ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1258/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 2ας Δεκεμβρίου 2011
σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1881/2006 όσον αφορά τον καθορισμό μέγιστων επιτρεπτών επιπέδων για τα νιτρικά σε τρόφιμα
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 315/93 του Συμβουλίου, της 8ης Φεβρουαρίου 1993, για τη θέσπιση κοινοτικών διαδικασιών για τις προσμείξεις των τροφίμων (1), και ιδίως το άρθρο 2 παράγραφος 3,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1881/2006 της Επιτροπής, της 19ης Δεκεμβρίου 2006, για καθορισμό μέγιστων επιτρεπτών επιπέδων για ορισμένες ουσίες οι οποίες επιμολύνουν τα τρόφιμα (2), καθορίζει τα μέγιστα επίπεδα για τα νιτρικά σε ορισμένα φυλλώδη λαχανικά.
(2)
Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρά τις εξελίξεις στην ορθή γεωργική πρακτική, διαπιστώνεται υπέρβαση των μέγιστων επιπέδων. Για τον λόγο αυτό, χορηγήθηκε προσωρινή παρέκκλιση σε κράτη μέλη όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά ορισμένων φυλλωδών λαχανικών τα οποία καλλιεργούνται και προορίζονται για κατανάλωση στο έδαφός τους και στα οποία τα επίπεδα των νιτρικών είναι υψηλότερα από τα καθορισμένα μέγιστα επίπεδα.
(3)
Από τη στιγμή που άρχισαν να εφαρμόζονται τα μέγιστα επίπεδα για τα νιτρικά στο μαρούλι και στο σπανάκι, έχουν διενεργηθεί πολλές έρευνες σχετικά με τους παράγοντες που εμπλέκονται στην παρουσία νιτρικών στο μαρούλι και στο σπανάκι καθώς και σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν ώστε να μειωθεί η παρουσία νιτρικών στο μαρούλι και στο σπανάκι όσο το δυνατόν περισσότερο. Παρά την πρόοδο που έχει συντελεστεί στην ορθή γεωργική πρακτική με σκοπό τη μείωση της παρουσίας νιτρικών στο μαρούλι και στο σπανάκι και παρά την αυστηρή εφαρμογή αυτής της ορθής γεωργικής πρακτικής, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί με συνέπεια η παρουσία νιτρικών στο μαρούλι και στο νωπό σπανάκι σε επίπεδα χαμηλότερα από τα ισχύοντα μέγιστα επίπεδα σε ορισμένες περιφέρειες της Ένωσης. Ο λόγος είναι ότι το κλίμα, και ιδίως οι συνθήκες φωτός, συνιστούν τον κύριο καθοριστικό παράγοντα για την παρουσία νιτρικών στο μαρούλι και στο σπανάκι. Αυτές τις κλιματικές συνθήκες ο παραγωγός δεν μπορεί ούτε να τις διαχειριστεί ούτε να τις αλλάξει.
(4)
Για να επικαιροποιηθεί η επιστημονική βάση που θα χρησιμοποιηθεί στην πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική με στόχο τη διαχείριση του κινδύνου που προκύπτει από τα νιτρικά στα λαχανικά, ήταν αναγκαίο να διενεργηθεί επιστημονική εκτίμηση του κινδύνου από την Ευρωπαϊκή Αρχή για τη Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), η οποία θα λάμβανε υπόψη νέα στοιχεία. Αυτή η εκτίμηση έπρεπε να συνυπολογίσει τυχόν σχετικές παρατηρήσεις ως προς τους κινδύνους και τα οφέλη, για παράδειγμα, να συγκρίνει τον πιθανό αρνητικό αντίκτυπο των νιτρικών με τα πιθανά θετικά αποτελέσματα της κατανάλωσης λαχανικών, όπως τις αντιοξειδωτικές λειτουργίες ή άλλες ιδιότητες που μπορεί, κατά κάποιον τρόπο, να αντισταθμίζουν ή να εξισορροπούν τους κινδύνους που προκύπτουν από τα νιτρικά και τις προκύπτουσες νιτρωδοενώσεις.
(5)
Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, η ομάδα για τις μολυσματικές προσμείξεις στην τροφική αλυσίδα (στο εξής «η ομάδα») εξέδωσε στις 10 Απριλίου 2008 επιστημονική γνώμη σχετικά με τα νιτρικά στα λαχανικά (3). Η ομάδα συνέκρινε τον κίνδυνο και τα οφέλη που συνεπάγεται η έκθεση σε νιτρικά που υπάρχουν σε λαχανικά. Γενικώς, η εκτιμώμενη έκθεση σε νιτρικά που υπάρχουν σε λαχανικά είναι απίθανο να προκαλέσει αξιόλογους κινδύνους για την υγεία. Ως εκ τούτου, τα αναγνωρισμένα οφέλη της κατανάλωσης λαχανικών είναι σημαντικότερα. Η ομάδα αναγνώρισε ότι, κατά καιρούς, υπάρχουν περιπτώσεις (π.χ. δυσμενείς συνθήκες παραγωγής σε τοπικό επίπεδο και σε επίπεδο νοικοκυριών) για λαχανικά που αποτελούν μεγάλο μέρος της διατροφής ή για άτομα με διατροφή πλούσια σε λαχανικά όπως η ρόκα, οι οποίες πρέπει να εκτιμηθούν μεμονωμένα.
