ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1174/2011 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 16ης Νοεμβρίου 2011
σχετικά με κατασταλτικά μέτρα για τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών στην ευρωζώνη
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 136 σε συνδυασμό με το άρθρο 121 παράγραφος 6,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβιβάσεως του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (1),
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (2),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Το βελτιωμένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης θα πρέπει να βασίζεται σε διάφορες αλληλοσυνδεόμενες και συνεκτικές πολιτικές για βιώσιμη ανάπτυξη και απασχόληση, οι οποίες θα στηρίζονται σε μια στρατηγική της Ένωσης για ανάπτυξη και απασχόληση, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην ανάπτυξη και την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, στην προώθηση των διεθνών εμπορικών συναλλαγών και της ανταγωνιστικότητας, σε ένα Ευρωπαϊκό Εξάμηνο ενισχυμένης συνεργασίας των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών, σε ένα αποτελεσματικό πλαίσιο για την πρόληψη και τη διόρθωση υπερβολικού δημόσιου ελλείμματος (σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης), σε ένα ισχυρό πλαίσιο για την πρόληψη και τη διόρθωση μακροοικονομικών ανισορροπιών, σε ελάχιστες απαιτήσεις για τα εθνικά δημοσιονομικά πλαίσια, και σε μια ενισχυμένη ρύθμιση και εποπτεία της χρηματοπιστωτικής αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της μακροπροληπτικής εποπτείας από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου.
(2)
Τα αξιόπιστα στατιστικά δεδομένα αποτελούν τη βάση της εποπτείας των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Για την εξασφάλιση ορθών και ανεξάρτητων στατιστικών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν την επαγγελματική ανεξαρτησία των εθνικών στατιστικών αρχών, σύμφωνα με τον κώδικα ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές, όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 223/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2009, σχετικά με τις ευρωπαϊκές στατιστικές (4). Επιπλέον, η διαθεσιμότητα ορθών δημοσιονομικών δεδομένων είναι επίσης σημαντική για την εποπτεία των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Η απαίτηση αυτή θα πρέπει να διασφαλίζεται από τους οικείους κανόνες του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1173/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Νοεμβρίου 2011 σχετικά με την αποτελεσματική επιβολή της δημοσιονομικής εποπτείας στη ζώνη του ευρώ (5), ιδίως το άρθρο 8.
(3)
Ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών εντός της Ένωσης θα πρέπει να αναπτυχθεί στο πλαίσιο των γενικών προσανατολισμών για τις οικονομικές πολιτικές και τις πολιτικές απασχόλησης, όπως προβλέπει η συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και θα πρέπει να συνεπάγεται την τήρηση των κατευθυντήριων αρχών που συνιστούν η σταθερότητα των τιμών, τα υγιή και διατηρήσιμα δημόσια οικονομικά, οι υγιείς νομισματικές συνθήκες και το διατηρήσιμο ισοζύγιο πληρωμών.
(4)
Η πείρα που αποκτήθηκε και τα λάθη που έγιναν στην πρώτη δεκαετία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης καταδεικνύουν την ανάγκη να βελτιωθεί η οικονομική διακυβέρνηση στην Ένωση, που πρέπει να βασίζεται σε έναν αποφασιστικότερο εθνικό ενστερνισμό των κανόνων και πολιτικών που έχουν συμφωνηθεί από κοινού και σε ένα στιβαρότερο πλαίσιο σε επίπεδο Ένωσης για την εποπτεία των εθνικών οικονομικών πολιτικών.
(5)
Η επίτευξη και διατήρηση μιας δυναμικής εσωτερικής αγοράς θα πρέπει να θεωρείται στοιχείο κατάλληλης και εύρυθμης λειτουργίας της οικονομικής και νομισματικής ένωσης.
