsudku ve věci Hotel Cipriani (37). Společnost France Télécom popírá, že postavení jediného operátora, tedy v tomto konkrétním případě jí samotné, před a po reformě zavedené zákonem z roku 1996 představuje vhodný srovnávací rámec pro posouzení existence hospodářského zvýhodnění ve smyslu judikatury. Pokud by se referenční rámec měl omezit na společnost France Télécom před a po reformě z roku 1996, nelze údajně v žádném případě považovat opatření za selektivní, protože bylo v uvedeném rámci uplatňováno stejným způsobem.
(58)
Z uvedeného údajně vyplývá, že předmětná opatření buď nepředstavují státní podporu ve smyslu Smlouvy, protože zbavují společnost France Télécom neobvyklého strukturálního znevýhodnění, nebo je nelze považovat za selektivní zvýhodnění představující státní podporu.
(59)
Společnost France Télécom se podpůrně domnívá, že státní podpora, pokud by byla stanovena, by byla slučitelná s vnitřním trhem podle kritérií stanovených Komisí v jejím rozhodnutí o režimu důchodů společnosti La Poste (dále jen „rozhodnutí o společnosti La Poste“) (38). V tomto ohledu neznamená zvláštní povaha jejího režimu spočívající v tom, že společnost platí odvod vypočítávaný pouze na základě společných rizik, že by se od roku 1996 dostala do výhodného postavení vůči svým konkurentům: vedle strukturálního znevýhodnění spojeného se statusem státních zaměstnanců, které zaměstnává, musela společnost France Télécom v souvislosti s reformou z roku 1996 uhradit značné náklady, jejichž slučitelnost s vnitřním trhem je nutno analyzovat a jejichž částka ve výši 5,7 miliardy EUR zdaleka přesahuje částku, již by společnost musela uhradit, pokud by její odvod podléhal nespolečným rizikům.
(60)
France Télécom se domnívá, že v rozhodnutí o společnosti La Poste (39) Komise uznala, že výše mimořádného jednorázového odvodu (2 miliardy EUR) v rámci reformy, která vstoupila v platnost po oznámení ale ještě před rozhodnutím Komise, vyrovnává odvody odpovídající nespolečným rizikům, a to až do vyčerpání částky jednorázového odvodu. Podle společnosti France Télécom neexistuje důvod, proč by Komise měla ustoupit od této zásady, protože z politických prohlášení z doby projednávání návrhu zákona z roku 1996 nelze dojít k závěru, že by zákonodárci stanovili výši paušálního odvodu společnosti France Télécom tak, aby se zachoval desetiletý nezměněný stav.
(61)
Kromě toho číselné údaje dostupné v roce 1996 údajně vyvracejí tvrzení, podle nějž byla částka ve výši 5,7 miliardy EUR tehdy údajně odhadnuta tak, aby přesně odpovídala nadnákladům, které vzniknou státu během deseti let kvůli provádění zákona z roku 1996 tím, že se budou vyrovnávat rok co rok nižší odvody hrazené podnikem, a to i při zohlednění nákladů na vyrovnání mezi jednotlivými režimy důchodů, od jejichž hrazení byla společnost France Télécom osvobozena v roce 1996 (40). Výše mimořádného odvodu měla za cíl odškodnit celkově francouzský stát z důvodů reformy. Tuto částku je proto údajně nutno zohlednit při analýze konkurenční spravedlnosti od vstupu reformy v platnost v roce 1997.
(62)
Společnost France Télécom se konečně domnívá, že bez reformy z roku 1996 by utrpěla výrazné konkurenční znevýhodnění na trzích, jejichž otevření hospodářské soutěži bylo cílem Unie, že francouzské orgány nyní plně provedly rozhodnutí o uplatnění živnostenské daně na společnost France Télécom (41) a že opatření z těchto důvodů nevede k narušení hospodářské soutěže.
4.2 Stěžovatelé
(63)
Stěžovatelé sdílejí hodnocení Komise v rozhodnutí o zahájení řízení, pokud jde o existenci státní podpory ve smyslu Smlouvy v podobě snížení nákladů na důchody zavedené zákonem z roku 1996, které má platit společnost France Télécom. Podle postupu použitého v uvedeném rozhodnutí, u nějž stěžovatelé litují nedostatečnou kvantifikaci, by výše podpory měla dosáhnout 12,3 miliardy EUR a neměla by být v žádném případě nižší než 9,9 miliardy EUR (42). Stěžovatelé se domnívají, že pro rozhodnutí o tom, že se jedná o státní podporu, jsou rozhodující důsledky opatření, to znamená snížení sociálních nákladů, které obvykle zatěžují rozpočet podniku, a ne její cíl, to znamená vyrovnání údajného znevýhodnění. Znevýhodnění v důsledku zaměstnávání státních zaměstnanců společností France Télécom ostatně údajně neexistuje, protože podnik platí poplatky na pojištění proti nezaměstnanosti a odvody ze mzdy o 13 % nižší než konkurenti a protože má stálé a flexibilní zaměstnance, jelikož může snižovat mzdové náklady prostřednictvím předčasných odchodů do důchodu a přechodem do veřejné správy.
(64)
Takto se vyznačující státní podpora údajně není podle stěžovatelů slučitelná s vnitřním trhem. Značné konkurenční zvýhodnění poskytnuté společnosti France Télécom bylo o to více škodlivé, že snížení nákladů nebylo nutné, aby se zabránilo ohrožení její finanční struktury: společnost France Télécom mohla v roce 1996 odepsat čistý aktualizovaný dluh v oblasti důchodových odvodů ve výši nejméně 9,9 miliardy EUR, nemusela nadále zanášet tento náklad do své rozvahy nebo do její přílohy, a následně se tak zadlužila ve značně vyšších částkách, když její průměrné čisté zadlužení dosahovalo v období 1997-2007 výše 44 miliard EUR. Podpora, jež osvobodila společnost France Télécom od nákladů na důchodové zabezpečení, které zdědila z doby, kdy měla monopolní postavení, jí dále umožnila financovat mezinárodní rozvoj podniku při současném posílení jejího postavení ve Francii, kde se těšila značným výhodám ze svého výlučného postavení, jehož náklady byly pouze oprávněnou protiváhou.
(65)
V minulosti nevrácené protiprávní a neslučitelné podpory by ostatně již samy o sobě znemožňovaly prohlásit předmětnou provozní podporu za slučitelnou, a to kvůli jejich kumulovanému důsledku. Neexistence konkurenční spravedlnosti reformy z roku 1996 kvůli neplacení odvodů v oblasti rizik nezaměstnanosti a nevyplacení mezd v případě konkurzu podniku potom také vylučuje slučitelnost reformy s pravidly Smlouvy. Je proto nutno, aby dluh společnosti France Télécom v oblasti důchodového zabezpečení vypočítal nezávislý odborník a aby se Francie zavázala, že zajistí finanční neutralitu režimu, a to zejména tím, že zavede mechanizmy úpravy odvodu zaměstnavatele a doplatku ve výši 5,7 miliardy EUR v případě kolísání odvodů.
4.3 Telekomunikační operátor
(66)
Telekomunikační operátor sdílí a vyjadřuje svou podporu předběžné analýze uvedené v rozhodnutí Komise o zahájení řízení, jež označuje změny zavedené zákonem z roku 1996 za novou a protiprávní státní podporu, protože se pokouší nahradit vyplácení penzí ve skutečnosti prováděné státem za každoroční přímé odvody společnosti France Télécom, a to při odečtení odvodů hrazených pracovníky v činné službě se statusem státních zaměstnanců. Stejné označení by bylo podle tohoto operátora možno použít na sociální odvody spojené s riziky, která nejsou společná soukromoprávním zaměstnancům. Tyto odvody, které platí konkurenti France Télécom, tato společnost nejméně od roku 1996 pro své soukromoprávní a státní zaměstnance neplatí. Narozdíl od případu, který byl předmětem rozhodnutí o společnosti La Poste (43), výpočet odvodu zaměstnavatele společnosti France Télécom nezahrnoval a stále ještě nezahrnuje uvedené odvody, což údajně znemožňuje prohlásit podporu za slučitelnou.
(67)
Pokud jde o podporu v podobě zrušení uhrazení státu penzí, které tento stát vyplácí, operátor se domnívá, že analýza hodnocení z hlediska hospodářské soutěže provedená Komisí v jejím rozhodnutí o společnosti La Poste by jí zde naopak měla vést k závěru o její neslučitelnosti. Tato analýza by měla být založena na skutečnostech, k nimž došlo od roku 1996, a ne jako v případě rozhodnutí o společnosti La Poste na výhledech do budoucnosti.
(68)
Podle tohoto operátora společnost France Télécom zaujímá na řadě trhů, na nichž působí, tržní mocenské postavení, jež je možno přirovnat k dominantnímu. Kvůli této skutečnosti je na velkoobchodních trzích s vysokorychlostním a velmi vysokorychlostním připojením a na trzích s výchozím a koncovým telefonováním pomocí pevných linek předmětem regulačních opatření ex ante. Ve svém rozhodnutí ze dne 16. července 2003 o postupu provádění článku 82 Smlouvy o ES ve věci COMP-38.233 Komise ostatně zjistila a potrestala porušení článku 102 SFEU, jehož se dopustila společnost France Télécom prostřednictvím své dceřiné společnosti Wanadoo (44). Protože se podnik nachází v dobrém finančním stavu, obdržené podpory mu umožnily financovat jeho mezinárodní rozvoj, a to zejména koupi společností Orange, Retevisión a AMENA.
(69)
Operátor nakonec žádá Komisi, aby přesně kvantifikovala výši předmětné podpory a při uplatnění judikatury ve věci Deggendorf (45) odmítla uznat slučitelnost dotyčných opatření s vnitřním trhem do té doby, než budou vráceny minulé protiprávní podpory.
5. PŘIPOMÍNKY FRANCOUZSKÉ REPUBLIKY
(70)
Francouzská republika se domnívá, že změny zavedené v roce 1996 do způsobu financování důchodů zaměstnanců francouzského státu pracujících u společnosti France Télécom neobsahují žádný prvek státní podpory. Reforma z roku 1996 je údajně v každém případě slučitelná s vnitřním trhem, a to zejména při uplatnění na tento konkrétní případ postupu, který Komise použila ve svém rozhodnutí o společnosti La Poste (46).
5.1 Existence státní podpory
(71)
Podle Francouzské republiky se společnost France Télécom ocitla kvůli zákonu z roku 1990 v neobvyklé situaci, která neodpovídala obecnému právu, které stanoví, že podniky platí přímý odvod zaměstnavatele, jenž je úměrný mzdovým nákladům a není vázán na výši vyplácených penzí. Náklady, jimž byla společnost France Télécom vystavena, byly tak údajně neobvyklé, protože finanční schodek dílčího režimu pro dotčené osoby byl jistý, stejně jako bylo jisté, že se stane neúnosný vzhledem k nevyhnutelnému snižování počtu státních zaměstnanců v činné službě a souběžného růstu počtu důchodců.
(72)
Reforma z roku 1996 údajně sladila financování důchodů s obecným právem, aniž se tím podnik dostal do výhodnějšího konkurenčního postavení, protože odvod společnosti France Télécom je každoročně vypočítáván tak, aby srovnal míru povinných daňových a sociálních odvodů s odvody konkurentů v odvětví telekomunikací. Nezohlednění odvodů, které odpovídají rizikům, jež nejsou společná soukromoprávním a státním zaměstnancům, při výpočtu odvodů za uplatnění „míry konkurenční spravedlnosti“ je údajně oprávněné kvůli statusu státních zaměstnanců, který vylučuje např. riziko nezaměstnanosti kromě výjimečných případů propuštění z práce nebo odvolání.
(73)
Francouzská republika se domnívá, že referenční rámec pro určení obvyklé nebo neobvyklé povahy nákladů společnosti France Télécom musí představovat situace konkurentů podniku ve Francii. Vzhledem k přehnaným, od obecného práva odchylným, nespravedlivým a dlouhodobě neúnosným nákladům, které v tomto konkrétním případě zákon z roku 1990 společnosti France Télécom ukládal, jejich zrušení a sladění se situací konkurentů stanovené v reformě z roku 1996 tak pouze obnovilo obvyklé podmínky hospodářské soutěže. Společnost France Télécom ostatně za znevýhodnění, jež utrpěla v rámci tohoto režimu, nedostala žádné vyrovnání, ačkoliv, jak zdůrazňuje ve svých připomínkách, dosud čelí strukturálním znevýhodněním, nadnákladům a nepružnostem kvůli statusu státních zaměstnanců, které zaměstnává, pokud jde o finanční opatření, která provázejí odchody do důchodu nebo návraty do státní správy, úsilí, jež musí vyvíjet v oblasti vzdělávání a školení, či vyšší mzdové náklady. Současný režim, který vyplývá z reformy, proto společnosti France Télécom neposkytuje žádné zvýhodnění, a neobsahuje tak žádný prvek podpory ve smyslu Smlouvy.
