ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 15ης Σεπτεμβρίου 2010
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 26/09 (πρώην N 289/09) που η Λετονία προτίθεται να θέσει σε εφαρμογή για την αναδιάρθρωση της AS Parex banka
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 6202]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/364/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις εν λόγω διατάξεις (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 10 Νοεμβρίου 2008 η Λετονία κοινοποίησε στην Επιτροπή μία δέσμη μέτρων υπέρ της AS Parex banka (εφεξής «Parex banka»), που σχεδιάστηκαν για τη στήριξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα οποία εγκρίθηκαν στις 24 Νοεμβρίου 2008 (2) (εφεξής «πρώτη απόφαση διάσωσης») βάσει της δέσμευσης της Λετονίας να υποβάλει ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Parex banka εντός έξι μηνών. Στις 26 Ιανουαρίου 2009, η Λετονία ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με ορισμένες αλλαγές στα δημόσια μέτρα στήριξης στην Parex banka. Αυτές οι αλλαγές εγκρίθηκαν στις 11 Φεβρουαρίου 2009 (3) (εφεξής «δεύτερη απόφαση διάσωσης»). Στις 29 Μαρτίου 2009, η Λετονία κοινοποίησε στην Επιτροπή την ανάγκη για περαιτέρω αλλαγές στο μέτρο ανακεφαλαιοποίησης. Αυτές οι αλλαγές εγκρίθηκαν με απόφαση της Επιτροπής της 11ης Μαΐου 2009 (4) (εφεξής «τρίτη απόφαση διάσωσης»).
(2)
Στις 11 Μαΐου 2009, η Λετονία κοινοποίησε σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Parex banka. Στις 5 Ιουνίου 2009 εστάλη στις λετονικές αρχές αίτημα για πληροφορίες. Στις 15 Ιουνίου 2009 έλαβε χώρα συνεδρίαση μεταξύ των λετονικών αρχών και της Επιτροπής. Η Λετονία απάντησε εν μέρει στο αίτημα για πληροφορίες με επιστολή της 7ης Ιουλίου 2009.
(3)
Με επιστολή της 29ης Ιουλίου 2009, η Επιτροπή πληροφόρησε τη Λετονία ότι είχε αποφασίσει να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (5) (εφεξής «απόφαση κίνησης της διαδικασίας») όσον αφορά τα μέτρα ενίσχυσης για τη διάσωση.
(4)
Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 6ης Οκτωβρίου 2009 και από τα ενδιαφερόμενα μέρη ζητήθηκε να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους για τα προτεινόμενα μέτρα ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, εντός ενός μηνός από την ημερομηνία δημοσίευσης. Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις από ενδιαφερόμενα μέρη. Ωστόσο, μετά τη λήξη της ταχθείσας προθεσμίας, η Επιτροπή έλαβε επιστολές με ημερομηνία 15 Ιουνίου και 13 Ιουλίου 2010 από τους Valerijs Kargins και Viktors Krasovickis, πρώην μετόχους πλειοψηφίας της Parex banka (εφεξής «πρώην μέτοχοι πλειοψηφίας»). Επιπλέον, η Επιτροπή έλαβε επιστολές από μέλη του λετονικού κοινοβουλίου με ημερομηνία 22 Ιουνίου και 1 Ιουλίου 2010.
(5)
Με επιστολή της 12ης Αυγούστου 2009, οι λετονικές αρχές ζήτησαν παράταση, μέχρι τις 15 Οκτωβρίου 2009, της προθεσμίας για την υποβολή των συμπληρωματικών πληροφοριών που είχαν ζητηθεί στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας. Στις 4 Σεπτεμβρίου 2009, οι ίδιες υπέβαλαν αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Parex banka μαζί με συμπληρωματικές πληροφορίες σε απάντηση της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Το αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης επικαιροποιήθηκε περαιτέρω στις 22 Σεπτεμβρίου 2009 και χορηγήθηκαν συμπληρωματικές πληροφορίες. Στις 11 και 17 Σεπτεμβρίου 2009 έλαβαν χώρα συνεδριάσεις μεταξύ των λετονικών αρχών και της Επιτροπής.
(6)
Επιπρόσθετα, η Λετονία παρέσχε περαιτέρω πληροφορίες και διευκρινίσεις στις 11 Σεπτεμβρίου, στις 6 και 26 Οκτωβρίου, στις 9 και 23 Δεκεμβρίου 2009, καθώς και στις 19 Φεβρουαρίου και2 Μαρτίου 2010.
(7)
Στις 12 και 26 Οκτωβρίου 2009, η Λετονία παρέσχε πληροφορίες σχετικά με ενδεχόμενη αλλαγή της στρατηγικής αναδιάρθρωσης της Parex banka. Στις 22 Μαρτίου 2010 έλαβε χώρα συνεδρίαση μεταξύ της Επιτροπής και των λετονικών αρχών. Με επιστολή της 31ης Μαρτίου 2010, η Λετονία υπέβαλε νέα έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της Parex banka με ημερομηνία 31 Μαρτίου 2010, η οποία συμπληρώθηκε αργότερα με υποβολή στοιχείων στις 14 Μαΐου, στις 9, 12, 17 και 21 Ιουνίου 2010.
(8)
Η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες στις 10 Μαΐου 2010. Η Λετονία απάντησε με επιστολή της 7ης Ιουλίου 2010. Με αυτή την επιστολή η Λετονία υπέβαλε επίσης επικαιροποιημένη έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της 31ης Μαρτίου 2010. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης τροποποιήθηκε ακολούθως στις 18 και 27 Αυγούστου 2010 (εφεξής «τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης»).
(9)
Με επιστολές της 2ας, 18ης και 27ης Αυγούστου και της 2ας Σεπτεμβρίου 2010 η Λετονία παρέσχε συμπληρωματικές διευκρινίσεις όσον αφορά τις δεσμεύσεις προς ανάληψη. Στις 3 Σεπτεμβρίου 2010, η Επιτροπή έλαβε τελικό κατάλογο των δεσμεύσεων.
(10)
Στις 2 Σεπτεμβρίου 2010, οι λετονικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι δέχονται κατ’ εξαίρεση την έκδοση της παρούσας απόφασης στην αγγλική γλώσσα.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. Η ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΗΣ
(11)
Η Parex banka ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Λετονίας με σύνολο ενεργητικού 3,4 δισεκατ. λετονικών λατ (εφεξής «LVL») (4,9 δισεκατ. ευρώ) στις 31 Δεκεμβρίου 2008. Στο τέλος του 2007, πριν από την κρίση, η τράπεζα είχε το υψηλότερο μερίδιο (18 %) στην αγορά καταθέσεων της χώρας και το τρίτο υψηλότερο μερίδιο (12 %) στην αγορά δανείων της χώρας (6). Κατά συνέπεια, οι λετονικές αρχές έκριναν ότι η τράπεζα είχε συστημική σημασία για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
(12)
Η Parex banka προσέφερε ευρεία δέσμη τραπεζικών προϊόντων άμεσα καθώς και μέσω εξειδικευμένων θυγατρικών, συμπεριλαμβανομένης της χορήγησης δανείων, των υπηρεσιών καρτών πληρωμής, της χρηματοδοτικής μίσθωσης, της διαχείρισης χαρτοφυλακίου και των δραστηριοτήτων διαμεσολάβησης σε πράξεις επί τίτλων. Επιπλέον των τραπεζικών συναλλαγών της στη Λετονία, η Parex banka διέθετε θυγατρική τράπεζα στη Λιθουανία και στην Ελβετία (AP Anlage & Privatbank AG) και υποκαταστήματα στην Εσθονία, Σουηδία και Γερμανία, ένα παν-Βαλτικό διαχειριστή περιουσιακών στοιχείων και ορισμένες εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης που λειτουργούσαν στην Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών (εφεξής «ΚΑΚ»).
(13)
Η Parex banka ιδρύθηκε το 1992 και ανήκε κατά πλειοψηφία σε δύο φυσικά πρόσωπα τα οποία πριν από την κρατική παρέμβαση κατείχαν το 84,83 % του μετοχικού κεφαλαίου της τράπεζας. Ως συνέπεια των προβλημάτων που αντιμετώπισε, η Parex banka κρατικοποιήθηκε εν μέρει μέσω αγοράς ολόκληρης της ιδιοκτησίας των πρώην μετόχων πλειοψηφίας με συνολική συμβολική τιμή αγοράς 2 LVL (περίπου 3 ευρώ) (7). Τον Απρίλιο 2009, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (εφεξής «ΕΤΑΑ») συνήψε συμφωνία αγοράς μετοχών, με την οποία η ΕΤΑΑ θα εξαγόραζε το 25 % συν μία μετοχή του μετοχικού κεφαλαίου της Parex banka (8).
(14)
Μολονότι η Parex banka ιστορικά υπήρξε κερδοφόρο ίδρυμα με ισχυρή τραπεζική παρουσία στη Λετονία, η διοίκηση της τράπεζας επέλεξε μια ακατάλληλη επιχειρηματική στρατηγική και έλαβε ορισμένες αποφάσεις υψηλού κινδύνου έναντι του έντονου ανταγωνισμού από ορισμένες υψηλής τεχνολογίας θυγατρικές ξένων τραπεζών. Ιδίως, η Parex banka ενεπλάκη όλο και περισσότερο στις αγορές ΚΑΚ, βασιζόμενη υπερβολικά σε μεγάλες, βραχυπρόθεσμες καταθέσεις μη κατοίκων. Η χρηματοοικονομική κρίση έπληξε σοβαρά τις αναδυόμενες αγορές μεταξύ των οποίων και των χωρών ΚΑΚ, και κυκλοφόρησαν φήμες όσον αφορά τη δυνατότητα της Parex banka να επαναχρηματοδοτήσει τα κοινοπρακτικά της δάνεια που έληγαν τον Φεβρουάριο 2009. Συνδυασμός αυτών των συμβάντων είχε ως συνέπεια την απώλεια της εμπιστοσύνης των καταθετών, ιδίως των πελατών μη κατοίκων, γεγονός που οδήγησε σε μαζικές αναλήψεις από την τράπεζα. Οι αναλήψεις από την τράπεζα κορυφώθηκαν σε ημερήσια εκροή έως και 100 εκατ. ευρώ και δεν ανακόπηκαν ούτε και από τη μερική κρατικοποίηση της τράπεζας. Απ’ αυτό προέκυψε πτώση των καταθέσεων κατά 36 % σε σύγκριση με το τέλος του 2007, γεγονός που προκάλεσε σοβαρή κρίση ρευστότητας. Για να αποτρέψει περαιτέρω εκροές καταθέσεων, η Επιτροπή Χρηματοοικονομικών και Κεφαλαιουχικών Αγορών, δηλαδή η Λετονική Ρυθμιστική Αρχή, επέβαλε περιορισμούς στις αναλήψεις.
(15)
Το 2008, οι ενοποιημένες ζημίες ανήλθαν σε 131 εκατ. LVL (185 εκατ. ευρώ) σε σύγκριση με κέρδος 40 εκατ. LVL (58 εκατ. ευρώ) το 2007. Στο τέλος του 2008 το συνολικό ίδιο κεφάλαιο είχε μειωθεί κατά 65 % σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ανερχόμενο σε 77 εκατ. LVL, κυρίως λόγω της αύξησης των προβλέψεων για απώλειες από δάνεια και απώλειες στο χαρτοφυλάκιο τίτλων. Ο συντελεστής κεφαλαιακής επάρκειας (εφεξής «CAR») σε επίπεδο μόνο της Parex banka και σε επίπεδο ομίλου (9) ήταν μόνο 4,1 % και 3,1 % αντιστοίχως. Κατά συνέπεια, η Parex banka δεν ήταν πλέον σε θέση να τηρήσει τις κανονιστικές απαιτήσεις φερεγγυότητας.
2.2. ΤΑ ΉΔΗ ΕΓΚΡΙΘΈΝΤΑ ΜΈΤΡΑ ΔΙΆΣΩΣΗΣ
(16)
Η Parex banka ζήτησε κρατική βοήθεια στις αρχές του Νοεμβρίου 2008. Μετά την κρατικοποίησή της, η Λετονία αποφάσισε να εφαρμόσει μέτρα διάσωσης που προσωρινά θα σταθεροποιούσαν την Parex banka. Συνολικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά ως ενίσχυση διάσωσης: i) ένα μέσο ρευστότητας έως 1,5 δισεκατ. LVL· ii) κρατικές εγγυήσεις που καλύπτουν υφιστάμενα κοινοπρακτικά δάνεια μέχρι ποσού 775 εκατ. ευρώ και νέα δάνεια που εκδόθηκαν για την αναχρηματοδότηση κοινοπρακτικού δανείου ύψους 275 εκατ. ευρώ· και iii) μέτρα ανακεφαλαιοποίησης, που επιτρέπουν στην Parex banka να επιτύχει CAR 11 % κατά τη διάρκεια του σταδίου διάσωσης (10).
2.3. ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
2.3.1. ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(17)
Στις 11 Μαΐου 2009, η Λετονία υπέβαλε σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Parex banka ως συνέχιση των πρώτων μέτρων ανακεφαλαιοποίησης (εφεξής το «αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης»), τα στοιχεία του οποίου είχαν περιγραφεί λεπτομερώς στο τμήμα 2.4 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας.
(18)
Το σχέδιο συμπεριελάμβανε μια προκαταρκτική ανάλυση της επιχείρησης της Parex banka, τα προβλεπόμενα μέτρα ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, τη μελλοντική της επιχειρηματική στρατηγική και μέτρα για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας.
(19)
Το σχέδιο κάλυπτε χρονική περίοδο από το 2009 έως το 2013. Οι βασικές μελλοντικές δραστηριότητες της τράπεζας θα ήταν η διαχείριση επιχειρηματικών κεφαλαίων, η παροχή καταναλωτικών τραπεζικών υπηρεσιών και η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων (11). Το σχέδιο προέβλεπε την εφαρμογή νέας στρατηγικής, με την Parex banka να στοχεύει να καταστεί η κυρίαρχος τράπεζα στις χώρες της Βαλτικής. Όλες οι «μη βαλτικές» δραστηριότητες θεωρήθηκαν ως μη βασικές. Ωστόσο, το σχέδιο απέκλειε την ενδεχόμενη πώλησή τους στη μεσοβραχυπρόθεσμη περίοδο.
(20)
Η προβλεπόμενη επιχειρηματική στρατηγική συμπεριελάμβανε ελκυστικά επιτόκια και επιθετική στρατηγική μάρκετινγκ για τη στήριξη της ανάπτυξης της Parex banka και την επανάκτηση της απολεσθείσας βάσης των καταθέσεων. Το σχέδιο προέβλεπε ότι η Parex banka θα παρέμενε εξαρτώμενη από τα κρατικά μέτρα ρευστότητας και πέραν της περιόδου αναδιάρθρωσης.
2.3.2. ΤΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(21)
Στις 4 Σεπτεμβρίου 2009, η Λετονία υπέβαλε αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο ακολούθως τροποποιήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2009. Το εν λόγω σχέδιο στόχευε να διαλύσει τις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
(22)
Η αναθεωρημένη στρατηγική για την Parex banka βασιζόταν επίσης στην ανάπτυξη μιας ισχυρής επιχείρησης στη Βαλτική μέσω των δραστηριοτήτων διαχείρισης επιχειρηματικών κεφαλαίων, της παροχής καταναλωτικών τραπεζικών υπηρεσιών και της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. Το αναθεωρημένο σχέδιο προέβλεπε ότι η Parex banka θα ήταν σε θέση να εξοφλήσει όλα τα κρατικά μέτρα ρευστότητας πριν το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης.
(23)
Ωστόσο, αντίθετα με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, το αναθεωρημένο σχέδιο συμπεριλάμβανε μείωση του ισολογισμού της Parex banka μέσω επικέντρωσης σε βασικές δραστηριότητες. Ιδίως, προέβλεπε τη συρρίκνωση της δανειοδοτικής δραστηριότητας της Parex banka,
(24)
Επιπλέον, το σχέδιο ανέφερε τη δυνατότητα εκχώρησης των μη βασικών δραστηριοτήτων. Όταν αργότερα η Λετονία ενέκρινε αυτή τη στρατηγική αλλαγή, απαιτήθηκε η κατάρτιση νέας αντίστοιχης έκδοσης του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
2.3.3. ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(25)
Σύμφωνα με το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, ο βασικός στρατηγικός στόχος είναι η επιστροφή της τράπεζας στον ιδιωτικό τομέα μέσω της πώλησής της σε στρατηγικό επενδυτή σε θέση να την ελευθερώσει από τις συμφωνίες χρηματοδότησης από το κράτος, διασφαλίζοντας παράλληλα τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της τράπεζας. Η Λετονία έχει ήδη ελκύσει το ενδιαφέρον της ΕΤΑΑ, ισχυρού και αξιόπιστου εξωτερικού επενδυτή με επαρκείς χρηματοοικονομικούς πόρους και δεσμευόμενος μακροπρόθεσμα (βλέπε αιτιολογική σκέψη 13).
(26)
Το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης προϋποθέτει τον διαχωρισμό των στοιχείων ενεργητικού της Parex banka σε μία νεοσυσταθείσα τράπεζα με την επωνυμία AS Citadele banka (εφεξής «Citadele banka»), αποκαλούμενη «καλή τράπεζα», η οποία θα επικεντρωθεί στις παραδοσιακές τραπεζικές λειτουργίες και σε μία καλούμενη «κακή τράπεζα» (Parex banka), […] (12).
(27)
Για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, οι βασικές τραπεζικές λειτουργίες θα διαχωριστούν από τις μη βασικές και από τα μη αποδοτικά στοιχεία ενεργητικού. Η προτεινόμενη αναδιάρθρωση στηρίζεται σε ένα σενάριο «good-out» το οποίο βασίζεται στη δημιουργία μιας τράπεζας με ισχυρή βάση κεφαλαίου που υπόκειται στην εποπτεία της λετονικής ρυθμιστικής αρχής και είναι επικεντρωμένη στη Βαλτική. Όλα τα βασικά στοιχεία ενεργητικού και ορισμένα μη βασικά στοιχεία ενεργητικού (ιδίως τα κερδοφόρα δάνεια ΚΑΚ) μεταφέρονται από την Parex banka στη νεοσυσταθείσα τράπεζα. Τα υπόλοιπα μη βασικά και μη κερδοφόρα στοιχεία ενεργητικού (δάνεια, τίτλοι και επανακτηθέντα ακίνητα) θα παραμείνουν στην Parex banka, […].
(28)
Ο πίνακας 1 απεικονίζει τη διάρθρωση της Citadele banka και της Parex banka μετά τον διαχωρισμό.
Πίνακας 1
Διάρθρωση των μετόχων μετά τον διαχωρισμό
(29)
Η Λετονία έχει ήδη πραγματοποιήσει τα πρώτα βήματα για την εφαρμογή του σεναρίου «good-out». Η νέα τράπεζα, η Citadele banka, καταχωρίσθηκε στις 30 Ιουνίου 2010 και τα περισσότερα από τα στοιχεία ενεργητικού μεταφέρθηκαν την 1η Αυγούστου 2010 (13). Καταρχήν, ο πλήρης λειτουργικός διαχωρισμός της Citadele banka και της Parex banka έπρεπε να ολοκληρωθεί εντός 12 μηνών μετά τη μεταφορά.
(30)
Κατά συνέπεια, τα ακόλουθα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού θα μεταφερθούν από την Parex banka στην Citadele banka:
-
Βαλτικά εξυπηρετούμενα δάνεια ([μεταξύ 300 και 800] εκατ. LVL),
-
Εξυπηρετούμενα δάνεια ΚΑΚ ([μεταξύ 50 και 350] εκατ. LVL),
-
Υποκαταστήματα στη Σουηδία και Γερμανία,
-
Καταθέσεις σχετικά με τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων.
(31)
Τα ακόλουθα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού θα παραμείνουν στην Parex banka:
-
Βαλτικά μη εξυπηρετούμενα δάνεια ([μεταξύ 200 και 800] εκατ. LVL) (14),
-
Δάνεια σε παλαιούς μετόχους ([…] εκατ. LVL),
-
Θυγατρικές ΚΑΚ χρηματοδοτικής μίσθωσης,
-
Μη εξυπηρετούμενα δάνεια ΚΑΚ ([μεταξύ 50 και 350] εκατ. LVL).
(32)
Ο πίνακας 2 απεικονίζει τα στοιχεία ενεργητικού τα οποία μεταφέρονται στη Citadele banka και εκείνα που παρέμειναν στην Parex banka, καθώς και τη μείωση του ισολογισμού σε σχέση με την περίοδο πριν από την κρίση, όπως εκτιμήθηκαν στο τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης και τροποποιήθηκαν στις 27 Αυγούστου 2010:
Πίνακας 2
Διαχωρισμός των στοιχείων ενεργητικού μεταξύ της Citadele banka και της Parex banka
(σε χιλιάδες LVL)
Parex banka - 2008
Parex banka - 2009
Parex banka - 31.7.2010 (15)
Citadele banka
Parex banka Μετά τον διαχωρισμό (16)
Στοιχεία ενεργητικού
Μετρητά και καταθέσεις σε κεντρικές τράπεζες
79 154
136 769
131 693
119 783
30 876
Οφειλόμενα υπόλοιπα από πιστωτικά ιδρύματα
228 752
189 321
227 741
245 069
5 583
Δάνεια
1 744 871
1 429 466
1 355 831
748 457
627 471
Χρεόγραφα
941 293
405 800
356 439
224 735
130 936
Επενδύσεις σε θυγατρικές
51 442
72 725
81 691
5 530
51 962
Άλλα στοιχεία ενεργητικού
323 797
220 097
75 584
45 604
52 747
Σύνολο ενεργητικού
3 369 309
2 484 501
2 228 978
1 389 179
899 576
Παθητικό και ίδια κεφάλαια
Τράπεζα της Λετονίας
587 183
140 449
-
-
-
Πιστωτικά ιδρύματα
129 584
50 865
27 295
41 571
51 703
Κοινοπραξία
544 673
381 271
163 402
-
163 402
Δημόσιο ταμείο
676 398
622 048
692 454
131 000
458 454
Καταθέσεις πελατών
1 225 488
911 318
1 006 202
928 686
75 314
Eurobond
88 712
87 489
113 136
109 244
-
Μειωμένης εξασφαλίσεως απαιτήσεις (Παλαιές)
52 848
52 857
52 863
-
52 878
Μειωμένης εξασφαλίσεως απαιτήσεις (Δημοσίου)
-
37 338
37 338
50 270
-
Μειωμένης εξασφαλίσεως απαιτήσεις (ΕΤΑΑ)
-
12 932
12 932
Άλλα στοιχεία παθητικού
35 556
31 458
34 754
30 280
21 522
Σύνολο παθητικού
3 340 442
2 328 025
2 140 376
1 291 051
823 274
Ίδια κεφάλαια
28 867
156 476
88 602
98 127 (17)
76 302
Σύνολο
3 369 309
2 484 501
2 228 978
1 389 179
899 576
Συντελεστής διαχωρισμού, που περιλαμβάνει τη μεταφορά επενδύσεων στη λιθουανική θυγατρική, στην AP Anlage & Privatbank AG και καταθέσεων στο γερμανικό υποκατάστημα (18)
64 %
36 %
Για την Parex banka - 2008
44 %
(33)
Η στρατηγική της Citadele banka για τη διασφάλιση μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας βασίζεται στην ανάπτυξη ισχυρής επιχείρησης στη Βαλτική, επικεντρωμένης στη Λετονία μέσω των τριών βασικών επιχειρησιακών δραστηριοτήτων (19). Ωστόσο, η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων θα παραμείνει ως κεντρική λειτουργία της Citadele banka μόνο εάν η τράπεζα πωληθεί εντός […]. Εάν δεν πραγματοποιηθεί αυτή η πώληση, η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων θα πωληθεί ξεχωριστά εντός της ίδιας ημερομηνίας.
(34)
Η Citadele banka δεν θα χορηγήσει δάνεια ΚΑΚ και, κατά συνέπεια, το χαρτοφυλάκιο ανακτήσιμων δανείων ΚΑΚ δεν θεωρείται βασικό. Σε αυτόν τον τομέα δεν θα χορηγηθούν νέα δάνεια και το υπάρχον χρηματοφυλάκιο θα εκχωρηθεί εντός της […].
(35)
Η παρουσία της Parex banka στη Λιθουανία και την Εσθονία ήταν σημαντικά μειωμένη σε σχέση με την παρουσία της στη Λετονία. Επίσης, η Citadele banka σχεδιάζει για το μέλλον περιορισμένη παρουσία σ’ αυτές τις αγορές.
(36)
Όσον αφορά τα δύο υποκαταστήματα καταθέσεων στη Σουηδία και τη Γερμανία που μεταφέρθηκαν στη Citadele Banka, η Λετονία εξήγησε ότι, εξαιτίας των μαζικών αναλήψεων καταθέσεων από την τράπεζα, μειώθηκε ένα σημαντικό μερίδιο της βαλτικής χρηματοδότησης της τράπεζας. Επιπλέον, στο παρόν μακροοικονομικό πλαίσιο της Λετονίας, είναι δύσκολο να προσελκυστεί εξωτερική χρηματοδότηση. Οι συνολικές καταθέσεις των κατοίκων των βαλτικών κρατών είναι σημαντικά χαμηλότερες από το αντίστοιχο χαρτοφυλάκιο των δανείων, ενώ οι κύριοι ανταγωνιστές της Parex banka λαμβάνουν χρηματοδότηση από τις μητρικές τους εταιρείες που είναι εγκατεστημένες σε άλλες χώρες (κυρίως στη Σουηδία). Ως εκ τούτου, η Citadele banka πρέπει να διατηρήσει κάποια βάση χρηματοδότησης στο εξωτερικό (στη Σουηδία και στη Γερμανία).
(37)
Η Citadele banka προτίθεται να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που ανάγκασαν την Parex banka να αναζητήσει κρατική βοήθεια και να αποκαταστήσει τη μακρόχρονη βιωσιμότητα μέσω των ακόλουθων βασικών μέτρων.
(38)
Αλλαγή του τρόπου διαχείρισης και της εταιρικής διακυβέρνησης: Πριν από την κρατικοποίηση, οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων της Parex banka ήταν επικεντρωμένες στους βασικούς ιδιοκτήτες. Η Parex banka θα τηρήσει τις διατάξεις για την ενισχυμένη εταιρική διακυβέρνηση που θεσπίστηκαν προσφάτως. Η ίδια θα εφαρμόσει μια δέσμη διαδικασιών του διοικητικού συμβουλίου και του εποπτικού συμβουλίου με στόχο τη διασφάλιση υψηλών προτύπων εταιρικής διακυβέρνησης. Οι βασικές αρχές εταιρικής διακυβέρνησης της Citadele banka είναι: ο αυστηρός διαχωρισμός της ιδιοκτησίας από τη διαχείριση· η διασφάλιση των δικαιωμάτων των μετόχων· η δημοσιοποίηση πληροφοριών και η διαφάνεια· οι αρμοδιότητες και η δομή του Συμβουλίου· και η προαγωγή ηθικής και υπεύθυνης διαδικασίας λήψης αποφάσεων.