(6)
Ειδικότερα, η εποπτεία των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών θα πρέπει να διευρυνθεί πέραν της δημοσιονομικής εποπτείας για να περιλάβει ένα πιο λεπτομερές και επίσημο πλαίσιο, προκειμένου να προλαμβάνονται οι υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες και να βοηθούνται τα κράτη μέλη που πλήττονται να καταρτίζουν διορθωτικά σχέδια προτού οι αποκλίσεις παγιωθούν και προτού οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές εξελίξεις πάρουν μόνιμη τροπή προς μια υπέρμετρα δυσμενή κατεύθυνση. Μία τέτοια διεύρυνση της εποπτείας των οικονομικών πολιτικών θα πρέπει να γίνει παράλληλα με την εμβάθυνση της δημοσιονομικής εποπτείας.
(7)
Για να βοηθηθεί η διόρθωση των εν λόγω υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών, είναι απαραίτητη μια νομοθετημένη λεπτομερής διαδικασία.
(8)
Ενδείκνυται να συμπληρωθεί η διαδικασία πολυμερούς εποπτείας των παραγράφων 3 και 4 του άρθρου 121 της ΣΛΕΕ με συγκεκριμένους κανόνες για την ανίχνευση των μακροοικονομικών ανισορροπιών καθώς και την πρόληψη και διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών εντός της Ένωσης. Έχει ουσιαστική σημασία να ενσωματωθεί η διαδικασία στον ετήσιο κύκλο πολυμερούς εποπτείας.
(9)
Η ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης θα πρέπει να περιλαμβάνει αυξημένη και πιο έγκαιρη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των εθνικών κοινοβουλίων. Ενώ αναγνωρίζεται ότι συνομιλητές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο πλαίσιο του διαλόγου είναι τα σχετικά θεσμικά όργανα της Ένωσης και οι εκπρόσωποί τους, η αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μπορεί να επιτρέψει τη συμμετοχή σε μια ανταλλαγή απόψεων ενός κράτους μέλους το οποίο αποτελεί το αντικείμενο απόφασης του Συμβούλιου που επιβάλει τοκοφόρα κατάθεση ή ετήσιο πρόστιμο βάσει του παρόντος κανονισμού. Η συμμετοχή του κράτους μέλους σε αυτή την ανταλλαγή απόψεων είναι προαιρετική.
(10)
Η Επιτροπή θα πρέπει να διαδραματίζει ισχυρότερο ρόλο στη διαδικασία ενισχυμένης εποπτείας, όσον αφορά τις αξιολογήσεις του κάθε κράτους μέλους, την παρακολούθηση, τις αποστολές επιτοπίως, τις συστάσεις και τις προειδοποιήσεις.
(11)
Η επιβολή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Νοεμβρίου 2011 για την πρόληψη και διόρθωση μακροοικονομικών ανισορροπιών (6) θα πρέπει να ενισχυθεί με τη θέσπιση τοκοφόρων καταθέσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τη σύσταση για λήψη διορθωτικών μέτρων. Οι καταθέσεις αυτές θα πρέπει να μετατρέπονται σε ετήσιο πρόστιμο στην περίπτωση επανειλημμένης μη συμμόρφωσης με τη σύσταση για αντιμετώπιση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών στο πλαίσιο της ίδιας διαδικασίας ανισορροπιών. Τα εν λόγω μέτρα επιβολής πρέπει να εφαρμόζονται στα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ.
(12)
Στην περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις συστάσεις του Συμβουλίου η τοκοφόρος κατάθεση ή το πρόστιμο θα πρέπει να επιβάλλονται, έως ότου το Συμβούλιο διαπιστώσει ότι το κράτος μέλος έχει συντάξει σχέδιο διορθωτικών ενεργειών που ανταποκρίνεται επαρκώς στη σύστασή του.
(13)
Επιπλέον, η επανειλημμένη παράλειψη του κράτους μέλους να καταρτίσει σχέδιο διορθωτικών ενεργειών ανταποκρινόμενο στη σύσταση του Συμβουλίου θα πρέπει επίσης να τιμωρείται κατά κανόνα με ετήσιο πρόστιμο, έως ότου το Συμβούλιο διαπιστώσει ότι το κράτος μέλος έχει συντάξει σχέδιο διορθωτικών ενεργειών που ανταποκρίνεται επαρκώς στη σύστασή του.