(6)
Μετά τη συζήτηση για τα κατάλληλα μέτρα και τους προβληματισμούς όσον αφορά τους πιθανούς κινδύνους για τα βρέφη και τα μικρά παιδιά από οξεία έκθεση μέσω της διατροφής, η Επιτροπή ζήτησε από την EFSA συμπληρωματική επιστημονική δήλωση για τα νιτρικά στα λαχανικά· στη δήλωση αυτή έπρεπε, αφενός, να εκτιμώνται λεπτομερέστερα οι πιθανοί κίνδυνοι που συνεπάγεται για τα βρέφη και τα μικρά παιδιά η παρουσία νιτρικών σε νωπά λαχανικά και, αφετέρου, να εξετάζεται η οξεία λήψη μέσω της διατροφής, ενώ έπρεπε να συνυπολογίζονται πρόσφατα στοιχεία σχετικά με την παρουσία νιτρικών σε λαχανικά, αναλυτικότερα στοιχεία σχετικά με την κατανάλωση λαχανικών από βρέφη και μικρά παιδιά, καθώς και η δυνατότητα να καθοριστούν μέγιστα επίπεδα ελαφρώς υψηλότερα από τα ισχύοντα όσον αφορά τα νιτρικά στα φυλλώδη λαχανικά. Την 1η Οκτωβρίου 2010 η Ομάδα εξέδωσε δήλωση σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους για την υγεία των βρεφών και των μικρών παιδιών από την παρουσία νιτρικών σε φυλλώδη λαχανικά (4).
(7)
Σ’ αυτή τη δήλωσή της η Ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η έκθεση στα ισχύοντα ή εξεταζόμενα μέγιστα επίπεδα νιτρικών σε σπανάκι που μαγειρεύεται από νωπό σπανάκι είναι απίθανο να προκαλέσουν προβλήματα στην υγεία, αν και ο κίνδυνος για ορισμένα βρέφη που λαμβάνουν περισσότερα από ένα γεύματα με σπανάκι ημερησίως δεν μπορεί να αποκλειστεί. Η EFSA επισήμανε ότι δεν έλαβε υπόψη πιθανές μεταβολές ως προς την περιεκτικότητα σε νιτρικά λόγω επεξεργασίας των τροφίμων, όπως πλυσίματος, ξεφλουδίσματος και/ή μαγειρέματος, αφού αυτό δεν θα μπορούσε να εξεταστεί επειδή δεν υπάρχουν αντιπροσωπευτικά στοιχεία. Κατά συνέπεια, η μη εξέταση του ποσοτικού αντικτύπου που έχει η επεξεργασία των τροφίμων στα επίπεδα των νιτρικών μπορεί να οδηγήσει σε υπερεκτίμηση της έκθεσης. Επιπλέον, συνήχθη το συμπέρασμα ότι τα επίπεδα των νιτρικών στο μαρούλι δεν συνιστούν κίνδυνο για την υγεία των παιδιών. Η επιβολή των ισχυόντων μέγιστων επιπέδων όσον αφορά τα νιτρικά στο μαρούλι και στο σπανάκι ή η επιβολή εξεταζόμενων μέγιστων επιπέδων σε 500 mg/kg άνω των ισχυόντων μέγιστων επιπέδων θα έχει ελάχιστο αντίκτυπο.
(8)
Για να υπάρξει ασφάλεια δικαίου σε όλες τις περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τον παραγωγό που εφαρμόζει αυστηρά τις ορθές γεωργικές πρακτικές ώστε να μειώσει την παρουσία νιτρικών στο σπανάκι και στο μαρούλι όσο το δυνατόν περισσότερο, κρίνεται σκόπιμο να αυξηθεί ελαφρώς το μέγιστο επίπεδο νιτρικών στο νωπό σπανάκι και μαρούλι, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημόσια υγεία.