(39)
Καλύτερη διαχείριση του κινδύνου: Η διοίκηση της Parex banka αναθεώρησε και ενίσχυσε τους ελέγχους και τη διαχείριση των κινδύνων εντός της τραπέζης τόσο σε επιχειρησιακό όσο και σε λειτουργικό επίπεδο σε όλες τις βασικές κατηγορίες κινδύνων (κίνδυνοι στην αγορά, στην πίστη και στη λειτουργία). Ιδίως, θα αναδιαμορφωθούν σημαντικά οι έλεγχοι του πιστωτικού κινδύνου στην Citadele banka, για να τροποποιηθεί η προηγούμενη προσέγγιση της Parex banka, η οποία βασιζόταν σε δανειοδότηση με βάση εμπράγματες ασφάλειες με εγγενώς αβέβαιες εκτιμήσεις, σε εκτιμήσεις βασισμένες στην ταμειακή ροή της ικανότητας εξυπηρέτησης του δανείου του δανειολήπτη. Η διαχείριση των κινδύνων αποτελεί βασικό στοιχείο της διαδικασίας διαχείρισης της Citadele banka. Η διαχείριση κινδύνων εντός της Citadele banka ελέγχεται από ανεξάρτητη μονάδα. Επιπλέον, το εποπτικό συμβούλιο της Citadele banka λαμβάνει μέρος στην εποπτεία της διαχείρισης των κινδύνων και έχει ορίσει ένα από τα μέρη του ως αρμόδιο για την εποπτεία της διαχείρισης κινδύνων, του εσωτερικού λογιστικού ελέγχου και της λειτουργίας της συμμόρφωσης. Τα εποπτικό συμβούλιο συντάσσει μηνιαίες εκθέσεις κινδύνου, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν ενημέρωση για τον πιστωτικό κίνδυνο και για τη συμμόρφωση στο πλαίσιο της τράπεζας.
(40)
Μικρότερος προϋπολογισμός επικεντρωμένος σε βασικούς τομείς: Η βασική δραστηριότητα της Citadele banka θα διεξάγεται στις βαλτικές χώρες και στόχος της διαχείρισης θα είναι η επιστροφή της Citadele banka στη βιωσιμότητα όσον αφορά αυτή την περιοχή. Το χαρτοφυλάκιο των μη σημαντικών ανακτήσιμων δανείων ΚΑΚ θα μεταφερθεί στη Citadele banka, αλλά θα πωληθεί εντός της […]. Η Citadele banka, επανεστιάζοντας στις βασικές δραστηριότητές της και μειώνοντας ουσιαστικά το μέγεθος του ενεργητικού του ισολογισμού της, η Citadele banka θα είναι κερδοφόρος κατά βιώσιμο τρόπο.
(41)
Σταθεροποίηση της θέσης ρευστότητας: Η στρατηγική της Citadele banka είναι να αναπτύξει ένα μοντέλο χρηματοδότησης, βιώσιμο και χαμηλού κινδύνου, με μείωση της εξάρτησης από τη χρηματοδότηση στην αγορά χονδρικής, επιμηκύνοντας τις προθεσμίες εξόφλησης και διαφοροποιώντας τις πηγές χρηματοδότησης μέσω αύξησης της αναλογίας μακροπρόθεσμων καταθέσεων πελατών στη βάση χρηματοδότησης της Citadele banka. Οι καταθέσεις στη Citadele banka δεν υπόκεινται στους περιορισμούς ανάληψης που επιβάλλει η λετονική ρυθμιστική αρχή.
(42)
Επιστροφή στην κερδοφορία στον βασικό τομέα από το 2011: Η Citadele banka σχεδιάζει να μειώσει τα διοικητικά έξοδα και τις δαπάνες προσωπικού, καθώς και άλλα διοικητικά έξοδα. Τα διοικητικά έξοδα της Parex banka έχουν ήδη μειωθεί κατά 39 % ή 32 εκατ. LVL το 2009. Ο συντελεστής κόστους/εσόδων της Citadele banka αναμένεται να μειωθεί ακόμη περισσότερο, και να ανέλθει σε [μεταξύ 35 και 55] % το 2014. Αυτή η μείωση θα επιτευχθεί μέσω περικοπών […] στις δαπάνες προσωπικού, καθώς και στην αναθεώρηση διαφόρων διαδικασιών εντός της Citadele banka. Για να μειώσει τα λειτουργικά της έξοδα και να καταστεί οικονομικά σταθερή, η Citadele banka θα συνεχίσει τα βήματα που έχει ήδη αρχίσει η Parex banka για την αναθεώρηση της δομής του κόστους μέσω βελτιστοποίησης του δικτύου υποκαταστημάτων, […] και άλλων μέτρων εξοικονόμησης εξόδων. Οι περικοπές στο κόστος θα συνοδευτούν από διάφορες πρωτοβουλίες αύξησης εισοδήματος και θα επικεντρωθούν στην ποιοτική διαχείριση των στοιχείων ενεργητικού ώστε να βελτιωθεί η απόδοση ιδίων κεφαλαίων (εφεξής, «ROE»).
(43)
Σύμφωνα με τις προβλέψεις που συμπεριλαμβάνονται στο τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, η Citadele banka αναμένεται να επιστρέψει στην κερδοφορία ήδη το 2011 και να βελτιώνει συνεχώς τα αποτελέσματά της μέχρι το 2015. Το 2014, η Citadele banka θα επιτύχει ROE [μεταξύ 18 και 28] %. Επιπλέον, ο πίνακας 3 εμφανίζει τους βασικούς δείκτες οικονομικών επιδόσεων της Citadele banka για τα έτη 2010-2014. Τα αποτελέσματα των μέτρων αναδιάρθρωσης που έλαβε η διοίκηση της τράπεζας εμφανίζονται στους βασικούς δείκτες 2014 με σχέση κόστους/εσόδων [μεταξύ 35 και 55] % και ROE [μεταξύ 18 και 28] %. Το 2015 θα εδραιωθεί μια πιο ισχυρή δομή κεφαλαίου με σχέση ιδίων κεφαλαίων/σύνολο ενεργητικού [μεταξύ 8 και 14] %.
Πίνακας 3
Οι κύριοι δείκτες των οικονομικών επιδόσεων της Citadele banka στο βασικό σενάριο για τα έτη 2010-2014
Αύγ.-Δεκ. 2010
2011
2012
2013
2014
Ανάλυση κόστους
Έξοδα εκμετάλλευσης/σύνολο εσόδων
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[35-55] %
Απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία/καθαρά δάνεια
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[1-3] %
Αποδοτικότητα
Καθαρό εισόδημα (Ζημία), εκατ. LVL
[ζημία]
[κέρδος]
[κέρδος]
[κέρδος]
[κέρδος]
ROE
[-] %
[…] %
[…] %
[…] %
[18-28] %
Ισολογισμός
Σύνολο ενεργητικού (εκατ. LVL)
[…]
[…]
[…]
[…]
[1,400-1,650]
Καταθέσεις/Σύνολο ενεργητικού
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
Δάνεια/Καταθέσεις πελατών
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[50-80] %
Ίδια κεφάλαια/Σύνολο ενεργητικού
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[9-13] %
CAR
[10-14] %
[11-15] %
[12-16] %
[14-19] %
[16-20] %
(44)
Στο χειρότερο σενάριο η Citadele banka αναμένεται να επιστρέψει στην κερδοφορία το 2013 και να βελτιώσει τα αποτελέσματά της περαιτέρω το 2014. Το 2014 η τράπεζα θα επιτύχει ROE [ 0] %. (20) Το σχέδιο δείχνει ότι στο χειρότερο σενάριο οι κεφαλαιουχικοί δείκτες της Citadele banka και ολόκληρου του ενοποιημένου ομίλου παραμένουν σαφώς άνω των ελάχιστων κανονιστικών απαιτήσεων. Ο πίνακας 4 εμφανίζει τους βασικούς οικονομικούς δείκτες επιδόσεων της Citadele banka για τα έτη 2010-2014 στο χειρότερο σενάριο.
Πίνακας 4
Οι κύριοι δείκτες των οικονομικών επιδόσεων της Citadele banka στο χειρότερο σενάριο για τα έτη 2010-2014
Αύγ.-Δεκ. 2010
2011
2012
2013
2014
Ανάλυση κόστους
Έξοδα εκμετάλλευσης/σύνολο εσόδων
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[45-60] %
Αποδοτικότητα
Καθαρό εισόδημα (Ζημία), εκατ. LVL
[ζημία]
[ζημία]
[ζημία]
[κέρδος]
[κέρδος]
ROE
-
[…] %
[ 0] %
Ισολογισμός
Δάνεια/Καταθέσεις πελατών
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[40-60] %
CAR
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
(45)
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων της Citadele banka (βλέπε πίνακα 5) που διενήργησε η Κεντρική Τράπεζα της Λετονίας, δεν θα χρειάζονταν συμπληρωματικά κεφάλαια για την εκπλήρωση των ελάχιστων κεφαλαιουχικών απαιτήσεων πριν το τέλος του 2015 με τον συντελεστή επάρκειας κεφαλαίων [ 8 %].
Πίνακας 5
Αποτελέσματα της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για τη Citadele banka
Νέα τράπεζα
Βασικό σενάριο
Απαιτούμενες συμπληρωματικές χορηγήσεις, εκατ. LVL
Απαιτούμενα συμπληρωματικά κεφάλαια, εκατ. LVL
CAR, %
2010
[…]
[…]
[…]
2011
[…]
[…]
[…]
2012
[…]
[…]
[…]
2013
[…]
[…]
[…]
2014
[…]
[…]
[…]
(46)
Μετά τον διαχωρισμό η Parex banka (συμπεριλαμβανομένων και των θυγατρικών της) θα είναι […]. Θα πωλήσει και θα εκχωρήσει όλα τα περιουσιακά της στοιχεία κατά τη διάρκεια της περιόδου 2010-2017. Το βασικό καθήκον της Parex banka θα είναι να ανακτήσει το μέγιστο ποσό από τα περιουσιακά της στοιχεία που θα της καταλογιστούν κατά τη διάρκεια της ύπαρξής της, η οποία για σκοπούς πρόβλεψης εκτιμάται σε οκτώ έτη. Ως εκ τούτου, η Parex banka θα αποφύγει την ανάγκη για έκτακτη πώληση χαρτοφυλακίου αξιών ή για βεβιασμένη εκποίηση της ασφάλειας. Η Parex banka θα επικεντρωθεί στην επίλυση του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων, μαζί με τα ήδη ανακτηθέντα ακίνητα περιουσιακά στοιχεία. Κατά συνέπεια, οι κύριες δραστηριότητες της Parex banka θα συνίστανται στην εφαρμογή των διαδικασιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων και ακολούθως στη διαχείριση και εκποίηση περιουσιακών στοιχείων με ομαλό τρόπο το συντομότερο δυνατόν και υπό λογικούς όρους.
(47)
Μετά τον διαχωρισμό, τόσο η Parex banka όσο και οι θυγατρικές της, δεν θα εμπλακούν σε νέες οικονομικές δραστηριότητες εκτός εάν αυτό απαιτείται από το βασικό της καθήκον της διαχείρισης μεταφερθέντων περιουσιακών στοιχείων και της πώλησης αυτών. Ιδίως, η Parex banka θα παύσει τη χορήγηση νέων δανείων. Ωστόσο, αυτή μπορεί να διαχωρίσει ορισμένα περιουσιακά στοιχεία σε χωριστές θυγατρικές για σκοπούς διαχείρισης (πώληση).
(48)
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση εταιρειών χρηματοδοτικής μίσθωσης ΚΑΚ, η Parex θα προσπαθήσει να εκποιήσει αυτές τις δραστηριότητες. Όπως προαναφέρθηκε, κανένα νέο δάνειο, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδοτικής μίσθωσης, δεν παρέχεται και, εάν δεν εξευρεθούν αγοραστές, τα υφιστάμενα χαρτοφυλάκια χρηματοδοτικής μίσθωσης αναμένεται να τα διαχειρίζεται πλήρως […]. Ένα σημαντικό μερίδιο των χαρτοφυλακίων χρηματοδοτικής μίσθωσης είναι […].
(49)
Αυτές οι συνδυασμένες δράσεις αναμένεται να καταλήξουν σε εισροή ρευστότητας στην Parex banka, έτσι ώστε αυτή να μπορεί να αρχίσει την επιστροφή των κρατικών καταθέσεων. Ωστόσο, βάσει των χρηματοοικονομικών προβλέψεων, το επενδεδυμένο στην τράπεζα κεφάλαιο δεν θα ανακτηθεί από το κράτος.
(50)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι η Parex banka παραμένει υπόλογος όσον αφορά το μετοχικό κεφάλαιο μόνο μέχρι […].
(51)
Η Parex banka έχει πληγεί από τη συνεχή μαζική ανάληψη καταθέσεων. Αποτέλεσμα αυτού, η βάση καταθέσεων σήμερα είναι σημαντικά χαμηλότερη από εκείνη πριν από την κρίση. Επίσης, η δανειοδοτική δραστηριότητα ήταν σημαντικά περιορισμένη λόγω της έλλειψης χρηματοδότησης. Οι λετονικές αρχές δεσμεύτηκαν να ορίσουν ένα ανώτατο όριο χορήγησης δανείων και αποδοχής καταθέσεων από την Citadele banka στα σχετικά γεωγραφικά τμήματα (βλέπε τμήμα 2.5 κατωτέρω). Αυτό το ανώτατο όριο δεν θα επιτρέψει αύξηση των πράξεων χορήγησης δανείων και συλλογής καταθέσεων που να υπερβαίνει [μεταξύ 9 και 13] % ετησίως σε σχέση με την ήδη περιορισμένη παρουσία στην αγορά.
(52)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει τη μείωση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της Citadele banka σε σύγκριση με την Parex banka προ κρίσης. Η μείωση αυτή θα επιτευχθεί εν μέρει με την εκποίηση ορισμένων στοιχείων ενεργητικού (τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ΚΑΚ και τη δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων, εάν πωληθούν ξεχωριστά από τη Citadele banka). Επιπλέον, η Λετονία δεσμεύτηκε να ιδιωτικοποιήσει τη Citadele banka έως τις 31 Δεκεμβρίου 2014.
(53)
Ως αποτέλεσμα της κρατικοποίησης, οι προηγούμενοι μέτοχοι πλειοψηφίας της Parex banka αποπέμφθηκαν (βλέπε αιτιολογική σκέψη 13). Λόγω της ακόλουθης ανακεφαλαιοποίησης της Parex από το κράτος και την ΕΤΑΑ, οι μετοχές που κατείχαν οι μέτοχοι μειοψηφίας μειώθηκαν (από το προηγούμενο 15,2 % σε 3,7 % στις 7 Ιουλίου 2010).
2.4. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ
(54)
Το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης δείχνει ότι οι υφιστάμενες ενισχύσεις διάσωσης θα επεκταθούν κατά την περίοδο της αναδιάρθρωσης και θα κατανεμηθούν μεταξύ της νεοσυσταθείσας Citadele banka και της Parex banka. Κάποια συμπληρωματική κρατική ενίσχυση σχεδιάζεται επιπλέον της ήδη ληφθείσας.
(55)
Η προβλεπόμενη στήριξη της ρευστότητας υπό μορφή κρατικών καταθέσεων για αμφότερες τη Citadele banka και την Parex banka δεν θα υπερβούν το ποσό του 1,5 δισεκατ. LVL το οποίο εγκρίθηκε ως ανώτατη ενίσχυση διάσωσης υπό μορφή στήριξης ρευστότητας για την Parex banka πριν τον διαχωρισμό (21). Τόσο στο βασικό σενάριο όσο και στο χειρότερο σενάριο οι κρατικές καταθέσεις στην Citadele banka θα έπρεπε να εξοφληθούν εντός του 2012. Στο καλύτερο σενάριο οι κρατικές καταθέσεις θα έπρεπε να εξοφληθούν εντελώς εντός του 2011. Οι κρατικές καταθέσεις στην Parex banka παραμένουν σε εκκρεμότητα στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης τόσο στο πλαίσιο του βασικού σεναρίου όσο και του χειρότερου σεναρίου. Τα μη εξοφληθέντα ποσά κυμαίνονται μεταξύ [0-100] εκατ. LVL (το βασικό σενάριο) έως [100-200] εκατ. LVL (το χειρότερο σενάριο). Η εξόφληση μπορεί να λάβει χώρα νωρίτερα σε περίπτωση πώλησης των δικαιούχων ή των περιουσιακών τους στοιχείων. Στον πίνακα 6 αναφαίνονται τα υπόλοιπα στο πλαίσιο των διαφόρων σεναρίων.
Πίνακας 6
Κρατικά μέτρα ρευστότητας (υπόλοιπα στο τέλος του έτους)
Citadele banka
(εκατ. LVL)
1.8.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
Βασικό σενάριο
131
143
36
0
-
-
Καλύτερο σενάριο
131
143
-
-
-
-
Χειρότερο σενάριο
131
143
36
0
-
-
Parex banka
(εκατ. LVL)
1.8.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Βασικό σενάριο
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
[0-100]
Καλύτερο σενάριο
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
0
Χειρότερο σενάριο
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
[100-200]
(56)
Η αποζημίωση της ρευστότητας καθορίστηκε στη δεύτερη απόφαση διάσωσης βάσει των συστάσεων της 20ής Οκτωβρίου 2008 της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σχετικά με κρατικές εγγυήσεις για το τραπεζικό χρέος. Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, η αποζημίωση που πρέπει να καταβάλει η Citadele banka και η Parex banka θα υπολογιστεί σύμφωνα με το κόστος της δημόσιας χρηματοδότησης (22) στην οποία προστίθεται πρόσθετο τέλος 50 μονάδων βάσης. Επιπλέον, για τη Citadele banka θα εισαχθεί ένα τέλος κινήτρου -αρχής γενομένης από τον Απρίλιο 2011 το τέλος θα αυξηθεί έως 15 μονάδες βάσης ανά τρίμηνο, ως κίνητρο για την τράπεζα να αναχρηματοδοτηθεί προσφεύγοντας στις αγορές.
(57)
Στον πίνακα 7 εμφανίζεται το προβλεπόμενο κόστος της χορήγησης ρευστότητας από το κράτος σε σύγκριση με εκείνο των καταθέσεων των πελατών στην Citadele banka.
Πίνακας 7
Κόστος των κρατικών καταθέσεων στη Citadele banka σε σχέση με το κόστος των καταθέσεων πελατών
(%)
2010
2011
2012
2013
Κόστος στήριξης της ρευστότητας
9,6 %
5,4 %
6,5 %
7,9 %
Κόστος καταθέσεων πελατών
[…]
[…]
[…]
[…]
(58)
Μετά τον διαχωρισμό, οι υφιστάμενες εγγυήσεις για τους κοινοπρακτικούς δανειστές της Parex banka, όπως εγκρίθηκαν στην πρώτη και δεύτερη απόφαση διάσωσης, θα παραμείνουν στην Parex banka μαζί με τα κοινοπρακτικά δάνεια. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι θα λήξουν στις 31 Δεκεμβρίου 2011, χωρίς να ζητηθεί από την κυβέρνηση να εκπληρώσει την εγγυητική της υποχρέωση.
(59)
Τον Μάρτιο του 2010, η Parex banka συνήψε συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (εφεξής «ΕΤΕ»), η οποία θα παράσχει ένα πιστωτικό όριο έως 100 εκατ. ευρώ προοριζόμενο να χρηματοδοτήσει μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Το πιστωτικό όριο θα μεταφερθεί στη Citadele banka. Η ΕΤΕ απαιτεί κρατική εγγύηση για αυτή τη χρηματοδότηση ενόσω η Citadele banka παραμένει κάτω του επενδυτικού βαθμού (investment grade).
(60)
Η Citadele banka ενδέχεται επίσης να χρειασθεί πρόσθετες κρατικές ενισχύσεις ή ρευστότητα έως 88 εκατ. LVL (126 εκατ. ευρώ) για τα οφειλόμενα Eurobonds που λήγουν τον Μάιο του 2011.
(61)
Η αποζημίωση των κρατικών εγγυήσεων είναι η αποζημίωση που εγκρίθηκε στη δεύτερη απόφαση διάσωσης (23). Όσον αφορά την αποζημίωση των ενδεχόμενων συμπληρωματικών κρατικών εγγυήσεων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, αυτή θα υπολογιστεί βάσει της υφιστάμενης κρατικής εγγύησης (1,048 %) συν ένα συμπληρωματικό τέλος 12,5 μονάδων βάσης που θα εισαχθεί και θα αυξάνεται κατά 12,5 μονάδες βάσης στο τέλος κάθε τριμήνου.
(62)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προϋποθέτει ότι τα ίδια κεφάλαια (κατηγορία 1) που ήδη χορηγήθηκαν στην Parex banka κατά τη διάρκεια της περιόδου διάσωσης θα παραμείνουν στην Parex banka.
(63)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν απαιτείται από το κράτος συμπληρωματικό κεφάλαιο εκτός για:
α)
Κεφαλαιοποίηση 103 εκατ. LVL μέσω μετατροπής κρατικών καταθέσεων σε ίδια κεφάλαια της Citadele banka τη στιγμή του διαχωρισμού. Η αποζημίωση αυτού του κεφαλαίου θα πραγματοποιηθεί μέσω της πώλησης της Citadele banka που η Λετονία έχει δεσμευτεί να φέρει εις πέρας μέχρι τα τέλη του 2014·
β)
Κεφαλαιοποίηση μέσω μετατροπής ορισμένων κρατικών καταθέσεων και τόκων επί αυτών των καταθέσεων στην Parex banka κατά τα έτη 2010-2013 έως το ανώτατο ποσό των 210,7 εκατ. LVL στη βασική υπόθεση και 218,7 εκατ. LVL στη χειρότερη υπόθεση. Η Parex banka προβλέπεται να πληρώσει ετήσιο επιτόκιο […] % των κρατικών καταθέσεων που κεφαλαιοποιήθηκαν μετά τον διαχωρισμό μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2013. Από το 2014 και μετά, οι κεφαλαιοποιημένες κρατικές καταθέσεις θα εγγραφούν στον λογαριασμό κέρδη/ζημίες με επιτόκιο […] %.
(64)
Τα αντίστοιχα ποσά του κεφαλαίου κατηγορίας 1 που το κράτος θα παράσχει στην Parex banka στο πλαίσιο διαφόρων σεναρίων εμφαίνονται στους πίνακες 8 και 9.
Πίνακας 8
Προβλεπόμενη κεφαλαιοποίηση των κρατικών καταθέσεων στην Parex banka
(εκατ. LVL)
31.7.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Βασικό σενάριο
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Καλύτερο σενάριο
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Χειρότερο σενάριο
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Πίνακας 9
Προεισπραχθέντες/κεφαλαιοποιημένοι τόκοι δημοσίου ταμείου στην Parex banka
(εκατ. LVL)
31.7.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Βασικό σενάριο
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
Καλύτερο σενάριο
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
Χειρότερο σενάριο
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
(65)
Η Λετονία δεσμεύτηκε ότι το συνολικό ανώτατο κεφάλαιο που χορηγείται στην Parex banka δεν πρέπει να υπερβεί τα 218,7 εκατ. LVL και ότι η ίδια δεν θα χορηγήσει άμεσα ή έμμεσα οιοδήποτε περαιτέρω κεφάλαιο υπό οιαδήποτε μορφή στην Parex banka μετά το τέλος του […].
(66)
Στον πίνακα 10 εμφαίνεται η προβλεπόμενη εξόφληση του κεφαλαίου των κρατικών καταθέσεων και των τόκων από την Parex banka.
Πίνακας 10
Προβλεπόμενη επιστροφή του κεφαλαίου των κρατικών καταθέσεων και των τόκων από την Parex banka
(εκατ. LVL)
Βασικό σενάριο
Χειρότερο σενάριο
Επιστροφή του κεφαλαίου των κρατικών καταθέσεων
[…]
[…]
Επιστροφή των τόκων των κρατικών καταθέσεων
[…]
[…]
Σύνολο
[…]
[…]
(67)
Η ενίσχυση διάσωσης υπό μορφή εξαρτημένου δανείου (κεφάλαιο κατηγορίας 2) θα μεταφερθεί στη Citadele banka. Η αποζημίωση ορίστηκε στη δεύτερη και τρίτη απόφαση διάσωσης (24) βάσει των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας της 20ής Νοεμβρίου 2008 για τον υπολογισμό της τιμής των μέσων ανακεφαλαιοποίησης. Τον Δεκέμβριο 2009, το σταθερό επιτόκιο για τα εξαρτημένα δάνεια ήταν […] %, μετά δε τον Φεβρουάριο 2010 αυξήθηκε σε […] %.
(68)
Κανένα κεφάλαιο κατηγορίας 2 δεν χορηγήθηκε ή δεν θα χορηγηθεί στην Parex banka κατά ή μετά τον διαχωρισμό.
(69)
Όπως περιγράφτηκε στις αιτιολογικές σκέψεις 27-32, ορισμένα περιουσιακά στοιχεία θα μεταφερθούν από την Parex banka στη Citadele banka η οποία θα συνεχίσει ορισμένες δραστηριότητες της Parex banka ενώ τα μη βασικά και τα μη αποδοτικά περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν στην Parex banka. Όσον αφορά την αξία των περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν στην Parex banka, μία συντηρητική εκτίμηση βάσει του σεναρίου της χειρότερης υπόθεσης αναφέρει ενδεχόμενες ζημίες για το κράτος [200-400] εκατ. LVL και [50-300] εκατ. LVL βάσει του σεναρίου βασικής υπόθεσης. Οι ζημίες θα αντιστοιχούν σε περίπου [20-50] % της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων (επί 814 εκατ. LVL) στο χειρότερο σενάριο και περίπου […] % στο βασικό σενάριο. Εάν ληφθούν υπόψη τα στοιχεία των προβλέψεων η μείωση επί της ονομαστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων θα πρέπει να είναι ακόμη μεγαλύτερη.
(70)
Οι αντίστοιχες εκτιμήσεις του τρέχοντος υπολοίπου των υποχρεώσεων και των απολεσθέντων κρατικών ιδίων κεφαλαίων μετά την εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων της Parex banka εμφαίνονται στον πίνακα 11.
Πίνακας 11
Τρέχον υπόλοιπο των υποχρεώσεων και απώλεια κρατικών ιδίων κεφαλαίων μετά την εκκαθάριση των περιουσιακών στοιχείων στην Parex banka
Εκατ. LVL
Βασικό σενάριο
Υπόλοιπο κρατικών καταθέσεων
[0-100]
Ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος
[…]
Σύνολο
[50-300]
Χειρότερο σενάριο
Υπόλοιπο κρατικών καταθέσεων
[100-200]
Ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος
[…]
Σύνολο
[200-400]
2.5. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΤΗΣ ΛΕΤΟΝΙΑΣ
(71)
Για να δώσει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να κρίνει την ενίσχυση αναδιάρθρωσης στη Citadele banka και την Parex banka συμβατή με την εσωτερική αγορά, στις 3 Σεπτεμβρίου 2010 η Λετονία υπέβαλε «δεσμεύσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή», έγγραφο που συνυπέγραψε η Λετονία, η Citadele banka και η Parex banka και το οποίο περιλαμβάνει δεσμεύσεις με στόχο τη διασφάλιση της πλήρους υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης και του περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκύπτουν από την ενίσχυση αναδιάρθρωσης (εφεξής «οι δεσμεύσεις»). Οι βασικές δεσμεύσεις περιγράφονται κατωτέρω.
