ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 12ης Ιουνίου 2012
σχετικά με τα μέτρα SA. 27420 (C 12/2009) (πρώην N 19/2009) που εφάρμοσε η Φινλανδία υπέρ της Osuuskunta Karjaportti
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 3249]
(Τα κείμενα στη φινλανδική και σουηδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2013/8/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α)
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους κατ' εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων και έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις τους (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Με επιστολή της 15ης Ιανουαρίου 2009, η Φινλανδία κοινοποίησε στην Επιτροπή ενίσχυση διάσωσης που συνίσταται στην παροχή εγγύησης και την αναδιάρθρωση χρέους της Osuuskunta Karjaportti (εφεξής «Karjaportti»· κατά τον χρόνο της κοινοποίησης, η εταιρεία ήταν γνωστή με την επωνυμία Järvi-Suomen Portti Osuuskunta). Με επιστολές της 5ης Φεβρουαρίου 2009, 11ης Φεβρουαρίου 2009, 16ης Φεβρουαρίου 2009 και 20ής Φεβρουαρίου 2009, η Φινλανδία υπέβαλε στην Επιτροπή συμπληρωματικά στοιχεία.
(2)
Με επιστολή της 8ης Απριλίου 2009, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Φινλανδία ότι είχε αποφασίσει να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) (2) σε σχέση με τα κοινοποιηθέντα μέτρα και διάφορα μέτρα που είχαν ληφθεί στο παρελθόν. Μετά την εν λόγω απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Φινλανδία υπέβαλε στην Επιτροπή συμπληρωματικές πληροφορίες με επιστολή της 13ης Μαΐου 2009.
(3)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους για τα μέτρα ενίσχυσης.
(4)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από ένα ενδιαφερόμενο μέρος. Τις κοινοποίησε στη Φινλανδία, στην οποία έδωσε τη δυνατότητα να τις σχολιάσει. Τα σχόλια αυτά υποβλήθηκαν με επιστολή της 28ης Αυγούστου 2009. Η Φινλανδία υπέβαλε συμπληρωματικές πληροφορίες με ηλεκτρονικό μήνυμα της 3ης Νοεμβρίου 2009.
(5)
Με επιστολή της 15ης Δεκεμβρίου 2099, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Φινλανδία ότι αποφάσισε να επεκτείνει τη διαδικασία που ορίζει το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ όσον αφορά πρόσθετα μέτρα ενίσχυσης που είχαν ληφθεί στο παρελθόν. Η Φινλανδία υπέβαλε συμπληρωματικές πληροφορίες με επιστολή της 12ης Φεβρουαρίου 2010.
(6)
Η απόφαση της Επιτροπής για την επέκταση της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (4). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους για τα μέτρα ενίσχυσης. Η Επιτροπή δεν έλαβε άλλες παρατηρήσεις από ενδιαφερόμενα μέρη.
(7)
Την 1η Μαρτίου 2010, η Φινλανδία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι ανακάλεσε την κοινοποίηση σχετικά με την ενίσχυση υπέρ της Karjaportti. Με επιστολή της 26ης Μαρτίου 2010, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Φινλανδία ότι θα εξέταζε την ανάκληση της κοινοποίησης της εγγύησης στην τελική απόφαση μαζί με τα άλλα υπό εκτίμηση μέτρα. Επιπλέον, η Επιτροπή απηύθυνε ερωτήσεις στη Φινλανδία, στις οποίες η Φινλανδία απάντησε με επιστολή της 22ας Απριλίου 2010. Η Επιτροπή απέστειλε αίτηση πληροφοριών στη Φινλανδία στις 15 Ιουλίου 2010, στην οποία η Φινλανδία απάντησε στις 20 Αυγούστου 2010. Η Επιτροπή απέστειλε και άλλη αίτηση παροχής πληροφοριών στις 28 Σεπτεμβρίου 2010, στην οποία η Φινλανδία απάντησε τις 29 Νοεμβρίου 2010. Τέλος, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες με επιστολή της 16ης Νοεμβρίου 2011. Η Φινλανδία υπέβαλε τα σχετικά στοιχεία στις 16 Δεκεμβρίου 2011.
2. ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ
2.1. Ο συνεταιρισμός Karjaportti
(8)
Η Karjaportti είναι συνεταιριστική εταιρεία εγκατεστημένη στον Δήμο Mikkeli, με εγκαταστάσεις παραγωγής στις πόλεις Mikkeli και Kouvola, και οι δύο στην Ανατολική Φινλανδία (Itä-Suomi), περιφέρεια επιλέξιμη για περιφερειακή ενίσχυση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ. Ο συνεταιρισμός συστάθηκε αρχικά το 1914. Το 1950 έλαβε την επωνυμία Osuusteurastamo Karjaportti· από την 31η Δεκεμβρίου 2002 είναι γνωστός ως Järvi-Suomen Portti Osuuskunta και από τις 14 Δεκεμβρίου 2010 είναι γνωστός ως Karjaportti. Σήμερα, η Karjaportti απασχολεί 300 άτομα σε καθεστώς μόνιμης απασχόλησης και επιπλέον 100 έως 120 άτομα σε εποχική βάση κατά την εαρινή και τη θερινή περίοδο.
(9)
Η Karjaportti δραστηριοποιείται στην παραγωγή τροφίμων, ιδίως στον τομέα της μεταποίησης κρέατος σε προϊόντα όπως οι κεφτέδες και τα λουκάνικα. Επιπλέον, ο συνεταιρισμός πωλεί συσκευασμένο κρέας, τεμάχια κρέατος και σφαγίων. Η Karjaportti εξάγει μικρές ποσότητες σε άλλα κράτη μέλη.
2.2. Οικονομική κατάσταση της Karjaportti
(10)
Από την 1η Δεκεμβρίου 2004, η Karjaportti υπόκειται σε διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία βάσει του νόμου για την αναδιάρθρωση επιχειρήσεων 47/1993 (5) (εφεξής «διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία»· για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία βλ. αιτιολογικές σκέψεις 31-43).
(11)
Αναλυτικά στοιχεία για την οικονομική κατάσταση της Karjaportti πριν και μετά τη διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία περιέχονται στον ακόλουθο πίνακα:
Πίνακας I
Βασικά οικονομικά δεδομένα της Karjaportti σε ευρώ
Έτος
Κύκλος εργασιών
Λειτουργικό αποτέλεσμα
Καθαρό αποτέλεσμα (κέρδος/ζημία)
Παθητικό προηγούμενων χρήσεων
Μετοχικό κεφάλαιο/αποθεματικά και απρόβλεπτα
Ίδια κεφάλαια
2000
139 620 882
8 682
-1 169 091
7 681 411 / 10 247 107
8 893 097
2001
139 748 861
2 082 662
549 865
7 812 809 / 9 078 473
9 442 963
2002
135 781 234
2 259 488
14 382
7 783 428 / 9 559 942
17 357 751
2003
128 354 480
-3 299 914
-6 009 055
7 585 778 / 9 506 525
11 083 248
2004
125 849 631
-3 972 464
-10 686 420
7 234 608 / 3 497 953
46 141
2005
101 507 619
-6 629 915
-9 235 908
-7 404 955
7 772 913 / 216 662
-8 651 289
2006
99 802 293
-3 485 054
4 277 565
-16 640 864
8 141 610 / 216 662
-4 005 028
2007
86 962 069
-8 916 539
-7 943 878
-12 363 299
6 244 277 / 216 662
-13 846 239
2008
80 901 753
-3 791 985
-2 770 037
-20 307 178
5 768 185 / 216 662
-17 092 368
2009
64 793 763
305 936
-2 124 435
-23 077 214
5 077 160 / 216 662
-19 907 828
(12)
Το 2008, οι φινλανδικές φορολογικές αρχές ζήτησαν δύο φορές να κηρυχθεί η Karjaportti σε διαδικασία πτώχευσης. Με την πρώτη αίτηση, στις 7 Οκτωβρίου 2008, εξέδωσαν διαταγή πληρωμής ποσού 461 579 ευρώ. Αργότερα, οι φορολογικές αρχές ανακάλεσαν την αίτησή τους. Την 1η Δεκεμβρίου 2008 υποβλήθηκε νέα αίτηση με διαταγή πληρωμής ποσού 981 658 ευρώ. Οι διαδικασίες πτώχευσης κατά της Karjaportti τερματίστηκαν τον Ιούνιο του 2009, εφόσον ο συνεταιρισμός κατέβαλε στις φορολογικές αρχές τις εκκρεμείς οφειλές του.
3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ
(13)
Τα υπό εξέταση μέτρα συνίστανται σε μέτρα που έλαβε ο Δήμος Mikkeli, στον οποίο είναι εγκατεστημένη η Karjaportti, και σε μέτρα που έλαβε η Finnvera Oyj (στο εξής «Finnvera»). Η Finnvera είναι μια ειδικευμένη εταιρεία χρηματοδότησης που ανήκει στο φινλανδικό κράτος και είναι ο επίσημος οργανισμός εξαγωγικών πιστώσεων της Φινλανδίας (6). Στη συνέχεια περιγράφονται καταρχάς τα μέτρα που έλαβε ο Δήμος Mikkeli (Τμήμα 3.1.) και ακολούθως τα μέτρα που έλαβε η Finnvera (Τμήμα 3.2.).
3.1. Μέτρα που έλαβε ο Δήμος Mikkeli
3.1.1. Παροχή εγγύησης στις 12 Ιουνίου 2000 (μέτρο 1) και διάθεση γης (μέτρο 2)
(14)
Μέτρο 1: Με απόφαση της 12ης Ιουνίου 2000, το Δημοτικό Συμβούλιο Mikkeli παρέσχε στη Karjaportti απόλυτη εγγύηση («takaus») που κάλυπτε το 100 % μελλοντικού δανείου ύψους 25 εκατ. FIM (περίπου 4,2 εκατ. ευρώ (7)). Το δάνειο χορηγήθηκε στην Karjaportti τον Σεπτέμβριο του 2000 με σταθερό επιτόκιο 5,35 % και διάρκεια 10 ετών από την τράπεζα Tapiola Pankki Oy («Tapiola»). Ταυτόχρονα, η εγγύηση τέθηκε σε εφαρμογή από το Δημοτικό Συμβούλιο Mikkeli που υπέγραψε τη συμφωνία εγγύησης. Η εγγύηση δόθηκε χωρίς εγγυητική αμοιβή και ως απόλυτη εγγύηση βάσει της οποίας ο εγγυητής είναι υπεύθυνος για το αρχικό κεφάλαιο σαν να επρόκειτο για χρέος του ίδιου του εγγυητή. Αυτό σημαίνει ότι ο πιστωτής μπορεί να ζητήσει την αποπληρωμή του αρχικού κεφαλαίου από τον εγγυητή όταν το κεφάλαιο καθίσταται ληξιπρόθεσμο. Το εγγυημένο κεφάλαιο χορηγήθηκε για τη χρηματοδότηση της κατασκευής εγκατάστασης παραγωγής στην περιοχή Tikkala στο Mikkeli (8).
(15)
Η εγγύηση εξασφαλίστηκε με ήδη υφιστάμενες υποθήκες ακινήτων καταχωρημένης τιμής 7,5 εκατ. FIM (1 261 409 ευρώ) (9). Όταν ελήφθη το μέτρο 1, υπήρχε διασφάλιση ύψους περίπου 3 εκατ. FIM σε υποθήκες ακινήτων. Επιπλέον, η εγγύηση εξασφαλιζόταν με επιχειρηματικές υποθήκες (10) καταχωρημένης τιμής 25 εκατ. FIM και 35 εκατ. FIM αντίστοιχα για κινητά στοιχεία ενεργητικού της Karjaportti.
(16)
Όταν άρχισε η διαδικασία εκκαθάρισης υπό δικαστική εποπτεία, τον Δεκέμβριο του 2004, η Tapiola ζήτησε να καταβάλει ο Δήμος Mikkeli τις εκκρεμείς οφειλές της Karjaportti βάσει της εγγύησης. Αφού κατέβαλε αυτές τις πληρωμές στην Tapiola, ο Δήμος Mikkeli αντικατέστησε την Tapiola ως πιστωτής της Karjaportti (βλ. αιτιολογική σκέψη 34).
(17)
Μέτρο 2: Επίσης το 2000, το επαρχιακό συμβούλιο Mikkeli διέθεσε στην Karjaportti γήπεδο για την κατασκευή της εγκατάστασης παραγωγής (11). Το γήπεδο είχε έκταση 152 366 m2 και ο Δήμος Mikkeli το παραχώρησε χωρίς αντάλλαγμα στην Karjaportti, δηλ. δεν καταβλήθηκε τίμημα αγοράς. Επιπλέον, ο Δήμος Mikkeli ανέλαβε τη δέσμευση να μεταβιβάσει το γήπεδο σε κατάσταση έτοιμη για κατασκευή. Για τον σκοπό αυτό, ο Δήμος Mikkeli αποζημίωσε την Karjaportti για τα έξοδα ισοπέδωσης του γηπέδου, ύψους 2 εκατ. FIM (περίπου 336 376 ευρώ) (12).
(18)
Ελήφθησαν και άλλα μέτρα υπέρ της Karjaportti για την κατασκευή της εγκατάστασης παραγωγής στην Tikkala. Η Finnvera χορήγησε δάνεια και εγγυήσεις ύψους 20 000 000 FIM (περίπου 3 363 759 ευρώ) και το Υπουργείο Απασχόλησης και Οικονομίας (μετέπειτα Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας) χορήγησε απευθείας επιχορηγήσεις ύψους 15 000 000 FIM (περίπου 2 552 819 ευρώ).
(19)
Συνολικά, τα μέτρα που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 14-18 και αφορούσαν την κατασκευή της εγκατάστασης παραγωγής στην Tikkala ήταν ονομαστικής αξίας 63 783 719 FIM (περίπου 10 757 652 ευρώ). Το ακαθάριστο ισοδύναμο επιχορήγησης των ληφθέντων μέτρων ανήλθε σε 3 617 143 ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέχονται στον κατωτέρω πίνακα:
Πίνακας II
Ακαθάριστο ισοδύναμο επιχορήγησης των ληφθέντων μέτρων σε ευρώ
Μέτρο
Ποσό
Ακαθάριστο ισοδύναμο επιχορήγησης
Εγγύηση Δήμου Mikkeli
4 204 698
345 786
Διάθεση γηπέδου από τον Δήμο Mikkeli
300 000
300 000
Έξοδα ισοπέδωσης του γηπέδου που κατέβαλε ο Δήμος Mikkeli
336 376
336 376
Δάνειο Finnvera
1 681 879
82 162
Άμεσες επιχορηγήσεις Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας
2 552 819
2 552 819
ΣΥΝΟΛΟ
10 757 652
3 617 143
(20)
Οι φινλανδικές αρχές υπολόγισαν το ακαθάριστο ισοδύναμο επιχορήγησης που χορήγησε ο Δήμος Mikkeli με τον ακόλουθο τρόπο: συνέκριναν το επιτόκιο της αγοράς για μια συγκρίσιμη εγγύηση (1,75 %) με την αμοιβή που χρέωσε ο Δήμος Mikkeli για την εγγύηση (0 %). Το στοιχείο ενίσχυσης της εγγύησης ισοδυναμεί με τη διαφορά ανάμεσα στις δύο αμοιβές, δηλ. σε 1,75 %. Εάν ο Δήμος Mikkeli εισέπραττε αμοιβή με αυτό το ποσοστό, θα είχε εισπράξει ποσό 2 406 250 FIM ως αμοιβή κατά τη διάρκεια ισχύος της εγγύησης των 10 ετών, η οποία με επιτόκιο προεξόφλησης 5,7 % κατά την ημέρα χορήγησης της εγγύησης θα ανερχόταν σε 1 055 949 FIM (περίπου 345 786 ευρώ).
(21)
Η Φινλανδία υπολόγισε το ακαθάριστο ισοδύναμο επιχορήγησης για το δάνειο της Finnvera με τον εξής τρόπο: συνέκρινε το επιτόκιο που εφάρμοσε η Finnvera στο δάνειο (EURIBOR 6 μηνών +1,75 %) με το επιτόκιο αναφοράς, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (13) που ίσχυε κατά τον χρόνο χορήγησης του δανείου. Το στοιχείο ενίσχυσης ισοδυναμεί με τη διαφορά ανάμεσα στα δύο επιτόκια για τη διάρκεια του δανείου (10 έτη). Η προμήθεια την οποία έπρεπε να καταβάλει η Karjaportti για το δάνειο (0,5 %) αφαιρέθηκε από το αποτέλεσμα του υπολογισμού. Με την εφαρμογή επιτοκίου προεξόφλησης 5,7 % κατά την ημέρα χορήγησης της εγγύησης, το στοιχείο της ενίσχυσης ανερχόταν σε 82 162 ευρώ.
(22)
Το επιλέξιμο κόστος επένδυσης υπολογίστηκε βάσει των δαπανών που συνδέονται με τις τιμές αγοράς, σύμφωνα με την ανάλυση που παρέχεται στον κατωτέρω πίνακα:
Πίνακας III
Ανάλυση του κόστους του έργου σε σχέση με τις τιμές αγοράς σε ευρώ
Γήπεδα και κτίρια
14 208 192
Μηχανολογικός εξοπλισμός
11 155 379
Εξοπλισμός γραφείου/λογισμικό
572 356
ΣΥΝΟΛΟ
25 935 928
(23)
Το στοιχείο ενίσχυσης ύψους 3 617 143 ευρώ αντιστοιχεί σε ένταση ενίσχυσης 13,95 % των συνολικών επιλέξιμων δαπανών ύψους 25 935 928.
(24)
Η Karjaportti υπέβαλε αίτηση για τα μέτρα που έλαβε ο Δήμος Mikkeli πριν αρχίσουν οι εργασίες για το επενδυτικό σχέδιο (14). Η Φινλανδία έλαβε τα μέτρα για να προωθήσει την περιφερειακή ανάπτυξη. Η νέα μονάδα παραγωγής θα συνέβαλε να αυξηθεί ο αριθμός των θέσεων απασχόλησης στην περιφέρεια περίπου κατά 400 έως 550 ή 600 θέσεις.
3.1.2. Αγορά γηπέδου (μέτρο 3)
(25)
Στις 28 Φεβρουαρίου 2002, ο Δήμος Mikkeli αγόρασε έξι γήπεδα και ένα κτίριο με τα συναφή μισθώματα από την Karjaportti. Το καταβληθέν τίμημα αγοράς ήταν 6 646 787 ευρώ (15). Κατά την καταληκτική ημερομηνία αγοράς των ακινήτων από τον Δήμο Mikkeli, και στην περίπτωση ενός ακινήτου κατά την ημερομηνία μεταβίβασης της κυριότητάς του στον Δήμο Mikkeli, τα ακίνητα ήταν ελεύθερα υποθήκης.
3.1.3. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 8 Μαρτίου 2004 (μέτρο 4)
(26)
Με απόφαση της 8ης Μαρτίου 2004, το Δημοτικό Συμβούλιο Mikkeli παρείχε εγγύηση που καλύπτει το 100 % δανείου ύψους 607 054 ευρώ που θα χορηγούσε η Tapiola. Στις 14 Απριλίου 2004, το δάνειο χορηγήθηκε με σταθερό επιτόκιο 4 % και διάρκεια 10 ετών. Η εγγύηση παρασχέθηκε χωρίς εγγυητική αμοιβή και ως απόλυτη εγγύηση. Το δάνειο και η εγγύηση χορηγήθηκαν αντίστοιχα για την αντικατάσταση δανείου που είχε χορηγήσει η Tapiola, για το οποίο ο Δήμος Mikkeli είχε αρχικά παράσχει εγγύηση με απόφαση της 2ας Νοεμβρίου 1992. Το αρχικό δάνειο ανήλθε σε 7,5 εκατ. FIM (1 261 409 ευρώ) και χορηγήθηκε με επιτόκιο 4,5 % για διάρκεια 10 ετών.
(27)
Η εγγύηση εξασφαλίστηκε με υποθήκες περιουσιακών στοιχείων στην εγκατάσταση παραγωγής Tikkala που χρησιμοποιούνταν ήδη ως εξασφάλιση για το μέτρο 1. Επιπλέον, ο Δήμος Mikkeli κατείχε υποθήκη επιχείρησης με καταχωρημένη τιμή 25 εκατ. FIM στο μητρώο υποθηκών επιχειρήσεων. Και αυτή η υποθήκη επιχείρησης είχε χρησιμοποιηθεί ήδη ως εξασφάλιση για το μέτρο 1.
(28)
Όταν κινήθηκε η διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία τον Δεκέμβριο του 2004, η Tapiola ζήτησε την καταβολή των εκκρεμών οφειλών της Karjaportti από τον Δήμο Mikkeli βάσει της εγγύησης. Αφού κατέβαλε τα σχετικά ποσά, ο Δήμος Mikkeli αντικατέστησε την Tapiola ως πιστωτής της Karjaportti (βλ. αιτιολογική σκέψη 34).
3.1.4. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 10 Μαΐου 2004 (μέτρο 5)
(29)
Με απόφαση της 10ης Μαΐου 2004, το Δημοτικό Συμβούλιο Mikkeli παρέσχε απόλυτη εγγύηση που κάλυπτε το 100 % δανείου ύψους 1,7 εκατ. ευρώ που θα χορηγούσε η Tapiola. Στη συνέχεια, στις 8 Ιουνίου 2004, η Tapiola αποφάσισε να χορηγήσει τριετές επενδυτικό δάνειο ύψους 1,7 εκατ. ευρώ με κυμαινόμενο επιτόκιο EURIBOR 12 μηνών συν σταθερό περιθώριο 0,3 %. Η εγγύηση χορηγήθηκε ως απόλυτη εγγύηση και χωρίς εγγυητική αμοιβή. Η εγγύηση εξασφαλιζόταν με την ίδια υποθήκη περιουσιακών στοιχείων στην εγκατάσταση παραγωγής της Tikkala όπως και το μέτρο 1 και το μέτρο 4 και με την ίδια υποθήκη της επιχείρησης (16) που κατείχε ο Δήμος Mikkeli. Επιπλέον, ο Δήμος Mikkeli έλαβε νέο εγγυημένο ενυπόθηκο τίτλο καταχωρημένης αξίας 1 135 268 ευρώ στην εγκατάσταση παραγωγής Tikkala ως ειδικό ενέχυρο.
(30)
Όταν κινήθηκε η διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία τον Δεκέμβριο του 2004, η Tapiola ζήτησε την καταβολή του εκκρεμούς χρέους της Karjaportti από τον Δήμο Mikkeli βάσει της εγγύησης. Αφού κατέβαλε τα σχετικά ποσά, ο Δήμος Mikkeli αντικατέστησε την Tapiola ως πιστωτής της Karjaportti (βλ. αιτιολογική σκέψη 34).
3.1.5. Μέτρα που ελήφθησαν στο πλαίσιο της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία (μέτρο 6)
(31)
Στις 17 Νοεμβρίου 2004, η Karjaportti μαζί με τους πιστωτές Nordea Bank Finland Abp (εφεξής «Nordea Bank»), Nordea Rahoitus Suomi Oy (στο εξής «Nordea Financin») και OKO Osuuspankkien Keskuspankki Oyj (από 1η Μαρτίου 2008, η εταιρεία αυτή έχει την επωνυμία Pohjola Pankki Oyj· στο εξής «OKO/Pohjola Bank») υπέβαλαν αίτηση στο Πρωτοδικείο της Mikkeli να κινηθεί διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Σύμφωνα με το φινλανδικό δίκαιο, οι εν λόγω διαδικασίες αναδιάρθρωσης μπορεί να κινούνται για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης ενός οφειλέτη που αντιμετωπίζει δυσκολίες, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση της βιωσιμότητάς τους και για να τηρηθούν οι ρυθμίσεις του χρέους (17). Οι διαδικασίες υπό δικαστική εποπτεία όσον αφορά την Karjaportti κινήθηκαν με απόφαση του Πρωτοδικείου Mikkeli την 1η Δεκεμβρίου 2004. Σύμφωνα με τον νόμο, από την έναρξη της διαδικασίας, ο οφειλέτης δεν επιτρέπεται να αποπληρώσει οφειλές αναδιάρθρωσης ή να παρέχει ασφάλεια για παρόμοιες οφειλές (18). Όλα τα χρέη που αναδιαρθρώνονται είναι χρέη που είχαν συσσωρευθεί πριν από την ημερομηνία έναρξης.
(32)
Στη συνέχεια, υποβλήθηκε πρόγραμμα αναδιάρθρωσης στο Πρωτοδικείο στις 23 Ιουνίου 2005 και αναθεωρημένο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης στις 30 Νοεμβρίου 2005. Το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, που εγκρίθηκε από το Πρωτοδικείο στις 30 Ιανουαρίου 2006, είχε διάρκεια 10 ετών (έως την 1η Ιουλίου 2015). Από το 2004 έως το 2008, η Karjaportti κατήγγειλε 372 συμβάσεις εργασίας και ανέθεσε με υπεργολαβία ορισμένες δραστηριότητές της, όπως εξαγορές και δραστηριότητες κρεοπωλείου και τεμαχισμού.
(33)
Συνολικά, περίπου το [30-70 %] (19) των αναδιαρθρωμένων οφειλών που υπόκεινται σε διαδικασίες αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία οφείλονταν σε ιδιώτες πιστωτές. Οι ιδιώτες πιστωτές που κατείχαν τα μεγαλύτερα μερίδια αυτών των οφειλών ήταν οι προαναφερθείσες τράπεζες Nordea Bank και OKO/Pohjola Bank καθώς και η Nordea Financing.
(34)
Στις 16 Δεκεμβρίου 2004, η Tapiola ζήτησε από τον Δήμο Mikkeli, σε σχέση με αυτές τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία, να καταβάλει τις εκκρεμείς οφειλές για τα τρία δάνεια που εγγυήθηκε ο Δήμος Mikkeli, τα οποία περιγράφονται στα σημεία 3.1.1, 1.3.3 και 3.1.4. Αφού εξόφλησε την Tapiola, ο Δήμος Mikkeli έγινε πιστωτής της Karjaportti για το συνολικό ποσό των τριών εκκρεμών δανείων ύψους 5 356 895 ευρώ. Τα δάνεια ήταν εγγυημένα με την εξασφάλιση που περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 15, 27 και 29.
(35)
Επιπλέον, ο Δήμος Mikkeli κατέθεσε απαίτηση για ποσό 682 087 ευρώ στο πλαίσιο της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία, που συνίσταται σε ανεξόφλητες επιβαρύνσεις της υπηρεσίας ακινήτων του δήμου, της υπηρεσίας ύδρευσης της Mikkeli και της υπηρεσίας διαχείρισης αποβλήτων της Mikkeli. Η αίτηση αυτή είχε επίσης την εγγύηση της εξασφάλισης που περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 15, 27 και 29.
(36)
Τα δάνεια και άλλα μη καταβληθέντα τέλη στον Δήμο Mikkeli θεωρήθηκαν μεγάλες εγγυημένες οφειλές (20) στις διαδικασίες αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Οι άλλες μεγάλες εγγυημένες απαιτήσεις ανήκαν σε ιδιώτες (Nordea Bank, Nordea Financing, OKO/Pohjola Bank) καθώς και στην Finnvera (21).
Πίνακας IV
Μεγάλες εγγυημένες οφειλές σε ευρώ
Πιστωτής μεγάλων εγγυημένων οφειλών
Ποσό
Ποσοστό
Nordea Bank
[…]*
[10-40]%
Nordea Financing
[…]
[0-20]%
OKO/Pohjola Bank
[…]
[10-40]%
Finnvera
[…]
[10-40]%
Δήμος Mikkeli - οφειλόμενα δάνεια σε ενεργοποιηθείσες εγγυήσεις
[…]
[10-40]%
Δήμος Mikkeli - άλλες οφειλές (μη καταβληθέντα τέλη)
[…]
[0-20]%
ΣΥΝΟΛΟ
24 579 150
100 %
(37)
Όσον αφορά τα δάνεια και τις άλλες οφειλές (μη καταβληθέντα τέλη) στον Δήμο Mikkeli, το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης προέβλεπε τα ακόλουθα μέτρα:
(38)
Το δάνειο των 5 356 895 ευρώ του Δήμου Mikkeli αντιμετωπίστηκε ως «εγγυημένο χρέος» και χωρίστηκε σε δύο μέρη. Και για τα δύο μέρη, τα επιτόκια μειώθηκαν σύμφωνα με το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης: για ένα τμήμα 4 εκατ. ευρώ, το επιτόκιο ανήλθε σε EURIBOR […] μείον […]% (εντούτοις, το επιτόκιο υποτίθεται ότι δεν θα ήταν ανώτερο από […]% ή κατώτερο από […]%) έως τις 31 Δεκεμβρίου 2010. Μετά την εν λόγω ημερομηνία, εφαρμόστηκε επιτόκιο EURIBOR […]. Στο υπόλοιπο ποσό των 1 356 895 ευρώ εφαρμόστηκε επιτόκιο EURIBOR […] (22). Όπως και τα δάνεια, τα μη καταβληθέντα τέλη ύψους 682 087 ευρώ αντιμετωπίστηκαν ως «εγγυημένο χρέος» και το επιτόκιο μειώθηκε σε EURIBOR […] (23).
(39)
Και για τα εγγυημένα χρέη προς τους ιδιώτες πιστωτές, το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης προβλέπει επιτόκιο ίσο με EURIBOR […]. Για ένα συγκεκριμένο ποσό για κάθε πιστωτή εκτός […], έως τις 31 Δεκεμβρίου 2010, προβλέφθηκε μειωμένο επιτόκιο ίσο με EURIBOR […] μείον […]%· ελάχιστο επιτόκιο […]% και μέγιστο επιτόκιο […]%. Μετά την 31η Δεκεμβρίου 2010 το επιτόκιο για όλα τα εγγυημένα δάνεια ήταν EURIBOR […].
Πίνακας V
Τόκοι για μεγάλα εγγυημένα δάνεια σε ευρώ
Πιστωτής εγγυημένων μεγάλων χρεών
Επιτόκιο EURIBOR […] μείον […]% έως την 31η Δεκεμβρίου 2010· μετά από αυτή την ημερομηνία, εφαρμόζεται επιτόκιο EURIBOR […] για ποσό
Επιτόκιο EURIBOR […] για ποσό
Nordea Bank και Nordea Financing
[…]
[…]
OKO/Pohjola Bank
[…]
[…]
Finnvera
[…]
[…]
Δήμος Mikkeli - δάνεια που ενεργοποιούν εγγυήσεις
[…]
[…]
Δήμος Mikkeli - άλλες οφειλές (μη καταβληθέντα τέλη)
[…]
(40)
Ο Δήμος Mikkeli δέχθηκε την αναβολή πληρωμών για τις ανωτέρω οφειλές. Σύμφωνα με το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, η αποπληρωμή των εγγυημένων χρεών του Δήμου Mikkeli προβλέπεται το 2015. Η πρώτη δόση έπρεπε να είχε καταβληθεί στις 9 Ιουλίου 2009, από το 2010 και μετά προβλέπονταν δύο δόσεις ετησίως και το 2015 πρέπει να καταβληθεί το μεγαλύτερο εναπομένον μέρος των εγγυημένων χρεών, δηλ. ποσό […] ευρώ για τα δάνεια που ενεργοποιούν τις εγγυήσεις και […] ευρώ για άλλες οφειλές (μη καταβληθέντα τέλη), αντίστοιχα.
(41)
Και οι ιδιώτες πιστωτές δέχτηκαν επίσης την αναβολή της πληρωμής για τις εγγυημένες απαιτήσεις τους.
