ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ,
της 9ης Μαρτίου 2012,
σχετικά με την Κρατική ενίσχυση SA.12522 (C 37/08) - Γαλλία - Εφαρμογή της απόφασης «Sernam 2»
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 1616]
(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό.)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/398/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1)·
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α)·
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις διατάξεις των προαναφερόμενων άρθρων (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
1.1. ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
(1)
Στις 23 Μαΐου 2001, η Επιτροπή ενέκρινε ενίσχυση αναδιάρθρωσης της SCS Sernam (ετερόρρυθμη εταιρεία), η οποία τον Δεκέμβριο του 2001 μετατράπηκε σε Sernam SA («η απόφαση Sernam 1») (3).
(2)
Στις 20 Οκτωβρίου 2004, η Επιτροπή εξέδωσε τελική απόφαση η οποία επιβεβαιώνει ότι η εγκριθείσα με την απόφαση Sernam 1 ενίσχυση, ύψους 503 εκατ. ευρώ, είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά υπό ορισμένες προϋποθέσεις («απόφαση Sernam 2») (4). Η εν λόγω απόφαση αφορά επίσης την ύπαρξη συμπληρωματικής ενίσχυσης 41 εκατ. ευρώ που είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά, την οποία η Γαλλία οφείλει να ανακτήσει.
(3)
Με επιστολή τής 24ης Ιουνίου 2005, υποβλήθηκε μια πρώτη καταγγελία από τρίτο («ο πρώτος καταγγέλλων») για καταχρηστική εφαρμογή της απόφασης Sernam 2 (5).
(4)
Στις 22 Φεβρουαρίου 2006, ο εν λόγω πρώτος καταγγέλλων άσκησε επίσης προσφυγή λόγω παραλείψεως κατά της Επιτροπής, διότι αυτή δεν αντέδρασε έγκαιρα μετά την καταγγελία του.
(5)
Με επιστολή της 10ης Απριλίου 2006, ένα δεύτερο ενδιαφερόμενο μέρος, η εταιρεία Mory Group («ο δεύτερος καταγγέλλων») υπέβαλε επίσης καταγγελία στην Επιτροπή (6).
(6)
Οι δύο καταγγέλλοντες θεωρούσαν ουσιαστικά ότι η απόφαση Sernam 2 είχε εφαρμοστεί με τρόπο καταχρηστικό και ζήτησαν από την Επιτροπή να κινήσει νέα επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με την εφαρμογή εκ μέρους της Γαλλίας της απόφασης Sernam 2.
(7)
Με επιστολή 16ης Ιουλίου 2008, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Γαλλία για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σε σχέση με την εφαρμογή από τη Γαλλία της απόφασης Sernam 2 («απόφαση για την κίνηση διαδικασίας»). Η Επιτροπή αμφισβήτησε ιδίως το συμβιβάσιμο με την απόφαση Sernam 2 των τρόπων που επέλεξε η Γαλλία για να εφαρμόσει, κατά τους ισχυρισμούς της, αυτή την απόφαση και εξέτασε την πιθανότητα αυτοί οι τρόποι εφαρμογής να ενέχουν στοιχεία νέων κρατικών ενισχύσεων.
(8)
Αυτή η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (7). Τα επιχειρήματα των δύο καταγγελλόντων συνοψίζονται στην αιτιολογική σκέψη 16 της εν λόγω απόφασης. Με την ίδια απόφαση, η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης Sernam 2 από τη Γαλλία.
(9)
Στις 8 Οκτωβρίου 2008, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους επί της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας.
(10)
Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις ενδιαφερόμενων μερών για το θέμα. Ο πρώτος καταγγέλλων υπέβαλε παρατηρήσεις στις 13 Νοεμβρίου 2008. Η εθνική Εταιρεία Σιδηροδρόμων («SNCF») κοινοποίησε τις παρατηρήσεις της στις 6 Φεβρουαρίου 2009. Η εταιρεία επενδύσεων χαρτοφυλακίου Butler Capital Partners («BCP») υπέβαλε παρατηρήσεις στις 9 Φεβρουαρίου 2009. Η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις που έλαβε στη Γαλλία στις 25 Μαρτίου 2009, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να τις σχολιάσει και έλαβε τα σχόλια των γαλλικών αρχών επί των παρατηρήσεων του πρώτου καταγγέλλοντα στις 7 Μαΐου 2009.
(11)
Στις 15 Μαρτίου 2011, ο δεύτερος καταγγέλλων προειδοποίησε την Επιτροπή να θέσει σε εφαρμογή «διερευνητικές ενέργειες» για να επαληθεύσει τους όρους εφαρμογής της απόφασης Sernam 2. Η Επιτροπή απάντησε στις 18 Μαΐου 2011, αναφέροντας τις διερευνητικές ενέργειες που ανέλαβε μετά την έκδοση της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας.
(12)
Στις 25 Νοεμβρίου 2009 και 29 Νοεμβρίου 2011, η Επιτροπή έστειλε αιτήσεις πληροφοριών στις γαλλικές αρχές. Οι απαντήσεις ελήφθησαν αντίστοιχα στις 15 Ιανουαρίου 2010 και 25 Ιανουαρίου 2012.
1.2. ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
(13)
Στις 3 Ιανουαρίου 2007, η εταιρεία Mory group ζήτησε από τις γαλλικές αρχές να εκδώσουν δύο διατάγματα για χρεωστικά σημειώματα: 1) το ένα σε βάρος της Sernam SA για την ενίσχυση 41 εκατ. ευρώ η οποία κηρύχθηκε ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά με την απόφαση Sernam 2 και η οποία, κατά την άποψή τους, δεν ανακτήθηκε πραγματικά από τη Γαλλία και 2) το άλλο σε βάρος του δικαιούχου (δεν ορίζεται) ενισχύσεων αναδιάρθρωσης της Sernam SA που εικάζεται ότι χορήγησε η Γαλλία για τη μεταβίβαση των στοιχείων ενεργητικού της Sernam SA (σχετικά με τις λεπτομέρειες αυτής της πράξης, βλέπε τμήμα 2.4 της παρούσας απόφασης).
(14)
Ο υπουργός Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανίας απέρριψε τα αιτήματα του δεύτερου καταγγέλλοντα με επιστολή. Κατά της εν λόγω απορριπτικής απόφασης η εταιρεία Mory group άσκησε προσφυγή για υπέρβαση εξουσίας ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Παρισίων. Εξ όσων γνωρίζει η Επιτροπή, η υπόθεση είναι σε εκκρεμότητα.
(15)
Επιπλέον, στις 31 Ιανουαρίου 2012, κινήθηκε διαδικασία δικαστικής εξυγίανσης κατά της εταιρείας Sernam Xpress («Sernam Xpress»). Η Sernam Xpress ήταν ο αποδέκτης των μη χρηματοπιστωτικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Sernam SA κατά την πράξη μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA (λεπτομερή στοιχεία αυτής της πράξης βλέπε στο τμήμα 2.4). Το Εμποροδικείο της Nanterre αποφάσισε περίοδο παρακολούθησης έξι μηνών και όρισε συνεδρίαση για τις 27 Μαρτίου 2012.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ SERNAM
(16)
Από τότε που δημιουργήθηκε το 1970 από την SNCF ως εσωτερική υπηρεσία, οι δραστηριότητες της επιχείρησης Sernam ήταν υπηρεσίες ταχυμεταφορών και μεταφοράς δεμάτων εξπρές και παλετών (8).
(17)
Την 1η Φεβρουαρίου 2000, το σύνολο της δραστηριότητας της Sernam μεταβιβάστηκε σε μια θυγατρική και έτσι συστάθηκε η SCS Sernam (ετερόρρυθμη εταιρεία). Η SCS Sernam μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία (Sernam SA) στις 21 Δεκεμβρίου 2001. Η Sernam SA είχε το 2005 δέκα λειτουργικές θυγατρικές καθώς και μια εταιρεία παροχής υπηρεσιών οδικών μεταφορών, την Sernam Transport Route.
(18)
Στις 17 Οκτωβρίου 2005, η Sernam Xpress ανέλαβε τα μη χρηματοπιστωτικά περιουσιακά στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της Sernam SA κατά τη διαβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στην Financière Sernam (για τα λεπτομερή στοιχεία αυτής της πράξης, βλέπε τμήμα 2.4). Έτσι, η Financière Sernam απέκτησε το 100 % της Sernam Xpress.
(19)
Κατά τη διάρκεια του 2006, η BCP εισήλθε κατά ποσοστό 51,8 % στο μετοχικό κεφάλαιο της Sernam Xpress. Ταυτόχρονα, η Sernam Xpress αγόρασε την εταιρεία Coulonge, μεταφορική εταιρεία εγκατεστημένη στη Limoges.
(20)
Κατά τη διάρκεια του 2001, οι Financière Sernam και Sernam Xpress υποχρεώθηκαν να προβούν σε ανασύσταση των ίδιων κεφαλαίων τους πριν το τέλος της χρήσης. Επειδή η BCP δεν εισέφερε το αναγκαίο κεφάλαιο, αυτό πραγματοποιήθηκε σε δύο πράξεις.
(21)
Πρώτον, τον Μάιο του 2011, η Sernam Xpress εισέφερε το σήμα Sernam στη λειτουργική θυγατρική της την Sernam Services (η αξία αυτής της εισφοράς αποτιμάται σε 15 εκατ. ευρώ).
(22)
Δεύτερον, στις 30 Ιουνίου 2011, έγινε εκκαθάριση της Sernam Xpress και η εταιρεία Financière Sernam, μοναδική συνδεδεμένη εταιρεία, απορρόφησε τα περιουσιακά στοιχεία της (πράξη που αποκαλείται «καθολική μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων»).
(23)
Κατά συνέπεια, ο όμιλος Sernam αποτελείται σήμερα από τη Financière Sernam και τις θυγατρικές της πρώην Sernam Xpress, δηλαδή την ήδη προαναφερθείσα Sernam Services και την εταιρεία Aster («Aster»). Η Aster είναι η πρώην Sernam Transport Route. Η Sernam Xpress είχε πωλήσει αυτήν τη θυγατρική τον Δεκέμβριο του 2005 και παρείχε στον αγοραστή εγγύηση για τον κύκλο εργασιών της. Τον Μάρτιο του 2008, η Sernam Xpress εξαγόρασε την εταιρεία, η οποία είχε στο μεταξύ μετονομαστεί σε Aster. Κατά την εξαγορά, η Sernam Xpress εισέφερε κεφάλαιο 5 εκατ. ευρώ στην ASTER σε τρεχούμενο λογαριασμό. Το ποσό αυτό παραχωρήθηκε στην ASTER σε συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου τον Ιούλιο. Το Δεκέμβριο του 2011, η Financière Sernam, που στο μεταξύ είχε απορροφήσει την Sernam Xpress (βλέπε αιτιολογική σκέψη 22) ανακεφαλαιοποίησε την εταιρεία ASTER διαθέτοντάς της ποσό 5 599 998 ευρώ εγγεγραμμένων σε τρεχούμενο λογαριασμό.
(24)
Επειδή η χρηματοοικονομική κατάσταση του ομίλου Sernam συνέχισε να επιδεινώνεται, στις 31 Ιανουαρίου 2011, κινήθηκε διαδικασία δικαστικής εξυγίανσης σε βάρος των εταιρειών Financière Sernam και Sernam Services. Στις 3 Φεβρουαρίου 2011, η θυγατρική Aster τέθηκε υπό εκκαθάριση με προσωρινή συνέχιση της δραστηριότητας. Το εμποροδικείο της Nanterre όρισε περίοδο παρακολούθησης έξι μηνών και όρισε νέα συνεδρίαση για τις 27 Μαρτίου 2012.
2.2. Η ΑΠΟΦΑΣΗ SERNAM 1 ΤΗΣ 23ΗΣ ΜΑΪΟΥ 2001
(25)
Στην απόφασή της Sernam 1, η Επιτροπή ενέκρινε ενίσχυση ύψους 503 εκατ. ευρώ για την αναδιάρθρωση της SCS Sernam. Η ενίσχυση αυτή εγκρίθηκε ιδίως βάσει δέσμευσης της Γαλλίας ότι η Sernam θα πωληθεί. Πράγματι, το 60 % του κεφαλαίου της Sernam θα μεταβιβαζόταν στην Geodis (9), εταιρεία μεταφορών και διακίνησης εμπορευμάτων ιδιωτικού δικαίου εισηγμένη στην παράλληλη αγορά του Χρηματιστηρίου του Παρισιού. Έτσι, η Geodis έπρεπε να αναλάβει πλήρως τα χρέη της SCS Sernam χωρίς περιορισμούς (10) και να καλύψει τα πρόσθετα έξοδα αναδιάρθρωσης της Sernam ύψους 67 εκατ. ευρώ. Η SCS Sernam δεσμευόταν από πλευράς της να μειώσει τον αριθμό των λειτουργικών εγκαταστάσεων που διέθετε από 107 σε 72 κατά το διάστημα από το 1999 έως το 2004, τον κύκλο εργασιών της κατά 18 %, να μειώσει το προσωπικό της και να προβεί στην αναδιάρθρωσή της με τον προϋπολογισμό που προαναφέρθηκε και εντός της καθορισθείσας προθεσμίας, δηλαδή πριν τις αρχές του 2004.
2.3. Η ΑΠΟΦΑΣΗ SERNAM 2 ΤΗΣ 20ΗΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2004
(26)
Στην απόφασή της Sernam 2, η Επιτροπή έκρινε ότι η εγκριθείσα με την απόφαση Sernam 1 ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ καταβλήθηκε με διαφορετικούς όρους από αυτούς που προέβλεπε η απόφαση Sernam 1, ιδίως λόγω της αγοράς από την Géodis του 15 % (αντί του 60 % που είχε προβλεφθεί) των μεριδίων της SCS Sernam. Επιπλέον, η Géodis αρνήθηκε να εισφέρει το ποσό των 67 εκατ. ευρώ με δικά της κεφάλαια στο κόστος αναδιάρθρωσης της επιχείρησης.
(27)
Με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, η Επιτροπή επέβαλε όρους για την έγκριση της καταβολής της ενίσχυσης ύψους 503 εκατ. ευρώ για την αναδιάρθρωση της Sernam SA. Το άρθρο 3 της απόφασης Sernam 2 που περιέχει αυτούς τους όρους είναι διατυπωμένο ως εξής:
«Άρθρο 3
1. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 2, πρέπει να τηρηθούν οι κάτωθι όροι:
α)
Η Sernam θα μπορεί να αναπτύξει μόνον τις δραστηριότητες σιδηροδρομικής διοχέτευσης των ταχυμεταφορών με βάση την ιδέα της Κλειστής Αμαξοστοιχίας express, («TBE»). Εν προκειμένω, η SNCF εγγυάται να παρέχει σε κάθε άλλο μεταφορέα που της το ζητήσει τους ίδιους όρους με εκείνους που παρέχει στη Sernam για την ανάπτυξη της σιδηροδρομικής μεταφοράς φορτίου, την «TBE».
β)
Αντιθέτως, η Sernam οφείλει, κατά τη διάρκεια των δύο επόμενων ετών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, να προβεί σε πλήρη αντικατάσταση των ιδίων μέσων και της εξυπηρέτησης οδικής μεταφοράς από μέσα και εξυπηρέτηση οδικής μεταφοράς μιας ή περισσότερων επιχειρήσεων νομικά και οικονομικά ανεξάρτητων από την SNCF που θα επιλεγούν με ανοικτή, διαφανή και χωρίς διακρίσεις διαδικασία.
Ίδια μέσα και δρομολόγια οδικής μεταφοράς της Sernam είναι όλα τα οδικά μέσα - δηλαδή τα οχήματα οδικής μεταφοράς - της εταιρείας Sernam που έχει στην κυριότητά της ή που διαθέτει με χρηματοδοτική ή απλή μίσθωση.
Οι επιχειρήσεις που θα αναλάβουν τις οδικές δραστηριότητες της Sernam οφείλουν να εξασφαλίσουν την παροχή οδικής μεταφοράς με δικούς τους πόρους.
2. Σε περίπτωση που μέχρι τις 30 Ιουνίου 2005 η Sernam πωλήσει ταυτόχρονα όλα τα στοιχεία του ενεργητικού της, με την τιμή της αγοράς, σε εταιρεία χωρίς νομικό δεσμό με την SNCF, με διαφανή και ανοικτή διαδικασία, δεν εφαρμόζονται οι όροι της παραγράφου 1».
(28)
Στην απόφαση Sernam 2, η Επιτροπή έκρινε επίσης ότι οι γαλλικές αρχές κατέβαλαν συμπληρωματική ενίσχυση 41 εκατ. ευρώ στην Sernam. Έκρινε ότι η ενίσχυση αυτή είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά και διέταξε την ανάκτησή της από τη Γαλλία.
2.4. Η ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ SERNAM SA ΣΤΗΝ FINANCIERE SERNAM
(29)
Για τους σκοπούς της εκτέλεσης της απόφασης Sernam 2, η Γαλλία ισχυρίζεται ότι τήρησε τον όρο του άρθρου 3 παράγραφος 2. Εξηγεί ότι η SNCF κάλεσε, με δελτίο τύπου (11), κάθε ενδιαφερόμενο να έλθει σε επαφή με την Τράπεζα ABN AMRO. Ζητήθηκε από 34 βιομηχανικούς και χρηματοπιστωτικούς ομίλους ή κοινοπραξίες να μελετήσουν τον φάκελο. Οι επιστολές πρόσκλησης για τον πρώτο γύρο, που απέστειλε η ABN AMRO στα μέρη που εξέτασαν τον φάκελο, περιέχουν πρόσκληση υποβολής προσφορών για την εξαγορά του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA (η επιστολή ήταν συνταγμένη στην αγγλική γλώσσα και χρησιμοποιήθηκε ο όρος assets).
(30)
Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η οικονομική κατάσταση της Sernam δεν επέτρεψε την υποβολή προτάσεων θετικής αποτίμησης. Όλες οι προσφορές οι οποίες υποβλήθηκαν στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας αφορούσαν μια εξαιρετικά υψηλή αρνητική τιμή:
-
[υποψήφιος 1] (προκαταρκτική προσφορά): -120 εκατ. ευρώ
-
[υποψήφιος 2] (προκαταρκτική προσφορά): -90,4 εκατ. ευρώ
-
[υποψήφιος 3] (προκαταρκτική προσφορά): -90,4 εκατ. ευρώ
-
[υποψήφιος 4] (προσφορά δεύτερου γύρου): -65,2 εκατ. ευρώ
-
[υποψήφιος 5] (προσφορά δεύτερου γύρου): -56,4 εκατ. ευρώ.
(31)
Ελλείψει δεσμευτικής προσφοράς, η διοίκηση της Sernam SA, υπέβαλε, μέσω μιας άλλης νέας εταιρείας που ονομάστηκε αρχικά Bidco, και στη συνέχεια Financière Sernam, προσφορά εξαγοράς.
2.4.1. Πραγματική ημερομηνία των πράξεων μεταβίβασης των δραστηριοτήτων της Sernam στην Financière Sernam
(32)
Η προσφορά αυτή υποβλήθηκε στην SNCF στις 30 Ιουνίου 2005 και έγινε καταρχήν αποδεκτή από τη διοίκηση της SNCF αυθημερόν. Παρ’ όλα αυτά, απαιτούνταν διατυπώσεις για την επίσημη σύναψη του πρωτοκόλλου συμφωνίας ανάμεσα σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Το πρωτόκολλο συμφωνίας μεταξύ της SNCF, της Sernam SA, Sernam Xpress (μία από τις 10 κατά 100 % θυγατρικές της Sernam SA, που συστάθηκε το 2002) και τη διοίκηση της μελλοντικής εταιρείας Financière Sernam υπεγράφη στις 21 Ιουλίου 2005 (εφεξής «πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005»). Η Financière Sernam καταχωρίστηκε στο μητρώο εταιρειών στις 14 Οκτωβρίου 2005. Οι διάφορες πράξεις μεταβίβασης των δραστηριοτήτων της Sernam, που περιγράφονται αναλυτικά στις ακόλουθες αιτιολογικές σκέψεις, πραγματοποιήθηκαν στις 17 Οκτωβρίου 2005.
2.4.2. Οι διάφορες πράξεις μεταβίβασης των δραστηριοτήτων της Sernam στη Financière Sernam
(33)
Οι γαλλικές αρχές ανέφεραν ότι η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam στη Financière Sernam αναλύεται σε τέσσερα στάδια:
α)
η SNCF ανακεφαλαιοποίησε την κατά 100 % θυγατρική της Sernam SA με ποσό 57 εκατ. ευρώ·
β)
η Sernam SA πραγματοποίησε προς όφελος της κατά 100 % θυγατρικής της Sernam Xpress εισφορά για όλα τα στοιχεία ενεργητικού της, συμπεριλαμβανομένων των 57 εκατ. ευρώ της ανακεφαλαιοποίησης που αναφέρεται στο στοιχείο α) και παθητικού της Sernam με εξαίρεση μόνον τα επονομαζόμενα «χρηματοπιστωτικά» στοιχεία παθητικού (συμμετοχικό δάνειο που συνήψε η εταιρεία Sernam SA με τον όμιλο SNCF, παθητικό από την καταγγελία της σύμβασης «IBM - GPS») ποσού 38,5 εκατ. ευρώ (12). Σε αντάλλαγμα αυτής της εισφοράς, η Sernam SA εισέπραξε μερίδιο της Sernam Xpress ονομαστικής αξίας 100 ευρώ·
γ)
η Sernam Xpress προέβη στη συνέχεια σε αύξηση κεφαλαίου ύψους 2 εκατ. ευρώ, το οποίο καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από την SNCF· μετά από αυτή την πράξη, η SNCF κατείχε την πλειοψηφία των μετοχών της Sernam Xpress·
δ)
η Sernam SA και η SNCF εκχώρησαν έναντι τιμήματος 2 εκατ. ευρώ στη Financière Sernam το σύνολο των μετοχών τους στην Sernam Xpress, που αντιπροσωπεύουν το σύνολο του κεφαλαίου της τελευταίας.
(34)
Η Sernam SA τέθηκε υπό δικαστική εκκαθάριση στις 15 Δεκεμβρίου 2005. Το ποσό των 41 εκατ. ευρώ που έπρεπε να επιστραφεί στην SNCF κατ’ εφαρμογή της απόφασης Sernam 2 εγγράφηκε στο παθητικό αυτής της εκκαθάρισης. (13)
(35)
Οι πράξεις απεικονίζονται στον ακόλουθο πίνακα:
(36)
Το πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 προέβλεπε, εκτός από την ανακεφαλαιοποίηση από την SNCF της Sernam SA με 57 εκατ. ευρώ και της Sernam Xpress με 2 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, εγγυήσεις που παρείχε η SNCF στη Financière Sernam (περιγράφονται αναλυτικά στις αιτιολογικές σκέψεις 72 έως 85 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας) και ρήτρα υπαναχώρησης σε περίπτωση αρνητικής απόφασης της Επιτροπής εντός πέντε ετών από τη σύναψη του πρωτοκόλλου συμφωνίας (που περιγράφεται αναλυτικά στην αιτιολογική σκέψη 117 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας).
2.5. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(37)
Με την απόφαση της 16ης Ιουλίου 2008, η Επιτροπή θέλησε να επαληθεύσει αν η Γαλλία τήρησε, όπως ισχυρίζεται, το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2 και αν η μέθοδος ανάκτησης της παράνομης ενίσχυσης των 41 εκατ. ευρώ που επέλεξε η Γαλλία, δηλαδή την εγγραφή της απαίτησης του κράτους στην πτώχευση της Sernam SA, επέτρεπε να εξαλειφθεί ή νόθευση του ανταγωνισμού που προκλήθηκε από την εν λόγω ενίσχυση. Ακόμη, η Επιτροπή θέλησε να επαληθεύσει ότι η πράξη μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA δεν συνεπαγόταν τη χορήγηση νέων ενισχύσεων ασυμβίβαστων με την εσωτερική αγορά.
2.6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
2.6.1. Παρατηρήσεις των καταγγελλόντων
(38)
Σε ένα πρώτο στάδιο, ο πρώτος καταγγέλλων θεωρεί ότι δεν τηρήθηκαν οι όροι της απόφασης Sernam 2 για την πώληση των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA.
(39)
Καταρχάς, δεν τηρήθηκε η προθεσμία που όρισε η απόφαση της Sernam 2, δηλαδή η 30ή Ιουνίου 2005, για την πραγματοποίηση της μεταβίβασης, εφόσον οι πράξεις μεταβίβασης εγκρίθηκαν στις 17 Οκτωβρίου 2005 και η μεταβίβαση των μετοχών έπρεπε να γίνει την ίδια ημέρα.
(40)
Όσον αφορά στη συνέχεια την τιμή της μεταβίβασης, ο πρώτος καταγγέλλων θεωρεί ότι αυτή καθορίστηκε αποκλειστικά με αναφορά στην προσφορά που υπέβαλε η Financière Sernam. Η προσφορά αυτή ήταν η ίδια παράνομη διότι προϋπέθετε τη χορήγηση νέων ενισχύσεων, ιδίως την ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA. Τέλος, ο πρώτος καταγγέλλων επισημαίνει ότι η Sernam Xpress δεν ήταν εταιρεία ανεξάρτητη από την Sernam SA, όπως απέδειξε η Επιτροπή στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας.
(41)
Εξάλλου, οι πράξεις μεταβίβασης αποτελούσαν στην πραγματικότητα ένα share deal (συμφωνία μεταβίβασης μεριδίων), δηλαδή σκοπό είχαν να διατηρηθεί στην αγορά η δικαιούχος οντότητα με απλή αλλαγή του ιδιοκτήτη της.
(42)
Καταγγέλλει επίσης την παραβίαση του όρου να πραγματοποιηθεί η πώληση με διαφανή και ανοικτή διαδικασία. Κατά την άποψή του, η πώληση της Sernam Xpress, έπρεπε να είχε υποβληθεί σε δημόσια διαβούλευση και πρόσκληση υποβολής προσφορών, μετά τη διπλή ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA και της Sernam Xpress, και όχι μόνο της Sernam SA.
(43)
Σε ένα δεύτερο στάδιο, ο πρώτος καταγγέλλων καταγγέλλει νοθεύσεις κατά την αποτίμηση της αξίας των μεταβιβασθέντων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού και την υποεκτίμηση της πωληθείσας οντότητας.
(44)
Σε ένα τρίτο στάδιο, ο πρώτος καταγγέλλων παραθέτει ένα σύνολο μέτρων που κατά την άποψή του θα συνιστούσαν νέες ενισχύσεις: η ανακεφαλαιοποίηση με 57 εκατ., η μη είσπραξη των 41 εκατ. της παράνομης ενίσχυσης, η παραίτηση από τις χρηματοοικονομικές απαιτήσεις της SNCF έναντι της Sernam SA. Όλα τα μέτρα αυτά ήταν κατά την άποψή του ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά.
(45)
Σε ένα τέταρτο στάδιο, ο πρώτος καταγγέλλων επισημαίνει ότι η Sernam SA έπρεπε να εκκαθαριστεί και όχι να μεταβιβαστεί. Συμμερίζεται τις αμφιβολίες της Επιτροπής όσον αφορά τον συνυπολογισμό ορισμένων εξόδων κατά τον υπολογισμό της εκκαθάρισης και θεωρεί ότι σε καμία χρονική στιγμή δεν φαίνεται ότι το πραγματικό κόστος της αναδιάρθρωσης της Sernam ήταν χαμηλότερο από το κόστος μιας εκκαθάρισης.
(46)
Εν κατακλείδι, ο πρώτος καταγγέλλων υποστηρίζει ότι οι γαλλικές αρχές όχι μόνο δεν τήρησαν την υποχρέωσή τους να ανακτήσουν την ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ που κηρύχθηκε ασυμβίβαστη, αλλά χορήγησαν και νέες ενισχύσεις ύψους τουλάχιστον 95 εκατ. ευρώ, στις οποίες πρέπει να προστεθούν και διάφορες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν υπό μορφή εγγυήσεων.
(47)
Ο δεύτερος καταγγέλλων, από την πλευρά του, δεν υπέβαλε παρατηρήσεις επί της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας.
2.6.2. Παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων μερών που κρίνουν ότι η απόφαση Sernam 2 έχει πράγματι τηρηθεί
2.6.2.1. Παρατηρήσεις της SNCF
(48)
Η SNCF θεωρεί ότι τήρησε τον όρο που προβλέπεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2. Ισχυρίζεται ότι πώλησε τα περιουσιακά στοιχεία της Sernam στο σύνολό τους, πριν την 30ή Ιουνίου 2005, στην αγοραία τιμή, σε εταιρεία η οποία δεν είχε νομική σχέση και με διαφανή και ανοικτή διαδικασία.