2.5.1. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ CITADELE BANKA
(72)
Δέσμευση για την εκποίηση των δανείων ΚΑΚ. Η Citadele banka θα εκποιήσει ή θα εκχωρήσει την εκποίηση των δανείων ΚΑΚ εντός της […] σε έναν αγοραστή και με όρους πώλησης εγκεκριμένους από την Επιτροπή. Για να πραγματοποιήσει την εκποίηση, η Citadele banka θα εξεύρει έναν αγοραστή και θα συνάψει τελική δεσμευτική συμφωνία αγοράς και πώλησης για την πώληση των δανείων ΚΑΚ όχι αργότερα από […]. Εάν η Citadele banka μέχρι αυτή την ημερομηνία δεν έχει συνάψει αυτή τη συμφωνία, θα παράσχει στον εντολοδόχο της εκποίησης αποκλειστική εντολή πώλησης των δανείων ΚΑΚ εντός της […].
(73)
Δέσμευση για την εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων. Η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων θα εκποιηθεί εντός της […] ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα σε έναν αγοραστή και με όρους πώλησης εγκεκριμένους από την Επιτροπή. Γι’ αυτό τον σκοπό, όχι αργότερα από […]:
α)
Η Λετονία οφείλει να εξεύρει έναν αγοραστή και να συνάψει τελική δεσμευτική συμφωνία πώλησης και αγοράς για την πώληση του 100 % της συμμετοχής της στην Citadele banka συμπεριλαμβανομένης της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων, ή
β)
Η Citadele banka οφείλει να εξεύρει έναν αγοραστή και να συνάψει τελική δεσμευτική συμφωνία πώλησης και αγοράς για την πώληση της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων ξεχωριστά από το υπόλοιπο της Citadele banka.
Εάν η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων δεν εκποιηθεί, μαζί με την Citadele banka ή ξεχωριστά, εντός της […], η Citadele banka οφείλει να χορηγήσει στον εντολοδόχο της εκποίησης αποκλειστική εντολή να πωλήσει τη δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων ξεχωριστά από το υπόλοιπο της Citadele banka εντός της […].
(74)
Διατήρηση της βιωσιμότητας, της εμπορευσιμότητας και της ανταγωνιστικότητας. Μέχρι την ολοκλήρωση της πώλησης της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων, η Citadele banka θα διατηρήσει την οικονομική βιωσιμότητα, εμπορευσιμότητα και ανταγωνιστικότητα της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων σύμφωνα με την ορθή επιχειρηματική πρακτική, και θα περιορίσει στο ελάχιστο δυνατόν οποιοδήποτε κίνδυνο απώλειας του ανταγωνιστικού δυναμικού της.
(75)
Υποχρέωση για τον διαχωρισμό των δραστηριοτήτων. Μέχρι την ολοκλήρωση της πώλησης της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων, η Citadele banka θα διατηρήσει τη δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων χωριστά από εκείνες που διατηρεί και θα διασφαλίσει ότι το βασικό προσωπικό της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων δεν θα εμπλακεί σε καμία διατηρούμενη δραστηριότητα και αντιστρόφως. Η Citadele banka θα ορίσει έναν διαχειριστή υπεύθυνο για τον διαχωρισμό ο οποίος θα είναι επιφορτισμένος με την επιτήρηση της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων υπό την εποπτεία του εντολοδόχου παρακολούθησης. Αυτός ο διαχειριστής θα διαχειρίζεται τη δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων ανεξάρτητα και προς το βέλτιστο συμφέρον της δραστηριότητας, με στόχο τη διασφάλιση της διατήρησης της οικονομικής βιωσιμότητάς της, της εμπορευσιμότητάς της και της ανταγωνιστικότητάς της και της ανεξαρτησίας της από τις διατηρούμενες από τη Citadele banka δραστηριότητες.
(76)
Δέσμευση για την πώληση της Citadele banka. Η Λετονία θα εκποιήσει ή θα εκχωρήσει την εκποίηση της Citadele banka εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2015 σε έναν αγοραστή και με όρους πώλησης εγκεκριμένους από την Επιτροπή. Για να πραγματοποιήσει την εκποίηση, η Λετονία θα εξεύρει έναν αγοραστή και θα συνάψει τελική δεσμευτική συμφωνία αγοράς και πώλησης για την πώληση της Citadele banka όχι αργότερα από τις 31 Δεκεμβρίου 2014. Για να πραγματοποιήσει αυτή τη δέσμευση, η Λετονία πρέπει να πωλήσει όλες τις μετοχές που κατέχει άμεσα ή έμμεσα (συμπεριλαμβανομένων και εκείνων μέσω δημοσίων επιχειρήσεων) στη Citadele banka. Εάν η Λετονία δεν έχει συνάψει αυτή τη συμφωνία εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2014, θα παράσχει στον εντολοδόχο της εκποίησης αποκλειστική εντολή πώλησης της Citadele banka εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2015.
(77)
Περιορισμοί των νέων χορηγήσεων δανείων και των καταθέσεων στις βαλτικές χώρες. Στη Λετονία, τη Λιθουανία και την Εσθονία, η Citadele banka και οι θυγατρικές της εταιρείες πρέπει να περιορίσουν:
α)
τη νέα μεικτή δανειοδότησή τους όσον αφορά τον όγκο και τα μερίδια αγοράς των δανείων σχετικά με το συνολικό χαρτοφυλάκιο δανείων για τη Citadele banka και τις AB «Citadele» bankas (25)· και
β)
τα υπόλοιπα καταθέσεών τους όσον αφορά τον όγκο και τα μερίδια αγοράς,
μέχρι το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των ποσών που προβλέπονται στους πίνακες 12-17.
Αγορά Λετονίας
Πίνακας 12
Ανώτατα όρια δανεισμού στη Λετονία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Ακαθάριστα νέα βασικά δάνεια (εκατ. LVL)
[28-40]
[115-165]
[120-175]
[130-190]
[145-210]
[160-230]
Μερίδιο αγοράς για βασικά δάνεια (χωρίς δάνεια ΚΑΚ) όσον αφορά το ποσοστό του χαρτοφυλακίου δανείων επί του συνόλου των δανείων στη Λετονία (%)
[ 5] %
[ 6] %
[ 6] %
[ 6] %
[ 7] %
[ 7] %
Νέα ακαθάριστα δάνεια στον τομέα της διαχείρισης του ιδιωτικού κεφαλαίου (PCM) (26) (εκατ. LVL)
[0-4]
[9-13]
[9,5-14]
[10-15]
[11-17]
[12,5-18]
Πίνακας 13
Ανώτατα όρια υπολοίπου καταθέσεων στη Λετονία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Υπόλοιπο βασικών καταθέσεων (χωρίς καταθέσεις PCM) (εκατ. LVL)
[550-790]
[600-860]
[660-950]
[720-1045]
[795-1150]
[875-1260]
Μερίδιο αγοράς βασικών καταθέσεων (%)
[ 7] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
Υπόλοιπο καταθέσεων PCM (εκατ. LVL)
[340-490]
[405-585]
[375-540]
[410-590]
[440-630]
[475-685]
Μερίδιο αγοράς καταθέσεων PCM (%)
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
Αγορά Λιθουανίας
Πίνακας 14
Ανώτατα όρια δανεισμού στη Λιθουανία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Ακαθάριστα νέα βασικά δάνεια (εκατ. LVL)
[19-27]
[36.5-53]
[40-58]
[44-63]
[48-70]
[53-76]
Μερίδιο αγοράς όσον αφορά το ποσοστό του χαρτοφυλακίου δανείων επί του συνόλου των δανείων στη Λιθουανία (%)
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 3] %
[ 3] %
[ 3] %
Πίνακας 15
Ανώτατα όρια υπολοίπου καταθέσεων στη Λιθουανία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Σύνολο υπολοίπου καταθέσεων (εκατ. LVL)
[115-170]
[130-185]
[140-205]
[155-225]
[170-245]
[190-270]
Μερίδιο αγοράς (%)
[ 3] %
[ 3] %
[ 3] %
[ 4] %
[ 4] %
[ 4] %
Αγορά Εσθονίας
Πίνακας 16
Ανώτατα όρια δανεισμού στην Εσθονία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Ακαθάριστα νέα βασικά δάνεια (εκατ. LVL)
[3,2-4,6]
[7-10]
[7,6-11]
[8-12]
[9-13]
[10-14]
Μερίδιο αγοράς όσον αφορά το ποσοστό του χαρτοφυλακίου δανείων επί του συνόλου των δανείων στην Εσθονία (%)
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
Πίνακας 17
Ανώτατα όρια υπολοίπου καταθέσεων στην Εσθονία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Σύνολο υπολοίπου καταθέσεων (εκατ. LVL)
[85-125]
[95-135]
[105-150]
[115-165]
[125-180]
[135-195]
Μερίδιο αγοράς (%)
[ 1] %
[ 1,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
(78)
Περιορισμοί στις καταθέσεις για τα υποκαταστήματα στη Γερμανία και στη Σουηδία. Η Citadele banka θα περιορίσει τις καταθέσεις της στο γερμανικό και στο σουηδικό υποκατάστημα όσον αφορά τόσο τον όγκο όσο και τα αντίστοιχα μερίδια αγοράς μέχρι τα ανώτατα επιτρεπόμενα ποσά που προβλέπονται στους πίνακες 18 και 19.
Πίνακας 18
Ανώτατα όρια συνολικού υπολοίπου καταθέσεων στο γερμανικό υποκατάστημα
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Σύνολο υπολοίπου καταθέσεων (εκατ. LVL)
[47-69]
[50-75]
[60-85]
[65-90]
[70-100]
[80-110]
Μερίδιο αγοράς (%)
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
Πίνακας 19
Ανώτατα όρια συνολικού υπολοίπου καταθέσεων στο σουηδικό υποκατάστημα
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Σύνολο υπολοίπου καταθέσεων (εκατ. LVL)
[35-50]
[40-55]
[40-60]
[45-70]
[50-75]
[55-80]
Μερίδιο αγοράς (%)
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
(79)
Καμία αύξηση του αριθμού των υποκαταστημάτων: Η Citadele banka δεσμεύεται να μην αυξήσει τον συνολικό αριθμό των υποκαταστημάτων της. Ωστόσο, αυτό δεν εμποδίζει τη Citadele banka να ανακατανείμει ορισμένα από τα υποκαταστήματά της.
(80)
Οι δεσμεύσεις που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις (77)-(79) εφαρμόζονται έως ότου η ενίσχυση που χορηγήθηκε από τη Λετονία στη Citadele banka υπό μορφή μέτρων ενίσχυσης της ρευστότητας επιστραφεί εξ ολοκλήρου, και έως ότου η πώληση της Citadele banka ολοκληρωθεί, και τουλάχιστον έως […]. Εάν η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων πωληθεί ξεχωριστά από το υπόλοιπο της Citadele banka, οι περιορισμοί που αφορούν τα δάνεια διαχείρισης ιδιωτικού κεφαλαίου (PCM) (μέρος της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων) και τις καταθέσεις που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 77 παύουν να εφαρμόζονται μετά την ολοκλήρωση της ξεχωριστής πώλησης της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων.
(81)
Αποζημίωση για το μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία: Η Citadele banka αποζημιώνει τη Λετονία για την αρωγή για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία μέχρι του ύψους των, κατ’ εκτίμηση, ζημιών που η Λετονία ενδέχεται να υποστεί στο χειρότερο σενάριο, δηλαδή το άθροισμα των ενισχύσεων ρευστότητας που χορήγησε η Λετονία και που θα μπορούσαν να απολεσθούν στο τέλος της εκποίησης των περιουσιακών στοιχείων ([100-200] εκατ. LVL) μαζί με το συνολικό κεφάλαιο που προβλέπεται να χορηγηθεί στην Parex banka αρχής γενομένης από την ημερομηνία μεταφοράς ([…] εκατ. LVL). Η αποζημίωση εγγράφεται ως κόστος στον λογαριασμό κέρδη/ζημίες, δηλαδή πριν τον καθορισμό των καθαρών ετήσιων εσόδων. Αυτή η αποζημίωση θα πρέπει να καταβάλλεται κάθε έτος στο οποίο ο συντελεστής επάρκειας κεφαλαίων σε ατομική βάση δεν είναι χαμηλότερος του 12 % και ο συντελεστής επάρκειας κεφαλαίων σε επίπεδο ομίλου δεν είναι χαμηλότερος από 8 % εφόσον το σχετικό ποσό δεν οδηγεί σε ζημίες της Citadele banka κατά το σχετικό έτος. Αυτή η δέσμευση εφαρμόζεται έως ότου ολοκληρωθεί η πώληση της Citadele banka.
(82)
Απαγόρευση εξαγοράς. Η Citadele banka θα απέχει από εξαγορές τόσο πιστωτικών όσο και μη πιστωτικών ιδρυμάτων, τόσο έως ότου εξοφληθεί το σύνολο των ενισχύσεων στην αναδιάρθρωση που χορήγησε η Λετονία υπό μορφή μέτρων ρευστότητας όσο και έως να περατωθεί η διαδικασία πώλησης της τράπεζας.
(83)
Κανένα νέο δάνειο ΚΑΚ. Μέχρι την ολοκλήρωση της πώλησης των δανείων ΚΑΚ, η Citadele banka δεν θα χορηγήσει κανένα νέο δάνειο σε πελάτες από τις χώρες ΚΑΚ και πελάτες των οποίων οι τελικοί αποδέκτες προέρχονται από τις χώρες ΚΑΚ. Στη Citadele banka και στις θυγατρικές της εταιρείες θα επιτρέπεται να εκταμιεύουν κεφάλαια μόνο όταν η επίσημη δανειακή σύμβαση έχει συναφθεί πριν από την ημερομηνία μεταφοράς. Η Citadele banka πρέπει να παύσει τη χορήγηση περαιτέρω προκαταβολών επί υφιστάμενων δανείων, εκτός από καταστάσεις στις οποίες αυτό είναι αναγκαίο για τη διατήρηση ή την αύξηση της πιθανότητας για τη Citadele ή τις θυγατρικές της επιχειρήσεις να επιτύχουν την επιστροφή των εκκρεμών δανείων. Επιπλέον, αυτές οι προκαταβολές θα πρέπει να περιοριστούν κατά ανώτατο όριο στο 2 % του χαρτοφυλακίου δανείων του προηγουμένου έτους.
2.5.2. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ PAREX BANKA
(84)
Καμία νέα δραστηριότητα. Η Parex banka και οι θυγατρικές της εταιρείες δεν μπορούν να συμμετάσχουν σε νέες δραστηριότητες οι οποίες δεν είναι αναγκαίες για την αρχική αποστολή της διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων και της ακόλουθης πώλησης αυτών.
(85)
Η Parex banka και οι θυγατρικές της εταιρείες θα παύσουν να:
α)
χορηγούν νέα δάνεια σε επιχειρήσεις ή ιδιώτες πελάτες, συμπεριλαμβανομένων των δανείων χρηματοδοτικής μίσθωσης. Στην Parex banka και στις θυγατρικές της εταιρείες θα επιτρέπεται να εκταμιεύουν κεφάλαια μόνο όταν η επίσημη δανειακή σύμβαση έχει συναφθεί πριν από την ημερομηνία μεταφοράς ή όταν δεν υπάρχουν νέα χρήματα και το δάνειο συνάπτεται για την αναδιάρθρωση των δανείων που συνδέονται με προς αναδιάρθρωση περιουσιακά στοιχεία. Η Parex banka θα είναι σε θέση να εκδώσει νέα δάνεια στις θυγατρικές της εταιρείες για τη διαχείριση επανακτηθεισών εμπράγματων εγγυήσεων·
β)
χορηγούν περαιτέρω προκαταβολές επί υφιστάμενων δανείων εκτός από περιστάσεις στις οποίες είναι αναγκαίο για τη διατήρηση ή την αύξηση της πιθανότητας της Parex banka ή των θυγατρικών της εταιρειών να τύχουν επιστροφής των εκκρεμών δανείων και όπου απαιτείται περαιτέρω προκαταβολή για τη χρηματοδότηση επιδιορθώσεων και βελτιώσεων οι οποίες είναι απαραίτητες για τη δομική ακεραιότητα της ασφαλισμένης ιδιοκτησίας. Επιπλέον, αυτές οι προκαταβολές θα πρέπει να περιορίζονται κατά ανώτατο όριο στο 5 % του χαρτοφυλακίου δανείων του προηγουμένου έτους·
γ)
λαμβάνουν νέες καταθέσεις από το κοινό.
(86)
Η Parex banka και οι θυγατρικές της εταιρείες πρέπει να εκκαθαρίσουν ή να εκποιήσουν όλες τις δραστηριότητες χρηματοδοτικής μίσθωσης εντός της […].
(87)
Το συνολικό ανώτατο ποσό κεφαλαίου που χορηγείται άμεσα ή έμμεσα στην Parex banka από τη Λετονία υπό οιαδήποτε μορφή δεν θα υπερβαίνει τα 218,7 εκατ. LVL. Η Λετονία δεν θα χορηγήσει άμεσα ή έμμεσα κανένα συμπληρωματικό κεφάλαιο υπό οιαδήποτε μορφή στην Parex banka μετά την […].
2.5.3. ΑΛΛΕΣ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ
(88)
Απαγόρευση καταβολής μερισμάτων και τοκομεριδίων. Η Citadele banka, η Parex banka και οι θυγατρικές της εταιρείες δεσμεύονται να μην καταβάλλουν στους επενδυτές οιοδήποτε μέρισμα ή τοκομερίδιο επί υφισταμένων κεφαλαιουχικών μέσων (συμπεριλαμβανομένων των προνομιούχων μετοχών, των μετοχών Β, και μέσων κεφαλαίων ανώτερης και κατώτερης κατηγορίας 2) ή να ασκήσουν δικαιώματα ανάκλησης σε σχέση με αυτά τα μέσα, εκτός εάν υπέχουν τη νομική υποχρέωση να το πράξουν. Η παρούσα δέσμευση, ωστόσο, δεν εφαρμόζεται στα κεφάλαια που κατέχει άμεσα ή έμμεσα η Λετονία και στα κεφάλαια που κατέχουν η Citadele banka και η Parex banka στις θυγατρικές τους εταιρείες.
(89)
Απαγόρευση οιασδήποτε αναφοράς στην κρατική ενίσχυση για διαφημιστικούς σκοπούς. Η Citadele banka και η Parex banka δεσμεύονται να μη χρησιμοποιήσουν τη χορήγηση της κρατικής ενίσχυσης, της κρατικής ιδιοκτησίας ή οιαδήποτε ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα που προκύπτουν κατά οιονδήποτε τρόπο από την ενίσχυση ή την ιδιοκτησία για διαφημιστικούς σκοπούς.
(90)
Οι δεσμεύσεις που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 88-89 θα εφαρμόζονται στη Citadele banka έως ότου ολοκληρωθεί η πλήρης εξόφληση της κρατικής ενίσχυσης υπό μορφή μέτρων ρευστότητας που παρέσχε η Λετονία στη Citadele banka και η ολοκλήρωση της πώλησης της Citadele banka.
(91)
Διαχωρισμός μεταξύ της Citadele banka και Parex banka: ο επιχειρησιακός διαχωρισμός της Citadele banka και της Parex banka θα πρέπει να ολοκληρωθεί πλήρως εντός της 1ης Αυγούστου 2011, εκτός σε ό,τι αφορά ορισμένες δραστηριότητες στον τομέα της πληροφορικής και της διαχείρισης και διοίκησης των δανείων ΚΑΚ. Η αποζημίωση της τελευταίας υπηρεσίας θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στα ισχύοντα επίπεδα της αγοράς.
(92)
Εντολοδόχος Θα οριστεί ένας εντολοδόχος επιτήρησης που θα ασκεί τις λειτουργίες που διευκρινίζονται στο τμήμα F των δεσμεύσεων.
(93)
Στην περίπτωση κατά την οποία η Λετονία ή η Citadele banka, κατά περίπτωση, δεν έχουν συνάψει δεσμευτική συμφωνία πώλησης και αγοράς ένα μήνα πριν από το τέλος των προθεσμιών που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 72, 73 και 76, θα οριστεί ένας εντολοδόχος εκποίησης με σκοπό να ασκήσει τις λειτουργίες που διευκρινίζονται στο τμήμα F των δεσμεύσεων.
(94)
Οι εντολοδόχοι θα είναι ανεξάρτητοι από τη Citadele banka, την Parex banka και τη Λετονία, θα διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα για να φέρουν εις πέρας την αποστολή τους και να μην αποτελούν ούτε και να αποτελέσουν αντικείμενα σύγκρουσης συμφερόντων.
(95)
Η Επιτροπή θα διαθέτει τη διακριτική ευχέρεια να εγκρίνει ή να απορρίπτει τους προτεινόμενους εντολοδόχους και να εγκρίνει την προτεινόμενη εντολή υπό την επιφύλαξη κάθε τροποποίησης που αυτή θεωρεί αναγκαία ώστε οι εντολοδόχοι να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.
(96)
Ο (-οι) εντολοδόχος(-οι) θα αναλάβει(-ουν) τα ειδικά καθήκοντά του (τους) ώστε να διασφαλίσει(-ουν) την τήρηση των δεσμεύσεων. Η Επιτροπή δύναται, με δική της πρωτοβουλία ή ύστερα από αίτηση του εντολοδόχου, της Λετονίας, της Citadele banka ή της Parex banka, να δώσει εντολές ή οδηγίες στον εντολοδόχο για να διασφαλιστεί η τήρηση των όρων και των υποχρεώσεων που αναφέρονται στην παρούσα απόφαση και στις δεσμεύσεις.
3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
(97)
Η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στις 11 Μαΐου 2009 για την παρούσα υπόθεση επειδή είχε, μεταξύ άλλων, αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης ήταν κατάλληλο για να διασφαλίσει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας χωρίς συνεχή κρατική στήριξη.
(98)
Ειδικότερα, δεν ήταν σαφές με ποιον τρόπο και πότε η Parex banka θα πληρούσε εκ νέου τις σχετικές ρυθμιστικές απαιτήσεις. Επίσης, το αρχικό σχέδιο δεν αντιμετώπιζε κατάλληλα τους παράγοντες κινδύνου (συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης σε δανειολήπτες εκτός ΟΟΣΑ) που ταυτοποιήθηκαν στη δέουσας επιμέλειας έκθεση που υποβλήθηκε με το σχέδιο αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, το αρχικό σχέδιο φαινόταν να βασίζεται σε μάλλον αισιόδοξες υποθέσεις όσον αφορά τις μελλοντικές επιχειρησιακές συνθήκες. Η Επιτροπή είχε αμφιβολίες για το κατά πόσον η τράπεζα θα ήταν σε θέση να διαχειριστεί την άρση των περιορισμών ανάληψης καταθέσεων. Παρά τους περιορισμούς ρευστότητας, το αρχικό σχέδιο φαινόταν να στηρίζεται σε μια στρατηγική επέκτασης των δραστηριοτήτων για όλα τα τμήματα χορήγησης δανείων και δεν προέβλεπε την εγκατάλειψη ή τη σημαντική μείωση των περισσότερο επικινδύνων δραστηριοτήτων, όπως η δανειοδότηση ιδιωτών με μεγάλη ατομική περιουσία στις χώρες ΚΑΚ. Όσον αφορά την τότε προβλεφθείσα επέκταση των όγκων των καταθέσεων και των δραστηριοτήτων αποδοχής καταθέσεων, υπήρχαν αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτό το σχέδιο ήταν ρεαλιστικό και αποδοτικό ως προς το κόστος. Επιπλέον, οι λετονικές αρχές δεν είχαν παράσχει σε εκείνο το στάδιο τα αποτελέσματα της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων. Ως εκ τούτου, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή κάλεσε τις λετονικές αρχές να επαναθεωρήσουν τη συνολική προτεινόμενη επιχειρηματική στρατηγική για την Parex banka.
(99)
Το σχέδιο προέβλεπε μια επεκτατική επιχειρηματική στρατηγική η οποία φαινόταν να στηρίζεται κυρίως σε μια επιθετική πολιτική τιμών και μάρκετινγκ για την επανάκτηση χαμένων μεριδίων αγοράς χρησιμοποιώντας το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της κρατικής ενίσχυσης στην τράπεζα. Ωστόσο, δεν περιελάμβανε τα κατάλληλα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(100)
Όσον αφορά το ζήτημα του καταμερισμού των επιβαρύνσεων/της ίδιας συνεισφοράς, το αρχικό σχέδιο δεν παρείχε σαφείς πληροφορίες για το συνολικό ποσό της απαιτούμενης κρατικής στήριξης και για την ίδια συνεισφορά της Parex banka. Η Επιτροπή είχε αμφιβολίες για το κατά πόσον το αρχικό σχέδιο ήταν επικεντρωμένο στον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο. Στο πλαίσιο όλων των σεναρίων, ακόμη και στο τέλος της περιόδου της αναδιάρθρωσης, η τράπεζα παρέμεινε εξαρτημένη από τις ταμειακές διευκολύνσεις ή εξασφαλίσεις. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή χρειαζόταν επίσης να ερευνήσει σε ποιο βαθμό οι ανάγκες χρηματοδότησης της Parex banka θα μπορούσαν να μειωθούν από μια μεγαλύτερη επικέντρωση στις βασικές δραστηριότητες και από μια περαιτέρω συνολική μείωση του μεγέθους της τράπεζας.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(101)
Δεν ελήφθησαν παρατηρήσεις από τρίτα ενδιαφερόμενα μέρη όσον αφορά την απόφαση κίνησης της διαδικασίας, εντός της ταχθείσας προθεσμίας.
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΛΕΤΟΝΙΑΣ
(102)
Σε απάντηση στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας οι λετονικές αρχές υπέβαλαν αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης με ημερομηνία 4 Σεπτεμβρίου 2009, στο οποίο αυτές στόχευαν να διαλύσουν τις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή, μέσω αλλαγής της στρατηγικής της αναδιάρθρωσης για την Parex banka. Το περιεχόμενο του σχεδίου περιγράφεται στο τμήμα 3.2. Ωστόσο, ύστερα από την τελική απόφαση για τον διαχωρισμό της Parex banka, αυτό το σχέδιο αντικαταστάθηκε από το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, που υποβλήθηκε στις 7 Ιουλίου 2010.
6. ΑΛΛΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
(103)
Μετά τη λήξη της ταχθείσα προθεσμίας, η Επιτροπή έλαβε επιστολές με ημερομηνία 15 Ιουνίου και 13 Ιουλίου 2010 από τους πρώην μετόχους πλειοψηφίας της Parex banka. Επιπλέον, η Επιτροπή έλαβε επιστολές από μέλη του λετονικού κοινοβουλίου με ημερομηνία 22 Ιουνίου και 1η Ιουλίου 2010. Το βασικό ζήτημα που θιγόταν στις επιστολές της 15ης Ιουνίου και 13ης Ιουλίου 2010 αφορούσε την επιλογή μεταξύ των σεναρίων «good-out» και «bad-out» για την αναδιάρθρωση της τράπεζας. Οι επιστολές της 22ας και 1ης Ιουλίου επικεντρώθηκαν στις ενδεχόμενες επιπτώσεις που θα είχαν η επιλεχθείσα στρατηγική για την Parex banka και οι εν εξελίξει νομοθετικές πρωτοβουλίες λαμβανομένου υπόψη του λετονικού συστήματος δικαίου.