Πίνακας VI
Αναβολή πληρωμών σε ευρώ
Πιστωτής μεγάλων εγγυημένων χρεών
Οφειλή
Οφειλόμενη δόση την 1.7.2009 και 2.1.2010 και 1.7.2010
Ποσοστό επί του συνολικού ποσού των οφειλών
Οφειλόμενη δόση στις 2.1.2011 και 1.7.2011
Ποσοστό επί του συνολικού ποσού των οφειλών
Οφειλόμενη δόση κάθε έξι μήνες από την 2.1.2012 έως 2.1.2015
Ποσοστό επί των συνολικών οφειλών
Οφειλόμενη δόση την 1.7.2015
Ποσοστό του συνολικού ποσού των οφειλών
Nordea Bank
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Nordea Financing
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
OKO/Pohjola Bank
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Finnvera
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Δήμος Mikkeli
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Δήμος Mikkeli
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Σύνολο
24 579 150
500 000
2 %
1 000 000
4 %
1 500 000
6 %
10 579 150
43 %
(42)
Σύμφωνα με το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, η αποπληρωμή των δανείων και μη καταβληθέντων τελών στον Δήμο Mikkeli θα έπρεπε να ολοκληρωθεί έως το 2015, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του ανεξόφλητου ποσού λήγει το 2015. Εάν το 2015 η Karjaportti δεν τηρήσει ορισμένους οικονομικούς όρους στο τέλος της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία (δείκτης οφειλών προς λειτουργικό περιθώριο ανώτερος του 4), ο Δήμος Mikkeli θα διαγράψει ανώτατη ανεξόφλητη οφειλή [0-3] εκατ. ευρώ.
(43)
Θα μειωθούν επίσης οι απαιτήσεις και άλλων πιστωτών στο τέλος της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Η Nordea Bank θα διαγράψει ανώτατο ποσό [0-3 εκατ.] ευρώ και η Nordea Financing θα διαγράψει ανώτατο ποσό [0-2 εκατ.] ευρώ. Η απαίτηση της Finnvera θα μειωθεί κατ' ανώτατο ποσό [0-2 εκατ.] ευρώ. Η απαίτηση της […] δεν θα μειωθεί. Σύμφωνα με το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, τα ποσά κατά τα οποία μειώνονται οι εγγυημένες οφειλές βασίζονται στην αξία των εξασφαλίσεων για τα εγγυημένα δάνεια σε δύο διαφορετικά σενάρια: σύμφωνα με το πρώτο σενάριο, η Karjaportti εξακολουθεί να λειτουργεί· σύμφωνα με το δεύτερο σενάριο, η Karjaportti μεταβάλλει ή τερματίζει τη λειτουργία της, δηλ. πρέπει να εκποιηθούν οι εξασφαλίσεις. Οι δύο τιμές καθορίστηκαν από δύο ανεξάρτητες αξιολογήσεις (24). Στη συνέχεια, καθορίστηκε το συγκεκριμένο ποσό κατά το οποίο θα μειωνόταν η εγγυημένη οφειλή για κάθε πιστωτή χωριστά, λαμβάνοντας υπόψη την προτεραιότητα ικανοποίησης του πιστωτή και συγκρίνοντας τις τιμές στα δύο διαφορετικά σενάρια.
3.1.6. Αγορά μετοχών από την Karjaportti (μέτρο 7)
(44)
Στις 2 Σεπτεμβρίου 2005, η Karjaportti πώλησε το 50 % των μετοχών που κατείχε της εταιρείας ακινήτων Kiinteistö Oy Suksimäki σε επιχείρηση της ιδιοκτησίας του Δήμου Mikkeli, σε τιμή αγοράς 860 000 ευρώ.
3.1.7. Μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνεια (μέτρο 8)
(45)
Η Karjaportti δεν κατέβαλε τους οφειλόμενους τόκους για τα εγγυημένα δάνεια του Δήμου Mikkeli που συσσωρεύτηκαν από τις 16 Δεκεμβρίου 2004 έως 19 Δεκεμβρίου 2005 (25). Οι τόκοι αυτοί ανέρχονταν σε 281 982 ευρώ και μετατράπηκαν σε δάνειο που έληγε στα τέλη του 2010 με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Mikkeli της 19ης Δεκεμβρίου 2005. Το επιτόκιο του δανείου είναι EURIBOR 3 μηνών συν 0,3 %. Η αποπληρωμή έπρεπε να αρχίσει τον Μάρτιο του 2009 και θα πραγματοποιούνταν σε τέσσερις ισόποσες εξαμηνιαίες δόσεις, δηλαδή ευρώ έπρεπε να καταβληθεί ποσό 144 991 το 2009 και 144 991 ευρώ το 2010 (26). Η αποπληρωμή των οφειλόμενων ποσών αναβλήθηκε τουλάχιστον εν μέρει (βλ. μέτρο 12).
(46)
Η μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνεια το 2005 οριζόταν καταρχήν στο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα, όλοι οι εξασφαλισμένοι πιστωτές, και όχι μόνο ο Δήμος Mikkeli θα είχαν παρόμοια αντιμετώπιση. Κατά συνέπεια, στις 28 Δεκεμβρίου 2005 (ένας ιδιώτης πιστωτής) μετέτρεψε τους τόκους σε δάνειο ύψους 1 623 000 ευρώ με λήξη στα τέλη του 2010. Το επιτόκιο ήταν EURIBOR 3 μηνών συν 1,5 %. Η αποπληρωμή έπρεπε να αρχίσει το 2009. Στις 29 Δεκεμβρίου 2005, [άλλος ιδιώτης πιστωτής] μετέτρεψε τους τόκους σε δάνειο ύψους 1 532 500 ευρώ με λήξη στα τέλη του 2010. Το επιτόκιο ήταν EURIBOR 3 μηνών συν 2 %. Η αποπληρωμή επρόκειτο να αρχίσει το 2009.
3.1.8. Διαγραφή χρεών στις οικονομικές καταστάσεις του 2006 (μέτρο 9)
(47)
Με απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2007, το Δημοτικό Συμβούλιο Mikkeli ενέκρινε τη διαγραφή από τους λογαριασμούς του 2006 οφειλής της Karjaportti ύψους 274 023 ευρώ. Η διαγραφή του χρέους στους λογαριασμούς δεν είχε επίπτωση στη νομική σχέση μεταξύ του πιστωτή και του οφειλέτη και, κατά συνέπεια, ο Δήμος Mikkeli συνέχισε να επιδιώκει την είσπραξη των οφειλών.
3.1.9. Διαγραφή χρεών στις δημοσιονομικές καταστάσεις του 2008 (μέτρο 10)
(48)
Ο Δήμος Mikkeli προέβη σε διαγραφή αβέβαιης εισπρακτέας οφειλής από την Karjaportti ύψους 5,7 εκατ. ευρώ στις δημοσιονομικές καταστάσεις του 2008. Η διαγραφή της οφειλής στους λογαριασμούς δεν είχε επίπτωση στη νομική σχέση μεταξύ του πιστωτή και του οφειλέτη και, ως εκ τούτου, ο Δήμος Mikkeli συνέχισε να επιδιώκει την είσπραξη των οφειλών.
3.1.10. Μη εκτελεσθείσα εγγύηση που είχε προγραμματιστεί το 2009 (μέτρο 11)
(49)
Το Δημοτικό Συμβούλιο Mikkeli αποφάσισε, στις 8 Δεκεμβρίου 2008, να παράσχει απόλυτη εγγύηση ύψους 2,75 εκατ. ευρώ για την κάλυψη μελλοντικού δανείου της Tapiola στην Karjaportti. Το Δημοτικό Συμβούλιο εξουσιοδότησε το Εκτελεστικό Συμβούλιο να αποφασίσει τους λεπτομερείς όρους σε σχέση με την απόλυτη εγγύηση, δηλ. να εκτελέσει την εγγύηση. Σύμφωνα με την κοινοποίηση, το δάνειο θα ανερχόταν σε 5 819 807 ευρώ με επιτόκιο 3,65 %. Ως αμοιβή για την εγγύηση το κοινοποιηθέν μέτρο προβλέπει εφάπαξ αμοιβή 4 % και η εγγύηση θα χορηγούνταν για 10 έτη (27).
(50)
Η απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου Mikkeli δεν οριστικοποιήθηκε, λόγω υποβολής καταγγελίας στο Διοικητικό Δικαστήριο του Kuopio (Kuopion Hallinto-Oikeus). Μετά την υποβολή της καταγγελίας, το Δικαστήριο διέταξε τον Δήμο Mikkeli να σταματήσει την εκτέλεση της εγγύησης και να ζητήσει έγκριση της ενίσχυσης από την Επιτροπή.
(51)
Εφόσον η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Mikkeli για τη χορήγηση της εγγύησης δεν οριστικοποιήθηκε, η Tapiola δεν χορήγησε το δάνειο στην Karjaportti. Τέλος, η Φινλανδία απέσυρε την κοινοποίηση της εγγύησης τον Μάρτιο του 2010, εφόσον η Karjaportti ανακάλεσε την αίτησή της για την εγγύηση και το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Δήμου, αποφάσισε, στις 20 Φεβρουαρίου 2010, να μην εκτελέσει την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου.
3.1.11. Αναδιάρθρωση χρεών έως το 2009 (μέτρο 12)
(52)
Η αναβολή της αποπληρωμής εγγυημένων οφειλών: Σύμφωνα με το εγκεκριμένο από το Δικαστήριο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, η Karjaportti έπρεπε να επιστρέψει ποσό […] ευρώ το 2009 και ποσό […] ευρώ το 2010 από το οφειλόμενο ποσό των εγγυημένων δανείων (βλ. πίνακα VI). Σύμφωνα με την κοινοποίηση, η αποπληρωμή αυτών των ποσών θα έπρεπε να αναβληθεί το αργότερο έως την 1η Ιουλίου 2015.
(53)
Αναβολή της αποπληρωμής του δανείου που χορηγήθηκε το 2005 (μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων): Η Karjaportti έπρεπε να αποπληρώσει ποσό 140 991 ευρώ το 2009 και το ίδιο ποσό το 2010 από το οφειλόμενο ποσό των τόκων που μετατράπηκαν σε δάνειο (βλ. αιτιολογική σκέψη 40). Σύμφωνα με την κοινοποίηση, η αποπληρωμή αυτών των ποσών έπρεπε να αναβληθεί για τα έτη 2011 έως 2013 (28).
(54)
Το Διοικητικό Δικαστήριο του Kuopio (Kuopion Hallinto-Oikeus) απαγόρευσε την εκτέλεση της απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου για την αναδιάρθρωση του χρέους, στις 4 Φεβρουαρίου 2009. Φαίνεται, εντούτοις, ότι πραγματοποιήθηκε αναδιάρθρωση χρεών. Αρχής γενομένης από τον Μάιο του 2009, η Karjaportti υπέβαλλε, σε τακτά διαστήματα, προτάσεις στο Δημοτικό Συμβούλιο Mikkeli και στους άλλους πιστωτές της να αναβάλει την καταβολή ληξιπρόθεσμων οφειλών, με στόχο να διασφαλιστεί η συνέχεια της λειτουργίας του συνεταιρισμού (29). Οι προτάσεις αυτές εγκρίθηκαν από το Δημοτικό Συμβούλιο Mikkeli.
3.2. Μέτρα που έλαβε η Finnvera
(55)
Σύμφωνα με τα στοιχεία που υπέβαλε η Φινλανδία, η Finnvera χορήγησε διάφορα δάνεια και εγγυήσεις στην Karjaportti τα έτη από το 2004 έως το 2008.
(56)
Η Finnvera είναι ειδικευμένη εταιρεία χρηματοδότησης που ανήκει στο φινλανδικό κράτος και είναι ο επίσημος οργανισμός εξαγωγικών πιστώσεων της Φινλανδίας. Οι ενέργειες της Finnvera διέπονται από τους στόχους της βιομηχανικής και ιδιοκτησιακής πολιτικής που καθορίζει το κράτος. Στους στόχους αυτούς περιλαμβάνονται: η αύξηση του αριθμού των δημιουργούμενων επιχειρήσεων· η χρηματοδότηση αλλαγών από τις ΜΜΕ και η προώθηση της ανάπτυξης επιχειρήσεων, της διεθνοποίησης και των εξαγωγών. Κατά τις ενέργειές της, η Finnvera οφείλει να τηρεί την αρχή της οικονομικής βιωσιμότητας. Η Φινλανδία, εντούτοις, καλύπτει μέρος των ζημιών της Finnvera από χορήγηση πιστώσεων και εγγυήσεων. Το κράτος είναι άμεσα υπεύθυνο για τις εγχώριες εγγυήσεις και τις εγγυήσεις εξαγωγικών πιστώσεων που χορηγεί η Finnvera και η απόκτηση κεφαλαίων από την Finnvera εξασφαλίζεται με κρατικές επιχορηγήσεις. Αυτά τα κρατικά μέτρα σε σχέση με την Finnvera δεν εμπίπτουν στο πεδίο της παρούσας απόφασης. Η Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα να τα εκτιμήσει σε μεταγενέστερο στάδιο. Η Finnvera υπόκειται στο νόμο 434/2003 περί διοικητικών διαδικασιών.
(57)
Όσον αφορά την εταιρική διακυβέρνηση της Finnvera, το Εποπτικό Συμβούλιο, που εποπτεύει τη διοίκηση της εταιρείας από το Διοικητικό Συμβούλιο και τον Εκτελεστικό Διευθυντή, εκπροσωπεί τον ιδιοκτήτη της επιχείρησης, ο οποίος στην περίπτωση της Finnvera είναι το κράτος. Τα μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου επιλέγονται από κοινοβουλευτικές ομάδες των πολιτικών κομμάτων βάσει της εκπροσώπησής τους στο φινλανδικό Κοινοβούλιο. Επιπλέον, στο Εποπτικό Συμβούλιο της Finnvera συμμετέχουν εκπρόσωποι οργανώσεων, σύμφωνα με τους στόχους βιομηχανικής πολιτικής της εταιρείας. Το Διοικητικό Συμβούλιο, που απαρτίζεται από 6-9 τακτικά και 2 αναπληρωματικά μέλη, επικυρώνει τη στρατηγική της επιχείρησης, εγκρίνει τις δημοσιονομικές καταστάσεις και την ενδιάμεση έκθεση, προωθεί την ανάπτυξη της επιχείρησης και εξασφαλίζει ότι οι ενέργειες είναι σύμφωνες με το νόμο και πληρούν τους στόχους που ορίζει ο ιδιοκτήτης. Τέσσερα από τα μέλη του Συμβουλίου και δύο αναπληρωματικά μέλη εκλέγονται μεταξύ υποψηφίων που ορίζονται από διάφορα Υπουργεία. Ο Εκτελεστικός Διευθυντής είναι υπεύθυνος για τη διοίκηση της επιχείρησης.
(58)
Η Finnvera απαλλάσσεται από την καταβολή εταιρικού φόρου από τις 25 Σεπτεμβρίου 2007. Η Επιτροπή ενέκρινε αυτή την απαλλαγή. Η απόφαση έγκρισης βασίζεται στο γεγονός ότι οι φινλανδικές αρχές ανέλαβαν δέσμευση οι δραστηριότητες της Finnvera να περιορίζονται στη διαχείριση καθεστώτων κρατικών ενισχύσεων (30).
3.2.1. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 17 Μαρτίου 2004 (μέτρο 13)
(59)
Στις 17 Μαρτίου 2004, η Finnvera χορήγησε εγγύηση 100 % για δάνειο 91 000 ευρώ με εγγυητική αμοιβή 3 % ετησίως. Το δάνειο, διάρκειας τριών ετών, χορηγήθηκε από την Tapiola με σταθερό επιτόκιο [2-5 %] ετησίως. Το δάνειο και η εγγύηση χορηγήθηκαν αντίστοιχα για την αντικατάσταση δανείου που χορήγησε η Tapiola το 1992.
3.2.2. Δάνειο που χορηγήθηκε στις 12 Ιανουαρίου 2006 (μέτρο 14)
(60)
Στις 12 Ιανουαρίου 2006, η Finnvera χορήγησε δάνειο 180 000 ευρώ με επιτόκιο EURIBOR 6 μηνών + 2 % ετησίως. Το δάνειο αφορά συσσωρευμένους τόκους κατά τη διαδικασία αναδιάρθρωσης το διάστημα από 2 Δεκεμβρίου 2004 έως 28 Φεβρουαρίου 2008, το οποίο μετατράπηκε σε νέα πιστωτική διευκόλυνση. Το δάνειο εξασφαλίστηκε με υποθήκες περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται στις πόλεις Tikkala, Lappeenranta και Kouvola, και μετοχές σε […]. Η διάρκεια του δανείου ήταν μέχρι τα τέλη του 2010 και η αποπληρωμή έπρεπε να είχε αρχίσει το 2009. Στις 23 Νοεμβρίου 2011, οφειλόταν ακόμη ποσό κεφαλαίου [….] ευρώ. Ιδιώτες πιστωτές […] και […] μετέτρεψαν τους τόκους κατά το ίδιο διάστημα σε δάνεια.
(61)
Στις 28 Δεκεμβρίου 2005, [ένας ιδιώτης πιστωτής] μετέτρεψε τόκους σε δάνειο ύψους περίπου 1 623 000 ευρώ διάρκειας μέχρι τα τέλη του 2010. Το επιτόκιο ήταν EURIBOR 3 μηνών συν 1,5 %. Η αποπληρωμή επρόκειτο να αρχίσει το 2009.
(62)
Στις 29 Δεκεμβρίου 2005, [ένας άλλος ιδιώτης πιστωτής] μετέτρεψε τόκους σε δάνειο ύψους περίπου 1 532 500 ευρώ με διάρκεια δανείου μέχρι τα τέλη του 2010. Το επιτόκιο ήταν EURIBOR 3 μηνών συν 2 %. Η αποπληρωμή επρόκειτο να αρχίσει το 2009.
3.2.3. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2006 (μέτρο 15)
(63)
Στις 14 Σεπτεμβρίου 2006, η Finnvera παρέσχε αντεγγύηση […] ποσού 300 000 ευρώ με εγγυητική αμοιβή 1,65 % ετησίως που κατέβαλε η Karjaportti. Η […] με τη σειρά της παρείχε εγγύηση στην Karjaportti για το ίδιο ποσό με επιτόκιο, 1,25 %. Η εγγύηση αυτή και η αντεγγύηση κάλυψαν ποσοστό 16,7 % ποσού 1,8 εκατ. ευρώ που αφορά τη συμφωνία υπεργολαβίας μεταξύ […] και της Karjaportti. Η εγγύηση της Finnvera ήταν διάρκειας 8 μηνών. Το υπόλοιπο της συμφωνίας υπεργολαβίας καλύφθηκε με εγγυήσεις από […] και […] 825 000 ευρώ και 675 000 ευρώ αντίστοιχα) που εφάρμοσαν εγγυητική αμοιβή 1,75 %. Η Finnvera δεν συμμετείχε στη χορήγηση αυτών των εγγυήσεων, δηλ. οι εγγυήσεις αυτές δεν καλύπτονταν από αντεγγύηση. Η αντεγγύηση της Finnvera έληξε στις 30 Ιουνίου 2007 χωρίς να ενεργοποιηθεί. Κατά συνέπεια, η Finnvera δεν επιβαρύνθηκε με καμία υποχρέωση πληρωμής βάσει αυτής της εγγύησης.
3.2.4. Δάνειο που χορηγήθηκε στις 6 Ιουλίου 2007 (μέτρο 16)
(64)
Στις 6 Ιουλίου 2007, η Finnvera χορήγησε δάνειο ύψους 250 000 ευρώ με επιτόκιο EURIBOR 6 μηνών + 2,5 % ετησίως. Το δάνειο ήταν διαρκείας έξι μηνών και θα έπρεπε να αποπληρωθεί έως τις 15 Ιανουαρίου 2008. Μέχρι σήμερα, έχει αποπληρωθεί μόνο ένα μέρος του δανείου (οφειλόμενο ποσό στις 23 Νοεμβρίου 2011: […]).
(65)
Ταυτόχρονα, ιδιώτες πιστωτές, […] και […], χορήγησαν δάνεια ύψους 800 000 ευρώ και 650 000 ευρώ αντίστοιχα, επίσης διάρκειας έξι μηνών. Το επιτόκιο για τα δάνεια αυτά ήταν EUROBIR ενός μηνός συν 2 %. Η αποπληρωμή των δανείων είχε επίσης αναβληθεί (οφειλόμενα ποσά στις 23 Νοεμβρίου 2011: […] ευρώ και […] ευρώ).
(66)
Γι' αυτά τα δύο δάνεια και το δάνειο που χορήγησε η Finnvera, η Karjaportti παρείχε την ακόλουθη εξασφάλιση: υποθήκη επιχείρησης καταχωρημένης τιμής 1 850 067 ευρώ· μετοχές στην εταιρεία […] και τραπεζικό λογαριασμό. Οι εξασφαλίσεις αυτές κατανεμήθηκαν μεταξύ της Finnvera, […] και […] ανάλογα με τον κίνδυνό τους σε σχέση με τα δάνεια. Πράγματι, οι τρεις πιστωτές είχαν την ίδια προτεραιότητα και η εξασφάλιση κατανεμήθηκε με ποσοστά (Finnvera: [0-30]%· [ο πρώτος ιδιώτης πιστωτής]: [10-50]%· [ο δεύτερος ιδιώτης πιστωτής]: [10-50]%).
3.2.5. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2008 (μέτρο 17)
(67)
Στις 9 Ιανουαρίου 2008 η Finnvera παρέσχε αντεγγύηση στη […] για ποσό 280 000 ευρώ με εγγυητική αμοιβή 2,5 % ετησίως που κατέβαλε η Karjaportti. Η αντεγγύηση κάλυπτε το 80 % μιας εγγύησης που παρείχε η […] στην Karjaportti στις 11 Ιανουαρίου 2008 αξίας 350 000 η οποία αφορούσε συμφωνία υπεργολαβίας μεταξύ […] και […]. Η […] χρέωσε εγγυητική αμοιβή [0-3]%. Η Finnvera είχε πρόσβαση σε εξασφάλιση υπό μορφή μετοχών στην Karjaportti σε […]. Σύμφωνα με εκτίμηση που πραγματοποίησε η Finnvera στις 8 Ιανουαρίου 2008, κατά τον χρόνο χορήγησης της αντεγγύησης οι μετοχές αυτές είχαν αξία εξασφάλισης για την Finnvera ύψους […] ευρώ. Η αντεγγύηση έληγε στις 28 Φεβρουαρίου 2011 και δεν πραγματοποιήθηκαν πληρωμές γι' αυτήν.
4. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(68)
Όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 2, 3, και 6, η Επιτροπή αποφάσισε, στις 8 Απριλίου 2009, να κινήσει επίσημη διαδικασία έρευνας (εφεξής «η πρώτη απόφαση για την κίνηση διαδικασίας»). Αυτή η επίσημη διαδικασία έρευνας παρατάθηκε και σε διάφορα πρόσθετα μέτρα στις 15 Δεκεμβρίου 2009 (εφεξής «η δεύτερη απόφαση για την κίνηση διαδικασίας»).
4.1. Μέτρα που έλαβε ο Δήμος Mikkeli
4.1.1. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 12 Ιουνίου 2000 (μέτρο 1)
(69)
Στην πρώτη απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή αμφέβαλε ότι το εν λόγω μέτρο ήταν σύμφωνο με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Πρώτον, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ σε κρατικές ενισχύσεις με μορφή εγγυήσεων (31) («Ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2000») που ίσχυε όταν ελήφθη το μέτρο, το μέτρο μπορεί να συνιστά κρατική ενίσχυση, διότι η εγγύηση κάλυπτε το 100 % του επίμαχου δανείου. Το συμπέρασμα αυτό δεν θα μεταβαλλόταν με βάση την Ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2008 που ισχύει σήμερα (32). Επιπλέον, η χορήγηση της εγγύησης χωρίς εγγυητική αμοιβή, που στην πράξη σημαίνει ανάληψη οικονομικού κινδύνου χωρίς κανένα quid-pro-quo, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συμπεριφορά ενός φορέα της αγοράς.
(70)
Όσον αφορά το συμβιβάσιμο, η Επιτροπή είχε επιφυλάξεις αν η εγγύηση θα μπορούσε να υπαχθεί σε εξαίρεση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ· σύμφωνα με προκαταρκτική εκτίμηση των όρων των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης προβληματικών επιχειρήσεων (33) («κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 1999»), κρίνεται ότι δεν έχουν τηρηθεί.
4.1.2. Διάθεση γηπέδου (μέτρο 2)
(71)
Στη δεύτερη απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ότι η πώληση ήταν σύμφωνη με το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς, διότι δεν πληρούνταν οι απαιτήσεις της ανακοίνωσης της Επιτροπής για τα στοιχεία κρατικών ενισχύσεων σε πωλήσεις γηπέδων - οικοπέδων και κτιρίων από δημόσιες αρχές (34). Κρίθηκε ότι δεν καταβλήθηκε καμία αγοραία αξία, διότι το ακίνητο διατέθηκε στην Karjaportti χωρίς αντάλλαγμα. Επιπλέον, η Karjaportti δεν επιβαρύνθηκε ούτε με τα έξοδα ισοπέδωσης του εργοταξίου.
4.1.3. Αγορά γηπέδου (μέτρο 3)
(72)
Στη δεύτερη απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες αν οι όροι αγοράς ήταν σύμφωνοι με το κριτήριο του επενδυτή σε οικονομία αγοράς, διότι η Φινλανδία δεν υπέβαλε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η αγορά των ακινήτων ήταν σύμφωνη με τους όρους της αγοράς, π.χ. με την αποτίμηση της αξίας των ακινήτων από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα.
4.1.4. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 8 Μαρτίου 2004 (μέτρο 4)
(73)
Στη δεύτερη απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή αμφέβαλε ότι το εν λόγω μέτρο ήταν σύμφωνο με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Πρώτα, σύμφωνα με την Ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2000 που ίσχυε όταν χορηγήθηκε η εγγύηση, το μέτρο μπορεί να συνιστά κρατική ενίσχυση, εφόσον η εγγύηση κάλυπτε το 100 % του επίμαχου δανείου. Το συμπέρασμα αυτό δεν θα ήταν διαφορετικό με βάση την ισχύουσα σήμερα Ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2008. Επιπλέον, η χορήγηση της εγγύησης χωρίς εγγυητική αμοιβή, που στην πραγματικότητα συνεπάγεται ανάληψη κινδύνου χωρίς quid-pro-quo, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συμπεριφορά ενός φορέα της αγοράς, ιδίως διότι η επιχείρηση αντιμετώπιζε ήδη δυσκολίες.
(74)
Όσον αφορά το συμβιβάσιμο του μέτρου, δεν δόθηκαν στην Επιτροπή επαρκή στοιχεία που θα της επέτρεπαν να διαπιστώσει αν τηρούνταν οι απαιτήσεις που ορίζουν οι κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 1999.
4.1.5. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 10 Μαΐου 2004 (μέτρο 5)
(75)
Η Επιτροπή είχε παρόμοιες αμφιβολίες και ως προς την Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 8 Μαρτίου 2004.
4.1.6. Συμφωνία για την υπαγωγή σε διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία (μέτρο 6)
(76)
Στην πρώτη απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή αμφέβαλε ότι τα μέτρα που ελήφθησαν κατά την περίοδο της αναδιάρθρωσης ήταν σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς.
(77)
Πρώτον, ο Δήμος Mikkeli συμφώνησε να μειώσει τα επιτόκια για τις εγγυημένες οφειλές, με αποτέλεσμα τα επιτόκια που εφαρμόστηκαν να είναι πολύ χαμηλότερα από το επιτόκιο αναφοράς για τη Φινλανδία εκείνη την περίοδο. Εφόσον ως επιτόκιο αναφοράς θεωρείται το επιτόκιο της αγοράς για υγιείς επιχειρήσεις και εφόσον η Karjaportti αντιμετώπιζε δυσκολίες εκείνη την περίοδο, η Επιτροπή έκρινε ότι ήταν απίθανο ένας ιδιώτης επενδυτής να χορηγήσει τα δάνεια με τόσο χαμηλό επιτόκιο.
(78)
Όσον αφορά το συμβιβάσιμο των μέτρων, η Επιτροπή, όταν εξέδωσε την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, είχε μόνο περιορισμένη γνώση των μέτρων αναδιάρθρωσης που έλαβε η Karjaportti από το 2004. Έκρινε ότι η συνεχής αναδιάρθρωση δεν ήταν επιτυχής, εφόσον οι οικονομικές υπηρεσίες υπέβαλαν αίτηση για υπαγωγή της Karjaportti σε διαδικασία πτώχευσης τον Δεκέμβριο του 2008. Συνεπώς, η Επιτροπή είχε αμφιβολίες αν η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της επιχείρησης θα επιτυγχανόταν με τα μέτρα αναδιάρθρωσης που είχαν ληφθεί. Όσον αφορά τα άλλα κριτήρια για την ενίσχυση αναδιάρθρωσης σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004 (35), η Επιτροπή δεν θα μπορούσε, χωρίς κοινοποίηση και σχέδιο αναδιάρθρωσης, να εκτιμήσει αν πληρούνταν οι άλλες απαιτήσεις των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004.
4.1.7. Αγορά μετοχών από την Karjaportti (μέτρο 7)
(79)
Στη δεύτερη απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή αμφέβαλε αν τα εν λόγω μέτρα ήταν σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς, διότι η Φινλανδία δεν παρείχε αποδεικτικά στοιχεία ότι η αγορά των μετοχών πραγματοποιήθηκε με τους όρους της αγοράς.
4.1.8. Μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνεια (μέτρο 8)
(80)
Όσον αφορά τη μετατροπή των μη καταβληθέντων τόκων σε δάνειο, ο Δήμος Mikkeli συμφώνησε να εφαρμόσει πολύ χαμηλό επιτόκιο για το δάνειο. Πράγματι, οι ιδιώτες επενδυτές που μετέτρεψαν τους μη καταβληθέντες τόκους τους διαπραγματεύθηκαν υψηλότερα επιτόκια, γεγονός που οδήγησε την Επιτροπή να αμφιβάλει αν η προσέγγιση ήταν σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς.
4.1.9. Διαγραφή χρεών στις δημοσιονομικές καταστάσεις του 2006 και 2008 (μέτρο 9 και μέτρο 10)
(81)
Στη δεύτερη απόφαση για την κίνηση διαδικασίας η Επιτροπή έκρινε ότι, εάν η διαγραφή χρεών στις δημοσιονομικές καταστάσεις το 2006 και το 2008 περιλάμβανε επίσης νομική υποχρέωση παύσης λειτουργίας, η διαγραφή θα παρείχε πλεονέκτημα στην Karjaportti. Κατά την άποψη της Επιτροπής, ήταν αμφίβολο αν ένας ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία αγοράς θα ενεργούσε με τον ίδιο τρόπο.
4.1.10. Μη εκτελεσθείσα εγγύηση που είχε προγραμματιστεί για το 2009 (μέτρο 11)
(82)
Στην πρώτη απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή αμφέβαλε ότι ο Δήμος Mikkeli ενεργούσε ως ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία αγοράς όταν χορήγησε την εγγύηση και έκρινε, εκ πρώτης όψεως, ότι η εγγύηση ενείχε κρατική ενίσχυση. Όσον αφορά το συμβιβάσιμο, η Επιτροπή είχε αμφιβολίες αν η εγγύηση ήταν σύμφωνη με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004, εφόσον δεν φαινόταν να τηρείται η «αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης». Επιπλέον, η εγγυητική αμοιβή και το επιτόκιο για το δάνειο ήταν υπερβολικά χαμηλά ώστε να είναι σύμφωνα με το σημείο 25 α) των κατευθυντήριων γραμμών και η εγγύηση δεν ήταν σύμφωνη με το σημείο 25 γ) των κατευθυντήριων γραμμών, διότι δεν περιοριζόταν σε διάστημα έξι μηνών.