(74)
Tento výklad vyplývá z obecných zásad vypracovaných soudy Unie, podle nichž zákon, který umožňuje zabránit, aby rozpočet určitého podniku nebyl zatížen nákladem, který by v obvyklé situaci neexistoval, nepředstavuje státní podporu, protože státní podpory představují pouze zásahy, které snižují náklady, které běžně zatěžují rozpočet podniku (47). To je údajně také případ opatření, která zbavují veřejnoprávního konkurenta strukturálního znevýhodnění vůči jeho soukromoprávním konkurentům (48). Tento výklad je údajně také v souladu s praxí Komise (49).
(75)
Francouzská republika se obecněji domnívá, že pro určení existence podpory nebo okamžiku, kdy se zvýhodnění vyplývající z reformy zavedené zákonem z roku 1996, který v tomto směru neobsahuje žádné ustanovení, skutečně projevilo, není opodstatněné zahrnovat do tohoto řízení mechanizmy vyrovnání a nadvyrovnání, na jejichž základě společnost France Télécom hradila odvody v období 1991-1996 (viz tabulka č. 1). Hrazení takových odvodů vyplývalo také z režimu odchylujícího se od obecného práva, v němž penzijní režim uplatňovaný na společnost France Télécom byl považován za autonomní, což počínaje rokem 1997 přestalo platit.
(76)
S touto výhradou Francouzská republika upřesnila odhad odvodů hrazených společností France Télécom a uvedených v bodě odůvodnění č. 61, které podnik od roku 1997 přestal platit. Na základě skutečné rekonstituce pro období 2008-2010, zpětně extrapolované použitím průběhového koeficientu, se Francouzská republika domnívá, že odvody, které by hradila společnost France Télécom, jsou o 165 milionů EUR nižší než odvody vypočítané podnikem.
5.2 Slučitelnost případné státní podpory s vnitřním trhem
(77)
Francouzská republika se v každém případě domnívá, že pokud by reforma z roku 1996 týkající se společnosti France Télécom měla představovat státní podporu, měla by být prohlášena za slučitelnou s vnitřním trhem, a to v souladu s analýzou uplatněnou Komisí v jejím rozhodnutí o společnosti La Poste (50). Reforma z roku 1996 zbavila společnost France Télécom strukturální zátěže, jež narušovala její konkurenceschopnost na trhu, jehož liberalizace právě probíhala, a její odvody jsou napříště, pokud jde o společná rizika, vypočítávány na základě míry konkurenční spravedlnosti.
(78)
Skutečnost, že odvod placený společností France Télécom počínaje rokem 1997 nezahrnuje rizika, která nejsou společná soukromoprávním zaměstnancům, není údajně na překážku slučitelnosti s vnitřním trhem. V tomto ohledu tabulka č. 4, jež je výtahem z informací předložených Francouzskou republikou, zobrazuje rozdíl mezi odvodem hrazeným společností France Télécom a částkou, kterou by platila, pokud by nespolečná rizika byla zahrnuta do výpočtu, a to po odečtení dávek zajišťovaných na svůj účet společností France Télécom a jiných odvodů, které ji ve srovnání s konkurenty zatěžují.
Tabulka 4
Odvod zaměstnavatele společnosti France Télécom v období 1997-2010 vypočítaný na základě uplatňované míry konkurenční spravedlnosti (MKS) a upravené míry konkurenční spravedlnosti (MKS*) za účelem zahrnutí nespolečných rizik
Rok
MKS
EUR (v mil.)
MKS*
EUR (v mil.)
MKS-MKS*
1997
36,2 %
1 088,9
48,1 %
1 446,9
- 358,0
1998
35,4 %
1 069,6
47,1 %
1 423,1
- 353,5
1999
36,7 %
1 108,5
48,4 %
1 460,3
- 351,8
2000
36,4 %
1 085,0
48,0 %
1 429,3
- 344,3
2001
37,0 %
1 088,6
47,9 %
1 407,9
- 319,3
2002
37,7 %
1 100,1
43,5 %
1 267,9
- 167,8
2003
37,6 %
1 085,0
45,0 %
1 298,5
- 213,5
2004
[…] %
1 048,6
[…] %
(…)
(…)
2005
[…] %
984,6
[…] %
(…)
(…)
2006
[…] %
957,6
[…] %
(…)
(…)
2007
[…] %
917,6
[…] %
(…)
(…)
2008
[…] %
859,2
[…] %
(…)
(…)
2009
[…] %
805,4
[…] %
(…)
(…)
2010
[…] %
744,5
[…] %
(…)
(…)
(79)
Francouzská republika odhaduje, že aktualizovaná hodnota skutečně zaplacených odvodů a odvodů ke splacení společnosti France Télécom představuje za období od roku 1997 do roku 2043 částku 13,5 miliardy EUR. Při míře konkurenční spravedlnosti upravené zohledněním nespolečných rizik ve výpočtu a při odečtení příspěvků, které zatěžují France Télécom a ne její konkurenty, by se dospělo za stejné období k vyššímu každoročnímu odvodu, a to k částce 16,7 miliardy EUR. I když francouzské orgány nepovažují zahrnutí uvedených rizik za relevantní, vypočítaly, že rozdíl (3,2 miliardy EUR) byl údajně více než dostatečně vyrovnán mimořádným paušálním odvodem ve výši 5,7 miliardy EUR, který France Télécom zaplatila v roce 1997.
(80)
Francouzská republika se domnívá, že lze, stejně jako v rozhodnutí o společnosti La Poste (51), považovat tento paušální odvod za doplatek umožňující vyrovnat hrazení odvodů vázaných na proměnlivou míru a zahrnujících odvody za nespolečná rizika. V tomto případě se ukazuje, že v současnosti tento doplatek přesahuje částku vyplývající z rozdílu mezi mírou stanovenou reformou z roku 1996 a změněnou mírou uvedenou v tabulce č. 4 a že tento doplatek nebude rozdílem mezi mírami nikdy zcela vyčerpán. Za těchto okolností jsou údajně odstraněny pochyby vyjádřené Komisí v jejím rozhodnutí o zahájení řízení ohledně neexistence skutečné konkurenční spravedlnosti mezi společností France Télécom a jejími konkurenty.
(81)
Pro Francouzskou republiku je reforma způsobu financování důchodů státních zaměstnanců pracujících u společnosti La Poste, která byla zavedena v roce 2006 a která vycházela z reformy společnosti France Télécom z roku 1996, v zásadních aspektech s posledně uvedenou reformou zcela srovnatelná. Vzhledem k této souběžnosti neexistuje údajně žádný důvod, proč by se Komise měla odchýlit od precedentu společnosti La Poste. Komise by měla zejména souhlasit se zohledněním mimořádného paušálního odvodu uloženého společnosti France Télécom v analýze konkurenční spravedlnosti reformy tím, že ho bude považovat de facto za zálohu za odvody spojené s nespolečnými riziky.
(82)
Naopak u projednávání v Národním shromáždění a v Senátu, během nichž se zmiňovalo desetileté období finančního krytí reformy, se údajně jedná o jednorázová prohlášení. Podobné úvahy se neobjevují ani ve zdůvodnění návrhů zákona a ani v předmětných zákonech nebo přijatých prováděcích dokumentech. Záměrem zákonodárců v roce 1996 údajně bylo stanovit odvody na důchodové zabezpečení společnosti France Télécom na úroveň rovnající se odvodům konkurentů a nikoliv připravit reformu o její účinek po dobu deseti roků, k čemuž by vedlo uvažování, jež by Komise mohla přijmout, pokud by vycházela z prohlášení vytržených ze souvislostí.
(83)
Z parlamentních jednání údajně jednoznačně vyplývá, že výše odvodu byla stanovena paušálně bez vazby na náklady, které stát bude muset skutečně nést. Stejně tak Ústavní rada ve svém rozhodnutí č. 96-385 DC ze dne 30. prosince 1996 uvedla, že paušální odvod ve výši 37,5 miliardy FRF je odůvodněn převzetím vyplácení důchodů státních zaměstnanců státem, aniž by přitom představoval vyrovnání za toto převzetí, zatímco na druhé straně platby do státního rozpočtu nebudou přidělovány na zvláštní výdajovou položku ale budou přispívat k obecným podmínkám vyváženosti tohoto rozpočtu v souladu s článkem 18 základního nařízení vlády ze dne 2. ledna 1959 k provádění zákonů o státním rozpočtu.
(84)
Podle Francouzské republiky byla přesná částka mimořádného odvodu stanovena zákonem o státním rozpočtu na rok 1997 při zohlednění nikoliv desetiletého období, během nějž by měl být stát tímto odvodem „vyplacen“, ale naopak dopadu na strukturu rozvahy společnosti France Télécom, který měl zůstat snesitelný. Stanovení výše tohoto odvodu se neřídilo logikou vyrovnání nákladů státu, ale zohledněním možností podniku hradit odvody.
(85)
Způsob, jakým byl tento odvod spravován, to znamená odděleně od důchodů skutečně vyplácených počínaje rokem 1997, údajně potvrzuje, že se jednalo o paušál. Z údajů poskytnutých Francouzskou republikou tak vyplývá, že penze vyhrazené státním zaměstnancům pracujícím u společnosti France Télécom prostřednictvím penzijního účtu zvláštního určení dosáhly částky […] miliard EUR, zatímco Veřejnoprávní zařízení pro správu mimořádného odvodu společnosti France Télécom údajně převedlo na uvedený účet částku 3,4 miliardy EUR. Zůstatek nepokrytý zaplacenými odvody dosáhl za stejné období výše 1,2 miliardy EUR. V roce 1997 se ostatně odhadovalo, že tento fond bude fungovat 17 až 25 roků, což nemá nic společného s desetiletým obdobím, na kterém zakládá Komise postup, který se zřejmě chystá přijmout.
(86)
Francouzská republika se domnívá, že společnost France Télécom by byla bez reformy postavena mimo trh, protože úroveň odvodů by v roce 2010 dosáhla 77 % hrubého tabulkového platu a v účtech by musela vytvořit rezervy na důchodové závazky pro státní zaměstnance, kteří u ní pracují. Reforma proto představovala rozhodující etapu přizpůsobení liberalizaci trhu, byla v souladu s cílem Unie, odpovídala mu a byla omezena na nutné minimum. Bez této reformy by společnost France Télécom vystoupila z trhu a nemohla by přistoupit k nezbytným investicím, zejména pro zpřístupnění účastnického vedení, aniž by bylo možno vyloučit úpadek, čímž reforma údajně neměla negativní důsledky pro hospodářskou soutěž.
(87)
Podle Francouzské republiky kromě toho reforma způsobu financování důchodů ve společnosti France Télécom, a zejména uložení platby mimořádného odvodu, nevedla údajně v období 1997-2006 k žádným nákladům pro stát, ale ve skutečnosti vytvořila podle odhadu francouzských orgánů pro francouzský stát čistý příjem přesahující částku 9,1 miliardy EUR (52). Pokud by měl být proveden výpočet výnosu mimořádného odvodu, Francouzská republika se domnívá, že by se měla použít diskontní sazba ve výši 7 %. Myšlenka mimořádného odvodu tak byla přijata již v roce 1996. Mělo se jednat o dlouhodobou investici, protože očekávané rozdíly mezi dávkami, které se musí platit, a očekávanými příjmy z odvodů přesáhly 500 milionů EUR až v roce 2005, tj. po devíti rocích, a přesahují 1 miliardu EUR až dvanáct let poté. V roce 1996 dosahovala v průměru míra výnosnosti francouzského státního dluhopisu OAT (obligations assimilables du Trésor - dále jen „OAT“) na 15 let výše 6,9 %. Společnost France Télécom přistoupila ze své strany od listopadu 1991 do listopadu 1997 k vydávání dluhopisů se srovnatelnou průměrnou mírou výnosnosti ve výši 7 %.
(88)
Obstavení částek požadovaných Komisí v rámci provádění jejího rozhodnutí ohledně uplatnění živnostenské daně na společnost France Télécom (53) a následné splacení těchto částek by mělo vést Komisi k závěru, že její rozhodnutí bylo provedeno, a to v souladu s jejím sdělením v této věci z roku 2007 (54). Kumulovaný důsledek těchto podpor by proto neměl být zkoumán.
6. POSOUZENÍ PODPORY
6.1 Existence podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU
(89)
Ustanovení čl. 107 odst. 1 SFEU stanoví, že: „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li Smlouvy jinak“.
(90)
Uplatnění kumulativních podmínek tohoto článku na tento konkrétní případ je zkoumáno v oddílech 6.1.1 až 6.1.5.