(104)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι στην αξιολόγησή της του τελικού σχεδίου αναδιάρθρωσης έλαβε υπόψη, κατά περίπτωση, τα ζητήματα που εθίγησαν σ’ αυτές τις επιστολές στον βαθμό που αυτά ήταν συναφή και το αντικείμενο ενέπιπτε στην αρμοδιότητά της.
7. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
7.1. ΥΠΑΡΞΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(105)
Η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει κατά πόσο τα εξεταζόμενα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση. Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(106)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι, όσον αφορά τα μέτρα διάσωσης υπό μορφή εγγύησης, στήριξης ρευστότητας και ανακεφαλαιοποίησης που χορηγήθηκαν στην Parex banka, τα οποία διατηρούνται μετά τον διαχωρισμό της Parex banka κατά τη διάρκεια της φάσης αναδιάρθρωσης, έχει ήδη αποφανθεί στην πρώτη απόφαση διάσωσης (27) ότι αυτά τα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή δεν έχει λόγους να μεταβάλει την προηγούμενη σχετική αξιολόγησή της. Ομοίως, επειδή αυτά τα μέτρα συνιστούν πλεονέκτημα για σημαντικό μέρος της οικονομικής δραστηριότητας που προηγουμένως ασκούσε η Parex banka και η οποία συνεχίζεται από τη Citadele banka, αυτά συνιστούν επίσης κρατική ενίσχυση στη Citadele banka.
(107)
Όσον αφορά τα μέτρα ενίσχυσης που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 63 και 69, η Λετονία τα υλοποιεί για την αναδιάρθρωση της Parex banka η οποία ήταν και εν μέρει παραμένει ενεχόμενη σε διασυνοριακές και διεθνείς δραστηριότητες. Επίσης η Citadele banka, η οποία αναλαμβάνει τις οικονομικές δραστηριότητες της Parex banka, δραστηριοποιείται και θα συνεχίσει να δραστηριοποιείται σε αγορές ανοιχτές στον διεθνή ανταγωνισμό. Ως εκ τούτου, οποιοδήποτε πλεονέκτημα από κρατικούς πόρους θα επηρέαζε τον ανταγωνισμό στον τραπεζικό τομέα και θα είχε αντίκτυπο στο εμπόριο εντός της Ένωσης. Επιπλέον, τα σχετικά μέτρα είναι επιλεκτικά αφού χορηγούν πλεονέκτημα μόνο στην Citadele banka και στην Parex banka και χρηματοδοτούνται με κρατικούς πόρους. Στην τρέχουσα οικονομική κρίση και ενόψει των οικονομικών δυσκολιών της Parex banka ένας ιδιώτης επενδυτής στην οικονομία της αγοράς δεν θα είχε λάβει αυτά τα μέτρα υπό ανάλογους όρους.
(108)
Επιπλέον, όσον αφορά τα μέτρα κεφαλαιοποίησης, θεωρήθηκε ότι ο ιδιώτης επενδυτής στην οικονομία της αγοράς αναμένει απόδοση ανάλογη με την αντίληψη του κινδύνου για την υπό θεώρηση επένδυση. Αυτό είναι ιδιαίτερα αληθές για τη Citadele banka η οποία προς το παρόν δεν έχει πιστοληπτική αξιολόγηση και δημιουργήθηκε από την προβληματική τράπεζα στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης.
(109)
Θεωρείται ότι η μεταφορά περιουσιακών στοιχείων από την Parex banka στη Citadele banka που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο ενός σεναρίου «good-out» (βλέπε αιτιολογική σκέψη 69) ως ένα μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, απαλλάσσεται των επιβαρύνσεων των ενδεχομένων ζημιών επί μη βασικών και μη αποδοτικών περιουσιακών στοιχείων που παρέμειναν στην Parex banka. Αυτή η απαλλαγή, με τη σειρά της, επιτρέπει στη Citadele banka να αποφύγει την ακόλουθη μείωση κεφαλαίων. Κατά συνέπεια, το εν λόγω μέτρο παρέχει πλεονέκτημα στην Citadele banka.
(110)
Το μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία χρηματοδοτείται με κρατικούς πόρους δεδομένου ότι σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης η Λετονία θα παράσχει κεφάλαια στην Parex banka μέχρι 218,7 εκατ. LVL εντός της […] τα οποία, μαζί με το υπόλοιπο των καταθέσεων [100-200] εκατ. LVL, κινδυνεύει να μην εξοφληθεί στο τέλος της προβλεπόμενης […] περιόδου (βλέπε πίνακα 11 ανωτέρω).
(111)
Βάσει των ανωτέρω, θεωρείται ότι περαιτέρω ανακεφαλαιοποίηση τη στιγμή του διαχωρισμού υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου στη Citadele banka 103 εκατ. LVL και τη μετατροπή των κρατικών καταθέσεων και των τόκων επί αυτών των καταθέσεων στην Parex banka τη στιγμή του διαχωρισμού και ακολούθως (βλέπε την αιτιολογική σκέψη 63) και του μέτρου αρωγής των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων (βλέπε ανωτέρω αιτιολογική σκέψη 69) συνιστά επίσης κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
7.2 ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
7.2.1. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΥ
(112)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να κρίνει μια ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά εάν προορίζεται για «την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους». Όπως ήδη αναφέρθηκε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι, λόγω της συστημικής σημασίας της Parex banka, το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ δύναται να εφαρμοστεί στην παρούσα υπόθεση και ότι τα κοινοποιηθέντα μέτρα ενίσχυσης μπορούν να αξιολογηθούν σ’ αυτή τη βάση.
(113)
Βάσει των τριών ανακοινώσεων (28) που εκδόθηκαν στο πλαίσιο της τρέχουσας οικονομικής κρίσης οι οποίες ίσχυαν τη στιγμή λήψης της απόφασης, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η υπόθεση είχε αξιολογηθεί προκαταρκτικά σύμφωνα με τις αρχές των κατευθυντηρίων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (29), λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της κρίσης στις χρηματαγορές.
(114)
Μολονότι η απόφαση κίνησης της διαδικασίας αναφερόταν στις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων, η Επιτροπή διασαφήνισε στην αιτιολογική σκέψη 49 της ανακοίνωσης περί της αποκατάστασης της βιωσιμότητας και αξιολόγησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (εφεξής «η ανακοίνωση αναδιάρθρωσης») (30) ότι όλες οι ενισχύσεις σχετικά με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που κοινοποιήθηκαν σε αυτήν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2010 θα αξιολογηθούν ως ενισχύσεις αναδιάρθρωσης στις τράπεζες σύμφωνα με την ανακοίνωση αναδιάρθρωσης αντί για τις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση.
(115)
Όσον αφορά το μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, και αυτό θα έπρεπε να αξιολογηθεί βάσει της ανακοίνωσης σχετικά με την αντιμετώπιση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον κοινοτικό τραπεζικό τομέα (31) (εφεξής, «ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία»).
(116)
Στο πλαίσιο της πρώτης απόφασης διάσωσης (και που ακολούθως επιβεβαιώθηκε, μεταξύ άλλων, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας), είχε ήδη καθοριστεί ότι η Parex banka είναι ένα προβληματικό ίδρυμα και εξ αυτού ήταν αναγκαία μία ευρεία αναδιάρθρωση της τράπεζας.
7.2.2. ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΜΕΙΩΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
(117)
Όπως προηγουμένως επισημάνθηκε στις αιτιολογικές σκέψεις 109, 108 και 111, η πράξη που αφορά τη μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων από την Parex banka στη Citadele banka δύναται να θεωρηθεί ως μέτρο αρωγής για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Το κράτος θα αναλάβει ένα σημαντικό μερίδιο των ζημιών από τα μη βασικά και μη αποδοτικά περιουσιακά στοιχεία.
(118)
Οι ειδικοί όροι που εφαρμόζονται στα μέτρα αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία ορίζονται στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Σύμφωνα με το τμήμα 5.2 αυτής της ανακοίνωσης, ένα μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να διασφαλίζει ex-ante διαφάνεια και να προβλέπει τον κατάλληλο καταμερισμό των επιβαρύνσεων και να ακολουθείται από την ορθή εκτίμηση των επιλέξιμων περιουσιακών στοιχείων και την ορθή αποζημίωση του κράτους, έτσι ώστε το μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία να διασφαλίζει την ευθύνη των μετόχων και να μη στρεβλώνει αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό.
(119)
Συνολικά, εκεί όπου η παρούσα υπόθεση διίσταται από παρόμοιες συναλλαγές (32), το πράττει κατά θετικό τρόπο δεδομένου ότι η Λετονία δεν θα καλύψει όλες τις ζημίες του χαρτοφυλακίου απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων. Αντιθέτως, η κάλυψη διασφαλίζεται έως και μόνο το ανώτατο ποσό και στον βαθμό που είναι απαραίτητη για να καταστήσει την Parex banka ικανή να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της ιδίων κεφαλαίων μέχρι τις […]. Στα σενάρια διαχωρισμού των περιουσιακών στοιχείων, όταν επιλέγεται η μέθοδος «good-out», όπως στην παρούσα περίπτωση, το βάρος των ζημιών των μη βασικών και μη αποδοτικών περιουσιακών στοιχείων επωμίζονται επίσης και εν μέρει οι πρώην μέτοχοι πλειοψηφίας και οι παλαιοί μέτοχοι μειοψηφίας. Αυτή η μέθοδος κρίνεται θετικά από την άποψη των κρατικών ενισχύσεων επειδή περιορίζει σε κάποιο βαθμό την ανάγκη για πλήρη αξιολόγηση της έκτασης των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων.
(120)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, πρέπει να αξιολογηθεί η καταλληλότητα της τιμής μεταφοράς και η αποζημίωση. Στην παρούσα περίπτωση, είναι σαφές ότι η λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν στην Parex banka είναι υψηλότερη από την αγοραία αξία τους και κατά συνέπεια συνιστούν κρατική ενίσχυση προς τη Citadele banka, όπως έχει ήδη καθοριστεί στις αιτιολογικές σκέψεις 109-111.
(121)
Σύμφωνα με τα σημεία 23 και 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η τιμή μεταφοράς για τα μέτρα αγοράς περιουσιακών στοιχείων θα έπρεπε να βασίζεται στη μακροπρόθεσμη υποκείμενη οικονομική αξία τους. Κατά συνέπεια, σε ένα σενάριο «good-out», η υγιής τράπεζα θα έπρεπε καταρχήν να καλύπτει τη διαφορά μεταξύ της αξίας μεταφοράς και της πραγματικής οικονομικής αξίας. Εάν αυτό δεν είναι δυνατόν, για να αποφευχθεί η τεχνική αφερεγγυότητα, αυτή η διαφορά θα έπρεπε να ανακτηθεί για παράδειγμα μέσω ρήτρας επιστροφής.
(122)
Στην παρούσα περίπτωση και όπως ήδη έχει αναφερθεί στην αιτιολογική σκέψη 69, μία συντηρητική προσέγγιση βάσει του σεναρίου της χειρότερης περίπτωσης θα οδηγούσε σε ζημίες για το κράτος ύψους [μεταξύ 100 και 400] εκατ. LVL, ενώ στο βασικό σενάριο οι ζημίες για το κράτος θα ανέρχονταν σε […] εκατ. LVL. Δεδομένου ότι τα περισσότερα από τα δάνεια είναι εξασφαλισμένα, αυτές οι εκτιμήσεις της μακροπρόθεσμης οικονομικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων στις οικονομικές προβλέψεις δεν εμφανίζονται πολύ αισιόδοξες. Εάν η Citadele banka ήταν σε θέση να καλύψει πλήρως αυτές τις ζημίες, το μέτρο θα ισοδυναμούσε με μεταφορά περιουσιακών στοιχείων στην πραγματική τους οικονομική αξία.
(123)
Επιπλέον, σύμφωνα με το τμήμα 5.2 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Citadele banka πρέπει να καταβάλει την προσήκουσα αποζημίωση για την κεφαλαιακή ελάφρυνση που επετεύχθη από τα μέτρα αρωγής για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(124)
Ο στόχος απαίτησης αποζημίωσης (συμπεριλαμβανομένης, κατά περίπτωση, ρήτρας επιστροφής) είναι διττός: να διασφαλίσει καταμερισμό των επιβαρύνσεων και ίσους όρους ανταγωνισμού (δηλαδή να ελαχιστοποιήσει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού).
(125)
Λαμβανομένου υπόψη του εκτιμηθέντος αποτελέσματος της αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και του προβλεπόμενου καθαρού εισοδήματος (βλέπε πίνακες 3 και 4 ανωτέρω) η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η Citadele banka δεν θα είναι σε θέση να πληρώσει την απαιτούμενη αποζημίωση (συμπεριλαμβανομένης της πλήρους επιστροφής) για την αρωγή για τα περιουσιακά στοιχεία ενώ παράλληλα είναι ακόμα υπό αποκατάσταση η βιωσιμότητά της. Ωστόσο, το προβλεπόμενο καθαρό εισόδημα θα πρέπει να της επιτρέψει να πληρώσει τουλάχιστον μέρος αυτής της αποζημίωσης αφ’ ότου καταστεί εκ νέου κερδοφόρος και διαθέτει τα κατάλληλα ίδια κεφάλαια.
(126)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δέσμευση που ανέλαβε η Λετονία σύμφωνα με την οποία η Citadele banka θα αποζημιώσει το κράτος για την αρωγή για τα περιουσιακά στοιχεία μέχρι το ποσό των εκτιμημένων ζημιών στο χειρότερο σενάριο, δηλαδή τα ποσά που αντιστοιχούν στις κρατικές καταθέσεις που θα μπορούσε να απολέσει στο τέλος της εκποίησης των περιουσιακών της στοιχείων ([μεταξύ 100 και 200] εκατ. LVL) και στα κρατικά μέτρα ανακεφαλαιοποίησης ([…] εκατ. LVL). Η πληρωμή της αποζημίωσης θα εγγραφεί ως δαπάνη στον λογαριασμό κερδών και ζημιών, δηλαδή πριν τον καθορισμό του ετήσιου καθαρού αποτελέσματος, και θα πρέπει να πληρώνεται κάθε έτος κατά το οποίο ο συντελεστής επάρκειας κεφαλαίων της Citadele banka δεν είναι χαμηλότερος από το 12 % έως ένα ποσό που δεν οδηγεί σε ζημίες της Citadele banka κατά το εν λόγω έτος. Αυτή η δέσμευση πρέπει να τηρηθεί μέχρι την ολοκλήρωση της πώλησης της Citadele banka (βλέπε αιτιολογική σκέψη 81). Συνολικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτός ο μηχανισμός διασφαλίζει, στο μέτρο του δυνατού, μία συνεισφορά της Citadele banka στα έξοδα που προκύπτουν από […].
(127)
Ωστόσο, δεδομένου ότι η αποζημίωση και η επιστροφή ενδεχομένως δεν θα φτάσουν στο επίπεδο που προβλέπεται από την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, στο σημείο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία απαιτείται ευρεία αναδιάρθρωση. Αυτή η αναδιάρθρωση πρέπει να περιλαμβάνει, ιδίως, σημαντικό περιορισμό του μεγέθους της προβληματικής τράπεζας, για να αντισταθμίσει το γεγονός ότι η Citadele banka δεν επωμίζεται πλήρως τις ζημίες και δεν καταβάλει μια πλήρως κατάλληλη αποζημίωση.
(128)
Για να διαπιστωθεί κατά πόσον η αναδιάρθρωση είναι επαρκής, πρέπει να αξιολογηθεί σε σχέση με τους στόχους της αποζημίωσης και της επιστροφής, δηλαδή τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων και τον μετριασμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Ιδίως, πρέπει να καθοριστεί κατά πόσον έχει επιτευχθεί επαρκής καταμερισμός των επιβαρύνσεων με άλλα μέσα και κατά πόσον οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού είναι περιορισμένες, μέσω εξέτασης της αγοραίας θέσης και του μεγέθους της Citadele banka. Σε αυτή την αξιολόγηση πρέπει να ληφθούν υπόψη τα άλλα μέτρα ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην Parex banka και στη Citadele banka και αντικατοπτρίζεται στο μέρος της παρούσας απόφασης που αναλύει το σύννομο των μέτρων ενίσχυσης με την ανακοίνωση αναδιάρθρωσης (βλέπε αιτιολογική σκέψη 144) και ακόλουθες).
(129)
Μετά τον διαχωρισμό, η Parex banka θα αποτελέσει ξεχωριστή οντότητα και θα καταστεί ανεξάρτητη σε επίπεδο οργάνωσης από τη Citadele banka, όπως απαιτείται στο τμήμα 5.6 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(130)
Εν κατακλείδι, η Επιτροπή κρίνει ότι η παρούσα υπόθεση είναι σύμφωνη με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
7.2.3. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΒΑΣΕΙ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(131)
Η ανακοίνωση αναδιάρθρωσης ορίζει τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων που εφαρμόζονται στην αναδιάρθρωση πιστωτικών ιδρυμάτων κατά την τρέχουσα κρίση. Για να είναι συμβατή με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, η αναδιάρθρωση ενός πιστωτικού ιδρύματος στο πλαίσιο της παρούσας οικονομικής κρίσης πρέπει να:
i)
οδηγεί σε αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας·
ii)
να περιλαμβάνει επαρκή ίδια συνεισφορά του δικαιούχου (καταμερισμός επιβαρύνσεων)·
iii)
να περιέχει επαρκή μέτρα περιορισμού της στρέβλωσης του ανταγωνισμού.
(132)
Στο τμήμα 2 της ανακοίνωσης αναδιάρθρωσης ορίζεται ότι το κράτος μέλος πρέπει να υποβάλει ένα συνεκτικό, ολοκληρωμένο και λεπτομερές σχέδιο αναδιάρθρωσης. Το ίδιο πρέπει να αποδείξει με ποιο τρόπο η τράπεζα θα αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της χωρίς χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, το συντομότερο δυνατόν. Επίσης, το σχέδιο θα πρέπει να αναφέρει τις αιτίες των δυσκολιών και των αδυναμιών της τράπεζας και να περιγράφει με ποιο τρόπο τα προτεινόμενα μέτρα αναδιάρθρωσης θα επιλύσουν τα υποκείμενα προβλήματα της τράπεζας.
(133)
Σε συμφωνία με τις απαιτήσεις που ορίζονται στο σημείο 11 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπέβαλε η Λετονία είναι συνεκτικό, ολοκληρωμένο και λεπτομερές. Αυτό παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες για το επιχειρηματικό μοντέλο, τις υποκείμενες υποθέσεις και τις προκύπτουσες οικονομικές προβλέψεις. Σε συμφωνία με το σημείο 10 αυτής της ανακοίνωσης, το σχέδιο αναφέρει επίσης τις αιτίες των δυσκολιών που αντιμετώπισε η Parex banka, ιδίως την επιλογή από τη διοίκησή της μιας ακατάλληλης επιχειρηματικής στρατηγικής και ορισμένων αποφάσεων υψηλού κινδύνου (βλέπε τμήμα 2.1 αιτιολογικές σκέψεις 38-42 της παρούσας απόφασης). Οι δραστηριότητες αναδιάρθρωσης που περιγράφονται στο τελικό σχέδιο αντιμετωπίζουν δεόντως τις αδυναμίες της τράπεζας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι ανησυχίες όσον αφορά το αρχικά κοινοποιηθέν σχέδιο αναδιάρθρωσης όπως παρατίθεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας αντιμετωπίζονται στο τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(134)
Ειδικότερα, όσον αφορά το κεντρικό θέμα του επιχειρηματικού μοντέλου, μια από τις μεγαλύτερες ανησυχίες στην απόφαση κίνηση της διαδικασίας, η Citadele banka σύμφωνα με το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, θα επικεντρωθεί εκ νέου στις παραδοσιακές τραπεζικές επιχειρηματικές δραστηριότητες στις χώρες της Βαλτικής. Συνεπώς, η Citadele banka θα επικεντρωθεί στις βασικές δραστηριότητές της, ενώ θα αποσυρθεί από τους τομείς στους οποίους επιδεινώθηκαν οι οικονομικές της δυσκολίες. Ιδίως, κρίνεται θετικά ότι όλες οι χρηματοδοτικές μισθώσεις ΚΑΚ (συμπεριλαμβανομένων των θυγατρικών) και τα μη αποδοτικά δάνεια ΚΑΚ παραμένουν στην Parex banka. Όσον αφορά τα αποδοτικά δάνεια ΚΑΚ, μολονότι αυτά είχαν μεταφερθεί στη Citadele banka, η Λετονία έχει δεσμευθεί ότι αυτά θα εκποιηθούν και εν πάση περιπτώσει δεν θα χορηγηθούν νέα δάνεια (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 72 και 83). Επιπλέον, η δραστηριότητα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων θα εκχωρηθεί είτε ξεχωριστά από τη Citadele banka εντός […] είτε θα πωληθεί με τη Citadele bank εάν ευρεθεί εντός της ταχθείσας ημερομηνίας επενδυτής για ολόκληρη την τράπεζα (βλέπε αιτιολογική σκέψη 73 της παρούσας απόφασης).
(135)
Επιπλέον, όπως ανέφερε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η εμφανιζόμενη νέα Citadele banka θα είναι πολύ μικρότερης κλίμακας από αυτή της Parex banka πριν από την κρίση. Αυτό το μειωμένο μέγεθος οφείλεται ιδίως στον διαχωρισμό και στις εκποιήσεις που θα πραγματοποιηθούν. Η επιθετική επέκταση στις αγορές χορηγήσεων και καταθέσεων που προβλέπονταν στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης έχει αναθεωρηθεί συντηρητικά προς τα κάτω στο τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης και θα περιορισθεί κατά τον τρόπο που δεσμεύθηκε η Λετονία (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 77 και 78) της παρούσας απόφασης).
(136)
Οι αλλαγές στη διοίκηση (οι μεγαλύτεροι μέτοχοι και τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων έχουν ήδη αντικατασταθεί) και στην εταιρική διακυβέρνηση της Citadele banka, καθώς και η ενισχυμένη διαχείριση και έλεγχοι κινδύνων εντός της τράπεζας αντιμετωπίζονται θετικά. Η Parex banka έχει ήδη μειώσει τις διοικητικές δαπάνες κατά 39 %. Ο αναμενόμενος συντελεστής κόστους/εσόδων της Citadele banka θα μειωθεί σε [μεταξύ 35 και 55] % το 2014, κυρίως χάρη στη βελτιστοποίηση του δικτύου υποκαταστημάτων και των δαπανών προσωπικού.
(137)
Σύμφωνα με τις απαιτήσεις που ορίζονται στα σημεία 12 έως 15 της ανακοίνωσης αναδιάρθρωσης, το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης θα έπρεπε επίσης να αποδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η τράπεζα θα αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της χωρίς να προσφύγει σε συνεχή κρατική ενίσχυση, το συντομότερο δυνατόν. Ιδίως, η τράπεζα θα πρέπει να είναι σε θέση να επιτύχει την προσήκουσα απόδοση ιδίων κεφαλαίων, καλύπτοντας παράλληλα όλες τις δαπάνες των κανονικών πράξεών της και τηρώντας τις σχετικές κανονιστικές απαιτήσεις.
(138)
Πρώτον, το σχέδιο αναδιάρθρωσης παρέχει λεπτομερή οικονομικά στοιχεία και προβλέψεις για την περίοδο 2006-2015, δίδοντας πληροφορίες σχετικά με έσοδα, δαπάνες, απομειώσεις, κέρδη και κεφαλαιακή θέση της τράπεζας. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εκδοθείσες προβλέψεις του βασικού σεναρίου στηρίζονται σε λογικές υποκείμενες μακροοικονομικές υποθέσεις (είναι λιγότερο αισιόδοξες από εκείνες των Ευρωπαϊκών Οικονομικών Προβλέψεων της άνοιξης 2010).
(139)
Η Citadele banka αναμένει να επιτύχει εκ νέου κέρδη το 2011 και να βελτιώνει συνεχώς τα ετήσια αποτελέσματά της κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης. Το 2014 η ROE προβλέπεται να φθάσει σε επίπεδο [μεταξύ 18 και 28] %, το οποίο φαίνεται να είναι ένα επαρκές επίπεδο κέρδους σε ομαλές συνθήκες αγοράς στη Λετονία. Αυτό το επίπεδο θα μπορούσε να είναι συγκρίσιμο με την ιστορική ROE του 28 % το 2006 και του 20 % το 2007. Οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας της Citadele banka και εκείνοι του ομίλου παραμένουν αρκετά επάνω από τις ελάχιστες κανονιστικές απαιτήσεις. Δεδομένου του σταθερού επιχειρηματικού μοντέλου της τράπεζας και των θετικών αποτελεσμάτων που κατέγραψε η Parex banka στο παρελθόν όσον αφορά τις βασικές δραστηριότητές της, η Επιτροπή κρίνει, βάσει των πληροφοριών που χορηγήθηκαν, ότι οι προβλέψεις που υποβλήθηκαν είναι εφικτές.
(140)
Δεύτερον, έχοντας υπόψη την άσκηση προσομοίωσης καταστάσεων κρίσης που διεξήγαγε η Κεντρική Τράπεζα (βλέπε αιτιολογική σκέψη 45) η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η Citadele banka είναι σε θέση να ανταπεξέλθει σε ένα σενάριο κατάστασης κρίσης χωρίς να προσφύγει σε περαιτέρω ενίσχυση. Το σενάριο κατάστασης κρίσης αποδεικνύει ότι η τράπεζα πληροί τις ρυθμιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις. Επιπλέον, η ανάλυση ευαισθησίας που χρησιμοποιήθηκε στην προσομοίωση καταστάσεων κρίσης δείχνει ότι ένα σημαντικά μεταβαλλόμενο οικονομικό περιβάλλον δεν θα έπρεπε να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της τράπεζας.
(141)
Τρίτον, οι περιορισμοί στην ανάληψη καταθέσεων δεν θα εφαρμόζονται στη Citadele banka και όλες οι άλλες κανονιστικές απαιτήσεις θα τηρούνται. Όσον αφορά τους περιορισμούς στην ανάληψη καταθέσεων, ένα μεγάλο μέρος από τους βασικούς καταθέτες συμφώνησε να διατηρήσει τις καταθέσεις του στην τράπεζα για μια ορισμένη χρονική περίοδο μετά την άρση των περιορισμών. Αυτές οι καταθέσεις μεταφέρθηκαν ουσιαστικά στη Citadele banka (όπως αναφέρεται στον πίνακα 2). Επιπλέον, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για το προτεινόμενο μοντέλο χρηματοδότησης χαμηλού κινδύνου το οποίο βασίζεται σε μεγαλύτερο βαθμό σε μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, και το οποίο επιτρέπει επίσης την αντιμετώπιση της διαφοράς των προθεσμιών λήξης που υπήρχε μεταξύ του παθητικού και του ενεργητικού.