4.1.11. Αναδιάρθρωση χρεών από το 2009 (μέτρο 12)
(83)
Στην πρώτη απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή αμφέβαλε ότι ο Δήμος Mikkeli ενήργησε ως ιδιώτης πιστωτής σε οικονομία αγοράς όταν συμφώνησε για την αναδιάρθρωση οφειλών και έκρινε, εκ πρώτης όψεως, ότι το μέτρο ενείχε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης. Όσον αφορά το συμβιβάσιμο, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες αν η αναδιάρθρωση ήταν σύμφωνη με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004, εφόσον, κατά τα φαινόμενα, δεν τηρούνταν η «αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης». Επιπλέον, η αναδιάρθρωση χρέους δεν ικανοποιούσε τις απαιτήσεις για ενίσχυση διάσωσης. Δεν περιοριζόταν σε έξι μήνες και, ως εκ τούτου, δεν ήταν σύμφωνη με το σημείο 25 γ) των κατευθυντήριων γραμμών.
4.2. Μέτρα που έλαβε η Finnvera (μέτρα 13-17)
(84)
Στη δεύτερη απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή έκρινε ότι τα μέτρα ελήφθησαν με κρατικούς πόρους και καταλογίζονται στο κράτος, εφόσον η Φινλανδία είναι κατά 100 % κάτοχος της Finnvera. Όσον αφορά τα δάνεια, η Επιτροπή είχε αμφιβολίες ότι το επιτόκιο που εφαρμόστηκε υπερέβαινε τα σχετικά επιτόκια αναφοράς. Επιπλέον, δεν είχε επαρκείς πληροφορίες για να εκτιμήσει αν τα μέτρα ελήφθησαν ταυτόχρονα και με ίσους όρους με αυτούς που θα εφάρμοζαν οι ιδιώτες επενδυτές. Όσον αφορά τις εγγυήσεις, η Επιτροπή είχε αμφιβολίες ότι αυτές χορηγήθηκαν βάσει υφισταμένων καθεστώτων, διότι οι εγγυήσεις που παρέχονται σε μια μεγάλη προβληματική εταιρεία δεν εντάσσονται σε παρόμοια καθεστώτα. Εάν τα μέτρα ελήφθησαν εκτός του πλαισίου ενός υφιστάμενου καθεστώτος ενισχύσεων, η Επιτροπή αμφέβαλε ότι είναι σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς.
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΦΙΝΛΑΝΔΙΑΣ
5.1. Μέτρα που έλαβε ο Δήμος Mikkeli
5.1.1. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 12 Ιουνίου 2000 (μέτρο 1)
(85)
Η Φινλανδία υποστηρίζει ότι οι εγγυήσεις δεν πρέπει να θεωρηθούν κρατική ενίσχυση, διότι η Karjaportti θα ήταν κατά πάσα πιθανότητα σε θέση να λάβει παρόμοια εγγύηση από ιδιωτικές κεφαλαιαγορές. Η Φινλανδία αναφέρεται στο γεγονός ότι η Tapiola χορήγησε το δάνειο που ήταν εξασφαλισμένο με την εν λόγω εγγύηση στο πλαίσιο χρηματοδοτικού πακέτου 25 εκατ. ευρώ για επενδύσεις στην εγκατάσταση παραγωγής Tikkala. Στη χρηματοδότηση συμμετείχαν και άλλοι. Η στήριξη του κράτους στην επένδυση συνίστατο στη διάθεση του γηπέδου και την ανάληψη του κόστους ισοπέδωσης του εργοταξίου από τον Δήμο Mikkeli (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 89 και 90), σε χορήγηση δανείων και εγγυήσεων από τη Finnvera καθώς και σε άμεσες επιχορηγήσεις από το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας.
(86)
Επιπλέον, η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι ο Δήμος Mikkeli αντιμετώπιζε όλες τις επιχειρήσεις που υποβάλλουν αίτηση για χορήγηση εγγυήσεων σε ισότιμη βάση.
(87)
Εάν το μέτρο θεωρηθεί κρατική ενίσχυση, η Φινλανδία πιστεύει ότι η ενίσχυση αυτή θα ήταν συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, διότι χορηγήθηκε σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις (36) («ΚΓΠΕ του 1998»). Οι μεγάλες επιχειρήσεις θα ήταν επιλέξιμες για τα μέτρα περιφερειακής ενίσχυσης βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ, εάν οι ενισχύσεις δεν υπερέβαιναν το 24 % του καθαρού επιλέξιμου κόστους. Οι όροι αυτοί τηρήθηκαν. Συγκεκριμένα, η Φινλανδία υπέβαλε υπολογισμό σύμφωνα με τον οποίο το ακαθάριστο ισοδύναμο επιχορήγησης θα εξακολουθούσε να είναι κατώτερο του 24 % με βάση τη συνολική στήριξη του κράτους στην επένδυση.
5.1.2. Διάθεση γηπέδου (μέτρο 2)
(88)
Η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι η τρέχουσα λογιστική αξία του γηπέδου δεν είναι συγκρίσιμος δείκτης για τον καθορισμό της αξίας του γηπέδου κατά τον χρόνο της μεταβίβασης. Ο Δήμος Mikkeli εκτιμά την αγοραία αξία του γηπέδου κατά τον χρόνο διάθεσής του σε 300 000 ευρώ. Σύμφωνα με τη Φινλανδία, το κόστος ισοπέδωσης του γηπέδου ανήλθε σε 2 εκατ. FIM (336 376 ευρώ).
(89)
Η Φινλανδία θεωρεί ότι η μεταβίβαση του γηπέδου και η ανάληψη των εξόδων ισοπέδωσης ήταν σύμφωνα με τις ΚΓΠΕ του 1998 (βλ. αιτιολογική σκέψη 87).
5.1.3. Αγορά γηπέδου (μέτρο 3)
(90)
Κατά τις φινλανδικές αρχές, η αγορά των ακινήτων το 2002 αφορούσε ένα έργο κατασκευής της εγκατάστασης παραγωγής της Tikkala για το οποίο η Karjaportti είχε ανάγκη χρηματοδότησης. Η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι τα ακίνητα αγοράστηκαν στην αγοραία αξία τους. Η αξιολόγηση έλαβε υπόψη ότι τα ακίνητα αγοράστηκαν για να μετατραπούν, ώστε να χρησιμοποιηθούν κατά κύριο λόγο για κατοικίες με τροποποίηση των σχεδίων, ενώ μέρος της έκτασης εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται για επιχειρηματικούς σκοπούς. Επιπλέον, τα ακίνητα είχαν υποθηκευτεί υπέρ ιδιωτών πιστωτών και μόνο για το ένα από τα έξι ακίνητα η συνολική αξία της υποθήκης ήταν περίπου 9,6 εκατ. ευρώ. Αυτό επιβεβαιώνει ότι η αξία των ακινήτων ήταν υψηλότερη από την τιμή αγοράς. Ως εκ τούτου, ο Δήμος Mikkeli τήρησε την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς και η αγορά δεν ενείχε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης.
5.1.4. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 8 Μαρτίου 2004 (μέτρο 4)
(91)
Η Φινλανδία αναφέρει ότι το εγγυημένο δάνειο χορηγήθηκε για να αντισταθμίσει ένα παλαιό συνταξιοδοτικό δάνειο που είχε χορηγηθεί ο 1992. Εκείνη την εποχή, ο Δήμος Mikkeli, μαζί με την Finnvera και […] παρείχαν εγγύηση για το συνταξιοδοτικό δάνειο. Ως αντεγγύηση, ο Δήμος Mikkeli ενέγραψε υποθήκη αξίας 7,5 εκατ. FIM (1 261 409 ευρώ) για ακίνητο της Karjaportti. Όταν χορήγησε την εγγύηση στις 8 Μαρτίου 2004, ο Δήμος Mikkeli διατήρησε αυτή την εξασφάλιση.
(92)
Η Φινλανδία υποστηρίζει ότι η αρχική εγγύηση παρασχέθηκε πριν την προσχώρηση της Φινλανδίας στην ΕΕ. Όταν ο Δήμος Mikkeli έδωσε τη νέα εγγύηση στις 8 Μαρτίου 2004, δεν χορηγήθηκε νέα ενίσχυση, εφόσον η υφιστάμενη αρχική εγγύηση μετατράπηκε σε νέα εγγύηση με παράλληλη διατήρηση επαρκών αντεγγυήσεων. Επιπλέον, ταυτόχρονα, και άλλοι εγγυητές του αρχικού συνταξιοδοτικού δανείου του 1992 χορήγησαν δάνεια στην Karjaportti.
(93)
Τέλος, η Φινλανδία αμφισβητεί ότι η Karjaportti ήταν την άνοιξη του 2004 προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999. Κατά τη Φινλανδία, οι προβλέψεις της αγοράς ήταν ικανοποιητικές για το πρώτο εξάμηνο του 2004 και η Karjaportti είχε εγγράψει στον ισολογισμό κέρδος 3 εκατ. ευρώ για το 2004. Επιπλέον, η Karjaportti ήταν σε θέση να λάβει δάνεια από ιδιώτες πιστωτές με σχετικά χαμηλά επιτόκια κατά την άνοιξη και το θέρος του 2004. Τέλος, τον Δεκέμβριο του 2004, η Karjaportti θεωρούνταν βιώσιμη επιχείρηση, όταν οι πιστωτές της ενέκριναν την αναδιάρθρωση του χρέους, παρά τις παρατεταμένες οικονομικές δυσκολίες της. Σε διαφορετική περίπτωση, η Karjaportti θα είχε κηρυχθεί σε πτώχευση.
5.1.5. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 10 Μαΐου 2004 (μέτρο 5)
(94)
Η Φινλανδία θεωρεί ότι η ενίσχυση είναι εγγύηση της χρηματοδότησης που χορηγήθηκε για την επένδυση στην εγκατάσταση παραγωγής της Tikkala το έτος 2002 από τον Δήμο Mikkeli. Η εγγύηση χορηγήθηκε συμπληρωματικά προς το αρχικό επενδυτικό σχέδιο που ξεκίνησε το 2000. Όταν χορηγήθηκε η ενίσχυση, η Karjaportti δεν ήταν προβληματική εταιρεία κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999, όπως έχει ήδη υποστηριχθεί για την εγγύηση που παρασχέθηκε τον Μάρτιο του 2004 (βλ. αιτιολογική σκέψη 93).
(95)
Σύμφωνα με τη Φινλανδία, εάν η εγγύηση ενείχε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης, αυτή ήταν συμβιβάσιμη, διότι ήταν σύμφωνη με τις ΚΓΠΕ του 1998. Οι μεγάλες επιχειρήσεις ήταν επιλέξιμες για μέτρα περιφερειακής ενίσχυσης βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ, εάν η ενίσχυση δεν υπερέβαινε το 24 % του καθαρού επιλέξιμου κόστους. Οι όροι αυτοί πληρούνταν, εφόσον το στοιχείο της ενίσχυσης που ενείχε η εγγύηση ανερχόταν μόνο σε 57 835 ευρώ, ενώ οι συνολικές επενδύσεις της Karjaportti στην Tikkala ανέρχονταν σε […] ευρώ.
5.1.6. Διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία (μέτρο 6)
(96)
Η Φινλανδία υποστηρίζει ότι όλα τα μέτρα που ελήφθησαν αφορούσαν την κίνηση της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η νομοθεσία για προγράμματα ανάκαμψης με δικαστική εποπτεία και περί φερεγγυότητας δεν δικαιολογεί καθ' αυτή την αντιμετώπιση της εν λόγω νομοθεσίας ως ενίσχυσης (37).
(97)
Δεύτερον, δεν χορηγήθηκαν νέα δάνεια κατά τη διάρκεια των διαδικασιών, αλλά υπήρξε αναδιάταξη της αποπληρωμής οφειλών για δάνεια που χορηγήθηκαν πριν την αναδιάρθρωση, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία περί αναδιάρθρωσης επιχειρήσεων, με ισότιμη αντιμετώπιση των πιστωτών. Εκτός από τις εισπρακτέες οφειλές του Δήμου Mikkeli, έγινε και νέα ρύθμιση των εισπρακτέων οφειλών ιδιωτών κατά τη διάρκεια των διαδικασιών. Οι πιστωτές της Karjaportti χωρίστηκαν σε διάφορες ομάδες. Στις εισπρακτέες οφειλές για κάθε ομάδα πιστωτών εφαρμόστηκαν ισότιμοι και παρόμοιοι όρους. Η Φινλανδία επισημαίνει ότι αυτό αφορά κατ' εξοχήν τις εγγυημένες οφειλές του Δήμου Mikkeli. Ως εκ τούτου, φαίνεται ότι ο Δήμος Mikkeli έχει ενεργήσει ως ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία αγοράς όταν συμφώνησε με τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία.
(98)
Επιπλέον, η Φινλανδία επισημαίνει ότι ο Δήμος Mikkeli έκρινε αποδοτικότερη την αναδιάρθρωση των οφειλών από το να επιτρέψει στην Karjaportti να κηρύξει πτώχευση και να κλείσει μόνιμα, όπως αποδεικνύεται σε ισολογισμό εκκαθάρισης που επισυνάφθηκε στο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης.
(99)
Όσον αφορά το συμβιβάσιμο των μέτρων με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 1999, η Φινλανδία υποστηρίζει ότι μια εταιρεία που έχει υπαχθεί σε διαδικασία αναδιάρθρωσης θα πρέπει γενικά να θεωρείται προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών. Στη συνέχεια επανέλαβε ότι η διαδικασία αναδιάρθρωσης δεν ενείχε κρατική ενίσχυση και ότι ο Δήμος Mikkeli δεν εφάρμοσε μέτρα στήριξης κατά τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης.
(100)
Η Φινλανδία προβάλλει επιχειρήματα για καθένα από τα μέτρα που ελήφθησαν. Όσον αφορά την ενεργοποίηση της εγγύησης του Δήμου Mikkeli για το δάνειο που χορηγήθηκε το 2000, η Φινλανδία υποστηρίζει ότι ο Δήμος Mikkeli δεν χορήγησε κανένα νέο δάνειο στην Karjaportti, αλλά απλώς αντικατέστησε την Tapiola, μετά από δικό της αίτημα, ως πιστωτής στην έναρξη της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία, μέτρο το οποίο ήταν σύνηθες σε παρόμοιες διαδικασίες αναδιάρθρωσης. Όσον αφορά τους όρους και τις προϋποθέσεις αποπληρωμής του δανείου, η Φινλανδία επισημαίνει ότι αυτές είχαν προσδιοριστεί στο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης και ήταν ισοδύναμες για όλους τους πιστωτές της ίδιας ομάδας πιστωτών.
(101)
Όσον αφορά τα μη καταβληθέντα τέλη, η Φινλανδία διευκρινίζει ότι οι εισπρακτέες οφειλές οφείλονται στην υπηρεσία ακινήτων του Δήμου, στην υπηρεσία ύδρευσης και την υπηρεσία διαχείρισης αποβλήτων της πόλης. Οι εισπρακτέες οφειλές συνίστανται σε μη καταβληθέντα τέλη που είχαν προκύψει πριν από την έναρξη της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Ο Δήμος Mikkeli δεν χορήγησε καμία εγγύηση γι' αυτά τα οφειλόμενα ποσά, διότι ήταν εισπρακτέες οφειλές προς την Πόλη. Ως εκ τούτου, όταν άρχισε η διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εξουσία, εντάχθηκαν στο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης ως εφάπαξ ποσό.
5.1.7. Αγορά μετοχών από την Karjaportti (μέτρο 7)
(102)
Η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι η Karjaportti αγόρασε τις μετοχές της κτηματομεσιτικής εταιρείας Kiinteistö Oy Suksimäki στην αγοραία αξία. Η Φινλανδία υπέβαλε δήλωση ανεξάρτητου εκτιμητή σύμφωνα με την οποία η αξία των μετοχών ανήλθε περίπου σε 1 εκατ. ευρώ με βάση το ισχύον επίπεδο μισθωμάτων. Η αξία αυτή προσαρμόστηκε όσον αφορά το πραγματικό επίπεδο μισθωμάτων και οι μετοχές αγοράστηκαν στη συνέχεια στην τιμή των 860 000 ευρώ. Συνεπώς, η εν λόγω συναλλαγή δεν ενείχε κανένα στοιχείο ενίσχυσης.
5.1.8. Μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνεια (μέτρο 8)
(103)
Όσον αφορά την μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνειο, η Φινλανδία καταρχήν ισχυρίζεται ότι η μη καταβολή τόκων είναι ένα σύνηθες μέτρο στις διαδικασίες αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Η μετατροπή παρόμοιων καταβληθέντων τόκων σε δάνεια, τα οποία είναι καλύτερης εξασφάλισης από άλλα δάνεια, προβλέπεται από τη φινλανδική νομοθεσία. Ακόμη, η Φινλανδία θεωρεί ότι η μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνειο ήταν σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς, εφόσον οι ιδιώτες επενδυτές μετέτρεψαν εισπρακτέες οφειλές από μη καταβληθέντες τόκους σε δάνεια μαζί με τον Δήμο Mikkeli.
5.1.9. Διαγραφή χρεών στις δημοσιονομικές καταστάσεις του 2006 και 2008 (μέτρο 9 και μέτρο 10)
(104)
Η Φινλανδία επιβεβαιώνει ότι ο καταλογισμός χρεών ως ζημία είναι απλώς μια λογιστική πράξη του πιστωτή που πραγματοποιείται σύμφωνα με την αρχή της σύνεσης και τις σχετικές διατάξεις του νόμου 1336/1997 για τα λογιστικά. Η Φινλανδία υποστηρίζει ότι η διαγραφή χρέους δεν επηρεάζει τη νομική σχέση μεταξύ του πιστωτή και του οφειλέτη, δηλ. δεν υπήρξε παραίτηση από τις απαιτήσεις. Ο Δήμος Mikkeli επιβεβαίωσε ότι δεν παραιτήθηκε από τις οφειλές που καταγράφηκαν ως ζημίες και ότι εξακολουθεί να επιδιώκει την είσπραξή τους. Το χρέος είναι μέρος του εγγυημένου χρέους στο πλαίσιο της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία.
5.1.10. Μη εκτελεσθείσα εγγύηση που είχε προγραμματιστεί για το 2009 (μέτρο 11)
(105)
Πριν ανακαλέσει την κοινοποίηση της εγγύησης τον Μάρτιο του 2010, η Φινλανδία υποστήριξε ότι η εγγύηση ήταν συμβιβάσιμη με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004. Δεδομένης της ανάκλησης της κοινοποίησης, τα επιχειρήματα της Φινλανδίας δεν παρατίθενται αναλυτικότερα.
5.1.11. Αναδιάρθρωση χρεών από το 2009 (μέτρο 12)
(106)
Η Φινλανδία υποστηρίζει ότι η αναδιάταξη χρεών είναι μέτρο εγγενές των διαδικασιών αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία και δεν ενέχει κρατική ενίσχυση. Σύμφωνα με τη Φινλανδία, οι πιστωτές της Karjaportti κατέληξαν σε αμοιβαία συμφωνία ότι η αναδιάρθρωση χρεών ήταν μια εύλογη εναλλακτική δυνατότητα για να διασφαλιστούν οι απαιτήσεις τους. Ενημερώνει την Επιτροπή ότι η κοινοποιηθείσα αναδιάρθρωση δεν εφαρμόστηκε ποτέ, διότι το Διοικητικό Δικαστήριο του Kuopio (Kuopion Hallinto-Oikeus) απαγόρευσε την εκτέλεση της αναδιάρθρωσης του χρέους. Η Φινλανδία εξηγεί ότι οι οφειλές της Karjaportti αναδιαρθρώθηκαν, παρόλα αυτά, μετά από διάφορες προτάσεις της Karjaportti την περίοδο 2009-2011, οι οποίες έγιναν αποδεκτές από τον Δήμο Mikkeli. Η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι αυτή η μεταγενέστερη αναδιάρθρωση ήταν σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς, εφόσον ο Δήμος Mikkeli και όλοι οι άλλοι πιστωτές εφάρμοσαν την αναδιάρθρωση με ίσους όρους.
5.2. Μέτρα που έλαβε η Finnvera
5.2.1. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 17 Μαρτίου 2004 (μέτρο 13)
(107)
Η Φινλανδία θεωρεί ότι η εγγύηση χορηγήθηκε σύμφωνα με την ανακοίνωση του 2000 σχετικά με τις εγγυήσεις. Σε κάθε περίπτωση, η εγγύηση δεν ενείχε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης. Πρώτον, ο κίνδυνος της Finnvera δεν αυξήθηκε, εφόσον η εγγύηση αντικατέστησε εγγύηση την οποία είχε χορηγήσει η Finnvera παλαιότερα (το 1992) για συνταξιοδοτικό δάνειο. Το δάνειο αυτό αντικαταστάθηκε από νέο συνταξιοδοτικό δάνειο το 2004, για το οποίο η Finnvera παρέσχε την εν λόγω εγγύηση. Επιπλέον, ταυτόχρονα, δύο ιδιώτες επενδυτές παρείχαν πιστωτικές διευκολύνσεις στην Karjaportti για να καταστεί δυνατή η χρηματοδότηση της αναβολής των πληρωμών του 2004. Επιπλέον, για την εγγύηση δόθηκε υψηλή αμοιβή και το στοιχείο ενίσχυσης της εγγύησης ήταν κάτω από το όριο de-minimis. Τέλος, οι προβλέψεις για την Karjaportti ήταν καλές, όταν χορηγήθηκε η εγγύηση.
5.2.2. Δάνειο που χορηγήθηκε στις 12 Ιανουαρίου 2006 (μέτρο 14)
(108)
Η Φινλανδία θεωρεί ότι το δάνειο που χορηγήθηκε το 2006 δεν ενείχε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης, διότι η Finnvera ενήργησε ως ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία αγοράς κατά τη μετατροπή των μη καταβληθέντων τόκων σε νέο δάνειο, σύμφωνα με το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, ιδιώτες πιστωτές μετέτρεψαν τους μη καταβληθέντες σε αυτούς τόκους σε νέα δάνεια λίγο πριν πράξει το ίδιο η Finnvera, με παρόμοιους όρους.
5.2.3. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2006 (μέτρο 15)
(109)
η Φινλανδία θεωρεί ότι η εγγύηση δόθηκε σύμφωνα με την ανακοίνωση του 2000 σχετικά με τις εγγυήσεις. Σε κάθε περίπτωση, η εγγύηση δεν ενέχει κρατική ενίσχυση, διότι καλύπτει μόνο το 16,7 % του ποσού των 1,7 εκατ. ευρώ και ιδιώτες επενδυτές κάλυψαν το υπόλοιπο αυτού του ποσού με εγγυήσεις.
5.2.4. Δάνειο που χορηγήθηκε στις 6 Ιουλίου 2007 (μέτρο 16)
(110)
Η Φινλανδία θεωρεί ότι το δάνειο που χορηγήθηκε το 2007 δεν ενείχε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης, εφόσον η Finnvera ενήργησε από κοινού με δύο ιδιώτες επενδυτές οι οποίοι χορήγησαν νέα δάνεια ταυτόχρονα και με παρόμοιους όρους. Επιπλέον, το δάνειο εξασφαλίστηκε με πολύτιμες υποθήκες και υποθήκες επιχείρησης.
5.2.5. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2008 (μέτρο 17)
(111)
Η Φινλανδία θεωρεί ότι η αντεγγύηση παρασχέθηκε σύμφωνα με την ανακοίνωση του 2000 σχετικά με τις εγγυήσεις. Σε κάθε περίπτωση, δεν ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης, εφόσον ο άλλος εμπλεκόμενος ήταν ιδιώτης πιστωτής και η εγγυητική αμοιβή που εισέπραξε η Finnvera ήταν σημαντικά υψηλότερη από την εγγυητική αμοιβή που έλαβε ο ιδιώτης πιστωτής.
6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(112)
Τα ενδιαφερόμενα μέρη υπέβαλαν παρατηρήσεις μόνο για τα μέτρα 1, 2, 3, 5, 7, 9 και 10.
6.1.1. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 12 Ιουνίου 2000 (μέτρο 1)
(113)
Το ενδιαφερόμενο μέρος αναφέρει ότι η εγγύηση χορηγήθηκε για τη διασφάλιση δανείου 25 εκατ. FIM για την επένδυση σε νέα εγκατάσταση παραγωγής.
6.1.2. Διάθεση γηπέδου (μέτρο 2)
(114)
Το ενδιαφερόμενο μέρος υποστηρίζει ότι διατέθηκε οικόπεδο στην Karjaportti και ο Δήμος Mikkeli ανέλαβε την παροχή τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου και άλλων αναγκαίων τεχνικών έργων, συνολικού κόστους 2,5 εκατ. FIM. Η Karjaportti κατέβαλε 1,2 εκατ. FIM για το γήπεδο. Στα βιβλία της Karjaportti, η αξία του γηπέδου έχει δηλωθεί 403 000 ευρώ και το ενδιαφερόμενο μέρος διερωτάται αν η διάθεση της γης θα μπορούσε να ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης.
6.1.3. Αγορά γηπέδου (μέτρο 3)
(115)
Το ενδιαφερόμενο μέρος ισχυρίζεται ότι ο Δήμος Mikkeli αγόρασε έξι εγκαταλελειμμένα κτίρια εργοστασίων στη Mikkeli και κατέβαλε συνολικό τίμημα 6,7 εκατ. ευρώ. Ένας επενδυτής που ενεργεί σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς δεν θα αγόραζε περιουσιακά στοιχεία μιας εταιρείας με τόσο σοβαρά οικονομικά προβλήματα σε αυτή την τιμή.
6.1.4. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 10 Μαΐου 2004 (μέτρο 5)
(116)
Το ενδιαφερόμενο μέρος ισχυρίζεται ότι η Karjaportti αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες την περίοδο που χορηγήθηκε η εγγύηση. Η εταιρεία είχε ήδη σημαντικές οφειλές στον Δήμο Mikkeli και στις εταιρείες που ανήκαν στον Δήμο Mikkeli.
6.1.5. Αγορά μετοχών από την Karjaportti (μέτρο 7)
(117)
Το ενδιαφερόμενο μέρος ισχυρίζεται ότι το τίμημα που καταβλήθηκε για τις μετοχές της κτηματομεσιτικής εταιρείας ήταν υψηλότερο από τη λογιστική αξία των μετοχών.
6.1.6. Διαγραφή χρεών στις δημοσιονομικές καταστάσεις 2006 και 2008 (μέτρο 9 και μέτρο 10)
(118)
Το ενδιαφερόμενο μέρος υπέβαλε αντίγραφο πρακτικών της συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου Mikkeli της 5ης Φεβρουαρίου 2007, στην οποία αποφασίστηκε η διαγραφή χρέους στις δημοσιονομικές καταστάσεις το 2006. Επιπλέον, το ενδιαφερόμενο μέρος επισημαίνει ότι ήταν τουλάχιστον ασύνηθες το γεγονός ότι ο δήμος Mikkeli διέγραψε οφειλές εκατομμυρίων ευρώ της Karjaportti στις δημοσιονομικές καταστάσεις του το 2008 και θέτει το ερώτημα ιδίως γιατί ο Δήμος Mikkeli ήταν την ίδια περίοδο διατεθειμένος να παράσχει και άλλες εγγυήσεις στην Karjaportti.
7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ
(119)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν η απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(120)
Οι όροι που ορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ έχουν σωρευτικό χαρακτήρα και για να χαρακτηριστεί ένα μέτρο ως κρατική ενίσχυση πρέπει να πληρούνται ταυτόχρονα όλοι οι όροι.
(121)
Ενώ η παράγραφος 1 του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ προβλέπει τη γενική απαγόρευση των κρατικών ενισχύσεων στην Ένωση, οι παράγραφοι 2 και 3 του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ προβλέπουν εξαιρέσεις από το γενικό κανόνα ότι οι ενισχύσεις αυτές είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, όπως ορίζει το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(122)
Στα επόμενα τμήματα του κειμένου, η Επιτροπή εκτιμά την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης χωριστά για κάθε μέτρο που έχει περιγραφεί. Εάν ένα μέτρο ενέχει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή στη συνέχεια εκτιμά τη συμβατότητα του μέτρου της ενίσχυσης. Η Επιτροπή κάνει διάκριση ανάμεσα σε μέτρα που έχουν ανακληθεί, σε μέτρα που έλαβε ο Δήμος Mikkeli και σε μέτρα που έλαβε η Finnvera. Καταρχήν, εκτιμάται σε ποια χρονική στιγμή θα μπορούσε η Karjaportti να θεωρηθεί προβληματική επιχείρηση.
7.1. Προβληματική επιχείρηση
(123)
Και για τα δύο, την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης και το συμβιβάσιμο των εν λόγω μέτρων, έχει σημασία αν ο δικαιούχος ήταν προβληματική επιχείρηση κατά τον χρόνο της λήψης του μέτρου. Το ερώτημα αν η Karjaportti μπορεί να θεωρηθεί προβληματική επιχείρηση πρέπει να εκτιμηθεί βάσει των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999 έως τις 9 Οκτωβρίου 2004, ημερομηνία λήξης των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999 (38). Από τις 10 Οκτωβρίου 2004 εφαρμόζονται οι κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004 (39).
(124)
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 1999, μια εταιρεία μπορεί να θεωρηθεί προβληματική όταν πληροί τα αποκαλούμενα αυστηρά κριτήρια που ορίζονται στο σημείο 5 των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, δηλ. όταν έχει απολέσει πάνω από το ήμισυ του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της ή θα μπορούσε να υπαχθεί σε συλλογική διαδικασία λόγω της αφερεγγυότητάς της βάσει της εθνικής νομοθεσίας. Εάν δεν πληρούνται τα αυστηρά κριτήρια, μια εταιρεία μπορεί να παρουσιάζει τις «συνήθειες ενδείξεις μιας προβληματικής επιχείρησης» σύμφωνα με το σημείο 6 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999, όπως η αύξηση των ζημιών, η μείωση του κύκλου εργασιών, η διόγκωση των αποθεμάτων, η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, η μείωση των ταμειακών ροών, η αυξανόμενη δανειοληψία, η αύξηση των οικονομικών επιβαρύνσεων καθώς και η εξασθένιση ή εξαφάνιση της αξίας του καθαρού ενεργητικού (τα αποκαλούμενα ήπια κριτήρια). Τα σημεία 10 και 11 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004 ορίζουν παρόμοια αυστηρά και ήπια κριτήρια.
(125)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το έτος 2000 η Karjaportti δεν σημείωσε απώλεια κεφαλαίου ούτε παρουσίασε τις «συνήθεις ενδείξεις» μιας προβληματικής επιχείρησης. Πράγματι, η Karjaportti φαίνεται ότι ήταν υγιής επιχείρηση που παρουσίαζε μεγάλο κύκλο εργασιών, θετικό λειτουργικό αποτέλεσμα, σταθερό μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικά σε σχετικά υψηλά επίπεδα κατά το διάστημα από το 2000 έως το 2002 (βλ. επίσης πίνακα 1).
(126)
Η κατάσταση φαινόταν πιο δυσοίωνη τα επόμενα έτη. Ο κύκλος εργασιών μειωνόταν και οι ζημίες αυξάνονταν σημαντικά από το 2003 έως το 2004. Το χρέος αυξανόταν και, ήδη στις αρχές του 2004, άρχισε η αναδιάρθρωση χρεών του δικαιούχου που αναγκάστηκε να ζητήσει από τους πιστωτές αναβολή της πληρωμής ληξιπρόθεσμων οφειλών (40). Φαίνεται επίσης ότι η Karjaportti παρουσίαζε και πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, ήδη το 2004, οι ζημίες της Karjaportti δεν καλύπτονταν πλέον από αποθεματικό για απρόβλεπτα (βλ. πίνακα 1).