6.1.1 Podpora poskytnutá státem nebo ze státních prostředků
(91)
Zákon z roku 1990 a zákon z roku 1996 pocházejí od francouzského státu. Stanoví opatření, na jehož základě společnost France Télécom platí státní pokladně vyrovnání za to, že stát vyřizuje a vyplácí penze přiznané státním zaměstnancům pracujícím u společnosti France Télécom. Protože podle zákona z roku 1996 je vyrovnání hrazené společností France Télécom nižší než v případě původního znění zákona z roku 1990, je podpora společnosti France Télécom poskytnuta ze státních prostředků.
6.1.2 Zvýhodnění určitých podniků
(92)
Ustanovení zákona z roku 1990 stanovily režim použitelný na veřejnoprávního provozovatele s právní subjektivitou France Télécom. Zákon z roku 1996 o státním podniku France Télécom uvedený režim mění prostřednictvím ustanovení, jež platí pro společnost France Télécom způsobem, který je vymezen pouze pro tento podnik.
(93)
Režim stanovený zákonem z roku 1990 má za cíl stanovit zvláštní vyrovnání, pokud jde o zásady a výši penzijních odvodů zaměstnavatele, které společnost France Télécom hradí francouzskému státu. Na rozdíl od toho, co tvrdí France Télécom, jak vyrovnání hrazené společností France Télécom, které stanovil zákon z roku 1990 ve svém původním znění a jež bylo uplatňováno v období 1991-1996, tak odlišné vyrovnání stanovené zákonem z roku 1996, jež je uplatňováno od roku 1997, jsou zvláštní opatření, která se týkají výlučně společnosti France Télécom, čímž je splněna podmínka selektivity.
6.1.3 Hospodářské zvýhodnění, které narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž
(94)
Je nutno zjistit, zda opatření, jimiž se stanoví výše předmětného vyrovnání, zvýhodňují společnost France Télécom. Otázku, zda změny zavedené do článku 30 zákona z roku 1990 zákonem z roku 1996 představují podporu v tom, že společnosti France Télécom poskytují hospodářské zvýhodnění, je nutno zkoumat z hlediska povahy a struktury předmětného penzijního systému a důsledků, které z toho pro společnost France Télécom vyplynuly, a nikoliv z hlediska důvodů změn nebo jejich cílů. Na rozdíl od tvrzení Francouzské republiky není proto cíl sledovaný změnou zákona z roku 1990 pro posouzení důsledků relevantní.
(95)
Převzetí vyměření a vyplácení penzí přiznaných státním zaměstnancům pracujícím u společnosti France Télécom státem vyplývá z provádění zákona o civilních a vojenských důchodových penzích, který jako jediný platí pro dotyčné bývalé státní zaměstnance. Ani zákon z roku 1990 a ani zákon z roku 1996 nezměnily status těchto státních zaměstnanců nebo zásadu převzetí vyplácení jejich penzí státem. Toto převzetí zřejmě vyplývá ze zásady, podle níž osoby se statusem státních zaměstnanců slouží v obecném zájmu zcela nezávisle veřejnému blahu. Tak tomu ale není v případě, kdy tito státní zaměstnanci pracují pro podnik, který poskytuje služby za úplatu, s cílem sloužit zájmu a zisku tohoto podniku, který hospodářsky soutěží s jinými podniky, které poskytují stejné služby.
(96)
Z tohoto pohledu představuje placení vyrovnání státu, které stanoví zákon z roku 1990 jak ve svém původním znění, tak po změnách zavedených zákonem z roku 1996, výjimku ze zásady převzetí francouzským státem. Tato výjimka je odůvodněna povahou a strukturou systému uplatňovaného na penze státních zaměstnanců pracujících u společnosti France Télécom. Podle zákona o vojenských a civilních důchodových penzích je totiž francouzský stát povinen vyměřovat a vyplácet penze přiznané státním zaměstnancům pracujícím u společnosti France Télécom, pro které platí obecný status zaměstnanců francouzského státu a nikoliv obecné právo dávek sociálního zabezpečení.
(97)
I bez vyrovnání hrazeného společností France Télécom by francouzský stát musel plnit své závazky, které má v oblasti důchodů vůči státním zaměstnancům s dotyčným statusem, pokud by tyto závazky jednostranně nezměnil. Naopak, uvolnění státních zaměstnanců vyškolených státem pro práci u společnosti France Télécom bez vyrovnání v oblasti vyplácených penzí nebo penzí, které bude nutno vyplácet, by této společnosti poskytlo jasné zvýhodnění.
(98)
Protože podniky konkurující společnosti France Télécom nezaměstnávají osoby se statusem státních zaměstnanců, vůči nimž by měl francouzský stát podobné finanční závazky, nelze na ně přenést logiku systému financování penzí a hrazení vyrovnání, jež pro společnost France Télécom stanovil zákon. Dokládá to skutečnost, že se francouzské orgány zřejmě domnívají, že hrazení sociálních odvodů konkurenty na pojištění proti rizikům nevyplacení mezd, jež spadají do obecného práva dávek sociálního zabezpečení, je odůvodněné, protože tito konkurenti zaměstnávají osoby, které mají v této oblasti jiný status. Ovšem Francouzská republika se dovolává právě tohoto statusu, když tvrdí, že zahrnutí rizik, která nejsou společná státním a soukromoprávním zaměstnancům, do výpočtu vyrovnání hrazeného společností France Télécom státu podle zákona z roku 1996 není odůvodněné.
(99)
Z uvedeného tak vyplývá, že v případě odvodů hrazených z důvodů zaměstnávání soukromoprávních pracovníků se tyto podniky nenacházejí z právní a skutkové stránky v situaci srovnatelné se situací společnosti France Télécom, pokud jde o její státní zaměstnance, a to na rozdíl od toho, co ve svých připomínkách tvrdí Francouzská republika a společnost France Télécom.
(100)
Stejně tak nelze srovnávat režim vyrovnání uplatněný na France Télécom s režimem stanoveným pro jiné veřejnoprávní subjekty zaměstnávající pracovníky se statusem státních zaměstnanců, jako jsou Monnaie de Paris (Pařížská mincovna) nebo Office National des Forêts (Státní lesní správa), z nichž lze některé u určitých jejich činností označit za podniky ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU nebo za jiné veřejnoprávní instituce průmyslové a obchodní povahy, jako byly v minulosti EDF nebo GDF. Společnosti EDF nebo GDF měly zvláštní důchodové systémy bez vazby na systémy veřejné správy. Režimy EDF a GDF byly ostatně od té doby napojeny na obecný režim, ačkoliv je nutno zdůraznit, že Komise dospěla k závěru o neexistenci podpory pouze za podmínky, že napojení zůstane pro stát finančně neutrální (55), což v tomto konkrétním případě pro reformu z roku 1996 neplatí.
(101)
Naopak režim vyrovnání ve prospěch státu za placení penzí státních úředníků pracujících u společnosti La Poste, a to před změnami popsanými a podmínečně schválenými Komisí v jejím rozhodnutí o společnosti La Poste, byl rovněž režimem státního podniku přirovnatelného k veřejnoprávní instituci průmyslové a obchodní povahy a podle zákona z roku 1990 v jeho původním znění zůstával podobný režimu společnosti France Télécom v tom, že stanovil každoroční uhrazení státu penzí vyplácených státním zaměstnancům v důchodu a zaplacení odvodů stanovených v článku L-134 zákoníku sociálního zabezpečení.
(102)
I když by se ukázalo, že společnost La Poste hospodářsky nesoutěží se společností France Télécom, přičemž by zvýhodnění poskytnuté posledně jmenované společnosti mohlo narušit nebo by hrozilo narušit hospodářskou soutěž, je skutečností, že logika a ustanovení důchodového režimu státních zaměstnanců pracujících u společnosti France Télécom před reformou z roku 1996 byly stejné jako u srovnatelného režimu uplatňovaného ve stejné době na společnost La Poste. Na rozdíl o toho, co Francouzská republika tvrdí v souvislosti se společností France Télécom, Komise ve svém rozhodnutí o společnosti La Poste usoudila, že reforma režimu platného pro společnost La Poste státní podporu představuje. Pro posouzení situace společnosti France Télécom je obecněji referencí situace veřejnoprávního nebo soukromého podniku, který by zaměstnával státní zaměstnance, kteří si ponechali svůj status. Takové podniky by se nacházely ve stejné referenční situaci, jako se nachází France Télécom. Existenci státní podpory ve prospěch společnosti France Télécom lze proto posuzovat na základě tohoto referenčního systému.
(103)
Na rozdíl od tvrzení Francouzské republiky a společnosti France Télécom nelze stejně tak zastávat názor, že určité opatření nezvýhodňuje určitý podnik jenom proto, že vyrovnává údajné znevýhodnění tohoto podniku v minulosti. Komise nedávno opětovně odmítla argument tradičního telekomunikačního operátora, který je konkurentem společnosti France Télécom, podle nějž zvláštní sociální důchodové nároky části zaměstnanců srovnatelné s nároky veřejné správy, které zdědil z minulosti a které se liší od nároků podle obecného práva, opravňují opatření ke snížení sociálních odvodů v oblasti penzí této kategorie zaměstnanců, které tento operátor má odvádět (56). Jak zdůraznily francouzské orgány při projednávání návrhu, uložil zákon z roku 1996 v tomto ohledu francouzskému státu nové a výrazné náklady spojené s vyměřením a vyplácením penzí přiznaných státním zaměstnancům pracujícím u společnosti France Télécom. Zákon z roku 1996 tak souběžně vedl k tomu, že došlo ke snížení vyrovnání, jež společnost France Télécom vždy platila.
(104)
Kvůli způsobům výpočtu míry odvodu zaměstnavatele stanoveného zákonem hradí společnost France Télécom od 31. prosince 1996 státu nižší vyrovnání, než by platila, pokud by nedošlo k zásahu zákona. Z důvodů přímé povahy odvodu zaměstnavatele zavedeného tímto zákonem uvolnila k tomu společnost France Télécom okamžitě dne 31. prosince 1996 rezervu určenou v jejím účetnictví na hrazení svých budoucích závazků. Náklady, jichž společnost France Télécom byla zbavena, nebyly tak ani nové, protože zákon z roku 1990 převzal předchozí rozpočtové postupy, ani nepředvídatelné, protože si podnik k tomuto účelu vytvářel rezervy, a ani odchylné od obecného práva sociálního zabezpečení, protože toto právo se nevztahuje na vyrovnání, jež společnost France Télécom platí.
(105)
Zákon z roku 1996 hned od svého vstupu v platnost převedl na francouzský stát povinnost každoročního odvodu, který ve svém konečném důsledku plně pokrýval náklady na financování penzí dotčených zaměstnanců. Výši podpory takto poskytnuté zákonem z roku 1996 lze vypočítat od vstupu zákona v platnost jako každoroční rozdíl mezi vyrovnáním, jež představuje přímý odvod zaměstnavatele hrazený společností France Télécom francouzskému státu, a odvody, které by společnost zaplatila podle zákona z roku 1990 a které jsou uvedeny v tabulce č. 1, pokud by zůstaly beze změny, při odečtení výše paušálního odvodu uhrazeného v roce 1997.
(106)
Z odhadů poskytnutých Francouzskou republikou a popsaných v bodě odůvodnění č. 40 vyplývá, že v okamžiku reformy v roce 1996 a až do plánovaného uplynutí finančních závazků vyplývajících z nákladů zajišťovaných francouzským státem byly francouzské orgány schopny odhadnout celkovou výši čistých nových nákladů až do roku 2043, tedy do okamžiku, kdy uplynou finanční závazky státu vůči státním zaměstnancům v důchodu a osobám s právy odvozenými od těchto zaměstnanců, na částku […] miliard EUR. Skutečná hodnota čistých nákladů dosáhla v roce 1996 výše […] miliard EUR, a to po odečtení každoročních odvodů společnosti France Télécom (15,2 miliardy EUR), odvodů zaměstnanců ([…] miliard EUR) a mimořádného paušálního odvodu ve výši 5,7 miliardy EUR.
(107)
Dále je nutno poznamenat, že částky odhadované v okamžiku reformy v roce 1996 představují přibližnou hodnotu skutečné částky (57). Výše stanovených vyrovnání ze strany společnosti France Télécom v podobě každoročních příspěvků a ani doplatek ve výši 5,7 miliardy EUR zaplacený v roce 1997 neměly za cíl a ani za důsledek snahu o rozpočtovou neutralitu pro francouzský stát. Pokud by tomu tak bylo a s výhradou vhodnosti předpokladů pojistného výpočtu, existovala by vyrovnanost mezi náklady a příjmy za celé období, a tím by ani neexistovalo hospodářské zvýhodnění společnosti France Télécom.
(108)
Francouzské orgány si byly vědomy, že „převedení důchodových nákladů u státních zaměstnanců pracujících u společnosti France Télécom do obecného státního rozpočtu“ představuje „pro stát nový a značný náklad“, který mimořádný paušální odvod nebo příjem z prodeje části akcií podniku kryly pouze částečně. Projednávání uvedená v bodě odůvodnění č. 31 tak ukazují, že v roce 1996 se francouzský stát nesnažil plně vyrovnat nový náklad, který do budoucna zajišťoval, ale snažil se naopak nést nový náklad a měl snahu, aby „v této věci byly upřednostněny zájmy podniku“.