(14)
Για να εξασφαλιστεί ισότιμη μεταχείριση των κρατών μελών, η τοκοφόρος κατάθεση και το πρόστιμο θα πρέπει να είναι ίδια για όλα τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ και να ισούνται με 0,1 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) του κράτους μέλους κατά το προηγούμενο έτος.
(15)
Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να μπορεί να συνιστά τη μείωση του ποσού της κύρωσης ή την ακύρωσή της λόγω εκτάκτων οικονομικών περιστάσεων.
(16)
Η διαδικασία επιβολής των κυρώσεων στα κράτη μέλη που δεν λαμβάνουν αποτελεσματικά μέτρα για τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών θα πρέπει να διαμορφωθεί κατά τρόπο, ώστε η επιβολή των κυρώσεων στα κράτη μέλη να είναι ο κανόνας και όχι η εξαίρεση.
(17)
Τα πρόστιμα του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να αποτελούν «άλλα έσοδα», όπως αναφέρονται στο άρθρο 311 της ΣΛΕΕ και να διατίθενται στους μηχανισμούς σταθερότητας για την παροχή οικονομικής στήριξης οι οποίοι έχουν δημιουργηθεί από τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ προς διασφάλιση της σταθερότητας στο σύνολο της ζώνης του ευρώ.
(18)
Θα πρέπει να δοθεί στο Συμβούλιο η εξουσία να εκδίδει μεμονωμένες αποφάσεις για την επιβολή των κυρώσεων που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό. Στο πλαίσιο του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών που διεξάγεται στο Συμβούλιο, όπως ορίζεται στο άρθρο 121 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, οι εν λόγω μεμονωμένες αποφάσεις είναι αναπόσπαστο μέρος της συνέχειας των μέτρων που θεσπίζει το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 121 της ΣΛΕΕ και τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011.
(19)
Δεδομένου ότι ο παρών κανονισμός περιέχει γενικούς κανόνες για την αποτελεσματική επιβολή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, θα πρέπει να εγκριθεί σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 121 παράγραφος 6 της ΣΛΕΕ.
(20)
Δεδομένου ότι ο στόχος του παρόντος κανονισμού, συγκεκριμένα η αποτελεσματική υλοποίηση της διόρθωσης των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών στην ευρωζώνη, είναι αδύνατον να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη, λόγω των βαθιών εμπορικών και χρηματοοικονομικών διασυνδέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δευτερογενών επιπτώσεων των εθνικών οικονομικών πολιτικών για την Ένωση και την περιοχή του ευρώ συνολικά, και δύναται, συνεπώς, να επιτευχθεί καλύτερα στο επίπεδο της Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που διατυπώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως καθορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει το μέτρο που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου αυτού,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής
1. Ο παρών κανονισμός θεσπίζει σύστημα κυρώσεων για την αποτελεσματική διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών στη ζώνη του ευρώ.
2. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ.
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, εφαρμόζονται οι ορισμοί του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011.
Επιπλέον, εφαρμόζεται ο ακόλουθος ορισμός:
ως «έκτακτες οικονομικές περιστάσεις» νοούνται περιστάσεις όπου η υπέρβαση ενός δημοσιονομικού ελλείμματος σε σχέση με την τιμή αναφοράς θεωρείται έκτακτη, κατά την έννοια του στοιχείου α) της παραγράφου 2 του άρθρου 126 της ΣΛΕΕ και όπως διευκρινίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (7).
Άρθρο 3
Κυρώσεις
1. Το Συμβούλιο, έπειτα από σύσταση της Επιτροπής, επιβάλλει με απόφασή του τοκοφόρο κατάθεση, εάν έχει εκδοθεί απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με διορθωτικά μέτρα σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, διά της οποίας το Συμβούλιο αποφαίνεται ότι το οικείο κράτος μέλος δεν έλαβε τα διορθωτικά μέτρα που συνέστησε το Συμβούλιο.