(49)
Κατά την SNCF, οι πράξεις μεταβίβασης ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους και πραγματοποιήθηκαν ταυτόχρονα. Η Επιτροπή δεν θα μπορούσε, συνεπώς, να τις αποσυνδέσει με τεχνητό τρόπο.
(50)
Θεωρεί ότι σε περίπτωση αρνητικής τιμής, το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς τηρείται, εάν το κόστος της μεταβίβασης είναι κατώτερο από το κόστος εκκαθάρισης με το οποίο θα επιβαρυνόταν το κράτος ως μέτοχος και υποβάλλει αναλυτικές παρατηρήσεις για να το αποδείξει.
(51)
Τέλος, επισημαίνει ότι η υποχρέωση σχετικά με την επιστροφή της ενίσχυσης των 41 εκατ. ευρώ θα εγγράφονταν στο παθητικό της εκκαθάρισης της Sernam SA.
2.6.2.2. Παρατηρήσεις της Butler Capital Partners
(52)
Σε ένα πρώτο στάδιο, η BCP διατυπώνει διευκρινίσεις για τη συμμετοχή της στο κεφάλαιο της Sernam Xpress.
(53)
Σε ένα δεύτερο στάδιο, η BCP προσδιορίζει τον σκοπό της εξαγοράς της εταιρείας Coulonge.
(54)
Σε ένα τρίτο στάδιο, η BCP αμφισβητεί ότι η Sernam Xpress διέθετε ταμειακό πλεόνασμα μετά την ανακεφαλαίωση των 57 και 2 εκατ. ευρώ. Η BCP χρειάστηκε να επανεισφέρει ποσό 6 εκατ. ευρώ για να ανέλθουν τα ταμειακά διαθέσιμα σε ένα αποδεκτό επίπεδο, δεδομένων των ζημιών που έπρεπε να χρηματοδοτηθούν.
(55)
Σε ένα τέταρτο στάδιο, η BCP αμφισβητεί ότι το όφελος από την ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ μεταβιβάστηκε στην Sernam Xpress. Η BCP θεωρεί ότι μια παρόμοια κατάσταση θα μπορούσε να προβλεφθεί μόνο εάν αποδεικνυόταν ότι η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA δεν πραγματοποιήθηκε σε αγοραία τιμή. Όμως, κατά την BCP, η μεταβίβαση πραγματοποιήθηκε μετά από ανοικτή, διαφανή και χωρίς διακρίσεις διαδικασία. Η BCP διευκρινίζει επίσης ότι η διαδικασία της μεταβίβασης συνοδεύτηκε με εμπειρογνωμοσύνη
(56)
Τέλος, όσον αφορά τις συνέπειες της απόκτησης του ελέγχου της Sernam, η BCP αναλύει την αύξηση του κεφαλαίου ως πώληση και θεωρεί ότι, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Banks (14) και SMI (15), η ανάκτηση μιας υποθετικής ενίσχυσης δεν θα βάρυνε τη Financière Sernam ή τη θυγατρική της Sernam Xpress.
2.7. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ
2.7.1. Όσον αφορά την τήρηση της απόφασης Sernam 2
2.7.1.1. Σχετικά με την τήρηση της προθεσμίας για την πώληση
(57)
Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι η δεσμευτική προσφορά εξαγοράς, που είναι δεσμευτική από νομική άποψη για τον αγοραστή, υποβλήθηκε στις 30 Ιουνίου 2005 και έγινε αποδεκτή αυθημερόν από την SNCF, γεγονός που κατέστησε τη συμφωνία αμετάκλητη με βάση το γαλλικό δίκαιο των συμβάσεων.
2.7.1.2. Ως προς την τιμή πώλησης
(58)
Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι η απόφαση Sernam 2 δεν απαγόρευε την πώληση σε αρνητική τιμή και η νομολογία αναγνωρίζει ότι η τιμή αυτή θα μπορούσε να αποτελεί μια αγοραία τιμή.
(59)
Τα περιουσιακά στοιχεία πωλήθηκαν στην αρνητική τιμή των 57 εκατ. ευρώ που αντιστοιχεί στο ποσό της ανακεφαλαιοποίησης της Sernam SA από την SNCF. Η τιμή αυτή ήταν καλύτερη από τις ενδεικτικές προσφορές που είχαν υποβληθεί αρχικά και αποτελούσε την καλύτερη δεσμευτική προσφορά που προτάθηκε από φορείς της αγοράς στην SNCF. Επικυρώθηκε από διάφορες ανεξάρτητες εμπειρογνωμοσύνες (ABN Amro, Oddo Corporate Finance/Paul Hastings και της Επιτροπής Συμμετοχών και Μεταβιβάσεων)
(60)
Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η προηγούμενη ανακεφαλαιοποίηση που πραγματοποίησε η SNCF είναι απλώς μία μέθοδος εφαρμογής. Η Επιτροπή δεν θα μπορούσε, συνεπώς, να αναφερθεί σε αυτή την ανακεφαλαιοποίηση για να αμφισβητήσει την αγοραία αξία των περιουσιακών στοιχείων της Sernam, ενώ και μόνο η ύπαρξη μιας αγοραίας τιμής θα απέκλειε κάθε χαρακτηρισμό του συνόλου της αρνητικής τιμής ως ενίσχυση.
2.7.1.3. Όσον αφορά την πώληση περιουσιακών στοιχείων
(61)
Απαντώντας στην ανάλυση της Επιτροπής, βάσει της οποίας η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam αποτελούνταν από δύο διαδοχικές πράξεις, ήτοι: 1) μεταφορά εντός του ομίλου του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA στην Sernam Xpress (η οποία τη στιγμή εκείνη ήταν κατά 100 % θυγατρική της Sernam SA), στη συνέχεια 2) πώληση της Sernam Xpress στη Financière Sernam, που αντιστοιχεί σε share deal και όχι σε πώληση περιουσιακών στοιχείων, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι πρόκειται για τεχνητό και αδικαιολόγητο διαχωρισμό.
(62)
Καταρχάς, οι πράξεις μεταβίβασης αντιστοιχούσαν σε «πράξη εισφοράς-μεταβίβασης» που εφαρμόστηκε μέσω ανακεφαλαιοποίησης, δηλαδή μια άρρηκτα συνδεδεμένη πράξη που πραγματοποιήθηκε για δύο λόγους: 1) το γαλλικό δίκαιο δεν επέτρεπε την πώληση περιουσιακών στοιχείων σε αρνητική τιμή και, 2) έπρεπε να εξασφαλιστεί ότι ο αγοραστής δεν είχε νομικό δεσμό με την SNCF.
(63)
Δεδομένης της οικονομικής κατάστασης της Sernam SA που παρουσίαζε διαρκώς ελλείμματα (οι συσσωρευμένες ζημίες των τεσσάρων τελευταίων χρήσεων πριν από την εκχώρηση ανέρχονταν σε 309,2 εκατ. ευρώ), η συνολική αξία των περιουσιακών της στοιχείων ήταν αρνητική.
(64)
Για να υπάρξει συμμόρφωση με την απαγόρευση μιας πώλησης σε αρνητική τιμή σύμφωνα με το γαλλικό δίκαιο και για να διασφαλιστεί η οικονομική ουδετερότητα της πράξης μεταβίβασης, κατά πάγια πρακτική, όταν η αξία των προς μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων είναι αρνητική: 1) ο αγοραστής καταβάλλει μια συμβολική τιμή και 2) τίθεται σε εφαρμογή μηχανισμός αποζημίωσης του αγοραστή (είτε συμμετοχή του πωλητή σε αύξηση κεφαλαίου πριν τη μεταβίβαση, είτε παραίτηση του πωλητή από αξιώσεις που θα είχε έναντι της μεταβιβασθείσας επιχείρησης).
(65)
Επιπλέον, για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να αμφισβητήσουν οι πιστωτές της Sernam SA την εγκυρότητα της πράξης ή να ασκήσουν το δικαίωμά τους να αντιταχθούν σε αυτήν, έπρεπε να συνυπολογιστεί στο σύνολο των περιουσιακών στοιχείων το παθητικό που ήταν αναγκαίο για τη συνέχιση της δραστηριότητας της Sernam. Μια απλή πώληση των περιουσιακών στοιχείων δεν θα επέτρεπε τον συνυπολογισμό του εν λόγω παθητικού.
(66)
Θα έπρεπε συνεπώς να γίνει μερική εισφορά στοιχείων ενεργητικού που υπόκειται στο καθεστώς των διασπάσεων που προβλέπεται στα άρθρα L.236-16 έως L.236-21 του γαλλικού εμπορικού κώδικα. Ως προς αυτό, οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι η εισφορά θα ισοδυναμούσε με πώληση καθόσον συνεπάγεται επίσης μεταβίβαση ιδιοκτησίας, εφόσον πληρώνεται με τίτλους που εκδίδονται από τη δικαιούχο εταιρεία της εισφοράς.
(67)
Εφόσον το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2 απαγόρευε να έχει ο αγοραστής νομικό δεσμό με την SNCF, δεν ήταν δυνατό να πραγματοποιηθεί η εισφορά στοιχείων ενεργητικού ως συνόλου απευθείας στη Financière Sernam διότι, σε αυτή την περίπτωση, η Sernam SA θα γινόταν αυτομάτως, εκ του γεγονότος της ίδιας της εισφοράς, μέτοχος της Financière Sernam. Αυτό εξηγεί τη μερική εισφορά περιουσιακών στοιχείων στη Sernam Xpress και στη συνέχεια μεταβίβαση της Sernam Xpress στη Financière Sernam.
(68)
Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η μερική μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στη Sernam Xpress δεν συνιστά σε καμία περίπτωση μεταβίβαση εντός του ομίλου, εφόσον η Sernam Xpress είναι «εικονική εταιρεία» που χρησιμοποιείται για τη στέγαση του συνόλου των στοιχείων ενεργητικού της Sernam SA με αποκλειστικό σκοπό να καταστεί δυνατή η ταυτόχρονη μεταβίβασή τους στον αγοραστή - την εταιρεία Financière Sernam - και όχι για να συνεχίσει τη δραστηριότητα της μητρικής εταιρείας. Αυτά τα στοιχεία ενεργητικού θα τοποθετούνταν και θα εισφέρονταν στην αγοραία αξία τους στην Sernam Xpress για την υλοποίηση της πράξης. Σε κάθε περίπτωση, η εισφορά περιουσιακών στοιχείων θα εμπεριείχε τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων για τα οποία η Sernam Xpress εξέδωσε μετοχή ονομαστικής αξίας 100 ευρώ. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η μετοχή αυτή αντιπροσωπεύει την τιμή της πραγματικής αξίας της εισφοράς των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού, η οποία ανακεφαλαιοποιήθηκε με 57 εκατ. ευρώ.
(69)
Οι γαλλικές αρχές επισύναψαν στις παρατηρήσεις τους επί της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας τη γνώμη του καθηγητή νομικής Νικολάου Μολφέση, κατά τον οποίο «το γαλλικό δίκαιο […] δεν επέτρεπε στην SNCF να μεταβιβάσει απευθείας το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων της Sernam στην Financière Sernam· οι ισχύοντες νομικοί κανόνες υποχρέωναν την SNCF να εφαρμόσει μια πράξη εισφοράς - μεταβίβασης για να συμμορφωθεί με τους όρους που έθεσε η Επιτροπή:
-
επειδή στο γαλλικό δίκαιο δεν υφίσταται καν η έννοια της πώλησης σε αρνητική τιμή, η πράξη δεν ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί με την αγοραία τιμή, όπως επέβαλε η Επιτροπή, χωρίς προηγούμενη ανακεφαλαιοποίηση·
-
επειδή στο γαλλικό δίκαιο δεν υφίσταται η δυνατότητα της μεταβίβασης χρέους και προϋπόθεση για τη μεταβίβαση σύμβασης είναι η προηγούμενη συμφωνία όλων των συμβαλλομένων, συμφωνία η οποία στην πράξη ήταν αδύνατο να επιτευχθεί, η μεταβίβαση του παθητικού λειτουργίας που είναι αναγκαία για τη συνέχιση της δραστηριότητας επέβαλε την προσφυγή στη μέθοδο της μερικής εισφοράς περιουσιακών στοιχείων για την υπέρβαση αυτού του εμποδίου. Η προσφυγή στη μέθοδο της μερικής εισφοράς περιουσιακών στοιχείων επέβαλε την παρεμβολή μιας εταιρείας, της Sernam Xpress, για να τηρηθεί ο όρος που έθεσε η Επιτροπή να μην υπάρχει νομικός δεσμός μεταξύ του εκχωρούντος και του εκδοχέα.
Το σχήμα που έθεσε σε λειτουργία η Sernam πρέπει να εξομοιωθεί με μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων ως συνόλου:
-
η πράξη της εισφοράς -μεταβίβασης, μολονότι είναι γνωστή στην πράξη, εξομοιωνόταν από το Cour de cassation με μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων κάθε φορά που βάσει των ενδείξεων ήταν αδύνατος ο διαχωρισμός μεταξύ των δύο πράξεων, εφόσον αυτές αποσκοπούν σε τελική ανάλυση στη μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων·
-
αυτή η αδυναμία διαχωρισμού υφίσταται ασφαλώς στην προκειμένη περίπτωση, εφόσον από τις διάφορες συμβάσεις που έχουν συνάψει τα μέρη συνάγεται σαφέστατα η βούληση των μερών να θεωρηθούν οι διάφορες πράξεις ως αλληλοεξαρτώμενες και δεν είχαν κανέναν άλλο σκοπό εκτός από τη μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων της Sernam στη Financière Sernam.»
(70)
Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, τα περιουσιακά στοιχεία της Sernam SA πωλήθηκαν ως σύνολο σε μια εταιρεία χωρίς νομικό δεσμό με την SNCF σε αρνητική τιμή η οποία αντιστοιχεί σε μια αγοραία τιμή, μετά από διαπραγμάτευση της μεταβίβασης που έγινε στο πλαίσιο ανοικτού, διαφανούς, χωρίς όρους και διακρίσεις διαγωνισμού, σύμφωνα με τους όρους που έθεσε το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.
2.7.1.4. Σχετικά με τον ανοικτό και διαφανή χαρακτήρα της διαδικασίας επιλογής
(71)
Για τις γαλλικές αρχές, ο ισχυρισμός ότι ο φάκελος που διαβιβάστηκε στους δυνητικούς αγοραστές των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA δεν περιείχε αναφορά στην πώληση της Sernam Xpress αλλά στην πώληση των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA είναι ουσιαστικά αναληθής. Εξάλλου, η απαίτηση μιας ανοικτής, διαφανούς και χωρίς διακρίσεις διαδικασίας υποβολής προσφορών δεν συνεπαγόταν την προκήρυξη νέας πρόκλησης υποβολής προσφορών μετά την ανακεφαλαιοποίηση, εφόσον αυτή ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της πρόσκλησης υποβολής προσφορών και της αρνητικής τιμής που προέκυψε από αυτήν.
2.7.1.5. Σχετικά με τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη
(72)
Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι με το να προβλέψει ρητά τη δυνατότητα μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων της Sernam ως συνόλου, η απόφαση Sernam 2 δημιούργησε στην SNCF καθώς και στις γαλλικές αρχές προσδοκίες με βάση το γεγονός ότι επιτρεπόταν να ενεργήσουν με αυτόν τον τρόπο. Η κίνηση της διαδικασίας εξέτασης των κρατικών ενισχύσεων αγνοεί, συνεπώς, τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη που δημιούργησε στις γαλλικές αρχές η απόφαση Sernam 2 και πολύ περισσότερο διότι αυτές ενήργησαν με πλήρη διαφάνεια έναντι της Επιτροπής, παρέχοντάς της όλες τις χρήσιμες εξηγήσεις σχετικά με τα λεπτομερή στοιχεία αυτής της μεταβίβασης.
2.7.2. Σχετικά με τις εικαζόμενες χειραγωγήσεις κατά την αποτίμηση της αξίας των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού που μεταβιβάστηκαν από τη Sernam SA στη Sernam Xpress
(73)
Αναφορικά με τις υποτιθέμενες χειραγωγήσεις που υπήρξαν κατά την αποτίμηση της αξίας, οι γαλλικές αρχές απορρίπτουν καταρχήν την τιμή των 22 εκατ. με την οποία αποτιμήθηκε η αξία των περιουσιακών στοιχείων. Πράγματι, όσον αφορά μια πράξη μερικής εισφοράς περιουσιακών στοιχείων πριν από μεταβίβαση, οι ισχύουσες λογιστικές διατάξεις θα απαιτούσαν την αποτίμηση όχι στην καθαρή λογιστική αξία όπως ισχυρίζεται ο πρώτος καταγγέλλων, αλλά βάσει των πραγματικών αξιών των μεταβιβαζόμενων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού. Η εκτίμηση αυτών των αξιών έγινε σε συνάρτηση με την αγοραία τιμή ή με ανεξάρτητες εμπειρογνωμοσύνες. Εφαρμόστηκαν επίσης οι ισχύοντες λογιστικοί κανόνες για την αποτίμηση της αξίας των μεταφερόμενων φορολογικών ελαφρύνσεων. Όσον αφορά την αποτίμηση του χαρτοφυλακίου εμπορικών σημάτων, αυτή βασιζόταν σε εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 23ης Μαΐου 2001, όταν πραγματοποιήθηκε η εισφορά της SNCF στην SCS Sernam.
(74)
Όσον αφορά την αποτίμηση της αξίας του παθητικού, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι μεταβιβάστηκαν μόνο τα στοιχεία παθητικού που ήταν αναγκαία για τη συνέχιση της δραστηριότητας της δικαιούχου εταιρείας της εισφοράς. Εξάλλου, η αποτίμηση της απαξίας (badwill) αντιστοιχούσε μόνο στη λογιστική μεταγραφή της αρνητικής αγοραίας τιμής των 57 εκατ. ευρώ.
2.7.3. Σχετικά με τη μη ύπαρξη υποχρέωσης ανάκτησης της ενίσχυσης των 41 εκατ. ευρώ της Sernam Xpress
(75)
Οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι η διάκριση μεταξύ μιας συμφωνίας μεταβίβασης εταιρικών μεριδίων (share deal) και μιας συμφωνίας μεταβίβασης στοιχείων ενεργητικού (asset deal), στην οποία βασίζεται το επιχείρημα που ανέπτυξε η Επιτροπή στο πλαίσιο των υποθέσεων SMI (16) και CDA (17), δεν είναι συναφές στην εξεταζόμενη υπόθεση.
2.7.3.1. Σχετικά με τον διαχωρισμό της πράξης ανάμεσα σε μεταβίβαση εντός του ομίλου και σε share deal
(76)
Για τους λόγους που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 61 έως 70, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι οι πράξεις μεταβίβασης των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam δεν συνιστούν μεταβίβαση εντός του ομίλου και στη συνέχεια μιας share deal, αλλά μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων σε τρίτο.
(77)
Επικουρικώς, υποστηρίζουν ότι η αγοραία τιμή της Sernam Xpress θα λάμβανε αναγκαστικά υπόψη την ύπαρξη του χρέους των 41 εκατ. ευρώ, εάν μεταβιβαζόταν η ενίσχυση. Σε αυτή την περίπτωση, η αρνητική τιμή θα ήταν 98 εκατ. ευρώ (57 + 41). Όμως, η «καταβληθείσα» αρνητική τιμή - στην πραγματικότητα εισπραχθείσα από την Financière Sernam ήταν μόνο 57 εκατ. ευρώ. Συνεπώς, ο πωλητής εξοικονόμησε ποσό 41 εκατ. ευρώ και, κατά συνέπεια, αυτός αποκόμισε το οικονομικό όφελος της ενίσχυσης. Παραπέμπουν σχετικά στην απόφαση Banks. (18)
2.7.3.2. Ως προς την τήρηση των όρων των αποφάσεων CDA και SMI
(78)
Οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι, στην απόφασή του στην υπόθεση CDA, το Δικαστήριο έκρινε πως το γεγονός ότι η CDA συνέχισε τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων που ήταν δικαιούχοι της ενίσχυσης δεν μπορούσε από μόνο του να αποδείξει την ύπαρξη βούλησης να καταστρατηγηθούν τα αποτελέσματα μιας διαταγής ανάκτησης (19).
(79)
Το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι δεν υπήρχε βούληση αποφυγής των συνεπειών της διαταγής ανάκτησης, εφόσον η CDA κατέβαλε τιμή αγοράς σύμφωνη με την αγοραία αξία για την εξαγορά των στοιχείων ενεργητικού της εταιρείας LCA. (20)
(80)
Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, εφόσον η Sernam Xpress αγόρασε τα στοιχεία ενεργητικού και μέρος του παθητικού της Sernam SA στην αγοραία τιμή τους, με την πράξη αυτή δεν μεταβιβάστηκε στη Sernam Xpress το πραγματικό πλεονέκτημα που δημιούργησε η χορήγηση της ενίσχυσης 41 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι μετά την εξαγορά αυτών των περιουσιακών στοιχείων, η Sernam SA θα παρέμενε ως εικονική εταιρεία από την οποία δεν θα ήταν δυνατό να εξασφαλιστεί η επιστροφή της ενίσχυσης που κρίθηκε ασυμβίβαστη. Το επιχείρημα αυτό που είχε ήδη αναπτυχθεί στην απόφαση CDA απορρίφθηκε από το Δικαστήριο (21).
(81)
Οι γαλλικές αρχές τονίζουν ότι η μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA ως συνόλου ήταν μια δυνατότητα που προέβλεψε ρητά η Επιτροπή. Το γεγονός ότι η SNCF μεταβίβασε σε μια εταιρεία τα περιουσιακά στοιχεία της Sernam ως σύνολο στην τιμή της αγοράς με διαφανή και ανοικτή διαδικασία δεν θα μπορούσε, συνεπώς, σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ως καταστρατήγησή της.
(82)
Αυτό ενισχύεται και από το γεγονός ότι η ίδια η Επιτροπή έκρινε ότι δεν υπήρχε περίπτωση παρόμοιας καταστρατήγησης «εφόσον, η «εν ομάδι» εκποίηση αγαθών της δικαιούχου εταιρείας, εκτός του ότι πραγματοποιήθηκε στην τιμή της αγοράς, εντάσσεται στο πλαίσιο διαδικασίας μη υποκείμενης σε συγκεκριμένους όρους και ανοικτής σε όλους τους ανταγωνιστές της εταιρείας αυτής» (22).
(83)
Αναφορικά με το επιχείρημα της Επιτροπής (23) ότι η πράξη δεν επέτρεψε μόνο την προστασία των περιουσιακών στοιχείων, όπως ενέκρινε η απόφαση CDA, αλλά και τη δημιουργία ενός μηχανισμού που επιτρέπει τη χρηματοδότηση νέων επενδύσεων, όπως η εξαγορά της εταιρείας Coulonge, αρκεί η διαπίστωση ότι η εξαγορά της εταιρείας Coulogne Services από τη Sernam Xpress έγινε ταυτόχρονα με την απόκτηση του ελέγχου της Sernam Xpress από την BCP και ότι η Sernam Xpress μπόρεσε να αποκτήσει τον έλεγχο της BCP με εισφορά νέου χρήματος για την πραγματοποίηση αυτής της εξαγοράς..
(84)
Συνεπώς, σε αντίθεση με τις αμφιβολίες που διατυπώνει η Επιτροπή, τηρείται επίσης αυτό που οι γαλλικές αρχές προσδιορίζουν ως «το τρίτο κριτήριο» της απόφασης CDA.
2.7.4. Σχετικά με τις νέες ενισχύσεις της Sernam Xpress ή/και της Financière Sernam
(85)
Αναφορικά με την ύπαρξη νέων ενισχύσεων στο πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 (ανακεφαλαιοποίηση της Serman SA από την SNCF με 57 εκατ. ευρώ, ανακεφαλαιοποίηση της Sernam Xpress από την SNCF με 2 εκατ. ευρώ, παροχή εγγυήσεων από την SNCF στη Financière Sernam, ρήτρα υπαναχώρησης), οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι στην περίπτωση πώλησης στην τιμή της αγοράς με ανοικτό και διαφανή διαγωνισμό και για κόστος χαμηλότερο από το κόστος μιας εκκαθάρισης, αυτή δεν ενέχει στοιχεία ενίσχυσης.
(86)
Επιπλέον, η αρνητική τιμή που παρουσίασε η Financière Sernam αντιστοιχούσε στις εκτιμήσεις ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων.
(87)
Οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν, εξάλλου, ότι η ρήτρα υπαναχώρησης περιλήφθηκε στο πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 με αίτηση της Financière Sernam και αποκλειστικά για να προστατευθεί έναντι του κινδύνου μιας αρνητικής απόφασης της Επιτροπής. Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι χωρίς την ύπαρξη παρόμοιας ρήτρας θα ήταν αδύνατη οποιαδήποτε μεταβίβαση και ισχυρίζονται ότι η Επιτροπή δεν είχε αμφισβητήσει αυτή τη ρήτρα σε προηγούμενη υπόθεση. (24)
3. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
3.1. ΥΠΕΝΘΥΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 3 ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ SERNAM 2
(88)
Προκαταρκτικά, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η παρούσα διαδικασία κινήθηκε κατ’ εφαρμογή του άρθρου 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999 για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της Συνθήκης ΕΚ (25), διότι η Επιτροπή διέθετε ενδείξεις ότι η Γαλλία εφάρμοσε με τρόπο καταχρηστικό την υπό όρους ενίσχυση που επέτρεψε η απόφαση Sernam 2 και μάλιστα μετά την καταχρηστική εφαρμογή της εγκριθείσας ενίσχυσης, επίσης υπό όρους, με την απόφαση Sernam 1.
(89)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οφείλει να υπενθυμίσει τους λόγος που την οδήγησαν να επιβάλλει τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 3 της απόφασης Sernam 2 (26):
«[…]δεδομένης της καταχρηστικής εφαρμογής της ανωτέρω διαπιστωθείσας ενίσχυσης και της παράτασης του σχεδίου αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή κρίνει ότι η Sernam οφείλει να προσφέρει ειδικό αντισταθμιστικό μέτρο αποσυρόμενη συνεχώς από τμήματα της αγοράς που ουσιαστικά έχουν διαρθρωτική υπερεπάρκεια δυναμικού, έτσι ώστε να μπορεί να δικαιολογηθεί η έγκριση μέρους της συγκεκριμένης ενίσχυσης.
Πράγματι, η χορήγηση κρατικών ενισχύσεων σε αγορές με διαρθρωτικό πλεόνασμα ή ακόμη και σε παρακμή θα είχε ως συνέπεια να επιτραπεί σε μια επιχείρηση, η οποία θα όφειλε να παύσει τις δραστηριότητές της, λόγω δεδηλωμένων δυσχερειών, να κατέχει με τεχνητό τρόπο άκρως οριζόμενα μερίδια της αγοράς σε βάρος ανταγωνιστριών επιχειρήσεων οικονομικά υγιών. Πρέπει επίσης να αποφευχθεί το ανεπιθύμητο αποτέλεσμα της ενίσχυσης να εκδιωχθούν από την αγορά επιχειρήσεις οικονομικά υγιείς προς όφελος εκείνων που αποδεικνύονται αδύναμες να επιβιώσουν με δικά τους μέσα.
Υπό την έννοια αυτή, η Επιτροπή κρίνει ότι η Sernam οφείλει να απαγκιστρωθεί μόνιμα από τις δραστηριότητές της στα τμήματα της αγοράς που παρουσιάζουν πλεόνασμα, και συγκεκριμένα στο τμήμα της αγοράς ομαδοποίησης/συνήθων οδικών ταχυμεταφορών.
Μολονότι η Sernam έχει ήδη αρχίσει να αποσύρεται, η Επιτροπή κρίνει ότι αυτό δεν αρκεί και ότι πρέπει να αποσυρθεί μόνιμα. Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι χρειάζεται να επιβληθούν όροι οι οποίοι: θα επιτρέψουν στη Sernam να συνεχίσει την ανάπτυξή της προς την κατεύθυνση μιας καινοτόμου διαφοροποίησης σε ένα αναπτυσσόμενο τμήμα της αγοράς (το οποίο επομένως δεν έχει πλεονάζον δυναμικό) και ii) θα επιτρέψουν να υποκατασταθούν, στα τμήματα της αγοράς με πλεονάζον δυναμικό, σε στασιμότητα ή σε παρακμή, οι υπηρεσίες της Sernam από τις υπηρεσίες άλλων φορέων (γεγονός που θα έχει ως αποτέλεσμα να ελευθερωθούν τα μερίδια της Sernam σε αυτά τα τμήματα της αγοράς).