(127)
Σύμφωνα με τις δημοσιονομικές καταστάσεις της Karjaportti, το μετοχικό κεφάλαιο της Karjaportti σχεδόν εξανεμίστηκε το 2004, εφόσον μειώθηκε δραστικά σε επίπεδο κατώτερο από το ένα δέκατο της αξίας του το 2003. Έκτοτε, η εταιρεία κατέγραφε αρνητικό κεφάλαιο με αυξητική τάση κατά τα τελευταία έτη. Με εξαίρεση το έτος 2006, η Karjaportti είναι ζημιογόνος από το 2003. Τα κέρδη που υπήρξαν το 2006 δεν μπορούν να εκληφθούν ως ένδειξη ανάκαμψης της εταιρείας, διότι δεν προέρχονταν από τη βασική δραστηριότητα της εταιρείας. Το κέρδος του 2006 δεν ήταν αρκετό για να αντισταθμίσει το έλλειμμα που είχε συσσωρευθεί κατά τις προηγούμενες χρήσεις, ούτε να αντισταθμίσει την καθαρή αρνητική θέση. Συνολικά, η οικονομική κατάσταση της Karjaportti εξακολουθούσε να είναι σοβαρά δυσμενής. Το 2008, η Karjaportti τέθηκε δύο φορές σε διαδικασία πτώχευσης από τις φορολογικές αρχές.
(128)
Με βάση τα πραγματικά περιστατικά που παρουσιάζονται στις αιτιολογικές σκέψεις 125-127, μπορεί να εξαχθεί ότι η Karjaportti πληροί τα κριτήρια για να χαρακτηρισθεί ως προβληματική επιχείρηση βάσει του σημείου 5 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999 και του σημείου 11 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004, αντίστοιχα, από τις αρχές του 2004. Το 2008, όταν η Karjaportti τέθηκε σε διαδικασία πτώχευσης, χαρακτηριζόταν επίσης προβληματική εταιρεία σύμφωνα με το σημείο 10 στοιχείο γ) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004.
7.2. Απόσυρση των μέτρων
7.2.1. Μη εκτελεσθείσα εγγύηση που είχε προγραμματιστεί για το 2009 (μέτρο 11)
(129)
Σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της Συνθήκης (41) («διαδικαστικός κανονισμός»), ένα κράτος μέλος μπορεί να αποσύρει την κοινοποίηση μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, σε εύθετο χρόνο, προτού η Επιτροπή λάβει απόφαση ως προς τον χαρακτήρα ενίσχυσης του κοινοποιηθέντος μέτρου. Σε αυτή την περίπτωση, η Επιτροπή αποφασίζει να περατώσει τη διαδικασία με το αιτιολογικό ότι είναι πλέον άνευ αντικειμένου.
(130)
Εφόσον η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Mikkeli να χορηγήσει εγγύηση στην Karjaportti δεν οριστικοποιήθηκε και το Εκτελεστικό Συμβούλιο αποφάσισε, τον Φεβρουάριο του 2010 να μη χορηγήσει την εγγύηση, η Φινλανδία απέσυρε την κοινοποίηση της εγγύησης τον Μάρτιο του 2010. Έτσι, όσον αφορά την εγγύηση, η έρευνα δεν είχε πλέον αντικείμενο.
7.3. Μέτρα που έλαβε ο Δήμος Mikkeli
7.3.1. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 12 Ιουνίου 2000 (μέτρο 1 και διάθεση γηπέδου (μέτρο 2)
(131)
Εγγύηση (μέτρο 1): Όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 14-16, ο Δήμος Mikkeli παρέσχε εγγύηση τον Ιούνιο του 2000 και κατέβαλε πληρωμές βάσεις της εγγύησης τον Δεκέμβριο του 2004. Όταν ο Δήμος Mikkeli χορήγησε πίστωση στην Karjaportti, άλλαξαν οι όροι του δανείου στο πλαίσιο της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία (αναλυτικότερα βλ. αιτιολογικές σκέψεις 34-39).
(132)
Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει διάκριση ανάμεσα σε διάφορα στάδια. Ενώ η ενίσχυση χορηγείται τη στιγμή της παροχής της κρατικής εγγύησης, οι πληρωμές που καταβάλλει το κράτος σύμφωνα με τους όρους της εγγύησης δεν πρέπει να θεωρούνται ως χορήγηση κρατικής ενίσχυσης (42). Από την άλλη πλευρά, η αλλαγή των όρων του δανείου όταν το κράτος εγγυητής έγινε πιστωτής θα μπορούσε να συνεπάγεται την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Στη συνέχεια, εξετάζεται αν η εγγύηση που δόθηκε τον Ιούνιο του 2000 συνιστά κρατική ενίσχυση. Το ερώτημα αν η μεταβολή των όρων του δανείου μπορούσε να συνεπάγεται κρατική ενίσχυση αξιολογείται στο πλαίσιο του μέτρου 6 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 188-195).
(133)
Η εγγύηση χορηγήθηκε από τον Δήμο Mikkeli και, ως εκ τούτου, συνιστά κρατικούς πόρους και καταλογίζεται στο κράτος.
(134)
Για να υπάρξει κρατική ενίσχυση, κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ένα μέτρο πρέπει να παρέχει πλεονέκτημα το οποίο δεν θα μπορούσε να λάβει μια επιχείρηση σε κανονικές συνθήκες της αγοράς. Για τη διενέργεια αυτής της εκτίμησης, η Επιτροπή θα βασιστεί στην Ανακοίνωση του 2000 περί εγγυήσεων. Όταν ελήφθη το μέτρο, ίσχυε η Ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2000. Όπως έκρινε, ωστόσο, με σαφήνεια η νομολογία του Δικαστηρίου, «το ζήτημα αν η ενίσχυση είναι κρατική ενίσχυση κατά την έννοια της Συνθήκης πρέπει να προσδιορίζεται βάσει αντικειμενικών στοιχείων, τα οποία πρέπει να εκτιμώνται κατά τον χρόνο λήψης της απόφασης της Επιτροπής» (43). Συνεπώς, για την παρούσα εκτίμηση, η Επιτροπή θα βασιστεί στην ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2008.
(135)
Σύμφωνα με το σημείο 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008, η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης εντός μιας μεμονωμένης κρατικής εγγύησης μπορεί να αποκλειστεί εάν πληρούνται σωρευτικά τέσσερις προϋποθέσεις: «α) ο δανειολήπτης δεν αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες […], β) η εμβέλεια της εγγύησης μπορεί να μετρηθεί ορθά κατά τον χρόνο της παροχής της, […] γ) η εγγύηση δεν καλύπτει ποσοστό μεγαλύτερο του 80 % του οφειλόμενου δανείου ή άλλης οικονομικής υποχρέωσης […], δ) καταβάλλεται για την εγγύηση τιμή που καθορίζεται βάσει κριτηρίων αγοράς […]».
(136)
Στην προκειμένη περίπτωση, ο δανειολήπτης δεν αντιμετώπιζε οικονομικές δυσχέρειες όταν χορηγήθηκε η εγγύηση (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 123-128). Ωστόσο, η υπό εκτίμηση εγγύηση καλύπτει το 100 % του δανείου.
(137)
Επιπλέον, η εγγύηση χορηγήθηκε χωρίς καμία εγγυητική αμοιβή, μολονότι ο ίδιος ο χορηγός έκρινε ότι υπήρχε υψηλός κίνδυνος (44). Ενώ η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι η Karjaportti θα μπορούσε να λάβει παρόμοια εγγύηση στην αγορά, η Επιτροπή θεωρεί ότι η μηδενική εγγυητική αμοιβή δεν είναι δυνατόν να θεωρηθεί παραπλήσια με την αμοιβή που καταβάλλονταν στην αγορά την περίοδο που παρασχέθηκε η εγγύηση. Η εγγύηση κάλυπτε το 100 % του υπό εξέταση δανείου, το οποίο σημαίνει ότι η χορηγούσα αρχή επωμίστηκε τον κίνδυνο αθέτησης πληρωμής μόνο του δικαιούχου και ότι η εγγύηση χορηγήθηκε ως απόλυτη εγγύηση, δηλαδή ο εγγυητής ήταν υπεύθυνος για την κύρια απαίτηση σαν να ήταν βασικό κεφάλαιο του εγγυητή και ο πιστωτής θα μπορούσε να ζητήσει την αποπληρωμή της κύριας απαίτησης από τον εγγυητή όταν θα ήταν ληξιπρόθεσμη η κύρια απαίτηση.
(138)
Κατά συνέπεια, στην προκειμένη περίπτωση, σε αντίθεση με την άποψη της Φινλανδίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο δεν μπορεί να θεωρηθεί απαλλαγμένο από ενίσχυση.
(139)
Το επιχείρημα της Φινλανδίας ότι το μέτρο ελήφθη μαζί με άλλα μέρη μπορεί να απορριφθεί, διότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που υπέβαλαν η Δανία και τα άλλα μέρη που συμμετείχαν στην επένδυση ανήκαν επίσης στην ιδιοκτησία του κράτους. Κατά συνέπεια, κρίνεται ότι το μέτρο παρέχει πλεονέκτημα στην Karjaportti.
(140)
Για να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση, ένα μέτρο πρέπει να είναι ειδικό ή επιλεκτικό από την άποψη ότι ευνοεί μόνο συγκεκριμένες επιχειρήσεις ή κλάδους παραγωγής συγκεκριμένων προϊόντων. Το υπό εξέταση μέτρο ελήφθη υπέρ της Karjaportti, μιας συγκεκριμένης εταιρείας. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο συνιστά επιλεκτικό πλεονέκτημα υπέρ του δικαιούχου.
(141)
Τέλος, η Επιτροπή εξέτασε αν το μέτρο που έλαβε ο Δήμος Mikkeli υπέρ της Karjaportti μπορεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, παρέχοντας στην εν λόγω επιχείρηση πλεονέκτημα έναντι των «δυνητικών» ανταγωνιστών της που δεν λαμβάνουν δημόσια ενίσχυση. Υπάρχουν συναλλαγές σε προϊόντα κρέατος μεταξύ των κρατών μελών, τομέα στον οποίο δραστηριοποιείται ο δικαιούχος. Σύμφωνα με τη Φινλανδία, η Karjaportti εξάγει τα προϊόντα της κυρίως στη Ρωσία, αλλά και σε κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο που ελήφθη είναι πιθανόν να νοθεύει τον ανταγωνισμό και να επηρεάζει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
(142)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση.
(143)
Διάθεση γηπέδου (μέτρο 2): Η Φινλανδία δεν αρνείται ότι το μέτρο θα μπορούσε να συνιστά κρατική ενίσχυση. Ο δικαιούχος έλαβε σαφώς πλεονέκτημα, εφόσον δεν ήταν υποχρεωμένος να καταβάλει κανένα τίμημα για τη διάθεση του γηπέδου. Επιπλέον, ο Δήμος Mikkeli επέστρεψε στον δικαιούχο τα έξοδα για την ισοπέδωση του εργοταξίου. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο αποφέρει πλεονέκτημα στην Karjaportti το οποίο δεν θα αποκτούσε στην αγορά.
(144)
Συν τοις άλλοις, το μέτρο πληροί όλα τα κριτήρια ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης. Όπως περιγράφεται αναλυτικά στις αιτιολογικές σκέψεις 133, 140 και 141, και το παραχωρηθέν ακίνητο συνιστά κρατικούς πόρους και καταλογίζεται στο κράτος, είναι επιλεκτικό και νοθεύει τον ανταγωνισμό και επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(145)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση.
(146)
Η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι η εγγύηση, μαζί με τη διάθεση γηπέδου για την κατασκευή της μονάδας παραγωγής στην Tikkala, είναι συμβατή ως περιφερειακή ενίσχυση. Κατά τον χρόνο λήψης των μέτρων 1 και 2, δηλαδή το έτος 2000, ίσχυαν οι ΚΓΠΕ του 1998 (45). Τα υπό εξέταση μέτρα δεν ελήφθησαν στο πλαίσιο ενός καθεστώτος, αλλά ως ατομική ad hoc ενίσχυση. Εφόσον αφορούσαν έναν τομέα στον οποίο εφαρμόζονται οι ΚΓΠΕ του 1998, τα μέτρα εμπίπτουν καταρχήν στο πεδίο εφαρμογής των ΚΓΠΕ του 1998. Όταν ελήφθησαν τα μέτρα, ο δικαιούχος δεν αντιμετώπιζε δυσκολίες, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 123-128 ανωτέρω και ήταν εγκατεστημένος στο Itä-Suomen, περιοχή επιλέξιμη για περιφερειακή ενίσχυση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ. Συνεπώς, η Επιτροπή εξέτασε το σχέδιο βάσει των ΚΓΔΑ του 1998. Η εν λόγω εκτίμηση είχε ως αποτέλεσμα τις ακόλουθες παρατηρήσεις:
(147)
Σύμφωνα με το τμήμα 2 των ΚΓΠΕ του 1998, μια περιφερειακή ενίσχυση μπορεί να είναι συμβιβάσιμη, εάν υπάρχει ισορροπία μεταξύ των στρεβλώσεων που προκαλεί στον ανταγωνισμό και στα πλεονεκτήματα που προσφέρει για την ανάπτυξη μιας μειονεκτικής περιοχής. Ως προς αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το υπό εξέταση επενδυτικό σχέδιο θα είχε θετική επίπτωση στην περιφερειακή ανάπτυξη. Συνέβαλε στην περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας και στη δημιουργία νέων και έμμεσων θέσεων απασχόλησης. Πράγματι, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24, η νέα μονάδα παραγωγής θα αύξανε τις θέσεις απασχόλησης στην περιοχή από 400 σε 550-600.
(148)
Το τμήμα 4 των ΚΓΠΕ του 1998 καθορίζει τους όρους για τη χορήγηση συμβιβάσιμων περιφερειακών ενισχύσεων.
(149)
Πρώτον, σύμφωνα με το σημείο 4.1 των ΚΓΠΕ του 1998, στόχος των περιφερειακών ενισχύσεων είναι είτε η πραγματοποίηση παραγωγικών επενδύσεων (αρχικές επενδύσεις), είτε η δημιουργία απασχόλησης. Ως αρχική επένδυση, σύμφωνα με το σημείο 4.4 των ΚΓΠΕ του 1998, ορίζεται μια επένδυση παγίου κεφαλαίου η οποία αφορά τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων, την επέκταση υφισταμένων εγκαταστάσεων ή την εκκίνηση δραστηριότητας η οποία συνεπάγεται θεμελιώδη αλλαγή στο προϊόν ή τη μέθοδο παραγωγής μίας υφιστάμενης εγκατάστασης. Τα υπό εξέταση μέτρα λήφθηκαν για τη δημιουργία νέας μονάδας παραγωγής, η οποία είναι αρχική επένδυση, κατά την έννοια του σημείου 4.4 των ΚΓΠΕ του 1998.
(150)
Δεύτερον, η ένταση της ενίσχυσης πρέπει να είναι κατώτερη από το ανώτατο όριο περιφερειακών ενισχύσεων του 24 % (46). Για τον υπολογισμό της έντασης της ενίσχυσης, πρέπει να καθοριστούν η αξία της επένδυσης και το στοιχείο της ενίσχυσης που ενέχουν τα εξεταζόμενα μέτρα.
α)
Όσον αφορά την αξία της επένδυσης, σύμφωνα με το σημείο 4.5 των ΚΓΠΕ του 1998, οι επιλέξιμες δαπάνες μπορούν να περιλαμβάνουν το κόστος της γης, της κατασκευής των μονάδων και του μηχανολογικού εξοπλισμού. Σε περίπτωση αγοράς, θα πρέπει να λαμβάνεται αποκλειστικά υπόψη το κόστος αγοράς αυτών των στοιχείων ενεργητικού. Πράγματι, η Φινλανδία υπολόγισε τις επιλέξιμες δαπάνες σύμφωνα με τις εν λόγω διατάξεις και το σχετικό ποσό ανέρχεται σε 25 935 928 ευρώ (βλ. αιτιολογική σκέψη 22 και πίνακα ΙΙΙ).
β)
Όσον αφορά το ενεχόμενο στοιχείο ενίσχυσης, η Φινλανδία υπέβαλε υπολογισμό, την αξιοπιστία του οποίου έχει επαληθεύσει η Επιτροπή. Για το μέτρο 1, που είναι η εγγύηση την οποία χορήγησε ο Δήμος Mikkeli, μπορεί να χρησιμοποιηθεί η ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2000 για τον ποσοτικό προσδιορισμό του στοιχείου της ενίσχυσης. Προβλέπονται τρεις μέθοδοι για τον υπολογισμό του στοιχείου ενίσχυσης, μία εκ των οποίων είναι η ενίσχυση «να υπολογιστεί με οποιαδήποτε άλλη αντικειμενικά αιτιολογημένη και γενικά αποδεκτή μέθοδο» (τμήμα 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2000). Η Φινλανδία συνέκρινε την αγοραία αξία μιας συγκρίσιμης ενίσχυσης με την εγγυητική αμοιβή που εφάρμοσε η Δήμος Mikkeli, η οποία φαίνεται να είναι πράγματι αντικειμενικά αιτιολογημένη και γενικά αποδεκτή μέθοδος. Για το μέτρο 2, το στοιχείο της ενίσχυσης συνίσταται στην αξία της γης συν τις δαπάνες για την ισοπέδωση του εργοταξίου, το οποίο είναι επίσης αποδεκτό. Όσον αφορά τη χρηματοδότηση από την Finnvera και το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας, που δεν αποτελεί αντικείμενο της παρούσας απόφασης, εάν η χρηματοδότηση κρινόταν ότι ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης, θα έπρεπε να ληφθεί και αυτό υπόψη. Η Φινλανδία υπέβαλε υπολογισμό του στοιχείου της ενίσχυσης στο δάνειο της Finnvera, ο οποίος κρίνεται αξιόπιστος. Για τις άμεσες επιχορηγήσεις του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας, ελήφθη υπόψη το συνολικό ποσό. Συνολικά, λαμβάνοντας υπόψη το στοιχείο ενίσχυσης που εμπεριέχεται στα μέτρα που έλαβαν ο Δήμος Mikkeli, η Finnvera και το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας, το στοιχείο της ενίσχυσης (υπολογιζόμενο ως ακαθάριστο ισοδύναμο επιχορήγησης) ανέρχεται σε 3 617 143 ευρώ (βλ. πίνακα II).
(151)
Το στοιχείο ενίσχυσης ύψους 3 617 143 ευρώ αντιστοιχεί σε ένταση ενίσχυσης 13,95 % του συνολικού επιλέξιμου κόστους των 25 935 928 ευρώ. Η ένταση της ενίσχυσης τοποθετείται, συνεπώς, κάτω του ορίου του 24 %.
(152)
Τρίτον, σύμφωνα με το σημείο 4.10 των ΚΓΠΕ του 1998, οι ενισχύσεις για αρχικές επενδύσεις πρέπει να υπόκεινται στη διατήρηση της σχετικής επένδυσης για ελάχιστη περίοδο πέντε ετών. Η Φινλανδία επιβεβαίωσε ότι η εν λόγω επένδυση έπρεπε να διατηρηθεί για ελάχιστη περίοδο πέντε ετών.
(153)
Τέταρτον, σύμφωνα με το σημείο 4.2 των ΚΓΠΕ του 1998, η συνεισφορά του δικαιούχου στη χρηματοδότηση της επένδυσης πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 25 %. Η Φινλανδία επιβεβαίωσε ότι αυτό συνέβη.
(154)
Πέμπτον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, σύμφωνα με το σημείο 4.2 των ΚΓΠΕ του 1998, η αίτηση ενίσχυσης υποβλήθηκε πριν αρχίσει η υλοποίηση του έργου και τηρήθηκαν οι κανόνες για τη συσσώρευση των ενισχύσεων, σύμφωνα με το σημείο 4.18 των ΚΓΠΕ 1998 και ότι δεν υπήρξε υπέρβαση του ανώτατου ορίου περιφερειακής ενίσχυσης.
(155)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι τα μέτρα 1 και 2 πληρούσαν τους όρους των ΚΓΠΕ 1998 και είναι, κατά συνέπεια, συμβιβάσιμα.
7.3.2. Αγορά γηπέδου (μέτρο 3)
(156)
Καταρχήν, η αρχή του επενδυτή σε οικονομία αγοράς εφαρμόζεται επίσης και στην αγορά γηπέδου ή άλλων στοιχείων ενεργητικού από ένα κράτος. Η αγορά αυτή θα μπορούσε να ενέχει κρατική ενίσχυση σε περίπτωση που δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συνήθης εμπορική συναλλαγή. Ακόμη και αν μια δημόσια αρχή αγοράσει αγαθά και υπηρεσίες στην αγοραία τιμή, μπορεί παρόλα αυτά να εξακολουθεί να υπάρχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης, εάν αποδειχθεί ότι το κράτος δεν είχε πραγματική ανάγκη για το εν λόγω γήπεδο ή τα στοιχεία ενεργητικού (47).
(157)
Συνεπώς, η Επιτροπή πρέπει να εκτιμήσει αν η αγορά γηπέδου μπορεί να θεωρηθεί συνήθης εμπορική συναλλαγή. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να εξεταστεί αν το τίμημα που κατέβαλε ο Δήμος Mikkeli αντανακλούσε την αξία των περιουσιακών στοιχείων και του κτιρίου που αγοράστηκαν.
(158)
Σύμφωνα με ένα ενδιαφερόμενο μέρος, ένας ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία αγοράς δεν θα ήταν διατεθειμένος να καταβάλει ποσό 6,7 εκατ. ευρώ για τα βιομηχανικά κτίρια τα οποία αγόρασε ο Δήμος Mikkeli σε αυτή την τιμή.
(159)
Από την άλλη πλευρά, η Φινλανδία υπέβαλε στην Επιτροπή υπολογισμό της αξίας των περιουσιακών στοιχείων. Σύμφωνα με τη Φινλανδία, η ιδιωτική τράπεζα […] κατείχε υποθήκη αξίας 7,5 εκατ. ευρώ για ένα από τα περιουσιακά στοιχεία που πωλήθηκαν κατά τον χρόνο της αγοράς (48).
(160)
Η Φινλανδία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι δεν υπάρχει εκτίμηση της αξίας της γης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η αξία της υποθήκης που κατείχε μια ιδιωτική τράπεζα μπορούσε να αποτελέσει ένδειξη της αξίας του ακινήτου. Πράγματι, πριν αποδεχτεί τις εξασφαλίσεις, μια τράπεζα προβαίνει σε αποτίμηση της αξίας του εν λόγω περιουσιακού στοιχείου, έτσι ώστε, εάν ο οφειλέτης δεν είναι σε θέση να αποπληρώσει το χρέος του, η τράπεζα να μπορεί να ικανοποιηθεί εκποιώντας το αντικείμενο της υποθήκης.
(161)
Για τα υπό εξέταση περιουσιακά στοιχεία, ο Δήμος Mikkeli κατέβαλε τίμημα αγοράς 6 646 787 ευρώ, το οποίο είναι κατώτερο από το εγγεγραμμένο ποσό της υποθήκης που κατείχε ένας ιδιώτης για ένα από τα ακίνητα πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία πώλησης. Εκτός από αυτό το ακίνητο, ο Δήμος Mikkeli αγόρασε άλλα πέντε ακίνητα και ένα κτίριο. Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο Δήμος Mikkeli αγόρασε τα ακίνητα με στόχο τη μετατροπή της έκτασης σε περιοχή κατοικίας, μέσω της μεταβολής των χρήσεων γης· τα ακίνητα βρίσκονταν κοντά στο κέντρο της πόλης και σε μια ελκυστική περιοχή κατοικίας.
(162)
Με βάση τα ανωτέρω, οι αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας όσον αφορά το τίμημα που καταβλήθηκε για τα γήπεδα και τα κτίρια αίρονται. Κρίνεται ότι ο Δήμος Mikkeli αγόρασε τα γήπεδα και το κτίριο σε τιμή που αντανακλούσε την αξία τους και ότι ικανοποιείται το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο δεν ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης.
7.3.3. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 8 Μαρτίου 2004 (μέτρο 4) και εγγύηση που παρασχέθηκε στις 10 Μαΐου 2004 (μέτρο 5)
(163)
Όσον αφορά την εγγύηση που παρασχέθηκε τον Ιούνιο του 2000, έπρεπε να γίνει διάκριση ανάμεσα σε διάφορα στάδια (παροχή της εγγύησης· καταβολή αμοιβής για την εγγύηση· αλλαγή των όρων του δανείου· σύγκριση αιτιολογική σκέψη 132). Ως εκ τούτου, στη συνέχεια εξετάζεται αν οι εγγυήσεις που δόθηκαν τον Μάρτιο του 2004 και τον Μάιο του 2004 συνιστούν κρατική ενίσχυση. Το ερώτημα αν οι τροποποιήσεις των όρων του δανείου μπορούσαν να ενέχουν κρατική ενίσχυση εκτιμάται ως μέρος του μέτρου 6 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 188-195).
(164)
Μέτρο 4: Σε αντίθεση με τα όσα υποστηρίζει η Φινλανδία, που παρουσιάζονται στην αιτιολογική σκέψη 92, η Επιτροπή θεωρεί ότι η μετατροπή υφισταμένων οφειλών σε νέα εγγύηση μπορεί να συνιστά κρατική ενίσχυση. Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να γίνει διάκριση ανάμεσα σε υφιστάμενη κρατική ενίσχυση και νέα ενίσχυση. Ο ορισμός της υφιστάμενης ενίσχυσης συνεπάγεται επιμέρους μέτρα ενίσχυσης τα οποία είχαν τεθεί σε εφαρμογή πριν τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης (άρθρο 1 στοιχείο β) του διαδικαστικού κανονισμού). Αντιθέτως, νέα ενίσχυση είναι «κάθε ενίσχυση […] που δεν αποτελεί υφιστάμενη ενίσχυση, καθώς και οι μεταβολές υφισταμένων ενισχύσεων» (άρθρο 1 στοιχείο γ) του διαδικαστικού κανονισμού). Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004, για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 (49), νοείται ως μεταβολή «κάθε αλλαγή, πλην των τροποποιήσεων καθαρά τυπικού ή διοικητικού χαρακτήρα, που δεν είναι ικανή να επηρεάσει την εκτίμηση του συμβιβάσιμου του εκάστοτε μέτρου ενίσχυσης με την κοινή αγορά».
(165)
Πράγματι, ο Δήμος Mikkeli παρέσχε νέα εγγύηση στις 8 Μαρτίου 2004 που εξασφάλιζε ένα νέο δάνειο το οποίο χορήγησε η Tapiola στις 14 Απριλίου 2004. Η νέα εγγύηση δεν μπορεί να θεωρηθεί συνέχιση της παλαιάς εγγύησης, διότι παρασχέθηκε για νέο δάνειο με νέους όρους. Το γεγονός ότι το δάνειο αυτό αντικατέστησε το δάνειο που είχε χορηγήσει η Tapiola το 1992, για το οποίο είχε ήδη παρασχεθεί εγγύηση του Δήμου Mikkeli, δεν μεταβάλλει την άποψη της Επιτροπής. Αν και είναι ακριβές ότι το νέο δάνειο αντιστοιχούσε στο ανεξόφλητο κεφάλαιο του παλαιού δανείου και το επιτόκιο ήταν ευνοϊκότερο για την Karjaportti (4,5 % ετησίως για το παλαιό δάνειο και 4 % ετησίως για το νέο δάνειο), υπήρξε μεταβολή στη διάρκεια του δανείου (το παλαιό δάνειο θα έπρεπε να είχε αποπληρωθεί σε διάστημα δέκα ετών από τη χορήγησή του, δηλ. τον Νοέμβριο του 2002· η αποπληρωμή του νέου δανείου προβλεπόταν έως το 2014). Συνολικά, το ποσό του νέου δανείου (κεφάλαιο συν τόκοι για τα έτη 2004 έως 2012) είναι υψηλότερο από το ποσό του παλαιού δανείου. Συνεπώς, παρέχοντας τη νέα εγγύηση, ο κίνδυνος για τον Δήμο Mikkeli και, κατά συνέπεια, το ποσό του μέτρου αυξήθηκε σε σύγκριση με την παλαιά εγγύηση. Η παροχή της νέας εγγύησης πρέπει να θεωρηθεί ως μεταβολή της παλαιάς εγγύησης που επιτρέπει να χαρακτηριστεί η νέα εγγύηση ως νέα ενίσχυση. Κατά συνέπεια, το επιχείρημα της Φινλανδίας ότι η παλαιά εγγύηση δόθηκε πριν την προσχώρηση της Φινλανδίας και ότι, κατά συνέπεια, μπορεί να θεωρηθεί ως υφιστάμενη ενίσχυση και ότι η νέα εγγύηση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά χορήγηση νέας ενίσχυσης, μπορεί να απορριφθεί.
(166)
Το ερώτημα αν η εγγύηση παραχώρησε πλεονέκτημα στον δικαιούχο μπορεί να εκτιμηθεί βάσει της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008. Την περίοδο που ελήφθη το μέτρο ίσχυε η ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2000. Εντούτοις, όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 134, η Επιτροπή θα βασιστεί στην ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2008 για να εκτιμήσει το εν λόγω μέτρο. Σύμφωνα με το σημείο 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008, η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης στο πλαίσιο μιας μεμονωμένης κρατικής εγγύησης μπορεί να αποκλειστεί, εάν πληρούνται ταυτόχρονα τέσσερις προϋποθέσεις (βλ. αιτιολογική σκέψη 135). Η υπό εξέταση εγγύηση καλύπτει το 100 % του δανείου. Το γεγονός αυτό καθαυτό είναι αρκετό για να δηλωθεί ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης βάσει του σημείου 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008. Επιπλέον, και σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της Φινλανδίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Karjaportti ήταν προβληματική επιχείρηση, κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999, ήδη τον Μάρτιο του 2004 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 123-128) που είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο η εγγύηση δεν μπορεί να υπαχθεί στο σημείο 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008.
(167)
Επιπλέον, η εγγύηση παρασχέθηκε χωρίς εγγυητική αμοιβή, μολονότι η εταιρεία αντιμετώπιζε δυσκολίες και ο κίνδυνος για τον Δήμο Mikkeli θα μπορούσε να θεωρηθεί υψηλός. Η εγγύηση κάλυπτε το 100 % του εν λόγω δανείου, δηλαδή ο εγγυητής ανέλαβε τον κίνδυνο αδυναμίας πληρωμής του δικαιούχου μόνος του και η εγγύηση παρασχέθηκε ως απόλυτη εγγύηση. Δηλ. ο εγγυητής είναι υπεύθυνος για την κύρια οφειλή σαν η οφειλή να ήταν δική του και ο πιστωτής μπορεί να απαιτήσει την εξόφληση της κύριας οφειλής από τον εγγυητή, όταν η κύρια οφειλή καταστεί ληξιπρόθεσμη.
(168)
Επιπλέον, η Φινλανδία θεωρεί ότι το μέτρο είναι σύμφωνο με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς, ιδίως διότι συμμετείχαν ιδιώτες. Το επιχείρημα αυτό μπορεί να απορριφθεί. Με βάση τα στοιχεία που υπέβαλε η Φινλανδία, πρώτον, οι ιδιώτες δεν παρείχαν στον δικαιούχο εγγυήσεις αλλά δάνεια. Δεύτερον, τα δάνεια των ιδιωτών δεν χορηγήθηκαν ταυτόχρονα με τα εγγυημένα δάνεια για συντάξεις. Τρίτον, το επιτόκιο το οποίο ζήτησε τουλάχιστον ένας από τους ιδιώτες για ένα δάνειο ήταν ήδη υψηλότερο από το επιτόκιο για το συνταξιοδοτικό δάνειο. Ακόμη σημαντικότερο είναι το γεγονός ότι οι ιδιώτες συμφώνησαν μόνο για τη χορήγηση βραχυπρόθεσμων δανείων, διάρκειας ορισμένων μηνών, ενώ η εγγύηση που παρείχε ο Δήμος Mikkeli, κάλυπτε δάνειο διάρκειας δέκα ετών.
(169)
Με βάση τα ανωτέρω, κρίνεται ότι το μέτρο παρέχει πλεονέκτημα στην Karjaportti. Επιπλέον, το μέτρο 34 πληροί και άλλες προϋποθέσεις για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Όπως αναλύεται διεξοδικά στις αιτιολογικές σκέψεις 133, 140 και 141, και αυτή η εγγύηση συνίσταται σε κρατικούς πόρους και καταλογίζεται στο κράτος, είναι επιλεκτική και νοθεύει τον ανταγωνισμό και επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(170)
Μέτρο 5: Το επιχείρημα της Φινλανδίας ότι το μέτρο ελήφθη για να συνεχιστεί η επένδυση που ξεκίνησε το 2000 μπορεί να απορριφθεί, διότι η εγγύηση συνιστούσε σαφώς νέο μέτρο.