(109)
Je zřejmé, že i s pojistnými předpoklady odlišnými od předpokladů použitých francouzským státem pro odhadnutí nového nákladu, který nesl, a bez ohledu na mimořádný paušální odvod uhrazený v roce 1997 poskytla reforma značné hospodářské zvýhodnění v podobě nižších odvodů zaměstnavatele na důchodové zabezpečení. Protože paušální odvod či doplatek neumožnil plně pokrýt náklady převedené na francouzský stát, ale v nejlepším případě je pouze snížit, a vzhledem k předmětným částkám, nelze potvrdit vhodnost pojistného výpočtu tehdy použitého a přesnost odhadů, které z něj vyplývaly pro celé období až do roku 2043.
(110)
Dále nelze srovnávat finanční zvýhodnění vyplývající z nižších odvodů společnosti France Télécom s údajnými znevýhodněními, jež vyplývaly ze zaměstnávání státních zaměstnanců, jak požaduje společnost France Télécom za podpory Francouzské republiky. Zákon z roku 1996 každopádně tyto údajná znevýhodnění nezvýšil, protože nevedl k přijetí dalších státních zaměstnanců. Cílem zákona z roku 1996 ostatně nebylo, aby vyrovnal údajné znevýhodnění spojené s platy, neboli slovy společnosti France Télécom menší pružnost u pracovních míst státních zaměstnanců, tím, že společnost zbaví části jejích finančních povinností.
(111)
Pouze pro úplnost je proto nutno odpovědět na tvrzení ohledně údajných nevýhod spojených se zaměstnáváním státních zaměstnanců, která uvádí Francouzská republika a společnost France Télécom.
-
Za prvé, společnost France Télécom měla v okamžiku úplného otevření francouzského trhu hospodářské soutěži vyškolené a zkušené zaměstnance, bez nichž by, pokud by měli být zcela nahrazeni, nemohla udržet své postavení na trhu, o čemž se společnost France Télécom ve svých podkladech opomíjí zmínit.
-
Dále, výše platů a investice do vzdělávání zaměstnanců, které společnost France Télécom analyzuje jako znevýhodnění, představují v rozpočtu podniku obvyklé náklady a není prokázáno, že nezlepšují zapojení a produktivitu zaměstnanců ve srovnání s konkurenty.
-
Je sice pravda, že společnost France Télécom nemůže přizpůsobovat své mzdové náklady pomocí sociálního plánu snižování počtu zaměstnanců v případě dotyčných pracovníků, lze ale pochybovat, že podobný plán zaměřený pouze na státní zaměstnance kvůli jejich statusu by mohl být právoplatně proveden, zatímco ukončení najímání státních zaměstnanců v roce 1997 a využívání soukromoprávních pracovníků otevřelo společnosti jisté možnosti pružného přizpůsobování jejích mzdových nákladů.
-
Konečně je pravda, že podnik věnuje značné rozpočtové prostředky na to, aby podnítil dotyčné zaměstnance k předčasnému odchodu do důchodu, je ovšem také pravda, že podněcování a zájem podniku o zavedení podobného opatření by byly menší bez převedení finančních povinností, které měla společnost France Télécom, na stát, jak stanovil zákon z roku 1996. Opatření umožňuje podněcovat k předčasnému odchodu, a v případě dotyčných zaměstnanců se tak stát o ně stará dříve. Bez zákona z roku 1996 by tyto náklady musela nadále nést společnost France Télécom.
(112)
Bez spojení s otázkou existence či neexistence hospodářského zvýhodnění vyplývajícího z předmětných opatření by se rovněž jevilo zohlednění konkurenčního zvýhodnění, jež společnosti France Télécom poskytovalo její bývalé monopolní postavení, jak uvádějí stěžovatelé. Údajné výhody a nevýhody nemají ve skutečnosti nic společného s otázkou vyrovnání podmínek hospodářské soutěže na telekomunikačních trzích, pokud jde o sociální odvody.
(113)
Z hlediska již vymezené referenční situace zvýšil okamžitě náklady společnosti France Télécom pouze mimořádný paušální odvod stanovený zákonem z roku 1996. Uhrazení paušálního odvodu snížilo výši podpory, již využívala společnost France Télécom a které bude využívat až do konce finančních nákladů zajišťovaných na základě zákona z roku 1996 francouzským státem místo ní. Aniž je dotčena správnost metod pojistného výpočtu použitých v dotyčné době francouzskou vládou, bez tohoto paušálního odvodu by částka, kterou by společnost France Télécom musela odvést, dosáhla v čisté hodnotě roku 1996 výše 18,9 miliardy EUR a ne výše […] miliard EUR.
(114)
Zákon z roku 1996 tak umožnil a stále umožňuje, aby společnost France Télécom disponovala zvýšenými finančními prostředky pro působení na trzích, na nichž vyvíjí činnost. Tyto prostředky tak byly kvůli zákonu z roku 1996 vyšší než prostředky, jimiž společnost France Télécom disponovala v rámci zákona z roku 1990 v jeho původním znění. Ovšem trhy telekomunikačních služeb, na nichž působila a působí společnost France Télécom, byly počínaje rokem 1988 otevírány po etapách postupným rušením výlučných a zvláštních práv hospodářské soutěži na celém území Francie a v ostatních členských státech a poté, počínaje rokem 1998, s výjimkou zvláštních odchylek zcela otevřeny. Ve Francii došlo k úplnému otevření hospodářské soutěži v roce 2002. Mizení právních zábran provázel vstup dalších operátorů, s nimiž společnost France Télécom hospodářsky soutěžila a soutěží, a to ještě před přijetím legislativních opatření z roku 1990 a 1996, jež jsou předmětem tohoto rozhodnutí.
(115)
Tím, že byla zbavena povinnosti vytvářet rezervy pro své budoucí důchodové náklady v oblasti důchodového zabezpečení svých státních zaměstnanců a že pro ni platila nižší sazba ročních odvodů, společnost France Télécom mohla vykazovat účetní rozvahu oproštěnou o závazky a náklady, čímž se zvýšila její přitažlivost při získávání finančních prostředků, a společnost se tak ocitla ve výhodnější situaci, než byla situace před reformou z roku 1996. Díky osvobození od zatížení, které měla na svém tradičním francouzském trhu, se společnost France Télécom mohla snadněji rozvíjet na trzích ostatních členských států, které se právě otevřely hospodářské soutěži, což také skutečně učinila, jak se prokázáno v bodech odůvodnění č. 48 až 50.
(116)
Z uvedeného vyplývá, že snížení nákladů společnosti France Télécom plynoucí ze způsobu výpočtu vyrovnání, které musí platit francouzskému státu za převzetí penzí státních zaměstnanců, kteří u ní pracují, narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž mezi France Télécom a novými operátory ve Francii a v dalších členských státech, v nichž společnost France Télécom působí.
6.1.4 Ovlivnění obchodu mezi členskými státy
(117)
Trhy, na nichž společnost France Télécom ve Francii působí, byly počínaje rokem 1988 postupně otevírány hospodářské soutěži, a jsou tak široce otevřeny obchodu mezi členskými státy. Směrnice 96/19/ES měla za cíl úplnou liberalizaci odvětví komunikací od 1. ledna 1998. Operátoři, jejichž kapitál je částečně v držení podniků z jiných členských států než Francie, zde tak začali působit. Některé z těchto trhů se týkají mezinárodních komunikací mezi členskými státy. Stejně tak France Télécom prostřednictvím svých dceřiných společností poskytuje elektronické komunikační služby v jiných členských státech, a to zejména ve Španělsku, Belgii či Spojeném království.
(118)
Za těchto okolností může opatření, které snižuje všeobecné provozní náklady společnosti France Télécom a uvolňuje tím prostředky, jimiž tento podnik disponuje pro investice nebo pro zlepšení svých obchodních nabídek ve Francii nebo aby začal působit v jiných členských státech, ovlivnit obchod mezi členskými státy.
6.1.5 Závěr k existenci podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU
(119)
Z předchozího vyplývá, že snížením vyrovnání, jež představuje odvod zaměstnavatele hrazený státu za důchodové náklady stanovené zákonem z roku 1990 v jeho původním znění, jeho nahrazením vyrovnáním stanoveným zákonem z roku 1996 a z důvodu, že posledně uvedené vyrovnání je nižší než předchozí uplatňované vyrovnání, poskytla Francouzská republika ze svých prostředků společnosti France Télécom podporu, která narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod mezi členskými státy ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, a to převodem nákladů stanoveném zákonem z roku 1996.
(120)
Je proto nutno přezkoumat, zda lze tuto podporu prohlásit za slučitelnou s vnitřním trhem.
6.2 Alternativní právní základy slučitelnosti podpory
(121)
Komise bere na vědomí, že Francie nezmínila čl. 106 odst. 2 SFEU jako základ slučitelnosti předmětných opatření.
(122)
Odchylky uvedené v čl. 107 odst. 2 SFEU a týkající se podpor sociální povahy poskytovaných individuálním spotřebitelům, podpor určených k náhradě škod způsobených přírodními pohromami nebo jinými mimořádnými událostmi a podpor poskytovaných hospodářství určitých oblastí Spolkové republiky Německo nejsou v tomto konkrétním případě zcela zjevně relevantní.
(123)
Pokud jde o odchylky uvedené v čl. 107 odst. 3 SFEU, Komise konstatuje, že předmětné podpory nejsou určeny na pomoc hospodářskému rozvoji oblastí s mimořádné nízkou životní úrovní nebo s vysokou nezaměstnaností, že nepředstavují projekt evropského zájmu a že nemají za cíl napravit vážnou poruchu ve francouzském hospodářství. Nemají ani za cíl pomáhat kultuře a zachovat kulturní dědictví.
(124)
Zdá se proto, že pro posouzení slučitelnosti tohoto opatření by se mohl použít pouze čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
6.3 Slučitelnost podpory z hlediska čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU
(125)
Podle znění čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU: „Za slučitelné s vnitřním trhem mohou být považovány: (…) podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem (…)“.
(126)
Aby určitá podpora byla považována za slučitelnou s vnitřním trhem z důvodu, že usnadňuje rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, musí zlepšit způsob, jímž je hospodářská činnost vykonávána. Podpora je slučitelná ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. c) pouze tehdy, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem. Ve svém posouzení přikládá Komise mimořádný význam kritériím nutnosti a přiměřenosti (58).
(127)
Předběžně a s ohledem na pochyby vyjádřené Komisí v jejím rozhodnutí o zahájení řízení je nutno poznamenat, že Francouzská republika vybrala od společnosti France Télécom uspokojivou částku, jež odpovídá vrácení podpor požadovanému Komisí v jejím rozhodnutí o uplatnění živnostenské daně na společnost France Télécom (59). Po potvrzení Soudním dvorem rozhodnutí Soudu prvního stupně, kterým se zamítá žaloba na neplatnost tohoto rozhodnutí (60), Komise soudí, že Francouzská republika přijala nutná opatření pro provedení povinností, které z tohoto rozhodnutí plynou. Protože řádné vrácení podpor poskytnutých při uplatňování živnostenské daně ruší hospodářské zvýhodnění poskytnuté společnosti France Télécom v této oblasti, není nutno zkoumat důsledky případné kumulace s podporou, jež je předmětem tohoto řízení.
(128)
Pokud jde o další, je nutno hned zpočátku poznamenat, že na rozdíl od investičních nákladů se u odvodů na sociální zabezpečení jedná o opakující se provozní náklady a že podpora, která je snižuje, představuje podporu na provoz podniku, jejíž slučitelnost musí Komise podle judikatury Soudního dvora posuzovat velmi restriktivně.
6.3.1 Soulad opatření podpory s cílem společného zájmu
(129)
Podpora poskytovaná počínaje rokem 1997 může být v tomto konkrétním případě považována za podporu určenou na usnadnění rozvoje hospodářské činnosti v oblasti poskytování elektronických komunikačních služeb v souvislostech úplné liberalizace těchto trhů. Zákon z roku 1996 byl totiž přijat souběžně se zákonem č. 96-659 ze dne 26. července 1996 o právní úpravě telekomunikací, kterým se provedly závazky vyplývající pro Francii z unijního práva a zejména ze směrnice 96/19/ES.
(130)
V tomto ohledu a pokud jde o hrazení finančního vyrovnání francouzskému státu, obecným cílem zákona z roku 1996 je sblížit úrovně povinných daňových a sociálních odvodů založených na mzdách mezi společností France Télécom a ostatními podniky odvětví telekomunikací, které podléhají obecnému právu sociálního zabezpečení. Použitý prostředek, tj. opatření podpory zaměřené přímo a výlučně na způsob, jakým se stanoví příspěvky zaměstnavatele společnosti France Télécom, se jeví pro dosažení stanoveného cíle jako odpovídající.