[…]
Η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης ότι, σε περίπτωση που πωληθεί εξ ολοκλήρου η Sernam (με τα στοιχεία ενεργητικού της και παθητικού της) όπως σκοπεύουν οι γαλλικές αρχές, οι όροι της απόφασης (ανάληψη των δραστηριοτήτων οδικής μεταφοράς της Sernam από άλλες επιχειρήσεις και στροφή των δραστηριοτήτων της Sernam προς τη σιδηροδρομική μεταφορά φορτίου) πρέπει ούτως ή άλλως να τηρηθούν. Αντίθετα, εάν η Sernam πωλήσει τα στοιχεία του ενεργητικού της «όλα μαζί», η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι δύο όροι που προαναφέρθηκαν, οι οποίοι αφορούν την αναδιάρθρωση της εταιρείας, δεν θα ισχύσουν, διότι η Sernam δεν θα λειτουργεί πλέον με τη σημερινή νομική μορφή της και θα έχει ελευθερώσει τα μερίδιά της στην αγορά προς όφελος του ανεξάρτητου αγοραστή (ο οποίος θα μπορεί εκ των πραγμάτων να συνεχίσει τις δραστηριότητές του με τα στοιχεία ενεργητικού της Sernam).»
(90)
Η απόφαση Sernam 2 προβλέπει λοιπόν δύο διαφορετικά σενάρια πώλησης για την Sernam SA: την πώληση του συνόλου της Sernam SA (ενεργητικού και παθητικού) και την πώληση αποκλειστικά των στοιχείων ενεργητικού. Σύμφωνα με το πρώτο σενάριο, η εταιρεία που θα αγοράσει το ενεργητικό και το παθητικό υπόκειται στους όρους που ορίζονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της απόφασης Sernam 2· με βάση το δεύτερο σενάριο, οι όροι αυτοί δεν εφαρμόζονται.
(91)
Πρέπει, εξάλλου, να υπενθυμιστεί το ευρύτερο πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται οι αποφάσεις Sernam 1 και Sernam 2 της Επιτροπής. Η Sernam SA, εταιρεία που παρουσίαζε διαρκώς ελλείμματα, λάμβανε λειτουργικές ενισχύσεις του κράτους, τις οποίες της χορηγούσε η μητρική της εταιρεία SNCF και ήταν αναγκαίες για την επιβίωση της επιχείρησης.
(92)
Ήταν αναγκαίο να τεθεί τέρμα στην τεχνητή επιβίωση μιας εταιρείας η οποία κατείχε αδικαιολόγητα μερίδια αγοράς, ενώ δεν ήταν ανταγωνιστική. Συνεπώς, θα έπρεπε να λήξει, αφενός, η διαδικασία συστηματικής διάσωσης της εταιρείας Sernam από το κράτος και, αφετέρου, να εξαλειφθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκαλούσε αυτή η συστηματική διάσωση, δηλαδή να ληφθούν αντισταθμιστικά μέτρα. Έπρεπε, συνεπώς, να ανακτηθούν τα 41 εκατ. ευρώ των παράνομων ενισχύσεων που κρίθηκαν ασυμβίβαστες, οι οποίες χορηγήθηκαν στην εταιρεία Sernamentre το 2001 και το 2004 και να ληφθούν αντισταθμιστικά μέτρα που θα απελευθέρωναν μερίδια αγοράς σε αντιστάθμιση της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης των 503 εκατ. ευρώ.
(93)
Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι ο τρόπος με τον οποίο η Γαλλία εφάρμοσε την απόφαση του 2004 βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με τους στόχους της απόφασης. Πράγματι, οι γαλλικές αρχές συνέχισαν να χορηγούν λειτουργικές ενισχύσεις, με την πρόφαση ότι εκτελούν αυτή την απόφαση, και προσπάθησαν να διατηρήσουν την οικονομική συνέχεια της επιχείρησης, χωρίς να ελευθερώνουν μερίδια αγοράς αλλά, αντιθέτως, επιχειρώντας να ενισχύσουν την ανταγωνιστική θέση αυτής της επιχείρησης.
(94)
Πρέπει στο παρόν στάδιο να διεξαχθεί μεθοδική εξέταση των μέσων που εφάρμοσαν οι γαλλικές αρχές για να επιτύχουν τους στόχους τους.
3.2. ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ SERNAM 2
(95)
Οι γαλλικές αρχές επιβεβαιώνουν ότι δεν τηρήθηκαν οι όροι του άρθρου 3 παράγραφος 1 της απόφασης Sernam 2. Συνεπώς, η Επιτροπή μπορεί να περιοριστεί στο να επαληθεύσει αν η Γαλλία τήρησε τους όρους του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2. Προς υπενθύμιση, η εν λόγω παράγραφος αναφέρει:
«Σε περίπτωση που η Sernam πωλήσει όλα μαζί τα στοιχεία του ενεργητικού της, με την τιμή της αγοράς, σε εταιρεία χωρίς νομικό δεσμό με την SNCF, με διαφανή και ανοικτή διαδικασία, δεν εφαρμόζονται οι όροι της παραγράφου 1».
(96)
Όπως θα αποδειχθεί στη συνέχεια, η Γαλλία δεν τήρησε αυτούς τους όρους.
3.2.1. Η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων δεν πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2005
(97)
Από τις παρατηρήσεις των γαλλικών αρχών και του πρώτου καταγγέλλοντα προκύπτει ότι η διοίκηση της SNCF αποδέχτηκε μόνο καταρχήν την προσφορά της Financière Sernam. Το πρωτόκολλο συμφωνίας που δεσμεύει όλα τα μέρη γι’ αυτή την πράξη υπεγράφη, ωστόσο, μόλις την 21η Ιουλίου 2005 και οι διάφορες πράξεις μεταβίβασης εκτελέστηκαν μόλις στις 17 Οκτωβρίου 2005.
(98)
Η Επιτροπή συνάγει ότι η διαβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam δεν πραγματοποιήθηκε το αργότερο στις 30 Ιουνίου 2005, όπως επέβαλε ο όρος της απόφασης Sernam 2. Και μόνο αυτός ο λόγος θα αρκούσε ήδη για να κριθεί ότι η Γαλλία εφάρμοσε καταχρηστικά την εγκριθείσα ενίσχυση για την οποία είχε τεθεί ως όρος η εφαρμογή της απόφασης Sernam 2.
3.2.2. Η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων δεν συνιστά πώληση (27)
(99)
Η σύμβαση πώλησης στις έννομες τάξεις των κρατών μελών της Ένωσης βασίζεται στις αρχές του ρωμαϊκού δικαίου («emptio venditio»). Η πώληση συνίσταται στη μεταβίβαση της ιδιοκτησίας ενός αγαθού έναντι της καταβολής ενός τιμήματος. Η τιμή αυτή πρέπει, όπως υπογραμμίζει η γαλλική κυβέρνηση βάσει του γαλλικού δικαίου, να είναι μια τιμή θετική.
(100)
Μια πράξη με την οποία το πρόσωπο που επιθυμεί να μεταβιβάσει την ιδιοκτησία ενός ή περισσότερων αγαθών προσφέρει το χρήμα στο πρόσωπο που τα αγοράζει δεν συνιστά πώληση, αλλά σύμβαση διαφορετικού τύπου.
(101)
Στην προκειμένη περίπτωση, η SNCF κατέβαλε ποσό 59 εκατ. ευρώ, προβαίνοντας στην ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA με 57 εκατ. ευρώ και της Sernam Xpress με 2 εκατ. ευρώ αντίστοιχα και παρείχε διάφορες εγγυήσεις στη Financière Sernam. Η καταβολή 2 εκατ. ευρώ από τη Financière Sernam στην SNCF και στη Sernam SA ακυρώνει την ανακεφαλαιοποίηση της Sernam Xpress, αλλά όχι τα άλλα στοιχεία της συναλλαγής. Συνεπώς, η σύμβαση που συνήψαν η SNCF και η Financière Sernam δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως σύμβαση πώλησης. Αυτό, εξάλλου, δεν αμφισβητείται από τις γαλλικές αρχές, οι οποίες εξηγούν ότι οι διάφορες πράξεις μεταβίβασης των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam δεν συνιστούν πώληση, διότι το γαλλικό δίκαιο δεν θα τους επέτρεπε να πραγματοποιήσουν μια πώληση που θα είχε αυτό το αποτέλεσμα.
(102)
Η Επιτροπή κρίνει ότι η συναφθείσα σύναψη μεταξύ της SNCF και της Financière Sernam δεν συνιστά πώληση. Για τον λόγο αυτό επίσης, δεν τηρήθηκε το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2, διότι δεν υπήρξε πώληση. Κατά συνέπεια, η Γαλλία προέβη σε καταχρηστική εφαρμογή της ενίσχυσης για την έγκριση της οποίας τέθηκαν όροι με την απόφαση Sernam 2.
3.2.3. Η μεταβίβαση δραστηριοτήτων δεν συνιστά πώληση στοιχείων ενεργητικού, αλλά μεταβίβαση του συνόλου (ενεργητικού και παθητικού) της Sernam SA
(103)
Ακόμη και αν θεωρηθεί ότι η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam συνιστά πώληση, η τήρηση του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2 προϋποθέτει ότι η πώληση αυτή αφορά αποκλειστικά τα στοιχεία ενεργητικού και όχι το σύνολο (ενεργητικό και παθητικό) της Sernam SA. Αυτό συνάγεται από την αιτιολογική σκέψη 217 της απόφασης Sernam 2, η οποία παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 49 της παρούσας απόφασης.
(104)
Όπως εξηγήθηκε στο τμήμα 2.4, η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA από την SNCF στη Financière Sernam βασίζεται στη χρησιμοποίηση από την Sernam SA της κατά 100 % θυγατρικής της Sernam Xpress, στην οποία διαβιβάστηκαν τα περιουσιακά στοιχεία της Sernam SA καθώς και το παθητικό της, με εξαίρεση ορισμένες από τις οφειλές της στη μητρική εταιρεία της, την SNCF. Πριν από αυτή τη μεταβίβαση, η SNCF προέβη σε ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA με ποσό 57 εκατ. ευρώ και αυτά τα νέα κεφάλαια περιελήφθησαν στα μεταβιβασθέντα περιουσιακά στοιχεία. Αφού πραγματοποιήθηκε η μεταβίβαση, η SNCF προέβη σε ανακεφαλαιοποίηση της Sernam Xpress με ποσό 2 εκατ. ευρώ. Τότε οι μετοχές της Sernam Xpress πωλήθηκαν στη Financière Sernam για το ίδιο ποσό (2 εκατ. ευρώ).
(105)
Όπως αναφέρεται στο τμήμα 2.7.1.3, οι γαλλικές αρχές δικαιολογούν αυτή την πράξη με τον διπλό περιορισμό του γαλλικού δικαίου και της απόφασης Sernam 2.
(106)
Υποστηρίζουν ότι το συνολικό αποτέλεσμα της πράξης είναι ταυτόσημο με αυτό μιας πώλησης των περιουσιακών στοιχείων. Έπρεπε, συνεπώς, να εξομοιωθεί με πώληση των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA ως σύνολο κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.
(107)
Η Επιτροπή καταλήγει σε διαφορετικό συμπέρασμα, για δύο λόγους.
3.2.3.1. Η μεταβίβαση συνίσταται σε μεταβίβαση των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού ως σύνολο στο εσωτερικό ενός ομίλου, της οποίας έπεται πώληση εταιρικών μεριδίων (share deal) της θυγατρικής που τις εισέπραξε
(108)
Η πράξη που πραγματοποίησε η SNCF επέτρεψε στη Financière Sernam να αγοράσει τις μετοχές της Sernam Xpress, δηλαδή να πραγματοποιήσει πώληση μετοχών («share deal»)».
(109)
Ασφαλώς, σε ένα πρώτο στάδιο, η SNCF προέβη σε μια πράξη η οποία χαρακτηρίζεται από το γαλλικό δίκαιο, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, ως «μερική εισφορά περιουσιακών στοιχείων» (στην πραγματικότητα στοιχείων ενεργητικού και παθητικού). Εντούτοις, ακόμη και αν αναλυθεί μεμονωμένα, η πράξη αυτή δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως πώληση περιουσιακών στοιχείων σε τρίτο». Πραγματοποιήθηκε με αρνητική τιμή 57 εκατ. ευρώ και, κατά συνέπεια, δεν συνιστά πώληση (βλέπε τμήμα 3.2.2). Επιπλέον, δεν αφορά μόνο τα στοιχεία ενεργητικού, αλλά και το σύνολο του παθητικού, με εξαίρεση ορισμένες οφειλές της Sernam SA προς τη μητρική της εταιρεία, την SNCF. Επρόκειτο, συνεπώς, για μια μεταβίβαση του συνόλου (των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού) της Sernam SA, και όχι μια πώληση μόνο των στοιχείων ενεργητικού (βλέπε επίσης τμήμα 3.2.3.2.).
(110)
Τέλος, η μεταβίβαση αυτή πραγματοποιήθηκε σε μία κατά 100 % θυγατρική, την Sernam Xpress, οντότητα που συστάθηκε επί τούτου για να δεχθεί τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της Sernam SA με αποκλειστικό σκοπό να μεταπωληθεί η ίδια στη Financière Sernam. Άρα, αυτή η εισφορά δεν πραγματοποιήθηκε σε μια τρίτη και ανεξάρτητη από την SNCF επιχείρηση.
(111)
Σε ένα δεύτερο στάδιο, οι μετοχές της Sernam Xpress πωλήθηκαν στη Financière Sernam, πράξη που δεν συνιστά πώληση περιουσιακών στοιχείων σε έναν τρίτο, αλλά μεταβίβαση μετοχών ή μεριδίων (share deal) (και συνεπώς μεταβίβαση του συνόλου της επιχείρησης).
(112)
Συνεπώς, καμία από τις πράξεις που εκτέλεσε η SNCF δεν συνιστά πώληση της ολότητας των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA σε μια εταιρεία χωρίς νομικό δεσμό με την SNCF, ούτε τηρήθηκαν οι όροι του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.
3.2.3.2. Η μεταβίβαση δεν περιορίζεται στα στοιχεία ενεργητικού, αλλά περιλαμβάνει το σύνολο (ενεργητικό και παθητικό) της Sernam SA
(113)
Η αιτιολογική σκέψη 217 της απόφασης Sernam 2, που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 89 της παρούσας απόφασης, κάνει σαφή διάκριση ανάμεσα, αφενός, σε μια πώληση των στοιχείων ενεργητικού και, αφετέρου, σε μια πώληση του συνόλου (ενεργητικό και παθητικό) της Sernam SA. Από την εν λόγω αιτιολογική σκέψη συνάγεται σαφώς ότι, εάν οι γαλλικές αρχές όφειλαν, όπως το εννοούσαν κατά την έκδοση της απόφασης Sernam 2, να προβούν σε πώληση της ολότητας (στοιχεία ενεργητικού και παθητικού) της Sernam SA, θα ήταν υποχρεωμένες να τηρήσουν τους όρους του άρθρου 3 παράγραφος 1 της απόφασης Sernam 2.
(114)
Οι διάφορες πράξεις μεταβίβασης είχαν ως αποτέλεσμα η Financière Sernam, αγοράζοντας την Sernam Xpress, να αποκτήσει το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Sernam SA τη στιγμή της έκδοσης της απόφασης Sernam 2, με τις ακόλουθες εξαιρέσεις: αφενός, τα στοιχεία ενεργητικού αυξήθηκαν με τις εισφορές των 57 εκατ. ευρώ στην Sernam SA και των 2 εκατ. ευρώ στη Sernam Xpress (βλέπε επίσης το τμήμα 3.2.4. της παρούσας απόφασης) και, αφετέρου, τα στοιχεία του παθητικού αφαιρέθηκαν από το ποσό του συμμετοχικού δανείου που συνήψε η εταιρεία Sernam SA από τον όμιλο SNCF, παθητικό που αφορά την καταγγελία της σύμβασης «IBM - GPS», και από το ποσό της υποχρέωσης επιστροφής της μη συμβιβάσιμης ενίσχυσης των 41 εκατ. ευρώ.
(115)
Όμως, αυτές οι οριακές προσαρμογές δεν μπορούν να συγκαλύψουν το γεγονός ότι ο κύριος όγκος των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Sernam SA μεταβιβάστηκε πρώτα στην Sernam Xpress και στη συνέχεια στη Financière Sernam.
(116)
Η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων δεν συνιστά, συνεπώς, πώληση των στοιχείων ενεργητικού, αλλά μεταβίβαση της ολότητας (ενεργητικού και παθητικού) της Sernam SA, με ορισμένες εξαιρέσεις. Συνεπώς, και γι’ αυτόν επίσης τον λόγο, δεν τηρήθηκαν οι όροι του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.
3.2.4. Η μεταβίβαση δεν περιοριζόταν στα στοιχεία ενεργητικού που είχε στην κατοχή της η Sernam SA όταν εκδόθηκε η απόφαση Sernam 2, αλλά αυξήθηκε κατά 59 εκατ. ευρώ.
(117)
Όσον αφορά τα στοιχεία ενεργητικού, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, το ποσό των 59 εκατ. ευρώ προστέθηκε με τις ανακεφαλαιοποιήσεις της Sernam SA και της Sernam Xpress και ότι, στο οικονομικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη την πληρωμή των 2 εκατ. ευρώ από την Financière Sernam, αυτό το πρόσθετο ποσό ανέρχεται σε 57 εκατ. ευρώ. Αυτή η εισφορά στα στοιχεία ενεργητικού δεν επιτρέπεται από το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.
3.2.5. Η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων δεν πραγματοποιήθηκε με διαφανή και ανοικτή διαδικασία
(118)
Οι γαλλικές αρχές οργάνωσαν σε ένα πρώτο στάδιο μια διαφανή και ανοικτή διαδικασία. Όμως, στο τέλος αυτής της διαδικασίας, η SNCF δεν έλαβε καμία δεσμευτική προσφορά.
(119)
Μετά την αποτυχία της διαφανούς και ανοικτής διαδικασίας, συνάφθηκε με την Financière Sernam η σύμβαση που αφορά τις διάφορες πράξεις μεταβίβασης των δραστηριοτήτων της Sernam SA. Επειδή η Financière Sernam δεν είχε συμμετάσχει ως εταιρεία και αυτόνομα στη διαφανή και ανοικτή διαδικασία, η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων δεν πραγματοποιήθηκε τελικά με διαφανή και ανοικτή διαδικασία.
(120)
Και για το λόγο αυτό επίσης, δεν τηρήθηκαν οι όροι του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.
3.2.6. Δεν τηρήθηκε ο σκοπός της πώλησης των στοιχείων ενεργητικού
(121)
Η αιτιολογική σκέψη 217 της απόφασης Sernam 2 εξηγεί τον σκοπό μιας πώλησης στοιχείων ενεργητικού ως εξής:
«Η Sernam […] θα είχε ελευθερώσει τα μερίδιά της στην αγορά προς όφελος του ανεξάρτητου αγοραστή (ο οποίος θα μπορεί εκ των πραγμάτων να συνεχίσει τις δραστηριότητές του με τα στοιχεία ενεργητικού της Sernam).»
(122)
Ο σκοπός μιας πώλησης των στοιχείων ενεργητικού ήταν, λοιπόν, να ελευθερωθούν τα μερίδια αγοράς και τα στοιχεία ενεργητικού της Sernam SA, προκειμένου να μπορέσει ένας τρίτος να χρησιμοποιήσει αυτά τα στοιχεία ενεργητικού. Η πώληση των στοιχείων ενεργητικού αποσκοπούσε, συνεπώς, στη διακοπή της οικονομικής δραστηριότητας της Sernam SA.
(123)
Όμως, στην προκειμένη περίπτωση, η Sernam SA αγοράστηκε στο σύνολό της από τα στελέχη της, τα οποία στη συνέχεια συγκεντρώθηκαν στη Financière Sernam. Υπάρχει απόλυτη οικονομική συνέχεια· επιπλέον, η επιχείρηση απαλλάχθηκε από ένα σημαντικό μέρος του χρέους της και εισέπραξε νέα κεφάλαια ύψους 59 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 57 εξακολουθούν να βαρύνουν την SNCF. Συνεπώς, εκτός από το γεγονός ότι η πράξη που εκτελέστηκε δεν τηρεί τους όρους του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2, δεν επιτρέπει ούτε την επίτευξη των στόχων που επεδίωκε η εν λόγω απόφαση. Αντίθετα, έχει ως αποτέλεσμα την ενίσχυση μιας οικονομικής οντότητας που μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερες στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό τις οποίες ακριβώς προσπαθούσαν να μετριάσουν τα μέτρα που επιβλήθηκαν με την απόφαση.
3.2.7. Τα επιχειρήματα που προέβαλε η Γαλλία δεν μπορούν να αποδείξουν την τήρηση του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2
(124)
Το επιχείρημα της Γαλλίας ότι στο σύνολό τους οι εν λόγω πράξεις ισοδυναμούσαν με πώληση των στοιχείων ενεργητικού ως συνόλου δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Πράγματι, από τη φύση του, το πρώτο χαρακτηριστικό μιας πώλησης περιουσιακών στοιχείων ως συνόλου είναι να μην έγκειται σε πώληση μετοχών. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν μπορεί να αποδεχθεί το επιχείρημα ότι το σύνολο διαφόρων νομικών πράξεων (μερική εισφορά στοιχείων ενεργητικού και παθητικού και στη συνέχεια share deal) ισοδυναμεί με μια δεδομένη νομική πράξη (πώληση στοιχείων ενεργητικού), όταν η μία από τις νομικές πράξεις που εφαρμόστηκαν στην πράξη συνιστά ακύρωση της επιδιωκόμενης νομικής πράξης.
(125)
Επίσης, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ούτε το επιχείρημα ότι βάσει του γαλλικού δικαίου είναι αδύνατη η άμεση πώληση των στοιχείων ενεργητικού της Sernam SA στη Financière Sernam. Καταρχάς, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η απόφαση της Sernam 2 παρείχε στη Γαλλία δύο εναλλακτικούς τρόπους να εκτελέσει την εν λόγω απόφαση. Εάν υποτεθεί ότι η πώληση των στοιχείων ενεργητικού ήταν αδύνατη, οι γαλλικές αρχές μπορούσαν να εκτελέσουν την απόφαση εφαρμόζοντας τη δυνατότητα που προβλέπει το άρθρο 3 παράγραφος 1 της απόφασης Sernam 2 (περιορισμό των ίδιων δραστηριοτήτων της Sernam SA μόνο στις δραστηριότητες σιδηροδρομικής ταχυμεταφοράς, με υπεργολαβία των οδικών μεταφορών). Δεύτερον, εάν οι τρίτοι πιστωτές ήταν πράγματι αντίθετοι με μια πώληση σε αρνητική τιμή, η Sernam SA θα μπορούσε να υπαχθεί σε συλλογική διαδικασία, ώστε να είναι δυνατή η πώληση στοιχείων ενεργητικού στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας.
(126)
Τέλος, εάν οι γαλλικές αρχές είχαν δυσκολίες να υλοποιήσουν την απόφαση Sernam 2, όφειλαν να επαναφέρουν το θέμα στην Επιτροπή για να καταλήξουν σε συμφωνία με αυτήν, σε μια λύση που θα αφορούσε έναν άλλο τρόπο βάσει της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας που προβλέπει το άρθρο 4 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Μολονότι οι γαλλικές αρχές επισκέφθηκαν την Επιτροπή στις 24 Νοεμβρίου 2004 και την ενημέρωσαν εγγράφως επίσημα στις 21 Δεκεμβρίου 2004 για την επιλογή τους να πωλήσουν τα περιουσιακά στοιχεία ως σύνολο, χωρίς να περιγράψουν τα βασικά στοιχεία, πρέπει να τονιστεί ότι ουδέποτε η Γαλλία κοινοποίησε στην Επιτροπή τροποποίηση του εγκριθέντος σχεδίου αναδιάρθρωσης για το οποίο τέθηκαν όροι στην απόφαση Sernam 2. Εντούτοις, το τμήμα 3.2.3 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης προβληματικών επιχειρήσεων (28) επιβεβαιώνει ότι ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να παρεκκλίνει από το σχέδιο αναδιάρθρωσης χωρίς κοινοποίηση και προηγούμενη έγκριση από την Επιτροπή.
(127)
Όμως, η Επιτροπή ουδέποτε έδωσε την έγκρισή της για τη μεταβίβαση δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam, την οποία πραγματοποίησε η Γαλλία.
3.2.8. Συμπέρασμα: Η Γαλλία δεν τήρησε το άρθρο 3 της απόφασης Sernam 2 και εφάρμοσε με καταχρηστικό τρόπο την ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ
(128)
Εν κατακλείδι, η Επιτροπή έχει την άποψη ότι δεν τηρήθηκε το άρθρο 3 της απόφασης Sernam 2. Συνεπώς, η ενίσχυση αναδιάρθρωσης ύψους 503 εκατ. ευρώ που εγκρίθηκε υπό το όρο που έθεσε η απόφαση Sernam 2 εφαρμόστηκε με καταχρηστικό τρόπο.
3.2.9. Η ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
(129)
Εφόσον η ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ χρησιμοποιήθηκε από τον δικαιούχο κατά παράβαση της απόφασης Sernam 2, δεν είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά βάσει της εν λόγω απόφασης.
(130)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, το κράτος μέλος μπορεί να επικαλεστεί τους λόγους του συμβιβάσιμου μιας ενίσχυσης. Εφόσον η Γαλλία δεν επικαλέστηκε κανέναν λόγο συμβατότητας, η Επιτροπή κρίνει ότι η ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά και πρέπει να ανακτηθεί, προσαυξημένη με τόκους από την ημερομηνία της χορήγησής της.
(131)
Η ενίσχυση αυτή πρέπει να επιστραφεί από την Financière Sernam καθώς και τις θυγατρικές της, ιδίως τις Sernam Services και Aster, οι οποίες συνεχίζουν σήμερα την οικονομική δραστηριότητα η οποία ωφελήθηκε από την ενίσχυση, την οποία άλλοτε ασκούσε η Sernam SA (σήμερα έχει εκκαθαριστεί) και στη συνέχεια η Sernam Xpress (τα περιουσιακά στοιχεία της οποίας απορροφήθηκαν από την Financière Sernam μετά την καθολική μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων της). Πράγματι, πρέπει καταρχάς να ληφθεί υπόψη ότι στην Sernam Xpress μεταβιβάστηκε το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού και ένα μέρος του παθητικού της Sernam SA μετά από μια πράξη που πραγματοποιήθηκε στο εσωτερικό του ομίλου. Η Sernam Xpress συνέχισε συνεπώς την οικονομική δραστηριότητα της Sernam SA (βλέπε επίσης την αναλυτική απόδειξη στο τμήμα 3.3). Στη συνέχεια, λόγω της καθολικής μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων, η Financière Sernam είναι ο νόμιμος διάδοχος της Sernam Xpress. Τέλος, η Financière Sernam καθώς και οι θυγατρικές της, ιδίως η Sernam Service και η Aster, συνεχίζουν τη δραστηριότητα της Sernam SA και της Sernam Xpress και εξακολουθούν να ωφελούνται από την ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ που αρχικά χορηγήθηκε στη Sernam SA.
3.3. Η ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΩΝ 41 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ
(132)
Η κρατική ενίσχυση ύψους 41 εκατ. ευρώ την οποία η Γαλλία έπρεπε να ανακτήσει από τον δικαιούχο της, κατ’ εφαρμογή της απόφασης Sernam 2, εγγράφηκε στο παθητικό της εκκαθάρισης της εταιρείας Sernam SA.
(133)
Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι, βάσει του άρθρου 4 της απόφασης Sernam 2, η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam μέσω διαδικασίας την οποία χαρακτηρίζουν διαφανή και ανοικτή είχε ως αποτέλεσμα να περιοριστεί η υποχρέωση ανάκτησης μόνο στην εταιρεία Sernam SA.
(134)
Το άρθρο 4 της απόφασης Sernam 2 αναφέρει τα ακόλουθα:
«Οποιαδήποτε μερική ή εξ ολοκλήρου πώληση της Sernam πρέπει να πραγματοποιηθεί με την τιμή της αγοράς και με διαδικασία διαφανή και ανοικτή σε όλους τους ανταγωνιστές. Υπό τους όρους αυτούς, η επιστροφή της ενίσχυσης ύψους 41 εκατ. ευρώ θα βαρύνει την εταιρεία Sernam, εφόσον αυτή εξακολουθεί να υφίσταται.»
(135)
Το άρθρο 4 κάνει διάκριση με βάση το αν υπήρξε ή όχι διακοπή της οικονομικής δραστηριότητας της Sernam. Σε περίπτωση εξαφάνισης αυτής της δραστηριότητας, δεν υφίσταται ζήτημα ανάκτησης από αυτούς που αγόρασαν τα στοιχεία στην αγοραία τιμή στο πλαίσιο μιας διαφανούς και ανοικτής διαδικασίας.
(136)
Η Επιτροπή επισημαίνει, εξάλλου, ότι οι αποφάσεις του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου αποδίδουν καθοριστική σημασία στους ίδιους παράγοντες.