(171)
Σύμφωνα με το σημείο 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008, η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης όσον αφορά μια μεμονωμένη κρατική ενίσχυση μπορεί να αποκλειστεί, εάν πληρούνται σωρευτικά τέσσερις προϋποθέσεις (βλ. αιτιολογική σκέψη 135). Όπως και το μέτρο 4, η υπό εκτίμηση εγγύηση καλύπτει το 100 % του δανείου και η Karjaportti ήταν ήδη τον Μάιο του 2004 προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 123-128). Κατά συνέπεια, η εγγύηση δεν μπορεί να υπαχθεί στο σημείο 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008.
(172)
Επιπλέον, και όπως και το μέτρο 4, η εγγύηση δόθηκε χωρίς εγγυητική αμοιβή, μολονότι η επιχείρηση αντιμετώπιζε δυσκολίες και ο κίνδυνος για τον Δήμο Mikkeli μπορούσε να θεωρηθεί υψηλός. Η εγγύηση κάλυπτε το 100 % του εν λόγω δανείου και παρασχέθηκε ως απόλυτη εγγύηση. Κατά συνέπεια, στην προκειμένη περίπτωση, σε αντίθεση με την άποψη της Φινλανδίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο παρέχει πλεονέκτημα στην Karjaportti.
(173)
Συν τοις άλλοις, το μέτρο 5 πληροί όλες τις άλλες προϋποθέσεις για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Όπως περιγράφεται λεπτομερώς στις αιτιολογικές σκέψεις 133, 140 και 141 και αυτή η εγγύηση συνίσταται σε κρατικούς πόρους και καταλογίζεται στο κράτος είναι επιλεκτική και νοθεύει τον ανταγωνισμό και επηρεάζει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
(174)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο 4 και το μέτρο 5 συνιστούν κρατική ενίσχυση.
(175)
Η Φινλανδία δεν πρόβαλε κανένα επιχείρημα όσον αφορά το συμβιβάσιμο του μέτρου 4. Για το μέτρο 5, η Φινλανδία επικαλέστηκε το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ και των ΚΓΠΕ του 1998 (βλ. αιτιολογική σκέψη 95). Οι ΚΓΠΕ του 1998 δεν μπορούν, ωστόσο, να χρησιμοποιηθούν ως βάση για την εκτίμηση του συμβιβάσιμου, διότι η Karjaportti ήταν προβληματική επιχείρηση κατά τον χρόνο παροχής των δύο εγγυήσεων (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 123-128). Σύμφωνα με τις ΚΓΠΕ του 1998, η χορήγηση ενίσχυσης σε προβληματικές εταιρείες πρέπει να αξιολογείται βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τη διάσωση και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων (50). Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εκτιμά καταρχήν, αν τα μέτρα 4 και 5 είναι συμβιβάσιμα ως ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α. Κατά τον χρόνο λήψης των μέτρων, ίσχυαν οι κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 1999 (51).
(176)
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 1999, μια ενίσχυση διάσωσης πρέπει να πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις οι οποίες δεν πληρούνται όλες από το υπό εξέταση μέτρο.
α)
Πρώτον, όσον αφορά την απαίτηση τα μέτρα να αποτελούν ενισχύσεις ρευστότητας υπό μορφή εγγυήσεων δανείου ή δανείων (σημείο 23 α) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999), τα δάνεια που καλύπτονται από τις αντίστοιχες εγγυήσεις δεν χορηγήθηκαν με επιτόκιο τουλάχιστον συγκρίσιμο με τα επιτόκια των δανείων σε υγιείς επιχειρήσεις (επιτόκιο αναφοράς για τη Φινλανδία τον Μάρτιο του 2004: 4,43 % συν 100 μονάδες βάσης· επιτόκιο αναφοράς για τη Φινλανδία τον Μάιο του 2004: 4,43 % συν 100 μονάδες βάσης).
β)
Δεύτερον, οι εγγυήσεις δεν αφορούσαν δάνειο με περίοδο αποπληρωμής που δεν υπερέβαινε τους δώδεκα μήνες μετά την εκταμίευση της τελευταίας δόσης στην επιχείρηση (σημείο 23β) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999).
γ)
Τρίτον, η Φινλανδία δεν υπέβαλε κανένα στοιχείο ότι η ενίσχυση δικαιολογούνταν για σοβαρούς κοινωνικούς λόγους και ότι δεν είχε αδικαιολόγητα αρνητικές επιπτώσεις σε άλλα κράτη μέλη (σημείο 23γ) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999).
δ)
Τέταρτον, οι εγγυήσεις ούτε αποπληρώθηκαν εντός 6 μηνών ούτε υποβλήθηκε σχέδιο αναδιάρθρωσης κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999 (σημείο 23δ) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999).
ε)
Τέλος, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι εγγυήσεις περιορίζονταν στο ποσό που ήταν αναγκαίο για τη διατήρηση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης κατά το χρονικό διάστημα για το οποίο εγκρίθηκε η ενίσχυση (σημείο 23ε) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999).
(177)
Τα μέτρα 4 και 5 δεν πληρούν ούτε όλες τις προϋποθέσεις για ενίσχυση αναδιάρθρωσης, όπως ορίζεται στις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 1999.
α)
Πρώτον, δεν τέθηκε ως προϋπόθεση για τη λήψη των μέτρων η εφαρμογή σχεδίου αναδιάρθρωσης (σημείο 31 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999). Επισημαίνεται ότι δεν εκπονήθηκε κανένα σχέδιο αναδιάρθρωσης κατά την έννοια του σημείου 32 και επόμενα των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999.
β)
Δεύτερον, οι δικαιούχοι της ενίσχυσης πρέπει να συνεισφέρουν ουσιαστικά στο σχέδιο αναδιάρθρωσης με ίδιους πόρους (σημείο 40 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999). Για τα υπό εξέταση μέτρα δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι καταβλήθηκε ίδια συνεισφορά του δικαιούχου.
γ)
Τρίτον, για να αποφευχθούν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, πρέπει να λαμβάνονται αντισταθμιστικά μέτρα (σημείο 27 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999). Δεν έχουν προβλεφθεί παρόμοια μέτρα.
(178)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα δεν ήταν σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 1999.
(179)
Επιπλέον, πρέπει να εξεταστεί αν τα μέτρα 4 και 5 θα μπορούσαν να είναι συμβιβάσιμα βάσει οποιασδήποτε από τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ.
(180)
Οι εξαιρέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ δεν έχουν εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση, διότι τα υπό εξέταση μέτρα δεν έχουν κοινωνικό χαρακτήρα, δεν έχουν αποδέκτες μεμονωμένους καταναλωτές, δεν έχουν σχεδιαστεί ως αποζημίωση λόγω φυσικών καταστροφών ή έκτακτων γεγονότων και δεν αφορούν την οικονομία συγκεκριμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας που επλήγησαν από τη διαίρεση αυτής της χώρας.
(181)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ προβλέπει και άλλες εξαιρέσεις.
(182)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ αναφέρει ότι «οι ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση» δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά. Η Karjaportti ήταν εγκατεστημένη σε τέτοια περιοχή όταν χορηγήθηκε η ενίσχυση.
(183)
Το συμβιβάσιμο της κρατικής ενίσχυσης στις ενισχυόμενες περιοχές υπαγόταν στις ΚΓΠΕ του 1998. Βάσει εκείνων των κατευθυντήριων γραμμών, οι προβληματικές επιχειρήσεις δεν είναι επιλέξιμες για περιφερειακή ενίσχυση. Κατά συνέπεια, με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι η ενίσχυση δεν είναι επιλέξιμη για την εξαίρεση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ.
(184)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι «οι ενισχύσεις για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους» μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η υπό εξέταση ενίσχυση δεν σχεδιάστηκε για την προώθηση της εκτέλεσης σημαντικού έργου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ούτε διαπίστωσε η Επιτροπή κάποιο στοιχείο που να αποδεικνύει ότι σχεδιάστηκε για την άρση μιας σοβαρής διαταραχής της φινλανδικής οικονομίας. Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι η ενίσχυση δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
(185)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της ΣΛΕΕ αναφέρει ότι οι ενισχύσεις για την προώθηση του πολιτισμού και τη διατήρηση της κληρονομιάς μπορεί να κηρύσσονται συμβιβάσιμες με τη ΣΛΕΕ, όταν δεν επηρεάζουν τους όρους των συναλλαγών και του ανταγωνισμού στην Κοινότητα σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον. Το εν λόγω άρθρο προφανώς δεν έχει εφαρμογή στην παρούσα υπόθεση.
(186)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ επιτρέπει τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που αντίκειται στο κοινό συμφέρον. Η Επιτροπή έχει εκδώσει διάφορες κατευθυντήριες γραμμές και ανακοινώσεις που εξηγούν με ποιον τρόπο θα εφαρμόζει τις προβλεπόμενες σε αυτό το άρθρο εξαιρέσεις. Εντούτοις, η Επιτροπή θεωρεί ότι, λόγω της φύσης και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της ενίσχυσης, είναι προφανές ότι οι εξαιρέσεις βάσει των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών και ανακοινώσεων δεν εφαρμόζονται στην παρούσα περίπτωση.
(187)
Με βάση τα ανωτέρω επιχειρήματα, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα 4 και 5 συνιστούν κρατική ενίσχυση που δεν είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
7.3.4. Διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία (μέτρο 6)
(188)
Το βασικό επιχείρημα της Φινλανδίας, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 96-98 είναι ότι ο Δήμος Mikkeli δεν ήταν περισσότερο γενναιόδωρος από άλλους πιστωτές της επιχείρησης, αλλά ο Δήμος Mikkeli ενήργησε σε συνεργασία με ιδιώτες πιστωτές του δικαιούχου και με τους ίδιους όρους. Κατά συνέπεια, ενήργησε ως ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία αγοράς όταν ενέκρινε το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης.
(189)
Το πρώτο ζήτημα που πρέπει να επαληθευθεί στην προκειμένη περίπτωση είναι αν το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς εφαρμόζεται σε καταστάσεις κατά τις οποίες ένας ή περισσότεροι δημόσιοι φορείς, η συμπεριφορά των οποίων καταλογίζεται στο κράτος, εκτελούν ένα σύνολο μέτρων σε σχέση με μια επιχείρηση. Το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε αυτό το ζήτημα στην υπόθεση BP Chemicals κατά Επιτροπής. (52) Κατά το Δικαστήριο, το γεγονός και μόνο ότι μια δημόσια επιχείρηση πραγματοποίησε ήδη εισφορές κεφαλαίου χαρακτηρισθείσες ως «ενισχύσεις» στη θυγατρική της δεν αποκλείει αυτομάτως τη δυνατότητα μεταγενέστερη εισφορά κεφαλαίου να μπορεί να χαρακτηρισθεί ως επένδυση πληρούσα το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Η Επιτροπή οφείλει, ωστόσο, να διαπιστώσει αν πολλαπλά μέτρα για μια επιχείρηση μπορούν εύλογα να διαχωριστούν και να εξετασθούν ως ανεξάρτητα μέτρα. Συναφώς, κατά την άποψη του Δικαστηρίου, πρέπει να εκτιμηθούν η χρονολογία των εν λόγω μέτρων, ο σκοπός τους και η κατάσταση της θυγατρικής επιχείρησης κατά τον χρόνο κατά τον οποίο ελήφθησαν οι αποφάσεις για κάθε μία από τις εισφορές (53).
(190)
Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή οφείλει να προσδιορίσει αν οι εγγυήσεις που παρασχέθηκαν τον Μάρτιο και τον Μάιο του 2004 (μέτρο 4 και μέτρο 5) μπορούν να διαχωριστούν από τη διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία (μέτρο 6). Μολονότι και τα τρία μέτρα αποφασίστηκαν, όντως, κατά τη διάρκεια του ίδιου έτους, η Επιτροπή παρατηρεί ότι αυτό έγινε σε διαφορετικό πλαίσιο. Στο μεταξύ, είχε κινηθεί διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία, στην οποία συμμετείχαν όλοι οι πιστωτές της επιχείρησης. Ο σκοπός του μέτρου 6 δεν ήταν, συνεπώς, να δοθεί στην επιχείρηση η δυνατότητα να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητά της χωρίς να κριθεί αφερέγγυα, λαμβάνοντας νέα κεφάλαια από ιδιωτικές τράπεζες. Αντίθετα, ο Δήμος Mikkeli, όπως και όλοι οι άλλοι πιστωτές, αποσκοπούσαν, με την ιδιότητα του πιστωτή, να ανακτήσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο ποσό από τις ανεξόφλητες απαιτήσεις τους στο πλαίσιο των περιορισμών που θέτει το εθνικό πτωχευτικό δίκαιο. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο 6 μπορεί να διαχωριστεί από τα μέτρα 4 και 5.
(191)
Όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 31, η Karjaportti, μαζί με τους ιδιώτες πιστωτές της, υπέβαλε αίτηση για την κίνηση διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία στο Πρωτοδικείο του Mikkeli, σύμφωνα με τον νόμο περί αναδιάρθρωσης επιχειρήσεων αριθ. 47/1993. Υποβλήθηκε στο Δικαστήριο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, με αναλυτικά στοιχεία των μέτρων που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας εκτίμησης. Αφού έλεγξε τα στοιχεία αυτά, το Δικαστήριο ενέκρινε το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Karjaportti έχει υπαχθεί σε διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία βάσει του φινλανδικού δικαίου. Στην πράξη, σκοπός της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία είναι να αποκατασταθεί η βιωσιμότητα της δραστηριότητας ενός οφειλέτη που βρίσκεται σε δυσχερή θέση, ώστε να εξασφαλιστεί η διατήρηση της βιωσιμότητας και να επιτευχθεί η ρύθμιση των οφειλών. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα που ανέλαβε ο Δήμος Mikkeli κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία μπορούν να εκτιμηθούν σύμφωνα με το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς.
(192)
Σύμφωνα με τη νομολογία Magefesa (54), εάν το κράτος είναι περισσότερο γενναιόδωρο από άλλους πιστωτές της επιχείρησης, τα μέτρα το πλαίσιο πτωχευτικής διαδικασίας δικαστικής εξυγίανσης μπορεί να συνιστούν κρατική ενίσχυση. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή επαληθεύει αν πράγματι υπήρξε ισότιμη μεταχείριση των ιδιωτών και δημόσιων πιστωτών κατά τη διαδικασία αναδιάρθρωσης.
(193)
Πρώτον, επισημαίνεται ότι συνολικά το […] της αναδιάρθρωσης χρεών (περίπου [30-70]%) οφείλεται σε ιδιώτες επενδυτές. Ο κυριότεροι ιδιώτες πιστωτές είναι οι Nordea Bank, Pohjola Bank και Nordea Financing. Δεύτερον, πρέπει να θεωρηθεί ότι οι πιστωτές της Karjaportti χωρίστηκαν σε διάφορες ομάδες, ανάλογα με την προτεραιότητα εξυπηρέτησής τους. Μαζί με τους πιστωτές Nordea Bank, OKO/Pohjola Bank και Nordea Financing καθώς και την εταιρεία χρηματοδοτήσεων Finnvera, που ανήκει στο κράτος, ο Δήμος Mikkeli ανήκει στην ομάδα πιστωτών με απαιτήσεις υψηλής εξασφάλισης. Όπως αναφέρεται στον πίνακα IV, σε αυτά τα μεγάλα εγγυημένα δάνεια, το μερίδιο του Δήμου Mikkeli είναι [10-40]%, ενώ το μερίδιο όλων των ιδιωτών πιστωτών σε [30-70]%. Το μερίδιο της Finnvera είναι [10-40]%.
(194)
Στη συνέχεια, γίνεται αναλυτικότερη εκτίμηση του κάθε μέτρου χωριστά που έλαβε ο Δήμος Mikkeli:
(195)
Μείωση επιτοκίων για εγγυημένα δάνεια: Όπως φαίνεται στον πίνακα V, τα επιτόκια για δάνεια και άλλες οφειλές (μη καταβληθέντα τέλη) τα οποία θεωρήθηκαν «μεγάλες εγγυημένες οφειλές» ήταν τα ίδια για τους ιδιώτες και δημόσιους πιστωτές, με εξαίρεση […]. Ο εν λόγω πιστωτής έλαβε επιτόκιο EURIBOR […] για όλα τα ανεξόφλητα ποσά από την έναρξη της διαδικασίας αναδιάρθρωσης, ενώ οι άλλοι πιστωτές έλαβαν μόνο για ένα μέρος των ανεξόφλητων οφειλών επιτόκιο EURIBOR […] μείον […]% έως το 2010. Αυτή η διαφορά οφειλόταν στο γεγονός ότι […] είχε την υψηλότερη προτεραιότητα όσον αφορά τις εξασφαλίσεις τις οποίες παρείχε η Karjaportti ως εγγύηση. Κρίνεται ότι η μεγαλύτερη προτεραιότητα […] δικαιολογεί τη διαφορά των επιτοκίων που εφαρμόστηκαν.
(196)
Αναδιάρθρωση δανείων: Η ικανοποίηση των απαιτήσεων του Δήμου Mikkeli αναβλήθηκε κατά το ίδιο χρονικό διάστημα όπως και οι απαιτήσεις άλλων διασφαλισμένων πιστωτών. Όπως φαίνεται στον πίνακα VΙ, η Karjaportti οφείλει να καταβάλει δόσεις σε όλους τους διασφαλισμένους πιστωτές από τον Ιούλιο του 2009 έως το 2015, όταν θα καταστεί ληξιπρόθεσμο το μεγαλύτερο μέρος των δόσεων (43 % του κεφαλαίου κάθε διασφαλισμένης οφειλής). Το ποσό της κάθε δόσης που πρέπει να καταβληθεί σε κάθε πιστωτή αντιπροσωπεύει το ίδιο ποσοστό του συνολικού ποσού της απαίτησης του κάθε πιστωτή (2 % του υπολειπόμενου ποσού για τις πρώτες τρεις δόσεις· 4 % για τις επόμενες δύο δόσεις· 6 % για την υπόλοιπη δόση). Η τελευταία δόση ανέρχεται στο 43 % του κεφαλαίου για κάθε διασφαλισμένο πιστωτή. Κατά συνέπεια, η μεταχείριση του Δήμου Mikkeli δεν ήταν λιγότερο ευνοϊκή από αυτήν των ιδιωτών πιστωτών σε παρόμοια κατάσταση.
(197)
Υπό όρους διαγραφή χρέους: Σύμφωνα με το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 42 και 43, τα προς διαγραφή ποσά στο τέλος της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία, εάν δεν πληρούνται ορισμένες οικονομικές απαιτήσεις, βασίζονται σε σύγκριση της αξίας της διασφάλισης, εφόσον η Karjaportti εξακολουθήσει να λειτουργεί, με την αξία της διασφάλισης σε περίπτωση εκποίησής της, που καθορίζεται για κάθε πιστωτή με τη συνεκτίμηση της αντίστοιχης ιεράρχησης της προτεραιότητάς τους. Η αξία της εξασφάλισης στις δύο εναλλακτικές υποθέσεις αποτιμήθηκε από δύο ανεξάρτητους εκτιμητές όταν εκπονήθηκε το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, βάσει συγκρίσιμων τιμών και πληροφοριών για τα μισθώματα. Ως προς αυτό, […] δεν θα αναγκαστεί να παραιτηθεί από απαιτήσεις στο τέλος της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία, διότι είναι ο πιστωτής με τον υψηλότερο βαθμό διασφάλισης. Τα ποσά για τους άλλους πιστωτές καθορίστηκαν επίσης σύμφωνα με την ίδια μεθοδολογία και τα ποσά που προέκυψαν παρουσιάστηκαν στην αιτιολογική σκέψη 43. Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε για τον καθορισμό των αντίστοιχων ποσών μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη, ιδίως όσον αφορά τον αντίστοιχο βαθμό εξασφάλισης σε σχέση με την αξία της αντίστοιχης εξασφάλισης στις δύο εναλλακτικές υποθέσεις. Στην πράξη, ο υπολογισμός βασίστηκε σε εκτιμήσεις ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων και οι ίδιοι κανόνες χρησιμοποιήθηκαν για όλους τους πιστωτές κατά τον καθορισμό των ποσών της ανώτατης μείωσης των χρεών κατά την αναδιάρθρωση κατά τη λήξη της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Με βάση τα ανωτέρω, μπορεί να θεωρηθεί ότι όλοι οι πιστωτές αντιμετωπίστηκαν σε ισότιμη βάση.
(198)
Συνολικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο Δήμος Mikkeli δεν αντιμετωπίστηκε λιγότερο ευνοϊκά απ’ ό,τι οι ιδιώτες πιστωτές κατά τη διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Όπου υπήρχαν διαφορές σε σχέση με άλλους πιστωτές, αυτές αιτιολογήθηκαν με τη διαφορά ως προς την ποιότητα των εξασφαλίσεων που κατείχαν οι πιστωτές. Συνεπώς, με βάση τα ανωτέρω, πρέπει να διαπιστωθεί ότι ο δικαιούχος δεν αποκόμισε πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ από τη διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Οι αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας αίρονται και τα μέτρα που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 31-43 δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.
7.3.5. Αγορά μετοχών (μέτρο 7)
(199)
Πρώτον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αγορά μετοχών δεν αποτελούσε μέρος της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία.
(200)
Η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι ο Δήμος Mikkeli ενήργησε σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς όταν αγόρασε τις μετοχές. Πρώτον, με βάση τη λογική της απόφασης στην υπόθεση BP Chemicals (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 189-191), πρέπει να διαπιστωθεί αν το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς μπορεί να εφαρμοστεί στο μέτρο 7, εφόσον ο Δήμος Mikkeli είχε ήδη λάβει τα μέτρα ενίσχυσης της Karjaportti στο παρελθόν. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα μέτρα 4 και 5 είχαν ληφθεί πριν την έναρξη της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία, ενώ η αγορά μετοχών πραγματοποιήθηκε μετά. Επιπλέον, εφόσον σκοπός των μέτρων 4 και 5 ήταν να μπορεί ο δικαιούχος να συνεχίσει να έχει πρόσβαση σε ρευστότητα, ήταν σαφές ότι, μετά την έναρξη της διαδικασίας αναδιάρθρωσης, οι ανάγκες αυτές θα αντιμετωπίζονταν στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας. Συνεπώς, κρίνεται ότι το μέτρο 7 μπορεί να διαχωριστεί από τα μέτρα 4 και 5 και ότι το κριτήριο του επενδυτή σε οικονομία αγοράς πρέπει καταρχήν να εφαρμοστεί στο μέτρο 7.
(201)
Όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 156, το κριτήριο του επενδυτή σε οικονομία αγοράς εφαρμόζεται στην αγορά γης ή άλλων στοιχείων ενεργητικού από ένα κράτος. Η Φινλανδία υπέβαλε αποτίμηση της αξίας των μετοχών που πραγματοποιήθηκε από […] (55), οργανισμό διαχείρισης ακινήτων με έδρα το Ελσίνκι. Βάσει της αποτίμησης της 29ης Μαρτίου 2005, η αξία των μετοχών της κτηματομεσιτικής εταιρείας ανερχόταν μεταξύ ενός εκατ. ευρώ και 1,1 εκατ. ευρώ. Η αποτίμηση βασιζόταν στην αξία των περιουσιακών στοιχείων που ανήκαν στην εταιρεία. Εφαρμόστηκαν δύο μέθοδοι για τον προσδιορισμό της αξίας: η κεφαλαιακή αξία σε μισθώματα της αγοράς (βάσει στατιστικών για την αξία των ακινήτων που επεξεργάστηκε η Statistics Finland) και η αξία μεταπώλησης (μετά από έρευνα τιμών).
(202)
Κατά τον χρόνο πώλησης των μετοχών, το ακίνητο ήταν μισθωμένο σε τιμή χαμηλότερη από το μίσθωμα της αγοράς. Σύμφωνα με την εκτίμηση της αξίας, το επίπεδο μισθώματος της αγοράς θα μπορούσε να καλυφθεί σε δύο έτη, με τη μέγιστη αύξηση του ετήσιου μισθώματος. Κατά συνέπεια, προσαρμόστηκε η αξία του ακινήτου στον χρόνο αγοράς και, στο τέλος, ο Δήμος Mikkeli αγόρασε τις μετοχές στην τιμή των 860 000 ευρώ.
(203)
Η αποτίμηση πραγματοποιήθηκε από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα. Η χρησιμοποιηθείσα μεθοδολογία, όπως αναφέρεται ανωτέρω, ήταν να ελεγχθεί πρώτα η κεφαλαιακή αξία σε μίσθωμα της αγοράς και στη συνέχεια η αξία μεταπώλησης. Και οι δύο τιμές βασίζονταν σε δεδομένα της αγοράς και χρησιμοποιήθηκαν και οι δύο αξίες για τον καθορισμό της αξίας των μετοχών, η οποία προσαρμόστηκε επίσης στο επίπεδο των μισθωμάτων που επικρατούσε την περίοδο της αγοράς. Η μεθοδολογία αυτή θεωρείται αξιόπιστη. Η Επιτροπή κρίνει ότι οι μετοχές της Kiinteistö Oy Suksimäki αγοράστηκαν σε αγοραία τιμή και ότι το μέτρο δεν απέφερε πλεονέκτημα στην Karjaportti.
(204)
Με βάση τα ανωτέρω, οι αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας έχουν αρθεί και κρίνεται ότι το μέτρο δεν ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης.
7.3.6. Μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνεια (μέτρο 8)
(205)
Η Φινλανδία υποστηρίζει ότι η μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνεια είναι ένα σύνηθες μέτρο στις διαδικασίες αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Είναι ακριβές ότι ένα παρόμοιο μέτρο μπορεί να θεωρηθεί εγγενές των διαδικασιών αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εξουσία. Στην προκειμένη περίπτωση, η μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνεια το έτος 2005 καθοριζόταν ήδη στο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης για όλους τους πιστωτές μεγάλων διασφαλισμένων οφειλών ([δύο ιδιώτες πιστωτές] και η Finnvera). Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι η μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνειο συνιστά κρατική ενίσχυση. Πρέπει, ωστόσο, να επαληθευθεί αν το επιτόκιο που εφάρμοσε ο Δήμος Mikkeli στην Karjaportti της παρείχε πλεονέκτημα.
(206)
Ως προς αυτό, η Φινλανδία θεωρεί ότι ο Δήμος Mikkeli ενήργησε σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς, εφόσον οι ιδιώτες πιστωτές μετέτρεψαν τους μη καταβληθέντες τόκους σε δάνειο μαζί με τον Δήμο Mikkeli. Καταρχήν, όπως και στην περίπτωση της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία, θεωρείται ότι η αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς μπορεί να εφαρμοστεί στο μέτρο 8, εφόσον το μέτρο αυτό διαχωρίζεται από τα μέτρα 4 και 5 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 189-191). Εφαρμόζοντας το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία αγοράς στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή επισημαίνει τα ακόλουθα: αν και είναι ακριβές ότι η μετατροπή δεν πραγματοποιήθηκε μόνο από τον Δήμο Mikkeli αλλά και από [ιδιώτες πιστωτές], δεν εφαρμόστηκε το ίδιο περιθώριο επιτοκίου στα δάνεια. Πράγματι, [ένας ιδιώτης πιστωτής] ζήτησε επιτόκιο EURIBOR 3 μηνών συν 1,5 % και [ο άλλος ιδιώτης πιστωτής] επιτόκιο EURIBOR 3 μηνών συν 2 %, ενώ ο Δήμος Mikkeli ζήτησε επιτόκιο μόνο EURIBOR 3 μηνών συν 0,3 %. Συνεπώς, το επιτόκιο που συμφώνησε να εφαρμόσει ο Δήμος Mikkeli για το δάνειο είναι κατά 1,2 % χαμηλότερο από το επιτόκιο που εφάρμοσε ο [ένας ιδιώτης πιστωτής] και κατά 1,7 % χαμηλότερο από το επιτόκιο που εφάρμοσε ο [άλλος ιδιώτης πιστωτής]. Συνεπώς, το επιχείρημα ότι ο Δήμος Mikkeli ενήργησε με τον ίδιο τρόπο όπως και οι ιδιώτες πιστωτές μπορεί να απορριφθεί. Βάσει της διαφοράς των επιτοκίων μπορεί επίσης να αποκλεισθεί το ότι ο Δήμος Mikkeli εφάρμοσε επιτόκιο της αγοράς για το δάνειο. Συνεπώς, το δάνειο στο οποίο μετατράπηκαν οι μη καταβληθέντες τόκοι από τον Δήμο Mikkeli παρέχει πλεονέκτημα στην Karjaportti.
(207)
Επιπλέον, το μέτρο 8 ικανοποιεί και τις άλλες απαιτήσεις για να κριθεί ότι υπάρχει κρατική ενίσχυση. Όπως αναλύεται στις αιτιολογικές σκέψεις 133-140 και 141, το δάνειο συνίσταται σε κρατικούς πόρους και καταλογίζεται στο κράτος. Είναι επιλεκτικό και νοθεύει τον ανταγωνισμό και επηρεάζει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
(208)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο 8 συνιστά κρατική ενίσχυση.
(209)
Η Φινλανδία δεν προέβαλε επιχειρήματα όσον αφορά το συμβιβάσιμο του μέτρου 8. Εφόσον η Karjaportti ήταν προβληματική εταιρεία κατά τον χρόνο μετατροπής των μη καταβληθέντων τόκων σε δάνειο (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 123-129), η Επιτροπή θα εκτιμήσει πρώτα αν το μέτρο 8 είναι συμβιβάσιμο ως ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α. Κατά τον χρόνο χορήγησης, ίσχυαν οι κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004 (56).
(210)
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004, μια ενίσχυση διάσωσης πρέπει να ικανοποιεί ορισμένες απαιτήσεις, τις οποίες δεν πληροί το υπό εξέταση μέτρο.
α)
Πρώτον, ενώ το μέτρο συνίσταται σε ενίσχυση ρευστότητας υπό μορφή δανείου (σημείο 25α) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α 2004), το επιτόκιο που εφαρμόστηκε δεν είναι τουλάχιστον συγκρίσιμο με τα επιτόκια που εφαρμόζονταν για δάνεια σε υγιείς επιχειρήσεις (επιτόκιο αναφοράς στη Φινλανδία για τον Δεκέμβριο του 2005: 4,08 % συν 100 μονάδες βάσης· το επιτόκιο που εφαρμόστηκε στο δάνειο ήταν EURIBOR 3 μηνών + 0,3 %, το οποίο ανήλθε στις 19 Δεκεμβρίου 2005 σε 2,486 % συν 30 μονάδες βάσης).
β)
Δεύτερον, η Φινλανδία δεν δεσμεύτηκε να υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης εντός έξι μηνών από την έγκριση της ενίσχυσης και η διάρκεια του μέτρου δεν περιοριζόταν σε έξι μήνες (σημείο 25α) και γ) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004).
γ)
Τρίτον, δεν τηρείται η αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης (σημείο 25ε) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004), εφόσον η επιχείρηση εισέπραξε ασυμβίβαστη και παράνομη κρατική ενίσχυση σε περιόδους που ήταν προβληματική επιχείρηση.
(211)
Το μέτρο δεν πληροί ούτε όλες τις προϋποθέσεις για ενίσχυση αναδιάρθρωσης που ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004).
α)
Πρώτον, για την εφαρμογή του μέτρου δεν είχε τεθεί ως προϋπόθεση η εφαρμογή σχεδίου αναδιάρθρωσης (σημείο 34 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α 2004). Μολονότι είχε εκπονηθεί πρόγραμμα αναδιάρθρωσης για την Karjaportti κατά τη διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία, το πρόγραμμα αυτό δεν ικανοποιεί τις απαιτήσεις του σημείου 35 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004 (διάρκεια 10 ετών, δεν υπήρξε ανάλυση ευαισθησίας, ούτε αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της επιχείρησης σε εύλογο χρονικό διάστημα).