(131)
Opatření podpory, jež má za cíl snížit běžné sociální odvody France Télécom, které tato společnost měla v době, kdy poskytování služby za monopolního postavení u převažující části jejích činností nevyžadovalo účinné ekonomické chování, může přispět v jiných konkurenčních souvislostech ke zlepšení způsobu, jímž jsou poskytovány dříve monopolní služby, za podmínky, že přidělování finančních prostředků konkurenčními podniky na jejich sociální odvody nepokřiví plnohodnotnou hospodářskou soutěž. K přiměřenosti některých ustanovení zákona pro dosažení cíle, který stanoví, jsou v další části vyjádřeny výhrady. Nicméně nelze zpochybňovat ani jeho legitimitu a ani jeho soulad s cílem společného zájmu rozvíjet trhy elektronických komunikačních služeb, na nichž existuje skutečná hospodářská soutěž, a přispět tak technologickému pokroku a hospodářskému rozvoji této činnosti.
6.3.2 Nutnost opatření podpory
(132)
Omezení počtu státních zaměstnanců pracujících u společnosti France Télécom v důsledku zákazu jejich najímání po 1. lednu 2002 stanovenému zákonem z roku 1996 by mělo údajně za nevyhnutelný důsledek značné zvýšení nákladů na důchody, které by musela France Télécom nést úměrně k počtu státních zaměstnanců v činné službě. Společnost France Télécom takto zbavená možnosti najímat státní zaměstnance ze státních orgánů, což je ostatně pochopitelné vzhledem ke konkurenční povaze, kterou napříště nabylo poskytování předmětných služeb, by musela čelit platebním nákladům u dotčených zaměstnanců, které by se staly nadměrnými v poměru k nákladům, jimž museli a musí čelit její konkurenti. Je nutno také poznamenat, že závazky vyrovnání hrazeného francouzskému státu a stanovené původními ustanoveními zákona z roku 1990 se netýkaly pouze státních zaměstnanců pracujících na konkurenčních trzích v roce 1990 a později, ale také státních zaměstnanců generálního ředitelství ministerstva pošt a telekomunikací, kteří byli v roce 1990 v důchodu.
(133)
Podle Francouzské republiky lze jako příklad uvést, že míra odvodů, které by pro společnost France Télécom vyplynula ze zachování ustanovení zákona z roku 1990 v původním stavu, by roce 2010 údajně dosáhla výše 77 % hrubých tabulkových platů státních zaměstnanců v činné službě. Tuto míru je nutno porovnat s mírou ve výši […] %, která by umožnila zajistit úplnou konkurenční spravedlnost u společných a nespolečných rizik mezi France Télécom a jejími konkurenty. V porovnání s mírou odvodů, která by zajistila konkurenční spravedlnost, by rozdíl v absolutních hodnotách představoval přibližně […] milionů EUR nadnákladů. Pokud by se navíc nezanesla do zákona napříště přímá povaha odvodu zaměstnavatele, společnost France Télécom by musela nadále čelit potřebě vytvářet rezervy, které by byly značně větší než rezervy ve výši 3,6 miliardy EUR, které si již vytvořila v roce 1996.
(134)
V tomto ohledu nejsou připomínky stěžovatelů ohledně skutečnosti, že společnost France Télécom dokázala od roku 1996 snášet finanční zadlužení podstatně přesahující náklady, od kterých ji francouzský stát osvobodil, relevantní, protože nemají žádnou spojitost se zkoumanou otázkou. I když nárůst finančního zadlužení společnosti France Télécom od roku 1996 a aktuální dotčené částky zřejmě vylučují riziko úpadku společnosti, které zmiňovala Francouzská republika, pokud by režim stanovený zákonem z roku 1990 zůstal nadále v platnosti, opatření podpory se jeví pro budoucnost jako nutné, aby umožnilo společnosti France Télécom vyvíjet na dotčených trzích plnohodnotnou hospodářskou soutěž, aniž by byla znevýhodňována váhou sociálních odvodů zděděných z minulosti, které její konkurenti nemají.
(135)
Připomínky stěžovatelů a telekomunikačního operátora ohledně důležitosti celkové bilance pro posouzení nutnosti podpory vzhledem k jiným zvýhodněním, kterých se společnosti France Télécom dostalo na základě jejího minulého monopolního postavení, nejsou v tomto konkrétním případě opodstatněné. Je pravda, že od roku 1996 postavení společnosti France Télécom na řadě trhů služeb, na nichž ve Francii působí, zůstává dominantní, a to zejména z důvodu síťového efektu, který je vlastní komunikačním trhům. Stejně tak společnost France Télécom rozšířila své působení na trhy jiných členských států, na nichž dosáhla významného postavení, a to zejména v Polsku a ve Španělsku. Jak ale nepřímo zdůrazňuje telekomunikační operátor ve svých připomínkách, zůstává skutečností, že společnost France Télécom kvůli svému dominantnímu postavení ve smyslu článku 102 SFEU a své podstatné tržní síle ve smyslu předpisů platných pro elektronické komunikace v Unii (61) podléhá zvláštním asymetrickým povinnostem, kterými nejsou omezeny konkurenční podniky s menší tržní silou.
(136)
Tyto povinnosti, jako např. v oblasti přístupu k její síti, zaměření sazeb na náklady či nepoužívání obchodních postupů, které by byly povoleny nedominantnímu podniku, mají právě za cíl znemožnit, aby postavení, které společnost France Télécom zdědila ze svého minulého monopolního postavení, nebylo nadále na újmu hospodářské soutěži. Tyto předpisové nástroje ad hoc, vypracované a uplatňované pravidelně vnitrostátními regulačními orgány, orgány na ochranu hospodářské soutěže a Komisí (62), jsou více zaměřené a účinnější při odstraňování přetrvávajících důsledků zvýhodnění, která společnosti France Télécom poskytovalo její bývalé monopolní postavení a o kterých se zmiňují stěžovatelé.
(137)
Státní podpora, která je předmětem tohoto řízení, se tak ve své podstatě jeví jako nutná pro dosažení cíle společného zájmu v tom, že zlepšuje podmínky hospodářské soutěže spojené s odvody na důchodové zabezpečení, a tím i poskytování služeb elektronických komunikací.
6.3.3 Přiměřenost opatření podpory
(138)
Je nutno konstatovat, že finanční vyrovnání ve prospěch státu stanovené zákonem z roku 1990 za vyměření a vyplácení penzí je specifické pro společnost France Télécom a sui generis. Zásada celkového proplacení stanovená původním zákonem z roku 1990 byla nahrazena odlišným režimem určení výše vyrovnání hrazeného státu počínaje rokem 1996. Teoreticky existovalo několik možností, jak stanovit výši odvodu zaměstnavatele, který měla společnost France Télécom platit, a to až po úplné převzetí státem bez vyrovnání. Od roku 1997 se toto vyrovnání vypočítává s odkazem na určité náklady, které mají konkurenční podniky v odvětví. Za účelem určení, zda je podpora přiměřená pro dosažení stanoveného cíle, je proto nutno přezkoumat objektivní a odůvodněnou povahu reference, která slouží pro stanovení výše vyrovnání použité zákonem z roku 1996.
(139)
Hned zpočátku je nutno poznamenat, že v řízeních věnovaných snížení nákladů spojených s důchody státních zaměstnanců pracujících u bývalých monopolních operátorů v odvětví komunikací, tj. OTE v Řecké republice a BT Plc ve Spojeném království, při rozhodování o slučitelnosti či neslučitelnosti s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU státních podpor poskytnutých dotčeným operátorům Komise zejména ověřovala, zda tyto podniky podléhaly odvodům na sociální zabezpečení odpovídajícím odvodům konkurentů (63). V tomto konkrétním případě ovšem Komise zjišťuje, že přímé příspěvky hrazené každoročně společností France Télécom a stanovené zákonem z roku 1996 neumožňují zajistit platbu odvodů na sociální zabezpečení, které by odpovídaly odvodům jejích konkurentů. Míra konkurenční spravedlnosti (dále jen „MKS“) není dosažena.
(140)
Francouzská republika a společnost France Télécom nicméně zdůrazňují mimořádný paušální odvod ve výši 5,7 miliardy EUR, který společnost France Télécom podle zákona z roku 1996 zaplatila v roce 1997. Výše tohoto paušálního odvodu byla stanovena v roce 1996 tak, aby za desetileté období provádění zákona z roku 1996 vyrovnala nadnáklady, se kterými se tehdy pro stát počítalo, a to při zohlednění účetních rezerv vytvořených předtím společností France Télécom a které podnik mohl použít v hospodářském roce 1996-1997. Mimořádný paušální odvod se dělí na dvě části:
-
na jedné straně na částku ve výši 3,6 miliardy EUR, jež odpovídá rezervám vytvářeným společností France Télécom až do roku 1996 se záměrem čelit nákladům na budoucí důchody státních zaměstnanců, se kterými se tehdy počítalo,
-
na druhé straně na částku ve výši 2,1 miliardy EUR (dále jen „doplňková částka“), jež odpovídá jak v prognózách veřejných orgánů, tak ve skutečnosti čistým nákladům na sociální zabezpečení při vyměření penzí, které by stát musel nést během deseti roků v období 1997-2006 kvůli převedení nákladů na penze státních zaměstnanců v odvětví telekomunikací.
(141)
Protože paušální částka ve výši 5,7 miliardy EUR neměla nikdy za cíl vyrovnat neexistující míru konkurenční spravedlnosti mezi společností France Télécom a jejími konkurenty, nebylo by odůvodněné poměřovat tuto částku s přímými každoročními příspěvky, které společnost France Télécom neplatila, ačkoliv by pro dosažení míry konkurenční spravedlnosti byly nutné.
(142)
Z parlamentních jednání naopak vyplývá, že doplňková částka ve výši 2,1 miliard EUR byla určena na pokrytí tohoto převádění nákladů v období 1997-2006 a ve skutečnosti na odstranění důsledků podpory během desetiletého období. Čisté finanční úsilí společnosti France Télécom, které odpovídá této doplňkové částce, tak spočívalo ve financování po dobu deseti let nadnákladů, které reformou pro francouzský stát vzniknou.
(143)
Mimořádný odvod kromě toho zahrnuje převzetí účetních rezerv vytvářených až do roku 1996, které se staly bezpředmětnými. Rezervy, které stát převzal, společnost France Télécom vytvářela, aby čelila budoucím nákladům na důchody, a toto převzetí tak ruší důsledky podpory po dobu vyplácení důchodů, kterou mají pokrývat.
(144)
Zákon z roku 1996 ovšem hovoří o jednorázovém mimořádném odvodu, aniž by prováděcí ustanovení, a to ani v případě zákona o státním rozpočtu nebo pozdějších nařízení, odlišovaly částku vyplývající z rezerv, již by bylo nutno odečíst od nákladů převedených na stát během doby trvání tohoto období. Článek 6 zákona z roku 1996 výslovně upřesňuje, že mimořádný paušální odvod je hrazen jako vyrovnání státu za převzetí penzí přiznaných státním zaměstnancům. V analýze reformy je proto nutno brát částku tohoto mimořádného odvodu v celém jejím rozsahu.
(145)
Jelikož společnost France Télécom uhrazením tohoto mimořádného paušálního odvodu pokryla náklady na důchodové penze státních zaměstnanců v odvětví telekomunikací a náklady na vyrovnání mezi jednotlivými režimy za období přibližně patnácti let, byly důsledky podpory neutralizovány. Společnost France Télécom tak uhrazením tohoto mimořádného odvodu neutralizovala důsledky reformy během tohoto období. Je proto oprávněné, aby společnost France Télécom nemusela plnit podmínky slučitelnosti této podpory, a tím platit každoroční odvod nutný k dosažení míry konkurenční spravedlnosti zahrnující rizika, která nejsou společná se soukromoprávními zaměstnanci.
(146)
Je nutno se podrobněji vrátit k jednotlivým krokům tohoto uvažování.
(147)
Je nutno konstatovat, že přímé každoroční odvody placené společností France Télécom od reformy z roku 1996 nedovolují dosáhnout míry konkurenční spravedlnosti, jak bylo zdůrazněno již v rozhodnutí o zahájení řízení. Vyplývá to ze skutečnosti, že sazba uplatňovaná na France Télécom zahrnuje pouze odvody, které odpovídají rizikům, která jsou společná soukromoprávním a státním zaměstnancům, a vylučuje tak odvody odpovídající rizikům, která nejsou společná, jako je riziko nezaměstnanosti nebo neuhrazení mezd v případě konkurzu nebo likvidace podniku.