(137)
Η απόφαση SMI (29) κάνει διάκριση μεταξύ δύο υποθέσεων σε περίπτωση πώλησης δραστηριοτήτων για τις οποίες έχει χορηγηθεί ενίσχυση, δηλαδή της πώλησης εταιρικών μεριδίων της επιχείρησης, μετά την οποία η επιχείρηση που έλαβε τις ενισχύσεις διατηρεί τη νομική προσωπικότητά της (share deal), και της πώλησης όλων ή ενός μέρους των στοιχείων ενεργητικού της επιχείρησης σε μια άλλη επιχείρηση, μετά την οποία η οικονομική δραστηριότητα που έλαβε την ενίσχυση δεν ασκείται πλέον από το ίδιο νομικό πρόσωπο (asset deal).
(138)
Όσον αφορά το share deal, το Δικαστήριο έκρινε ότι (30):
«[…] όταν επιχείρηση που έλαβε παράνομη κρατική ενίσχυση αγοράζεται στην τιμή της αγοράς, δηλαδή στην πιο υψηλή τιμή που ένας ιδιώτης επενδυτής δρων υπό τις συνήθεις συνθήκες ανταγωνισμού θα ήταν διατεθειμένος να καταβάλει για την εταιρεία αυτή ως είχε, ιδίως μετά τη λήψη κρατικών ενισχύσεων, η ενίσχυση εκτιμήθηκε στην τιμή της αγοράς και περιλήφθηκε στην τιμή πωλήσεως. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η εν λόγω επιχείρηση ευνοήθηκε σε σχέση με άλλους επιχειρηματίες της αγοράς (βλέπε, συναφώς, απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2001, C-390/98, Banks, Συλλογή 2001, σ. I-6117, σκέψη 77).
Στην υπό κρίση υπόθεση, η επιχείρηση στην οποία χορηγήθηκαν παράνομες ενισχύσεις διατηρεί τη νομική της προσωπικότητα και εξακολουθεί να ασκεί, για δικό της λογαριασμό, τις επιδοτούμενες από τις κρατικές ενισχύσεις δραστηριότητες. Επομένως, υπό κανονικές συνθήκες η επιχείρηση αυτή διατηρεί το συνδεόμενο με τις εν λόγω ενισχύσεις ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και, ως εκ τούτου, αυτή οφείλει να επιστρέψει ποσό ίσο προς αυτό των ενισχύσεων. Επομένως, δεν μπορεί να ζητηθεί από τον αγοραστή να επιστρέψει τις ενισχύσεις αυτές. […]»
(139)
Όσον αφορά το asset deal, το Δικαστήριο έκρινε τα ακόλουθα: (31)
«Ασφαλώς, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι, στην περίπτωση συστάσεως διάδοχων εταιρειών με σκοπό τη συνέχιση μέρους των δραστηριοτήτων της λαβούσας τις ενισχύσεις επιχειρήσεως μετά την πτώχευσή της, οι εν λόγω εταιρείες ενδέχεται επίσης να υποχρεωθούν να επιστρέψουν τις εν λόγω ενισχύσεις, εφόσον αποδειχθεί ότι επωφελούνται στην πράξη από το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που συνδέεται με τις εν λόγω ενισχύσεις. Συγκεκριμένα, αυτό θα μπορούσε μεταξύ άλλων να ισχύσει στην περίπτωση που οι εταιρείες αυτές αγοράζουν στοιχεία του ενεργητικού της υπό εκκαθάριση εταιρείας χωρίς να καταβάλουν τίμημα σύμφωνο με τους όρους της αγοράς ή εφόσον αποδειχθεί ότι σκοπός της συστάσεως των εταιρειών αυτών ήταν η διαφυγή της υποχρεώσεως επιστροφής των εν λόγω ενισχύσεων.»
(140)
Η ίδια διάκριση γίνεται και στην απόφαση Seleco. (32) Στην απόφαση αυτή, το Δικαστήριο επιβεβαιώνει ότι η Επιτροπή μπορεί να υποχρεωθεί να απαιτήσει η ανάκτηση της ενίσχυσης να μην σταματήσει στην αρχική εταιρεία, αλλά να επεκταθεί στην επιχείρηση που συνεχίζει τη δραστηριότητα της αρχικής επιχείρησης χρησιμοποιώντας μέσα παραγωγής που της έχουν μεταβιβαστεί, όταν ορισμένα στοιχεία της μεταβίβασης οδηγούν στο συμπέρασμα ότι υφίσταται οικονομική συνέχεια μεταξύ των δύο επιχειρήσεων. Το Δικαστήριο δέχτηκε επίσης τη συνάφεια των ακόλουθων δεικτών για να διαπιστώσει την ύπαρξη οικονομικής συνέχειας: το αντικείμενο της μεταβίβασης (στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, χρησιμοποίηση του ίδιου εργατικού δυναμικού, δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία), το τίμημα της μεταβίβασης, την ταυτότητα των μετόχων ή των ιδιοκτητών της αγοράστριας και της αρχικής επιχείρησης, τον χρόνο πραγματοποίησης της μεταβίβασης (μετά την έναρξη της έρευνας, την κίνηση της διαδικασίας ή την έκδοση της οριστικής απόφασης) ή, ακόμη, την οικονομική λογική της πράξης (33).
(141)
Κρίνεται επίσης σκόπιμο να τονιστεί ότι οι πωλήσεις στοιχείων ενεργητικού στις υποθέσεις SMI και Seleco πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο συλλογικής διαδικασίας, υπό την εποπτεία δικαστή. Αφορούσαν μόνο μέρος των στοιχείων ενεργητικού των επιχειρήσεων που ήταν αντικείμενο συλλογικής διαδικασίας. Εξάλλου, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, δεν διαπιστώθηκε ότι αυτές δεν αντιστοιχούσαν σε συνθήκες της αγοράς.
(142)
Το Πρωτοδικείο ανέλυσε μια συμφωνία μεταβίβασης στοιχείων ενεργητικού στην απόφαση CDA (34) και επαλήθευσε κυρίως αν υπήρχαν στην εν λόγω περίπτωση ενδείξεις που θα επέτρεπαν να διαπιστωθεί καταστρατήγηση της διάταξης για ανάκτηση της ενίσχυσης μέσω μερικής πώλησης στοιχείων ενεργητικού. Το Πρωτοδικείο έκρινε ότι η Επιτροπή δεν είχε διαπιστώσει παρόμοια βούληση στη συγκεκριμένη περίπτωση και ότι η CDA δεν αποκόμισε πραγματικά ανταγωνιστικό πλεονέκτημα επωφελούμενη από τις χορηγηθείσες ενισχύσεις. Αυτή η διαπίστωση του Πρωτοδικείου βασίστηκε σε δύο πραγματικά στοιχεία: η πώληση είχε περιοριστεί σε ένα μέρος των στοιχείων ενεργητικού, τα οποία πωλήθηκαν ως σύνολο και αυτός ο τρόπος δράσης (δηλαδή η πώληση ως σύνολο) επέτρεψε να εισπραχθεί ένα υψηλότερο τίμημα από αυτό που θα είχε επιτευχθεί με τη χωριστή πώληση των εν λόγω στοιχείων ενεργητικού.
(143)
Πρέπει, λοιπόν, να εξεταστεί η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam με βάση τα κριτήρια που ανέπτυξαν το Δικαστήριο και το Πρωτοδικείο, προκειμένου να διαπιστωθεί αν πρέπει να επεκταθεί η ανάκτηση στη Financière Sernam και τις θυγατρικές της, τη Sernam Services και την Aster.
(144)
Όσον αφορά καταρχήν τη μεταβίβαση του συνόλου των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού, με εξαίρεση τα τρία χρηματοπιστωτικά στοιχεία παθητικού (συμμετοχικό δάνειο που συνήψε η εταιρεία Sernam SA από τον όμιλο SNCF, το στοιχείο παθητικού σε σχέση με την καταγγελία της σύμβασης «IBM - GPS»· υποχρέωση επιστροφής της παράνομης ενίσχυσης των 41 εκατ. ευρώ), της Sernam SA στη Sernam Xpress, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η μεταβίβαση αυτή κάλυψε το σύνολο της επιχείρησης (βλέπε τμήμα 3.2.3). Υπάρχει, συνεπώς, οικονομική συνέχεια μεταξύ της Sernam SA και της Sernam Xpress. Αυτή είναι και η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στην παρούσα υπόθεση και τα πραγματικά περιστατικά που οδήγησαν στις αποφάσεις SMI, Seleco και CDA, τα οποία αφορούσαν μόνο την πώληση μέρους των στοιχείων ενεργητικού. Επιπλέον, η μεταβίβαση πραγματοποιήθηκε στο εσωτερικό ενός ομίλου. Πραγματοποιήθηκε μετά από μια οριστική απόφαση της Επιτροπής η οποία διέτασσε την ανάκτηση της ενίσχυσης με αποκλειστικό οικονομικό σκοπό να επιτρέψει τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της Sernam 2 χωρίς να πρέπει να τηρηθούν οι όροι που επέβαλε το άρθρο 3 της απόφασης Sernam 2. Πληρούνται, συνεπώς, όλα τα κριτήρια για να αποδειχθεί η οικονομική συνέχεια σύμφωνα με το πνεύμα της απόφασης της Επιτροπής και της απόφασης του Δικαστηρίου στην υπόθεση Seleco.
(145)
Η Επιτροπή παρατηρεί, κατά τα λοιπά, ότι η μεταβίβαση στη Sernam Xpress δεν ανταποκρίνεται στις συνθήκες της αγοράς. Η μεταβίβαση στη Sernam Xpress πραγματοποιήθηκε σε αρνητική τιμή και δεν είναι αποτέλεσμα διαφανούς και ανοικτής διαδικασίας (βλέπε τμήμα 3.2.5). Στην αρνητική τιμή των 57 εκατ. ευρώ, η οποία επινοήθηκε ως λειτουργική ενίσχυση που θα επέτρεπε την κάλυψη των ζημιών της Sernam Xpress για τα έτη 2005 έως 2008, (35) προστέθηκε η παραίτηση από την αξίωση της SNCF έναντι της Sernam SA για ποσό 38,5 εκατ. ευρώ (βλέπε αιτιολογική σκέψη 27). Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι τα στοιχεία παθητικού που παραμένουν στην Sernam SA είναι οφειλές προς τρίτους και όχι προς την SNCF. Με την εισφορά κεφαλαίου 57 εκατ. ευρώ, η SNCF έδωσε τη δυνατότητα στη Sernam Xpress, για την περίοδο από το 2005 έως το 2008, να εξοφλήσει το σύνολο των οφειλών της. Εάν, αντ’ αυτού, η SNCF είχε πωλήσει μόνο τα στοιχεία ενεργητικού σε μια θετική τιμή, οι οφειλές της Sernam SA έναντι των τρίτων θα είχαν εξοφληθεί μόνο μέχρι το ποσό των εσόδων από την πώληση. Αυτό είναι μία επιπλέον ένδειξη ότι η συμβατική ισορροπία ανάμεσα στην SNCF και τη Financière Sernam δεν ανταποκρίνεται στις συνθήκες της αγοράς.
(146)
Πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι η αρνητική τιμή των 57 εκατ. ευρώ είναι υψηλότερη από την καλύτερη προσφορά που παραλείφθηκε κατά την άκαρπη διαδικασία υποβολής προσφορών, η οποία ήταν μια αρνητική τιμή 56,4 εκατ. ευρώ (προσφορά δεύτερου γύρου [5ος υποψήφιος]).
(147)
Η μεταβίβαση έδινε στη Sernam Xpress τη δυνατότητα να παρακάμψει την εντολή ανακτήσεως των 41 εκατ. ευρώ σε βάρος της Sernam SA και της επέτρεπε να συνεχίσει τις δραστηριότητες της Sernam SA χωρίς να είναι αναγκασμένη να επιστρέψει αυτή την ενίσχυση και χωρίς να οφείλει να τηρήσει τους όρους του άρθρου 3 της απόφασης Sernam 2.
(148)
Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η μεταφορά των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Sernam Xpress είχε ως αποτέλεσμα να εξακολουθήσει η Sernam Xpress να απολαμβάνει πράγματι το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που συνδέεται με το όφελος από τις χορηγηθείσες ενισχύσεις. Πράγματι, υπήρξε οικονομική συνέχεια ανάμεσα στις δύο εταιρείες και η μεταβίβαση αντιστοιχεί σε παράκαμψη της εντολής ανάκτησης της ενίσχυσης σε βάρος της Sernam SA.
(149)
Όπως εξηγείται στις αποφάσεις SMI και Seleco, η πώληση μετοχών μιας εταιρείας που έχει λάβει παράνομη ενίσχυση από ένα μέτοχο σε ένα τρίτο δεν επηρεάζει την υποχρέωση ανάκτησης της ενίσχυσης από τη δικαιούχο εταιρεία. Κατά συνέπεια, η πώληση εταιρικών μεριδίων της Sernam Xpress στη Financière Sernam δεν είχε ως αποτέλεσμα την απαλλαγή της Sernam Xpress από την υποχρέωση να επιστρέψει την ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ.
(150)
Μετά τη συγχώνευση της Sernam Xpress με τη Financière Sernam, η υποχρέωση ανάκτησης μεταβιβάστηκε στη Financière Sernam. Επιπροσθέτως, η εταιρεία αυτή και οι θυγατρικές της, ιδίως η Sernam Services και η Aster, συνεχίζουν τη δραστηριότητα της Sernam SA και της Sernam Xpress και εξακολουθούν, συνεπώς, να επωφελούνται από την ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ που αρχικά είχε χορηγηθεί στη Sernam SA.
(151)
Εξάλλου, για τους λόγους που παρατίθενται στο σημείο 3.4 ανωτέρω, τα επιχειρήματα που προβάλλουν οι γαλλικές αρχές σχετικά με την εφαρμογή της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς πρέπει να απορριφθούν.
3.4. ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗ SERNAM XPRESS
(152)
Το πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 προβλέπει ορισμένα μέτρα τα οποία θα μπορούν να αποτελέσουν νέες ενισχύσεις (βλέπε αιτιολογική σκέψη 36 ανωτέρω). Η Επιτροπή οφείλει να επαληθεύσει εάν τα μέτρα αυτά συνιστούν νέες ενισχύσεις και, εάν όντως έτσι συμβαίνει, αν οι ενισχύσεις αυτές μπορεί να κριθούν, κατά περίπτωση, συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά.
(153)
Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, όλα τα μέτρα αυτά είναι σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς. Η SNCF μεταβίβασε τις δραστηριότητες της Sernam SA στην εταιρεία που υπέβαλε την καλύτερη προσφορά στο πλαίσιο διαφανούς και ανοικτής διαδικασίας υποβολής προσφορών και η προσφορά αυτή, μολονότι συνίσταται σε αρνητική τιμή, ήταν λιγότερο επαχθής για το κράτος μέτοχο από την εκκαθάριση της Sernam.
(154)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, σε μια κατάσταση ανάκτησης ενίσχυσης, δεν τίθεται θέμα εφαρμογής της αρχής του ιδιώτη επενδυτή. Το κράτος ενεργεί κατά την ανάκτηση μιας ενίσχυσης βάσει των υποχρεώσεων με τις οποίες βαρύνεται κατ’ εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης και όχι ως κράτος - μέτοχος.
(155)
Η Επιτροπή επισημαίνει, εξάλλου, ότι το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2 θεώρησε την πώληση στοιχείων ενεργητικού ως ισοδύναμο των αντισταθμιστικών μέτρων που επέβαλε το άρθρο 3 παράγραφος 1. Σύμφωνα με την παράγραφο 40 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (36), η μεταβίβαση μιας ελλειμματικής δραστηριότητας δεν μπορεί να θεωρηθεί αντισταθμιστικό μέτρο. Η αρνητική τιμή που συμφωνήθηκε μεταξύ της SNCF και της Financière Sernam αποδεικνύει ότι πρόκειται για μεταβίβαση μιας ελλειμματικής δραστηριότητας η οποία δεν μπορεί να αποτελεί ισοδύναμο ενός αντισταθμιστικού μέτρου. Στην προκειμένη περίπτωση, η αρνητική τιμή αντιστοιχεί σε λειτουργική ενίσχυση στην επιχείρηση, γεγονός που δεν μπορεί να συμβάλει στη μείωση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(156)
Εξάλλου, εάν γινόταν αποδεκτή η θέση την οποία υποστηρίζει η Γαλλία, τότε η Γαλλία θα μπορούσε να αποφύγει την υποχρέωσή της να ανακτήσει από την Sernam SA και από κάθε εταιρεία η οποία συνεχίζει την οικονομική δραστηριότητά της την παράνομη ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ η οποία κρίθηκε ασυμβίβαστη με την απόφαση Sernam 2 καθώς και την ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ που εφαρμόστηκε με καταχρηστικό τρόπο. Αυτό θα συνιστούσε κατάφωρη παραβίαση της νομολογίας του Δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία το κράτος μέλος καλείται να ανακτήσει άμεσα την ενίσχυση κάνοντας χρήση όλων των διαθέσιμων ένδικων μέσων, συμπεριλαμβανομένης της κατάσχεσης των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης και, εάν παραστεί ανάγκη, της εκκαθάρισης της επιχείρησης, εάν αυτή δεν είναι σε θέση να επιστρέψει την εν λόγω ενίσχυση (37).
(157)
Η αποδοχή της θέσης που υποστηρίζει η Γαλλία θα οδηγούσε επίσης σε διάκριση ανάμεσα σε μια ιδιωτική επιχείρηση και σε μια δημόσια επιχείρηση. Ενώ το κράτος θα επεδίωκε την ανάκτηση της ενίσχυσης από την ιδιωτική επιχείρηση, εάν ήταν αναγκαίο ακόμη και μέσω της εκκαθάρισής της, η δημόσια επιχείρηση θα μπορούσε να αποφύγει αυτή τη «μοίρα» με μόνη προϋπόθεση να αποδείξει ότι είναι λιγότερο δαπανηρό για το κράτος να την πωλήσει σε αρνητική τιμή παρά να ανακτήσει τις παράνομες και ασυμβίβαστες ενισχύσεις τις οποίες εισέπραξε η επιχείρηση.
(158)
Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Γαλλία δεν μπορεί να επικαλείται την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς για να εξαιρεθούν από την έννοια της κρατικής ενίσχυσης τα μέτρα που προβλέπει το πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005.
(159)
Πρέπει, συνεπώς, να διαπιστωθεί αν τα υπό εξέταση μέτρα παρείχαν πλεονέκτημα στη Sernam Xpress ή στη Financière Sernam. Εφόσον αυτές οι δύο επιχειρήσεις συγχωνεύθηκαν στη συνέχεια, δεν είναι αναγκαίο να γίνει διάκριση ανάμεσα στα πλεονεκτήματα που παρασχέθηκαν στη μία ή την άλλη. Τα άλλα τρία κριτήρια για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης πληρούνται: τα μέτρα χρηματοδοτήθηκαν με πόρους μιας δημόσιας επιχείρησης, της SNCF· η SNCF είναι δημόσιος οργανισμός (EPIC) που υπόκειται σε στενότατη εποπτεία του κράτους· η παροχή του πλεονεκτήματος καταλογίζεται, συνεπώς, και στο κράτος. Εφόσον η Sernam Xpress και η Financière Sernam δραστηριοποιούνται στις οδικές μεταφορές, τομέα ανοικτό στον ανταγωνισμό στο εσωτερικό της Ένωσης, το πλεονέκτημα υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
3.4.1. Σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA από την SNCF με 57 εκατ. ευρώ
(160)
Με την ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA από την SNCF με 57 εκατ. ευρώ, η Sernam SA αποκόμισε σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα που δεν διέθεταν οι ανταγωνιστές της. Το πλεονέκτημα αυτό μεταβιβάστηκε στη συνέχεια με τα άλλα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού στη Sernam Xpress.
3.4.2. Σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση της Sernam Xpress από την SNCF με 2 εκατ. ευρώ
(161)
Με την ανακεφαλαιοποίηση της Sernam Xpress από την SNCF με 2 εκατ. ευρώ, η Sernam Xpress αποκόμισε σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα που δεν διαθέτουν οι ανταγωνιστές της. Εντούτοις, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η SNCF εισέπραξε από τη Financière Sernam ποσό 2 εκατ. ευρώ το οποίο ακυρώνει την ανακεφαλαιοποίηση των 2 εκατ. ευρώ, η οποία συνεπώς δεν απέφερε πλεονέκτημα.
3.4.3. Σχετικά με την παραίτηση της SNCF από τις αξιώσεις της έναντι της Sernam SA
(162)
Όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 33, η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam δεν περιλαμβάνει δύο αξιώσεις της SNCF έναντι της Sernam SA για ποσό 38,5 εκατ. ευρώ. Παραιτούμενη από αυτές τις αξιώσεις, η SNCF παρέχει πλεονέκτημα ισοδύναμου ποσού στη Sernam Xpress/Financière Sernam.
3.4.4. Σχετικά με τις παρασχεθείσες από την SNCF εγγυήσεις
(163)
Κατά τη μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam, η SNCF παρέσχε τις κατωτέρω εγγυήσεις:
-
δεσμεύτηκε να ολοκληρώσει εντός καθορισμένης προθεσμίας τη διευθέτηση ενός ειδικού χώρου (Valenton) που ήταν αναγκαίος για την εκμετάλλευση της ΤΒΕ, διαφορετικά θα κατέβαλε πρόστιμο 1 εκατ. ευρώ σε περίπτωση καθυστέρησης·
-
δεσμεύτηκε να καλύψει ενδεχόμενη αύξηση των μισθωμάτων των νέων εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης, που περιορίζεται σε μέγιστη διαφορά 3 εκατ. ευρώ·
-
παρέτεινε κατά τρία έτη το δικαίωμα επιστροφής […] αποσπασμένων σιδηροδρομικών υπαλλήλων στη Sernam·
-
παρέτεινε κατά τρία έτη την εφαρμογή κοινωνικού πρωτοκόλλου που εγγυούταν την επαναπρόσληψη […] εργαζομένων της Sernam στην SNCF σε περίπτωση απόλυσης (από την Sernam)·
-
η SNCF εγγυήθηκε τη «βιωσιμότητα των μεταφορών με κλειστή κατεπείγουσα αμαξοστοιχία (TBE)» (38) και την πρόσβαση στην υπηρεσία TBE (39). Για τον σκοπό αυτό, η SNCF κατέβαλε ποσό 3 εκατ. ευρώ στη Sernam Xpress.
(164)
Όσον αφορά τις δύο πρώτες εγγυήσεις, είναι προφανές ότι παρέχουν πλεονέκτημα στην Sernam Xpress/Financière Sernam. Πράγματι, εάν δεν υπήρχαν αυτές οι δύο εγγυήσεις, η Sernam Xpress/Financière Sernam θα ήταν αναγκασμένες να επιβαρυνθούν οι ίδιες με τα εν λόγω έξοδα.
(165)
Όσον αφορά τις εγγυήσεις για την υπηρεσία TBE, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτές μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο της Sernam Xpress/Financière Sernam. Τους παρέχουν, συνεπώς, πλεονέκτημα.
(166)
Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, η εγγύηση που παρασχέθηκε στους σιδηροδρομικούς υπαλλήλους ήταν στην πραγματικότητα προς όφελος της SNCF. Πράγματι, η SNCF απέσπασε ορισμένους σιδηροδρομικούς υπαλλήλους στη Sernam SA. Οι εν λόγω υπάλληλοι, το κόστος των οποίων βάρυνε τη Sernam SA, θα διατηρούσαν το δικαίωμα επανένταξης τους στην SNCF με απλή αίτηση. Εξαιτίας των φόβων που θα μπορούσε να δημιουργήσει μια ιδιωτικοποίηση, η SNCF παρέτεινε την περίοδο κατά την οποία οι σιδηροδρομικοί υπάλληλοι θα μπορούσαν να ασκήσουν αυτό το δικαίωμα, έτσι ώστε να αποφευχθεί μια μαζική επιστροφή αυτών των υπαλλήλων, η οποία θα ήταν επαχθέστερη για την SNCF.
(167)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, αν δεν υπήρχε η εν λόγω ενίσχυση, οι σιδηροδρομικοί υπάλληλοι θα είχαν ζητήσει κατά πάσα πιθανότητα να επανενταχθούν στην SNCF τη στιγμή της μεταβίβασης των δραστηριοτήτων. Η Sernam Xpress θα έπρεπε να τους αντικαταστήσει με νέους εργαζόμενους με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου. Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι πιθανό, στην προκειμένη περίπτωση, ο μισθός αυτών των νέων υπαλλήλων να ήταν χαμηλότερος από τον μισθό των σιδηροδρομικών υπαλλήλων, γεγονός που θα αντιστάθμιζε το πρόσθετο κόστος για τη Sernam Xpress λόγω της πιο περιορισμένης πείρας τους ή ακόμη των δυσκολιών πρόσληψης σημαντικού αριθμού νέων απασχολουμένων σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.
(168)
Όσον αφορά την παράταση της εγγύησης επαναπρόσληψης για διάστημα τριών ετών, η Γαλλία θεωρεί ότι αυτό συνιστά ατομικό δικαίωμα που παρέχεται σε ορισμένους υπαλλήλους της SNCF. Ούτε η Financière Sernam, ούτε η Sernam Xpress ήταν μέρη αυτής της συμφωνίας.
(169)
Η Επιτροπή συμμερίζεται αυτή την ανάλυση. Πράγματι, η εγγύηση αυτή καθιστά ελκυστικότερο το να παραμείνει κάποιος εργαζόμενος στη Sernam Xpress κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου, χωρίς η Sernam Xpress να είναι αναγκασμένη να επωμισθεί το παραμικρό πρόσθετο κόστος.
(170)
Η Επιτροπή κρίνει ότι οι εγγυήσεις που παρείχε η SNCF στο πρωτόκολλο της 21ης Ιουλίου 2005, με εξαίρεση την εγγύηση για τους σιδηροδρομικούς υπαλλήλους, προσφέρει πλεονέκτημα στη Sernam Xpress/Financière Sernam.
(171)
Ενώ η αξία των τριών πρώτων εγγυήσεων μπορεί εύκολα να προσδιοριστεί ποσοτικά (1 εκατ. ευρώ, 3 εκατ. ευρώ και 3 εκατ. ευρώ αντίστοιχα), δεν ισχύει το ίδιο για την εγγύηση της επαναπρόσληψης των εργαζομένων. Η Γαλλία θα έπρεπε να καθορίσει την αύξηση μισθών που θα έπρεπε να χορηγήσουν η Sernam Xpress/lFinancière Sernam στους εργαζομένους σε περίπτωση που δεν υπήρχαν αυτές οι εγγυήσεις, προκειμένου να επιτευχθεί ο ίδιος στόχος.
3.4.5. Σχετικά με την τιμή πώλησης
(172)
Στην αιτιολογική σκέψη 164 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή εξέτασε ακόμη αν η αρνητική τιμή που «κατέβαλε» η Financière Sernam αντιστοιχούσε πράγματι στην αγοραία αξία. Ως προς αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, στο μεταξύ, πραγματοποιήθηκε η συγχώνευση ανάμεσα στη Sernam Xpress και τη Financière Sernam, και ότι μια πιθανή ενίσχυση στη Financière Sernam που συνίσταται σε μια υπερβολικά υψηλή αρνητική τιμή δεν υπερέβαινε τα 57 εκατ. ευρώ της ενίσχυσης την οποία εισέπραξε η Sernam Xpress ως νέα ενίσχυση. Συνεπώς, δεν είναι πλέον αναγκαίο να αποφανθεί για το ζήτημα μιας πιθανής ενίσχυσης στον αγοραστή.
3.4.6. Συμπέρασμα ως προς την ύπαρξη νέων ενισχύσεων
(173)
Τα μέτρα του πρωτοκόλλου συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 που περιγράφονται στο παρόν τμήμα 3.4 συνιστούν νέες ενισχύσεις υπέρ της Sernam Xpress/Financière Sernam.
3.4.7. Ασυμβίβαστο με την εσωτερική αγορά και ανάκτηση
(174)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, ένα κράτος μέλος μπορεί να επικαλείται του λόγους του συμβιβάσιμου μιας ενίσχυσης. Εφόσον η Γαλλία δεν έχει επικαλεστεί κανένα λόγο συμβατότητας, η Επιτροπή κρίνει ότι οι ενισχύσεις αυτές είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά και πρέπει να ανακτηθούν, προσαυξημένες με τόκους.
(175)
Η εν λόγω ανάκτηση πρέπει να γίνει από τη Financière Sernam καθώς και από τις θυγατρικές της, ιδίως τη Sernam Service και την Aster, οι οποίες συνεχίζουν σήμερα την οικονομική δραστηριότητα που ωφελήθηκε από την ενίσχυση, την οποία άλλοτε ασκούσε η Sernam Xpress (που συγχωνεύθηκε με τη Financière Sernam).