β)
Δεύτερον, οι δικαιούχοι της ενίσχυσης πρέπει να συνεισφέρουν σημαντικά στο σχέδιο αναδιάρθρωσης με ίδιους πόρους (σημείο 43 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004). Για τα εξεταζόμενα μέτρα δεν υπήρχε καμία ένδειξη ότι ο δικαιούχος κατέβαλε ίδια εισφορά.
γ)
Τρίτον, το μέτρο δεν τηρεί την αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης, εφόσον η εταιρεία εισέπραξε ασυμβίβαστη και παράνομη κρατική ενίσχυση σε περιόδους που ήταν προβληματική επιχείρηση.
(212)
Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο δεν ήταν σύμφωνο με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004.
(213)
Εξάλλου, πρέπει να εξεταστεί αν το μέτρο 8 θα μπορούσε να είναι συμβιβάσιμο με βάση κάποια από τις άλλες εξαιρέσεις που ορίζονται στις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ. Για τους ίδιους λόγους που παρατίθενται ανωτέρω σχετικά με τα μέτρα 4 και 5 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 179-186), η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν ισχύει καμία από τις εξαιρέσεις. Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο 8 συνιστά κρατική ενίσχυση ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
7.3.7. Διαγραφή χρεών στις δημοσιονομικές καταστάσεις το 2006 και το 2008 (μέτρο 9 και μέτρο 10)
(214)
Πρώτον, πρέπει να επαληθευθεί αν αυτές οι διαγραφές χρέους μπορούσαν να αποφέρουν πλεονέκτημα στην Karjaportti. Αυτό θα συνέβαινε, εάν ο Δήμος Mikkeli σταματούσε να επιδιώκει την είσπραξη οφειλών, δηλ. εάν διέγραφε τις εν λόγω οφειλές.
(215)
Όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 105, η Φινλανδία επιβεβαίωσε ότι η διαγραφή χρεών ήταν απλά ένα λογιστικό μέτρο που δεν επηρεάζει τη νομική σχέση μεταξύ πιστωτή και οφειλέτη, δηλ. δεν υπήρξε διαγραφή χρεών. Σύμφωνα με τα έγγραφα που υπέβαλε η Φινλανδία, ο Δήμος Mikkeli εξακολουθεί να επιδιώκει την είσπραξη των οφειλών.
(216)
Σύμφωνα με την αρχή της σύνεσης βάσει της χρηστής λογιστικής πρακτικής και σύμφωνα με τον νόμο 1336/1997 για την τήρηση στοιχείων, η εγγραφόμενη στον ισολογισμό αξία των εισπρακτέων οφειλών ενδέχεται να μην υπερβαίνει την πιθανή αξία τους. Κατά συνέπεια, εισπρακτέες οφειλές που κατά πάσα πιθανότητα δεν μπορούν να εισπραχθούν εγγράφονται στον λογαριασμό αποτελέσματος ως δαπάνη.
(217)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι η διαγραφή χρέους πραγματοποιήθηκε στις δημοσιονομικές καταστάσεις του Δήμου Mikkeli σύμφωνα με τα λογιστικά πρότυπα και οι αντίστοιχες απαιτήσεις εξακολουθούν να επιδιώκονται στο πλαίσιο της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία.
(218)
Οι αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας έχουν αρθεί και μπορεί να κριθεί ότι τα μέτρα δεν παρείχαν πλεονέκτημα στην Karjaportti. Συνεπώς, τα μέτρα 9 και 10 δεν ενέχουν στοιχείο κρατικής ενίσχυσης.
7.3.8. Αναδιάρθρωση χρεών από το 2009 (μέτρο 12)
(219)
Το επιχείρημα της Φινλανδίας ότι το μέτρο είναι εγγενές σε διαδικασίες αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία και δεν ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης μπορεί να απορριφθεί. Πρώτον, η αναδιάρθρωση χρεών το 2009 δεν προβλεπόταν στο αρχικό πρόγραμμα αναδιάρθρωσης και, δεύτερον, το γεγονός ότι η αναδιάρθρωση αυτή θα ήταν σύμφωνη με την εθνική νομοθεσία δεν είναι αρκετή για να αποκλειστεί η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης (57).
(220)
Καταρχήν, κρατική ενίσχυση μπορούν να χαρακτηριστούν και τα μέτρα που περιορίζουν τις επιβαρύνσεις οι οποίες συνήθως περιλαμβάνονται στον ισολογισμό μιας επιχείρησης. Όσον αφορά την αναδιάρθρωση χρεών, η Επιτροπή αξιολογεί την εν λόγω συμπεριφορά με βάση το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή (58). Σε αυτή την περίπτωση, το κράτος θεωρείται δημόσιος πιστωτής ο οποίος, όπως και ένας ιδιώτης επενδυτής, επιδιώκει να ανακτήσει οφειλόμενα σε αυτό ποσά και ο οποίος, προς τον σκοπό αυτό, συνάπτει συμφωνίες με τον οφειλέτη, βάσει των οποίων γίνεται αναδιάρθρωση των οφειλών ή αυτές καταβάλλονται σε δόσεις προκειμένου να διευκολυνθεί η εξόφλησή τους (59). Ευνοϊκή μεταχείριση, κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, υφίσταται εάν το οφειλόμενο ποσό μπορεί να εξοφληθεί στον δημόσιο πιστωτή με ευνοϊκότερους όρους από αυτούς που θα επέτρεπε ένας ιδιώτης πιστωτής. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το επιχείρημα της Φινλανδίας ότι η αναδιάρθρωση δεν εφαρμόστηκε ποτέ, διότι το διοικητικό δικαστήριο Kuopio (Kuopion Hallinto-Oikeus) απαγόρευσε την εφαρμογή της. Εντούτοις, όπως αναφέρει η Φινλανδία, το χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής του χρέους έχει, παρόλα αυτά, παραταθεί, με αποτέλεσμα τη μετάθεση της καταβολής οφειλών. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αναδιάρθρωση που εφαρμόστηκε στην πράξη διαφέρει από την κοινοποιηθείσα αναδιάρθρωση όσον αφορά τα ποσά και το χρονοδιάγραμμα. Το ποσό που πράγματι αναδιάρθρωσε ο Δήμος Mikkeli είναι χαμηλότερο από το αρχικά κοινοποιηθέν ποσό και η αναδιάρθρωση εγκρίθηκε για μικρότερες περιόδους από τις αρχικά κοινοποιηθείσες. Με βάση τα ανωτέρω, κρίνεται ότι το κοινοποιηθέν μέτρο έχει εφαρμοστεί με τροποποιήσεις. Ανεξάρτητα από τις τροποποιήσεις αυτές, η Επιτροπή επισημαίνει ότι κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα δεχόταν ποτέ αναδιάρθρωση χρέους με οποιαδήποτε μορφή για τους λόγους που παρατίθενται στην παρούσα αιτιολογική σκέψη.
(221)
Ένας ιδιώτης πιστωτής προβαίνει συνήθως σε αναγκαστική είσπραξη των απαιτήσεών του, εάν προηγουμένως έχει συνάψει συμφωνίες για την αναδιάρθρωση οφειλών την οποία οφείλει να τηρήσει ο οφειλέτης (60). Αντίθετα, ο Δήμος Mikkeli αποδέχτηκε μεταγενέστερη αναδιάρθρωση του χρέους, αφού η Karjaportti δεν μπόρεσε να τηρήσει τους όρους της αναδιάρθρωσης του χρέους που συμφωνήθηκαν κατά τη διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Επιπλέον, δεν υπάρχουν ειδικοί λόγοι για μη αναγκαστική εκτέλεση, όπως η παροχή μεγαλύτερων εγγυήσεων στον Δήμο Mikkeli. Τέλος, όσον αφορά τις προοπτικές μελλοντικής αποδοτικότητας και βιωσιμότητας της επιχείρησης, η Επιτροπή θεωρεί ότι η οικονομική κατάσταση της εταιρείας ήταν τέτοια που δεν δικαιολογούσε να υπάρξει πεποίθηση ότι οι επενδύσεις θα επιτύγχαναν αποδεκτό επίπεδο αποδοτικότητας σε εύλογο διάστημα. Κατά τον χρόνο παροχής της εγγύησης, η Karjaportti ήταν σε διαδικασίας πτώχευσης και, επιπλέον, από το 2004, η επιχείρηση ήταν σε διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ένας υποθετικός ιδιώτης πιστωτής στην ίδια κατάσταση με αυτήν του Δήμου Mikkeli δεν θα είχε αποδεχθεί συνεχείς αναδιαρθρώσεις των οφειλών.
(222)
Σε αυτό το πλαίσιο, η Φινλανδία αναφέρει ότι ο Δήμος Mikkeli ενήργησε όπως ακριβώς ενήργησαν και άλλοι πιστωτές της Karjaportti.
(223)
Στην πράξη, όσον αφορά την κοινοποιηθείσα αναδιάρθρωση χρέους, η συμφωνία των ιδιωτών πιστωτών, εξαρτιόταν, σύμφωνα με τη Φινλανδία, από τη συμφωνία του Δήμου Mikkeli. Δεύτερον, φαίνεται ότι η σχεδιασθείσα αναδιάρθρωση χρέους δεν προέβλεπε τους ίδιους όρους για όλους τους διασφαλισμένους πιστωτές. Ενώ ο Δήμος Mikkeli θα δεχόταν αναβολή της καταβολής των εκκρεμών οφειλών για το 2011, οι ιδιώτες πιστωτές θα εισέπρατταν δόση το 2009. Με βάση αυτό το στοιχείο, μπορεί να απορριφθεί το επιχείρημα που επικαλέστηκε η Φινλανδία.
(224)
Σύμφωνα με τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο δεν τηρεί το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή και ότι παρέχει πλεονέκτημα στην Karjaportti.
(225)
Όσον αφορά τις άλλες απαιτήσεις για να τεκμηριωθεί η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αναδιάταξη συμφωνήθηκε με τον Δήμο Mikkeli και ως εκ τούτου συνίσταται σε κρατικούς πόρους και καταλογίζεται στο κράτος. Επιπλέον, το μέτρο μπορεί να θεωρηθεί επιλεκτικό. Τέλος, νοθεύει τον ανταγωνισμό και επηρεάζει τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, όπως εξηγείται αναλυτικότερα στις αιτιολογικές σκέψεις 133, 140 και 141.
(226)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση.
(227)
Η Φινλανδία επικαλέστηκε ως κύριο επιχείρημα ότι το εν λόγω μέτρο δεν ενείχε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης· είχε, ωστόσο, κοινοποιήσει το μέτρο 12 ως ενίσχυση διάσωσης (βλ. αιτιολογική σκέψη 1). Πράγματι, όταν ο Δήμος Mikkeli δέχτηκε την αναδιάρθρωση του χρέους, η Karjaportti ήταν προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια του σημείου 10γ) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α 2004 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 123-129). Κατά συνέπεια, το συμβιβάσιμο των υπό εξέταση μέτρων έπρεπε να κριθεί βάσει των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004.
(228)
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004, μια ενίσχυση διάσωσης πρέπει να ικανοποιεί ορισμένες απαιτήσεις, τις οποίες δεν πληροί το υπό εξέταση μέτρο.
α)
Πρώτον, το μέτρο δεν συνίσταται σε ενίσχυση ρευστότητας υπό μορφή εγγυήσεων δανείου ή δανείων (σημείο 25α) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004), αλλά σε αναβολή πληρωμών.
β)
Δεύτερον, η Φινλανδία δεν δεσμεύτηκε να υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης εντός έξι μηνών από την έγκριση της ενίσχυσης και η διάρκεια του μέτρου δεν περιοριζόταν σε έξι μήνες (σημείο 25α) και γ) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α 2004).
γ)
Τρίτον, δεν τηρείται η αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης (σημείο 25ε) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α 2004), εφόσον η επιχείρηση εισέπραξε ασυμβίβαστη και παράνομη κρατική ενίσχυση σε περιόδους που ήταν προβληματική επιχείρηση.
(229)
Το μέτρο δεν πληροί ούτε όλες τις προϋποθέσεις για ενίσχυση αναδιάρθρωσης που ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004).
α)
Πρώτον, το μέτρο δεν εξαρτάται από την εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης (σημείο 34 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004). Επισημαίνεται ότι δεν εκπονήθηκε κανένα σχέδιο αναδιάρθρωσης κατά την έννοια του σημείου 35 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004).
β)
Δεύτερον, οι δικαιούχοι της ενίσχυσης πρέπει να συνεισφέρουν σημαντικά στο σχέδιο αναδιάρθρωσης με ίδιους πόρους (σημείο 43 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004). Για τα εξεταζόμενα μέτρα δεν υπήρχε καμία ένδειξη ότι ο δικαιούχος κατέβαλε ίδια εισφορά.
γ)
Τρίτον, για να αποφευχθούν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, πρέπει να ληφθούν αντισταθμιστικά μέτρα (σημείο 38 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004). Δεν προβλέφθηκαν παρόμοια μέτρα.
δ)
Τέταρτον, το μέτρο δεν τηρεί την αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης, εφόσον η εταιρεία εισέπραξε ασυμβίβαστη και παράνομη κρατική ενίσχυση σε περιόδους που ήταν προβληματική επιχείρηση.
(230)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα δεν ήταν σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004.
(231)
Επιπλέον, πρέπει να εξεταστεί εάν τα μέτρα 4 και 5 θα μπορούσαν να είναι συμβιβάσιμα βάσει οποιασδήποτε από τις εξαιρέσεις που προβλέπονται από τις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ.
(232)
Οι εξαιρέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ δεν εφαρμόζονται στην προκειμένη περίπτωση, διότι τα υπό εξέταση μέτρα δεν έχουν κοινωνικό χαρακτήρα, δεν έχουν αποδέκτες μεμονωμένους καταναλωτές, δεν έχουν σχεδιαστεί για την αποζημίωση λόγω φυσικών καταστροφών ή έκτακτων γεγονότων και δεν αφορούν την οικονομία συγκεκριμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας που επλήγησαν από τη διαίρεση αυτής της χώρας.
(233)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ προβλέπει και άλλες εξαιρέσεις.
(234)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ αναφέρει ότι «οι ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση» δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά. Η Karjaportti ήταν εγκατεστημένη σε τέτοια περιοχή όταν χορηγήθηκε η ενίσχυση.
(235)
Κατά τον χρόνο λήψης των μέτρων 4 και 5 το συμβάσιμο της κρατικής ενίσχυσης στις ενισχυόμενες περιοχές υπαγόταν στις ΚΓΠΕ του 1998. Βάσει εκείνων των κατευθυντήριων γραμμών, οι προβληματικές επιχειρήσεις δεν είναι επιλέξιμες για περιφερειακή ενίσχυση. Κατά συνέπεια, με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι η ενίσχυση δεν είναι επιλέξιμη για την εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ.
(236)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι «οι ενισχύσεις για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους» μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η υπό εξέταση ενίσχυση δεν σχεδιάστηκε για την προώθηση της εκτέλεσης σημαντικού έργου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ούτε διαπίστωσε η Επιτροπή κάποιο στοιχείο που να αποδεικνύει ότι σχεδιάστηκε για την άρση μιας σοβαρής διαταραχής της φινλανδικής οικονομίας. Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι η ενίσχυση δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
(237)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της ΣΛΕΕ αναφέρει ότι οι ενισχύσεις για την προώθηση του πολιτισμού και τη διατήρηση της κληρονομιάς μπορεί να κηρύσσονται συμβιβάσιμες με τη ΣΛΕΕ, όταν δεν επηρεάζουν τους όρους των συναλλαγών και του ανταγωνισμού στην Κοινότητα σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον. Το εν λόγω άρθρο προφανώς δεν έχει εφαρμογή στην παρούσα υπόθεση.
(238)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ επιτρέπει τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που αντίκειται στο κοινό συμφέρον. Η Επιτροπή έχει εκδώσει διάφορες κατευθυντήριες γραμμές και ανακοινώσεις που εξηγούν με ποιον τρόπο θα εφαρμόζει τις προβλεπόμενες σε αυτό το άρθρο εξαιρέσεις. Εντούτοις, η Επιτροπή θεωρεί ότι, λόγω της φύσης και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της ενίσχυσης, είναι προφανές ότι οι εξαιρέσεις βάσει των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών και ανακοινώσεων δεν εφαρμόζονται στην παρούσα περίπτωση.
(239)
Με βάση τα ανωτέρω επιχειρήματα, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα 4 και 5 συνιστούν κρατική ενίσχυση που δεν είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
7.4. Μέτρα που έλαβε η Finnvera
(240)
Καταρχήν, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η Φινλανδία ανέλαβε, στο πλαίσιο της απόφασης για την κρατική ενίσχυση Ν 715/2006, δέσμευση οι δραστηριότητες της Finnvera να περιοριστούν στη διαχείριση προγραμμάτων κρατικής βοήθειας. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή αποφάνθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 2007 (ημερομηνία έκδοσης της απόφασης της Επιτροπής) ότι η απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για την Finnvera δεν συνιστά κρατική ενίσχυση. Τα μέτρα 13 έως 17 ελήφθησαν πριν εκδοθεί η απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση Ν 715/2006. Το μέτρο 18 ελήφθη μετά την έκδοση της απόφασης της Επιτροπής στην υπόθεση Ν 715/2006. Συνεπώς, η Επιτροπή οφείλει να λάβει υπόψη τη δέσμευση των φινλανδικών αρχών σε αυτή την υπόθεση κατά την εκτίμηση του μέτρου 18.
7.4.1. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 17 Μαρτίου 2004 (μέτρο 13)
(241)
Για να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, μια ενίσχυση πρέπει να χορηγείται άμεσα ή έμμεσα από κρατικούς πόρους και να καταλογίζεται στο κράτος. Η Φινλανδία δεν αμφισβήτησε ότι τα μέτρα που έλαβε η Finnvera συνίστανται σε κρατικούς πόρους και καταλογίζονται στο κράτος. Σύμφωνα με τη νομολογία, οι πόροι μιας επιχείρησης πρέπει να θεωρούνται κρατικοί πόροι εάν το κράτος μπορεί, ασκώντας τη δεσπόζουσα επιρροή του στην εν λόγω επιχείρηση, να κατευθύνει τον τρόπο χρησιμοποίησης των πόρων της (61). Μέτρα που λαμβάνονται από ειδικό χρηματοπιστωτικό οργανισμό, ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί δημόσιος οργανισμός με βάση το καταστατικό του, κατά κανόνα καταλογίζονται στο κράτος (62). Το Δικαστήριο έχει εξηγήσει ακόμη την έννοια του καταλογιστέου στην υπόθεση Stardust Marine (63). Όρισε τα ακόλουθα κριτήρια για να διαπιστωθεί η δυνατότητα καταλογισμού: την ένταξη της δημόσιας επιχείρησης στις δομές της δημόσιας διοίκησης· τη φύση των δραστηριοτήτων της και την άσκησή τους στην αγορά υπό συνθήκες συνήθους ανταγωνισμού προς τις ιδιωτικές επιχειρήσεις· το νομικό καθεστώς της επιχείρησης (δηλ. αν διέπεται από το δημόσιο δίκαιο ή το κοινό εταιρικό δίκαιο)· τον βαθμό της εποπτείας που ασκούν οι δημόσιες αρχές στη διαχείριση της επιχείρησης. Ως προς αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι ενέργειες της Finnvera υπόκεινται στο διοικητικό δίκαιο, το οποίο σημαίνει ότι είναι στενά συνδεδεμένη με τη δημόσια διοίκηση. Η Finnvera είναι μια ειδική εταιρεία χρηματοδότησης που ανήκει κατά 100 % στο κράτος, απολαμβάνει την εγγύηση του κράτους και παρέχει κυρίως κρατική ενίσχυση και χρηματοδότηση η οποία δεν είναι άμεσα διαθέσιμη στην αγορά, όπως οι εξαγωγικές πιστώσεις. Συνεπώς, μολονότι οι δραστηριότητές της μπορεί να επικαλύπτονται οριακά με αυτές των εμπορικών τραπεζών, δεν ασκεί τις δραστηριότητές της υπό τους συνήθεις όρους ανταγωνισμού με τις ιδιωτικές επιχειρήσεις. Έχει συσταθεί βάσει του κοινού εταιρικού δικαίου· ταυτόχρονα, το κράτος ασκεί ισχυρή εποπτεία: το κράτος διορίζει τα μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου από τις κοινοβουλευτικές ομάδες των πολιτικών κομμάτων βάσει της εκπροσώπησής τους στο φινλανδικό Κοινοβούλιο. Τα περισσότερα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου πρέπει να επιλέγονται μεταξύ των υποψηφίων που ορίζουν διάφορα υπουργεία (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 56-57). Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα που έλαβε η Finnvera συνιστούν κρατικούς πόρους και καταλογίζονται στη Φινλανδία.
(242)
Αναφορικά με το ερώτημα αν το μέτρο 13 παρέχει πλεονέκτημα στον δικαιούχο, σε αντίθεση με την άποψη της Φινλανδίας, η ενίσχυση δεν χορηγήθηκε από κοινού με άλλους ιδιώτες πιστωτές με τους ίδιους όρους. Μολονότι είναι ακριβές ότι […] και […] χορήγησαν δάνεια στην Karjaportti το 2004, η Επιτροπή δεν έχει κανένα στοιχείο ότι οι τράπεζες αυτές παρείχαν επίσης και εγγυήσεις. Επιπλέον, τα δάνεια που χορήγησαν οι δύο ιδιώτες πιστωτές χορηγήθηκαν μόλις το θέρος του 2004, δηλ. δύο μήνες μετά, αφού η Finnvera είχε λάβει το μέτρο 13 και, ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί ότι η Finnvera ενήργησε «από κοινού» με αυτούς. Το επιχείρημα της Φινλανδίας ότι η εγγύηση παρασχέθηκε σύμφωνα με την ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2000, μπορεί επίσης να απορριφθεί. Πρώτον, όπως εξηγείται ανωτέρω, η Επιτροπή βασίζεται στην ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2008 για την εκτίμηση του μέτρου (βλ. αιτιολογική σκέψη 134). Σύμφωνα με το σημείο 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008, η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης σε μια μεμονωμένη κρατική εγγύηση μπορεί να αποκλειστεί, εάν ο δανειολήπτης δεν αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες. Εφόσον η Επιτροπή θεωρεί ότι η Karjaportti ήταν ήδη το 2004 προβληματική επιχείρηση, κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 123-128), μπορεί να αποκλεισθεί η εφαρμογή της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων. Η Φινλανδία υποστηρίζει, επίσης, ότι για την εγγύηση καταβλήθηκε υψηλή αμοιβή. Με βάση τις οικονομικές δυσχέρειες της Karjaportti κατά τον χρόνο παροχής της εγγύησης κρίνεται, ωστόσο, ότι η εγγυητική αμοιβή την οποία έλαβε η Finnvera δεν είναι η τρέχουσα αμοιβή της αγοράς. Πράγματι, το συνολικό χρηματοοικονομικό κόστος του δικαιούχου ήταν [5-8]% για το δάνειο και την εγγύηση μαζί, ενώ το επιτόκιο αναφοράς που εφαρμοζόταν την περίοδο εκείνη ήταν 4,43 % επί του οποίου έπρεπε να είχαν προστεθεί τουλάχιστον 400 μονάδες βάσης, εάν συνεκτιμηθούν οι οικονομικές δυσχέρειες του δικαιούχου. Με βάση τα ανωτέρω, κρίνεται ότι το μέτρο παρέχει πλεονέκτημα στην Karjaportti.
(243)
Εξάλλου, για να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση, ένα μέτρο πρέπει να είναι ειδικό ή επιλεκτικό, από την άποψη ότι ευνοεί μόνο ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένους κλάδους παραγωγής. Το μέτρο 13 ελήφθη για την Karjaportti, μια συγκεκριμένη εταιρεία. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι συνιστά επιλεκτικό πλεονέκτημα υπέρ του δικαιούχου.
(244)
Επιπλέον, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει αν το μέτρο 13 μπορεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές. Ως προς αυτό, η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι το στοιχείο της ενίσχυσης που ενέχει η εγγύηση ήταν κάτω από το όριο de minimis. Όταν ελήφθη το μέτρο 13, ίσχυε ο κανονισμός της Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 69/2001 της 12ης Ιανουαρίου 2001 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης (ΕΚ) στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (64) («ο κανονισμός de minimis 2001») (65). Μία από τις απαιτήσεις για την εφαρμογή του κανονισμού de minimis του 2001 είναι ότι η συνολική ενίσχυση ήσσονος σημασίας που χορηγείται σε μια επιχείρηση δεν πρέπει να υπερβαίνει το ποσό των 100 000 ευρώ για καμία περίοδο τριών ετών. Η υπό εκτίμηση εγγύηση ανήλθε μόνο σε 91 000 ευρώ, δηλ. θα τηρούσε το ανώτατο όριο των 100 000 ευρώ ακόμη και αν το συνολικό ποσό θεωρούνταν ως στοιχείο ενίσχυσης. Πρέπει, συνεπώς, να διαπιστωθεί αν το μέτρο 13 πρέπει να συνεκτιμηθεί από κοινού με το μέτρο 4, εγγύηση την οποία ο Δήμος Mikkeli παρείχε τον Μάρτιο του 2004, μόλις 9 ημέρες πριν από τη λήψη του μέτρο 13, της εγγύησης που παρέσχε η Finnvera. Ενώ οι δύο εγγυήσεις παρασχέθηκαν από δύο διαφορετικές οντότητες και κάλυπταν δύο διαφορετικά δάνεια διαφορετικής διάρκειας, αυτά τα δύο δάνεια αντικατέστησαν ένα ενιαίο δάνειο που είχε χορηγήσει η Tapiola το 1992. Μπορεί, συνεπώς, να θεωρηθεί ότι το μέτρο 4 και το μέτρο 13 ελήφθησαν για τον ίδιο σκοπό, που ήταν να μπορέσει να μετατραπεί το δάνειο της Tapiola που χορηγήθηκε το 1992 σε νέα δάνεια. Με βάση αυτή τη στενή σύνδεση ανάμεσα στα δύο μέτρα, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο 4 και το μέτρο 13 πρέπει να θεωρηθούν ως ένα μέτρο για τους σκοπούς της εφαρμογής του ανώτατου ορίου των 100 000 ευρώ που ορίζει ο κανονισμός για τις ενισχύσεις de minimis του 2001. Συνυπολογιζόμενο, το στοιχείο ενίσχυσης που ενείχαν αυτά τα δύο μέτρα υπερβαίνει το ποσό των 100 000 ευρώ. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο 13 δεν εμπίπτει στο πεδίο του κανονισμού για τις ενισχύσεις de minimis του 2001.
(245)
Τέλος, η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι το μέτρο 13 αποτελεί συνέχεια ήδη υφισταμένων οφειλών και, ως εκ τούτου, η έκθεση της Finnvera δεν αυξήθηκε. Η Φινλανδία πρόβαλε παρόμοιο επιχείρημα σε σχέση με το μέτρο 4. Όπως και για το μέτρο 4, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι το μέτρο 13 αποτελούσε απλή συνέχεια προηγούμενου μέτρου (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 164-165).
(246)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο 13 συνιστά κρατική ενίσχυση.
(247)
Η Φινλανδία δεν πρόβαλε επιχειρήματα όσον αφορά το συμβιβάσιμο του μέτρου 13. Εφόσον η Karjaportti ήταν προβληματική επιχείρηση όταν η Finnvera παρείχε την εγγύηση (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 123-128), η Επιτροπή θα εκτιμήσει πρώτα αν είναι συμβιβάσιμο ως ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α. Κατά τον χρόνο παροχής της εγγύησης, ίσχυαν οι κατευθυντήριε γραμμές Δ&Α του 1999 (66).
(248)
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 1999, μια ενίσχυση διάσωσης πρέπει να ικανοποιεί συγκεκριμένες απαιτήσεις, οι οποίες δεν πληρούνται όλες από το υπό εξέταση μέτρο.
α)
Πρώτον, οι εγγυήσεις δεν συνδέονταν με δάνειο με περίοδο αποπληρωμής μικρότερη των δώδεκα μηνών μετά την εκταμίευση της τελευταίας δόσης στην επιχείρηση (σημείο 23β) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999).
β)
Δεύτερον, η Φινλανδία δεν υπέβαλε κανένα στοιχείο ότι η ενίσχυση δικαιολογούνταν από σοβαρούς κοινωνικούς λόγους και ότι δεν είχε αδικαιολόγητα αρνητικές επιπτώσεις σε άλλα κράτη μέλη (σημείο 23γ) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999).
δ)
Τρίτον, οι εγγυήσεις ούτε αποπληρώθηκαν εντός 6 μηνών ούτε υποβλήθηκε σχέδιο αναδιάρθρωσης κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999 (σημείο 23δ) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999).
ε)
Τέλος, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι εγγυήσεις περιορίζονταν στο ποσό που ήταν αναγκαίο για τη διατήρηση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης κατά το χρονικό διάστημα για το οποίο εγκρίθηκε η ενίσχυση (σημείο 23ε) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999).
(249)
Για τους ίδιους λόγους που παρατίθενται ανωτέρω για τα μέτρα 4 και 5 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 177-178), η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο 13 δεν τηρεί τις προϋποθέσεις για ενίσχυση αναδιάρθρωσης που ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 1999. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο δεν ήταν σύμφωνο με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 1999.
(250)
Επιπλέον, πρέπει να διαπιστωθεί αν το μέτρο 13 θα μπορούσε να είναι συμβιβάσιμο βάσει μίας από τις άλλες εξαιρέσεις οι οποίες ορίζονται στις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ. Για τους ίδιους λόγους με αυτούς που παρατίθενται ανωτέρω για το μέτρο 4 και το μέτρο 5 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 179-86), η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν συντρέχει κανένας από τους λόγους εξαίρεσης. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο 13 ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης μη συμβιβάσιμης με την εσωτερική αγορά.
7.4.2. Δάνειο που χορηγήθηκε στις 12 Ιανουαρίου 2006 (μέτρο 14)
(251)
Η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι το μέτρο προβλεπόταν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης για τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία και ότι η Finnvera έλαβε το μέτρο από κοινού με άλλους ιδιώτες πιστωτές.
(252)
Είναι ακριβές ότι το μέτρο προβλεπόταν ήδη στον πρόγραμμα αναδιάρθρωσης για ιδιώτες όσο και για δημόσιους πιστωτές της Karjaportti. Σύμφωνα με τα έγγραφα που υπέβαλε η Φινλανδία, η μετατροπή τόκων πραγματοποιήθηκε στα τέλη 2005 και στις αρχές του 2006. Επίσης ιδιώτες επενδυτές μετέτρεψαν τόκους τους σε δάνεια.
(253)
Πρώτον, σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης στην υπόθεση BP Chemicals (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 189-191), πρέπει να διαπιστωθεί αν το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς μπορεί να εφαρμοστεί στο μέτρο 14. Ως προς αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα μέτρα 4, 5 και 13 ελήφθησαν πριν την έναρξη της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία, ενώ το μέτρο 14 ελήφθη κατά τη διάρκεια της εν λόγω διαδικασίας. Για τους λόγους που παρατίθενται ανωτέρω στις αιτιολογικές σκέψεις 189-191, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο 14 μπορεί να διαχωριστεί από τα μέτρα 4, 5 και 13. Επιπλέον, το μέτρο 14 προβλεπόταν ήδη στο ίδιο το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης που αποσκοπούσε στην αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης.