2. Το Συμβούλιο, έπειτα από σύσταση της Επιτροπής, επιβάλλει με απόφασή του ετήσιο πρόστιμο, εάν:
α)
έχουν εκδοθεί δύο διαδοχικές συστάσεις του Συμβουλίου στο πλαίσιο της ίδιας διαδικασίας ανισορροπίας σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 και το Συμβούλιο κρίνει ότι το σχέδιο διορθωτικών ενεργειών που υπέβαλε το κράτος μέλος είναι ανεπαρκές· ή
β)
έχουν εκδοθεί δύο διαδοχικές αποφάσεις του Συμβουλίου στο πλαίσιο της ίδιας διαδικασίας ανισορροπίας διά των οποίων διαπιστώνεται η μη συμμόρφωση σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011. Στην περίπτωση αυτή, το πρόστιμο επιβάλλεται με μετατροπή της τοκοφόρου κατάθεσης που είχε επιβληθεί σε ετήσιο πρόστιμο.
3. Οι αποφάσεις των παραγράφων 1 και 2 λογίζονται εγκριθείσες από το Συμβούλιο εκτός εάν αυτό αποφασίσει με ειδική πλειοψηφία να απορρίψει τη σύσταση εντός δέκα ημερών από την έγκρισή της από την Επιτροπή. Το Συμβούλιο μπορεί να τροποποιήσει τη σύσταση αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία.
4. Η σύσταση της Επιτροπής για απόφαση του Συμβουλίου εκδίδεται εντός 20 ημερών από την εκπλήρωση των προϋποθέσεων των παραγράφων 1 και 2.
5. Η τοκοφόρος κατάθεση ή το ετήσιο πρόστιμο που συνιστά η Επιτροπή ανέρχονται σε 0,1 % του ΑΕΠ του οικείου κράτους μέλους κατά το προηγούμενο έτος.
6. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 5, η Επιτροπή μπορεί, λόγω εκτάκτων οικονομικών περιστάσεων ή έπειτα από αιτιολογημένο αίτημα που απευθύνει το οικείο κράτος μέλος στην Επιτροπή, εντός δέκα ημερών από την εκπλήρωση των προϋποθέσεων των παραγράφων 1 και 2, να προτείνει μείωση ή ακύρωση της τοκοφόρου κατάθεσης ή του ετησίου προστίμου.
7. Εάν ένα κράτος μέλος έχει πραγματοποιήσει τοκοφόρο κατάθεση ή έχει καταβάλει ετήσιο πρόστιμο για δεδομένο ημερολογιακό έτος και το Συμβούλιο συμπεράνει στη συνέχεια, σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, ότι το κράτος μέλος έχει λάβει τα συνιστώμενα διορθωτικά μέτρα κατά το εν λόγω έτος, η κατάθεση για το εν λόγω έτος, μαζί με τους δεδουλευμένους τόκους, ή το πρόστιμο που έχει καταβληθεί για το εν λόγω έτος, επιστρέφονται στο κράτος μέλος κατά χρονική αναλογία.
Άρθρο 4
Διάθεση των προστίμων
Τα πρόστιμα του άρθρου 3 του παρόντος κανονισμού αποτελούν «άλλα έσοδα» όπως αναφέρονται στο άρθρο 311 της ΣΛΕΕ και διατίθενται στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας. Όταν δημιουργηθεί από τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ άλλος μηχανισμός σταθερότητας για την παροχή οικονομικής στήριξης προς διασφάλιση της σταθερότητας στο σύνολο της ζώνης του ευρώ, τα πρόστιμα θα διατίθενται στον εν λόγω μηχανισμό.
Άρθρο 5
Ψηφοφορία στο Συμβούλιο
1. Για τα μέτρα του άρθρου 3, ψηφίζουν μόνο τα μέλη του Συμβουλίου που αντιπροσωπεύουν κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ και το Συμβούλιο ενεργεί χωρίς να λάβει υπόψη την ψήφο του μέλους του Συμβουλίου που αντιπροσωπεύει το οικείο κράτος μέλος.