3.5. ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΡΗΤΡΑ ΥΠΑΝΑΧΩΡΗΣΗΣ
(176)
Το πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 περιέχει ρήτρα υπαναχώρησης σε περίπτωση αρνητικής απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εντός των επόμενων 5 ετών από τη σύναψη του πρωτοκόλλου συμφωνίας. Η ρήτρα αυτή θα μπορούσε επίσης να συνιστά νέα ενίσχυση. Εντούτοις, παράλληλα, το διορθωτικό μέτρο θα ήταν η μη εφαρμογή της. Εφόσον η εν λόγω ρήτρα δεν εφαρμόστηκε στην πράξη, το αποτέλεσμα αυτό έχει επιτευχθεί. Δεν είναι, συνεπώς, αναγκαίο να αναλυθεί διεξοδικότερα η εν λόγω ρήτρα.
3.6. ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ
(177)
Δεν είναι δυνατό να γίνει αποδεκτό το επιχείρημα που επικαλούνται οι γαλλικές αρχές ότι τα διαβήματα προς την Επιτροπή (όπως η επίσκεψη στην Επιτροπή στις 24 Νοεμβρίου 2004 και η ηλεκτρονική επιστολή τους της 21ης Δεκεμβρίου 2004), στα οποία προέβησαν καλόπιστα σύμφωνα με την υποχρέωσή τους να συνεργαστούν, δικαιολογούσαν την εμπιστοσύνη ότι η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam ήταν σύμφωνη με την απόφαση Sernam 2 και με το δίκαιο της Ένωσης.
(178)
Στην πραγματικότητα, οι κοινοποιηθείσες από τις γαλλικές αρχές πληροφορίες περιορίζονταν στο να ενημερώσουν την Επιτροπή σχετικά με την επιλογή πώλησης των στοιχείων ενεργητικού ως συνόλου χωρίς να περιγράψουν τα βασικά στοιχεία της πράξης μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA. Συγκεκριμένα, το ενημερωτικό σημείωμα της 21ης Δεκεμβρίου 2004 προς την Επιτροπή περιοριζόταν σε ορισμένα στοιχεία σχετικά με την οργάνωση της διαδικασίας μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων, τον ανοικτό και διαφανή χαρακτήρα της για να επιτευχθεί μια πώληση σε μια αγοραία τιμή πριν την 30ή Ιουνίου 2005.
(179)
Η Επιτροπή δεν ενημερώθηκε για κανένα από τα κατωτέρω στοιχεία:
1)
το γεγονός ότι η προβλεφθείσα μεταβίβαση βασιζόταν σε μεταφορά εντός του ομίλου των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού σε μια άλλη νομική οντότητα (Sernam Xpress), και στη συνέχεια τη μεταβίβαση αυτής της επιχείρησης σε μια άλλη οντότητα (share deal)·
2)
το γεγονός ότι μέρος του παθητικού θα μεταβιβαζόταν με τα στοιχεία ενεργητικού και μόνο η εντολή ανάκτησης για τα 41 εκατ. ευρώ και οι απαιτήσεις της SNCF για ποσό 38,5 εκατ. ευρώ θα παρέμεναν στο παθητικό της Sernam SΑ·
3)
για το ότι η Γαλλία είχε την πρόθεση να ανακεφαλαιοποιήσει τη Sernam SA και τη Sernam Xpress σε περίπτωση που η προσφορά αγοράς θα ήταν σε αρνητική τιμή.
(180)
Εφόσον δεν υπήρξε ενημέρωση ως προς τα ανωτέρω στοιχεία, δεν ήταν δυνατό να προβλέψει η Επιτροπή τον τρόπο με τον οποίο τελικά η Γαλλία εφάρμοσε την απόφαση Sernam 2. Αντίθετα, το σημείωμα της 21ης Δεκεμβρίου 2004 αφήνει να εννοηθεί ότι η μεταβίβαση θα πραγματοποιείτο χωρίς διάκριση ανάμεσα στα στοιχεία παθητικού και σε μια θετική τιμή, εφόσον αναφέρει ότι «όταν πραγματοποιηθεί η μεταβίβαση, το προϊόν που θα προέλθει από αυτήν θα χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη του παθητικού του νομικού προσώπου Sernam, μεταξύ των οποίων και η μη συμβιβάσιμη ενίσχυση, στο πλαίσιο των συνήθων εθνικών διαδικασιών».
(181)
Μολονότι, λαμβανομένου υπόψη του αρνητικού πρόσημου των τιμών που προσφέρθηκαν για τα περιουσιακά στοιχεία της Sernam SA, το ενδεχόμενο μιας ανακεφαλαιοποίησης (στοιχείο 3) δεν εκδηλώθηκε πριν από την παραλαβή των προσφορών, η Γαλλία έπρεπε τουλάχιστον να γνωρίζει την αρχή μιας πώλησης των στοιχείων ενεργητικού με ένα μέρος του παθητικού (στοιχείο 2) όταν συνέταξε το σημείωμα της 21ης Δεκεμβρίου 2004. Σε κάθε περίπτωση, οι γαλλικές αρχές δεν μπορούν να επικαλούνται το ευεργέτημα της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εφόσον δεν ενημέρωσαν με δική τους πρωτοβουλία, στις 21 Δεκεμβρίου 2004 ή αργότερα, την Επιτροπή σχετικά με αυτά τα ουσιώδη στοιχεία.
(182)
Τέλος, και κατά κύριο λόγο, εάν οι γαλλικές αρχές αντιμετώπιζαν δυσκολίες να εκτελέσουν την απόφαση Sernam 2, έπρεπε να επανέλθουν στην Επιτροπή για να επιτύχουν, σε συμφωνία με αυτήν, μια λύση για μια διαφορετική έκβαση, σύμφωνα με την αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας που προβλέπεται από το άρθρο 4 παράγραφος 3 της ΣΕΕ. Το τμήμα 3.2.3 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (40) επιβεβαιώνει ότι, κατ’ εφαρμογή αυτής της γενικής αρχής, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να παρεκκλίνει από το σχέδιο αναδιάρθρωσης χωρίς την προηγούμενη ενημέρωση και συγκατάθεση της Επιτροπής.
(183)
Επιπλέον, η Επιτροπή ουδέποτε έδωσε οιαδήποτε συγκατάθεση για τη μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam που πραγματοποίησε η Γαλλία.
(184)
Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι ούτε η Γαλλία ούτε οι δικαιούχοι της ενίσχυσης μπορούν να επικαλούνται οιαδήποτε δικαιολογημένη εμπιστοσύνη.
4. ΑΝΑΚΤΗΣΗ
(185)
Η Επιτροπή έκρινε ότι δεν τηρήθηκαν οι όροι της απόφασης Sernam 2. Κατά συνέπεια, τα μέτρα ενίσχυσης που εγκρίθηκαν με την απόφαση Sernam 2 εφαρμόστηκαν με τρόπο καταχρηστικό κατά την έννοια του άρθρου 16 του κανονισμού αριθ. 659/1999. Εφόσον η Γαλλία δεν επικαλέστηκε λόγους συμβιβάσιμου αυτών των ενισχύσεων, αυτές είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά. Η Γαλλία οφείλει, συνεπώς, να λάβει όλα τα μέτρα για να ανακτήσει τα ποσά αυτών των ενισχύσεων προσαυξημένα με τόκους.
(186)
Το ποσό αυτών των ενισχύσεων ανέρχεται σε 503 εκατ. ευρώ. Αποτελείται, αφενός, από διάφορες ενισχύσεις αναδιάρθρωσης ποσού 2 938 εκατ. φράγκων, ήτοι 448 εκατ. ευρώ. Οι ενισχύσεις αυτές παρουσιάζονται στον πίνακα 3 της απόφασης της 30ής Απριλίου 2003, τα βασικά στοιχεία του οποίου παρατίθενται στον κατωτέρω πίνακα:
(σε εκατ. γαλλικά φράγκα)
Αρχικό κεφάλαιο
44
Χρηματοδότηση ζημιών 2000
698
Χρηματοδότηση ζημιών 2001
252
Χρηματοδότηση αναδιάρθρωσης: εισφορά SNCF
1 300
Χρηματοδότηση αναδιάρθρωσης: συμμετοχικό δάνειο της SNCF
250
Πρόσθετο κόστος σιδηροδρομικών υπαλλήλων
394
Σύνολο της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης
2 938
(187)
Για να προκύψει το ποσό των 503 εκατ. ευρώ πρέπει να προστεθούν τα ποσά των ενισχύσεων που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο των συμβάσεων μεταφοράς αποσκευών και εντύπων ύψους 34 εκατ. ευρώ και στο πλαίσιο των συμβάσεων προμηθειών ύψους 21 εκατ. ευρώ.
(188)
Αναλυτικότερα, βλέπε απόφαση Sernam 1 της 23ης Μαΐου 2001.
(189)
Για να ανακτήσουν αποτελεσματικά και άμεσα την ενίσχυση, οι γαλλικές αρχές πρέπει να κοινοποιήσουν την ημερομηνία κατά την οποία κάθε ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου (41). Από αυτή την ημερομηνία πρέπει να υπολογιστούν οι τόκοι για κάθε μέτρο σε σύνθετη βάση, σύμφωνα με το κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2000 (42).
(190)
Επιπλέον, η ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ που έχει ήδη κριθεί ασυμβίβαστη με την απόφαση Sernam 2 πρέπει να ανακτηθεί, προσαυξημένη με τόκους που θα υπολογιστούν με την ίδια μέθοδο.
(191)
Τέλος, η ανακεφαλαιοποίηση με 57 εκατ. ευρώ, η παραίτηση της SNCF από τις αξιώσεις της έναντι της Sernam SA για ποσό 38,5 εκατ. ευρώ και οι εγγυήσεις που παρείχε η SNCF κατά τη μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam, με εξαίρεση την εγγύηση που παρασχέθηκε στους σιδηροδρομικούς υπαλλήλους, συνιστούν επίσης κρατικές ενισχύσεις ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά. Αυτές οι νέες ενισχύσεις πρέπει να ανακτηθούν προσαυξημένες με τόκους υπολογιζόμενους με την ίδια μέθοδο. Για τη μέθοδο υπολογισμού των προς ανάκτηση ποσών, η Επιτροπή παραπέμπει στις αιτιολογικές σκέψεις 171 και 189 της παρούσας απόφασης.
(192)
Για να καθοριστεί το προς ανάκτηση ποσό της ενίσχυσης, η Γαλλία μπορεί να λάβει υπόψη ενδεχόμενα ποσά που εισέπραξε η SNCF στο πλαίσιο της εκκαθάρισης της εταιρείας Sernam SA για την επιστροφή της ενίσχυσης των 41 εκατ. συν τους τόκους ή/και του συμμετοχικού δανείου συν τους τόκους.
(193)
Σε περίπτωση που επιστραφεί στην SNCF το σύνολο των απαιτήσεων της, η Γαλλία θα μπορεί να λάβει υπόψη τα τυχόν ποσά που ανέκτησε η SNCF μετά την εκκαθάριση της Sernam SA, μόνο ως προς τη σχέση ανάμεσα στο ποσό των δύο μέτρων ενίσχυσης που έχουν καταγραφεί και το συνολικό ποσό των απαιτήσεων που έχουν εγγραφεί στο παθητικό της εταιρείας Sernam SA.
(194)
Αυτά τα ποσά, περιλαμβανομένης της ανάκτησης των ενισχύσεων που αρχικά χορηγήθηκαν στη Sernam SA και στη Sernam Xpress, πρέπει να επιστραφούν από την Financière Sernam καθώς και τις θυγατρικές της, τη Sernam Service και την Aster, οι οποίες συνεχίζουν σήμερα την οικονομική δραστηριότητα που ωφελήθηκε από τις ενισχύσεις, την οποία ασκούσε στο παρελθόν η Sernam Xpress (που συγχωνεύθηκε με τη Financière Sernam) και πριν από αυτήν η Sernam SA.
(195)
Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι η Sernam Xpress και οι λειτουργικές θυγατρικές της Sernam Services και Aster συνέχισαν την οικονομική δραστηριότητα της Sernam SA, εφόσον η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam, την οποία εφάρμοσε η Γαλλία, είχε ακριβώς αυτόν τον σκοπό. Εξάλλου, από τα στοιχεία του φακέλου συνάγεται ότι η Sernam Xpress, η Sernam Services και η Aster εξακολούθησαν να ασκούν τη δραστηριότητα που ήταν αποδέκτης της ενίσχυσης με βάση το τρέχον επιχειρηματικό σχέδιο της Sernam SA και με το ίδιο προσωπικό. Στη συνέχεια, στις 30 Ιουνίου 2011, η Financière Sernam, μοναδική συνδεδεμένη εταιρεία, διέλυσε την εταιρεία Sernam Xpress και απορρόφησε τα περιουσιακά στοιχεία της. Συνεπώς, η Financière Sernam είναι ο νόμιμος διάδοχος της Sernam Xpress καθώς και οικονομικός διάδοχός της, εφόσον αυτή (η Financière Sernam) έχει σήμερα την ιδιοκτησία και ασκεί τον άμεσο έλεγχο των λειτουργικών θυγατρικών, δηλαδή της Sernam Services και της Aster. Επιπλέον, η Financière Sernam και οι θυγατρικές της, ιδίως η Sernam Services και η Aster, συνεχίζουν τη δραστηριότητα της Sernam SA και της Sernam Xpress και εξακολουθούν, συνεπώς, να ωφελούνται από την ενίσχυση. Εξάλλου, τον Μάιο του 2011, η Sernam Services έλαβε εισφορά περιουσιακών στοιχείων, με τη μεταβίβαση του σήματος Sernam, το οποίο αποτιμάται σε 15 εκατ. ευρώ, χωρίς να καταβάλει επαρκές αντάλλαγμα. Η Aster από την πλευρά της έλαβε, αφενός, τον Μάρτιο του 2008, εισφορά 5 εκατ. ευρώ σε τρεχούμενο λογαριασμό (τον Ιούλιο του 2008 υπήρξε προς όφελός της παραίτηση από την αξίωση αυτού του ποσού)· αφετέρου, ανακεφαλαιοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2011 με την παραίτηση από την απαίτηση ποσού 5 599 998 ευρώ εγγεγραμμένων σε τρεχούμενο λογαριασμό. Αυτές οι δύο θυγατρικές έχουν ωφεληθεί, συνεπώς, από τις ενισχύσεις που είχαν αρχικά χορηγηθεί στη Sernam SA και τη Sernam Xpress, όχι μόνο ως εταιρείες που ανήκουν στον όμιλο και λόγω του γεγονότος ότι συνεχίζουν τη δραστηριότητα, αλλά και λόγω της μεταβίβασης ορισμένων στοιχείων ενεργητικού ή μέτρων ανακεφαλαιοποίησης προς όφελός τους.
(196)
Πρέπει να διευκρινιστεί ότι και η ίδια η Sernam SA προήλθε από τη μετατροπή της Sernam SA σε ανώνυμη εταιρεία στα τέλη του 2001 (σχετικά με το θέμα αυτό βλέπε την απόφαση Sernam 2, αιτιολογική σκέψη 11). Η Sernam SCS υπήρξε, με τον τρόπο αυτό, ο αρχικός δικαιούχος ενός μέρους των επίμαχων ενισχύσεων.
(197)
Δεδομένου ότι η εταιρεία Financière Sernam καθώς και η θυγατρική της Sernam Services τέθηκαν σε καθεστώς δικαστικής εξυγίανσης στις 31 Ιανουαρίου 2012 και η Aster, θυγατρική της Financière Sernam, τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής εκκαθάρισης στις 3 Φεβρουαρίου 2012, καλούνται οι γαλλικές αρχές να καθορίσουν το ποσό των ενισχύσεων, προσαυξημένο με τόκους, που πρέπει να ανακτήσουν το συντομότερο δυνατό, ώστε να το εγγράψουν στο παθητικό αυτών των επιχειρήσεων.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Οι κρατικές ενισχύσεις ποσού 503 εκατ. ευρώ που χορήγησε η Γαλλία στη Sernam SCS (η οποία μετατράπηκε σε Sernam SA) και εγκρίθηκαν από την Επιτροπή με την απόφαση 2006/367/ΕΚ (43) της 20ής Οκτωβρίου 2004 χρησιμοποιήθηκαν με καταχρηστικό τρόπο. Είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά. Οι ενισχύσεις αυτές ωφέλησαν επίσης τη Sernam Xpress καθώς και τη Financière Sernam και τις θυγατρικές τους Sernam Services και Aster.
2. Η κρατική ενίσχυση ύψους 41 εκατ. ευρώ που χορήγησε η Γαλλία στη Sernam SCS και κηρύχθηκε ασυμβίβαστη με την απόφαση Sernam 2 ωφέλησε επίσης την Sernam Xpress, καθώς και τη Financière Sernam και τις θυγατρικές της, ιδίως τη Sernam Services και την Aster.
3. Η ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA από την SNCF με ποσό 57 εκατ. ευρώ, η παραίτηση της SNCF από τις αξιώσεις της έναντι της Sernam SA για ποσό 38,5 εκατ. ευρώ και οι εγγυήσεις τις οποίες παρείχε η SNCF κατά τη μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam, με εξαίρεση την εγγύηση που παρασχέθηκε στους σιδηροδρομικούς υπαλλήλους, συνιστούν κρατικές ενισχύσεις ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 2
1. Η Γαλλία οφείλει να ανακτήσει τις αναφερόμενες στο άρθρο 1 ενισχύσεις από την Financière Sernam και τις θυγατρικές της Sernam Services και Aster.
2. Τα προς ανάκτηση ποσά περιλαμβάνουν τόκους παραγόμενους από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής ανάκτησής τους.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004.
Άρθρο 3
1. Η ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 1 είναι άμεση και πραγματική.
2. Η Γαλλία μεριμνά για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησής της.
3. Στο πλαίσιο της εκτέλεσης της παρούσας απόφασης, η Γαλλία μπορεί να συνυπολογίσει τυχόν ποσά που ανέκτησε η SNCF μετά την εκκαθάριση της Sernam SA με τους προαναφερθέντες όρους.
Άρθρο 4
1. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Γαλλία υποβάλλει στην Επιτροπή τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
την ημερομηνία κατά την οποία κάθε μέτρο ενίσχυσης τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου, το συνολικό ποσό (αρχικό ποσό και τόκοι) που πρέπει να ανακτηθεί από το δικαιούχο για καθένα από τα μέτρα ενίσχυσης·
β)
αναλυτική περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί και αυτών που προβλέπονται για τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση·
γ)
τα έγγραφα που αποδεικνύουν ότι έχει δοθεί εντολή στους δικαιούχους να επιστρέψουν την ενίσχυση.
2. Η Γαλλία τηρεί ενήμερη την Επιτροπή σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που ελήφθησαν για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης μέχρι να ολοκληρωθεί η ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 1. Υποβάλλει αμέσως, μετά από απλή αίτηση της Επιτροπής, κάθε πληροφορία σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή σχεδιάζει να λάβει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση. Παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά των ενισχύσεων και των τόκων που έχουν ήδη ανακτηθεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 9 Μαρτίου 2012.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 9. března 2012
o Státní podpoře SA.12522 (C 37/08) - Francie: uplatňování rozhodnutí „Sernam 2“
(oznámeno pod číslem C(2012) 1616)
(Pouze francouzské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/398/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie (SFEU), a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s těmito články (2),
vzhledem k těmto důvodům:
1. ŘÍZENÍ
1.1. OBECNÉ SOUVISLOSTI ŘÍZENÍ
(1)
Dne 23. května 2001 schválila Komise podporu na restrukturalizaci společnosti SCS Sernam (komanditní společnost), jež se v prosinci roku 2001 stala akciovou společností Sernam SA („rozhodnutí Sernam 1“) (3).
(2)
Dne 20. října 2004 Komise přijala konečné rozhodnutí, kterým potvrdila, že podpora schválená rozhodnutím Sernam 1 ve výši 503 milionů EUR je za určitých podmínek slučitelná s vnitřním trhem („rozhodnutí Sernam 2“) (4). Toto rozhodnutí zjišťuje rovněž přítomnost dodatečné podpory ve výši 41 milionů EUR, jež je neslučitelná s vnitřním trhem a kterou musí Francie získat zpět.
(3)
Dopisem ze dne 24. června 2005 si první třetí strana („první stěžovatel“) stěžovala na špatné uplatňování rozhodnutí Sernam 2 (5).
(4)
Dne 22. února 2006 podal tento první stěžovatel na Komisi rovněž žalobu pro nečinnost, protože Komise v té době na jeho stížnost nereagovala.
(5)
Dopisem ze dne 10. dubna 2006 podala u Komise stížnost také druhá zúčastněná strana („druhý stěžovatel“), a to společnost Mory Group (6).
(6)
Oba stěžovatelé se v podstatě domnívali, že rozhodnutí Sernam 2 bylo provedeno protiprávně, a požadovali, aby Komise zahájila nové formální vyšetřovací řízení ohledně provádění rozhodnutí Sernam 2 Francií.
(7)
Dopisem ze dne 16. července 2008 uvědomila Komise Francii o svém rozhodnutí zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU ohledně provádění rozhodnutí Sernam 2 Francií („rozhodnutí o zahájení řízení“). Komise zejména předložila své pochyby o slučitelnosti způsobů, které Francie zvolila pro provádění rozhodnutí Sernam 2, s tímto rozhodnutím a vyjádřila možnost, že tyto způsoby obsahují nové státní podpory.
(8)
Toto rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (7). Tvrzení obou stěžovatelů jsou v něm shrnuta v bodě odůvodnění č. 16. Komise stejným rozhodnutím vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek ohledně uplatňování rozhodnutí Sernam 2 Francií.
(9)
Francouzské orgány předložily své připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení dne 8. října 2008.
(10)
Komise obdržela v tomto ohledu připomínky ze strany zúčastněných stran. První stěžovatel předložil své připomínky dne 13. listopadu 2008. Národní železniční společnost (Société nationale des chemins de fer - „SNCF“) sdělila své připomínky dne 6. února 2009. Investiční fond Butler Capital Partners („BCP“) předložil své připomínky dne 9. února 2009. Komise předala Francii obdržené připomínky dne 25. března 2009, umožnila jí se k nim vyjádřit a dne 7. května 2009 obdržela vyjádření francouzských orgánů k připomínkám prvního stěžovatele.
(11)
Dne 15. března 2011 vyzval druhý stěžovatel Komisi, aby zahájila „vyšetřovací úkony“ za účelem ověření podmínek provádění rozhodnutí Sernam 2. Komise na tuto výzvu odpověděla dne 18. května 2011 a uvedla vyšetřovací úkony, které byly provedeny od přijetí rozhodnutí o zahájení řízení.
(12)
Dne 25. listopadu 2009 a 29. listopadu 2011 Komise zaslala francouzským orgánům žádosti o informace. Odpovědi obdržela dne 15. ledna 2010 a dne 25. ledna 2012.
1.2. VNITROSTÁTNÍ SOUVISLOSTI ŘÍZENÍ
(13)
Dne 3. ledna 2007 požádala společnost Mory Group francouzské orgány o vydání nařízení o dluhu: 1) první vůči společnosti Sernam SA ohledně podpory ve výši 41 milionů EUR, která byla rozhodnutím Sernam 2 prohlášena za neslučitelnou se společným trhem a kterou podle stěžovatele Francie skutečně zpět nezískala, a 2) druhé vůči (neurčenému) příjemci podpor na restrukturalizaci společnosti Sernam SA, které Francie údajně poskytla za účelem převodu aktiv společnosti Sernam SA (k podrobnostem této transakce viz oddíl 2.4 tohoto rozhodnutí).
(14)
Ministr hospodářství, financí a průmyslu žádosti druhého stěžovatele dopisem odmítl. Toto odmítavé rozhodnutí bylo předmětem odvolání z důvodu překročení pravomocí podaném společností Mory Group u pařížského správního soudu. Podle informací Komise není tento spor dosud rozhodnut.
(15)
Kromě toho bylo dne 31. ledna 2012 zahájeno řízení o nuceném vyrovnání společnosti Sernam Xpress („Sernam Xpress“). U společnosti Sernam Xpress se jedná o společnost, jež během převodu aktiv společnosti Sernam SA získala nefinanční aktiva a pasiva Sernam SA (k podrobnostem této transakce viz oddíl 2.4). Obchodní soud v Nanterre nařídil šestiměsíční období sledování a stanovil nové jednání na 27. březen 2012.
2. POPIS
2.1. PODNIK SERNAM
(16)
Od svého založení společností SNCF v roce 1970 jako interní služby spočívají činnosti podniku Sernam v dopravě balíkových a paletových zásilek a spěšnin (8).
(17)
Dne 1. února 2000 byly všechny činnosti podniku Sernam přiděleny dceřiné společnosti, a vznikla tak komanditní společnost SCS Sernam. Dne 21. prosince 2001 byla SCS Sernam přeměněna na akciovou společnost (Sernam SA). V roce 2005 zahrnovala Sernam SA deset provozních dceřiných společností a jednu společnost dopravních služeb s názvem Sernam Transport Route.
(18)
Při převedení činností společnosti Sernam SA na společnost Financière Sernam získala dne 17. října 2005 společnost Sernam Xpress nefinanční aktiva a pasiva Sernam SA (k podrobnostem této transakce viz oddíl 2.4). Financière Sernam v té době držela v Sernam Xpress 100 % podíl.
(19)
Během roku 2006 vstoupil investiční fond BCP do kapitálu Sernam Xpress ve výši 51,8 %. Sernam Xpress zároveň získala společnost Coulonge, což je dopravní společnost usazená ve městě Limoges.
(20)
Během roku 2011 byly společnosti Financière Sernam a Sernam Xpress nuceny obnovit před účetní závěrkou svůj vlastní kapitál. Jelikož BCP nepřinesl nezbytný kapitál, přistoupilo se ke dvěma krokům.
(21)
Zaprvé, v květnu 2011 postoupila společnost Sernam Xpress značku Sernam své provozní společnosti Sernam Services (tento vklad je ohodnocen na výši 15 milionů EUR).
(22)
Zadruhé, dne 30. června 2011 byla společnost Sernam Xpress zrušena a společnost Financière Sernam získala jako jediný společník její majetek (tzv. „všeobecný převod majetku“).
(23)
Skupinu Sernam tak dnes tvoří Financière Sernam a dceřiné společnosti bývalé společnosti Sernam Xpress, což znamená již zmíněná společnost Sernam Services a společnost Aster („Aster“). U společnosti Aster se přitom jedná o bývalou společnost Sernam Transport Route. Sernam Xpress tuto dceřinou společnost v prosinci 2005 prodala a nabyvateli poskytla záruku na obrat. V březnu 2008 Sernam Xpress tuto společnost, která mezitím změnila název na Aster, koupila zpět. Při zpětném nákupu vložila společnost Sernam Xpress na běžný účet společnosti ASTER 5 milionů EUR. Během jednání konaném v červenci je tato částka uložená na běžném účtu přenechána společnosti ASTER. V prosinci 2011 společnost Financière Sernam, která mezitím pohltila společnost Sernam Xpress (viz 22. bod odůvodnění), navyšuje kapitál společnosti ASTER tím, že jí přenechává částku 5 599 998 EUR zanesenou na běžném účtu.
(24)
Protože se finanční situace skupiny Sernam nadále zhoršovala, bylo dne 31. ledna 2011 zahájeno řízení o nuceném vyrovnání společností Financière Sernam a Sernam Services. Dne 3. února 2011 je na dceřinou společnost Aster vyhlášen konkurs s možností dočasného pokračování v činnosti. Obchodní soud v Nanterre nařídil šestiměsíční období sledování a stanovil nové jednání na 27. březen 2012.
2.2. ROZHODNUTÍ SERNAM 1 ZE DNE 23. KVĚTNA 2001
(25)
Ve svém rozhodnutí Sernam 1 povolila Komise podporu ve výši 503 milionů EUR na restrukturalizaci společnosti SCS Sernam. Tato podpora byla povolena zejména na základě závazku Francie, že dojde k prodeji podniku. SCS Sernam měla být ve výši 60 % svého kapitálu převzata společností Géodis SA (9), což je dopravní a logistická společnost podle občanského práva kotovaná na sekundárním trhu pařížské burzy. Géodis SA tak měla převzít plné a neomezené (10) ručení za dluhy společnosti SCS Sernam a pokrýt dodatečné náklady na restrukturalizaci ve výši 67 milionů EUR. SCS Sernam se ze své strany zavázala snížit během období 1999-2004 počet svých provozoven ze 107 na 72, snížit svůj obchodní obrat o 18 %, snížit počet svých zaměstnanců a provést restrukturalizaci s výše uvedeným rozpočtem a ve stanovené lhůtě, tj. do začátku roku 2004.