(142)
Τέλος, το σχέδιο προβλέπει ότι η Citadele banka θα εξοφλήσει τις κρατικές ενισχύσεις ρευστότητας εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2012 ακόμα και στο πιο απαισιόδοξο σενάριο. Αυτή η προβλεπόμενη εξόφληση διαλύει τις ανησυχίες που διατυπώθηκαν στην αιτιολογική σκέψη 80 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας ότι η τράπεζα συνέχιζε να στηρίζεται σε κρατική ρευστότητα και μετά την περίοδο αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το κρατικό κεφάλαιο 103 εκατ. LVL που χορηγήθηκε στη Citadele banka κατά την ημερομηνία του διαχωρισμού θα «επιστραφεί» σύμφωνα με τη δέσμευση που ανέλαβε η Λετονία όσον αφορά την πώληση της Citadele banka εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2014 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 76).
(143)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι το νέο επιχειρηματικό μοντέλο της Citadele banka είναι βιώσιμο και μακροπρόθεσμα αειφόρο. Κατά συνέπεια, η αναδιαρθρωμένη τράπεζα θα είναι σε θέση να ανταγωνιστεί στην ελεύθερη αγορά στηριζόμενη στις δυνάμεις της σε πλήρη τήρηση των σχετικών κανονιστικών απαιτήσεων και η βιωσιμότητά της δεν θα τεθεί σε κίνδυνο ακόμη και σε ένα σημαντικά μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Συνεπώς, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Parex banka πληροί τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας.
(144)
Το τμήμα 3 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση προβλέπει ότι οι τράπεζες και οι μέτοχοί τους πρέπει να συμβάλλουν στην αναδιάρθρωση όσο το δυνατόν περισσότερο για να περιορίσουν στο ελάχιστο την ενίσχυση και να αντιμετωπίσουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και τον ηθικό κίνδυνο. Αυτή η απαίτηση συνεπάγεται ότι οι τράπεζες χρησιμοποιούν ίδιους πόρους για να χρηματοδοτήσουν την αναδιάρθρωση, για παράδειγμα με πώληση περιουσιακών στοιχείων, ενώ οι μέτοχοι πρέπει να καλύψουν τις ζημίες της τράπεζας, εκεί όπου αυτό είναι δυνατόν. Οι ενισχύσεις στην αναδιάρθρωση, σύμφωνα με το σημείο 23 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, περιορίζονται στην κάλυψη των δαπανών που είναι αναγκαίες για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας.
(145)
Το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, αντίθετα με το αρχικό σχέδιο που υποβλήθηκε στις 11 Μαΐου 2009, έχει σαφή προσανατολισμό και εγκαταλείπει την επεκτατική στρατηγική που αρχικά είχε προβλεφθεί για την Parex banka. Αυτή η στοχοθετημένη προσέγγιση συνέβαλε στον περιορισμό της απαιτούμενης ενίσχυσης. Σε αυτό το πλαίσιο, οι προτεινόμενες εκποιήσεις και περιστολή του ισολογισμού της Citadele banka, καθώς και η τοποθέτηση της Parex banka σε […] κρίνονται θετικά. Ιδίως, τα έσοδα από την εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων θα χρηματοδοτήσουν μέρος των δαπανών αναδιάρθρωσης και θα περιορίσουν την απαιτούμενη ενίσχυση. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι λετονικές αρχές χορήγησαν λεπτομερές χρονοδιάγραμμα για τις σχεδιαζόμενες εκποιήσεις και δεσμεύθηκαν να ορίσουν έναν εντολοδόχο για την παρακολούθηση, καθώς και έναν εντολοδόχο για την εκποίηση ώστε να διασφαλίσουν την εκπλήρωση των δεσμεύσεων. Επιπλέον, όσον αφορά τη συνεισφορά στις δαπάνες αναδιάρθρωσης μέσω εσωτερικών πόρων που παρήγε η τράπεζα, η Επιτροπή σημειώνει ότι η τράπεζα εφαρμόζει μέτρα περικοπών των δαπανών ευρείας κλίμακας.
(146)
Θεωρείται ότι τα μέτρα που έχουν ήδη υλοποιηθεί και εκείνα για τα οποία έχει δεσμευθεί η Λετονία διασφαλίζουν ότι οι πόροι ήδη χρησιμοποιούνται και ότι οι κάτοχοι ιδιωτικών κεφαλαίων της Parex banka συνεισφέρουν κατάλληλα στην αναδιάρθρωση.
(147)
Το βάρος επί των προηγούμενων μετόχων πλειοψηφίας δύναται να αποδειχθεί από την εξαγορά από μέρους της Λετονίας ολόκληρου του πακέτου συμμετοχής του στην Parex banka έναντι του συμβολικού ποσού των 2 LVL. Αυτοί αποπέμφθηκαν και μπορεί να θεωρηθεί ότι σ’ αυτούς επιρρίφθηκαν οι συνέπειες της πτώχευσης της Parex banka. Πέραν της απομάκρυνσης των προηγούμενων μετόχων πλειοψηφίας, η συμμετοχή των μετόχων μειοψηφίας μειώθηκε σημαντικά λόγω της ανακεφαλαιοποίησης της τράπεζας από το κράτος και από την ΕΤΑΑ. Η συμμετοχή τους μειώθηκε από το προηγούμενο επίπεδο του 15,2 % σε 3,7 % σήμερα, και αυτοί θα παραμείνουν στην Parex banka μετά τον διαχωρισμό ([…]). Αυτά τα μέτρα αποτελούν σαφές σήμα κατά του ηθικού κινδύνου.
(148)
Επιπρόσθετα, τα εξαρτημένα δάνεια από τους παλαιούς μετόχους θα αποτελούν μέρος του δευτερεύοντος παθητικού της Parex banka. Το βασικό σενάριο δεν προβλέπει ότι από την εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων της Parex banka θα εισπραχθούν επαρκή έσοδα που θα επιτρέψουν την κάλυψη πέραν του βασικού παθητικού της τράπεζας. Επειδή τα εξαρτημένα δάνεια λήγουν κατά την περίοδο 2015-2018 και το κράτος θα στήριζε μόνο το κεφάλαιο της Parex banka […], λαμβάνοντας ταυτόχρονα κατάλληλη αποζημίωση για τις κρατικές καταθέσεις, οι κάτοχοι οφειλών μειωμένης εξασφάλισης κινδυνεύουν να υποστούν ζημίες επί του κεφαλαίου που έχουν επενδύσει […].
(149)
Η ίδια συνεισφορά των παλαιών κατόχων κεφαλαίου στην τράπεζα επιτρέπει την κατάλληλη αντιμετώπιση του ηθικού κινδύνου. Κατά συνέπεια, το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Parex banka προβλέπει επαρκή καταμερισμό επιβαρύνσεων και ίδια συνεισφορά στην αναδιάρθρωση. Το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης πληροί κατά συνέπεια τα προβλεπόμενα στο τμήμα 3 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση.
(150)
Το τμήμα 4 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση απαιτεί από το σχέδιο αναδιάρθρωσης να περιλαμβάνει μέτρα που να περιορίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και να διασφαλίζουν έναν ανταγωνιστικό τραπεζικό τομέα. Επιπλέον, αυτά τα μέτρα θα έπρεπε να διασφαλίσουν ότι η κρατική ενίσχυση δεν χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς.
(151)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η δέσμη μέτρων που περιέχονται στο τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης αντιπροσωπεύει σημαντική βελτίωση σε σχέση με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, σε θέση να διαλύσει τις αμφιβολίες που διατυπώθηκαν στην απόφαση κίνησης διαδικασίας. Λαμβανομένων υπόψη των σημαντικών εκχωρήσεων και των ανώτατων αγοραίων ορίων, καθώς και τη μείωση της παρουσίας της τράπεζας (βλέπε πίνακα 20) η Επιτροπή κρίνει ότι το σχέδιο αποτελεί κατάλληλη δέσμη μέτρων που θα συμβάλει στη διατήρηση ίσων όρων ανταγωνισμού και ανταγωνιστικών αγορών. Η αρχική στρατηγική του κοινοποιηθέντος σχεδίου που βασιζόταν στην επέκταση της δραστηριότητας, και για την οποία η απόφαση κίνησης της διαδικασίας ήγειρε σημαντικές αμφιβολίες, έχει αλλάξει και το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης βασίζεται σε σημαντική μείωση του μεγέθους της τράπεζας, τόσο όσον αφορά το σύνολο του ισολογισμού όσο και τα μερίδια αγοράς στις βασικές αγορές.
Πίνακας 20
Μείωση της παρουσίας της Citadele banka στις βασικές αγορές
Περιουσιακά στοιχεία της Citadele banka σε σύγκριση με την Parex banka προ κρίσης
Η Citadele banka στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, έτος
2014
(συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης)
Μείωση του μεριδίου αγοράς στις βασικές αγορές δανείων στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης
(συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης)
Μείωση του μεριδίου αγοράς στις αγορές καταθέσεων (βασικές και δραστηριότητα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων) στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης)
Μετά τον διαχωρισμό: 44 %
(μείωση του συνόλου του ενεργητικού κατά 1,9 δισεκατ. ευρώ)·
Εάν ληφθεί υπόψη η εκποίηση των δανείων ΚΑΚ (έτος […]): [35-50] %
(μείωση του συνόλου του ενεργητικού κατά [1,6-2,3] δισεκατ. ευρώ)
[40-55] % (μείωση κατά [1,9-2,3] δισεκατ. ευρώ)
Μερίδιο αγοράς προ κρίσης 11,7 % έναντι [ 7] % το 2014 (προσαρμοσμένο): μείωση παρουσίας στην αγορά κατά [50-60] %
Μερίδιο αγοράς προ κρίσης 20 % (33) έναντι. [ 13] % (μειούμενο σε [ 10] % μέχρι το 2015): μείωση παρουσίας στην αγορά κατά [55-65] %
(152)
Η αναδιάρθρωση της τράπεζας συμπεριλαμβάνει μια σημαντική μείωση της παρουσίας της τράπεζας στα βασικά τμήματα της αγοράς. Πρώτον, ως συνέπεια της εφαρμογής των μέτρων αναδιάρθρωσης, η Citadele banka θα μειώσει τα συνολικά περιουσιακά της στοιχεία κατά περίπου 60 % και την παρουσία της στην αγορά σε όλες τις βασικές αγορές κατά περισσότερο του 50 % σε σύγκριση με την Parex banka προ κρίσης. Η μειωμένη παρουσία της τράπεζας στην αγορά, καθώς και οι προβλεπόμενες εκποιήσεις θα απελευθερώσουν αντίστοιχα τμήματα της αγοράς για τους ανταγωνιστές. Δεύτερον, όπως ήδη αναφέρθηκε στο τμήμα 2.5, η Citadele banka είτε θα πωληθεί από τη Λετονία εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2014 το αργότερο είτε από έναν εντολοδόχο εκποίησης εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2015, και η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων θα πωληθεί εντός […] (είτε μαζί με τη Citadele banka είτε χωριστά), πράγμα που θα δώσει στους δυνάμει πληγέντες ανταγωνιστές τη δυνατότητα να υποβάλουν προσφορές γι’ αυτές τις δραστηριότητες. Η πώληση μπορεί να θεωρηθεί ως μέτρο περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (34).
(153)
Τα μέτρα με στόχο τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού κρίθηκαν κατάλληλα και λόγω επίσης του σχετικά περιορισμένου απόλυτου μεγέθους της υπό αναδιάρθρωση τράπεζας (περίπου 2,2 δισεκατ. ευρώ). Μετά την αναδιάρθρωση, θα παραμείνουν μόνο οι βασικές δραστηριότητές της. Η πιο σημαντική απ’ αυτές θα είναι η παρουσία της Citadele banka στη Λετονία, η αγορά της οποίας είναι ήδη μάλλον συγκεντρωμένη και στην οποία κατέχει δεσπόζουσα θέση μια σειρά ξένων τραπεζών (35). Ο περιορισμός του μεριδίου της αγοράς της Citadele banka [4-7] % των δανείων και [7-10] % των καταθέσεων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 77) δύναται να θεωρηθεί ως κατάλληλος μετριασμός των δυνητικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, σε σύγκριση με το μερίδιό της 12 % στην αγορά δανείων και σε περίπου 20 % στις καταθέσεις πριν από την κρίση.
(154)
Η παρουσία της τράπεζας σε άλλες γεωγραφικές αγορές είναι περιορισμένη και θα καθορισθούν ανώτατα όρια ώστε να συνεχιστεί ο περιορισμός των δυνητικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού έτσι ώστε να μην υπερβαίνουν τα μερίδια αγοράς του [ 4] % στις αγορές δανείων και καταθέσεων, [ 1,5] % στην αγορά δανεισμού της Εσθονίας και [ 2,5] % στην αγορά καταθέσεων της Εσθονίας και [ 0,5] % στις αγορές καταθέσεων της Σουηδίας και της Γερμανίας (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 77 και 78). Αυτά τα ανώτατα όρια επιτρέπουν μια περιορισμένη ανάπτυξη σ’ αυτές τις αγορές λόγω της ανάγκης για την τράπεζα να διαφοροποιήσει τις πηγές χρηματοδότησής της. Το τρέχον μακροοικονομικό πλαίσιο της Λετονίας καθιστά δύσκολη την προσέλκυση εσωτερικής χρηματοδότησης. Οι καταθέσεις των Λετονών κατοίκων είναι σημαντικά χαμηλότερες από το συνολικό χαρτοφυλάκιο δανείων σ’ αυτό το κράτος μέλος. Οι κύριοι ανταγωνιστές της τράπεζας λαμβάνουν χρηματοδότηση από τις μητρικές τους εταιρείες που είναι εγκατεστημένες στο εξωτερικό. Συνεπώς, είναι αποδεκτό ότι η Citadele banka χρειάζεται να διατηρήσει κάποια βάση χρηματοδότησης στο εξωτερικό (ένα υποκατάστημα στη Σουηδία και ένα στη Γερμανία) ώστε να διαφοροποιήσει τη βάση χρηματοδότησής της. Δεδομένης της μικρής παρουσίας της τράπεζας σ’ αυτές τις αγορές και της ανάγκης διαφοροποιημένης χρηματοδότησης για τη βιωσιμότητα της τράπεζας, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα συμφωνηθέντα ανώτατα όρια σ’ αυτές τις αγορές είναι κατάλληλα.
(155)
Επίσης, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την απαγόρευση διαφήμισης της κρατικής στήριξης, πράγμα που αποτρέπει τη Citadele banka από το να χρησιμοποιεί την ενίσχυση για αντιανταγωνιστική συμπεριφορά, καθώς και για την απαγόρευση στις εξαγορές, διασφαλίζοντας περαιτέρω ότι η κρατική ενίσχυση θα χρησιμοποιηθεί για την εξαγορά ανταγωνιστών. Επιπλέον, η Citadele banka δεν θα αυξήσει τον αριθμό των υποκαταστημάτων της.
(156)
Μετά τον διαχωρισμό, η Parex banka και οι θυγατρικές της θα είναι στην πραγματικότητα […] κατά τη διάρκεια της ζωής της η οποία υποτίθεται ότι θα ανέλθει σε οκτώ έτη. Αυτή η περίοδος θεωρείται ότι είναι κατάλληλη για τη διεξαγωγή διαδικασιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων και εκχώρησης περιουσιακών στοιχείων, αποφεύγοντας ταυτόχρονα την πώληση σε εξευτελιστική τιμή.
(157)
Μολονότι η Parex banka θα διατηρήσει την άδειά της για τραπεζικές δραστηριότητες, τόσο αυτή όσο και οι θυγατρικές της δεν θα επιτρέπεται να πραγματοποιήσουν οποιαδήποτε νέα δραστηριότητα διαφορετική από εκείνες που είναι αναγκαίες για τη διαχείριση και πώληση των καταλογισμένων περιουσιακών στοιχείων. Ιδίως, η Parex banka θα παύσει τη χορήγηση νέων δανείων και την αποδοχή καταθέσεων από το κοινό (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 84 και 85). Επιπλέον, θα παύσει ή θα πωλήσει τις δραστηριότητές της χρηματοδοτικής μίσθωσης εντός της […].
(158)
Η Λετονία έχει δεσμευθεί να περιορίσει στενά την εισφορά συμπληρωματικών κεφαλαίων ορίζοντας λήξη ([…]) και ένα ανώτατο ποσό (218,7 εκατ. LVL) (βλέπε ανωτέρω αιτιολογική σκέψη 87).
(159)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, θεωρείται ότι η ενίσχυση στην Parex banka (μετά τον διαχωρισμό) είναι περιορισμένη στο ελάχιστο αναγκαίο για την […] και, κατά συνέπεια, αποφεύγονται οι αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
(160)
Κατά συνέπεια, η έκταση και ο χαρακτήρας των μέτρων, ιδίως η σημαντική μείωση του μεγέθους και της παρουσίας στην αγορά σε συνδυασμό με την πώληση εντός ενός λογικού χρονικού πλαισίου που προτάθηκε όσον αφορά τη Citadele banka και την Parex banka, είναι ικανή και κατάλληλη για την αποφυγή των αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Επιπρόσθετα, το εύρος της αναδιάρθρωσης σε συνδυασμό με την πώληση της Citadele banka θα είναι αρκετό για να αντισταθμίσει οιεσδήποτε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που ενδεχομένως θα προκύψουν από μια δυνάμει ακατάλληλη αποζημίωση και επιστροφή.
(161)
Το σημείο 46 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση προβλέπει την υποχρέωση ότι, για να επαληθευθεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης εφαρμόζεται καταλλήλως, είναι αναγκαίες λεπτομερείς τακτικές εκθέσεις του κράτους μέλους. Ως εκ τούτου, οι λετονικές αρχές δεσμεύθηκαν να χορηγούν στην Επιτροπή ανά έξι μήνες, αρχής γενομένης από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης, αυτές τις εκθέσεις τόσο για τη Citadele banka όσο και για την Parex banka.
(162)
Η Λετονία έχει δεσμευθεί να διορίσει έναν εντολοδόχο για την παρακολούθηση ο οποίος θα παρακολουθεί την εκπλήρωση των δεσμεύσεων και θα υποβάλει εκθέσεις στην Επιτροπή.
(163)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Parex banka που παρατίθεται στο τμήμα 2 της παρούσας απόφασης είναι συμβατό με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ και πληροί τις απαιτήσεις της οδηγίας για την αναδιάρθρωση όσον αφορά τη βιωσιμότητα, τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων και τα μέτρα για τον μετριασμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(164)
Η Λετονία δέχθηκε κατ’ εξαίρεση την έκδοση της παρούσας απόφασης στην αγγλική γλώσσα,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Έχοντας υπόψη το σχέδιο αναδιάρθρωσης και τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Δημοκρατία της Λετονίας, διαπιστώθηκε ότι η ενίσχυση για την αναδιάρθρωση που η Λετονία χορηγεί στην AS Parex banka και στην AS Citadele banka είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Λετονίας.
Βρυξέλλες, 15 Σεπτεμβρίου 2010.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 15. září 2010
o státní podpoře C 26/09 (ex N 289/09), kterou zamýšlí poskytnout Lotyšsko na restrukturalizaci podniku AS Parex banka
(oznámeno pod číslem K(2010) 6202)
(Pouze anglické znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/364/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Dne 10. listopadu 2008 oznámilo Lotyšsko Komisi balíček opatření ve prospěch podniku AS Parex banka (dále jen „banka Parex“) určených na podporu stability finančního systému, který byl schválen dne 24. listopadu 2008 (2) (dále jen „první rozhodnutí o podpoře na záchranu“), a to na základě závazku Lotyšska, že do šesti měsíců předloží plán restrukturalizace banky Parex. Dne 26. ledna 2009 Lotyšsko Komisi informovalo o řadě změn v opatřeních státní podpory pro banku Parex. Tyto změny byly schváleny dne 11. února 2009 (3) (dále jen „druhé rozhodnutí o podpoře na záchranu“). Dne 29. března 2009 Lotyšsko Komisi oznámilo, že jsou nutné další změny rekapitalizačního opatření. Tyto změny byly schváleny rozhodnutím Komise ze dne 11. května 2009 (4) (dále jen „třetí rozhodnutí o podpoře na záchranu“).
(2)
Plán restrukturalizace banky Parex předalo Lotyšsko dne 11. května 2009. Dne 5. června 2009 byla lotyšským orgánům zaslána žádost o informace. Dne 15. června 2009 se uskutečnila schůzka lotyšských orgánů a Komise. Lotyšsko na žádost o informace částečně odpovědělo dopisem ze dne 7. července 2009.
(3)
Dopisem ze dne 29. července 2009 Komise Lotyšsko informovala, že se s ohledem na podporu na restrukturalizaci rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU (5) (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“).
(4)
Rozhodnutí o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie ze dne 6. října 2009 a zúčastněné strany byly požádány, aby do jednoho měsíce ode dne zveřejnění předložily své připomínky k navrhovaným opatřením podpory na restrukturalizaci. Komise neobdržela od zúčastněných stran žádné připomínky. Po uplynutí stanovené lhůty však Komise obdržela dopisy bývalých většinových akcionářů banky Parex (Valerijs Kargins a Viktors Krasovickis), (dále jen „bývalí většinoví akcionáři“), ze dne 15. června a 13. července 2010. Komise dále obdržela dopisy od členů lotyšského parlamentu ze dne 22. června a 1. července 2010.
(5)
Dopisem ze dne 12. srpna 2009 požádaly lotyšské orgány o prodloužení lhůty pro poskytnutí doplňujících informací, která byla stanovena v rozhodnutí o zahájení řízení, do dne 15. října 2009. Dne 4. září 2009 předložily lotyšské orgány v reakci na rozhodnutí o zahájení řízení revidovaný plán restrukturalizace banky Parex spolu s doplňujícími informacemi. Revidovaný plán restrukturalizace byl dále aktualizován dne 22. září 2009 a byly poskytnuty doplňující informace. Schůzky lotyšských orgánů a Komise se konaly ve dnech 11. a 17. září 2009.
(6)
Lotyšsko poskytlo další informace a vysvětlení dne 11. září, 6. a 26. října, 9. a 23. prosince 2009, 19. února a 2. března 2010.
(7)
Dne 12. a 26. října 2009 poskytlo Lotyšsko informace ohledně možné změny strategie restrukturalizace banky Parex. Dne 22. března 2010 se konala schůzka Komise a lotyšských orgánů. Dopisem ze dne 31. března 2010 předložilo Lotyšsko novou verzi plánu restrukturalizace banky Parex ze dne 31. března 2010, který byl později doplněn podáními ze dne 14. května, 9., 12., 17. a 21. června 2010.
(8)
Komise si dne 10. května 2010 vyžádala další informace. Lotyšsko odpovědělo dopisem ze dne 7. července 2010. V tomto dopise poskytlo Lotyšsko rovněž aktualizovanou verzi plánu restrukturalizace ze dne 31. března 2010. Plán restrukturalizace byl následně pozměněn dne 18. a 27. srpna 2010 (dále jen „konečný plán restrukturalizace“).
(9)
Dopisy ze dne 2., 18. a 27. srpna a 2. září 2010 poskytlo Lotyšsko dodatečná vysvětlení ohledně závazků, jež mají být přijaty. Dne 3. září 2010 obdržela Komise konečný seznam závazků.
(10)
Dne 2. září 2010 lotyšské orgány Komisi informovaly, že výjimečně souhlasí s tím, aby bylo toto rozhodnutí přijato v angličtině.
2. POPIS
2.1 PŘÍJEMCE A JEHO POTÍŽE
(11)
Banka Parex byla druhou největší bankou v Lotyšsku s celkovými aktivy ke dni 31. prosince 2008 ve výši 3,4 miliardy LVL (4,9 miliardy EUR). Na konci roku 2007 (před začátkem krize) měla banka největší podíl (18 %) na domácím trhu vkladů a třetí největší podíl (12 %) na úvěrovém trhu (6). Lotyšské orgány měly tudíž za to, že má pro finanční systém systémový význam.
(12)
Banka Parex nabízela širokou škálu bankovních produktů, a to jak přímo, tak prostřednictvím specializovaných dceřiných společností, včetně úvěrů, služeb platebních karet, leasingu, správy aktiv a obchodování s cennými papíry. Kromě bankovních operací v Lotyšsku provozovala banka Parex bankovní dceřinou společnost v Litvě a ve Švýcarsku (AP Anlage & Privatbank AG) a pobočky v Estonsku, Švédsku a Německu, správce aktiv v celém Pobaltí a několik leasingových společností působících ve Společenství nezávislých států (dále jen „SNS“).
(13)
Banka Parex byla založena v roce 1992 a většinový podíl vlastnily dvě fyzické osoby, které před státní intervencí držely 84,83 % akciového kapitálu banky. V důsledku potíží, s nimiž se banka Parex potýkala, byla banka částečně znárodněna, a to nabytím celého vlastnického podílu bývalých většinových akcionářů za celkovou symbolickou kupní cenu ve výši 2 LVL (přibližně 3 EUR) (7). V dubnu 2009 uzavřela Evropská banka pro obnovu a rozvoj (dále jen „EBRD“) dohodu o koupi akcií, podle níž EBRD získá 25 % akciového kapitálu banky Parex plus jednu akcii (8).
(14)
Ačkoliv v minulosti byla banka Parex ziskovou institucí se silnou bankovní franšízou v Lotyšsku, vedení banky zvolilo nepřiměřenou obchodní strategii a kvůli silné hospodářské soutěži ze strany sofistikovanějších dceřiných společností zahraničních bank přijalo některá vysoce riziková rozhodnutí. Banka Parex začala zejména stále více působit na trzích v zemích SNS a spoléhala se příliš na velké krátkodobé vklady nerezidentů. Finanční krize vážně postihla rozvíjející se trhy, včetně zemí SNS, a šířily se pověsti ohledně schopnosti banky Parex refinancovat syndikované úvěry splatné v únoru 2009. Kombinace těchto událostí měla za následek ztrátu důvěry vkladatelů, zejména u zákazníků z řad nerezidentů, což vedlo k masivnímu vybírání vkladů. Masivní výběr vkladů dosáhl nejvyššího denního odlivu ve výši až 100 milionů EUR a nepodařilo se ho zastavit ani po částečném znárodnění banky. Tyto výběry vedly k snížení vkladů o 36 % v porovnání s koncem roku 2007 a způsobily vážnou krizi s ohledem na likviditu. Aby se zamezilo dalšímu odlivu vkladů, uložil lotyšský regulační orgán, Komise pro finanční a kapitálový trh, na výběry vkladů omezení.
(15)
V roce 2008 činila konsolidovaná ztráta 131 milionů LVL (185 milionů EUR) v porovnání se ziskem ve výši 40 milionů LVL (58 milionů EUR) v roce 2007. Do konce roku 2008 byl celkový vlastní kapitál akcionářů o 65 % nižší než v předchozím roce a činil 77 milionů LVL, a to zejména kvůli vyšším opravným položkám na výpadky splácení úvěrů a na ztráty z portfolia cenných papírů. Poměr kapitálové přiměřenosti banky Parex na samostatném základě a na úrovni skupiny (9) činil pouze 4,1 %, respektive 3,1 %. Banka Parex proto nebyla schopna plnit právní požadavky na platební schopnost.
2.2 JIŽ SCHVÁLENÁ ZÁCHRANNÁ OPATŘENÍ
(16)
Banka Parex požádala o státní podporu již počátkem listopadu 2008. Po znárodnění banky se Lotyšsko rozhodlo provést záchranná opatření, která banku Parex prozatímně stabilizovala. Evropská komise jako podporu na záchranu prozatímně schválila tato opatření: a) likvidní facilitu do výše 1,5 miliardy LVL; b) státní záruky vztahující se na stávající syndikované úvěry ve výši 775 milionů EUR a nové půjčky na refinancování syndikovaného úvěru ve výši 275 milionů EUR a c) rekapitalizační opatření, která bance Parex umožnila dosáhnout v záchranné fázi poměru kapitálové přiměřenosti ve výši 11 % (10).