2. Η ειδική πλειοψηφία των μελών του Συμβουλίου που αναφέρονται στην παράγραφο 1 ορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 238 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
Άρθρο 6
Οικονομικός διάλογος
Για να ενισχυθεί ο διάλογος μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, ειδικότερα δε του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, και να διασφαλισθεί μεγαλύτερη διαφάνεια και λογοδοσία, η αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μπορεί να καλέσει τον Πρόεδρο του Συμβουλίου, τον Πρόεδρο της Επιτροπής και, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ή τον Πρόεδρο της Ευρωομάδας, να προσέλθουν ενώπιον της επιτροπής για να συζητηθούν οι αποφάσεις που ελήφθησαν κατά το άρθρο 3.
Η αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μπορεί να επιτρέψει στο κράτος μέλος το οποίο αφορούν οι ληφθείσες αποφάσεις να συμμετάσχει σε ανταλλαγή απόψεων.
Άρθρο 7
Επανεξέταση
1. Μέχρι την 14η Δεκεμβρίου 2014 και εν συνεχεία ανά πενταετία, η Επιτροπή δημοσιεύει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού.
Η έκθεση αυτή αξιολογεί, μεταξύ άλλων:
α)
την αποτελεσματικότητα του παρόντος κανονισμού,
β)
την πρόοδο στην εξασφάλιση στενότερου συντονισμού των οικονομικών πολιτικών και συνεχούς σύγκλισης των οικονομικών επιδόσεων των κρατών μελών, σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ.
2. Εάν χρειάζεται, η εν λόγω έκθεση συνοδεύεται από πρόταση τροποποιήσεων του παρόντος κανονισμού.
3. Η έκθεση και οιεσδήποτε συνοδευτικές προτάσεις αποστέλλονται από την Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
Άρθρο 8
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα στα κράτη μέλη σύμφωνα με τις Συνθήκες.
Στρασβούργο, 16 Νοεμβρίου 2011.
NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 1174/2011
ze dne 16. listopadu 2011
o donucovacích opatřeních k nápravě nadměrné makroekonomické nerovnováhy v eurozóně
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 136 ve spojení s čl. 121 odst. 6 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropské centrální banky (1),
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Zdokonalený rámec správy ekonomických záležitostí by se měl opírat o několik vzájemně propojených a soudržných politik zaměřených na udržitelný růst a zaměstnanost, zejména o strategii Unie pro růst a zaměstnanost, se zvláštním zaměřením na rozvoj a posilování vnitřního trhu, podporu mezinárodního obchodu a konkurenceschopnosti, o evropský semestr pro posílenou koordinaci hospodářských a rozpočtových politik, o účinný rámec pro prevenci a nápravu nadměrných schodků veřejných financí (Pakt o stabilitě a růstu), o pevný rámec pro prevenci a nápravu makroekonomické nerovnováhy, o minimální požadavky na vnitrostátní rozpočtové rámce a o posílenou regulaci finančního trhu a dohled nad ním, včetně makroobezřetnostního dohledu prováděného Evropskou radou pro systémová rizika.
(2)
Spolehlivé statistické údaje jsou základem dohledu nad makroekonomickou nerovnováhou. S cílem zaručit spolehlivé a nezávislé statistiky by členské státy měly zajistit profesionální nezávislost vnitrostátních statistických úřadů v souladu s Kodexem evropské statistiky, jak je stanoveno v nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 223/2009 ze dne 11. března 2009 o evropské statistice (4). Kromě toho je pro dohled nad makroekonomickou nerovnováhou také podstatná dostupnost spolehlivých fiskálních údajů. Tento požadavek by měla zaručovat pravidla stanovená v tomto ohledu v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1173/2011 ze dne 16. listopadu 2011 o účinném prosazování rozpočtového dohledu v eurozóně (5), zejména jeho článek 8.