(148)
Z tabulky č. 4 tak vyplývá, že nezohlednění nespolečných rizik ve výpočtu odvodu, který má France Télécom platit, se projevuje výrazným rozdílem mezi vyrovnáním, které France Télécom státu platí, a vyrovnáním, které by platila, pokud by míra odvodu byla počítána tak, aby se zajistila úplná konkurenční spravedlnost se základy výpočtu odvodů konkurentů. Opatření podpory vyplývající ze zákona tak neodpovídá zásadě přiměřenosti. Aby této zásadě vyhovovala a aby se dosáhlo oznámeného oprávněného cíle zlepšit podmínky hospodářské soutěže vyrovnáním způsobů výpočtu odvodů podniků činných na dotčených telekomunikačních trzích ve Francii, měla a musí podpora poskytnutá společnosti France Télécom na základě zákona z roku 1996 skutečně v budoucnu srovnat uvedené odvody tím, že do nich zahrne odvody za rizika, která nejsou společná oběma kategoriím zaměstnanců.
(149)
V tomto ohledu nelze přijmout tvrzení Francie, podle nějž nejsou státní zaměstnanci vystaveni určitým rizikům, a proto není důvod, aby proti těmto rizikům platili pojištění. Zaprvé uvedená rizika neexistují kvůli státním opatřením, a není proto odůvodněné, aby z toho měla společnost France Télécom peněžní výhodu. Například k nevyplacení mezd v případě řízení o nuceném vyrovnání podniku nemůže dojít kvůli závazku francouzského státu vůči státním zaměstnancům pracujícím u společnosti France Télécom a kvůli skutečnosti, že francouzský stát je sám sobě pojišťovatelem. Ovšem možnost, že společnost France Télécom se prohlásí v úpadku stejně jako jakýkoliv konkurent, nelze vyloučit. V obou případech se nejedná o výhodu poskytnutou podniku ale přímo jeho zaměstnancům. K plnění záruky vyplacení mezd dojde poté, co podnik přestal existovat. Jenomže na rozdíl od společnosti France Télécom bude muset konkurenční podnik platit odvody, aby se pojistil proti riziku nevyplacení mezd po ukončení své činnosti. Není proto odůvodněné, aby společnost France Télécom byla zvýhodněna formou nižších odvodů nebo ve skutečnosti vyloučením tohoto rizika z výpočtu jejích příspěvků.
(150)
Dále a zásadněji, cílem reformy zavedené v roce 1996, který zřejmě nebyl doveden do konce, je vyrovnat podmínky hospodářské soutěže v oblasti sociálních a daňových odvodů mezi všemi konkurenty odvětví a bez ohledu na status jejich zaměstnanců a existenci skutečného závazku společnosti France Télécom být členem příslušných správních subjektů a platit jim odvody. Právě tato logika vyrovnání podmínek hospodářské soutěže by mohla učinit zkoumané opatření slučitelné s vnitřním trhem. V rámci této logiky není proto relevantní, zda zaměstnanci společnosti France Télécom jsou či nejsou vystaveni uvedeným rizikům.
(151)
Na závěr lze říci, že snížením nákladů na penze v podobě převedení čistého nákladu na stát by se dodržela zásada přiměřenosti pouze tehdy, pokud by umožnilo vyrovnání podmínek hospodářské soutěže. Protože některé sociální a daňové odvody nebyly zahrnuty od základu výpočtu ročního odvodu, společnost France Télécom nebyla postavena do stejného postavení s podniky odvětví, pokud jde o sociální odvody, které mají za základ platy.
(152)
Na rozdíl od tvrzení Francouzské republiky a společnosti France Télécom není rovněž odůvodněné zohledňovat výši mimořádného paušálního odvodu v částce 5,7 miliardy EUR, který společnost France Télécom již uhradila v roce 1997, a srovnávat ji s nedostatečnou mírou přímého odvodu uplatňovanou na společnost France Télécom.
(153)
Úvodem by Komise chtěla připomenout, že musí pro každou situaci zjistit, zda byly splněny podmínky pro uplatnění odchylky stanovené v čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU, aniž by ji předchozí rozhodovací praxe nutila k tomu, aby tuto odchylku považovala za prokázanou (64).
(154)
Zde zkoumaná reforma se v každém případě v mnoha ohledech liší od reformy, jež byla předmětem rozhodnutí o společnosti La Poste (65) a na niž se odvolávají francouzské orgány.
(155)
Na rozdíl od reformy, jež byla předmětem rozhodnutí o společnosti La Poste a které se dovolává Francouzská republika a společnost France Télécom, k reformě způsobu financování důchodů státních zaměstnanců pracujících u společnosti France Télécom došlo v předvečer otevření trhů na úrovni Unie, na nichž France Télécom mohla působit.
(156)
Ukazuje se ostatně, že společnost France Télécom využila této liberalizace k tomu, aby začala působit na trzích ostatních členských států, a to nejenom díky změně svého statusu na akciovou společnost, ale také částečně díky tomu, že ze své rozvahy mohla odstranit závazky v podobě důchodových nákladů, a díky nižším případným budoucím odvodům vyplývajícím z reformy. Toto snížení závazků v její účetní rozvaze umožnilo společnosti France Télécom posílit solventnost a možnosti získat půjčky. Z údajů o zadlužení, které poskytly stěžovatelé ve svých připomínkách a jehož výši Francouzská republika nepopírá, vyplývá, že čisté finanční zadlužení společnosti France Télécom se zvýšilo z 19,2 miliardy EUR v roce 1997 na 83 miliard EUR v roce 2002.
(157)
Je pravda, že výchozím bodem tohoto značného nárůstu finančního zadlužení může být aktivní investiční politika při rozvoji na trzích ostatních členských států umožněná liberalizací. Zůstává přesto skutečností, že získání nutných prostředků bylo zčásti umožněno snížením důchodových nákladů v čisté výši […] miliard EUR, které byly v roce 1996 převedeny na francouzský stát. Vzhledem k této skutečnosti nejsou ani nepřímo neopodstatněné připomínky telekomunikačního operátora, kterými se snaží prokázat, že podpora údajně umožnila společnosti France Télécom financovat její mezinárodní rozvoj (připomínky převzaté v bodě odůvodnění č. 68).
(158)
Naopak všechny trhy poštovních služeb, na nichž francouzská společnost La Poste může v Unii působit, nejsou ještě zcela otevřeny hospodářské soutěži a budou otevřeny až v roce 2012, tudíž šest let po reformě financování důchodů společnosti La Poste (66). Omezující vliv na hospodářskou soutěž podpory poskytnuté společnosti France Télécom na plně otevřených trzích je proto výraznější než v případě podpory poskytnuté společnosti La Poste. Úplná podobnost podmínek, které jsou nutné pro slučitelnost podpory, proto neexistuje, neboť se jedná o odlišné konkurenční situace na trzích, jejichž otevření na úrovni Unie má odlišné upřednostnění a jejichž přínos ke konkurenceschopnosti hospodářství Unie je také různý. Z uvedeného vyplývá, že kritérium společného zájmu uvedené v čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU nelze posuzovat v obou konkrétních případech stejným způsobem.
(159)
Kromě toho finanční situace společnosti La Poste, a tím i její možnosti rozvoje na vnějších trzích nebo posílení na francouzském trhu, nejsou srovnatelné se společností France Télécom. Jak zdůraznilo rozhodnutí o společnosti La Poste, bez reformy z roku 2006 by společnost La Poste kvůli přechodu na nové účetní standardy musela zanést do svých účtů rezervu ve výši 76 miliard EUR na závazky ve prospěch státu, kterou dosud vedla mimo rozvahu (67). Narozdíl od společnosti La Poste si ale společnost France Télécom vytvářela ve svých účtech účetní rezervy, aby čelila svým budoucím závazkům bez reformy, což objektivně odlišuje finanční situace obou podniků.
(160)
Neexistence reformy týkající se společnosti France Télécom a pokračování režimu stanoveného zákonem z roku 1990 by se projevilo nárůstem důchodových nákladů, který by se podle tehdejších výhledů uvedených v bodě odůvodnění č. 30 stal počínaje roky 2005-2007 výrazný, což potvrzují následné výsledky uvedené v tabulce č. 3. Pokračování zavedeného režimu uplatňovaného na společnost La Poste se v okamžiku reformy projevilo okamžitě ročními nadnáklady pro tuto společnost ve výši přibližně […] milionů EUR (68).
(161)
Není tak prokázáno, že by situace obou podniků byla pod vlivem zákona platného před jednotlivými reformami, jež se jich týkaly, a tedy i dopad těchto reforem na hospodářskou soutěž, stejná. Skutečnosti ukazují opak. Z uvedeného vyplývá, že přezkum, který by dospěl k podobným závěrům v obou případech, není opodstatněný.
(162)
V případě rozhodnutí o společností La Poste byly navíc dostatečné důvody k usouzení, že mimořádný paušální odvod může být v budoucnu přidělen jako záloha na uhrazení odvodů vázaných na změněnou míru konkurenční spravedlnosti. Tyto důvody v tomto konkrétním případě neexistují. Podmínka vynucující přidělení mimořádného odvodu společnosti La Poste byla totiž stanovena poté, co Komise přistoupila k zahájení formálního vyšetřovacího řízení, protože napadla podcenění přímého odvodu nutného k dosažení míry konkurenční spravedlnosti.
(163)
Ve velké míře a přesto, že to francouzské orgány výslovně neuznaly, přidělení předmětného mimořádného paušálního odvodu v rozhodnutí o společnosti La Poste tak bylo výsledkem jednání mezi Komisí a členským státem vedeného za účelem uhrazení přímého odvodu, který by zajistil míru konkurenční spravedlnosti. V tomto jednání spočívalo výchozí stanovisko francouzských orgánů, které sdělily ve svém oznámení ze dne 23. června 2006 po prvních výměnách o této věci v prosinci 2005, v tom, že mimořádný odvod, s nímž se pro společnost La Poste počítalo, není z hlediska konkurenční spravedlnosti nutný, a to na rozdíl od plánovaného návrhu reformy každoročního odvodu.
(164)
Rozhodnutí Komise tak nepotvrdilo již probíhající reformu, jak se zřejmě snaží tvrdit společnost France Télécom. Oznámení a rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 12. října 2006 předcházely stanovení výše mimořádného odvodu zákonem č. 2006-1771 ze dne 30. prosince 2006 (opravný zákon o státním rozpočtu na rok 2006). Uvedená jednání se týkala několika aspektů reformy, a to zejména zohlednění zvýhodnění, jež by mohla představovat reforma oznámená v minulosti, rozsah výpočtu plánované míry odvodu a způsoby zohlednění zvláštností poštovní banky ve srovnání s poštovními službami a přidělenými zaměstnanci. Jednání pokračovala a francouzské orgány souhlasily až ve svých připomínkách ze dne 8. června 2007 se způsoby přidělení mimořádného odvodu v rámci celkové dohody o reformě, a změnily tak své oznámené stanovisko ohledně mimořádného odvodu a způsobu výpočtu budoucích každoročních příspěvků.
(165)
Dále pak na rozdíl od ustanovení zákona o státním rozpočtu na rok 1997, kterým vzniklo veřejnoprávní zařízení pro správu odvodu společnosti France Télécom a který stanovil nepružná pravidla pro každoroční úhrady státu, nepodléhalo veřejnoprávní zařízení pro správu odvodu společnosti La Poste zvláštním pravidlům (69). Protože se jednalo o mimořádný odvod, který bylo možno volně přidělit, Komise mohla soudit, že Francouzská republika by bývala mohla snížit jeho výši a souběžně zvýšit míru každoročního odvodu společnosti La Poste.
(166)
Je nutno dále konstatovat, že znění zákona z roku 1996 stanoví parametry výpočtu každoročního výpočtu hrazeného pravidelně státu jako vyrovnání za penze státních zaměstnanců, aniž se zmiňuje o zohlednění rizik, která nejsou společná státním a soukromoprávním zaměstnancům. V tomto ohledu Tribunál a Soudní dvůr ohledně živnostenské daně, kterou společnost France Télécom měla uhradit, upřesnily, že zmírnění zatížení nelze kompenzovat uložením odlišného zvláštního zatížení, a to zejména pokud členský stát, v tomto konkrétním případě Francouzská republika, není schopen prokázat, že předchozí zatížení byla zavedena s výhledem na nižší budoucí zatížení v rámci odlišného daňového režimu (70).
(167)
Komise nemůže přehlédnout, že cílem zvláštního paušálního odvodu uhrazeného již v roce 1997 bylo podle výslovného ustanovení článku 6 zákona z roku 1996 částečné vyrovnání francouzského státu za finanční zatížení, které pro něj vyplývalo ze zákona z roku 1996.
(168)
Ze zprávy Senátu převzaté v bodě odůvodnění č. 27 vyplývá, že odhlasováním zásady mimořádného odvodu se zákonodárci nepokoušeli zohlednit a ještě méně vyrovnat rozdíl mezi ročními odvody společnosti France Télécom a poměrně vyššími odvody konkurentů. Zákonodárci naopak úmyslně uložili společnosti France Télécom hrazení každoročních odvodů, které nepokrývaly rizika, jež nejsou společná oběma kategoriím zaměstnanců (státním a nestátním zaměstnancům), a to aniž by stanovili spojitost mezi tímto rozhodnutím a zaplacením mimořádného odvodu uhrazeného v roce 1997.