2.3 PLÁNY RESTRUKTURALIZACE
2.3.1 PŮVODNÍ PLÁN RESTRUKTURALIZACE
(17)
Dne 11. května 2009 předložilo Lotyšsko v návaznosti na první rekapitalizační opatření plán restrukturalizace banky Parex (dále jen „původní plán restrukturalizace“), jehož obsah byl podrobněji popsán v oddíle 2.4 rozhodnutí o zahájení řízení.
(18)
Plán obsahoval předběžnou analýzu činnosti banky Parex, plánovaná opatření podpory na restrukturalizaci, budoucí obchodní strategii a opatření k obnovení životaschopnosti.
(19)
Plán zahrnoval období od roku 2009 do roku 2013. Za budoucí hlavní segmenty banky Parex se považovali korporátní zákazníci, drobní zákazníci a činnost v oblasti správy majetku (11). Plán předpokládal zavedení nové strategie, jejímž cílem je to, aby se banka Parex stala přední bankou v celém Pobaltí. Veškeré činnosti mimo Pobaltí byly považovány za vedlejší. Plán však vylučoval jejich možný prodej v krátkodobém až střednědobém horizontu.
(20)
Plánovaná obchodní strategie zahrnovala atraktivní sazby a agresivní marketingovou strategii na podporu růstu banky Parex a k opětovnému získání ztracené základny vkladů. Plán předpokládal, že banka Parex bude i po období restrukturalizace nadále závislá na státních opatřeních na podporu likvidity.
2.3.2 REVIDOVANÝ PLÁN RESTRUKTURALIZACE
(21)
Dne 4. září 2009 předložilo Lotyšsko revidovaný plán restrukturalizace, který byl posléze dne 22. září 2009 pozměněn. Cílem tohoto plánu bylo odstranit pochybnosti, jež Komise uvedla v rozhodnutí o zahájení řízení.
(22)
Revidovaná strategie pro banku Parex byla rovněž založena na vytvoření silné činnosti v Pobaltí zahrnující korporátní zákazníky, drobné zákazníky a správu majetku. Revidovaný plán předpokládal, že banka Parex bude do konce období restrukturalizace schopna splatit veškerá státní opatření na podporu likvidity.
(23)
Na rozdíl od původního plánu restrukturalizace však revidovaný plán zahrnoval snížení bilanční sumy banky Parex prostřednictvím zaměření se na hlavní segmenty. Plán zejména předpokládal omezení úvěrové činnosti banky Parex.
(24)
Plán mimoto naznačoval možnost vyčlenění vedlejších činností. Poté, co Lotyšsko později tuto strategickou změnu schválilo, bylo nutno vypracovat novou odpovídající verzi plánu restrukturalizace.
2.3.3 KONEČNÝ PLÁN RESTRUKTURALIZACE
(25)
Podle konečného plánu restrukturalizace je hlavním strategickým cílem vrácení banky soukromému sektoru, a to prostřednictvím jejího prodeje strategickému investorovi, což umožní zrušit opatření k financování ze strany státu a současně zajistí dlouhodobou životaschopnost banky. Lotyšsku se již podařilo získat EBRD jako silného uznávaného vnějšího investora s dostatečnými finančními zdroji a dlouhodobým závazkem (viz (13). bod odůvodnění).
(26)
Konečný plán restrukturalizace předpokládá rozdělení aktiv banky Parex do nově založené banky s názvem AS Citadele banka (dále jen „banka Citadele“), tzv. „dobré banky“ (good bank), která se zaměří na tradiční bankovní operace, a tzv. „špatné banky“ (bad bank) (banka Parex), […] (12).
(27)
K obnovení dlouhodobé životaschopnosti budou z hlavní banky vyčleněna nesouvisející a nevýkonná aktiva. Navrhovaná restrukturalizace vychází ze scénáře předpokládajícího vyčlenění „dobrých“ aktiv, který je založen na zřízení banky s odolnou kapitálovou základnou pod dohledem lotyšského regulačního orgánu, která se zaměřuje na Pobaltí. Všechna hlavní aktiva a některá nesouvisející aktiva (zejména splácené úvěry v SNS) jsou z banky Parex převedeny do nově založené banky. Ostatní nesouvisející a nevýkonná aktiva (úvěry, cenné papíry a nemovitosti převzaté do vlastnictví) zůstanou v bance Parex, […].
(28)
V tabulce 1 je znázorněna struktura banky Citadele a banky Parex po rozdělení.
Tabulka 1
Struktura akcionářů po rozdělení
(29)
Lotyšsko již podniklo první kroky k provedení scénáře zahrnujícího vyčlenění „dobrých“ aktiv. Nová banka, banka Citadele, byla zaregistrována dne 30. června 2010 a většina aktiv byla převedena dne 1. srpna 2010 (13). Úplné provozní oddělení banky Citadele a banky Parex by mělo být dokončeno do 12 měsíců od převodu.
(30)
Z banky Parex budou do banky Citadele převedena tato aktiva a závazky:
-
splácené úvěry v Pobaltí ([od 300 do 800] milionů LVL);
-
splácené úvěry v SNS ([od 50 do 350] milionů LVL);
-
pobočky ve Švédsku a Německu;
-
vklady spojené se správou majetku.
(31)
Bance Parex zůstanou tato aktiva a závazky:
-
nesplácené úvěry v Pobaltí ([od 200 do 800] milionů LVL) (14);
-
úvěry poskytnuté původním akcionářům ([…] milionů LVL);
-
leasingové dceřiné společnosti v SNS;
-
nesplácené úvěry v SNS ([od 50 do 350] milionů LVL).
(32)
V tabulce 2 jsou uvedena aktiva, která jsou převedena do banky Citadele, a aktiva ponechaná v bance Parex, jakož i snížení bilanční sumy na úroveň v období před krizí, jak se odhadovalo v konečném plánu restrukturalizace, který byl pozměněn dne 27. srpna 2010:
Tabulka 2
Rozdělení aktiv mezi banku Citadele a banku Parex
(v tisících LVL)
Banka Parex - 2008
Banka Parex - 2009
Banka Citadele 31.7.2010 (15)
Banka Parex
Banka Parex po rozdělení (16)
Aktiva
Hotovost a vklady u centrálních bank
79 154
136 769
131 693
119 783
30 876
Zůstatky splatné od úvěrových institucí
228 752
189 321
227 741
245 069
5 583
Úvěry
1 744 871
1 429 466
1 355 831
748 457
627 471
Cenné papíry
941 293
405 800
356 439
224 735
130 936
Investice do dceřiných společností
51 442
72 725
81 691
5 530
51 962
Ostatní aktiva
323 797
220 097
75 584
45 604
52 747
Aktiva celkem
3 369 309
2 484 501
2 228 978
1 389 179
899 576
Závazky a vlastní kapitál
Lotyšská centrální banka
587 183
140 449
-
-
-
Úvěrové instituce
129 584
50 865
27 295
41 571
51 703
Syndikát
544 673
381 271
163 402
-
163 402
Ministerstvo financí
676 398
622 048
692 454
131 000
458 454
Vklady zákazníků
1 225 488
911 318
1 006 202
928 686
75 314
Eurobond
88 712
87 489
113 136
109 244
-
Podřízený úvěr (zděděný z minulosti)
52 848
52 857
52 863
-
52 878
Podřízený úvěr (stát)
-
37 338
37 338
50 270
-
Podřízený úvěr (EBRD)
-
12 932
12 932
Ostatní závazky
35 556
31 458
34 754
30 280
21 522
Závazky celkem
3 340 442
2 328 025
2 140 376
1 291 051
823 274
Vlastní kapitál
28 867
156 476
88 602
98 127 (17)
76 302
Celkem
3 369 309
2 484 501
2 228 978
1 389 179
899 576
Poměr rozdělení, včetně převodu investic do litevské dceřiné společnosti, do společnosti AP Anlage & Privatbank AG a vkladů v německé pobočce (18)
64 %
36 %
Z hlediska banky Parex - 2008
44 %
(33)
Strategie banky Citadele k zajištění dlouhodobé životaschopnosti je založena na vybudování silných činností v Pobaltí a zaměření se na Lotyšsko v rámci tří hlavních obchodních segmentů: korporátní zákazníci, drobní zákazníci a činnost v oblasti správy majetku (19). Správa majetku však zůstane jako hlavní činnost banky Citadele pouze v případě prodeje banky do […]. Nebude-li prodeje dosaženo, bude do téhož dne činnost v oblasti správy majetku odprodána zvlášť.
(34)
Banka Citadele se nebude podílet na úvěrové činnosti v SNS, a portfolio splácených úvěrů v SNS se proto považuje za vedlejší. V tomto segmentu nebudou poskytovány žádné nové úvěry a stávající portfolio bude prodáno do […].
(35)
Přítomnost banky Parex v Litvě a Estonsku je významně omezenější než v Lotyšsku. Banka Citadele rovněž plánuje, že v budoucnu zachová omezenou přítomnost na těchto trzích.
(36)
Pokud jde o dvě pobočky přijímající vklady ve Švédsku a Německu převedené na banku Citadele, Lotyšsko objasnilo, že v důsledku masivního vybírání vkladů z banky došlo k vyčerpání značného podílu finančních prostředků banky v Pobaltí. Ve stávající makroekonomické situaci v Lotyšsku je obtížné přilákat vnější financování. Celkové vklady rezidentů pobaltských států jsou podstatně nižší než jejich úvěrové portfolio, zatímco hlavní konkurenti banky Parex dostávají finanční prostředky od svých mateřských společností usazených v jiných zemích (především ve Švédsku). Banka Citadele musí proto zachovat určitou finanční základnu v zahraničí (ve Švédsku a v Německu).
(37)
Banka Citadele hodlá odstranit problémy, které banku Parex donutily požádat o státní podporu, a obnovit dlouhodobou životaschopnost prostřednictvím následujících hlavních opatření.
(38)
Změna stylu řízení a správy a řízení společnosti: Před znárodněním se rozhodovací procesy v bance Parex soustředily u hlavních vlastníků. Banka Citadele bude dbát na lepší správu a řízení společnosti, jak bylo nedávno schváleno. Banka zavede soubor postupů správní rady a dozorčí rady, jejichž cílem je zajistit vysoké standardy správy a řízení společnosti. K hlavním zásadám správy a řízení banky Citadele patří důsledné oddělení vlastnictví a řízení; zajištění práv akcionářů; zveřejňování a transparentnost; odpovědnost a struktura správní rady a prosazování etického a odpovědného rozhodování.
(39)
Lepší řízení rizik: Vedení banky Parex u všech hlavních kategorií rizik (tržní, úvěrová a provozní rizika) revidovalo a posílilo řízení rizik a kontroly v rámci banky na úrovni podniku i na provozní úrovni. Významně budou upraveny zejména kontroly úvěrových rizik v bance Citadele s cílem změnit předchozí přístup banky Parex, a to z poskytování úvěrů na základě zajištění s nejistým oceněním na posouzení schopnosti dlužníka splácet úvěr, které je založeno na peněžním toku. Základním prvkem procesu řízení banky Citadele je řízení rizik. Řízení rizik v rámci banky Citadele kontroluje nezávislý útvar. Dozorčí rada banky Citadele se mimoto podílí na dohledu na řízení rizik a jednoho za svých členů určila jako člena odpovědného za dohled na řízení rizik, interní audit a funkci zajišťování shody. Pro dozorčí radu jsou vyhotovovány měsíční zprávy o rizicích, které zahrnují aktuální informace o úvěrových rizicích a zajišťování shody v bance.
(40)
Nižší bilanční suma zaměřená na hlavní segmenty: Hlavní činnost banky Citadele bude vykonávána v Pobaltí a vedení se zaměří na to, aby byla banka Citadele v tomto regionu opět zisková. Na banku Citadele bude převedeno nesouvisející portfolio splácených úvěrů v SNS, bude však prodáno do […]. Po přeorientování na hlavní činnosti a po významném snížení aktivní bilanční sumy bude banka Citadele opět zisková udržitelným způsobem.
(41)
Stabilizace likvidní pozice: Strategií banky Citadele je rozvoj udržitelného modelu financování s nízkým rizikem, a to menším spoléháním se na velké komerční financování, prodloužením doby splatnosti a diverzifikací zdrojů financování prostřednictvím vyššího podílu dlouhodobějších vkladů zákazníků na finanční základně banky Citadele. Na vklady v bance Citadele se nevztahují omezení týkající se výběru vkladů, které uložil lotyšský regulační orgán.
(42)
Návrat k ziskovosti v hlavním segmentu do roku 2011: Banka Citadele hodlá snížit správní a osobní náklady a rovněž jiné administrativní náklady. Správní náklady banky Parex se v roce 2009 již snížily o 39 %, tj. 32 milionů LVL. Předpokládá se, že se poměr mezi náklady a příjmy banky Citadele dále sníží a v roce 2014 bude činit [od 35 do 55] %. Tohoto poklesu bude dosaženo prostřednictvím […] snížení osobních nákladů a rovněž přezkumem jednotlivých postupů v rámci banky Citadele. K snížení provozních nákladů a zajištění finanční stability bude banka Citadele pokračovat v opatřeních, která již zahájila banka Parex a jež mají přeměnit strukturu nákladů optimalizací sítě poboček, […] a prostřednictvím jiných opatření k úspoře nákladů. Snížení nákladů bude doplněno různými iniciativami k zvýšení příjmů a zaměřením se na řízení kvality aktiv k zvýšení návratnosti vlastního kapitálu (dále jen „ROE“).
(43)
Podle výhledů obsažených v konečném plánu restrukturalizace se v rámci základního scénáře banka Citadele podle očekávání vrátí k ziskovosti již v roce 2011 a bude své výsledky trvale zlepšovat až do roku 2015. V roce 2014 dosáhne banka Citadele ROE ve výši [od 18 do 28] %. Tabulka 3 ukazuje hlavní ukazatele finančních výsledků banky Citadele pro roky 2010-2014. Dopady restrukturalizačních opatření, která provádí vedení banky, jsou patrné v hlavních poměrech v roce 2014 s poměrem mezi náklady a příjmy ve výši [od 35 do 55] % a ROE ve výši [od 18 do 28] %. V roce 2015 bude vytvořena pevnější struktura kapitálu s poměrem vlastního kapitálu k celkovým aktivům ve výši [od 8 do 14] %.
Tabulka 3
Hlavní ukazatele finančních výsledků banky Citadele v případě základního scénáře pro roky 2010-2014
Srpen-prosinec 2010
2011
2012
2013
2014
Analýza nákladů
Provozní výdaje/celkové příjmy
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[35-55] %
Znehodnocená aktiva/čisté úvěry
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[1-3] %
Ziskovost
Čistý zisk (ztráta) v milionech LVL
[ztráta]
[zisk]
[zisk]
[zisk]
[zisk]
ROE
[-] %
[…] %
[…] %
[…] %
[18-28] %
Rozvaha
Aktiva celkem (v milionech LVL)
(…)
(…)
(…)
(…)
[1,400-1,650]
Vklady/celková aktiva
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
Úvěry/vklady zákazníků
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[50-80] %
Vlastní kapitál/celková aktiva
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[9-13] %
Poměr kapitálové přiměřenosti
[10-14] %
[11-15] %
[12-16] %
[14-19] %
[16-20] %
(44)
Podle pesimistického scénáře má být banka Citadele opět zisková v roce 2013 a v roce 2014 má své výsledky dále zlepšit. V roce 2014 dosáhne banka ROE [ 0] % (20). Plán prokazuje, že podle pesimistického scénáře bude poměr kapitálové přiměřenosti u banky Citadele i u celé konsolidované skupiny značně nad minimálními kapitálovými požadavky stanovenými v právních předpisech. Tabulka 4 ukazuje hlavní ukazatele finančních výsledků banky Citadele pro roky 2010-2014 v případě pesimistického scénáře.
Tabulka 4
Hlavní ukazatele finančních výsledků banky Citadele v případě pesimistického scénáře pro roky 2010-2014
Srpen-prosinec 2010
2011
2012
2013
2014
Analýza nákladů
Provozní výdaje/celkové příjmy
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[45-60] %
Ziskovost
Čistý zisk (ztráta) v milionech LVL
[ztráta]
[ztráta]
[ztráta]
[zisk]
[zisk]
ROE
-
[…] %
[ 0] %
Rozvaha
Úvěry/vklady zákazníků
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[40-60] %
Poměr kapitálové přiměřenosti
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
(45)
Podle výsledků zátěžového testu, který u banky Citadele (viz tabulka 5) provedla Lotyšská centrální banka, nebude do konce roku 2015 k splnění minimálních kapitálových požadavků zapotřebí dodatečný kapitál a poměr kapitálové přiměřenosti dosáhne [ 8 %].
Tabulka 5
Výsledky zátěžového testu u banky Citadele
Nová banka
Základní scénář
Potřebné dodatečné opravné položky, v milionech LVL
Potřebný dodatečný kapitál, v milionech LVL
Poměr kapitálové přiměřenosti, v %
2010
(…)
(…)
(…)
2011
(…)
(…)
(…)
2012
(…)
(…)
(…)
2013
(…)
(…)
(…)
2014
(…)
(…)
(…)
(46)
Po rozdělení bude banka Parex (včetně svých dceřiných společností) v […]. Banka odprodá a zlikviduje veškerá svá aktiva v období 2010-2017. Hlavním úkolem banky Parex bude získat zpět maximální částku z aktiv, jež jí byla přidělena po dobu její existence, která za účelem odhadů činí osm let. Banka Parex zamezí tudíž nutnosti nuceného prodeje portfolia nebo realizace zajištění pod časovým tlakem. Banka Parex se soustředí na vyřešení nesplácených úvěrů společně s nemovitostmi, které již byly převzaty do vlastnictví. Hlavní činností banky Parex bude proto provedení postupů zpětného získání aktiv a poté správa a odprodej těchto aktiv pokud možno co nejdříve a za přiměřených podmínek.
(47)
Po rozdělení se nebude banka Parex ani její dceřiné společnosti podílet na nových ekonomických činnostech, nebudou-li tyto nezbytné pro plnění jejího hlavního úkolu, kterým je správa převedených aktiv a jejich prodej. Banka Parex zejména ukončí poskytování nových úvěrů. Za účelem správy (prodeje) však může určitá aktiva vyčlenit do zvláštních dceřiných společností.
(48)
Pokud jde o financování leasingových společností v SNS, banka Parex se pokusí tyto podniky prodat. Jak bylo uvedeno výše, nebudou poskytovány žádné nové úvěry, včetně leasingu, a nebudou-li nalezeni kupci, mají být stávající leasingová portfolia podle očekávání zcela zlikvidována do […]. Významnou část leasingových portfolií tvoří […].
(49)
Podle očekávání mají tato opatření společně vést k zvýšení likvidity banky Parex, načež banka začne vracet státní vklady. Podle finančních výhledů však stát nezíská zpět kapitál investovaný do banky.
(50)
Plán restrukturalizace předpokládá, že banka Parex bude dodržovat kapitálové požadavky pouze do […].
(51)
Banka Parex zažila trvalé masivní vybírání vkladů. V důsledku toho je základna vkladů v současnosti podstatně nižší než před krizí. Kvůli nedostatku finančních prostředků jsou významně omezeny rovněž úvěrové činnosti. Lotyšské orgány se zavázaly, že omezí úvěrové činnosti banky Citadele a její činnost v oblasti přijímání vkladů v příslušných zeměpisných segmentech (viz oddíl 2.5). Omezené úvěrové činnosti a činnost v oblasti přijímání vkladů neumožní vyšší růst než [od 9 do 13] % ročně oproti již nyní omezené přítomnosti na trhu.
(52)
Plán restrukturalizace předpokládá omezení obchodních činností banky Citadele v porovnání s bankou Parex v období před krizí. Tohoto omezení bude částečně dosaženo odprodejem určitých aktiv (splácené úvěry v SNS a činnost v oblasti správy majetku, bude-li prodána odděleně od banky Citadele). Lotyšsko se mimoto zavázalo, že banku Citadele do 31. prosince 2014 zprivatizuje.
(53)
V důsledku znárodnění byli bývalí většinoví akcionáři banky Parex zrušeni (viz (13). bod odůvodnění). Kvůli následné rekapitalizaci banky Parex ze strany státu a EBRD došlo k oslabení postavení menšinových akcionářů (z předchozích 15,2 % na 3,7 % ke dni 7. července 2010).
2.4 OPATŘENÍ PODPORY NA RESTRUKTURALIZACI
(54)
V konečném plánu restrukturalizace je uvedeno, že stávající podpora na záchranu bude prodloužena na celé období restrukturalizace a rozdělena mezi nově založenou banku, banku Citadele, a banku Parex. Kromě již poskytnuté podpory se plánuje určitá další státní podpora.
(55)
Plánovaná podpora likvidity ve formě státních vkladů do banky Citadele i do banky Parex nepřesáhne částku ve výši 1,5 miliardy LVL, která byla schválena jako maximální podpora na záchranu ve formě podpory likvidity poskytnuté bance Parex před rozdělením (21). Podle základního scénáře a pesimistického scénáře by státní vklady do banky Citadele měly být splaceny do roku 2012. Podle optimistického scénáře by měly být státní vklady splaceny v plné výši do roku 2011. Podle základního a pesimistického scénáře nebudou státní vklady do banky Parex na konci období restrukturalizace splaceny. Nesplacené částky jsou v rozmezí od [0-100] milionů LVL (základní scénář) do [100-200] milionů LVL (pesimistický scénář). V případě prodeje příjemců podpory nebo jejich aktiv může ke splacení dojít dříve. Nesplacené zůstatky v případě jednotlivých scénářů jsou uvedeny v tabulce 6.
Tabulka 6
Státní opatření na podporu likvidity (nesplacené zůstatky na konci roku)
Banka Citadele
v milionech LVL
1.8.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
Základní scénář
131
143
36
0
-
-
Optimistický scénář
131
143
-
-
-
-
Pesimistický scénář
131
143
36
0
-
-
Banka Parex
v milionech LVL
1.8.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Základní scénář
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
[0-100]
Optimistický scénář
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
0
Pesimistický scénář
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
[100-200]
(56)
Protiplnění za likviditu bylo ve druhém rozhodnutí o podpoře na záchranu stanoveno na základě doporučení Evropské centrální banky ze dne 20. října 2008 pro státní záruky za bankovní dluhy. Podle plánu restrukturalizace bude cena pro banku Citadele i pro banku Parex stanovena jako náklady na státní financování (22) s připočtením přirážky ve výši 50 základních bodů. Pro banku Citadele bude mimoto zaveden motivační poplatek - od dubna 2011 se bude poplatek každé čtvrtletí zvyšovat až o 15 základních bodů jako pobídka pro banku, aby zajistila své refinancování na trzích.
(57)
Odhadované náklady na státní podporu likvidity v porovnání s náklady na vklady zákazníků v bance Citadele jsou uvedeny v tabulce 7.
Tabulka 7
Náklady na státní vklady v bance Citadele v porovnání s náklady na vklady zákazníků
V %
2010
2011
2012
2013
Náklady na podporu likvidity
9,6
5,4
6,5
7,9
Náklady na vklady zákazníků
(…)
(…)
(…)
(…)
(58)
Po rozdělení zůstanou stávající záruky pro poskytovatele syndikovaných úvěrů banky Parex, které byly schváleny v prvním a druhém rozhodnutí o podpoře na záchranu, spolu se syndikovanými úvěry v bance Parex. Plán restrukturalizace předpokládá, že budou ukončeny do 31. prosince 2011, aniž by se od vlády požadovalo proplacení záruky.
(59)
V březnu 2010 podepsala banka Parex s Evropskou investiční bankou (dále jen „EIB“) dohodu o poskytnutí úvěrové linky až do výše 100 milionů EUR, jež má být použita k poskytování finančních prostředků malým a středním podnikům. Úvěrová linka má být převedena na banku Citadele. EIB za toto financování požaduje státní záruku po dobu, kdy banka Citadele nedosahuje stupně investice.
(60)
Banka Citadele může s ohledem na nesplacené eurobondy s lhůtou splatnosti v květnu 2011 rovněž potřebovat další státní záruky nebo likviditu až do výše 88 milionů LVL (126 milionů EUR).
(61)
Stanovení ceny za státní záruky je stejné, jak bylo schváleno v druhém rozhodnutí o podpoře na záchranu (23). Pokud jde o stanovení ceny případných dalších státních záruk obsažených v plánu restrukturalizace, tato cena bude vztažena k stávající státní záruce (1,048 %) s připočtením zvyšující se přirážky ve výši 12,5 základního bodu, která bude zavedena a která se na konci každého čtvrtletí zvýší o 12,5 základního bodu.
(62)
Plán restrukturalizace předpokládá, že vlastní kapitál (kapitál „třídy 1“), který již byl vložen do banky Parex, zůstane během období záchrany v bance Parex.
(63)
Podle plánu restrukturalizace se od státu nebude požadovat žádný další kapitál kromě:
a.
kapitalizace ve výši 103 milionů LVL formou přeměny státních vkladů na vlastní kapitál v bance Citadele v době rozdělení. Protiplnění za tento kapitál by mělo být dosaženo prodejem banky Citadele, který se Lotyšsko zavázalo provést do konce roku 2014;
b.
a kapitalizace formou přeměny některých státních vkladů a úroků z těchto vkladů v bance Parex v letech 2010-2013 až do maximální výše 210,7 milionu LVL podle základního scénáře a 218,7 milionu LVL podle pesimistického scénáře. Banka Parex má podle předpokladů platit ze státních vkladů, které byly po rozdělení kapitalizovány, úrok ve výši […] % ročně, a to až do 31. prosince 2013. Od roku 2014 budou kapitalizované státní vklady účtovány ve výkazu zisků a ztrát se sazbou ve výši […] %.
(64)
Příslušné částky kapitálu „třídy 1“, které má stát poskytnout bance Parex podle jednotlivých scénářů, jsou uvedeny v tabulkách 8 a 9.
Tabulka 8
Odhadovaná kapitalizace státních vkladů v bance Parex
v milionech LVL
31.7.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Základní scénář
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Optimistický scénář
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Pesimistický scénář
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Tabulka 9
Odložené/kapitalizované úroky ministerstva financí v bance Parex
v milionech LVL
31.7.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Základní scénář
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
Optimistický scénář
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
Pesimistický scénář
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
(65)
Lotyšsko se zavázalo, že maximální celková částka kapitálu, která bude poskytnuta bance Parex, nesmí překročit 218,7 milionu LVL a že od konce […] neposkytne bance Parex přímo či nepřímo žádný další kapitál v jakékoli formě.
(66)
Předpokládané splacení jistiny státních vkladů a úroků bankou Parex je uvedeno v tabulce 10.
Tabulka 10
Předpokládané splacení jistiny státních vkladů a úroků bankou Parex
v milionech LVL
Základní scénář
Pesimistický scénář
Splacení jistiny státního vkladu
(…)
(…)
Splacení úroků ze státního vkladu
(…)
(…)
Celkem
(…)
(…)
(67)
Podpora na záchranu ve formě podřízeného úvěru (kapitál „třídy 2“) bude převedena na banku Citadele. Protiplnění bylo ve druhém a třetím rozhodnutí o podpoře na záchranu (24) stanoveno na základě doporučení Evropské centrální banky ze dne 20. listopadu 2008 pro stanovení ceny rekapitalizačních nástrojů. Od prosince 2009 činila pevná úroková sazba u podřízeného úvěru […] %, od února 2010 se zvýšila na […] %.