(254)
Δεύτερον, όσον αφορά την εφαρμογή της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς στο εν λόγω μέτρο, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα δάνεια που χορήγησαν οι ιδιώτες επενδυτές […] και […] είναι συγκρίσιμα με το δάνειο που χορήγησε η Finnvera. Ως διασφαλισμένοι πιστωτές στο πλαίσιο της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία, όλες οι εταιρείες βρίσκονται σε παρόμοια θέση. Δεδομένου ότι τα εν λόγω δάνεια χορηγήθηκαν με παρόμοιους όρους με αυτούς του δανείου της Finnvera (ίδια διάρκεια δανείου, συγκρίσιμη περίοδος αποπληρωμής) και ότι το επιτόκιο που ζήτησε η Finnvera ήταν ευνοϊκότερο για την Finnvera (EURIBOR 6 μηνών + 2 % ήταν 4,643 % την 1η Ιανουαρίου 2006) από το επιτόκιο που έλαβαν οι ιδιώτες επενδυτές (την 1η Ιανουαρίου 2006, EURIBOR 3 μηνών + 1,5 % ήταν 3,988 %· EURIBOR 3 μηνών +2 % ήταν 4,488 %), η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο δεν παρείχε πλεονέκτημα στην Karjaportti.
(255)
Με βάση τα ανωτέρω, κρίνεται ότι το μέτρο δεν ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης.
7.4.3. Αντεγγύηση που παρασχέθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2006 (μέτρο 15)
(256)
Πρώτον, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο δικαιούχος του μέτρου είναι η Karjaportti, μολονότι χορηγήθηκε αντεγγύηση στην […]. Η χαμηλή αμοιβή που έλαβε η […] από την Karjaportti σημαίνει ότι […] χορήγησε μόνο εγγύηση με βάση την εγγύηση που παρείχε η Finnvera. Πράγματι, στην πράξη, η Karjaportti και όχι η […] καταβάλλει την εγγυητική αμοιβή για την αντεγγύηση στην Finnvera.
(257)
Σε κάθε περίπτωση, η Φινλανδία θεωρεί ότι η Finnvera ενήργησε με τους ίδιους όρους όπως και οι ιδιώτες πιστωτές […] και […]. Είναι ακριβές ότι […] και […] ήταν σε παρόμοια κατάσταση με αυτήν την Finnvera. Και οι τρεις εταιρείες είναι διασφαλισμένοι πιστωτές στο πλαίσιο της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία. Όλοι έχουν χορηγήσει δάνεια και εγγυήσεις στην Karjaportti πριν ([…]).
(258)
Όπως και για το μέτρο 14, με βάση το πνεύμα της απόφασης την υπόθεση BP Chemicals (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 189-191) κρίνεται ότι το κριτήριο του επενδυτή σε οικονομία αγοράς μπορεί να εφαρμοστεί στο μέτρο 15, εφόσον το μέτρο αυτό μπορεί να διαχωριστεί από τα μέτρα 4, 5 και 13 (βλ. αιτιολογική σκέψη 253).
(259)
Αναφορικά με το εν λόγω μέτρο, συνολικά το εγγυημένο δάνειο ανερχόταν σε 1,8 εκατ. ευρώ. Η Finnvera παρείχε αντεγγύηση […] μόνο για το 16,7 % του ποσού (300 000 ευρώ). Το υπόλοιπο του δανείου καλυπτόταν από εγγυήσεις της […] και […] (825 000 ευρώ και 675 000 ευρώ αντίστοιχα) που δεν καλύπτονταν από αντεγγύηση της Finnvera. Από την σκοπιά του δικαιούχου Karjaportti, το συνολικό κόστος για την εγγύηση που καλυπτόταν από αντεγγύηση ήταν υψηλότερο από τις εγγυήσεις που παρείχαν οι […] και […]. Ενώ οι δύο τελευταίες έλαβαν εγγυητική αμοιβή 1,75 % από την Karjaportti, το συνολικό δημοσιονομικό κόστος για την αντεγγύηση της Karjaportti ήταν 2,9 % (1,65 % για την εγγύηση της […] συν 1,25 % για την αντεγγύηση). Συνεπώς, το μέτρο που έλαβε η Finnvera δεν παρείχε πλεονέκτημα στην Karjaportti.
(260)
Με βάση τα ανωτέρω, κρίνεται ότι το μέτρο δεν ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης.
7.4.4. Δάνειο που χορηγήθηκε στις 6 Ιουλίου 2007 (μέτρο 16)
(261)
Όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 110, η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι το δάνειο δεν ενείχε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης, διότι ήταν μέρος ενός ευρύτερου μέτρου χρηματοδότησης στο οποίο συμμετείχαν και ιδιώτες πιστωτές.
(262)
Όπως και για το μέτρο 14, σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης στην υπόθεση BP Chemicals (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 189-191) κρίνεται ότι το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς μπορεί να εφαρμοστεί στο μέτρο 16 (βλ. αιτιολογική σκέψη 253).
(263)
Όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική σκέψη 254, η Επιτροπή θεωρεί ότι [….] και […] βρίσκονται σε συγκρίσιμη θέση με αυτήν της Finnvera. Όσον αφορά το υπό εξέταση συγκεκριμένο μέτρο, είναι ακριβές ότι η Finnvera χορήγησε το δάνειο ταυτόχρονα και με παρόμοιους όρους όπως και […] και […]. Η διάρκεια των δανείων για όλους τους πιστωτές ήταν έξι μήνες· για όλα τα δάνεια, η καθυστέρηση ήταν αντίστοιχη (το οφειλόμενο ποσό για όλους τους πιστωτές ανέρχεται περίπου σε […]% του αρχικού ποσού). Και τα τρία δάνεια ήταν εξασφαλισμένα με την ίδια εγγύηση, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 66, και η εξασφάλιση κατανέμεται ανάμεσα στους πιστωτές σε συνάρτηση με τον κίνδυνο του κάθε πιστωτή σε σχέση με το δάνειο το οποίο χορήγησε. Όσον αφορά το επιτόκιο, φαίνεται ότι το επιτόκιο που ζήτησε η Finnvera ήταν ακόμη ευνοϊκότερα για την Finnvera (EURIBOR 6 μηνών + 2,5 % ανερχόταν σε 6,847 % στις 6 Ιουλίου 2007) από το επιτόκιο που εισέπραξαν οι ιδιώτες επενδυτές (στις 9 Ιουλίου 2007, EURIBOR 1 μηνός + 2 % ήταν 6,105 %). Κατά συνέπεια, το δάνειο μπορεί να θεωρηθεί σύμφωνο με το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς και ότι δεν ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης.
(264)
Με βάση τα ανωτέρω, κρίνεται ότι το μέτρο δεν ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης.
7.4.5. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2008 (μέτρο 17)
(265)
Πρώτον, πρέπει να διαπιστωθεί ποια οντότητα ωφελείται από το εν λόγω μέτρο, η [….] ή Karjaportti Η Finnvera παρείχε την αντεγγύηση στην […], την κύρια τράπεζα της Karjaportti. Η […] παρείχε με τη σειρά της εγγύηση στην Karjaportti. Η […] εισέπραξε πολύ χαμηλή αμοιβή από την Karjaportti για την εν λόγω εγγύηση, το οποίο υποδηλώνει ότι […] παρείχε την εγγύηση μόνο στην Karjaportti, εφόσον καλυπτόταν από την αντεγγύηση της Finnvera. Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι η εγγυητική αμοιβή για την αντεγγύηση δεν καταβλήθηκε στην Finnvera από […], αλλά από την Karjaportti. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο δικαιούχος του μέτρου είναι η Karjaportti.
(266)
Δεύτερον, πρέπει να εκτιμηθεί αν το μέτρο παρέχει πλεονέκτημα στην Karjaportti. Συναφώς, η Φινλανδία ισχυρίζεται ότι η αντεγγύηση δεν ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης, διότι στον διακανονισμό συμμετείχε και άλλος ιδιώτης. Το επιχείρημα αυτό μπορεί να απορριφθεί, διότι η Finnvera παρείχε αντεγγύηση για την εγγύηση του ιδιώτη, άρα η Finnvera και ο ιδιώτης δεν βρίσκονταν κατά κανένα τρόπο σε παρόμοια θέση.
(267)
Συνεπώς, η Επιτροπή εκτιμά το μέτρο με βάση την ανακοίνωση περί εγγυήσεων του 2008. Αν και η αντεγγύηση της Finnvera δεν καλύπτει, πράγματι, ποσοστό άνω του 80 % της εγγύησης […], ο δικαιούχος, δηλ. η Karjaportti, ήταν προβληματική επιχείρηση κατά τον χρόνο παροχής της εγγύησης, όπως περιγράφεται αναλυτικότερα στις αιτιολογικές σκέψεις 123-128. Συνεπώς, η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης δεν μπορεί να αποκλειστεί βάσει του σημείου 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008.
(268)
Ακόμη και αν μια εγγύηση δεν πληροί όλες τις προϋποθέσεις του σημείου 3.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008, η αμοιβή που καταβάλλεται για μια εγγύηση μπορεί να αιτιολογήσει το συμπέρασμα ότι η εγγύηση δεν ενέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης. Σε κάθε περίπτωση, στην εξεταζόμενη υπόθεση, σε αντίθεση με την άποψη της Φινλανδίας, η Επιτροπή πιστεύει ότι το μέτρο δεν μπορεί να θεωρηθεί απαλλαγμένο από κρατική ενίσχυση. Η εγγύηση χορηγήθηκε με χαμηλή εγγυητική αμοιβή, μολονότι η επιχείρηση αντιμετώπιζε δυσκολίες (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 123-128) και ο κίνδυνος για την Finnvera μπορούσε να θεωρηθεί υψηλός. Κατά συνέπεια, κρίνεται ότι το μέτρο παρέχει πλεονέκτημα στην Karjaportti. Η Επιτροπή παρατηρεί, ως προς αυτό, επίσης ότι η Finnvera, με βάση τη δέσμευση που ανέλαβαν οι φινλανδικές αρχές στο πλαίσιο της υπόθεσης N 715/2006, δεν επιτρεπόταν να χορηγήσει χρηματοδότηση βάσει της αγοράς.
(269)
Επιπλέον, το μέτρο πληροί όλες τις άλλες προϋποθέσεις για ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 241, τα μέτρα που έλαβε η Finnvera συνίστανται σε κρατικούς πόρους και καταλογίζονται στο κράτος. Το μέτρο 17 είναι επίσης επιλεκτικό, εφόσον η μόνη επιχείρηση που επωφελήθηκε από αυτό είναι η Karjaportti. Τέλος, νοθεύει τον ανταγωνισμό και επηρεάζει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
(270)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση.
(271)
Η Φινλανδία δεν ισχυρίστηκε ότι το μέτρο 17 είναι συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά. Πράγματι, όταν η Finnvera έλαβε το μέτρο, η Karjaportti ήταν προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α 2004 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 123-128). Συνεπώς, το μέτρο θα μπορούσε να είναι συμβατό μόνο ως ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης βάσει των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004.
(272)
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004, μια ενίσχυση διάσωσης πρέπει να ικανοποιεί ορισμένες απαιτήσεις, τις οποίες δεν πληροί το υπό εξέταση μέτρο.
α)
Πρώτον, η εγγύηση δεν έληξε εντός μέγιστης περιόδου έξι μηνών από την εκταμίευση της πρώτης δόσης (σημείο 25α) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004).
β)
Δεύτερον, η Φινλανδία δεν δεσμεύτηκε να υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης εντός έξι μηνών από την έγκριση της ενίσχυσης και η διάρκεια του μέτρου δεν περιοριζόταν σε έξι μήνες (σημείο 25α) και γ) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004).
γ)
Τρίτον, δεν τηρείται η αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης (σημείο 25ε) των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α 2004), εφόσον η επιχείρηση εισέπραξε ασυμβίβαστη και παράνομη κρατική ενίσχυση σε περιόδους που ήταν προβληματική επιχείρηση.
(273)
Το μέτρο δεν πληροί ούτε όλες τις προϋποθέσεις για την ενίσχυση αναδιάρθρωσης που ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004).
α)
Πρώτον, για την εφαρμογή του μέτρου δεν είχε τεθεί ως προϋπόθεση η εφαρμογή σχεδίου αναδιάρθρωσης (σημείο 34 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004). Επισημαίνεται ότι δεν εκπονήθηκε κανένα σχέδιο αναδιάρθρωσης κατά την έννοια του σημείου 35 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α.
β)
Δεύτερον, οι δικαιούχοι της ενίσχυσης πρέπει να συνεισφέρουν σημαντικά στο σχέδιο αναδιάρθρωσης με ίδιους πόρους (σημείο 43 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004) και, για τα εξεταζόμενα μέτρα, δεν υπήρχε καμία ένδειξη για ίδια εισφορά του δικαιούχου.
γ)
Τρίτον, για να αποφευχθεί η αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού, πρέπει να λαμβάνονται αντισταθμιστικά μέτρα (σημείο 38 των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004). Παρόμοια μέτρα δεν προβλέπονταν.
δ)
Τέταρτον, το μέτρο δεν τηρεί την αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης, εφόσον η εταιρεία εισέπραξε ασυμβίβαστη και παράνομη κρατική ενίσχυση σε περιόδους που ήταν προβληματική επιχείρηση
(274)
Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο δεν ήταν σύμφωνο με τις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α του 2004.
(275)
Εξάλλου, πρέπει να εξεταστεί αν το μέτρο 17 θα μπορούσε να είναι συμβιβάσιμο με βάση κάποια από τις άλλες εξαιρέσεις που ορίζονται στις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ. Για τους ίδιους λόγους που παρατίθενται ανωτέρω για τα μέτρα 4 και 5 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 179-186), η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν ισχύει καμία από τις εξαιρέσεις. Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι το μέτρο 17 συνιστά κρατική ενίσχυση ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
8. ΑΝΑΚΤΗΣΗ
(276)
Σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ και κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η Επιτροπή είναι αρμόδια να αποφασίζει ότι το εμπλεκόμενο κράτος πρέπει να καταργήσει ή να τροποποιήσει την ενίσχυση (67), όταν διαπιστωθεί ότι αυτή είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά. Επίσης, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η υποχρέωση ενός κράτους να καταργήσει ενίσχυση η οποία κρίθηκε από την Επιτροπή ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά αποσκοπεί στην επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση (68). Ως προς αυτό, το Δικαστήριο έκρινε ότι ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται όταν ο δικαιούχος επιστρέψει τα ποσά που χορηγήθηκαν ως παράνομη ενίσχυση, με αποτέλεσμα να απολέσει το πλεονέκτημα που απολάμβανε στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του και με την επαναφορά της κατάστασης που υπήρχε πριν από την καταβολή της ενίσχυσης (69).
(277)
Βάσει της εν λόγω νομολογίας, το άρθρο 14 του διαδικαστικού κανονισμού ορίζει ότι «σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο».
(278)
Συνεπώς, έξι εξεταζόμενα μέτρα πρέπει να θεωρηθούν ως παράνομη και ασυμβίβαστη ενίσχυση:
-
εγγύηση που παρασχέθηκε στις 8 Μαρτίου 2004 από τον Δήμο Mikkeli (μέτρο 4)·
-
εγγύηση που παρασχέθηκε στις 10 Μαΐου 2004 από τον Δήμο Mikkeli (μέτρο 5)·
-
μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνεια (μέτρο 8)·
-
αναδιάρθρωση χρέους από το 2009 (μέτρο 12)·
-
εγγύηση που παρασχέθηκε στις 17 Μαρτίου 2004 από τη Finnvera (μέτρο 13)·
-
εγγύηση που παρασχέθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2008 από τη Finnvera (μέτρο 17).
(279)
Τα σχετικά ποσά πρέπει, συνεπώς, να ανακτηθούν, ώστε να επανέλθει η κατάσταση που υπήρχε στην αγορά πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης. Η ανάκτηση θα αφορά το ποσό που χορηγήθηκε από τη χρονική στιγμή κατά την οποία ο δικαιούχος αποκόμισε πλεονέκτημα, δηλ. όταν η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου και θα εφαρμοστούν τόκοι μέχρι την πραγματική ανάκτηση.
8.1. Ανάκτηση των μέτρων ενίσχυσης που χορηγήθηκε υπό μορφή εγγυήσεων
(280)
Το ασυμβίβαστο στοιχείο ενίσχυσης των δύο εγγυήσεων που χορήγησε ο Δήμος Mikkeli το (μέτρο 4 και μέτρο 5) και των εγγυήσεων που χορήγησε η Finnvera τα έτη 2005 (μέτρο 13) και 2008 (μέτρο 17) καθορίζεται βάσει των ακόλουθων αρχών.
(281)
Καταρχήν, μια κρατική εγγύηση θα μπορούσε να συνιστά εγγύηση για το συνολικό ποσό του υφιστάμενου δανείου, εάν ο δικαιούχος δεν είναι σε θέση να έχει πρόσβαση σε χρηματοδότηση από τις αγορές με τα δικά του μέσα (70). Στην προκειμένη περίπτωση, η Φινλανδία απέδειξε, ωστόσο, ότι η Karjaportti, μπορούσε ακόμη να έχει πρόσβαση σε κεφαλαιαγορές όταν χορηγήθηκαν οι εγγυήσεις του 2004, παρέχοντας πληροφορίες για δάνεια που χορήγησαν ιδιώτες δανειστές στον δικαιούχο (βλ. αιτιολογική σκέψη 93). Υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις αν η Karjaportti είχε πρόσβαση στις αγορές το 2008, όταν ελήφθη το μέτρο 17. Ως προς αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αντεγγύηση που παρείχε η Finnvera κάλυπτε μόνο το 80 % της εγγύησης που χορήγησε ιδιώτης πιστωτής, το οποίο σημαίνει ότι ο ιδιώτης πιστωτής εξακολουθεί να είναι εκτεθειμένος σε κίνδυνο για το 20 %. Με βάση τα ανωτέρω, μπορεί να θεωρηθεί ότι η επιχείρηση εξακολουθούσε να έχει πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές χωρίς την εγγύηση του 2008.
(282)
Εντούτοις, δεδομένων των οικονομικών προβλημάτων της Karjaportti κατά τον χρόνο που ελήφθησαν τα μέτρα, οι εμπορικές τράπεζες θα εφάρμοζαν σημαντικά υψηλότερο επιτόκιο από αυτό που επιτεύχθηκε χάρη στις κρατικές εγγυήσεις, διότι αυτές είναι μια πρόσθετη εξασφάλιση για τις τράπεζες. Έτσι, η Επιτροπή κρίνει ότι η Karjaportti ωφελήθηκε από χαμηλότερα επιτόκια, τα οποία της παραχωρήθηκαν χάρη στις εγγυήσεις.
(283)
Σύμφωνα με το σημείο 4.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008, όταν δεν υπάρχει συγκρίσιμη εγγυητική αμοιβή της αγοράς, το συνολικό κόστος χρηματοδότησης του εγγυημένου δανείου (επιτόκιο συν εγγυητική αμοιβή) πρέπει να συγκρίνεται με το επιτόκιο της αγοράς για παρόμοιο δάνειο χωρίς κρατική εγγύηση. Σε πολλές περιπτώσεις, το εν λόγω επιτόκιο αγοράς δεν είναι διαθέσιμο. Για τον λόγο αυτό, στην ανακοίνωσή της σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (71) («ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς του 2008»), η Επιτροπή επεξεργάστηκε μέθοδο η οποία, για τους λόγους που ορίζονται στο σημείο 4.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων του 2008, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον κατά προσέγγιση υπολογισμό του επιτοκίου της αγοράς.
(284)
Στην προκειμένη περίπτωση, δεν υπάρχει ένδειξη σχετικά με το ποσό που θα είχε καταβάλει η Karjaportti για συγκρίσιμο δάνειο χωρίς εγγύηση. Ακόμη, η παροχή των τριών εγγυήσεων πραγματοποιήθηκε πριν την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει την άποψη ότι, λόγω του χρόνου που διανύθηκε από τη λήψη του μέτρου, θα ήταν δύσκολο να υπολογιστεί ένα «πραγματικό» επιτόκιο αγοράς για έναν φινλανδό παραγωγό κρέατος. Συνεπώς, η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει το σχετικό επιτόκιο αναφοράς ως σημείο αναφοράς για το επιτόκιο της αγοράς.
8.1.1. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 8 Μαρτίου 2004 (μέτρο 4)
(285)
Όσον αφορά το μέτρο 4, η εξασφάλιση των δανείων της Karjaportti θα μπορούσε να θεωρηθεί ως συνήθης με βάση την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς του 2008. Η Karjaportti παρείχε υποθήκη ακινήτου και υποθήκη επιχείρησης για το μέτρο 4. Οι καταχωρισθείσες αξίες των δύο μέσων είναι πολύ υψηλές. (βλ. αιτιολογική σκέψη 27). Πρέπει, εντούτοις, να ληφθεί υπόψη ότι οι ίδιες εξασφαλίσεις είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί για την εξασφάλιση άλλων απαιτήσεων του Δήμου Mikkeli (όπως για το μέτρο 1), με αποτέλεσμα να μην είναι ολόκληρο το ποσό διαθέσιμο για το εξεταζόμενο μέτρο. Επίσης, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η πραγματική αξία των ενυπόθηκων περιουσιακών στοιχείων καθώς και της ενυπόθηκης επιχείρησης εξαρτάται από την αξία των υποθηκευμένων στοιχείων και τη βαθμολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του Δήμου Mikkeli.
(286)
Ως προς αυτό, επισημαίνεται ότι η Φινλανδία δεν μπορούσε να υποβάλει αποτίμηση της αξίας των εξασφαλίσεων κατά τον χρόνο παροχής της εγγύησης. Υπέβαλε, ωστόσο, δύο ανεξάρτητες αποτιμήσεις της αξίας των εξασφαλίσεων γενικά, που χρησιμοποιήθηκαν για την εκπόνηση του προγράμματος αναδιάρθρωσης, της 15ης Φεβρουαρίου 2005 (βλ. αιτιολογική σκέψη 42), που είναι πολύ κοντινή με την ημερομηνία παροχής της εγγύησης. Συναφώς, αναφέρεται ότι με βάση τη βαθμολογία του Δήμου Mikkeli η υποθήκη του ακινήτου θα ήταν ενδεχομένως επαρκής για να καλύψει τις απαιτήσεις του, εάν το ακίνητο παρέμενε σε χρήση· σε περίπτωση λύσης και εκκαθάρισης της Karjaportti, η αξία του ακινήτου θα ήταν ενδεχομένως υπερβολικά χαμηλή για να καλύψει οποιαδήποτε από τις απαιτήσεις του Δήμου Mikkeli. Η υποθήκη επιχείρησης θα μπορούσε να καλύψει ενδεχομένως μέρος των απαιτήσεων του Δήμου Mikkeli. Ως εκ τούτου, κρίνεται λογικό η ποιότητα των εξασφαλίσεων να θεωρηθεί κανονική.
(287)
Κατά συνέπεια, το επιτόκιο που θα έπρεπε να είχε καταβάλει η Karjaportti για δάνειο με τους όρους της αγοράς, χωρίς εγγύηση, είναι το επιτόκιο αναφοράς του 4,43 % συν ασφάλιστρο κινδύνου 650 μονάδων βάσης, το οποίο αντανακλά το ασφάλιστρο κινδύνου που εφαρμόζεται σε μια προβληματική επιχείρηση η οποία παρέχει συνήθη εξασφάλιση. Το ποσό της ενίσχυσης πρέπει, συνεπώς, να υπολογιστεί ως η διαφορά ανάμεσα στο θεωρητικό επιτόκιο της αγοράς και το επιτόκιο με το οποίο χορηγήθηκε το εγγυημένο δάνειο (4 %) αφού αφαιρεθεί η τιμή που καταβλήθηκε για την εγγύηση, δηλ. 0 μονάδες βάσης. Η διαφορά ανάμεσα σε αυτά τα δύο επιτόκια θα υπολογιστεί για την περίοδο κατά την οποία εφαρμόστηκε πράγματι το επιτόκιο που υιοθετήθηκε.
(288)
Η ενίσχυση επιβαρύνεται με τόκους ανάκτησης που υπολογίζονται από τη χρονική στιγμή που θα οφείλονταν η διαφορά ανάμεσα στα θεωρητικά επιτόκια και το πραγματικό επιτόκιο με το οποίο χορηγήθηκε το δάνειο μέχρι την πραγματική ανάκτηση.
8.1.2. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 10 Μαΐου 2004 (μέτρο 5)
(289)
Όσον αφορά το μέτρο 5, η εξασφάλιση θα μπορούσε να θεωρηθεί κανονική σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς του 2008. Η Karjaportti παρείχε τις ίδιες εξασφαλίσεις όπως και για το μέτρο 4, δηλ. υποθήκη ακινήτου στην εγκατάσταση παραγωγής Tikkala και υποθήκη εμπορικού ακινήτου. Επιπλέον, δόθηκε «ειδικό ενέχυρο» στην εγκατάσταση παραγωγής Tikkala με καταχωρημένη τιμή 1 135 268 ευρώ (βλ. αιτιολογική σκέψη 29). Για όλες αυτές τις εξασφαλίσεις παρέχεται η ίδια αιτιολόγηση όπως και για το άρθρο 4 ανωτέρω και φαίνεται λογικό να θεωρηθεί η παρασχεθείσα εξασφάλιση ως συνήθης εξασφάλιση.
(290)
Το επιτόκιο το οποίο θα έπρεπε να είχε καταβάλει η Karjaportti για δάνειο με τους όρους της αγοράς, χωρίς την εγγύηση, είναι και σε αυτή την περίπτωση το επιτόκιο αναφοράς 4,43 % συν ασφάλιστρο κινδύνου 650 μονάδων βάσης. Το ποσό της ενίσχυσης θα πρέπει, συνεπώς, να υπολογίζεται ως η διαφορά ανάμεσα σε αυτό το θεωρητικό επιτόκιο και το επιτόκιο με το οποίο χορηγήθηκε το εγγυημένο δάνειο (EURIBOR 12 μηνών + 0,3 %), αφού αφαιρεθεί η τιμή που καταβλήθηκε για την εγγύηση, δηλ. 0 μονάδες βάσης. Η διαφορά ανάμεσα στα δύο αυτά επιτόκια θα υπολογιστεί για την περίοδο κατά την οποία εφαρμόστηκε στην πράξη το επιτόκιο που παραχωρήθηκε.
(291)
Η ενίσχυση επιβαρύνεται με τόκους ανάκτησης που υπολογίζονται από τη χρονική στιγμή που θα οφείλονταν η διαφορά ανάμεσα στα θεωρητικά επιτόκια και το πραγματικό επιτόκιο με το οποίο χορηγήθηκε το δάνειο, μέχρι την πραγματική ανάκτηση.
8.1.3. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 17 Μαρτίου 2004 (μέτρο 13)
(292)
Η Επιτροπή δεν γνωρίζει λεπτομερή στοιχεία για την εξασφάλιση του μέτρου 13, και μπορεί, συνεπώς, να παρουσιάσει μόνο τη μέθοδο για την πραγματοποίηση της ανάκτησης. Σε ένα πρώτο στάδιο, εάν το μέτρο 13 ήταν πράγματι εξασφαλισμένο πρέπει να προσδιοριστεί η αξία της εξασφάλισης σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς.
(293)
Το επιτόκιο που θα έπρεπε να είχε καταβάλει η Karjaportti για δάνειο με τους όρους της αγοράς, χωρίς την εγγύηση, είναι το επιτόκιο αναφοράς του 4,43 % συν ασφάλιστρο κινδύνου το οποίο αντανακλά την αξία της εξασφάλισης. Το στοιχείο της ενίσχυσης πρέπει, συνεπώς, να υπολογιστεί ως η διαφορά ανάμεσα σε αυτό το θεωρητικό επιτόκιο της αγοράς και το επιτόκιο με το οποίο χορηγήθηκε το εγγυημένο δάνειο ([2-5]%), αφού αφαιρεθεί η τιμή που καταβλήθηκε για την εγγύηση, η οποία ήταν 3 %. Η διαφορά ανάμεσα σε αυτά τα δύο επιτόκια θα υπολογιστεί για την περίοδο κατά την οποία εφαρμόστηκε πράγματι το επιτόκιο που υιοθετήθηκε.
(294)
Η ενίσχυση επιβαρύνεται με τόκους ανάκτησης που υπολογίζονται από τη χρονική στιγμή που θα οφειλόταν η διαφορά ανάμεσα στα θεωρητικά επιτόκια και το πραγματικό επιτόκιο με το οποίο χορηγήθηκε το δάνειο μέχρι την πραγματική ανάκτηση.
8.1.4. Εγγύηση που παρασχέθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2008 (μέτρο 17)
(295)
Όσον αφορά το μέτρο 17, η εξασφάλιση θα μπορούσε να θεωρηθεί συνήθης σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς του 2008. Η Karjaportti παρείχε εξασφάλιση υπό μορφή μετοχών σε μια επιχείρηση η αξία της μετοχής της οποίας, κατά την εκτίμηση της Finnvera, ήταν […] ευρώ, όπως περιγράφεται αναλυτικά στην αιτιολογική σκέψη 67. Το επιτόκιο που θα έπρεπε να είχε καταβάλει η Karjaportti για δάνειο με τους όρους της αγοράς, χωρίς εγγύηση, είναι και σε αυτή την περίπτωση το επιτόκιο αναφοράς 5,19 % συν ασφάλιστρο κινδύνου 650 μονάδων βάσης. Το ποσό της ενίσχυσης θα πρέπει συνεπώς, να υπολογιστεί ως η διαφορά ανάμεσα σε αυτό το θεωρητικό επιτόκιο της αγοράς και το επιτόκιο με το οποίο χορηγήθηκε πράγματι το εγγυημένο δάνειο ([0-3]% συν το επιτόκιο για ανεξόφλητα ποσά βάσει της συμφωνίας υπεργολαβίας), αφού αφαιρεθεί το τίμημα που καταβλήθηκε πράγματι για την εγγύηση, δηλ. 250 μονάδες βάσης. Η διαφορά ανάμεσα σε αυτά τα δύο επιτόκια υπολογίζεται για την περίοδο κατά την οποία εφαρμόστηκε το επιτόκιο που υιοθετήθηκε.
(296)
Η ενίσχυση επιβαρύνεται με τόκους ανάκτησης που υπολογίζονται από τη χρονική στιγμή που θα οφειλόταν η διαφορά ανάμεσα στα θεωρητικά επιτόκια και το πραγματικό επιτόκιο με το οποίο χορηγήθηκε το δάνειο μέχρι την πραγματική ανάκτηση.
8.2. Ανάκτηση της ενίσχυσης που χορηγήθηκε υπό μορφή μετατροπής μη καταβληθέντων τόκων σε δάνεια (μέτρο 8)
(297)
Πρέπει να προσδιοριστεί το στοιχείο της παράνομης ενίσχυσης στο μέτρο 8, που συνίσταται στη χορήγηση δανείου από τον Δήμο Mikkeli. Όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 45-46, ο Δήμος Mikkeli χορήγησε το δάνειο με χαμηλότερο επιτόκιο από αυτό των ιδιωτών πιστωτών της Karjaportti. Καταρχήν, για ένα δάνειο, το στοιχείο της ενίσχυσης υπολογίζεται ως η διαφορά ανάμεσα στο πραγματικό επιτόκιο με του δανείου και στο επιτόκιο της αγοράς. Στην προκειμένη περίπτωση, ιδιώτες πιστωτές χορήγησαν δάνεια ταυτόχρονα με τον Δήμο Mikkeli. Τα επιτόκια που εφάρμοσαν οι ιδιώτες πιστωτές μπορεί να θεωρηθούν ως ένδειξη του επιτοκίου της αγοράς.
(298)
Το ύψος της ενίσχυσης πρέπει, συνεπώς, να υπολογιστεί ως η διαφορά ανάμεσα στο μέσο επιτόκιο που εφαρμόστηκε για τα δάνεια τα οποία χορήγησαν οι ιδιώτες πιστωτές (EURIBOR 3 μηνών + 2 % και EURIBOR 3 μηνών + 1,5 %) και το επιτόκιο με το οποίο χορηγήθηκε το δάνειο (EURIBOR 3 μηνών + 0,3 %).