(9)
Δεδομένων των ιδιαίτερα υψηλών επιπέδων νιτρικών που διαπιστώνονται μερικές φορές στη ρόκα, είναι σκόπιμο να καθοριστεί μέγιστο επίπεδο για τη ρόκα. Το μέγιστο επίπεδο για τη ρόκα θα πρέπει να αναθεωρηθεί εντός δύο ετών, με σκοπό τη μείωση των επιπέδων μετά τον εντοπισμό των παραγόντων που εμπλέκονται στην παρουσία νιτρικών στη ρόκα και την πλήρη εφαρμογή της ορθής γεωργικής πρακτικής όσον αφορά τη ρόκα, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η περιεκτικότητα σε νιτρικά.
(10)
Δεδομένου ότι η EFSA έλαβε εντολή από την Επιτροπή να συγκεντρώσει σε μία βάση δεδομένων όλα τα στοιχεία σχετικά με την εμφάνιση των προσμείξεων, συμπεριλαμβανομένων των νιτρικών, στα τρόφιμα, κρίνεται σκόπιμο να κοινοποιηθούν τα αποτελέσματα απευθείας στην EFSA.
(11)
Τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνα με τη γνώμη της μόνιμης επιτροπής για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων και ούτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ούτε το Συμβούλιο αντιτάχθηκαν σ’ αυτά,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1881/2006 τροποποιείται ως εξής:
1)
Στο άρθρο 7 απαλείφονται οι παράγραφοι 1, 2, και 3.
2)
Στο άρθρο 9, η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«1. Τα κράτη μέλη παρακολουθούν τα επίπεδα νιτρικών στα λαχανικά που ενδέχεται να περιέχουν νιτρικά σε σημαντικά επίπεδα, ιδίως στα λαχανικά με πράσινα φύλλα, και κοινοποιούν τα αποτελέσματα στην EFSA τακτικά.».
3)
Στο παράρτημα, το τμήμα 1, «Νιτρικά», αντικαθίσταται από το τμήμα του παραρτήματος του παρόντος κανονισμού.
Άρθρο 2
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του. Ωστόσο, τα μέγιστα επίπεδα για τη ρόκα που ορίζονται στο σημείο 1.5 του παραρτήματος αρχίζουν να εφαρμόζονται από την 1η Απριλίου 2012.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Βρυξέλλες, 2 Δεκεμβρίου 2011.
NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 1258/2011
ze dne 2. prosince 2011,
kterým se mění nařízení (ES) č. 1881/2006, pokud jde o maximální limity dusičnanů v potravinách
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Rady (EHS) č. 315/93 ze dne 8. února 1993, kterým se stanoví postupy Společenství pro kontrolu kontaminujících látek v potravinách (1), a zejména na čl. 2 odst. 3 uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Nařízení Komise (ES) č. 1881/2006 ze dne 19. prosince 2006, kterým se stanoví maximální limity některých kontaminujících látek v potravinách (2), stanoví maximální limity dusičnanů v některé listové zelenině.
(2)
Navzdory pokroku ve správné zemědělské praxi jsou v některých případech maximální limity překračovány, a tudíž byla některým členským státům přiznána dočasná odchylka pro uvádění na trh některé listové zeleniny vypěstované a určené ke spotřebě na jejich území, která obsahuje množství dusičnanů přesahující stanovené maximální limity.
(3)
Od zavedení maximálních limitů dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu bylo provedeno mnoho šetření týkajících se faktorů, které ovlivňují přítomnost dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu, a opatření, která mají být přijata za účelem maximálního možného omezení přítomnosti dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu. Navzdory pokroku dosaženému ve správné zemědělské praxi v oblasti omezování přítomnosti dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu a přísnému uplatňování této správné zemědělské praxe nelze v některých regionech Unie soustavně dosahovat nižšího množství dusičnanů v hlávkovém salátu a čerstvém špenátu, než jsou stávající maximální limity. Důvodem je, že hlavním faktorem ovlivňujícím přítomnost dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu jsou klimatické, a zejména světelné podmínky. Tyto klimatické podmínky nemohou producenti řídit ani změnit.
(4)
Aby mohl být vytvořen aktuální vědecký základ pro dlouhodobější strategii řízení rizika vyplývajícího z přítomnosti dusičnanů v zelenině, bylo zapotřebí vědeckého posouzení rizika Evropským úřadem pro bezpečnost potravin (EFSA), které by zohledňovalo nové informace. Toto posouzení muselo vzít v úvahu všechny příslušné úvahy o rizicích a přínosech, například zvážení možných negativních dopadů dusičnanů oproti možným pozitivním účinkům konzumace zeleniny, jako jsou antioxidační účinky nebo jiné vlastnosti, které by mohly určitým způsobem působit proti rizikům plynoucím z dusičnanů a výsledných nitrososloučenin nebo tato rizika vyrovnávat.