(68)
Při rozdělení nebo posléze stát neposkytl ani neposkytne bance Parex žádný kapitál „třídy 2“.
(69)
Jak je popsáno v (27).-(32). bodě odůvodnění, určitá aktiva budou převedena z banky Parex do banky Citadele, která bude pokračovat v některých činnostech banky Parex, zatímco nesouvisející a nevýkonná aktiva zůstanou v bance Parex. Pokud jde o hodnotu aktiv, která zůstanou v bance Parex, konzervativní ocenění podle pesimistického scénáře dospělo ke ztrátám státu ve výši [200-400] milionů LVL a podle základního scénáře ve výši [50-300] milionů LVL. Ztráty budou podle pesimistického scénáře odpovídat přibližně [20-50] % účetní hodnoty aktiv (814 milionů LVL) a v případě základního scénáře přibližně […] %. Pokud by se vzaly v úvahu údaje o rezervách, bylo by snížení nominální hodnoty aktiv ještě větší.
(70)
Příslušné odhady nesplacených závazků a ztraceného státního kapitálu po likvidaci aktiv v bance Parex jsou uvedeny v tabulce 11.
Tabulka 11
Nesplacené závazky a ztracený státní kapitál po likvidaci aktiv v bance Parex
v milionech LVL
Základní scénář
Nesplacený státní vklad
[0-100]
Rekapitalizace ze strany státu
(…)
Celkem
[50-300]
Pesimistický scénář
Nesplacený státní vklad
[100-200]
Rekapitalizace ze strany státu
(…)
Celkem
[200-400]
2.5 ZÁVAZKY LOTYŠSKA
(71)
Aby mohla Komise považovat podporu na restrukturalizaci pro banku Citadele a banku Parex za slučitelnou s vnitřním trhem, předložilo Lotyšsko dne 3. září 2010„závazky pro Evropskou komisi“, dokument, který podepsalo Lotyšsko, banka Citadele a banka Parex a který obsahuje závazky, jež mají zajistit úplné provedení plánu restrukturalizace a omezení narušení hospodářské soutěže vyplývající z podpory na restrukturalizaci (dále jen „závazky“). Níže jsou popsány hlavní závazky.
2.5.1 ZÁVAZKY TÝKAJÍCÍ SE BANKY CITADELE
(72)
Závazek týkající se odprodeje úvěrů v SNS. Banka Citadele odprodá úvěry v SNS nebo zařídí jejich odprodej do […], a to kupujícímu a za prodejních podmínek schválených Komisí. Za účelem odprodeje nalezne banka Citadele kupujícího a uzavře s ním závaznou konečnou smlouvu o prodeji a koupi týkající se prodeje úvěrů v SNS nejpozději do […]. Pokud banka Citadele neuzavře tuto smlouvu do stanoveného dne, udělí správci převodu výhradní pověření k prodeji úvěrů v SNS do […].
(73)
Závazek týkající se odprodeje činnosti v oblasti správy majetku. Činnost v oblasti správy majetku bude jako fungující podnik odprodána do […], a to kupujícímu a za prodejních podmínek schválených Komisí. Za tímto účelem musí nejpozději do […]:
a)
Lotyšsko nalézt kupujícího a uzavřít s ním závaznou konečnou smlouvu o prodeji a koupi týkající se prodeje 100 % jeho podílů v bance Citadele, včetně činnosti v oblasti správy majetku, nebo
b)
banka Citadele nalézt kupujícího a uzavřít s ním závaznou konečnou smlouvu o prodeji a koupi týkající se prodeje činnosti v oblasti správy majetku odděleně od zbytku banky Citadele.
Nebude-li činnost v oblasti správy majetku odprodána (a to spolu s bankou Citadele, či zvlášť) do […], udělí banka Citadele správci převodu výhradní pověření k prodeji činnosti v oblasti správy majetku odděleně od zbytku banky Citadele do […].
(74)
Zachování životaschopnosti, prodejnosti a konkurenceschopnosti. Až do dokončení prodeje činnosti v oblasti správy majetku zachovává banka Citadele hospodářskou životaschopnost, prodejnost a konkurenceschopnost činnosti v oblasti správy majetku v souladu s osvědčenými obchodními postupy a pokud možno omezí co nejvíce riziko snížení schopnosti soutěžit.
(75)
Povinnost týkající se oddělení majetku. Až do dokončení prodeje činnosti v oblasti správy majetku vede banka Citadele činnost v oblasti správy majetku odděleně od činností, které si ponechává, a zajistí, aby se klíčoví zaměstnanci v oblasti správy majetku nepodíleli na jakékoli jiné ponechané činnosti a naopak. Banka Citadele jmenuje správce odděleného majetku, který odpovídá za kontrolu řízení činnosti v oblasti správy majetku pod dohledem kontrolního správce. Správce odděleného majetku řídí činnost v oblasti správy majetku nezávisle a v jejím nejlepším zájmu, aby byla zajištěna trvající hospodářská životaschopnost, prodejnost a konkurenceschopnost a nezávislost na činnostech, které si banka Citadele ponechává.
(76)
Závazek týkající se prodeje banky Citadele. Lotyšsko odprodá banku Citadele nebo zařídí její odprodej do 31. prosince 2015, a to kupujícímu a za prodejních podmínek schválených Komisí. Za účelem odprodeje nalezne Lotyšsko kupujícího a uzavře s ním závaznou konečnou smlouvu o prodeji a koupi týkající se prodeje banky Citadele nejpozději do 31. prosince 2014. Za účelem provedení tohoto závazku musí Lotyšsko prodat veškeré akcie, které v bance Citadele drží přímo či nepřímo (včetně prostřednictvím veřejných podniků). Pokud Lotyšsko neuzavře tuto smlouvu do 31. prosince 2014, udělí Lotyšsko správci převodu výhradní pověření k prodeji banky Citadele do 31. prosince 2015.
(77)
Omezení týkající se nových úvěrů a vkladů v pobaltských zemích. Banka Citadele a její přidružené podniky omezí v Lotyšsku, Litvě a Estonsku:
a)
hrubé nové úvěry, pokud jde o objem a podíly na úvěrovém trhu, s ohledem na celkové úvěrové portfolio banky Citadele a AB „Citadele“ banka (25) a
b)
zůstatky vkladů z hlediska objemu i podílu na trhu
na maximální povolené částky uvedené v tabulkách 12-17.
Lotyšský trh
Tabulka 12
Limity úvěrů v Lotyšsku
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Hrubé nové úvěry v hlavních segmentech (v milionech LVL)
[28-40]
[115-165]
[120-175]
[130-190]
[145-210]
[160-230]
Podíl úvěrů v hlavních segmentech na trhu (bez úvěrů v SNS), pokud jde o podíl úvěrového portfolia na celkových úvěrech v Lotyšsku (v %)
[ 5] %
[ 6] %
[ 6] %
[ 6] %
[ 7] %
[ 7] %
Hrubé nové úvěry v segmentu správy soukromého kapitálu (26) (v milionech LVL)
[0-4]
[9-13]
[9,5-14]
[10-15]
[11-17]
[12,5-18]
Tabulka 13
Limity zůstatků vkladů v Lotyšsku
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Zůstatek vkladů v hlavních segmentech (bez vkladů v oblasti správy soukromého kapitálu) (v milionech LVL)
[550-790]
[600-860]
[660-950]
[720-1045]
[795-1150]
[875-1260]
Podíl vkladů v hlavních segmentech na trhu (v %)
[ 7] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
Zůstatek vkladů v oblasti správy soukromého kapitálu (v milionech LVL)
[340-490]
[405-585]
[375-540]
[410-590]
[440-630]
[475-685]
Podíly vkladů v oblasti správy soukromého kapitálu na trhu (v %)
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
Litevský trh
Tabulka 14
Limity úvěrů v Litvě
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Hrubé nové úvěry (v milionech LVL)
[19-27]
[36,5-53]
[40-58]
[44-63]
[48-70]
[53-76]
Podíl na trhu, pokud jde o podíl úvěrového portfolia k celkovým úvěrům v Litvě (v %)
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 3] %
[ 3] %
[ 3] %
Tabulka 15
Limity celkových zůstatků vkladů v Litvě
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Celkový zůstatek vkladů (v milionech LVL)
[115-170]
[130-185]
[140-205]
[155-225]
[170-245]
[190-270]
Podíl na trhu (v %)
[ 3] %
[ 3] %
[ 3] %
[ 4] %
[ 4] %
[ 4] %
Estonský trh
Tabulka 16
Limity úvěrů v Estonsku
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Hrubé nové úvěry (v milionech LVL)
[3,2-4,6]
[7-10]
[7,6-11]
[8-12]
[9-13]
[10-14]
Podíl na trhu, pokud jde o podíl úvěrového portfolia na celkových úvěrech v Estonsku (v %)
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
Tabulka 17
Limity celkových zůstatků vkladů v Estonsku
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Celkový zůstatek vkladů
[85-125]
[95-135]
[105-150]
[115-165]
[125-180]
[135-195]
Podíl na trhu (v %)
[ 1] %
[ 1,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
(78)
Limity vkladů u německé a švédské pobočky. Banka Citadele omezí zůstatky vkladů v německé a švédské pobočce z hlediska objemu i příslušných podílů na trhu na maximální povolené částky, které jsou uvedeny v tabulkách 18 a 19.
Tabulka 18
Limity celkových zůstatků vkladů v německé pobočce
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Celkový zůstatek vkladů (v milionech LVL)
[47-69]
[50-75]
[60-85]
[65-90]
[70-100]
[80-110]
Podíl na trhu (v %)
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
Tabulka 19
Limity celkových zůstatků vkladů ve švédské pobočce
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Celkový zůstatek vkladů (v milionech LVL)
[35-50]
[40-55]
[40-60]
[45-70]
[50-75]
[55-80]
Podíl na trhu (v %)
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
(79)
Nezvyšování počtu poboček: Banka Citadele nezvýší celkový počet poboček. To však bance Citadele nebrání v přemístění některých jejích poboček.
(80)
Závazky uvedené v (77).-(79). bodě odůvodnění platí do úplného splacení státní podpory ve formě opatření na podporu likvidity, která Lotyšsko provedlo ve prospěch banky Citadele, a dokončení prodeje banky Citadele, přinejmenším však do […]. Bude-li činnost v oblasti správy majetku prodána odděleně od zbytku banky Citadele, po dokončení samostatného prodeje činnosti v oblasti správy majetku přestanou limity týkající se úvěrů a vkladů v oblasti správy soukromého kapitálu (součást činnosti v oblasti správy majetku) uvedené v (77). bodě odůvodnění platit.
(81)
Protiplnění za opatření na záchranu aktiv: Banka Citadele poskytne Lotyšsku protiplnění za záchranu aktiv až do výše odhadovaných ztrát Lotyšska podle pesimistického scénáře, což je součet opatření na podporu likvidity provedených Lotyšskem, která nebudou pravděpodobně na konci realizace aktiv splacena ([100-200] milionů LVL), a odhadovaného celkového kapitálu, který bude bance Parex poskytnut ode dne převodu ([…] milionů LVL). Protiplnění má podobu nákladů ve výkazu zisků a ztrát, tj. před stanovením ročního čistého příjmu. Toto protiplnění by mělo být uhrazeno každý rok, během něhož není poměr kapitálové přiměřenosti banky Citadele na samostatném základě nižší než 12 % a poměr kapitálové přiměřenosti na úrovni skupiny není nižší než 8 %, pokud příslušná částka nevede k vykázání ztráty banky Citadele v příslušném roce. Tento závazek platí až do dokončení prodeje banky Citadele.
(82)
Zákaz nabývat podniky. Až do úplného splacení podpory na restrukturalizaci ve formě opatření na podporu likvidity, která Lotyšsko provedlo ve prospěch banky Citadele, a dokončení prodeje banky Citadele se banka Citadele zdrží nabývání finančních i nefinančních institucí.
(83)
Žádné nové úvěry v SNS. Až do dokončení prodeje úvěrů v SNS neposkytne banka Citadele žádné nové úvěry zákazníkům ze zemí SNS ani zákazníkům, jejichž koneční příjemci pocházejí ze zemí SNS. Banka Citadele a její přidružené podniky mohou vyplatit finanční prostředky pouze v případě, byla-li oficiální úvěrová smlouva podepsána před datem převodu. Banka Citadele ukončí poskytování dalších zálohových plateb na základě stávajících úvěrů vyjma případů, kdy je to nezbytné k zachování či zvýšení pravděpodobnosti, že bance Citadele nebo jejím přidruženým podnikům budou uhrazeny nesplacené úvěry. Tyto zálohové platby jsou mimoto omezeny na nejvýše 2 % úvěrového portfolia v předchozím roce.
2.5.2 ZÁVAZKY TÝKAJÍCÍ SE BANKY PAREX
(84)
Žádné nové činnosti. Banka Parex a její přidružené podniky se nepodílejí na žádných nových činnostech, které nejsou nezbytné k plnění jejího hlavního úkolu, kterým je správa aktiv a posléze jejich prodej.
(85)
Banka Parex a její přidružené podniky ukončí:
a)
poskytování nových úvěrů korporátním nebo soukromým zákazníkům, včetně leasingových úvěrů. Banka Parex a její přidružené podniky mohou vyplatit finanční prostředky pouze v případě, byla-li oficiální úvěrová smlouva podepsána před datem převodu nebo pokud neexistují žádné nové finanční prostředky a úvěr je poskytnut na restrukturalizaci dluhu souvisejícího s aktivy pro restrukturalizaci. Banka Parex bude moci poskytovat svým přidruženým podnikům nové úvěry za účelem správy zajištění, která byla převzata do vlastnictví;
b)
poskytování dalších zálohových plateb na základě stávajících úvěrů vyjma případů, kdy je to nezbytné k zachování nebo zvýšení pravděpodobnosti, že bance Parex nebo jejím přidruženým podnikům budou uhrazeny nesplacené úvěry, a je-li další zálohová platba nutná k financování oprav a úprav, které jsou nezbytné k zajištění strukturální celistvosti zajištěného majetku. Tyto zálohové platby jsou mimoto omezeny na nejvýše 5 % úvěrového portfolia v předchozím roce;
c)
přijímání nových vkladů od veřejnosti.
(86)
Banka Parex a její přidružené podniky do […] postupně ukončí nebo odprodají veškeré leasingové činnosti.
(87)
Maximální celková částka kapitálu, který Lotyšsko poskytne v jakékoli formě přímo či nepřímo bance Parex, nepřesáhne 218,7 milionu LVL. Lotyšsko neposkytne bance Parex přímo ani nepřímo žádný další kapitál v jakékoli formě od […].
2.5.3 OSTATNÍ ZÁVAZKY
(88)
Zákaz vyplácení dividend a kupónů. Banka Citadele, banka Parex a jejich přidružené podniky nevyplatí investorům žádné dividendy ani kupóny ze stávajících kapitálových nástrojů (včetně prioritních akcií, akcií se zvláštním právem hlasování a nástrojů vyšší a nižší třídy 2) ani neuplatní případná práva na koupi ve vztahu k těmto nástrojům, neexistuje-li právní povinnost tak učinit. Tento závazek se však nevztahuje na kapitál, který Lotyšsko drží přímo či nepřímo, a kapitál, který banka Citadele a banka Parex drží ve svých přidružených podnicích.
(89)
Zákaz uvádět státní podporu v reklamách. Banka Citadele a banka Parex nepoužívají poskytnutí státní podpory, státní vlastnictví ani případné konkurenční výhody vyplývající z podpory nebo vlastnictví k reklamním účelům.
(90)
Závazky uvedené v (88).-(89). bodě odůvodnění se vztahují na banku Citadele až do úplného splacení státní podpory ve formě opatření na podporu likvidity, která Lotyšsko provedlo ve prospěch banky Citadele, a dokončení prodeje banky Citadele.
(91)
Oddělení banky Citadele a banky Parex: Banka Citadele a banka Parex budou z provozního hlediska zcela odděleny nejpozději do 1. srpna 2011, s výjimkou určitých činností v oblasti IT a řízení a správy úvěrů v SNS. Za posledně uvedenou službu bude poskytnuto protiplnění ve výši tržního poplatku.
(92)
Správci. Je jmenován kontrolní správce, který plní funkce uvedené v oddíle F závazků.
(93)
Pokud Lotyšsko nebo případně banka Citadele nebudou mít jeden měsíc před uplynutím lhůt uvedených v (72)., (73). a (76). bodě odůvodnění uzavřenu závaznou smlouvu o prodeji a koupi, je jmenován správce převodu, který plní funkce uvedené v oddíle F závazků.
(94)
Správci působí nezávisle na bance Citadele, bance Parex a Lotyšsku, mají potřebné kvalifikace k výkonu svého pověření a nejsou ani nebudou v situaci střetu zájmů.
(95)
Komise může podle svého uvážení navrhované správce jmenovat či odmítnout a navrhované pověření schválit s výhradou případných změn, které považuje za nezbytné, aby mohli správci plnit své povinnosti.
(96)
Správce (správci) se ujmou stanovených povinností k zajištění dodržování závazků. Komise může z vlastního podnětu nebo na žádost správce, Lotyšska, banky Citadele nebo banky Parex vydat správci příkazy nebo pokyny v zájmu zajištění dodržování podmínek a povinností uvedených v tomto rozhodnutí a v závazcích.
3. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(97)
Komise v tomto případě zahájila formální vyšetřovací řízení s ohledem na původní plán restrukturalizace, který byl předložen dne 11. května 2009, jelikož měla mimo jiné pochybnosti, zda je původní plán restrukturalizace přiměřený k zajištění obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky bez další státní podpory.
(98)
Konkrétně nebylo jasné, jak a kdy začne banka Parex opět plnit příslušné požadavky stanovené v právních předpisech. Původní plán se přiměřeně nezabýval ani rizikovými faktory (včetně expozice vůči dlužníkům mimo OECD), jež byly zjištěny ve zprávě o hloubkové kontrole, která byla předložena spolu s plánem restrukturalizace. Mimoto se zdálo, že původní plán vychází z poměrně optimistických předpokladů, pokud jde o budoucí provozní podmínky. Komise měla pochybnosti, jak bude banka schopna zvládnout zrušení omezení týkajících se výběru vkladů. Bez ohledu na omezení likvidity se zdálo, že původní plán vychází z obchodní strategie založené na rozšíření všech úvěrových segmentů a nezajišťuje ukončení nebo významné omezení rizikovějších činností, jako je poskytování úvěrů jednotlivým zákazníkům v zemích SNS s vysokým čistým jměním. Pokud jde o tehdy předpokládané zvýšení objemů vkladů a rozšíření činnosti v oblasti získávání vkladů, existovaly pochybnosti, zda je plán reálný a efektivní z hlediska nákladů. Lotyšské orgány mimoto v této fázi neposkytly výsledky zátěžového testu. V rozhodnutí o zahájení řízení proto Komise lotyšské orgány vyzvala, aby celkovou navrhovanou obchodní strategii pro banku Parex přehodnotily.
(99)
Plán předpokládal strategii založenou na rozšíření činnosti, která (jak se zdálo) vycházela především z agresivní cenové a marketingové politiky s cílem získat zpět ztracené podíly na trhu pomocí konkurenční výhody, kterou banka získala v důsledku státní podpory. Tato strategie však neobsahovala přiměřená opatření k omezení narušení hospodářské soutěže.
(100)
Pokud jde o otázku sdílení nákladů/vlastního příspěvku, původní plán neposkytoval jednoznačné informace o celé částce požadované státní podpory a o vlastním příspěvku banky Parex. Komise měla pochybnosti, zda byl původní plán zaměřen tak, aby byla podpora omezena na minimum. Podle všech scénářů zůstala banka i po skončení období restrukturalizace závislá na likvidních facilitách státu nebo státních zárukách. V této souvislosti musela Komise rovněž prověřit, do jaké míry by bylo možno potřeby banky Parex v oblasti financování snížit větším zaměřením se na hlavní činnosti a celkovým dalším zmenšením velikosti banky.
4. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(101)
Ve stanovených lhůtách nebyly obdrženy žádné připomínky třetích stran ohledně rozhodnutí o zahájení řízení.
5. PŘIPOMÍNKY LOTYŠSKA
(102)
V odpovědi na rozhodnutí o zahájení řízení předložily lotyšské orgány revidovaný plán restrukturalizace ze dne 4. září 2009, v němž se snažily odstranit řadu pochybností, které Komise uvedla, a to změnou strategie restrukturalizace banky Parex. Obsah plánu je popsán v oddíle 3.2. Po konečném rozhodnutí o rozdělení banky Parex byl však tento plán nahrazen konečným plánem restrukturalizace, jenž byl předložen dne 7. července 2010.
6. OSTATNÍ PŘIPOMÍNKY
(103)
Po uplynutí stanovené lhůty obdržela Komise dopisy od bývalých většinových akcionářů banky Parex ze dne 15. června a 13. července 2010. Komise dále obdržela dopisy členů lotyšského parlamentu ze dne 22. června a 1. července 2010. Hlavní otázka, která byla nadnesena v dopisech ze dne 15. června a 13. července 2010, se týkala volby mezi scénářem restrukturalizace banky, který zahrnuje vyčlenění „dobrých“ aktiv a vyčlenění „špatných“ aktiv. Dopisy ze dne 22. června a 1. července se týkaly důsledků, jež mohou mít zvolená strategie pro banku Parex a probíhající legislativní iniciativy s ohledem na lotyšský právní systém.
(104)
Komise podotýká, že bylo-li to vhodné, vzala při posuzování konečného plánu restrukturalizace v úvahu záležitosti uvedené v těchto dopisech, pokud byly relevantní a daná záležitost spadala do její pravomoci.
7. POSOUZENÍ
7.1 Existence podpory
(105)
Komise musí posoudit, zda dotyčná opatření představují státní podporu. V čl. 107 odst. 1 SFEU je stanoveno, že podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(106)
Komise podotýká, že pokud jde o záchranná opatření ve formě záruky, podpory likvidity a rekapitalizace, která byla provedena ve prospěch banky Parex a která jsou po rozdělení banky Parex zachována během fáze restrukturalizace, v prvním rozhodnutí o podpoře na záchranu (27) již zjistila, že tato opatření představují státní podporu. Komise nemá důvod měnit své předchozí hodnocení v tomto ohledu. Jelikož tato opatření zvýhodňují významnou část ekonomické činnosti, kterou předtím vykonávala banka Parex a v níž nyní pokračuje banka Citadele, představují státní podporu rovněž pro banku Citadele.
(107)
Co se týká opatření podpory popsaných v (63). a (69). bodě odůvodnění, Lotyšsko je provádí za účelem restrukturalizace banky Parex, která se podílela a částečně se i nadále podílí na přeshraničních a mezinárodních činnostech. Rovněž banka Citadele, která přebírá ekonomické činnosti banky Parex, působí a bude působit na trzích, které jsou otevřené mezinárodní hospodářské soutěži. Jakákoli výhoda poskytnutá ze státních prostředků proto ovlivní hospodářskou soutěž v bankovním sektoru a má dopad na obchod uvnitř Unie. Dotyčná opatření jsou mimoto selektivní, jelikož přinášejí prospěch výhradně bance Citadele a bance Parex, a jsou financována ze státních prostředků. V současné finanční krizi a s ohledem na finanční potíže banky Parex by žádný investor v tržním hospodářství neprovedl tato opatření za srovnatelných podmínek.
(108)
Pokud jde o opatření týkající se kapitalizace, usuzuje se, že investor v tržním hospodářství očekává návratnost, která je úměrná vnímanému riziku posuzované investice. To platí zejména pro banku Citadele, která není v současnosti ohodnocena a vznikla v rámci restrukturalizace z banky v potížích.
(109)
Usuzuje se, že převod aktiv z banky Parex na banku Citadele provedený na základě scénáře zahrnujícího vyčlenění „dobrých“ aktiv (viz (69). bod odůvodnění) je opatřením na záchranu aktiv, jelikož nově založená banka (banka Citadele) je zbavena zátěže v podobě možných ztrát plynoucích z nesouvisejících a nevýkonných aktiv, která jsou ponechána v bance Parex. Tato záchrana bance Citadele umožní zamezit následnému vyčerpání kapitálu. Dotyčné opatření proto poskytuje bance Citadele výhodu.
(110)
Opatření na záchranu aktiv je financováno ze státních prostředků, jelikož podle konečného plánu restrukturalizace poskytne Lotyšsko bance Parex do […] kapitál až do výše 218,7 milionu LVL, jenž spolu s nevyplacenými vklady ve výši [100-200] milionů LVL nebude na konci předpokládaného […] období případně splacen (viz tabulka 11).
(111)
Na základě výše uvedených skutečností se usuzuje, že další rekapitalizace v době rozdělení ve formě vkladu kapitálu do banky Citadele ve výši 103 milionů LVL a přeměna státních vkladů a úroků z těchto vkladů v bance Parex při rozdělení a posléze (viz (63). bod odůvodnění) a opatření na záchranu aktiv (viz (69). bod odůvodnění) rovněž představují státní podporu podle čl. 107 odst. 1 SFEU.
7.2 SLUČITELNOST PODPORY
7.2.1 PRÁVNÍ ZÁKLAD PRO POSOUZENÍ SLUČITELNOSTI
(112)
Podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU může Komise prohlásit podporu za slučitelnou s vnitřním trhem, pokud má „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“. Jak již bylo uvedeno v rozhodnutí o zahájení řízení, Komise se domnívá, že vzhledem k systémovému významu banky Parex lze v tomto případě použít čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU a že by oznámená opatření podpory měla být posouzena na tomto základě.
(113)
Na základě tří sdělení (28) přijatých v souvislosti se stávající finanční krizí, která byla platná v době přijetí rozhodnutí, byla v rozhodnutí o zahájení řízení tato věc předběžně posouzena v souladu se zásadami uvedenými v pokynech pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (29), přičemž se přihlíželo k zvláštním charakteristikám krize na finančních trzích.
(114)
Ačkoliv se v rozhodnutí o zahájení řízení odkazovalo na pokyny pro podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích, Komise v 49. bodě sdělení o návratu k životaschopnosti a hodnocení restrukturalizačních opatření ve finančním sektoru v současné krizi podle pravidel pro státní podporu (dále jen „sdělení o restrukturalizaci“) (30) objasnila, že veškeré podpory týkající se finančních institucí oznámené Komisi před 31. prosincem 2010 budou místo pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích posouzeny jako podpora na restrukturalizaci bank podle sdělení o restrukturalizaci.
(115)
Pokud jde o opatření na záchranu aktiv, toto opatření by mělo být posouzeno na základě sdělení o nakládání se znehodnocenými aktivy v bankovním sektoru Společenství (31) (dále jen „sdělení o znehodnocených aktivech“).
(116)
V rámci prvního rozhodnutí o podpoře na záchranu (jak bylo později potvrzeno mimo jiné v rozhodnutí o zahájení řízení) již bylo zjištěno, že banka Parex je institucí v obtížích, a je tudíž nutná důkladná restrukturalizace banky.