2.3. ROZHODNUTÍ SERNAM 2 ZE DNE 20. ŘÍJNA 2004
(26)
Ve svém rozhodnutí Sernam 2 Komise konstatovala, že podpora ve výši 503 milionů EUR povolená rozhodnutím Sernam 1 byla vyplacena za podmínek, jež se lišily od podmínek stanovených rozhodnutím Sernam 1, a to zejména kvůli skutečnosti, že společnost Géodis převzala 15 % podílu ve společnosti SCS Sernam (místo plánovaných 60 %). Géodis kromě toho upustila od příspěvku z vlastních prostředků na náklady restrukturalizace podniku ve výši 67 milionů EUR.
(27)
Vzhledem k těmto skutečnostem Komise schválení podpor ve výši 503 milionů EUR na restrukturalizaci vyplacené společnosti Sernam SA podmínila. Článek 3 rozhodnutí Sernam 2, který tyto podmínky obsahuje, zní takto:
„Článek 3
1. S výhradou odstavce 2 musí být dodržovány následující podmínky:
a)
Sernam bude moci vyvíjet pouze činnost v oblasti zasílání zásilek po železnici podle koncepce Train bloc express („TBE“). V tomto směru se SNCF zaručuje poskytnout jakémukoliv dalšímu hospodářskému subjektu, který o to zažádá, tytéž podmínky, jako jsou podmínky poskytnuté Sernamu k vývoji železniční přepravy nákladů TBE.
b)
Sernam naopak bude muset v průběhu dvou následujících let od data oznámení tohoto rozhodnutí integrálně nahradit své vlastní prostředky a služby silniční přepravy prostředky a službami silniční přepravy jednoho nebo několika podniků právně a hospodářsky nezávislých na SNCF a vybraných v otevřeném, transparentním a nediskriminačním řízení.
Vlastními prostředky a službami silniční přepravy Sernamu jsou míněny všechny silniční prostředky - tedy vozidla určená k silniční přepravě - společnosti Sernam v jejím úplném vlastnictví nebo leasingová/pronajatá.
Podniky, které převezmou od Sernamu činnosti silniční přepravy, musí svými vlastními prostředky zajišťovat celkové plnění silniční přepravy.
2. V případě, že Sernam do 30. června 2005 prodá prostřednictvím transparentního a otevřeného řízení svá aktiva v celku za tržní cenu společnosti, která nemá právní vazbu s SNCF, podmínky odstavce 1 se nepoužijí.“
(28)
V rozhodnutí Sernam 2 Komise rovněž zdůraznila, že francouzské orgány vyplatily společnosti Sernam dodatečnou podporu ve výši 41 milionů EUR. Komise tuto podporu považovala za neslučitelnou s vnitřním trhem a nařídila, aby ji Francie získala zpět.
2.4. PŘEVEDENÍ ČINNOSTÍ SERNAM SA NA SPOLEČNOST FINANCIÈRE SERNAM
(29)
Francie tvrdí, že za účelem provedení rozhodnutí Sernam 2 dodržela podmínku stanovenou v čl. 3 odst. 2. Vysvětluje, že SNCF vyzvala v tiskovém sdělení (11) všechny zúčastněné strany, aby se spojily s bankou ABN AMRO. Údajně bylo vyzváno 34 finančních a průmyslových skupin nebo konsorcií, aby si podklady prostudovaly. Pozvánky k účasti na prvním kole, které ABN AMRO rozeslala stranám, jež si podklady vyžádaly, obsahují výzvu k podávání nabídek na převzetí všech aktiv společnosti Sernam SA (je použit termín assets, protože znění pozvánky je v angličtině).
(30)
Podle francouzských orgánů hospodářský stav společnosti Sernam neumožnil získat nabídky s pozitivním zhodnocením. Všechny nabídky předložené v rámci tohoto řízení údajně dospěly ke značně záporné hodnotě:
-
[zájemce 1] (předběžná nabídka): - 120 milionů EUR,
-
[zájemce 2] (předběžná nabídka): - 90,4 milionu EUR,
-
[zájemce 3] (předběžná nabídka): - 90,4 milionu EUR,
-
[zájemce 4] (nabídka ve druhém kole): - 65,2 milionu EUR,
-
[zájemce 5] (nabídka ve druhém kole): - 56,4 milionu EUR.
(31)
Vzhledem ke skutečnosti, že neexistovala žádná pevná nabídka, vedení společnosti Sernam SA podalo nabídku na převzetí prostřednictvím společnosti, která se měla teprve vytvořit a která měla napřed název Bidco a poté Financière Sernam.
2.4.1. Skutečný okamžik převedení činností společnosti Sernam na Financière Sernam
(32)
Tato nabídka byla předložena SNCF dne 30. června 2005 a generální ředitelství SNCF ji stejného dne v zásadě přijalo. Formální uzavření memoranda o porozumění mezi všemi zúčastněnými stranami ovšem vyžadovalo určité náležitosti. K podepsání memoranda o porozumění mezi SNCF, Sernam SA, Sernam Xpress (jednou z deseti dceřiných společností, v nichž Sernam SA držela 100 % podíl a jež byla založena v roce 2002) a vedením budoucí společnosti Financière Sernam došlo dne 21. července 2005 (dále jen „memorandum o porozumění ze dne 21. července 2005“). Společnost Financière Sernam byla zapsána do obchodního rejstříku dne 14. října 2005. K provedení různých převedení činností společnosti Sernam na Financière Sernam, která jsou podrobně popsána v následujících bodech odůvodnění, došlo dne 17. října 2005.
2.4.2. Jednotlivá převedení činností společnosti Sernam na Financière Sernam
(33)
Francouzské orgány uvedly, že převedení činností společnosti Sernam na společnost Financière Sernam proběhlo ve čtyřech etapách:
a)
SNCF navýšila kapitál své stoprocentní dceřiné společnosti Sernam SA o 57 milionů EUR;
b)
Sernam SA provedla ve prospěch své stoprocentní dceřiné společnosti Sernam Xpress vklad, který se týkal všech prvků aktiv, a to včetně 57 milionů EUR navýšení kapitálu popsaného v bodě a), a pasiv společnosti Sernam s výjimkou výhradně tzv. „finančních pasiv“ (akcionářská půjčka získaná společností Sernam SA u skupiny SNCF, což bylo pasivum spojené se zrušením smlouvy „IBM - GPS“) v celkové částce 38,5 milionu EUR (12). Sernam SA získala za tento vklad jeden podíl ve společnosti Sernam Xpress v nominální hodnotě 100 EUR;
c)
Sernam Xpress poté přistoupila k navýšení kapitálu o 2 miliony EUR, jež v celém rozsahu upsala SNCF, která po této transakci držela majoritní podíl v Sernam Xpress;
d)
Společnosti Sernam SA a SNCF postoupily za cenu 2 milionů EUR společnosti Financière Sernam všechny své podíly ve společnosti Sernam Xpress, které představovaly celý její kapitál.
(34)
Společnost Sernam SA byla právně likvidována ke dni 15. prosince 2005. 41 milionů EUR, které mělo být splaceno SNCF podle rozhodnutí Sernam 2, bylo zapsáno do pasiva této likvidace (13).
(35)
Jednotlivé transakce jsou znázorněny v následující tabulce:
(36)
Kromě navýšení kapitálu společností SNCF ve prospěch společnosti Sernam SA ve výši 57 milionů a ve prospěch společnosti Sernam Xpress ve výši 2 milionů EUR počítalo memorandum o porozumění ze dne 21. července 2005 se zárukami poskytnutými SNCF společnosti Financière Sernam (popsanými podrobně v bodech odůvodnění 72 až 85 rozhodnutí o zahájení řízení) a se zrušující doložkou v případě záporného rozhodnutí Komise do pěti roků po uzavření memoranda o porozumění (podrobně popsané ve 117. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení).
2.5. DŮVODY, KTERÉ VEDLY K ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(37)
Ve svém rozhodnutí ze dne 16. července 2008 vyjádřila Komise přání ověřit, zda Francie opravdu dodržela čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2, jak tvrdí, a zda postup vrácení neslučitelné podpory ve výši 41 milionů EUR zvolený Francií, to znamená zapsání pohledávky státu do úpadku společnosti Sernam SA, umožňuje skutečně zamezit narušení hospodářské soutěže vyvolanému touto podporou. Komise si kromě toho přála ověřit, zda převod aktiv společnosti Sernam SA nevedl k novým státním podporám neslučitelným s vnitřním trhem.
2.6. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
2.6.1. Připomínky stěžovatelů
(38)
První stěžovatel se zaprvé domnívá, že podmínky stanovené rozhodnutím Sernam 2 pro prodej aktiv společnosti Sernam SA nebyly dodrženy.
(39)
Jednak prý nebyla dodržena mezní lhůta stanovená rozhodnutím Sernam 2 pro provedení převodu, tj. 30. červen 2005, protože převody byly schváleny až 17. října 2005 a ve stejný den mělo údajně dojít také k převodu akcií.
(40)
Pokud jde potom o cenu převodu, první stěžovatel se domnívá, že tato cena byla stanovena pouze na základě odkazu na nabídku předloženou společností Financière Sernam. Tato nabídka byla údajně sama o sobě neoprávněná, protože předpokládala poskytnutí nových podpor, a to zejména navýšení kapitálu společnosti Sernam SA. První stěžovatel nakonec zdůrazňuje, že se u Sernam Xpress nejednalo o společnost nezávislou na Sernam SA, jak to prokazuje Komise ve svém rozhodnutí o zahájení řízení.
(41)
Ostatně převody ve skutečnosti údajně představují tzv. share deal, tj. zachování subjektu-příjemce na trhu s pouhou změnou jeho vlastníka.
(42)
Kritizuje rovněž porušení podmínky provést prodej prostřednictvím transparentního a otevřeného řízení. Po dvojím navýšení kapitálu společností Sernam SA a Sernam Xpress se podle něj měl předložit veřejné konzultaci a nabídkovému řízení spíše prodej společnosti Sernam Xpress než společnosti Sernam SA.
(43)
První stěžovatel zadruhé kritizuje manipulace, k nimž došlo při zhodnocování převáděných aktiv a pasiv, a nedostatečné zhodnocení prodávaného subjektu.
(44)
Zatřetí první stěžovatel uvádí řadu opatření, která podle něj představují nové podpory: navýšení kapitálu o 57 milionů, nevrácení protiprávní podpory ve výši 41 milionů, odepsání finančních pohledávek SNCF vůči společnosti Sernam SA. U všech těchto opatření se údajně jedná o podpory neslučitelné s vnitřním trhem.
(45)
Začtvrté první stěžovatel zdůrazňuje, že na společnost Sernam SA měl být místo postoupení vyhlášen úpadek. Sdílí pochyby Komise ohledně zohlednění některých nákladů ve výpočtu likvidace společnosti a domnívá se, že se v žádném okamžiku neukazuje, že by skutečné náklady na restrukturalizaci společnosti Sernam byly nižší než náklady na její likvidaci.
(46)
První stěžovatel z uvedeného dochází k závěru, že se francouzské orgány nejenom vyhnuly povinnosti získat zpět podporu ve výši 41 milionů EUR, která byla prohlášena za neslučitelnou, ale poskytly údajně nové podpory ve výši nejméně 95 milionů EUR, k nimž je nutno přidat různé podpory ve formě záruk.
(47)
Druhý stěžovatel ze své strany připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení nepředložil.
2.6.2. Připomínky zúčastněných stran, které se domnívají, že rozhodnutí Sernam 2 bylo opravdu dodrženo
2.6.2.1. Připomínky SNCF
(48)
SNCF se domnívá, že dodržela podmínku stanovenou v čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2. Tvrdí, že prodala všechna aktiva společnosti Sernam jako jeden celek před 30. červnem 2005, a to prostřednictvím transparentního a otevřeného řízení za tržní cenu společnosti, která na ni neměla právní vazbu.
(49)
Podle SNCF jsou převody nedělitelné a proběhly zároveň. Komise je prý proto nemůže uměle rozdělovat.
(50)
Domnívá se, že v případě záporné ceny je zásada soukromého investora v tržním hospodářství údajně dodržena, pokud jsou náklady postoupení nižší než náklady na likvidaci společnosti, jež by nesl stát jako akcionář, a předkládá podrobné připomínky, aby to prokázala.
(51)
Nakonec zdůrazňuje, že povinnost ohledně navrácení podpory ve výši 41 milionů EUR byla údajně zanesena do pasiva likvidace společnosti Sernam SA.
2.6.2.2. Připomínky fondu Butler Capital Partners
(52)
BCP zaprvé přináší upřesnění ohledně svého zásahu do kapitálu společnosti Sernam Xpress.
(53)
Zadruhé BCP upřesňuje cíl sledovaný koupí společnosti Coulonge.
(54)
Zatřetí BCP popírá, že by společnost Sernam Xpress po navýšení kapitálu o 57 milionů EUR a o 2 miliony EUR disponovala přebytkem hotovosti. BCP údajně musel vložit 6 milionů EUR v hotovosti, aby dostal její úroveň na přijatelnou hranici vzhledem ke ztrátám, které bylo nutno financovat.
(55)
Začtvrté BCP popírá, že by byl užitek z podpory ve výši 41 milionů EUR převeden na Sernam Xpress. BCP se domnívá, že o podobné situaci by se dalo uvažovat pouze tehdy, pokud by bylo prokázáno, že k převedení činností společnosti Sernam SA nedošlo za tržní cenu. Podle BCP ovšem k převodu došlo následkem nediskriminačního, transparentního a otevřeného řízení. BCP také připomíná, že převod provázel znalecký posudek.
(56)
Pokud jde konečně o důsledky převzetí kontroly nad společností Sernam fondem, BCP analyzuje navýšení kapitálu jako prodej a v souladu s judikaturou ve věcech Banks (14) a SMI (15) se domnívá, že navrácení údajné podpory nemůže zatěžovat společnost Financière Sernam nebo její dceřinou společnost Sernam Xpress.
2.7. PŘIPOMÍNKY FRANCIE
2.7.1. Dodržení rozhodnutí Sernam 2
2.7.1.1. Dodržení mezní lhůty pro prodej
(57)
Francouzské orgány se domnívají, že pevná nabídka převzetí právně závazná pro kupujícího byla předložena dne 30. června 2005 a ve stejný den ji SNCF přijala, čímž se dohoda stala z hlediska francouzského smluvního práva neodvolatelnou.
2.7.1.2. Cena za prodej
(58)
Francouzské orgány se domnívají, že rozhodnutí Sernam 2 nezakázalo prodej za zápornou cenu a že judikatura uznává, že taková cena může představovat cenu tržní.
(59)
Aktiva byla údajně prodána za zápornou cenu ve výši 57 milionů EUR, jež odpovídala částce navýšení kapitálu Sernam SA společností SNCF. Tato cena byla prý vyšší než původně podané orientační nabídky a představovala jedinou pevnou nabídku předloženou trhem společnosti SNCF. Údajně ji potvrdilo několik nezávislých znaleckých posudků (ABN Amro, Oddo Corporate Finance/Paul Hastings a Commission des Participations et Transferts).
(60)
Podle francouzských orgánů představuje předběžné navýšení kapitálu provedené SNCF pouze prováděcí prostředek. Při popírání tržní hodnoty aktiv společnosti Sernam se prý Komise nemůže proto na toto navýšení kapitálu odvolávat, přičemž již sama existence tržní ceny údajně vylučuje u celé záporné ceny její označení za podporu.
2.7.1.3. Prodej aktiv
(61)
V reakci na analýzu Komise, podle které mělo převedení činností Sernam SA na společnost Financière Sernam proběhnout ve dvou po sobě následujících etapách, tj.: 1) převod aktiv v celku v rámci skupiny ze Sernam SA na Sernam Xpress (v tomto stádiu dceřiné společnosti v plném vlastnictví Sernam SA) a poté 2) prodej Sernam Xpress společnosti Financière Sernam, který odpovídal tzv. share deal a ne prodeji aktiv, se francouzské orgány domnívají, že se jedná o neopodstatněné a umělé rozdělení.
(62)
Zaprvé, u převodů se údajně jedná o „vklad s postoupením“ provedený prostřednictvím navýšení kapitálu, to znamená o nerozdělitelný postup, ke kterému se přistoupilo ze dvou důvodů: 1) francouzské právo údajně neumožňuje provést prodej aktiv za zápornou cenu a 2) bylo nutno zajistit, že kupující nemá právní vazbu na SNCF.
(63)
Vzhledem k trvale ztrátové hospodářské situaci (kumulované ztráty posledních čtyř hospodářských roků před postoupením společnosti dosahovaly výše 309,2 milionu EUR) měla aktiva Sernam SA údajně celkově zápornou hodnotu.
(64)
Za účelem dodržení zákazu prodeje za zápornou cenu stanoveného ve francouzském právu a zajištění hospodářské neutrality postoupení společnosti se údajně v případě záporné hodnoty postupovaných aktiv v praxi používá postup, který počítá s tím, že 1) cena hrazená kupujícím bude symbolická a že 2) se provede opatření, kterým se kupujícímu dostane náhrady (buď se prodejce před postoupením společnosti bude podílet na navýšení jejího kapitálu, nebo upustí od pohledávek, které by mohl mít vůči postupované společnosti).
(65)
Aby se kromě toho předešlo jakémukoliv zpochybnění platnosti tohoto postupu ze strany věřitelů Sernam SA nebo použití jejich práva se této transakci postavit, bylo nutno připojit k aktivům v celku pasiva nezbytná pro pokračování činnosti společnosti Sernam. Pouhý prodej aktiv by údajně neumožnil tato pasiva vyrovnat.
(66)
Bylo proto nutno přistoupit k částečnému vkladu aktiv podléhajících režimu rozdělení společností podle článků L.236-16 až L.236-21 francouzského obchodního zákoníku. Francouzské orgány v tomto ohledu upřesňují, že se vklad vlastně rovná prodeji, protože obsahuje rovněž převod vlastnických práv a protože odměnu představují cenné papíry vystavené společností, jež je příjemcem vkladu.
(67)
Vzhledem k tomu, že podle čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2 nesměl mít kupující právní vazbu na SNCF, nebylo možno provést vklad aktiv v celku přímo u společnosti Financière Sernam, protože by se v tomto případě společnost Sernam SA stala automaticky díky vkladu akcionářem společnosti Financière Sernam. Uvedené údajně vysvětluje, proč došlo k částečnému vkladu aktiv u společnosti Sernam Xpress, a poté k jejímu postoupení společnosti Financière Sernam.
(68)
Podle francouzských orgánů nepředstavuje částečný vklad aktiv do společnosti Sernam Xpress v žádném případě převod v rámci skupiny, protože se u Sernam Xpress jedná o „prázdnou společnost“ použitou k umístění aktiv Sernam SA v celku pouze z toho důvodu, aby bylo možné jejich současné postoupení kupujícímu, tzn. společnosti Financière Sernam, a ne kvůli pokračování v činnosti její mateřské společnosti. Tato aktiva byla uložena a vložena do společnosti Sernam Xpress za jejich tržní hodnotu za účelem provedení transakce. Vklad aktiv v každém případě údajně vedl k převodu vlastnických práv, pro který Sernam Xpress vydala jeden podíl v nominální hodnotě 100 EUR. Podle francouzských orgánů představuje tato akcie cenu za skutečnou hodnotu vložených aktiv a pasiv po navýšení kapitálu společnosti ve výši 57 milionů EUR.
(69)
Francouzské orgány připojily ke svým připomínkám k rozhodnutí o zahájení řízení stanovisko profesora práv Nicolase Molfessise, podle nějž „francouzské právo […] neumožňovalo SNCF postoupit aktiva společnosti Sernam v celku přímo společnosti Financière Sernam; kvůli dodržení povinností stanovených Komisí donutily použitelné právní předpisy SNCF provést vklad s postoupením společnosti:
-
protože francouzské právo nezná pojem prodeje za zápornou cenu jako takový, nemohla transakce proběhnout za tržní cenu v podobě uložené Komisí bez předchozího navýšení kapitálu,
-
protože francouzské právo nezná případ postoupení dluhu a podřizuje smluvní postoupení předchozímu souhlasu všech postupovaných smluvních stran, což je v praxi nemožné dosáhnout, bylo nutno pro překonání této překážky použít pro postoupení provozních pasiv nezbytných pro pokračování v činnosti techniku částečného vkladu aktiv. Kvůli dodržení podmínky neexistence právní vazby mezi postupujícím a nabyvatelem, již uložila Komise, vyžadovalo použití techniky částečného vkladu aktiv existenci zprostředkující společnosti, tj. Sernam Xpress.
Postup použitý společností Sernam je nutno považovat za postoupení aktiv v celku:
-
Kasační soud považoval z praxe dobře známou transakci vkladu s postoupením za postoupení aktiv pokaždé, když vše svědčilo o nedělitelnosti obou kroků, protože oba měly v důsledku za cíl převod aktiv,
-
v tomto konkrétním případě je podobná nedělitelnost zcela zřejmá, protože z různých úmluv podepsaných stranami jasně vyplývá jejich vůle považovat různé transakce za vzájemně související a sledující jediný cíl, kterým je postoupení aktiv společnosti Sernam společnosti Financière Sernam.“
(70)
Podle francouzských orgánů byla aktiva společnosti Sernam SA prodána v celku společnosti bez právní vazby na SNCF za zápornou cenu odpovídající ceně tržní a po vyjednávání o postoupení v rámci nediskriminačního, bezpodmínečného, transparentního a otevřeného výběrového řízení, tedy v souladu s podmínkami stanovenými v čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2.
2.7.1.4. Transparentní a otevřená povaha výběrového řízení
(71)
Pro francouzské orgány je věcně chybné tvrzení, podle nějž podklady předané možným nabyvatelům aktiv společnosti Sernam SA neuváděly prodej Sernam Xpress, ale prodej aktiv společnosti Sernam SA. Požadavek nediskriminačního, transparentního a otevřeného nabídkového řízení kromě toho neznamená, že je po navýšení kapitálu nutno vyhlásit nové nabídkové řízení, protože toto navýšení je pouze přímým důsledkem daného nabídkového řízení a záporné ceny, která z něj vyšla.
2.7.1.5. Oprávněná důvěra
(72)
Francouzské orgány se domnívají, že rozhodnutí Sernam 2 tím, že výslovně počítalo s možností postoupit aktiva společnosti Sernam v celku, vzbudilo jak u vedení SNCF, tak u francouzských orgánů věcně podložené naděje, že jim byl tento postup povolen. Zahájení vyšetřovacího řízení v oblasti státních podpor tak údajně nebere na vědomí oprávněnou důvěru, kterou francouzské orgány vložily do rozhodnutí Sernam 2, a to tím spíše, že s Komisí jednaly zcela transparentně, protože jí poskytly ke způsobům tohoto postoupení všechna potřebná vysvětlení.
2.7.2. Údajné manipulace, k nimž mělo dojít při zhodnocování aktiv a pasiv převedených ze společnosti Sernam SA na společnost Sernam Xpress
(73)
Pokud jde o údajné manipulace, k nimž mělo při zhodnocování dojít, francouzské orgány nejprve odmítají diskont ve výši 22 milionů, který měl být údajně uplatněn na zhodnocení aktiv. Protože se totiž jednalo o částečný vklad aktiv s následným postoupením, vyžadovaly prý použitelné účetní předpisy ohodnocení ne podle čisté účetní hodnoty, jak tvrdí první stěžovatel, ale na základě skutečné hodnoty vložených aktiv a pasiv. Tyto hodnoty se oceňovaly podle tržní ceny nebo nezávislých znaleckých posudků. Platné účetní předpisy byly údajně také uplatněny při ohodnocení odložených daňových úlev. Pokud jde o ocenění portfolia značek, bylo toto ocenění založeno na odhadu provedeném Evropskou komisí dne 23. května 2001 při vkladu SNCF do společnosti SCS Sernam.
(74)
Pokud jde o ohodnocení pasiv, francouzské orgány soudí, že byla převedena pouze pasiva nezbytná pro pokračování činnosti společnosti, jež byla příjemcem vkladu. Ohodnocení tzv. badwill ostatně údajně odpovídá pouze účetnímu zápisu záporné tržní hodnoty ve výši 57 milionů EUR.
2.7.3. Neexistence povinnosti Sernam Xpress vrátit podporu ve výši 41 milionů EUR
(75)
Francouzské orgány zdůrazňují, že v tomto konkrétním případě není údajně relevantní rozlišení mezi share deal a asset deal, ze kterého vychází argumentace rozvinutá Komisí v rámci věcí SMI (16) a CDA (17).
2.7.3.1. Rozdělení transakce na převod v rámci skupiny a share deal
(76)
Z důvodů rozvedených v bodech odůvodnění č. 61 až 70 se francouzské orgány domnívají, že převedení činností Sernam SA na společnost Financière Sernam nepředstavuje převod v rámci skupiny s následným share deal, ale postoupení aktiv třetí straně.
(77)
Podpůrně zdůrazňují, že by tržní cena společnosti Sernam Xpress nutně zohlednila dluh ve výši 41 milionů EUR, pokud by k převodu podpory došlo. Za tohoto předpokladu by záporná cena dosáhla částky 98 milionů EUR (57 + 41). Ovšem záporná cena „uhrazená“ (ve skutečnosti obdržená) společností Financière Sernam byla údajně pouze 57 milionů EUR. Prodejce tak měl sice ušetřit částku 41 milionů EUR, ale zachoval si tím hospodářský prospěch z podpory. V těchto souvislostech se odvolávají na rozsudek ve věci Banks (18).
2.7.3.2. Dodržení podmínek rozsudků ve věcech CDA a SMI
(78)
Francouzské orgány zdůrazňují, že ve svém rozsudku ve věci CDA Soud prvního stupně usoudil, že skutečnost, že CDA pokračovala v činnosti podniků, které byly příjemci podpory, neumožňuje jako taková prokázat existenci vůle obejít účinky příkazu k navrácení (19).
(79)
Soud údajně upřesnil, že neexistovala vůle obejít účinky příkazu k navrácení, protože CDA zaplatila kupní cenu odpovídající tržní ceně za převzetí určitých aktiv společnosti LCA (20).
(80)
Protože, podle francouzských orgánů, společnost Sernam Xpress nabyla vlastnictví aktiv a části pasiv společnosti Sernam SA za jejich tržní hodnotu, nepřevedla tato transakce na Sernam Xpress skutečné čerpání výhody z poskytnutí podpory ve výši 41 milionů EUR. Kromě toho Komise údajně nemůže tvrdit, že společnost Sernam SA se po prodeji svých aktiv stala prázdnou skořápkou, od níž by nebylo možno získat zpět podporu, jež byla prohlášena za neslučitelnou. Podobný argument byl již rozebrán v rozsudku ve věci CDA a Soud prvního stupně ho odmítl (21).
(81)
Francouzské orgány zdůrazňují, že postoupení aktiv společnosti Sernam SA v celku byla možnost, s níž Komise výslovně počítala. Skutečnost, že SNCF postoupila aktiva společnosti Sernam v celku za tržní cenu určité společnosti prostřednictvím otevřeného a transparentního řízení, nelze údajně v žádném případě považovat za obejití Komise.
(82)
Tím spíše, že sama Komise usoudila, že podobné obejití je vyloučeno „tehdy, kromě toho, že k převodu dochází za tržní cenu, jedná-li se o převod „en bloc“ majetku společnosti, která je příjemcem podpory, a tento převod je proveden v rámci bezpodmínečného postupu otevřeného pro všechny soutěžitele této společnosti“ (22).
(83)
Pokud jde o tvrzení Komise (23), podle nějž transakce prý neumožnila pouze skrýt aktiva, jak to umožňuje rozsudek ve věci CDA, ale také vytvořit strukturu, jež umožňuje financovat nové investice, jako je koupě společnosti Coulonge, stačilo by konstatování, že k nabytí společnosti Coulonge společností Sernam Xpress došlo údajně zároveň s převzetím Sernam Xpress fondem BCP a že společnost Sernam Xpress mohla přistoupit k této akvizici, protože se mohla opřít o své převzetí fondem BCP, který dodal disponibilní hotovost.
(84)
Na rozdíl od pochyb vyjádřených Komisí je tak údajně splněna podmínka, kterou francouzské orgány označují jako „třetí kritérium“ rozsudku ve věci CDA.
2.7.4. Nové podpory ve prospěch společností Sernam Xpress a/nebo Financière Sernam
(85)
Pokud jde o existenci nových podpor v memorandu o porozumění ze dne 21. července 2005 (navýšení kapitálu Sernam SA ve výši 57 milionů EUR společností SNCF; navýšení kapitálu Sernam Xpress ve výši 2 milionů EUR společností SNCF; záruky poskytnuté SNCF společnosti Financière Sernam; zrušující doložka), francouzské orgány se domnívají, že v případě prodeje za tržní cenu následkem transparentního a otevřeného nabídkové řízení a za náklady nižší než náklady případné likvidace neobsahuje tento prodej prvky podpory.
(86)
Záporná cena nabídnutá společností Financière Sernam navíc údajně odpovídá odhadům nezávislých znalců.
(87)
Francouzské orgány upřesňují, že zrušující doložka byla vložena do memoranda o porozumění ze dne 21. července 2005 na žádost společnosti Financière Sernam, a to pouze z toho důvodu, aby tuto společnost chránila před rizikem záporného rozhodnutí Komise. Francouzské orgány soudí, že bez tohoto druhu doložky by nebylo žádné postoupení aktiv možné, a tvrdí, že Komise údajně tuto doložku v předchozím případě nezpochybnila (24).