(169)
Náklady, které pro společnost France Télécom představoval paušální odvod, byly vloženy jako obecný příjem do státního rozpočtu, investovány do veřejnoprávního zařízení pověřeného jejich správou a vyčerpány. Za těchto okolností Komise nemůže částečně nebo úplně přiřknout teoreticky a následně již vyčerpaný mimořádný paušální odvod cíli, který je zcela odlišný od cíle, který mu určily francouzské orgány a se kterým zákon nepočítá, to znamená vyrovnání za nezohlednění rizik, jež nejsou společná soukromoprávním a státní zaměstnancům. Tento paušální odvod tak nebyl stanoven se záměrem úplného vyrovnání v rámci odlišného předpisového a právního režimu každoročních odvodů společnosti France Télécom s odvody konkurentů.
(170)
Ze stejných důvodů a kvůli pravidlům správy a převádění do státního rozpočtu, které od roku 1997 stanoví zákon o státním rozpočtu a které se dodnes provádějí, nelze přijmout tvrzení a výpočty Francouzské republiky, kterými se snaží prokázat, že reforma z roku 1996 vedla k dnešnímu dni ke značnému přebytku příjmů státu.
(171)
Vzhledem ke způsobům, jakými příslušné veřejnoprávní zařízení spravuje a využívá mimořádný paušální odvod společnosti France Télécom a které stanoví zákon o státním rozpočtu, a vzhledem k číselným údajům o převodech skutečně provedených od roku 1997, které předala Francouzská republika a které jsou popsány v bodech odůvodnění č. 36 a 37 a uvedeny v tabulce č. 3, je nutno konstatovat, že příjmy, které se Francouzská republika snaží zdůrazňovat a které byly investovány s úrokovým výnosem ve výši 7 %, nikdy neexistovaly.
[…]. Tvrzení kromě toho neodpovídá skutečnému jednání francouzských orgánů. Vzhledem k pravidlům správy, které stanovily zákony o státním rozpočtu od jeho vzniku, uvedené veřejnoprávní zařízení nevytvářelo takové příjmy, s nimiž se ostatně nepočítalo a které nevynášely úroky. Prostředky zařízení naopak měly být údajně zcela vyčerpány k 31. prosinci 2011. Tyto prostředky by byly vyčerpány dříve, pokud by byly přiděleny na financování reformy z roku 1996, což Francouzská republika ostatně popírá, a to i tehdy, pokud by se do nich zahrnuly vyšší příjmy z daně z příjmů právnických osob, které francouzské orgány zdůrazňují. Zohlednění vyšších příjmů z daně z příjmů právnických osob je mimochodem protiprávní, protože vede ke smíšení různých úloh státu. Směšování mezi těmito různými úlohami, jež nabízejí francouzské orgány, nelze přijmout a je nutno nadále rozlišovat na jedné straně mezi státem, který poskytuje podporu společnosti France Télécom tím, že na sebe přebírá vyplácení důchodů státním zaměstnancům, aby rozvíjel plnohodnotnou hospodářskou soutěž, na druhé straně státem, který je akcionářem společnosti France Télécom, a konečně státem, který je veřejnou mocí vykonávající svou daňovou pravomoc.
(172)
Dále je nutno poznamenat, že žádost předložená Francouzskou republikou a společností France Télécom ohledně zohlednění mimořádného odvodu při přezkumu slučitelnosti reformy je v rozporu s připomínkami, které Francouzská republika vyjádřila dopisem ze dne 17. března 2004 a podle nichž „mimořádný paušální odvod stanovený článkem 6 zákona ze dne 26. července 1996 nelze analyzovat jako vyrovnání za údajné ’zvýhodnění‘. Analýza jeho výše je z hlediska předpisů o státní podpoře tím spíše nerelevantní“, že jeho výše představovala „mimořádný odvod ve prospěch jeho jediného akcionáře [francouzský stát], který lze přirovnat mimořádné dividendě rozdělené před otevřením kapitálu soukromým investorům“.
(173)
Uvažování, které je základem tvrzení zastávaného kdysi Francouzskou republikou, má určitou finanční a hospodářskou logiku. Je pochopitelné, že jediný akcionář se těsně před otevřením kapitálu jiným investorům pokusí pro sebe získat co možná nejvíce dostupných prostředků z podniku, který svůj kapitál otevírá, za předpokladu, že to neohrozí přitažlivost investování. Tento poslední aspekt byl zohledněn ve finančních parametrech uložených počáteční rozvaze společnosti France Télécom, z níž nepřímo vyplývá výše mimořádného paušálního odvodu, jak to bylo uvedeno v parlamentu v roce 1996. Ze strany státu jako rozumně uvažujícího jediného akcionáře bylo proto zcela logické, že podle tvrzení Francouzské republiky samé odebral co možná nejvyšší částku mimořádné dividendy místo toho, aby ponechal prostředky v podniku, po jehož otevření kapitálu v roce 1997 by získával pouze to, co odpovídá jeho podílu na kapitálu, který si ponechal.
(174)
Platnost tohoto uvažování, které ve své době Francouzská republika předložila při žádosti, aby analýza doplatku ve výši 5,7 miliardy EUR nebyla v žádném případě zohledněna při posuzování reformy z hlediska pravidel o státní podpoře, potvrzují ostatně její připomínky předložené během řízení. Svým prohlášením, že nastavení výše doplatku bylo údajně provedeno ne v závislosti na odhadovaných nákladech reformy pro stát nebo výhod, které by společnost France Télécom získala, ale na možnostech podniku hradit odvody, Francouzská republika naznačuje, že uvalení doplatku vyplývá spíše z chování rozumně uvažujícího jediného akcionáře než z chování státu jako regulátora, který se stará o vyváženost důchodových nákladů, které podle reformy má.
(175)
Pokud by se mělo postupovat podle takového uvažování, Komise by neměla, jak to kdysi požadovala Francouzská republika, mimořádný paušální odvod v analýze slučitelnosti reformy s pravidly o státní podpoře zohledňovat. Z uvedeného vyplývá, že by se mělo zohlednit pouze snížení ročních odvodů společnosti France Télécom pod úroveň odvodů konkurentů, kterého se chtělo od roku 1997 reformou dosáhnout.
(176)
Ze stejných důvodů nemůže Komise postupovat podle připomínek stěžovatelů, ve kterých požadují zavedení vyrovnávacích mechanizmů pro mimořádný paušální odvod uhrazený v roce 1997 a každoroční odvod zaměstnavatele společnosti France Télécom s cílem zajistit finanční neutralitu reformy. Znamenalo by to provést také nový výpočet a teoretické následné přerozdělení celého nebo části mimořádného paušálního odvodu uhrazeného státnímu rozpočtu v roce 1997. Zmiňovaný mechanizmus by také znamenal zavést následnou kontrolu rok po roce, jejímž cílem by nebylo zajistit přiměřenost poskytnuté podpory, byť sníženou o mimořádný paušální odvod z roku 1997, ale odstranit z reformy jakoukoliv podporu.
(177)
Na druhé straně je ale nutno přezkoumat, zda lze zaplacení mimořádného odvodu zohlednit při posouzení slučitelnosti opatření podpory s vnitřním trhem a držet se přitom zdůvodnění tohoto zaplacení v podobě stanovené zákonem z roku 1996.
(178)
Podle zákona z roku 1996 byl mimořádný paušální odvod v roce 1997 zaplacen jako vyrovnání za převzetí penzí státem. Za těchto okolností je nutno zohlednit důsledky uvalení tohoto odvodu na celkovou finanční bilanci reformy zavedené zákonem z roku 1996 v podobě, v jaké je dodnes prováděna. Je nutno zohlednit dobu, po kterou byly náklady na důchodové penze pokryty mimořádným paušálním odvodem.
(179)
Pokud jde o srovnání finančních toků u společnosti France Télécom rozložené v čase, to znamená zaplacení mimořádného odvodu v roce 1997 a nižší každoroční odvody vyplývající od té doby ze zákona z roku 1996, je nutno částky aktualizovat. Během roku 1997 bylo až do října 1997 hrazení mimořádného odvodu rozloženo do několika splátek, i když jeho financování pomocí půjčky znamenalo pro společnost France Télécom odložení finančního zatížení. Na druhé straně k placením přímého odvodu docházelo od počátku roku 1997. Diskontní sazba má v zásadě být sazba vyplývající ze sdělení Komise platné v této oblasti (71), tedy sazba, která pro znázornění dosahovala v říjnu 1997 výše 5,53 %. Je nutno přezkoumat, zde je v tomto konkrétním případě vhodné použít sazbu odlišnou od platné sazby Komise, a odchýlit se tak od pravidel sdělených členským státům, které Komise přijala a které je nutno provádět s výjimkou řádně odůvodněných případů.
(180)
V tomto ohledu se zvolení sazby ve výši 7 %, kterou použil pojistný matematik francouzské vlády pro aktualizaci finančních toků reformy od roku 1996 až do roku 2043, nejeví jako oprávněné, […], protože tato analýza se týká kratšího období z důvodu zjištěného časového rozložení. Sazba ve výši 7 % také značně přesahuje průměr ročních diskontních sazeb za období 1997-2010 ve výši 4,4 %, který Francouzská republika použila ve svých připomínkách k rozhodnutí o zahájení řízení, nebo diskontní sazbu ve výši […] % použitou pro rok 1998 v reformě způsobu financování důchodů společnosti La Poste (72).
(181)
Nelze rovněž přijmout sazby okolo 7 % u OAT na 15 let v roce 1996, které zdůrazňuje Francouzská republika. Sazba musí být stanovena v roce 1997 a ne na základě průměru roku 1996. Období 15 let je navíc příliš dlouhé vzhledem k výši každoročních platebních toků, jimž mimořádný paušální odvod měl teoreticky čelit během období a u kterých by pouhé úroky nestačily. Alternativně by z hlediska francouzského státu bylo možno uvažovat o použití složené sazby vytvořené na základě různých sazeb investiční optimalizace mimořádného paušálního odvodu, aby se čelilo časovému rozložení toků vyvolaných reformou z roku 1996. Kromě skutečnosti, že by se taková sazba ve výši okolo 5,50 % podstatně nelišila od referenční sazby Komise pro říjen 1997, použití takové sazby by nezohledňovalo skutečnost, že se analýza provádí z hlediska společnosti France Télécom (73).
(182)
V tomto ohledu referenční sazba 7 % u dluhopisů společnosti France Télécom mezi rokem 1991 a rokem 1997, již Francouzská republika zdůrazňuje, pokrývá šestileté období, které zkoumaným skutečnostem jasně předcházelo. V tomto konkrétním případě zůstává skutečností, že společnost France Télécom financovala mimořádný paušální odvod z roku 1996 pomocí krátkodobých emisí a ve značně menším měřítku vydáním dluhopisů. Diskontní sazba vyplývající z úrokových sazeb placených společností France Télécom u nových dluhů nasmlouvaných v roce 1996 ovšem údajně dosahovala podle její účetní rozvahy k 31. prosinci 1996 výše 4,8 % (74). Taková sazba je přizpůsobena skutkové podstatě skutečných finančních nákladů, které společnost France Télécom v té době měla při financování mimořádného odvodu. Nicméně se nejeví jako vhodné činit diskontní sazbu závislou na rozhodnutích přijatých podnikem ve své době, ale použít objektivní referenci zvolenou Komisí v jejím sdělení, jež platí pro oblast diskontních sazeb (75).
(183)
Shrnuto, v tomto konkrétním případě není vhodné použít jako referenci sazbu odlišnou od sazby, která vyplývá ze sdělení Komise platného v této oblasti, a odchýlit se tak od pravidel sdělených členským státům, které Komise přijala.
Tabulka 5
Finanční toky vyplývající pro společnosti France Télécom z reformy z roku 1996 (1997-2011)
(v milionech EUR)
Rok
Vyplacené penze
(A)
Vyrovnání a nadvyrovnání
(B)
Roční odvody
(C)
Zvýhodnění spol. FT
(D)
(A + B - C) (76)
Doplatek 1. ledna
(E)
Úrok
(F)
Doplatek 31. pros.