(5)
Na žádost Komise vědecká komise pro kontaminující látky v potravinovém řetězci (dále jen „vědecká komise“) přijala dne 10. dubna 2008 vědecké stanovisko týkající se dusičnanů v zelenině (3). Vědecká komise porovnala rizika a přínosy související s expozicí dusičnanům ze zeleniny. Ve výsledku odhadovaná expozice dusičnanům ze zeleniny pravděpodobně nepřináší významné zdravotní riziko, a uznávané pozitivní vlivy konzumace zeleniny tudíž převládají. Vědecká komise uznala, že u zeleniny, která má ve stravě velký podíl, nebo v případě osob, v jejichž stravě je vysoký podíl zeleniny, jako například rukoly, se příležitostně vyskytují situace (např. nepříznivé podmínky pro místní/domácí produkci), kdy je třeba posuzovat případ od případu.
(6)
V návaznosti na diskusi o vhodných opatřeních a obavách vyjádřených v souvislosti s možnými riziky pro kojence a malé děti v případě expozice při akutním příjmu z potravy, požádala Komise úřad EFSA o doplňující vědecké prohlášení týkající se dusičnanů v zelenině, které by podrobněji posoudilo možná rizika pro kojence a malé děti spojená s přítomností dusičnanů v čerstvé zelenině a také zvážilo akutní příjem z potravy s přihlédnutím k aktuálním údajům o přítomnosti dusičnanů v zelenině, podrobnějším údajům o spotřebě zeleniny u kojenců a malých dětí a možnosti stanovení maximálních limitů dusičnanů v listové zelenině, které by mírně převyšovaly limity současné. Vědecká komise přijala dne 1. prosince 2010 prohlášení o možných rizicích pro veřejné zdraví u kojenců a malých dětí plynoucích z přítomnosti dusičnanů v listové zelenině (4).
(7)
V uvedeném prohlášení dospěla vědecká komise k závěru, že expozice dusičnanům ve vařeném špenátu připravovaném z čerstvého špenátu na úrovni stávajících nebo zamýšlených maximálních limitů pravděpodobně nepředstavuje zdravotní riziko, ačkoliv u některých kojenců nelze při konzumaci přesahující jedno špenátové jídlo za den určité riziko vyloučit. EFSA uvedl, že nebral v úvahu případné změny množství dusičnanů způsobené zpracováním potravin, jako např. mytím, loupáním a/nebo vařením, jelikož to nedostatek reprezentativních údajů neumožňoval. Nezohlednění kvantitativního dopadu zpracování potravin na množství dusičnanů může vést k nadhodnocení expozice. Dále se uvádí, že limity dusičnanů v hlávkovém salátu nepředstavují pro děti zdravotní riziko. Prosazování stávajících maximálních limitů dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu nebo zamýšlených maximálních limitů o 500 mg/kg vyšších než současné maximální hodnoty by mělo pouze malý dopad.
(8)
V zájmu zajištění právní jistoty producentů ve všech regionech Evropské unie, kteří přísně uplatňují správnou zemědělskou praxi za účelem maximálního možného snížení přítomnosti dusičnanů ve špenátu a hlávkovém salátu, je tedy vhodné mírně zvýšit maximální limity dusičnanů v čerstvém špenátu a hlávkovém salátu, aniž by došlo k ohrožení veřejného zdraví.
(9)
Vzhledem k tomu, že rukola někdy vykazuje velmi velké množství dusičnanů, je vhodné stanovit maximální limit pro rukolu. Maximální limit pro rukolu by měl být za dva roky přezkoumán s ohledem na snížení limitů poté, co budou určeny faktory, které se podílejí na přítomnosti dusičnanů v rukole, a poté, co dojde u rukoly k plnému uplatňování správné zemědělské praxe, která by množství dusičnanů omezila.
(10)
Vzhledem k tomu, že EFSA byl Komisí pověřen shromažďováním všech údajů o výskytu kontaminujících látek v potravinách, včetně dusičnanů, do jedné databáze, je vhodné, aby byly výsledky sdělovány přímo úřadu EFSA.
(11)
Opatření stanovená tímto nařízením jsou v souladu se stanoviskem Stálého výboru pro potravinový řetězec a zdraví zvířat a ani Evropský parlament ani Rada nevyjádřily s těmito opatřeními nesouhlas,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Nařízení (ES) č. 1881/2006 se mění takto:
1)
V článku 7 se zrušují odstavce 1, 2 a 3.
2)
V článku 9 se odstavec 1 nahrazuje tímto:
„1. Členské státy monitorují množství dusičnanů v zelenině, která je může obsahovat ve významném množství, zejména v zelené listové zelenině, a výsledky pravidelně sdělují úřadu EFSA.“
3)
V příloze se oddíl 1: Dusičnany nahrazuje oddílem uvedeným v příloze tohoto nařízení.
Článek 2
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne vstupu v platnost. Maximální limity pro rukolu stanovené v bodě 1.5 přílohy se však použijí ode dne 1. dubna 2012.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 2. prosince 2011.