3. POSOUZENÍ KOMISE
3.1. PŘIPOMENUTÍ ODŮVODNĚNÍ ČLÁNKU 3 ROZHODNUTÍ SERNAM 2
(88)
Úvodem Komise připomíná, že toto řízení bylo zahájeno podle článku 16 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (25), protože Komise měla informace, že Francie zneužila podporu podmíněně povolenou rozhodnutím Sernam 2, a to po neoprávněném použití podpory rovněž podmíněně povolené rozhodnutím Sernam 1.
(89)
Komise soudí, že je nutno připomenout důvody, které ji vedly k uložení podmínek stanovených v článku 3 rozhodnutí Sernam 2 (26):
„[…] s ohledem na neoprávněné použití podpory, konstatované výše, a s ohledem na prodloužení doby trvání plánu na restrukturalizaci se Komise dále domnívá, že Sernam musí poskytnout zvláštní vyrovnání tím, že se trvale vzdá segmentu trhu s velkou nadměrnou kapacitou, aby bylo možné odůvodnit schválení části příslušné podpory.
Poskytnutí státních podpor v případě nadměrné strukturální kapacity až poklesu na těchto trzích, by skutečně s okamžitým následkem dalo podniku, který musel zastavit svou činnost v důsledku uvedených obtíží, možnost uměle, ke škodě konkurenčních a finančně zdravých podniků, zaujímat část silně žádaných trhů. Tak je třeba zamezit, aby podpora měla nežádoucí účinek a ze žádaného trhu vyháněla finančně zdravé podniky ve prospěch podniků, které se svými vlastními prostředky ukazují jako neschopné k přežití.
Komise se v tomto smyslu domnívá, že Sernam se musí trvale zříci svých činností v segmentech trhu s nadměrnou kapacitou, v tomto případě segmentu trhu se sběrnou službou/tradičními zásilkami zasílanými prostřednictvím silniční přepravy.
I když Sernam takový ústup již zahájil, Komise se domnívá, že není dostatečný a že musí trvale pokračovat. Proto považuje za nutné stanovit podmínky, které i) umožní Sernamu pokračovat v rozvoji inovativní diverzifikace u vyvíjeného segmentu trhu (který tedy nevykazuje nadměrnou kapacitu) a ii) umožní nahradit v segmentech trhů s nadměrnou kapacitou, stagnací nebo poklesem služby Sernamu službami jiných hospodářských subjektů (výsledkem čehož je uvolnění částí trhu v těchto segmentech ze strany Sernamu).
(…)
Komise též připomíná, že v případě prodeje celé společnosti Sernam (aktiva i pasiva), zamýšleného francouzskými orgány, musí být v každém případě použity podmínky rozhodnutí (převzetí činností silniční přepravy Sernamu jinými podniky a diverzifikace činností Sernam v železniční nákladní přepravě). Pokud by Sernam měl naopak prodat svá aktiva v celku, Komise připomíná, že se tyto dvě výše uvedené podmínky, týkající se restrukturalizace společnosti, nepoužijí, vzhledem k tomu, že Sernam nebude působit v současné právní formě a uvolní své části trhu ve prospěch nezávislého nabyvatele (který bude moci de facto pokračovat ve své činnosti s aktivy Sernamu).“
(90)
Rozhodnutí Sernam 2 tak pro Sernam SA počítá se dvěma různými scénáři prodeje: prodej celé společnosti Sernam SA (aktiva a pasiva) a prodej pouze aktiv. V prvním případě podléhá společnost, jež nabude aktiva a pasiva, podmínkám uvedeným v čl. 3 odst. 1 rozhodnutí Sernam 2 a v druhém případě se tyto podmínky neuplatňují.
(91)
Dále je nutno připomenout širší souvislosti, do kterých zapadají rozhodnutí Komise Sernam 1 a Sernam 2. Sernam SA byla trvale ztrátová společnost, jež využívala podpor státu na provoz, které jí vyplácela mateřská společnost SNCF a které byly pro přežití podniku nezbytné.
(92)
Bylo nutno ukončit umělé přežívání společnosti, která neoprávněně zaujímala podíly na trhu, i když nebyla konkurenceschopná. Z uvedeného vyplývá, že na jedné straně skončila pravidelná pomoc státu společnosti Sernam a na druhé straně měla buď být ukončena narušování hospodářské soutěže vyvolávaná touto pomocí, nebo být provázena vyrovnávacími opatřeními. Mělo tak dojít k vrácení 41 milionů EUR neoprávněných a neslučitelných podpor poskytnutých společnosti Sernam v období 2001-2004 a oproti podpoře na restrukturalizaci ve výši 503 milionů EUR měla být ukončena vyrovnávací opatření, čímž by se uvolnily podíly na trhu.
(93)
Komise ovšem hned zpočátku zjišťuje, že způsob, kterým Francie zamýšlela provést rozhodnutí z roku 2004, je přímo v rozporu se sledovanými cíli. Francouzské orgány totiž pod záštitou provádění tohoto rozhodnutí pokračovaly v poskytování provozních podpor, snažily se zachovat hospodářské přežití podniku bez uvolnění podílů na trhu a naopak se pokoušely jeho konkurenční postavení posílit.
(94)
V tomto stádiu je nutno přistoupit k metodickému přezkumu prostředků, které francouzské orgány uplatnily pro dosažení svých cílů.
3.2. ZNEUŽITÍ PODPORY POVOLENÉ ROZHODNUTÍM SERNAM 2
(95)
Francouzské orgány potvrzují, že podmínky uvedené v čl. 3 odst. 1 rozhodnutí Sernam 2 nebyly dodrženy. Komise se proto může omezit na ověření, zda Francie dodržela podmínky uvedené v čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2. Pro připomínku tento odstavec zní:
„V případě, že Sernam do 30. června 2005 prodá prostřednictvím transparentního a otevřeného řízení svá aktiva v celku za tržní cenu společnosti, která nemá právní vazbu s SNCF, podmínky odstavce 1 se nepoužijí.“
(96)
Jak bude doloženo následovně, Francie tyto podmínky nedodržela.
3.2.1. Dne 30. června 2005 k převedení činností nedošlo
(97)
Z připomínek francouzských orgánů a prvního stěžovatele vyplývá, že dne 30. června 2005 vedení SNCF pouze v zásadě schválilo pevnou nabídku společnosti Financière Sernam. Memorandum o porozumění, které zavazuje všechny strany podílející se na transakci, bylo přitom podepsáno až 21. července 2005 a různé převodní transakce byly uskutečněny až 17. října 2005.
(98)
Komise z uvedeného dospívá k závěru, že k převedení činností společnosti Sernam SA na společnost Financière Sernam nedošlo nejpozději dne 30. června 2005, jak to přesto vyžadovala podmínka stanovená rozhodnutím Sernam 2. Již tato skutečnost by stačila k závěru, že Francie zneužila podporu podmíněně povolenou rozhodnutím Sernam 2.
3.2.2. Převedení činností nepředstavuje prodej (27)
(99)
Prodejní smlouva v právních řádech členských států Unie spočívá na zásadách vypracovaných římským právem (emptio venditio). Prodej spočívá v převodu vlastnictví určitého majetku oproti uhrazení určité ceny. Jak zdůrazňuje francouzská vláda v souvislosti s francouzským právem, musí být tato cena pozitivní.
(100)
Transakce, při níž osoba, jež chce převést vlastnictví jednoho nebo více zboží, nabízí jejich nabyvateli peníze, nepředstavuje prodej, ale jiný typ smlouvy.
(101)
V tomto konkrétním případě zaplatila SNCF částku 59 milionů EUR za navýšení kapitálu společnosti Sernam SA ve výši 57 milionů EUR a společnosti Sernam Xpress ve výši 2 miliony EUR a společnosti Financière Sernam poskytla různé záruky. Uhrazení částky 2 milionů EUR společností Financière Sernam společnostem SNCF a Sernam SA vyrovnává navýšení kapitálu společnosti Sernam Xpress, nikoliv ale ostatní součásti transakce. Smlouvu uzavřenou mezi SNCF a Financière Sernam nelze proto označit za prodejní. Tuto skutečnost francouzské orgány ostatně nepopírají, když vysvětlují, že jednotlivá převedení činností společnosti Sernam SA na společnost Financière Sernam nepředstavují prodej, protože francouzské právo by jim neumožnilo provést prodej, který by vedl k takovému výsledku.
(102)
Komise dochází k závěru, že smlouva uzavřená mezi SNCF a společností Financière Sernam nepředstavuje prodej. Z tohoto důvodu není také dodržen čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2, protože k žádnému prodeji nedošlo. Francie proto zneužila podporu podmíněně povolenou rozhodnutím Sernam 2.
3.2.3. Převedení činností nepředstavuje prodej aktiv, ale převedení celé společnosti Sernam SA (aktiv a pasiv)
(103)
I za předpokladu, že by převedení činností společnosti Sernam SA na společnost Financière Sernam představovalo prodej, dodržení čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2 předpokládá, že se tento prodej týká pouze aktiv a ne celé společnosti Sernam SA (aktiv a pasiv). Uvedené vyplývá z 217. bodu odůvodnění rozhodnutí Sernam 2, který je citován v 89. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí.
(104)
Jak je uvedeno v oddílu 2.4, převedení činností Sernam SA na společnost Financière Sernam, provedené SNCF, je založeno na využívání společností Sernam SA její dceřiné společnosti Sernam Xpress, kterou plně vlastní a na kterou byla převedena aktiva Sernam SA a také její pasiva s výjimkou některých jejích závazků vůči mateřské společnosti SNCF. Před tímto převodem přistoupila SNCF na navýšení kapitálu společnosti Sernam SA v částce 57 milionů EUR a tato disponibilní likvidita byla zahrnuta do převáděných aktiv. Po provedení převodu přistoupila SNCF k navýšení kapitálu společnosti Sernam Xpress v částce 2 milionů EUR. Poté byly akcie společnosti Sernam Xpress prodány společnosti Financière Sernam za stejnou částku (2 miliony EUR).
(105)
Jak je uvedeno v oddílu 2.7.1.3, francouzské orgány odůvodňují nutnost této transakce jak francouzským právem, tak rozhodnutím Sernam 2.
(106)
Zdůrazňují, že celkový výsledek transakce je stejný jako výsledek prodeje aktiv. Je ji prý nutno proto považovat za prodej aktiv Sernam SA v celku, a to ve smyslu čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2.
(107)
Komise dospívá k jinému závěru, a to ze dvou důvodů.
3.2.3.1. Převedení spočívá v převodu aktiv a pasiv v celku v rámci jedné skupiny, po němž následuje prodej akcií (share deal) dceřiné společnosti, jež je nabyla
(108)
Transakce provedená společností SNCF umožnila společnosti Financière Sernam nabýt akcie společnosti Sernam Xpress, a tudíž přistoupit k prodeji akcií („share deal“).
(109)
SNCF sice nejprve provedla transakci označovanou podle francouzských orgánů francouzským právem za „částečný vklad aktiv“ (ve skutečnosti aktiv a pasiv). Ovšem ani v případě oddělené analýzy nelze tuto transakci označit za „prodej aktiv třetí straně“. Uskutečnila se za zápornou cenu ve výši 57 milionů EUR, a nepředstavuje proto prodej (viz oddíl 3.2.2). Netýká se navíc pouze aktiv, ale také všech pasiv, s výjimkou některých závazků Sernam SA vůči své mateřské společnosti SNCF. Jednalo se tak o převedení celé společnosti Sernam SA (aktiv a pasiv) a ne o prodej pouhých aktiv (viz také oddíl 3.2.3.2).
(110)
Nakonec bylo toto převedení provedeno na dceřinou společnost v plném vlastnictví, kterou byla společnost Sernam Xpress, tedy subjekt vytvořený ad hoc a určený k převzetí aktiv a pasiv společnosti Sernam SA s jediným cílem, aby byla sama prodána společnosti Financière Sernam. Tento vklad tak nebyl učiněn do třetího podniku, který by byl na SNCF nezávislý.
(111)
Akcie společnosti Sernam Xpress byly poté prodány společnosti Financière Sernam, což také nepředstavuje prodej aktiv třetí straně, ale převedení akcií nebo-li share deal (a tedy převedení celého podniku).
(112)
Žádná z transakcí provedených SNCF proto nepředstavuje prodej aktiv společnosti Sernam SA v celku společnosti bez právní vazby na SNCF, a podmínky uvedené v čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2 nebyly tudíž splněny.
3.2.3.2. Převedení se neomezuje na aktiva, ale zahrnuje celou společnost SA (aktiva a pasiva)
(113)
Bod odůvodnění č. 217 rozhodnutí Sernam 2 uvedený v 89. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí stanoví jasné rozlišení mezi prodejem aktiv na jedné straně a prodejem celé společnosti Sernam SA (aktiv a pasiv) na straně druhé. Z tohoto bodu odůvodnění jasně vyplývá, že pokud by francouzské orgány musely, jak měly v úmyslu v okamžiku přijetí rozhodnutí Sernam 2, přistoupit na prodej celé společnosti Sernam SA (aktiv a pasiv), měly za povinnost dodržet podmínky uvedené v čl. 3 odst. 1 rozhodnutí Sernam 2.
(114)
Výsledkem různých převodních transakcí je, že společnost Financière Sernam nabytím společnosti Sernam Xpress získává v okamžiku přijetí rozhodnutí Sernam 2 všechna aktiva a pasiva společnosti Sernam SA kromě následujícího: na jedné straně se aktiva navýšila vložením částky 57 milionů EUR ve prospěch společnosti Sernam SA a 2 milionů EUR ve prospěch společnosti Sernam Xpress (viz také oddíl 3.2.4 tohoto rozhodnutí) a jednak se pasiva snížila o výši akcionářské půjčky získanou společností Sernam SA od skupiny SNCF, která odpovídala pasivu za zrušení smlouvy „IBM - GPS“, a o částku závazku vrácení neslučitelné podpory ve výši 41 milionů EUR.
(115)
Tyto okrajové úpravy ovšem nemohou zastřít skutečnost, že zásadní část aktiv a pasiv společnosti Sernam SA byla skutečně převedena nejprve na společnost Sernam Xpress a poté na společnost Financière Sernam.
(116)
Převedení činností tak nepředstavuje prodej aktiv ale, až na některé výjimky, převedení celé společnosti Sernam SA (aktiv a pasiv). Podmínky uvedené v čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2 tak nebyly dodrženy, a to také z tohoto důvodu.
3.2.4. Převedení se neomezuje na aktiva vlastněná společností Sernam SA v okamžiku přijetí rozhodnutí Sernam 2, ale byla navýšena o částku 59 milionů EUR
(117)
Na straně aktiv Komise rovněž zaznamenává, že navýšením kapitálu společností Sernam SA a Sernam Xpress došlo k přidání částky ve výši 59 milionů EUR a že při zohlednění úhrady ve výši 2 milionů EUR společností Financière Sernam představuje tento dodatek z hospodářského hlediska částku 57 milionů EUR. Takový dodatek k aktivům čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2 nepovoluje.
3.2.5. Převedení činností neproběhlo prostřednictvím otevřeného a transparentního řízení
(118)
Francouzské orgány nejprve připravily otevřené a transparentní řízení. Na konci tohoto řízení ovšem SNCF neobdržela žádnou závaznou nabídku.
(119)
Po neúspěšném otevřeném a transparentním řízení byla smlouva ohledně různých převodů činností společnosti Sernam SA uzavřena se společností Financière Sernam. Protože se posledně jmenovaná společnost nezúčastnila jako taková a nezávislým způsobem otevřeného a transparentního řízení, převedení činností prostřednictvím otevřeného a transparentního řízení se tak nakonec neuskutečnilo.
(120)
Podmínky uvedené v čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2 tak nebyly dodrženy rovněž z tohoto důvodu.
3.2.6. Cíl prodeje aktiv nebyl dodržen
(121)
Rozhodnutí Sernam 2 vysvětluje ve svém bodě odůvodnění č. 217 cíl prodeje aktiv takto:
„Sernam […] uvolní své části trhu ve prospěch nezávislého nabyvatele (který bude moci de facto pokračovat ve své činnosti s aktivy Sernamu).“
(122)
Cílem prodeje aktiv tak bylo uvolnění částí trhu a aktiv společnosti Sernam SA a zároveň umožnit třetímu subjektu tato aktiva používat. Prodej aktiv měl tedy za cíl přerušit hospodářskou činnost společnosti Sernam SA.
(123)
V tomto konkrétním případě nabylo ovšem celou společnost Sernam SA její vedení, které se seskupilo v budoucí společnosti Financière Sernam. Nepřerušení hospodářské činnosti je úplné. Podnik je zbaven značné části svého dluhu a získal volný kapitál ve výši 59 milionů EUR, z nichž 57 milionů připadá z hospodářského hlediska na SNCF. Kromě skutečnosti, že provedená transakce nedodržuje podmínky uvedené v čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2, neumožňuje navíc ani dosáhnout cílů sledovaných tímto rozhodnutím. Vede naopak k posílení hospodářského subjektu, které může zhoršit narušení hospodářské soutěže, zatímco opatření uložená rozhodnutím měla za cíl právě jeho zmírnění.
3.2.7. Argumenty předložené Francií neumožňují prokázat dodržení čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2
(124)
Tvrzení Francie, podle nějž transakce brány jako celek údajně odpovídají prodeji aktiv v celku, nelze přijmout. Prvním příznačným rysem prodeje aktiv v celku je již z jeho podstaty skutečnost, že nemůže být založen na prodeji akcií. Komise proto nemůže přijmout tvrzení, podle nějž se několik různých právních aktů (částečný vklad aktiv a pasiv a následující share deal) rovná jednomu danému právnímu aktu (prodej aktiv), pokud jeden ze skutečně provedených právních aktů představuje vyvrácení hledaného právního aktu.
(125)
Stejně tak nelze přijmout tvrzení, podle nějž francouzské právo neumožňuje přímý prodej aktiv společnosti Sernam SA společnosti Financière Sernam. Zaprvé je nutno připomenout, že rozhodnutí Sernam 2 ponechávalo Francii možnost dvou alternativních řešení, jak toto rozhodnutí provést. Za předpokladu, že by se prodej aktiv ukázal jako nemožný, mohly francouzské orgány stále provést toto rozhodnutí podle možnosti, s níž počítá čl. 3 odst. 1 rozhodnutí Sernam 2 (omezit vlastní činnosti společnosti Sernam SA na pouhou dopravu zásilek po železnici, přičemž by dopravu po silnici zajišťovali subdodavatelé). Zadruhé, pokud by se věřitelské třetí strany skutečně postavily proti prodeji za zápornou cenu, mohlo být na společnost Sernam SA uvaleno kolektivní úpadkové řízení, v jehož rámci by k prodeji aktiv mohlo dojít.
(126)
Pokud měly francouzské orgány potíže s provedením rozhodnutí Sernam 2, měly se obrátit na Komisi, aby v dohodě s ní dospěly k řešení ohledně jiného postupu, a to na základě zásady loajální spolupráce stanovené v čl. 4 odst. 3 Smlouvy o Evropské unii (SEU). Francouzské orgány sice dne 24. listopadu 2004 Komisi navštívily a dne 21. prosince 2004 ji dopisem úředně informovaly o rozhodnutí prodat aktiva v celku, aniž by ovšem popsaly zásadní prvky tohoto postupu, je ale nutno zdůraznit, že Francie v žádném okamžiku Komisi neoznámila změnu plánu restrukturalizace, který Komise ve svém rozhodnutí Sernam 2 podmínečně schválila. Pokyny Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (28) ale ve svém oddílu 3.2.3 potvrzují, že se členský stát nesmí odchýlit od plánu restrukturalizace bez předchozího oznámení a souhlasu Komise.
(127)
Komise ale nikdy nevyslovila souhlas s převedením činností společnosti Sernam SA na společnost Financière Sernam, které Francie provedla.
3.2.8. Závěr: Francie nedodržela článek 3 rozhodnutí Sernam 2 a zneužila podporu ve výši 503 milionů EUR
(128)
Jako závěr zastává Komise názor, že článek 3 rozhodnutí Sernam 2 nebyl dodržen. Došlo proto ke zneužití podpory na restrukturalizaci ve výši 503 milionů EUR, kterou podmíněně povolilo rozhodnutí Sernam 2.
3.2.9. Podpora ve výši 503 milionů EUR není slučitelná s vnitřním trhem
(129)
Protože podporu ve výši 503 milionů EUR příjemce použil za porušení rozhodnutí Sernam 2, není tato podpora na základě tohoto rozhodnutí slučitelná s vnitřním trhem.
(130)
Uvést důvody slučitelnosti podpory přísluší podle judikatury Soudního dvora členskému státu. Protože Francie žádné důvody slučitelnosti neuvedla, dochází Komise k závěru, že podpora ve výši 503 milionů EUR je neslučitelná s vnitřním trhem a je nutno ji získat zpět, a to navýšenou o úroky ode dne, kdy byla dána k dispozici.
(131)
Toto vrácení musí být vymáháno od společnosti Financière Sernam a jejích dceřiných společností, a to zejména od společností Sernam Services a Aster, které dnes pokračují v hospodářské činnosti, jež byla příjemcem podpory a byla dříve vykonávána společností Sernam SA (dnes likvidované) a poté společností Sernam Xpress (jejíž majetek byl pohlcen společností Financière Sernam následkem všeobecného převedení majetku). Je nutno se domnívat, že nejprve společnost Sernam Xpress převzala následkem transakce, jež proběhla uvnitř skupiny, všechny části aktiv a část pasiv společnosti Sernam SA. Společnost Sernam Xpress tak pokračovala ve výkonu hospodářské činnosti společnosti Sernam SA (viz rovněž podrobné prokázání v oddílu 3.3). Z důvodu všeobecného převodu majetku představuje poté společnost Financière Sernam právní nástupkyni společnosti Sernam Xpress. Společnost Financière Sernam a její dceřiné společnosti, a to zejména Sernam Services a Aster, potom pokračují v činnosti společností Sernam SA a Sernam Xpress, a mají tak nadále prospěch z podpory ve výši 503 milionů EUR, která byla původně poskytnuta společnosti Sernam SA.
3.3. VRÁCENÍ PODPORY VE VÝŠI 41 MILIONŮ EUR
(132)
Státní podpora ve výši 41 milionů EUR, kterou měla Francie od jejího příjemce získat zpět na základě rozhodnutí Sernam 2, byla zapsána do pasiv likvidace společnosti Sernam SA.
(133)
Francouzské orgány se domnívají, že podle článku 4 rozhodnutí Sernam 2 má údajně převedení činností společnosti Sernam SA na společnost Financière Sernam prostřednictvím řízení, jež označují za otevřené a transparentní, za následek omezení povinnosti vrácení pouze na společnost Sernam SA.
(134)
Článek 4 rozhodnutí Sernam 2 zní takto:
„Veškerý dílčí nebo celkový prodej Sernamu musí být proveden za tržní cenu a prostřednictvím transparentního řízení, otevřeného všem konkurentům. Za těchto podmínek připadne společnosti Sernam, pokud bude nadále existovat, úhrada podpory 41 mil. EUR.“
(135)
Článek 4 rozlišuje, zda došlo či nedošlo k přerušení hospodářské činnosti společnosti Sernam. V případě zrušení této činnosti není nutno vrácení vymáhat od stran, které nabyly aktiva za tržní cenu v rámci otevřeného a transparentního řízení.
(136)
Komise vedle toho zaznamenává, že Soudní dvůr a Tribunál ve svých judikaturách přikládají těmto stejným faktorům rozhodující význam.
(137)
Rozsudek ve věci SMI (29) rozlišuje v případě prodeje činností, jež byly příjemcem podpory, dvě možnosti, a to prodej podílů v podniku, po němž si podnik, který byl příjemcem podpory, zachová svou právní subjektivitu (share deal), a prodej všech nebo části aktiv podniku jinému podniku, po němž hospodářská činnost, jež byla příjemcem podpory, není nadále vykonávána stejnou právnickou osobou (asset deal).
(138)
Pokud jde o share deal, Soudní dvůr rozhodl, že: (30)
„[…] je v případě, že podnik, který obdržel protiprávní podporu, je získán za tržní cenu, tj. za nejvyšší cenu, kterou by byl ochoten zaplatit soukromý investor za normálních podmínek hospodářské soutěže za tuto společnost ve stavu, v němž se - zejména po obdržení státní podpory - nachází, prvek podpory hodnocen za tržní cenu a zahrnut do kupní ceny. Za těchto podmínek nelze mít za to, že nabyvatel byl zvýhodněn ve vztahu k ostatním hospodářských subjektům na trhu (v tomto ohledu viz rozsudek ze dne 20. září 2001 ve věci Banks, C-390/98, Sb. rozh., s. I-6117, bod č. 77).
Pokud jde o tento konkrétní příklad, podnik, jemuž byly poskytnuty protiprávní státní podpory, si zachoval svou právní subjektivitu a nadále vykonává na svůj účet činnosti dotované státními podporami. Tento podnik si proto běžně zachová konkurenční výhodu spojenou s uvedenými podporami, a proto je to právě on, kdo musí být povinen vrátit částku rovnající se výši těchto podpor. […]“
(139)
Pokud jde o asset deal, pokračuje Soudní dvůr takto: (31)
„Je samozřejmě možné, aby se v případě, kdy jsou vyčleněné podniky založeny za účelem zachování kontinuity části činnosti podniku, který obdržel podporu a který vyhlásil úpadek, v případě nutnosti rovněž od těchto podniků požadovalo navrácení dotyčné podpory, pokud se zjistí, že nadále využívají konkurenční výhodu spojenou se získáním podpory. Mohlo by tomu být tak zejména v případě, kdy tyto podniky přistupují ke skupování aktiv společnosti v likvidaci, aniž by za ně hradily cenu odpovídající tržním podmínkám, nebo pokud se prokáže, že vznik těchto podniků měl za důsledek obejití povinnosti vrátit tyto podpory.“
(140)
Stejné rozlišení lze nalézt v rozsudku ve věci Seleco (32). V tomto rozsudku Soudní dvůr potvrzuje, že Komise může být dovedena k požadavku, aby se vrácení neomezovalo na původní podnik, ale bylo rozšířeno i na podnik, který zaručuje jeho neomezené trvání prostřednictvím výrobních prostředků, které na něj byly převedeny, umožní-li určité prvky tohoto převodu konstatovat, že mezi těmito dvěma entitami existuje hospodářská návaznost. Pro účely zjištění hospodářské návaznosti Soudní dvůr uznal rovněž relevantnost těchto ukazatelů: předmět převodu (aktiva a pasiva, zachování pracovní síly, seskupená aktiva), cena převodu, totožnost akcionářů nebo majitelů nástupnického a původního podniku, okamžik, kdy k převodu došlo (po zahájení vyšetřování, zahájení řízení nebo konečném rozhodnutí) nebo dále ekonomickou logiku operace (33).
(141)
Je vhodné rovněž zdůraznit, že prodeje aktiv ve věcech SMI a Seleco proběhly v rámci kolektivního úpadkového řízení pod dohledem soudce. Týkaly se pouze části aktiv podniků v kolektivním úpadkovém řízení. Podle Soudního dvora navíc nebylo prokázáno, že neproběhly za tržních podmínek.
(142)
Soud prvního stupně analyzoval případ asset deal v rozsudku ve věci CDA (34) a ověřoval zejména, zda v tomto konkrétním případě existují skutečnosti, které by mohly vést k závěru o obejití příkazu k navrácení pomocí částečného prodeje aktiv. Soud prvního stupně usoudil, že v tomto konkrétním případě Komise podobný úmysl neprokázala a že společnost CDA účinně nevyužívala konkurenčního zvýhodnění spojeného se získáním podpor. Soud prvního stupně postavil toto zjištění na dvou věcných skutečnostech: prodej byl omezen na část aktiv prodaných v celku a tento postup (tj. prodej v celku) umožnil získat vyšší částku, než by bylo možno získat při odděleném prodeji jednotlivých částí dotyčných aktiv.
(143)
Za účelem zjištění, zda je nutno rozšířit navrácení na společnost Financière Sernam a její dceřiné společnosti Sernam Services a Aster, je proto třeba přezkoumat převedení činností Sernam SA na Financière Sernam z hlediska kritérií vypracovaných Soudním dvorem a Soudem prvního stupně.