(E + F - D)
1997 (77)
(…)
(…)
(…)
122,3
5 716,8
184,4
5 777,9
1998
(…)
(…)
(…)
188,2
5 777,9
319,5
5 909,2
1999
(…)
(…)
(…)
189,8
5 909,2
326,8
6 046,2
2000
(…)
(…)
(…)
298,3
6 046,2
334,4
6 082,2
2001
(…)
(…)
(…)
302,9
6 082,2
336,3
6 115,6
2002
(…)
(…)
(…)
305,9
6 115,6
338,2
6 148,0
2003
(…)
(…)
(…)
364,7
6 148,0
340,0
6 123,3
2004
(…)
(…)
(…)
477,4
6 123,3
338,6
5 984,5
2005
(…)
(…)
(…)
619,1
5 984,5
330,9
5 696,3
2006
(…)
(…)
(…)
744,4
5 696,3
315,0
5 266,9
2007
(…)
(…)
(…)
909,9
5 266,9
291,3
4 648,2
2008
(…)
(…)
(…)
1 101,0
4 648,2
257,0
3 804,3
2009
(…)
(…)
(…)
1 255,8
3 804,3
210,4
2 758,9
2010
(…)
(…)
(…)
1 386,6
2 758,9
152,6
1 524,8
2011
( odh .)
(…)
(…)
(…)
1 497,5
1 524,8
84,3
111,6
(184)
Při kapitalizaci s diskontní sazbou ve výši 5,53 % by zohlednění doplatku mělo až do prvního čtvrtletí roku 2012 (78) vyrovnávat snížení každoročních odvodů, které poskytlo společnosti France Télécom provádění reformy z roku 1996.
(185)
Konečná lhůta tohoto vyrovnání, kterým se neutralizují důsledky reformy, by se navíc s odchylkou několika málo měsíců časově shodovala se skutečným vyčerpáním prostředků veřejného zařízení pověřeného správou mimořádného odvodu společnosti France Télécom, ke kterému mělo dojít dne 31. prosince 2011. K analýze aktualizace se tak připojuje skutečnost, že mimořádný odvod je skutečně vyčerpán. Neexistovaly by tak částky nepřevedené do státního rozpočtu, které by bylo možno přidělit jinak, než stanoví platný zákon o státním rozpočtu.
(186)
Je proto odůvodněné, že kvůli uhrazení tohoto mimořádného odvodu v roce 1997 není společnost France Télécom nucena zaplatit dodatečný roční odvod za období mezi 1. lednem 1997 a dnem po 31. prosinci 2010, který je nutno přesně stanovit. Protože číselné údaje za rok 2011 a údaje ohledně vyrovnání a dodatečného vyrovnání uvedené v tabulce č. 5 vyplývají zejména z odhadů, je nutno, aby Francouzská republika stanovila přesný den na základě skutečných okamžiků provedení plateb, konečných částek vyplacených dávek a nižších odvodů a jiných zvýhodnění společnosti France Télécom, jak vyplývají ze zákona z roku 1996, a to podle zásad výpočtu uvedených v tabulce č. 5.
(187)
Po neutralizování důsledků mimořádného odvodu a vyčerpání prostředků převedených na stát se ale podpora poskytnutá společnosti France Télécom naplno projeví a poskytne mimo jiné této společnosti zvýhodnění vůči jejím konkurentům. Oprávněnost této podpory bude nadále zachována pouze za podmínky podřízení společnosti France Télécom uhrazení přímého odvodu, který bude vypočítán na základě míry zajišťující skutečnou konkurenční spravedlnost. Pokud tak zůstanou zachována v nezměněné podobě ustanovení zákona z roku 1990 ve znění změněném zákonem z roku 1996 a také platná odvozená prováděcí ustanovení v tom smyslu, že stanoví, že se míra přímého odvodu počítá tak, aby se mezi společností France Télécom a ostatními podniky odvětví telekomunikací podléhajícím obecnému právu sociálního zabezpečení vyrovnaly povinné daňové a sociální odvody založené na mzdách při omezení výpočtu na odvody pojištění vůči rizikům, jež jsou společná soukromoprávním a státním zaměstnancům, nesplnila by podpora poskytnutá společnosti France Télécom až do uplynutí finančních závazků, které za ni převzal francouzský stát na základě zákona z roku 1996, zásadu přiměřenosti.
(188)
Ke splnění kritéria slučitelnosti se společným zájmem stanoveným v čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU tak slučitelnost podpory vyžaduje, aby byly dodrženy podmínky uvedené v tomto rozhodnutí.
7. PODMÍNKY BUDOUCÍ SLUČITELNOSTI
(189)
Je proto nutno, aby Francouzská republika změnila platná předpisová a právní ustanovení pro stanovení, výpočet a vybírání přímého odvodu, který má hradit společnost France Télécom, tak, aby se vyrovnaly míry povinných daňových a sociálních odvodů založených na mzdách mezi společností France Télécom a ostatními podniky odvětví telekomunikací, které podléhají obecnému právu sociálního zabezpečení. Dále je nutno, aby způsoby a parametry výpočtu byly stanoveny transparentně a objektivně tak, aby mohly být kontrolovány a byla možnost se proti nim odvolat.
(190)
Francouzská republika by měla rovněž při výpočtu míry přímého odvodu skutečně vyrovnat výši povinných daňových a sociálních odvodů založených na mzdách mezi společností France Télécom a ostatními podniky odvětví telekomunikací, které podléhají obecnému právu sociálního zabezpečení, tím, že zohlední také rizika, která nejsou společná soukromoprávním zaměstnancům a státním zaměstnancům pracujícím u společnosti France Télécom.
(191)
V připomínkách Francouzské republiky, které jsou podrobněji rozvedeny v jejich aktualizovaných přílohách III a V, francouzské orgány předložily odhady míry přímého odvodu, který by společnost France Télécom musela od roku 1997 platit (viz tabulka č. 4), pokud by nespolečná rizika byla zahrnuta do výpočtu (dále jen „upravená míra“). Upravená míra zahrnuje jak odvody na pojištění proti nezaměstnanosti a pojištění na záruku vyplacení mezd, které tuto míru zvyšují, tak zvláštní odvody, které konkurenti společnosti France Télécom neplatí, jako je 1 % na solidaritu a dávky v hotovosti při přerušení práce, které si společnost France Télécom pojišťuje sama a které tuto míru snižují. Z uvedeného vyplývá míra přesahující přibližně o 7 procentních bodů míru, která je v současnosti skutečně uplatňovaná.
(192)
Ve srovnání s částečnou konkurenční spravedlností zavedenou zákonem z roku 1996 zajišťuje tato míra skutečnou konkurenční spravedlnost, a to při zohlednění sociálních odvodů, které jsou pro společnost France Télécom specifické. Komise proto nezpochybňuje zásady, základ zdanění a způsoby výpočtu používané Francouzskou republikou pro stanovení upravené míry přímého odvodu za účelem vyrovnání úrovně povinných daňových a sociálních odvodů založených na mzdách mezi společností France Télécom a ostatními podniky odvětví telekomunikací, které podléhají obecnému právu sociálního zabezpečení, v podobě uvedené v aktualizovaných připomínkách Francouzské republiky a podrobně popsané v přílohách III a V zmíněných připomínek.
(193)
Každoroční stanovení míry Francouzskou republikou, jež umožňuje vyrovnat podmínky hospodářské soutěže, se proto bude řídit zásadami, daňovým základem a způsoby výpočtu přímého odvodu, které jsou uvedeny v připomínkách zmíněných v bodě odůvodnění č. 191. Upravená míra bude zejména zahrnovat jak odvody na pojištění proti nezaměstnanosti a pojištění na záruku vyplacení mezd, tak zvláštní odvody, které konkurenti společnosti France Télécom neplatí, jako je 1 % na solidaritu a dávky v hotovosti při přerušení práce, které si společnost France Télécom pojišťuje sama.
(194)
Toto opravdové vyrovnání zajistí skutečnou konkurenční spravedlnost mezi společností France Télécom a jejími konkurenty a zaručí přiměřenost a slučitelnost podpory zavedené v roce 1996 s vnitřním trhem.
8. ZÁVĚR
(195)
Komise konstatuje, že Francouzská republika začala protiprávně provádět státní podporu zavedenou reformou způsobu financování důchodů státních zaměstnanců pracujících u společnosti France Télécom z roku 1996, a to porušováním čl. 108 odst. 3 SFEU od vstupu reformy v platnost.
(196)
Provádění této podpory od roku 1997 umožnilo snížit každoroční sociální odvody, které platila společnost France Télécom. Tento důsledek byl nicméně neutralizován přinejmenším až do roku 2010 uhrazením mimořádného paušálního odvodu stanoveného touto reformou. Tato neutralizace je důvodem, aby podmínky, které by postavily společnost France Télécom a její konkurenty do stavu skutečné rovnosti, pokud jde o tyto odvody, a které by z této podpory učinily podporu slučitelnou s vnitřním trhem, byly uplatňovány po 31. prosinci 2010 od okamžiku, který je nutno teprve stanovit.
(197)
Proto v míře, v jaké Francouzská republika zohlední ve výpočtu přímého odvodu, který má společnost France Télécom hradit, úrovně povinných daňových a sociálních odvodů založených na mzdách mezi společností France Télécom a ostatními podniky odvětví telekomunikací, které podléhají obecnému právu sociálního zabezpečení, a to při zohlednění rizik, která jsou a nejsou společná soukromoprávním a státním zaměstnancům, a pokud tak učiní, může být reforma zavedená zákonem z roku 1996 prohlášena za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU. Francouzská republika proto musí přijmout opatření, a to zejména právní a předpisová, která jsou nutná pro splnění podmínek uvedených v tomto bodě odůvodnění.
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora vyplývající ze snížení vyrovnání, jež je nutno uhradit státu za vyměření a vyplácení penzí přiznaných podle zákona o vojenských a civilních důchodových penzích státním zaměstnancům pracujícím u společnosti France Télécom na základě zákona č. 96-660 ze dne 26. července 1996 o státním podniku France Télécom, kterým se mění zákon č. 90-568 ze dne 2. července 1990 o organizování veřejné služby v oblasti pošt a telekomunikací, je slučitelná s vnitřním trhem při splnění podmínek stanovených v článku 2.
Článek 2
Odvod zaměstnavatele přímé povahy, který hradí společnost France Télécom na základě čl. 30 písm. c) zákona č. 90-568 ze dne 2. července 1990 o organizování veřejné služby v oblasti pošt a telekomunikací, se vypočte a vybere tak, aby se vyrovnaly úrovně všech povinných daňových a sociálních dávek založených na mzdách mezi společností France Télécom a ostatními podniky odvětví telekomunikací, které podléhají obecnému právu sociálního zabezpečení.
Aby splnila tuto podmínku nejpozději do sedmi měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí, Francouzská republika:
a)
změní článek 30 zákona č. 90-568 ze dne 2. července 1990 o organizování veřejné služby v oblasti pošt a telekomunikací a znění předpisů a jiných dokumentů přijatých pro jeho provádění tak, aby se základ výpočtu a výběr přímého odvodu zaměstnavatele, který hradí společnost France Télécom, neomezoval na pouhá rizika, jež jsou společná soukromoprávním a státním zaměstnancům, ale zahrnoval rovněž rizika, která jim nejsou společná;
b)
vybere od společnosti France Télécom ode dne, kdy se částka mimořádného odvodu zavedeného zákonem č. 96-660 ze dne 26. července 1996 a kapitalizovaná za diskontní sazbu vyplývající z uplatnění sdělení Komise o metodě stanovení referenčních a diskontních sazeb platných v tomto konkrétním případě rovnala příspěvkům a odvodům, které by společnost France Télécom bývala nadále platila na základě článku 30 zákona č. 90-568 ze dne 2. července 1990 v jeho původním znění, přímý odvod zaměstnavatele vypočítaný podle pravidel upřesněných v písm. a), a to při zohlednění rizik, která jsou a nejsou společná soukromoprávním a státním zaměstnancům.
Článek 3
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí poskytne Francouzská republika Komisi podrobný popis již přijatých nebo plánovaných opatření pro splnění tohoto rozhodnutí. Komisi informuje zejména o:
a)
postupu změn předpisových a právních ustanovení uvedených v článku 2;
b)
konečných částkách vyrovnání a odvodů za rok 2011 a o částkách případně plánovaných na rok 2012, a to zejména ohledně případného zůstatku kapitalizovaných částek mimořádného odvodu;
c)
výších přímého odvodu zaměstnavatele vypočítaných podle pravidel upřesněných v článku 2 u budoucích splátek do doby, než dojde ke změně právních předpisů;
d)
platbách odvodu zaměstnavatele poté, kdy došlo nebo dojde k tomu, že částky mimořádného odvodu zavedeného zákonem č. 96-660 ze dne 26. července 1996 a kapitalizované za diskontní sazbu vyplývající z uplatnění sdělení Komise o metodě stanovení referenčních a diskontních sazeb platných v tomto konkrétním případě přestanou neutralizovat důsledky reformy z roku 1996.
2. Francouzská republika bude Komisi informovat o vývoji vnitrostátních opatření přijatých s cílem vykonat toto rozhodnutí. Na pouhou žádost Komise předloží neprodleně informace o již přijatých a plánovaných opatřeních pro splnění tohoto rozhodnutí.
Článek 4
Toto rozhodnutí je určeno Francouzské republice.
V Bruselu dne 20. prosince 2011.