(3)
Koordinace hospodářských politik členských států v Unii by se měla uskutečňovat v kontextu hlavních směrů hospodářských politik a hlavních zásad politiky zaměstnanosti, jak stanoví Smlouva o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“), a měla by vést k dodržování hlavních zásad, jimiž jsou stabilní ceny, zdravé a udržitelné veřejné finance a měnové podmínky a udržitelná platební bilance.
(4)
Zkušenosti získané a chyby učiněné v prvním desetiletí hospodářské a měnové unie ukazují, že je nezbytné zlepšit správu ekonomických záležitostí v Unii, která by se měla zakládat na větší odpovědnosti členských států za společně dohodnutá pravidla a politiky a na pevnějším rámci na úrovni Unie pro dohled nad vnitrostátními hospodářskými politikami.
(5)
Dosažení a udržení dynamického vnitřního trhu by mělo být považováno za součást řádného a bezproblémového fungování hospodářské a měnové unie.
(6)
Zejména by měl být dohled nad hospodářskými politikami členských států rozšířen nad rámec rozpočtového dohledu a zahrnovat podrobnější a formálnější rámec s cílem zabránit nadměrné makroekonomické nerovnováze a pomoci postiženým členským státům stanovit plán nápravných opatření dříve, než tyto odchylky zakoření a v hospodářském a finančním vývoji dojde k dlouhodobému obratu velmi nepříznivým směrem. Toto rozšiřování dohledu nad hospodářskými politikami by mělo probíhat současně s prohlubováním fiskálního dohledu.
(7)
Aby bylo možné pomoci napravit tuto nadměrnou makroekonomickou nerovnováhu, je nezbytné stanovit podrobný postup v právních předpisech.
(8)
Postup mnohostranného dohledu uvedený v čl. 121 odst. 3 a 4 Smlouvy o fungování EU je vhodné doplnit o zvláštní pravidla pro odhalování makroekonomické nerovnováhy a rovněž pro prevenci a nápravu nadměrné makroekonomické nerovnováhy v Unii. Je nezbytné, aby byl tento postup zakotven v ročním cyklu mnohostranného dohledu.
(9)
Posílení správy ekonomických záležitostí by mělo zahrnovat užší a včasnější zapojení Evropského parlamentu a vnitrostátních parlamentů. I když se uznává, že partnery Evropského parlamentu v rámci tohoto dialogu jsou příslušné orgány Unie a jejich zástupci, může příslušný výbor Evropského parlamentu nabídnout členskému státu, na nějž se vztahuje rozhodnutí Rady o uložení úročeného vkladu nebo roční pokuty podle tohoto nařízení, možnost účastnit se výměny názorů. Účast členských států na této výměně názorů je dobrovolná.
(10)
Komise by měla zastávat důraznější úlohu v rámci postupů posíleného dohledu, pokud jde o hodnocení specifické pro každý členský stát, sledování, mise na místě, doporučení a varování.
(11)
Vynutitelnost nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1176/2011 ze dne 16. listopadu 2011 o prevenci a nápravě makroekonomické nerovnováhy (6) by měla být posílena stanovením úročených vkladů pro případ nesplnění doporučení přijmout nápravná opatření. Tyto vklady by se měly přeměnit na roční pokutu v případě pokračujícího nesplnění doporučení k nápravě nadměrné makroekonomické nerovnováhy v rámci téhož postupu při nerovnováze. Tato donucovací opatření by měla být použitelná na členské státy, jejichž měnou je euro.
(12)
V případě nedodržení doporučení Rady by mělo být uloženo složení úročeného vkladu nebo uhrazení roční pokuty, a to do doby, než Rada stanoví, že členský stát přijal nápravná opatření za účelem splnění jejích doporučení.
(13)
Pokud členský stát opakovaně nevypracuje plán nápravných opatření, který zohledňuje doporučení Rady, měla by se zpravidla také uplatnit roční pokuta, a to do doby, než Rada stanoví, že členský stát poskytl plán nápravných opatření, jenž její doporučení dostatečně zohledňuje.