7.2.2 SOULAD OPATŘENÍ SE SDĚLENÍM O ZNEHODNOCENÝCH AKTIVECH
(117)
Jak již bylo uvedeno v (109)., (108). a, bodě odůvodnění, transakci týkající se převodu aktiv z banky Parex do banky Citadele lze pokládat za opatření na záchranu aktiv. Stát převezme značnou část ztrát plynoucích z nesouvisejících a nevýkonných aktiv.
(118)
Zvláštní podmínky vztahující se na opatření na záchranu aktiv jsou stanoveny ve sdělení o znehodnocených aktivech. Podle oddílu 5.2 uvedeného sdělení by opatření na záchranu aktiv mělo zajistit úplnou transparentnost ex-ante a sdílení nákladů, následované řádným oceněním způsobilých aktiv, a přiměřené protiplnění poskytnuté státu, aby opatření na záchranu aktiv zajistilo odpovědnost akcionářů a nenarušovalo nepřiměřeně hospodářskou soutěž.
(119)
Pokud se tento případ odchyluje od podobných transakcí (32), činí tak pozitivním způsobem, jelikož Lotyšsko nepokryje všechny ztráty plynoucí ze znehodnoceného portfolia. Pokrytí ztrát je místo toho zajištěno pouze do určité maximální částky a v rozsahu, který je nezbytný k tomu, aby banka Parex splňovala kapitálové požadavky do […]. Podle scénářů týkajících se rozdělení aktiv, kdy je zvolena metoda vyčlenění „dobrých“ aktiv jako v daném případě, nesou zátěž v podobě ztrát z nesouvisejících a nevýkonných aktiv částečně rovněž bývalí většinoví akcionáři a původní menšinoví akcionáři. Tato metoda je z hlediska státní podpory hodnocena kladně, jelikož do jisté míry omezuje nutnost plnohodnotného ocenění rozsahu znehodnocení aktiv.
(120)
Podle sdělení o znehodnocených aktivech je nutno posoudit přiměřenost převodní ceny a protiplnění. V daném případě je zřejmé, že účetní hodnota aktiv, která zůstanou v bance Parex, je vyšší než jejich tržní hodnota, a představuje proto státní podporu pro banku Citadele, jak již bylo uvedeno v (109).-(111). bodě odůvodnění.
(121)
Podle bodů 23 a 41 sdělení o znehodnocených aktivech by převodní cena u opatření spočívajících v nákupu aktiv měla vycházet z jejich dlouhodobé ekonomické hodnoty. Podle scénáře zahrnujícího vyčlenění „dobrých“ aktiv by proto „dobrá banka“ měla v zásadě pokrýt rozdíl mezi převodní hodnotou a reálnou ekonomickou hodnotou. Není-li to možné, aby se předešlo technické platební neschopnosti, je nutno tento rozdíl získat zpět, například prostřednictvím mechanismu zpětného získání.
(122)
V daném případě (a jak již bylo objasněno v (69). bodě odůvodnění) by konzervativní přístup založený na pesimistickém scénáři znamenal pro stát ztráty ve výši [od 100 do 400] milionů LVL; v případě základního scénáře by ztráty státu činily […] milionů LVL. Vzhledem ke skutečnosti, že většina úvěrů je zajištěna, nejeví se tato ocenění dlouhodobé ekonomické hodnoty aktiv ve finančních výhledech jako příliš optimistická. Pokud by banka Citadele byla s to plně pokrýt tyto ztráty, odpovídalo by opatření převodu aktiv s reálnou ekonomickou hodnotou.
(123)
Podle oddílu 5.2 sdělení o znehodnocených aktivech se Komise domnívá, že by banka Citadele měla za záchranu kapitálu, jíž bylo dosaženo opatřeními na záchranu znehodnocených aktiv, poskytnout odpovídající protiplnění.
(124)
Cíl požadavku na protiplnění (případně včetně zpětného získání) je dvojí: zajistit sdílení nákladů a rovné podmínky (tj. omezit na minimum narušení hospodářské soutěže).
(125)
Na základě odhadovaného dopadu záchrany aktiv a předpokládaného čistého příjmu (viz tabulky 3 a 4) zastává Komise názor, že banka Citadele nebude schopna v době, kdy bude obnovovat svou životaschopnost, poskytnout za záchranu aktiv požadované protiplnění (včetně zpětného získání). Předpokládaný čistý příjem by však měl umožnit, aby byla po návratu k ziskovosti a dosažení přiměřené kapitálové základny vyplacena přinejmenším část protiplnění.
(126)
Komise proto vítá závazek, který poskytlo Lotyšsko a podle něhož banka Citadele poskytne státu protiplnění za záchranu aktiv až do výše odhadovaných ztrát podle pesimistického scénáře, což je částka státních vkladů, o něž stát přijde na konci likvidace aktiv ([od 100 do 200] milionů LVL), a státních rekapitalizačních opatření ([…] milionů LVL). Poskytnutí protiplnění bude mít podobu výdajů ve výkazu zisků a ztrát, tj. před stanovením ročního čistého hospodářského výsledku, a protiplnění by mělo být poskytnuto za každý rok, během něhož není poměr kapitálové přiměřenosti banky Citadele nižší než 12 %, a to do výše, která nepovede k vykázání ztráty banky Citadele v příslušném roce. Tento závazek platí do dokončení prodeje banky Citadele (viz (81). bod odůvodnění). Komise se celkově domnívá, že tento mechanismus zajišťuje pokud možno příspěvek banky Citadele k nákladům vyplývajícím z […].
(127)
Jelikož protiplnění a zpětné získání nedosahují úrovně, která je stanovena ve sdělení o znehodnocených aktivech, je podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech zapotřebí rozsáhlá restrukturalizace. Tato restrukturalizace musí zahrnovat zejména významné omezení velikosti banky v problémech jako kompenzaci za skutečnost, že banka Citadele nenese ztráty v plné výši a neposkytuje přiměřené protiplnění v plné výši.
(128)
Aby bylo možno vyvodit závěr, zda je restrukturalizace dostatečná, je nutno ji posoudit na základě cílů protiplnění a zpětného získání, tj. sdílení nákladů a omezení narušení hospodářské soutěže. Je nutno zejména zjistit, zda bylo dostatečného sdílení nákladů dosaženo jinými prostředky a zda je narušení hospodářské soutěže omezeno, a to ověřením tržního postavení a velikosti banky Citadele. Toto posouzení musí vzít v úvahu ostatní opatření podpory provedená ve prospěch banky Parex a banky Citadele a je zohledněno v části tohoto rozhodnutí, která analyzuje soulad opatření podpory se sdělením o restrukturalizaci (viz (144). bod odůvodnění a další body).
(129)
Po rozdělení bude banka Parex samostatná a z organizačního hlediska nezávislá na bance Citadele, jak požaduje oddíl 5.6 sdělení o znehodnocených aktivech.
(130)
Komise se závěrem domnívá, že daný případ je v souladu se sdělením o znehodnocených aktivech.
7.2.3. SLUČITELNOST PODLE SDĚLENÍ O RESTRUKTURALIZACI
(131)
Ve sdělení o restrukturalizaci jsou stanovena pravidla státní podpory vztahující se na restrukturalizaci finančních institucí v současné krizi. Aby byla restrukturalizace finanční instituce v souvislosti se současnou finanční krizí slučitelná s čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU, musí:
i)
vést k obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky;
ii)
zahrnovat dostatečný vlastní příspěvek příjemce podpory (sdílení nákladů);
iii)
obsahovat dostatečná opatření k omezení narušení hospodářské soutěže.
(132)
V oddíle 2 sdělení o restrukturalizaci je uvedeno, že by členský stát měl předložit ucelený, komplexní a podrobný plán restrukturalizace. Mělo by z něj být patrné, jak banka co nejdříve obnoví dlouhodobou životaschopnost bez státní podpory. Plán restrukturalizace by měl uvádět příčiny obtíží banky a vlastní slabé stránky banky a nastínit, jak navrhovaná restrukturalizační opatření problémy banky napraví.
(133)
V souladu s požadavky uvedenými v bodě 11 sdělení o restrukturalizaci je konečný plán restrukturalizace, který předložilo Lotyšsko, ucelený, komplexní a podrobný. Poskytuje podrobné informace o obchodním modelu, základní předpoklady a výsledné finanční výhledy. V souladu s bodem 10 uvedeného sdělení plán rovněž uvádí příčiny obtíží, s nimiž se potýkala banka Parex, zejména volbu nepřiměřené obchodní strategie ze strany vedení a některá vysoce riziková rozhodnutí (viz oddíl 2.1 a (38).-(42). bod odůvodnění tohoto rozhodnutí). Restrukturalizační činnosti uvedené v konečném plánu se náležitě zabývají nedostatky banky. V konečném plánu restrukturalizace jsou takto rozptýleny obavy ohledně původně oznámeného plánu restrukturalizace, jež byly uvedeny v rozhodnutí o zahájení řízení.
(134)
Pokud jde o zaměření obchodního modelu, jednu z hlavních obav uvedených v rozhodnutí o zahájení řízení, banka Citadele se podle konečného plánu restrukturalizace opět zaměří na tradiční bankovní obchodní činnosti v Pobaltí. Banka Citadele se bude v souladu s tím soustředit na hlavní činnosti, přičemž se stáhne z oblastí, které zhoršily její finanční potíže. Kladně se hodnotí zejména skutečnost, že v bance Parex budou ponechány všechny leasingové úvěry v SNS (včetně dceřiných společností) a nesplácené úvěry v SNS. Pokud jde o splácené úvěry v SNS, ty jsou sice převedeny do banky Citadele, Lotyšsko se však zavázalo, že budou odprodány a v žádném případě nebudou poskytovány nové úvěry (viz (72). a (83). bod odůvodnění). Činnost v oblasti správy majetku bude do […] odprodána buď odděleně od zbytku banky Citadele, nebo bude prodána s bankou Citadele, bude-li ke stanovenému dni nalezen investor pro celou banku (viz (73). bod odůvodnění tohoto rozhodnutí).
(135)
Jak Komise uvedla v rozhodnutí o zahájení řízení, nově založená banka Citadele bude mnohem menší, než byla banka Parex v období před krizí. Tato menší velikost je zapříčiněna zejména rozdělením a odprodeji, které budou provedeny. Agresivní rozšíření činnosti na úvěrových trzích a trzích vkladů, které se předpokládalo v původním plánu restrukturalizace, bylo v konečném plánu restrukturalizace konzervativně revidováno směrem dolů a bude omezeno, jak se Lotyšsko zavázalo (viz (77). a (78). bod odůvodnění tohoto rozhodnutí).
(136)
Kladně se hodnotí změny stylu řízení (významní akcionáři a členové rad již byli nahrazeni), správa a řízení banky Citadele a posílené řízení rizik a kontroly v rámci banky. Banka Parex již snížila správní náklady o 39 %. Předpokládaný poměr mezi náklady a příjmy banky Citadele se v roce 2014 sníží na [35 až 55] %, a to především v důsledku optimalizace sítě poboček a osobních nákladů.
(137)
Podle požadavků stanovených v bodech 12 až 15 sdělení o restrukturalizaci by měl konečný plán restrukturalizace rovněž prokázat, jak banka co nejdříve obnoví svou dlouhodobou životaschopnost bez další státní podpory. Banka by měla zejména dosáhnout přiměřené návratnosti vlastního kapitálu a být schopna pokrýt veškeré své náklady na běžné činnosti a dodržovat požadavky vyplývající z příslušných právních předpisů.
(138)
Plán restrukturalizace poskytuje za prvé podrobné finanční údaje a výhledy pro období 2006-2015, podává informace o příjmech, nákladech, znehodnocených aktivech, ziscích a kapitálové pozici banky. Komise se domnívá, že poskytnuté výhledy podle základního scénáře vycházejí z přiměřených základních makroekonomických předpokladů (jsou méně optimistické než odhady uvedené v hospodářské prognóze Evropské komise z jara 2010).
(139)
Banka Citadele má podle očekávání v roce 2011 opět docílit zisku a v období restrukturalizace má trvale zlepšovat své každoroční výsledky. Předpokládá se, že v roce 2014 dosáhne ROE úrovně [mezi 18 a 28] %, což se jeví jako dostatečná úroveň protiplnění za běžných tržních podmínek v Lotyšsku. To by bylo srovnatelné s minulými hodnotami ROE ve výši 28 % v roce 2006 a 20 % v roce 2007. Poměry kapitálové přiměřenosti banky Citadele a poměry kapitálové přiměřenosti na úrovni skupiny jsou značně vyšší než minimální požadavky vyplývající z právních předpisů. Vzhledem k stabilnímu obchodnímu modelu banky a výsledkům banky Parex v minulosti, pokud jde o její hlavní činnosti, se Komise na základě poskytnutých informací domnívá, že předložené výhledy jsou reálné.
(140)
Podle zátěžového testu, který provedla centrální banka (viz (45). bod odůvodnění), zastává Komise za druhé názor, že banka Citadele je s to čelit zátěžovému scénáři, aniž by potřebovala další podporu. Zátěžový scénář prokazuje, že banka plní kapitálové požadavky stanovené v právních předpisech. Z analýzy citlivosti použité v zátěžovém testu mimoto vyplývá, že by životaschopnost banky nemělo ohrozit podstatně změněné hospodářské prostředí.
(141)
Za třetí, na banku Citadele se nebudou vztahovat omezení týkající se výběru vkladů a budou dodržovány všechny ostatní požadavky stanovené v právních předpisech. Pokud jde o omezení týkající se výběru vkladů, velká část hlavních vkladatelů souhlasila se zachováním vkladů v bance po určitou dobu po zrušení omezení. Tyto vklady byly převedeny do banky Citadele (jak je uvedeno v tabulce 2). Komise mimoto vítá navrhovaný model financování s nízkým rizikem, který je ve větší míře založen na dlouhodobějším financování, odstraňuje tudíž dříve existující rozdíl mezi závazky a aktivy s ohledem na splatnost.
(142)
Plán rovněž stanoví, že banka Citadele i v případě pesimistického scénáře splatí státní opatření na podporu likvidity do 31. prosince 2012. Toto předpokládané splacení odstraňuje obavy uvedené v 80. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení, že banka bude i po období restrukturalizace nadále závislá na likviditě poskytnuté státem. Komise dále podotýká, že státní kapitál ve výši 103 milionů LVL, který byl do banky Citadele vložen ke dni rozdělení, bude „splacen“ v souladu se závazkem, který Lotyšsko přijalo s ohledem na prodej banky Citadele do 31. prosince 2014 (viz (76). bod odůvodnění).
(143)
Na základě výše uvedených skutečností Komise usuzuje, že nový obchodní model banky Citadele je životaschopný a udržitelný z dlouhodobého hlediska. Restrukturovaná banka bude proto schopna soutěžit na trhu na základě svých vlastních schopností v souladu s požadavky vyplývajícími z příslušných právních předpisů a její životaschopnost nebude ohrožena ani ve významně změněném prostředí. Komise proto zastává názor, že plán restrukturalizace banky Parex splňuje požadavky uvedené ve sdělení o restrukturalizaci, pokud jde o obnovení dlouhodobé životaschopnosti.
(144)
V oddíle 3 sdělení o restrukturalizaci je stanoveno, že by se banky a jejich akcionáři měli na restrukturalizaci podílet v maximální míře, aby byla podpora omezena na minimum a aby se omezilo narušení hospodářské soutěže a morální hazard. Tento požadavek znamená, že banky použijí k financování restrukturalizace své vlastní zdroje, získané například prodejem aktiv, zatímco akcionáři by měli pokud možno převzít ztráty banky. Pomoc na restrukturalizaci je podle bodu 23 sdělení o restrukturalizaci omezena na pokrytí nákladů nezbytných k obnovení životaschopnosti.
(145)
Na rozdíl od původního plánu restrukturalizace, který byl předložen dne 11. května 2009, je konečný plán restrukturalizace jednoznačně zaměřený a upouští od strategie založené na rozšíření činnosti, která se pro banku Parex plánovala původně. Tento cílený přístup přispěl k omezení potřebné podpory. V této souvislosti se hodnotí kladně navrhované odprodeje a snížení bilanční sumy banky Citadele a rovněž uvedení banky Parex do […]. Výnosy z prodeje aktiv budou financovat část restrukturalizačních nákladů a omezí potřebnou podporu. Komise zdůrazňuje, že lotyšské orgány poskytly podrobný časový plán pro plánované odprodeje a zavázaly se jmenovat kontrolního správce a rovněž správce převodu s cílem zajistit dodržení závazků. S ohledem na příspěvek k restrukturalizačním nákladům prostřednictvím vnitřních zdrojů vytvořených bankou Komise podotýká, že banka provádí rozsáhlá opatření za účelem snížení nákladů.
(146)
Usuzuje se, že opatření, která již byla provedena, a opatření, k nimž se Lotyšsko zavázalo, zajistí, aby byly použity vlastní zdroje a aby se držitelé soukromého kapitálu v bance Parex přiměřeně podíleli na restrukturalizaci.
(147)
Sdílení nákladů ze strany bývalých většinových akcionářů lze prokázat převzetím jejich veškerých podílů v bance Parex Lotyšskem za symbolickou cenu 2 LVL. Tito akcionáři byli zrušeni, a lze tudíž mít za to, že nesli důsledky neúspěchu banky Parex. Kromě odstranění bývalých většinových akcionářů došlo k významnému oslabení držby akcií menšinovými akcionáři v důsledku rekapitalizace banky ze strany státu a EBRD. Jejich vlastnický podíl se snížil z předchozí úrovně ve výši 15,2 % na 3,7 % v současnosti a tito akcionáři zůstanou po rozdělení v bance Parex ([…]). Tato opatření slouží jako cenný signál proti morálnímu hazardu.
(148)
Podřízené úvěry poskytnuté původními akcionáři budou v bance Parex druhořadými závazky. Likvidace aktiv banky Parex podle základního scénáře nepředpokládá získání dostatečných výnosů, které by pokrývaly více než prioritní závazky banky. Jelikož podřízené úvěry mají splatnost v období 2015-2018 a stát podpoří pouze kapitál banky Parex […], přičemž současně obdrží za státní vklady přiměřené protiplnění, je pravděpodobné, že držitelé podřízených dluhových nástrojů ponesou ztráty z kapitálu, který investovali […].
(149)
Vlastní příspěvek minulých držitelů kapitálu v bance se přiměřeně zabývá morálním hazardem. Plán restrukturalizace banky Parex proto zajišťuje dostatečné sdílení nákladů a vlastní příspěvek k restrukturalizaci. Konečný plán restrukturalizace je proto v souladu s oddílem 3 sdělení o restrukturalizaci.
(150)
Oddíl 4 sdělení o restrukturalizaci vyžaduje, aby plán restrukturalizace obsahoval opatření omezující narušení hospodářské soutěže a zajišťující konkurenceschopný bankovní sektor. Tato opatření by měla mimoto zajistit, aby státní podpora nebyla použita k financování protisoutěžního chování.
(151)
Komise se domnívá, že balíček opatření obsažených v konečném plánu restrukturalizace představuje významné zlepšení oproti původnímu plánu restrukturalizace a odstraňuje pochybnosti ohledně této záležitosti, které byly uvedeny v rozhodnutí o zahájení řízení. Vzhledem k významným odprodejům a tržním omezením, jakož i zmenšení banky (viz tabulka 20) se Komise domnívá, že plán představuje přiměřený balíček opatření, který přispěje k zachování rovných podmínek a konkurenceschopných trhů. Původní strategie uvedená v oznámeném plánu, která byla založena na rozšíření činnosti a s ohledem na niž byly v rozhodnutí o zahájení řízení vysloveny vážné pochybnosti, se změnila a konečný plán restrukturalizace vychází z významného zmenšení velikosti banky, pokud jde o celkovou bilanční sumu i podíly na hlavních trzích.
Tabulka 20
Zmenšení velikosti banky Citadele a omezení její přítomnosti na hlavních trzích
Aktiva banky Citadele v porovnání s bankou Parex v období před krizí
Banka Citadele na konci období restrukturalizace,
rok 2014
(včetně postupného růstu)
Snížení podílu na hlavních úvěrových trzích na konci restrukturalizace
(včetně postupného růstu)
Snížení podílu na trzích vkladů (hlavní činnost a činnost v oblasti správy majetku) na konci restrukturalizace (včetně postupného růstu)
Po rozdělení: 44 %
(celková aktiva nižší o 1,9 miliardy EUR);
vezme-li se v úvahu odprodej úvěrů v SNS (rok […]): [35-50] %
(celková aktiva nižší o [1,6-2,3] miliardy EUR)
[40-55] % (sníženo o [1,9-23] miliardy EUR)
Podíl na trhu před krizí ve výši 11,7 % oproti [ 7] % v roce 2014 (omezení): přítomnost na trhu nižší o [50-60] %
Podíl na trhu před krizí ve výši 20 % (33) oproti [ 13] % (snížení do roku 2015 na [ 10] %): přítomnost na trhu nižší o [55-65] %
(152)
Restrukturalizace banky zahrnuje podstatné omezení přítomnosti banky v hlavních segmentech trhu. Za prvé, v důsledku provedení restrukturalizačních opatření sníží banka Citadele svá celková aktiva přibližně o 60 % a její přítomnost na všech hlavních trzích se v porovnání s bankou Parex v období před krizí sníží o více než 50 %. Menší přítomnost banky na trhu a rovněž plánované odprodeje uvolní příslušné segmenty trhu pro konkurenty. Za druhé, jak již bylo zmíněno v oddíle 2.5, Lotyšsko prodá banku Citadele nejpozději do 31. prosince 2014, nebo bude banka prodána správcem převodu do 31. prosince 2015, a činnost v oblasti správy majetku bude prodána do […] (buď v rámci banky Citadele, nebo zvlášť), čímž bude případně poškozeným konkurentům umožněno, aby se ucházeli o tyto podniky. Prodej lze považovat za opatření k omezení narušení hospodářské soutěže (34).
(153)
Opatření k omezení hospodářské soutěže se pokládají za přiměřená rovněž vzhledem k poměrně omezené absolutní velikosti banky během restrukturalizace (přibližně 2,2 miliardy EUR). Po restrukturalizaci zůstanou pouze hlavní činnosti. Nejdůležitější z těchto činností bude přítomnost banky Citadele v Lotyšsku, jehož trh je již nyní poměrně koncentrovaný a ovládaný řadou zahraničních bank (35). Omezený podíl banky Citadele na úvěrovém trhu ve výši přibližně [4-7] % a na trhu vkladů ve výši [7-10] % (viz (77). bod odůvodnění) lze pokládat za přiměřené omezení možného narušení hospodářské soutěže v porovnání s jejím podílem na úvěrovém trhu ve výši 12 % a na trhů vkladů ve výši přibližně 20 % v období před krizí.
(154)
Přítomnost banky na ostatních zeměpisných trzích je omezená a bude omezená i nadále s cílem omezit možné narušení hospodářské soutěže tak, aby nebyly překročeny podíly na litevském úvěrovém trhu a na trhu vkladů ve výši [ 4] %, na estonském úvěrovém trhu ve výši [ 1,5] % a na estonském trhu vkladů ve výši [ 2,5] % a na švédském a německém trhu vkladů ve výši [ 0,5] % (viz (77). a (78). bod odůvodnění). Tyto limity umožní omezený růst na těchto trzích vzhledem k nutnosti, aby banka diverzifikovala své zdroje financování. Stávající makroekonomická situace v Lotyšsku ztěžuje přilákání vnějšího financování. Vklady lotyšských rezidentů jsou podstatně nižší než celé úvěrové portfolio v tomto členském státě. Hlavní konkurenti banky dostávají finanční prostředky od svých mateřských společností, které jsou usazeny v zahraničí. Uznává se proto, že si banka Citadele musí zachovat určitou finanční základnu v zahraničí (jedna pobočka ve Švédsku a jedna v Německu) za účelem diverzifikace své finanční základny. Vzhledem k malé přítomnosti banky na těchto trzích a potřebě diverzifikovaných zdrojů financování v zájmu životaschopnosti banky se Komise domnívá, že dohodnuté limity na těchto trzích jsou přiměřené.
(155)
Komise vítá rovněž zákaz uvádět státní podporu k reklamním účelům, což bance Citadele zabrání v tom, aby podporu použila k protisoutěžnímu tržnímu chování, a zákaz nabývání podniků, který zajišťuje, že státní podpora nebude použita k převzetí konkurentů. Banka Citadele mimoto nezvýší počet svých poboček.
(156)
Po rozdělení bude banka Parex a její dceřiné společnosti účinně […] po dobu své existence, která má podle předpokladů činit osm let. Toto období se považuje za přiměřené, aby bylo možno dokončit postupy zpětného získání a prodeje aktiv, přičemž se zamezí nucenému prodeji.
(157)
Ačkoliv si banka Parex ponechá svou bankovní licenci, nebude moci ona ani její dceřiné společnosti vykonávat nové činnosti vyjma těch, které jsou nezbytné ke správě a prodeji přidělených aktiv. Banka Parex zejména ukončí poskytování nových úvěrů a přijímání vkladů od veřejnosti (viz (84). a (85). bod odůvodnění). Mimoto do […] postupně ukončí nebo prodá své leasingové činnosti.
(158)
Lotyšsko se zavázalo, že striktně omezí další kapitál z hlediska času ([…]) a rozsahu (až do 218,7 milionů LVL) (viz (87). bod odůvodnění).
(159)
Na základě výše uvedených skutečností se usuzuje, že podpora pro banku Parex (po rozdělení) je omezena na nezbytné minimum […], a je proto zamezeno nepřiměřenému narušení hospodářské soutěže.
(160)
V souladu s tím jsou rozsah a povaha opatření, zejména významné zmenšení velikosti a omezení přítomnosti na trhu spolu s prodejem v přiměřeném časovém rámci, který se navrhuje s ohledem na banku Citadele a banku Parex, dostačující a přiměřené k tomu, aby se zamezilo nepřiměřenému narušení hospodářské soutěže. Hloubka restrukturalizace spolu s prodejem banky Citadele mimoto postačují ke kompenzaci případného narušení hospodářské soutěže, které může vyplývat z možného nepřiměřeného plnění a zpětného získání.
(161)
V bodě 46 sdělení o restrukturalizaci je stanoven požadavek, že v zájmu ověření, že je plán restrukturalizace řádně prováděn, jsou nezbytné pravidelné podrobné zprávy členského státu. Lotyšské orgány se v souladu s tím zavázaly, že budou Komisi takovéto zprávy o bance Citadele i bance Parex předkládat co šest měsíců počínaje dnem vydání tohoto rozhodnutí.
(162)
Lotyšsko se zavázalo, že jmenuje kontrolního správce, který bude sledovat dodržování závazků a předkládat zprávy Komisi.
(163)
Komise má za to, že plán restrukturalizace banky Parex, který je popsán v oddíle 2 tohoto rozhodnutí, je slučitelný s čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU a splňuje požadavky uvedené ve sdělení o restrukturalizaci, pokud jde o životaschopnost, sdílení nákladů a opatření k omezení narušení hospodářské soutěže.
(164)
Lotyšsko výjimečně souhlasilo s tím, aby bylo toto rozhodnutí přijato v angličtině,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
S ohledem na plán restrukturalizace a závazky, které přijala Lotyšská republika, se podpora na restrukturalizaci, kterou Lotyšsko poskytne podnikům AS Parex banka a AS Citadele banka, pokládá za slučitelnou s vnitřním trhem ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Lotyšské republice.
V Bruselu dne 15. září 2010.