(144)
Pokud jde nejprve o převod všech aktiv a pasiv kromě tří finančních pasiv (akcionářská půjčka získaná společností Sernam SA od skupiny SNCF, pasivum spojené se zrušením smlouvy „IBM - GPS“ a povinnost vrátit neslučitelnou podporu ve výši 41 milionů EUR) ze společnosti Sernam SA na společnost Sernam Xpress, Komise zjišťuje, že se tento převod týkal celého podniku (viz oddíl 3.2.3). Mezi společnostmi Sernam SA a Sernam Xpress proto existuje hospodářská návaznost. Tato skutečnost odlišuje tento konkrétní případ od skutečností, jež vedly k rozsudkům ve věcech SMI, Seleco a CDA, které se týkaly pouze prodeje části aktiv. K převodu navíc došlo v rámci skupiny. Proběhl po konečném rozhodnutí Komise, kterým se nařizovalo vrácení podpory, a jeho jedinou ekonomickou logikou bylo umožnit pokračování činnosti společnosti Sernam, aniž by se přitom musely splnit podmínky uložené v článku 3 rozhodnutí Sernam 2. Jsou proto splněna všechna kritéria prokazující hospodářskou návaznost ve smyslu rozhodnutí a rozsudku ve věci Seleco.
(145)
Komise mimochodem konstatuje, že převod na společnost Sernam Xpress neodpovídá tržním podmínkám. Převod na společnost Sernam Xpress byl uskutečněn za zápornou cenu a nebyl výsledkem otevřeného a transparentního řízení (viz oddíl 3.2.5). K záporné ceně ve výši 57 milionů EUR, jež je pojata jako provozní podpora na pokrytí ztrát společnosti Sernam Xpress za období 2005-2008 (35), je nutno připočítat odepsání pohledávky SNCF vůči Sernam SA ve výši 38,5 milionu EUR (viz 27. bod odůvodnění). Komise nakonec také zjišťuje, že u pasiv, která zůstávají ve společnosti Sernam SA, se jedná o dluhy vůči třetím stranám a ne vůči SNCF. Vložením kapitálu ve výši 57 milionů EUR umožnila SNCF společnosti Sernam Xpress uhradit tyto pohledávky v celém jejich rozsahu, a to alespoň za období 2005-2008. Pokud by ale SNCF prodala pouze aktiva za kladnou cenu, byly by dluhy Sernam SA vůči třetím stranám uhrazeny pouze do výše příjmu z prodeje. Tato skutečnost je dodatečným důkazem toho, že smluvní vyváženost mezi SNCF a společností Financière Sernam neodpovídá tržním podmínkám.
(146)
Je také nutno konstatovat, že záporná cena ve výši 57 milionů EUR je vyšší než nejlepší nabídka při neúspěšném nabídkovém řízení, kdy záporná cena dosáhla výše 56,4 milionů EUR (nabídka v druhém kole [zájemce 5]).
(147)
Převod umožnil, aby se společnost Sernam Xpress vyhnula příkazu k vrácení částky 41 milionů EUR, kterým byla zatížena společnost Sernam SA, a umožnil jí dále pokračovat v činnostech společnosti Sernam SA, aniž by tuto podporu musela vracet a aniž by musela dodržet podmínky článku 3 rozhodnutí Sernam 2.
(148)
Z těchto důvodů dochází Komise k závěru, že převod činností společnosti Sernam SA na společnost Sernam Xpress měl za následek, že si společnost Sernam Xpress zachovala účinné využívání konkurenčního zvýhodnění spojeného se získáním poskytnutých podpor. Mezi oběma společnostmi existovala totiž hospodářská návaznost a u převodu se jedná o obejití příkazu k navrácení, kterým byla zatížena společnost Sernam SA.
(149)
Jak je vysvětleno v rozsudcích ve věcech SMI a Seleco, prodej akcií společnosti, jež je příjemcem protiprávní podpory, akcionářem třetí osobě nemá vliv na povinnost získat podporu zpět od společnosti, jež je jejím příjemcem. Prodej podílů společnosti Sernam Xpress společnosti Financière Sernam neměl proto za následek zbavení společnosti Sernam Xpress povinnosti vrátit podporu ve výši 41 milionů EUR.
(150)
Po spojení Sernam Xpress a Financière Sernam přešla povinnost vrácení na společnost Financière Sernam. Tato společnost a její dceřiné společnosti, a to zejména Sernam Services a Aster, navíc pokračují v činnosti společností Sernam SA a Sernam Xpress, a mají tak nadále prospěch z podpory ve výši 41 milionů EUR, která byla původně poskytnuta společnosti Sernam SA.
(151)
Z důvodů vysvětlených výše v bodě 3.4 nelze kromě toho přijmout tvrzení francouzských orgánů vycházejících z uplatnění zásady soukromého investora v tržním hospodářství.
3.4. NOVÉ PODPORY POSKYTNUTÉ SPOLEČNOSTI SERNAM XPRESS
(152)
Memorandum o porozumění ze dne 21. července 2005 počítá s určitým počtem opatření, která mohou představovat nové podpory (viz výše 36. bod odůvodnění). Komise musí ověřit, zda tato opatření představují nové podpory, a pokud ano, zda je lze prohlásit za slučitelné s vnitřním trhem.
(153)
Podle francouzských orgánů by měla být všechna tato opatření v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství. SNCF převedla údajně činnosti společnosti Sernam SA na společnost, jež předložila v otevřeném a transparentním nabídkovém řízení nejlepší nabídku a tato nabídka, byť spočívala v záporné ceně, má být pro stát jako akcionáře méně nákladná než likvidace společnosti Sernam.
(154)
Komise soudí, že v případě, kdy se má získat podpora zpět, nelze zásadu soukromého investora uplatňovat. Při vymáhání podpory stát jedná na základě povinností, které mu podle unijního práva přísluší, a ne jako akcionář.
(155)
Komise ostatně zaznamenává, že čl. 3 odst. 2 rozhodnutí Sernam 2 chápal prodej aktiv jako ekvivalent vyrovnávacích opatření uložených v čl. 3 odst. 1. Podle bodu č. 40 pokynů Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (36) nelze postoupení ztrátové činnosti považovat za vyrovnávací opatření. Záporná cena dohodnutá mezi SNCF a společností Financière Sernam ukazuje, že se jedná o postoupení ztrátové činnosti, které nelze považovat za rovnocenné vyrovnávacímu opatření. V tomto případě odpovídá záporná cena provozní podpoře poskytnuté podniku, která již z podstaty nemůže omezit narušení hospodářské soutěže.
(156)
Pokud by se mělo přijmout stanovisko zastávané Francií, Francie by se mohla vyhnout povinnosti získat zpět od společnosti Sernam SA a jakékoliv jiné společnosti, která pokračuje v její hospodářské činnosti, podporu ve výši 41 milionů EUR prohlášenou za neslučitelnou rozhodnutím Sernam 2 a dále také podporu ve výši 503 milionů EUR, jež byla zneužita. Takový výsledek by byl v jasném rozporu s judikaturou Soudního dvora, podle níže je členský stát vyzván, aby získal zpět podporu neprodleně za použití všech dostupných právních prostředků, a to včetně zabavení aktiv podniku a případně jeho vyhlášení v úpadku, pokud dotyčné vrácení není schopen provést (37).
(157)
Přijetí stanoviska zastávaného Francií by rovněž vedlo k diskriminaci mezi soukromým a veřejným podnikem. Zatímco by stát vymáhal vrácení od soukromého podniku, a to v případě potřeby až do jeho likvidace, mohl by se veřejný podnik tomuto údělu vyhnout pouze proto, že je pro stát méně nákladné jej prodat za zápornou cenu než získat zpět protiprávní a neslučitelné podpory, které podnik získal.
(158)
Z těchto důvodů Komise soudí, že se Francie nemůže odvolávat na zásadu soukromého subjektu v tržním hospodářství, aby se vyhnula tomu, že opatření, s nimiž počítá memorandum o porozumění ze dne 21. července 2005, mohou být označena za státní podporu.
(159)
Je proto nutno zjistit, zda dotyčná opatření poskytla společnosti Sernam Xpress nebo společnosti Financière Sernam zvýhodnění. Protože se oba tyto podniky později spojily, není nutno rozlišovat mezi zvýhodněním jednoho nebo druhého z nich. Jsou splněna tři další kritéria přítomnosti podpory: opatření jsou poskytnuta z prostředků veřejného podniku, tj. SNCF; SNCF představuje veřejnoprávní subjekt (organisme de droit public - EPIC) a jako takový podléhá těsné kontrole státu; poskytnutí výhody je proto přičitatelné státu. Protože Sernam Xpress/Financière Sernam provozují činnost v oblasti silniční dopravy, která je v rámci Unie otevřena hospodářské soutěži, zvýhodnění může tuto soutěž narušit a ovlivnit obchod mezi členskými státy.
3.4.1. Navýšení kapitálu společnosti Sernam SA ve výši 57 milionů EUR společností SNCF
(160)
Navýšením kapitálu společnosti Sernam SA o částku 57 milionů EUR provedeném společností SNCF získala Sernam SA značnou finanční výhodu, které se jejím konkurentům nedostalo. Tato výhoda byla později převedena společně s ostatními aktivy a pasivy na společnost Sernam Xpress.
3.4.2. Navýšení kapitálu společnosti Sernam Xpress ve výši 2 milionů EUR společností SNCF
(161)
Navýšením kapitálu společnosti Sernam Xpress o částku 2 miliony EUR provedeném společností SNCF získala Sernam Xpress značnou finanční výhodu, které se jejím konkurentům nedostalo. Komise ale bere na vědomí, že SNCF obdržela od společnosti Financière Sernam platbu ve výši 2 milionů EUR, což vyrovnává navýšení kapitálu o částku 2 miliony EUR, která tím pádem zvýhodnění neposkytla.
3.4.3. Odepsání pohledávek SNCF vůči společnosti Sernam SA
(162)
Jak je vysvětleno v 33. bodě odůvodnění, převedení činností společnosti Sernam SA na společnost Financière Sernam nezahrnuje dvě pohledávky SNCF vůči společnosti Sernam SA v celkové výši 38,5 milionu EUR. Odepsáním těchto pohledávek poskytuje SNCF společnosti Sernam Xpress/Financière Sernam zvýhodnění ve stejné výši.
3.4.4. Záruky poskytnuté společností SNCF
(163)
Při převedení činností společnosti Sernam SA na společnost Financière Sernam poskytla SNCF tyto záruky:
-
zavázala se dokončit ve stanovené lhůtě výstavbu zvláštního závodu (ve městě Valenton), který je nutný pro provozování nové koncepce dopravy zásilek po železnici, tzv. „Train bloc express“ (dále jen „TBE“), a to s pokutou ve výši 1 milionu EUR v případě zpoždění,
-
zavázala se uhradit případný růst nájmů u nových provozoven s rozdílem omezeným na nejvýše 3 miliony EUR,
-
prodloužila o tři roky nárok na návrat do mateřského podniku […] železničářů, kteří byli vysláni na práci v rámci společnosti Sernam,
-
prodloužila o tři roky sociální protokol, jenž zaručuje […] zaměstnancům společnosti Sernam převedení na nová pracovní místa v rámci SNCF v případě jejich propuštění (společností Sernam),
-
SNCF zaručila „trvání TBE“ (38) a přístup k tomuto typu vlaku (39). V tomto rámci zaplatila SNCF společnosti Sernam Xpress částku 3 miliony EUR.
(164)
Pokud jde o první dvě záruky, je zřejmé, že Sernam Xpress/la Financière Sernam výhodu poskytují. Bez těchto záruk by společnosti Sernam Xpress/Financière Sernam tyto náklady nemohly samy nést.
(165)
Pokud jde o záruky ohledně TBE, Komise soudí, že pro společnosti Sernam Xpress/Financière Sernam výrazně snižují riziko. Poskytují jim proto výhodu.
(166)
Podle Francie má ze záruky poskytnuté železničářům vlastně prospěch SNCF. SNCF totiž vyslala určitý počet železničářů pracovat do společnosti Sernam SA. Náklady spojené s těmito železničáři nesla společnost Sernam SA a tito železničáři měli nárok vrátit se do SNCF na pouhou žádost. Vzhledem k obavám, které mohla vyvolat případná privatizace, SNCF prodloužila dobu, během níž mohli železničáři uplatnit tento nárok, aby zabránila jejich masivnímu návratu, jež by byl pro SNCF nákladnější.
(167)
Komise se domnívá, že bez této záruky by železničáři s velkou pravděpodobností skutečně požádali v okamžiku převedení činností o návrat do SNCF. Společnost Sernam Xpress by je musela nahradit novými zaměstnanci se statusem pracovníků soukromého sektoru. Komise považuje v tomto konkrétním případě za pravděpodobné, že by mzdy těchto nových pracovníků byly nižší než mzdy železničářů, což by vyrovnalo dodatečné náklady, které by společnosti Sernam Xpress vznikly kvůli omezenější zkušenosti těchto nových zaměstnanců nebo kvůli potížím najmout jich vysoký počet za velmi krátkou dobu.
(168)
Pokud jde o prodloužení záruky převedení na nová pracovní místa na tři roky, Francie se domnívá, že představuje osobní právo poskytnuté SNCF některým zaměstnancům. Ani společnost Financière Sernam a ani společnost Sernam Xpress nebyly údajně stranami této dohody.
(169)
Komise tuto analýzu nesdílí. Díky této záruce je totiž výhodnější zůstat zaměstnán během dotyčného období u společnosti Sernam Xpress, aniž by tato společnost nesla jakékoliv dodatečné náklady.
(170)
Komise dochází k závěru, že záruky poskytnuté SNCF v memorandu o porozumění ze dne 21. července 2005 poskytují, s výjimkou záruky železničářům, společnostem Sernam Xpress/Financière Sernam výhodu.
(171)
Zatímco hodnotu prvních tří záruk lze snadno vyčíslit (1 milion EUR, 3 miliony EUR a 3 miliony EUR), v případě záruky zařazení zaměstnanců na nová místa tomu tak není. Francie by měla stanovit zvýšení mezd, které by společnosti Sernam Xpress/Financière Sernam musely zaměstnancům poskytnout, aby dosáhly stejný cíl, kdyby tato záruka neexistovala.
3.4.5. Prodejní cena
(172)
Ve 164. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení si Komise položila otázku, zda záporná cena „uhrazená“ společností Financière Sernam skutečně odpovídala tržní hodnotě. V tomto ohledu bere Komise na vědomí, že mezitím došlo ke spojení společností Sernam Xpress a Financière Sernam a že případná podpora společnosti Financière Sernam v podobě příliš vysoké záporné ceny nepřesáhla 57 milionů EUR podpory, již obdržela společnost Sernam Xpress jako novou podporu. Tím není nadále nutno vyslovit se k otázce případné podpory kupci.
3.4.6. Závěr k přítomnosti nových podpor
(173)
Opatření memoranda o porozumění ze dne 21. července 2005 popsané v tomto oddílu 3.4 představují nové podpory pro společnosti Sernam Xpress/Financière Sernam.
3.4.7. Neslučitelnost s vnitřním trhem a navrácení
(174)
Podle judikatury Soudního dvora přísluší členskému státu, aby uvedl důvody slučitelnosti určité podpory. Protože Francie žádné důvody slučitelnosti neuvedla, Komise dochází k závěru, že tyto podpory jsou neslučitelné s vnitřním trhem a je nutno je získat zpět navýšené o úroky.
(175)
Toto navrácení se musí provést u společnosti Financière Sernam a jejích dceřiných společností, a to zejména společností Sernam Services a Aster, které dnes pokračují v hospodářské činnosti, jež byla příjemcem podpory a kterou dříve vykonávala společnost Sernam Xpress (sloučená se společností Financière Sernam).
3.5. ZRUŠUJÍCÍ DOLOŽKA
(176)
Memorandum o porozumění ze dne 21. července 2005 obsahuje zrušující doložku pro případ záporného rozhodnutí Komise během pěti roků od jeho uzavření. Tato doložka by mohla rovněž představovat novou podporu. V podobném případě by ale náprava spočívala v její nepoužitelnosti. Protože doložka nebyla uplatněna, bylo tohoto cíle dosaženo. Dotyčnou doložku proto není nutno dále analyzovat.
3.6. OPRÁVNĚNÁ DŮVĚRA
(177)
Tvrzení uváděné francouzskými orgány, podle nějž kroky (jako jejich návštěva u Komise dne 24. listopadu 2004 a jejich dopis ze dne 21. prosince 2004) podniknuté v dobré víře vedly ke vzniku oprávněné důvěry ohledně souladu převedení činností společnosti Sernam SA na společnost Financière Sernam s rozhodnutím Sernam 2 a unijním právem, nelze přijmout.
(178)
Informace sdělené Francií se totiž omezily na informování Komise o rozhodnutí prodat aktiva v celku, aniž by popisovaly zásadní skutečnosti převodu aktiv společnosti Sernam SA. Zejména informační zpráva Komisi ze dne 21. prosince 2004 se omezuje na uvedení některých skutečností týkajících se organizace postupu postoupení aktiv a na jeho otevřenou a transparentní povahu s cílem uskutečnit prodej za tržní cenu do 30. června 2005.
(179)
Komise nebyla tehdy upozorněna na žádnou z následujících skutečností:
1)
na skutečnost, že plánované postoupení spočívá v převodu aktiv a pasiv v rámci skupiny na jiný právní subjekt (Sernam Xpress) s jeho následným postoupením (share deal);
2)
na skutečnost, že s aktivy bude postoupena také část pasiv a že v pasivech společnosti Sernam SA zůstane pouze příkaz k navrácení podpory ve výši 41 milionů EUR a pohledávky SNCF v částce 38,5 milionu EUR;
3)
na skutečnost, že Francie byla v případě nabídky na převzetí za zápornou cenu ochotna navýšit kapitál společností Sernam SA a Sernam Xpress.
(180)
Bez informací o těchto skutečnostech Komise nemohla předvídat způsob, jakým Francie rozhodnutí Sernam 2 nakonec provedla. Informační zpráva ze dne 21. prosince 2004 naopak naznačuje, že postoupení bude provedeno bez rozlišování mezi pasivy a za kladnou cenu, protože se v ní uvádí, že „jakmile bude postoupení uskutečněno, budou příjmy, které takto vzniknou, použity na úhradu pasiv právnické osoby Sernam, včetně neslučitelné podpory, a to v rámci obvyklých vnitrostátních postupů“.
(181)
Pokud se vzhledem k záporné povaze cen nabídnutých za aktiva společnosti Sernam ukázala eventualita navýšení kapitálu (prvek 3) až při obdržení nabídek, Francie si musela být při vypracování své informační zprávy ze dne 21. prosince 2004 vědoma alespoň možnosti prodeje aktiv s částí pasiv (prvek 2). Ať je tomu jakkoliv, francouzské orgány se nemohou nijak dovolávat s poukazem na oprávněnou důvěru, aniž by samovolně informovaly Komisi dne 21. prosince 2004 nebo později o těchto zásadních skutečnostech.
(182)
Konečně a především je nutno zdůraznit, že pokud měly francouzské orgány potíže s provedením rozhodnutí Sernam 2, měly se obrátit na Komisi, aby v dohodě s ní dospěly k řešení ohledně jiného postupu, a to na základě zásady loajální spolupráce stanovené v čl. 4 odst. 3 SEU. Pokyny Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (40) ve svém oddílu 3.2.3 potvrzují, že při uplatnění této obecné zásady se členský stát nesmí odchýlit od plánu restrukturalizace bez předchozího oznámení a souhlasu Komise.
(183)
Komise navíc nikdy nevyslovila souhlas s převedením činností společnosti Sernam SA na společnost Financière Sernam, které Francie provedla.
(184)
Komise proto dochází k závěru, že Francie a ani příjemci podpory se nemohou nijak dovolávat s poukazem na oprávněnou důvěru.
4. NAVRÁCENÍ
(185)
Komise dospěla k závěru, že podmínky rozhodnutí Sernam 2 nebyly dodrženy. Ve smyslu článku 16 nařízení č. 659/1999 proto došlo ke zneužití opatření podpory povolených rozhodnutím Sernam 2. Protože Francie neuvedla pro tyto podpory důvody jejich slučitelnosti, jedná se o podpory neslučitelné s vnitřním trhem. Francie proto musí přijmout veškerá opatření, aby tyto podpory s úroky získala zpět.
(186)
Výše těchto opatření podpory dosahuje částky 503 milionů EUR. Tato částka se skládá na jedné straně z různých podpor na restrukturalizaci ve výši 2 938 milionů franků, tj. 448 milionů EUR. Tyto podpory jsou uvedeny v tabulce č. 3 rozhodnutí ze dne 30. dubna 2003 a jejich hlavní prvky jsou přeneseny do níže uvedené tabulky:
(v milionech francouzských frank?)
P?vodní kapitál
44
Financování ztrát za rok 2000
698
Financování ztrát za rok 2001
252
Financování restrukturalizace: vklad SNCF
1 300
Financování restrukturalizace: akcioná?ská p?j?ka SNCF
250
Nadnáklady spojené se železni?á?i
394
Podpora na restrukturalizaci celkem
2 938
(187)
K dosažení částky 503 milionů EUR je nutno přidat výši podpor vyplacených v rámci smluv o dopravě zavazadel a tisku ve výši 34 milionů EUR a v rámci smluv o dodávkách v celkové výši 21 milionů EUR.
(188)
Pro více podrobností se odkazuje na rozhodnutí Sernam 1 ze dne 23. května 2001.
(189)
Za účelem provedení navrácení podpory s okamžitým účinkem sdělí francouzské orgány den, kdy byla každá podpora dána příjemci k dispozici (41). Počínaje tímto dnem se počítají u každého opatření úroky z vymáhané částky ze základu složeného v souladu s kapitolou V nařízení (ES) č. 794/2004 (42).
(190)
Je nutno získat zpět také podporu ve výši 41 milionů EUR, kterou považovalo za neslučitelnou již rozhodnutí Sernam 2, a to navýšenou o úroky vypočítané stejnou metodou.
(191)
Navýšení kapitálu ve výši 57 milionů EUR, odepsání pohledávek vůči společnosti Sernam SA společností SNCF v částce 38,5 milionů EUR a záruky poskytnuté společností SNCF při převedení činností Sernam SA na společnost Financière Sernam, s výjimkou záruky poskytnuté železničářům, představují rovněž státní podpory neslučitelné s vnitřním trhem. Tyto nové podpory je nutno získat zpět navýšené o úroky vypočítané stejnou metodou. Pokud jde o způsob výpočtu částek k navrácení, Komise odkazuje na body odůvodnění č. 171 a 189 tohoto rozhodnutí.
(192)
Při stanovení částky podpory k navrácení může Francie zohlednit případné částky, které SNCF obdržela v rámci úpadku společnosti Sernam SA na základě splacení podpory ve výši 41 milionů a úroků s ní spojených a/nebo akcionářské půjčky a úroků s ní spojených.
(193)
Pokud by SNCF získala celkové splacení všech svých pohledávek, Francie zohlední případné částky získané SNCF následkem likvidace společnosti Sernam SA pouze úměrně poměru mezi částkou obou opatření podpory, jež byly zaevidovány, a celkovou částkou pohledávek zapsaných do pasiv společnosti Sernam SA.
(194)
Tato vrácení, a to včetně vrácení podpor původně poskytnutých společnostem Sernam SA a Sernam Xpress, se provedou u společnosti Financière Sernam a jejích dceřiných společností Sernam Services a Aster, jež dnes pokračují v hospodářské činnosti, která byla příjemcem podpor a kterou dříve vykonávala společnost Sernam Xpress (jež se spojila se společností la Financière Sernam) a před ní společnost Sernam SA.
(195)
Je nepochybné, že společnost Sernam Xpress a její provozní dceřiné společnosti Sernam Services a Aster pokračovaly v hospodářské činnosti společnosti Sernam SA, protože převedení činností společnosti Sernam SA na společnost Financière Sernam provedené Francií se uskutečnilo právě s tímto záměrem. Z jednotlivých prvků případu vyplývá, že společnosti Sernam Xpress, Sernam Services a Aster opravdu pokračovaly v provozování činnosti, jež byla příjemcem podpory, a to podle platného obchodního plánu společnosti Sernam SA a se stejnými zaměstnanci. Společnost Financière Sernam poté dne 30. června 2011 zrušila jako jediný společník společnost Sernam Xpress a převzala její majetek. Společnost Financière Sernam tak představuje právního nástupce společnosti Sernam Xpress a také jejího ekonomického nástupce, protože dnes (společnost Financière Sernam) vlastní a přímo ovládá provozní dceřiné společnosti, jimiž jsou společnosti Sernam Services a Aster. Společnost Financière Sernam a její dceřiné společnosti, a to zejména společnosti Sernam Services a Aster, navíc pokračují v činnostech společností Sernam SA a Sernam Xpress, a mají tak nadále prospěch z podpory. Společnost Sernam Services k tomu v květnu roku 2011 získala vklad aktiv v podobě převodu značky Sernam, jež je ohodnocována na částku 15 milionů EUR, aniž poskytla odpovídající vyrovnání. Pokud jde o společnost Aster, získala na jedné straně v březnu roku 2008 vklad na běžný účet ve výši 5 milionů EUR a tato částka jí byla odepsána v červenci roku 2008; na druhé straně se jí v prosinci roku 2011 dostalo navýšení kapitálu v podobě odepsání částky 5 599 998 EUR zapsaných na běžném účtu. Tyto dvě dceřiné společnosti tak byly příjemci podpor původně poskytnutých společnostem Sernam SA a Sernam Xpress nejenom jakožto společnosti, jež jsou součástí skupiny, a kvůli skutečnosti, že pokračují ve výkonu jejích činností, ale také kvůli převodu určitých aktiv nebo opatřením navýšení kapitálu v jejich prospěch.
(196)
Je nutno upřesnit, že sama společnost Sernam SA vznikla přeměnou společnosti Sernam SCS na akciovou společnost na konci roku 2001 (v tomto ohledu viz rozhodnutí Sernam 2, 11. bod odůvodnění). Původním příjemcem části dotyčných podpor tak byla společnost Sernam SCS.
(197)
Protože proti společnosti Financière Sernam a její dceřiné společnosti Sernam Services bylo dne 31. ledna 2012 zahájeno řízení o nuceném vyrovnání a proti společnosti Aster, jež je dceřinou společností Financière Sernam, dne 3. února 2012 konkurzní řízení, francouzské orgány se vyzývají, aby určily částku podpor navýšenou o úroky, kterou je nutno bezodkladně vrátit, aby bylo tyto podpory možno zapsat do pasiv těchto podniků,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Státní podpory v celkové částce 503 milionů EUR poskytnuté Francií společnosti Sernam SCS (jež se stala společností Sernam SA) a schválené Komisí rozhodnutím 2006/367/ES (43) ze dne 20. října 2004 byly zneužity. Jsou neslučitelné s vnitřním trhem. Z těchto podpor měly prospěch rovněž společnosti Sernam Xpress a Financière Sernam a její dceřiné společnosti Sernam Services a Aster.
2. Ze státní podpory ve výši 41 milionů EUR, již Francie poskytla společnosti Sernam SCS a kterou rozhodnutí Sernam 2 prohlásilo za neslučitelnou, měly prospěch rovněž společnosti Sernam Xpress a Financière Sernam a její dceřiné společnosti, a to zejména Sernam Services a Aster.
3. Navýšení kapitálu společnosti Sernam SA v částce 57 milionů EUR společností SNCF, odepsání pohledávek vůči společnosti Sernam SA společností SNCF v částce 38,5 milionů EUR a záruky poskytnuté společností SNCF při převedení činností Sernam SA na společnost Financière Sernam, s výjimkou záruky poskytnuté železničářům, představují státní podpory neslučitelné s vnitřním trhem.
Článek 2
1. Francie je povinna získat zpět podpory uvedené v článku 1 od společnosti Financière Sernam a jejích dceřiných společností Sernam Services a Aster.
2. Z částek, které je nutno vrátit, běží úroky počínaje dnem, kdy byly dány k dispozici příjemci, až do jejich skutečného vrácení.
3. Úroky se počítají ze základu složeného v souladu s kapitolou V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 ze dne 21. dubna 2004.
Článek 3
1. Navrácení podpory uvedené v článku 1 se provede s okamžitým účinkem.
2. Francie provede toto rozhodnutí ve lhůtě čtyř měsíců ode dne jeho oznámení.
3. V rámci tohoto provedení může Francie zohlednit případné částky vrácené SNCF následkem likvidace společnosti Sernam SA, a to za podmínek uvedených výše.
Článek 4
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí poskytne Francie Komisi tyto informace:
a)
den, kdy bylo každé z opatření podpory dáno k dispozici příjemci, celkovou částku (jistina a úroky), kterou má příjemce u každého z opatření podpory vrátit;
b)
podrobný popis již přijatých nebo plánovaných opatření k dosažení souladu s tímto rozhodnutím;
c)
doklady prokazující, že příjemci již bylo nařízeno podporu vrátit.
2. Francie bude Komisi informovat o vývoji vnitrostátních opatření přijatých s cílem vykonat toto rozhodnutí až do úplného navrácení podpory uvedené v článku 1. Na žádost Komise Francie předloží neprodleně informace o již přijatých a plánovaných opatřeních k dosažení souladu s tímto rozhodnutím. Rovněž poskytne podrobné informace o částkách podpory a úroků, které již příjemce navrátil.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Francouzské republice.
V Bruselu dne 9. března 2012.