(14)
Aby se zajistilo rovné zacházení s členskými státy, měly by být úročený vklad a pokuta pro všechny členské státy, jejichž měnou je euro, stejné a měly by se rovnat 0,1 % hrubého domácího produktu (HDP) dotčeného členského státu v předcházejícím roce.
(15)
Komise by měla mít možnost doporučit snížení výše sankce nebo její zrušení z důvodu výjimečných hospodářských okolností.
(16)
Postup uplatňování sankcí vůči těm členským státům, které nepřijmou účinná opatření k nápravě nadměrné makroekonomické nerovnováhy, by měl být vykládán tak, že uplatnění sankcí vůči těmto členským státům je pravidlem, a nikoliv výjimkou.
(17)
Pokuty uvedené v tomto nařízení by měly představovat jiné příjmy ve smyslu článku 311 Smlouvy o fungování EU a měly by být účelově vázány pro potřeby mechanismů stability k poskytování finanční pomoci vytvořených členskými státy, jejichž měnou je euro, aby zajistily stabilitu eurozóny jako celku.
(18)
Pravomoc přijímat jednotlivá rozhodnutí o použití sankcí stanovených v tomto nařízení by měla být svěřena Radě. Jakožto součást koordinace hospodářských politik členských států prováděné v rámci Rady, jak je stanoveno v čl. 121 odst. 1 Smlouvy o fungování EU, tato jednotlivá rozhodnutí nedílně navazují na opatření přijatá Radou v souladu s článkem 121 Smlouvy o fungování EU a s nařízením (EU) č. 1176/2011.
(19)
Jelikož toto nařízení obsahuje obecná pravidla pro účinnou vynutitelnost nařízení (EU) č. 1176/2011, mělo by být přijato řádným legislativním postupem uvedeným v čl. 121 odst. 6 Smlouvy o fungování EU.
(20)
Jelikož cíle tohoto nařízení, totiž účinného vymáhání nápravy nadměrné makroekonomické nerovnováhy v eurozóně, nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států z důvodu hlubokých vzájemných obchodních a finančních vazeb mezi členskými státy a důsledků vnitrostátních hospodářských politik jednotlivých členských států projevujících se v Unii a eurozóně jako celku, a proto jich může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení uvedeného cíle,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Předmět a oblast působnosti
1. Tímto nařízením se stanoví systém sankcí pro účinnou nápravu nadměrné makroekonomické nerovnováhy v eurozóně.
2. Toto nařízení se vztahuje na ty členské státy, jejichž měnou je euro.
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se použijí definice uvedené v článku 2 nařízení (EU) č. 1176/2011.
Kromě toho se rozumí:
„výjimečnými hospodářskými okolnostmi“ okolnosti, kdy se překročení referenční hodnoty schodku veřejných financí považuje za výjimečné ve smyslu čl. 126 odst. 2 písm. a) druhé odrážky Smlouvy o fungování EU a podle nařízení Rady (ES) č. 1467/97 ze dne 7. července 1997 o urychlení a vyjasnění postupu při nadměrném schodku (7).
Článek 3
Sankce
1. Na základě doporučení Komise se rozhodnutím Rady uloží složení úročeného vkladu, jestliže bylo v souladu s čl. 10 odst. 4 nařízení (EU) č. 1176/2011 přijato rozhodnutí Rady o nesplnění doporučení, v němž Rada dospěla k závěru, že dotčený členský stát nepřijal nápravná opatření doporučená Radou.
2. Rozhodnutím Rady se na základě doporučení Komise uloží roční pokuta, jestliže:
a)
jsou dvakrát po sobě přijata doporučení Rady v rámci téhož postupu při nerovnováze v souladu s čl. 8 odst. 3 nařízení (EU) č. 1176/2011 a Rada usoudí, že členský stát předložil nedostatečný plán nápravných opatření, nebo
b)
jsou dvakrát po sobě přijata rozhodnutí Rady v rámci téhož postupu při nerovnováze v souladu s čl. 10 odst. 4 nařízení (EU) č. 1176/2011, v nichž se stanoví, že doporučení nebyla splněna. V takovém případě se roční pokuta uloží přeměnou úročeného vkladu na roční pokutu.
3. Rozhodnutí uvedená v odstavcích 1 a 2 se považují za přijatá Radou, pokud Rada nerozhodne kvalifikovanou většinou o zamítnutí doporučení do deseti dnů od jeho přijetí Komisí. Rada může kvalifikovanou většinou rozhodnout o změně doporučení.
4. Komise vydá doporučení pro rozhodnutí Rady do dvaceti dnů od splnění podmínek uvedených v odstavcích 1 a 2.
5. Úročený vklad nebo roční pokuta doporučená Komisí činí 0,1 % HDP dotčeného členského státu v předcházejícím roce.
6. Odchylně od odstavce 5 může Komise z důvodů výjimečných hospodářských okolností nebo na základě odůvodněné žádosti dotčeného členského státu podané Komisi do deseti dnů od splnění podmínek uvedených v odstavcích 1 a 2 navrhnout snížení výše úročeného vkladu nebo roční pokuty nebo jejich zrušení.
7. Složí-li členský stát úročený vklad nebo uhradí-li roční pokutu za daný kalendářní rok a Rada poté dospěje v souladu s čl. 10 odst. 1 nařízení (EU) č. 1176/2011 k závěru, že členský stát přijal doporučená nápravná opatření v průběhu daného roku, vrátí se vklad složený za daný rok spolu s připsaným úrokem nebo pokuta uhrazená za daný rok členskému státu poměrným dílem.
Článek 4
Využití pokut
Pokuty uvedené v článku 3 tohoto nařízení představují jiné příjmy ve smyslu článku 311 Smlouvy o fungování EU a jsou účelově vázány pro potřeby evropského nástroje finanční stability. V okamžiku, kdy členské státy, jejichž měnou je euro, vytvoří jiný mechanismus stability pro poskytování finanční pomoci, aby zajistily stabilitu eurozóny jako celku, budou pokuty účelově vázány pro potřeby tohoto jiného mechanismu.
Článek 5
Hlasování v Radě
1. O opatřeních uvedených v článku 3 hlasují pouze členové Rady zastupující členské státy, jejichž měnou je euro, přičemž Rada nepřihlíží k hlasu člena Rady zastupujícího dotčený členský stát.
2. Kvalifikovaná většina členů Rady uvedených v odstavci 1 je definována v souladu s čl. 238 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování EU.
Článek 6
Hospodářský dialog
V zájmu posílení dialogu mezi orgány Unie, zejména Evropským parlamentem, Radou a Komisí, a v zájmu zajištění větší transparentnosti a odpovědnosti může příslušný výbor Evropského parlamentu vyzvat předsedu Rady, Komisi a v případě potřeby předsedu Evropské rady nebo předsedu euroskupiny, aby se dostavili do výboru k projednání rozhodnutí přijatých podle článku 3.
Příslušný výbor Evropského parlamentu může dát příležitost členskému státu dotčenému tímto rozhodnutím, aby se výměny názorů zúčastnil.
Článek 7
Přezkum
1. Do 14. prosince 2014 a poté každých pět let zveřejní Komise zprávu o uplatňování tohoto nařízení. Tato zpráva mimo jiné zhodnotí:
a)
účinnost tohoto nařízení;
b)
pokrok dosažený při zajišťování užší koordinace hospodářských politik a udržitelné konvergence hospodářské výkonnosti členských států v souladu se Smlouvou o fungování EU.
2. Je-li to vhodné, je ke zprávě připojen návrh změn tohoto nařízení.
3. Komise zašle zprávu a všechny doplňující návrhy Evropskému parlamentu a Radě.
Článek 8
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné v členských státech v souladu se smlouvami.
Ve Štrasburku dne 16. listopadu 2011.