(299)
Η διαφορά ανάμεσα σε αυτά τα δύο επιτόκια υπολογίζεται για την περίοδο κατά την οποία εφαρμόστηκε το επιτόκιο που υιοθετήθηκε.
(300)
Η ενίσχυση επιβαρύνεται με τόκους ανάκτησης που υπολογίζονται από τη χρονική στιγμή που θα οφειλόταν η διαφορά ανάμεσα στα θεωρητικά επιτόκια και το πραγματικό επιτόκιο με το οποίο χορηγήθηκε το δάνειο μέχρι την πραγματική ανάκτηση.
8.3. Ανάκτηση της ενίσχυσης που χορηγήθηκε υπό μορφή αναδιάρθρωσης χρεών από το 2009 (μέτρο 12)
(301)
Πρέπει να προσδιοριστεί το στοιχείο της παράνομης ενίσχυσης στο μέτρο 12, δηλ. την αναδιάρθρωση χρεών από τον Δήμο Mikkeli, από το 2009. Όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 219-226, η κοινοποιηθείσα αναδιάρθρωση χρέους εφαρμόστηκε με τροποποιήσεις. Επειδή η Επιτροπή δεν γνωρίζει λεπτομερή στοιχεία της αναδιάρθρωσης που πράγματι εφαρμόστηκε, μπορεί μόνο να αναφέρει τη μέθοδο βάσει της οποίας πρέπει να πραγματοποιηθεί η ανάκτηση.
(302)
Η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση της επιχείρησης από τη στιγμή που η Osuuskunta Karjaportti δεν τήρησε το χρονοδιάγραμμα πληρωμής, όπως συμφωνήθηκε κατά τη διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία το 2006. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, όταν χορηγήθηκε η ενίσχυση, η Karjaportti δεν μπορούσε πλέον να έχει πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές. Ως εκ τούτου, η ενίσχυση είναι ίση με το ποσό της αναδιάρθρωσης του χρέους. Τα ποσά που πρέπει να ανακτηθούν, συνεπώς, είναι ίσα προς το ποσό των αναδιαρθρωμένων οφειλών έναντι του Δήμου Mikkeli. Οι πληρωμές που έχουν ήδη καταβληθεί μπορούν, ωστόσο, να αφαιρεθούν από τα προς ανάκτηση ποσά.
(303)
Η ενίσχυση βαρύνεται με τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση της επιχείρησης μέχρι την πραγματική ανάκτησή της.
9. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(304)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η επίσημη έρευνα όσον αφορά την εγγύηση ύψους 2,75 εκατ. ευρώ που κοινοποιήθηκε αλλά στη συνέχεια ανακλήθηκε από τη Δανία είναι πλέον άνευ αντικειμένου κατ' εφαρμογή του άρθρου 8 του διαδικαστικού κανονισμού.
(305)
Όσον αφορά την εγγύηση που παρασχέθηκε το έτος 2000 και τη διάθεση γης το ίδιο έτος από το Δήμο Mikkeli, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα αυτά συνιστούν κρατική ενίσχυση συμβιβάσιμη ως επενδυτική ενίσχυση βάσει των ΚΓΠΕ του 1998.
(306)
Η αγορά γηπέδου το 2002 από τον Δήμο Mikkeli κρίνεται ότι δεν ενέχει στοιχείο ενίσχυσης, διότι πραγματοποιήθηκε με τους όρους της αγοράς.
(307)
Οι εγγυήσεις που παρείχε ο Δήμος Mikkeli τον Μάρτιο 2004 και τον Μάιο του 2004 μπορούν να θεωρηθούν κρατική ενίσχυση, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η Karjaportti ήταν προβληματική εταιρεία κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999, όταν παρασχέθηκαν. Τα μέτρα αυτά δεν είναι συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά, διότι δεν τηρείται καμία από τις διατάξεις του άρθρου 107 παράγραφοι 2 και 3 της ΣΛΕΕ.
(308)
Τα μέτρα που έλαβε ο Δήμος Mikkeli στο πλαίσιο της διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία ελήφθησαν ταυτόχρονα με συγκρίσιμα μέτρα που έλαβαν ιδιώτες πιστωτές και με παρόμοιους όρους. Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι τηρήθηκε η αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς και ότι τα μέτρα δεν ενέχουν στοιχείο κρατικής ενίσχυσης.
(309)
Τόσο η αγορά μετοχών από τον Δήμο Mikkeli όσο και η διαγραφή χρεών στις δημοσιονομικές καταστάσεις το 2007 και το 2008 μπορούν να θεωρηθούν απαλλαγμένες από ενίσχυση.
(310)
Η μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνειο από τον Δήμο Mikkeli τον Δεκέμβριο του 2005 μπορεί να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η Karjaportti ήταν προβληματική εταιρεία κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004 όταν πραγματοποιήθηκε. Τα μέτρα αυτά δεν είναι συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά, διότι δεν τηρείται καμία από τις διατάξεις του άρθρου 107 παράγραφοι 2 και 3 της ΣΛΕΕ.
(311)
Όσον αφορά την αναδιάταξη οφειλών που συμφωνήθηκε με τον Δήμο Mikkeli το 2009, επισημαίνεται ότι αυτή ήταν μεταγενέστερη η αναδιάρθρωση χρεών. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας ιδιώτης πιστωτής δεν θα είχε δεχθεί παρόμοια αναδιάρθρωση χρέους και ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση. Εφόσον η Karjaportti ήταν προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004 όταν ελήφθη το μέτρο, το μέτρο θα μπορούσε να είναι συμβιβάσιμο μόνο βάσει εκείνων των κατευθυντήριων γραμμών. Εφόσον δεν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, κρίνεται ότι το μέτρο συνιστά ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση.
(312)
Η εγγύηση που παρείχε η Finnvera στις 17 Μαρτίου 2004 ενέχει επίσης κρατική ενίσχυση, η οποία δεν είναι συμβιβάσιμη βάσει των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 1999. Το δάνειο που χορήγησε η Finnvera στις 12 Ιανουαρίου 2006 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, διότι χορηγήθηκε μαζί με συγκρίσιμα δάνεια ιδιωτών πιστωτών και με παρόμοιους όρους. Το ίδιο ισχύει και για την εγγύηση που παρείχε η Finnvera τον Σεπτέμβριο του 2006 και το δάνειο που χορηγήθηκε τον Ιούλιο του 2007.
(313)
Τέλος, η εγγύηση που παρείχε η Finnvera στις 9 Ιανουαρίου 2008 μπορεί να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση, δεδομένου ότι η Karjaportti ήταν προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών Δ&Α του 2004 όταν χορηγήθηκε. Το μέτρο αυτό δεν είναι συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά, διότι δεν τηρείται καμία από τις διατάξεις του άρθρου 107 παράγραφοι 2 και 3 της ΣΛΕΕ.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Περατώνεται η επίσημη διαδικασία έρευνας βάσει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την εγγύηση 2,75 εκατ. ευρώ (μέτρο 11) η οποία κοινοποιήθηκε, αλλά στη συνέχεια αποσύρθηκε από τη Φινλανδία.
Άρθρο2
Τα μέτρα που εφάρμοσε η Φινλανδία υπέρ της Osuuskunta Karjaportti, που συνίστανται σε:
-
αγορά γηπέδου το 2002 (μέτρο 3),
-
μέτρα που ελήφθησαν στο πλαίσιο διαδικασίας αναδιάρθρωσης υπό δικαστική εποπτεία (μέτρο 6),
-
αγορά μετοχών από την Osuuskunta Karjaportti (μέτρο 7),
-
διαγραφή χρεών στις δημοσιονομικές καταστάσεις του 2006 και 2008 (μέτρο 9 και μέτρο 10),
-
δάνειο που χορήγησε η Finnvera τον Ιούνιο του 2006 (μέτρο 14),
-
αντεγγύηση που παρείχε η Finnvera τον Σεπτέμβριο του 2006 (μέτρο 15) και
-
δάνειο που χορήγησε η Finnvera τον Ιούλιο του 2007 (μέτρο 16)
δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 3
Τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης που εφάρμοσε η Φινλανδία υπέρ της Osuuskunta Karjaportti, και συνίστανται σε:
-
εγγύηση που παρασχέθηκε τον Ιούνιο του 2000 (μέτρο 1) και
-
διάθεση γηπέδου το ίδιο έτος (μέτρο 2)
είναι συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 4
Τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης που εφάρμοσε η Φινλανδία υπέρ της Osuuskunta Karjaportti, και συνίστανται σε:
-
εγγύηση που παρασχέθηκε στις 8 Μαρτίου 2004 από τον Δήμο Mikkeli (μέτρο 4)·
-
εγγύηση που παρασχέθηκε στις 10 Μαΐου 2004 από τον Δήμο Mikkeli (μέτρο 5)·
-
μετατροπή μη καταβληθέντων τόκων σε δάνεια (μέτρο 8)·
-
εγγύηση που παρασχέθηκε από την Finnvera στις 17 Μαρτίου 2004 (μέτρο 13)·
-
εγγύηση που παρασχέθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2008 από την Finnvera (μέτρο 17)·
-
αναδιάρθρωση χρέους από το 2009 (μέτρο 12),
εφαρμόστηκαν παράνομα από τη Φινλανδία κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είναι ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 5
1. Η Φινλανδία οφείλει να ανακτήσει την αναφερόμενη στο άρθρο 4 ενίσχυση από τον δικαιούχο.
2. Τα προς ανάκτηση ποσά βαρύνονται με τόκο από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής ανάκτησής τους.
3. Το επιτόκιο υπολογίζεται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με το κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής.
4. Η Φινλανδία ακυρώνει όλες τις εκκρεμείς πληρωμές της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 4 με εφαρμογή από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 6
1. Η ανάκτηση της αναφερόμενης στο άρθρο 4 ενίσχυσης είναι άμεση και αποτελεσματική.
2. Η Φινλανδία εξασφαλίζει την εφαρμογή της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησής της.
Άρθρο 7
1. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Φινλανδία υποβάλλει στην Επιτροπή τα ακόλουθα στοιχεία:
(α)
το συνολικό ποσό (αρχικό κεφάλαιο και τόκοι) που θα ανακτηθούν από τον δικαιούχο·
(β)
αναλυτική περιγραφή των μέτρων που έχει ήδη λάβει και τα οποία προτίθεται να λάβει για συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση·
(γ)
έγγραφα που αποδεικνύουν ότι έχει δοθεί εντολή στον δικαιούχο να επιστρέψει την ενίσχυση.
2. Η Φινλανδία τηρεί την Επιτροπή ενήμερη σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που λαμβάνονται για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης έως την ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 4. Εφόσον ζητηθεί εκ μέρους της Επιτροπής, η Φινλανδία παρέχει αμελλητί πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή πρόκειται να λάβει για να συμμορφωθεί προς την παρούσα απόφαση. Παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά της ενίσχυσης και των τόκων που έχουν ήδη ανακτηθεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 8
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Φινλανδίας
Βρυξέλλες, 12 Ιουνίου 2012.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 12. června 2012
o opatřeních SA. 27420 (C 12/2009) (ex N 19/2009), která provedlo Finsko ve prospěch společnosti Osuuskunta Karjaportti
(oznámeno pod číslem C(2012) 3249)
(Pouze finské a švédské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2013/8/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními, a s ohledem na tyto připomínky (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Dopisem ze dne 15. ledna 2009 oznámilo Finsko Komisi podporu na záchranu spočívající v záruce a úpravě splátkového kalendáře, která byla poskytnuta společnosti Osuuskunta Karjaportti (dále jen „Karjaportti“; v době podání oznámení byla společnost známa jako Järvi-Suomen Portti Osuuskunta). Dopisy ze dne 5. února 2009, 11. února 2009, 16. února 2009 a 20. února 2009 poskytlo Finsko Komisi další informace.
(2)
Dopisem ze dne 8. dubna 2009 Komise Finsko informovala, že se s ohledem na oznámená opatření a některá opatření provedená v minulosti rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (SFEU) (2). Na základě tohoto rozhodnutí o zahájení řízení poskytlo Finsko Komisi dopisem ze dne 13. května 2009 další informace.
(3)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (3). Komise vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek k opatřením podpory.
(4)
Komise obdržela připomínky od jedné zúčastněné strany. Tyto připomínky předala Finsku, aby se k nim mohlo vyjádřit. Připomínky Finska byly obdrženy dopisem ze dne 28. srpna 2009. Finsko poskytlo další informace e-mailem ze dne 3. listopadu 2009.
(5)
Dopisem ze dne 15. prosince 2009 Komise Finsko informovala, že se rozhodla řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU rozšířit na dodatečná opatření podpory, která byla provedena v minulosti. Finsko poskytlo další informace dopisem ze dne 12. února 2010.
(6)
Rozhodnutí Komise o rozšíření řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (4). Komise vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek k opatřením podpory. Komise neobdržela od zúčastněných stran žádné další připomínky.
(7)
Dne 1. března 2010 informovalo Finsko Komisi o zpětvzetí oznámení o záruce ve prospěch společnosti Karjaportti. Dopisem ze dne 26. března 2010 Komise Finsku sdělila, že se zpětvzetím oznámení o záruce bude zabývat v konečném rozhodnutí spolu s ostatními posuzovanými opatřeními. Komise mimoto Finsku zaslala další dotazy, na něž Finsko odpovědělo dopisem ze dne 22. dubna 2010. Dne 15. července 2010 zaslala Komise Finsku žádost o informace, na niž Finsko odpovědělo dne 20. srpna 2010. Další žádost o informace zaslala Komise dne 28. září 2010 a Finsko na ni odpovědělo dne 29. listopadu 2010. Komise si posléze vyžádala doplňkové informace dopisem ze dne 16. listopadu 2011. Finsko tyto informace poskytlo dne 16. prosince 2011.
2. PŘÍJEMCE
2.1. Družstvo Karjaportti
(8)
Karjaportti je družstevní společnost se sídlem v Mikkeli, s výrobními zařízeními ve městech Mikkeli a Kouvola, jež se obě nacházejí ve východním Finsku (Itä-Suomi), což je region způsobilý pro regionální podporu podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU. Družstvo bylo původně založeno v roce 1914. V roce 1950 bylo nazváno Osuusteurastamo Karjaportti; ode dne 31. prosince 2002 bylo známo jako Järvi-Suomen Portti Osuuskunta a ode dne 14. prosince 2010 pak jako Karjaportti. V současnosti společnost Karjaportti zaměstnává trvale 300 osob a na jaře a v létě dalších 100 až 120 sezónních pracovníků.
(9)
Společnost Karjaportti podniká v oblasti výroby potravin, především v oblasti zpracování masa na výrobky jako masové kuličky a párky. Družstvo mimoto prodává balené maso, kusy masa a jatečně upravená těla. Společnost Karjaportti vyváží malý objem do ostatních členských států.
2.2. Finanční situace společnosti Karjaportti
(10)
Ode dne 1. prosince 2004 prochází společnost Karjaportti restrukturalizací pod soudním dohledem podle zákona o restrukturalizaci podniků č. 47/1993 (5) (dále jen „řízení pod soudním dohledem“; podrobnější informace o restrukturalizaci pod soudním dohledem viz 31.-43. bod odůvodnění).
(11)
Informace o finanční situaci společnosti Karjaportti před restrukturalizací pod soudním dohledem a během ní jsou uvedeny v následující tabulce:
Tabulka I
Hlavní finanční údaje společnosti Karjaportti v EUR
Rok
Obrat
Hospodářský výsledek
Čistý výsledek (zisk/ztráta)
Schodek z předchozích účetních období
Akciový kapitál / rezervy a rezervní fondy
Zůstatek vlastního kapitálu
2000
139 620 882
8 682
-1 169 091
7 681 411/ 10 247 107
8 893 097
2001
139 748 861
2 082 662
549 865
7 812 809/ 9 078 473
9 442 963
2002
135 781 234
2 259 488
14 382
7 783 428/ 9 559 942
17 357 751
2003
128 354 480
-3 299 914
-6 009 055
7 585 778/ 9 506 525
11 083 248
2004
125 849 631
-3 972 464
-10 686 420
7 234 608/ 3 497 953
46 141
2005
101 507 619
-6 629 915
-9 235 908
-7 404 955
7 772 913/ 216 662
-8 651 289
2006
99 802 293
-3 485 054
4 277 565
-16 640 864
8 141 610/ 216 662
-4 005 028
2007
86 962 069
-8 916 539
-7 943 878
-12 363 299
6 244 277/ 216 662
-13 846 239
2008
80 901 753
-3 791 985
-2 770 037
-20 307 178
5 768 185/ 216 662
-17 092 368
2009
64 793 763
305 936
-2 124 435
-23 077 214
5 077 160/ 216 662
-19 907 828
(12)
V roce 2008 podaly finské daňové úřady dvakrát návrh na vyhlášení úpadkového řízení proti společnosti Karjaportti. Při prvním návrhu dne 7. října 2008 předložily příkaz k úhradě částky ve výši 461 579 EUR. Daňové úřady posléze svůj návrh stáhly. Návrh byl opětovně podán dne 1. prosince 2008 s příkazem k úhradě částky ve výši 981 658 EUR. Úpadkové řízení proti společnosti Karjaportti bylo v červnu 2009 uzavřeno, jelikož družstvo splatilo daňovým úřadům dlužnou částku.
3. POPIS OPATŘENÍ
(13)
Posuzovaná opatření spočívají v opatřeních, která provedlo město Mikkeli, kde má společnost Karjaportti své sídlo, a opatřeních provedených společností Finnvera Oyj (dále jen „Finnvera“). Finnvera je specializovaná finanční společnost, kterou vlastní finský stát, a je oficiální finskou vývozní úvěrovou agenturou (6). Níže jsou popsána nejprve opatření, která provedlo město Mikkeli (oddíl 3.1), a poté opatření společnosti Finnvera (oddíl 3.2).
3.1. Opatření, která provedlo město Mikkeli
3.1.1. Záruka poskytnutá dne 12. června 2000 (opatření č. 1) a postoupení pozemku (opatření č. 2)
(14)
Opatření č. 1: Rozhodnutím ze dne 12. června 2000 poskytlo zastupitelstvo města Mikkeli společnosti Karjaportti absolutní záruku („takaus“) pokrývající celý budoucí úvěr ve výši 25 milionů FIM (přibližně 4,2 milionu EUR (7)). Úvěr s pevnou úrokovou sazbou ve výši 5,35 % a s desetiletou dobou trvání společnosti Karjaportti poskytla v září 2000 banka Tapiola Pankki Oy (dále jen „Tapiola“). Rada města Mikkeli zároveň záruku provedla, a to podepsáním smlouvy o záruce. Záruka byla poskytnuta bez poplatku a jako absolutní záruka, kdy ručitel odpovídá za jistinu, jako by se jednalo o jeho vlastní dluh, což znamená, že věřitel mohl ručitele požádat o splacení jistiny, jakmile se stala splatnou. Úvěr se zárukou byl poskytnut na financování výstavby výrobního zařízení v obvodu Tikkala ve městě Mikkeli (8).
(15)
Záruka byla zajištěna formou již existujících zástavních práv k nemovitostem se zapsanou hodnotou ve výši 7,5 milionu FIM (1 261 409 EUR) (9). Při provedení opatření č. 1 byly jako zajištění k dispozici zástavní práva k nemovitostem v hodnotě přibližně 3 milionů FIM. Záruka byla mimoto zajištěna obchodními hypotékami (10) se zapsanou hodnotou ve výši 25 milionů FIM resp. 30,5 milionu FIM, které se vztahovaly na movitý majetek společnosti Karjaportti.
(16)
Při zahájení restrukturalizace pod soudním dohledem v prosinci 2004 požádala banka Tapiola město Mikkeli na základě záruky o uhrazení nesplacených dluhů společnosti Karjaportti. Po provedení těchto plateb ve prospěch banky Tapiola nastoupilo město Mikkeli na místo banky Tapiola jako věřitel společnosti Karjaportti (viz 34. bod odůvodnění).
(17)
Opatření č. 2: V roce 2000 byl společnosti Karjaportti postoupen rovněž pozemek na výstavbu výrobního závodu v Tikkale, a to venkovským okresem Mikkeli (11). Pozemek měl rozlohu 152 366 m2 a město Mikkeli jej společnosti Karjaportti poskytlo bezúplatně, tj. nebyla uhrazena žádná kupní cena. Město Mikkeli se mimoto zavázalo, že převede pozemek, který je připraven na výstavbu. Za tímto účelem město Mikkeli uhradilo společnosti Karjaportti náklady na přípravu pozemku ve výši 2 000 000 FIM (přibližně 336 376 EUR) (12).
(18)
V souvislosti s výstavbou výrobního závodu v Tikkale byla provedena další opatření ve prospěch společnosti Karjaportti. Společnost Finnvera poskytla úvěry a záruky ve výši 20 000 000 FIM (přibližně 3 363 759 EUR) a Ministerstvo práce a hospodářství (posléze Ministerstvo obchodu a průmyslu) udělilo přímé granty ve výši 15 000 000 FIM (přibližně 2 552 819 EUR).
(19)
Celkově měla opatření popsaná v 14.-18. bodě odůvodnění, která měla být provedena za účelem výstavby výrobního závodu v Tikkale, nominální hodnotu 63 783 719 FIM (přibližně 10 757 652 EUR). Podle přehledu uvedeného v následující tabulce činil hrubý grantový ekvivalent provedených opatření 3 617 143 EUR:
Tabulka II
Hrubý grantový ekvivalent provedených opatření v EUR
Opatření
Částka
Hrubý grantový ekvivalent
Záruka města Mikkeli
4 204 698
345 786
Postoupení pozemku městem Mikkeli
300 000
300 000
Příprava pozemku uhrazená městem Mikkeli
336 376
336 376
Úvěr společnosti Finnvera
1 681 879
82 162
Přímé granty: Ministerstvo obchodu a průmyslu
2 552 819
2 552 819
CELKEM
10 757 652
3 617 143
(20)
Hrubý grantový ekvivalent záruky poskytnuté městem Mikkeli vypočítalo Finsko takto: Porovnalo tržní sazbu u srovnatelné záruky (1,75 %) se záruční prémií, kterou skutečně účtovalo město Mikkeli (0 %). Prvek podpory v záruce se rovná rozdílu mezi oběma prémiemi, tj. 1,75 %. Pokud by město Mikkeli účtovalo prémii s touto sazbou, získalo by během desetileté doby platnosti záruky jako prémie částku ve výši 2 406 250 FIM, což by při použití diskontní sazby ve výši 5,7 % ke dni poskytnutí záruky činilo 1 055 949 FIM (přibližně 345 786 EUR).
(21)
Hrubý grantový ekvivalent úvěru společnosti Finnvera vypočítalo Finsko takto: Porovnalo úrokovou sazbu, kterou za úvěr účtovala společnost Finnvera (šestiměsíční EURIBOR plus 1,75 %), s referenční sazbou podle sdělení Komise o způsobu stanovení referenčních a diskontních sazeb (13), jež bylo platné v době poskytnutí úvěru. Prvek podpory odpovídá rozdílu mezi oběma sazbami za dobu trvání úvěru (10 let). Od výsledku výpočtu byla odečtena provize, kterou musela společnost Karjaportti za úvěr zaplatit (0,5 %). Při použití diskontní sazby ve výši 5,7 % ke dni poskytnutí úvěru činil prvek podpory 82 162 EUR.
(22)
Způsobilé investiční náklady byly vypočteny na základě nákladů souvisejících s pořizovacími cenami podle rozdělení uvedeného v tabulce:
Tabulka III
Rozdělení projektových nákladů souvisejících s pořizovacími cenami v EUR
Pozemky a stavby
14 208 192
Stroje a zařízení
11 155 379
Kancelářské vybavení / programové vybavení
572 356
CELKEM
25 935 928
(23)
Prvek podpory ve výši 3 617 143 EUR odpovídá intenzitě podpory 13,95 % celkových způsobilých nákladů ve výši 25 935 928 EUR.
(24)
Společnost Karjaportti požádala o opatření, která provedlo město Mikkeli, před zahájením prací na investičním projektu (14). Opatření přijalo Finsko na podporu regionálního rozvoje. Nový výrobní závod měl zvýšit počet pracovních míst z přibližně 400 na 550 až 600.
3.1.2. Odkoupení pozemků (opatření č. 3)
(25)
Dne 28. února 2002 odkoupilo město Mikkeli od společnosti Karjaportti šest pozemků a jednu stavbu i se souvisejícími nájmy. Kupní cena, která byla uhrazena, činila 6 646 787 EUR (15). Ke dni odkupu nemovitostí městem Mikkeli a v případě jednoho pozemku ke dni převodu jeho vlastnictví na město Mikkeli nebyly nemovitosti zatíženy zástavními právy.
3.1.3. Záruka poskytnutá dne 8. března 2004 (opatření č. 4)
(26)
Rozhodnutím ze dne 8. března 2004 udělilo zastupitelstvo města Mikkeli záruku pokrývající celý úvěr ve výši 607 054 EUR, který měla poskytnout banka Tapiola. Dne 14. dubna 2004 byl úvěr poskytnut s pevnou úrokovou sazbou ve výši 4 % a s desetiletou dobou trvání. Záruka byla udělena bez jakéhokoli poplatku a jako absolutní záruka. Úvěr resp. záruka měly nahradit úvěr poskytnutý bankou Tapiola, pro nějž město Mikkeli původně udělilo záruku rozhodnutím ze dne 2. listopadu 1992. Původní úvěr činil 7,5 milionu FIM (1 261 409 EUR) a byl poskytnut s úrokovou sazbou ve výši 4,5 % na dobu 10 let.
(27)
Záruka byla zajištěna formou zástavního práva k nemovitosti, a to výrobnímu závodu v Tikkale, který byl použit jako zajištění již u opatření č. 1. Město Mikkeli mimoto drželo obchodní hypotéku se zapsanou hodnotou v registru obchodních hypoték ve výši 25 milionů FIM. Rovněž tato obchodní hypotéka byla použita jako zajištění již u opatření č. 1.
(28)
Při zahájení restrukturalizace pod soudním dohledem v prosinci 2004 požádala banka Tapiola město Mikkeli na základě záruky o uhrazení nesplacených dluhů společnosti Karjaportti. Po provedení těchto plateb nastoupilo město Mikkeli na místo věřitele společnosti Karjaportti místo banky Tapiola (viz 34. bod odůvodnění).
3.1.4. Záruka poskytnutá dne 10. května 2004 (opatření č. 5)
(29)
Rozhodnutím ze dne 10. května 2004 udělilo město Mikkeli absolutní záruku, která se vztahovala na celý úvěr ve výši 1,7 milionu EUR, jenž měla poskytnout banka Tapiola. Dne 8. června 2004 se banka Tapiola rozhodla poskytnout tříletý investiční úvěr ve výši 1,7 milionu EUR s pohyblivou úrokovou sazbou dvanáctiměsíční EURIBOR s připočtením pevného rozpětí ve výši 0,3 %. Záruka byla udělena bez jakéhokoli poplatku a jako absolutní záruka. Záruka byla zajištěna stejným zástavním právem k nemovitosti vztahujícím se na výrobní závod Tikkala jako opatření č. 1 a č. 4 a stejnou obchodní hypotékou (16), kterou drželo město Mikkeli. Město Mikkeli mimoto získalo jako zvláštní zástavu nové zajištění ve formě zástavního práva se zapsanou hodnotou ve výši 1 135 268 EUR vztahující se na výrobní závod Tikkala.
(30)
Při zahájení restrukturalizace pod soudním dohledem v prosinci 2004 požádala banka Tapiola město Mikkeli na základě záruky o uhrazení nesplacených dluhů společnosti Karjaportti. Po provedení těchto plateb nastoupilo město Mikkeli na místo věřitele společnosti Karjaportti místo banky Tapiola (viz 34. bod odůvodnění).
3.1.5. Opatření přijatá v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem (opatření č. 6)
(31)
Dne 17. listopadu 2004 podala společnost Karjaportti společně s věřiteli Nordea Bank Finland Abp (dále jen „Nordea Bank“), Nordea Rahoitus Suomi Oy (dále jen „Nordea Financing“) a OKO Osuuspankkien Keskuspankki Oyj (ode dne 1. března 2008 se tato společnost nazývá Pohjola Pankki Oyj; dále jen „OKO/Pohjola Bank“) u okresního soudu v Mikkeli návrh na restrukturalizaci pod soudním dohledem. Podle finského práva lze takovouto restrukturalizaci provést za účelem obnovení životaschopného podnikání dlužníka v tísni, zajištění jeho další životaschopnosti nebo dosažení restrukturalizace dluhu (17). Restrukturalizace společnosti Karjaportti pod soudním dohledem byla na základě rozhodnutí okresního soudu v Mikkeli zahájena dne 1. prosince 2004. Z právního hlediska nesmí dlužník ode dne zahájení splácet restrukturalizované dluhy nebo poskytovat zajištění za takovéto dluhy (18). Restrukturalizovanými dluhy jsou veškeré dluhy, které vznikly přede dnem zahájení restrukturalizace.
(32)
Následně byl okresnímu soudu předložen dne 23. června 2005 program restrukturalizace a dne 30. listopadu 2005 revidovaný program restrukturalizace. Doba trvání programu restrukturalizace, kterou okresní soud schválil dne 30. ledna 2006, činila deset let (do dne 1. července 2015). Mezi rokem 2004 a 2008 ukončila společnost Karjaportti 372 pracovních smluv a zadala některé své činnosti externím dodavatelům, například akvizice a činnosti týkající se jatek a bourání masa.
(33)
Celkově představovalo přibližně [30-70] (19) % restrukturalizovaných dluhů, na něž se vztahovala restrukturalizace pod soudním dohledem, dluhy vůči soukromým věřitelům. Soukromými věřiteli s nejvyššími podíly na těchto dluzích byly výše zmíněné banky Nordea Bank a OKO/Pohjola Bank a rovněž Nordea Financing.
(34)
Dne 16. prosince 2004 požádala banka Tapiola v souvislosti s restrukturalizací pod soudním dohledem město Mikkeli o uhrazení tří nesplacených úvěrů, za něž se město Mikkeli zaručilo a které jsou popsány v bodě 3.1.1, 3.1.3 a 3.1.4. a . Po zaplacení dlužných částek bance Tapiola se město Mikkeli stalo věřitelem společnosti Karjaportti, co se týká celkové částky tří nesplacených úvěrů, která činila 5 356 895 EUR. Na úvěry se vztahovalo zajištění popsané v 15., 27. a 29. bodě odůvodnění.
(35)
V rámci restrukturalizace pod soudním dohledem město Mikkeli mimoto zapsalo pohledávku ve výši 682 087 EUR, která sestávala z poplatků, jež nebyly zaplaceny oddělení správy majetku, oddělení vodního hospodářství a oddělení nakládání s odpady v rámci městského úřadu Mikkeli. Na tuto pohledávku se rovněž vztahovalo zajištění popsané v 15., 27. a 29. bodě odůvodnění.
(36)
Úvěry a ostatní dluhy (nezaplacené poplatky) vůči městu Mikkeli se v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem považovaly za velké zajištěné pohledávky (20). Ostatní velké zajištěné pohledávky držely soukromé strany (Nordea Bank, Nordea Financing, OKO/Pohjola Bank) a společnost Finnvera (21).
Tabulka IV
Velké zajištěné pohledávky v EUR
Věřitel s velkými zajištěnými pohledávkami
Částka
Podíl v %
Nordea Bank
[…](*)
[10-40] %
Nordea Financing
[…]
[0-20] %
OKO/Pohjola Bank
[…]
[10-40] %
Finnvera
[…]
[10-40] %
Město Mikkeli - úvěry v důsledku uplatněných záruk
[…]
[10-40] %
Město Mikkeli - ostatní dluhy (nezaplacené poplatky)
[…]
[0-20] %
CELKEM
24 579 150
100 %
(37)
Ve vztahu k úvěrům a ostatním dluhům (nezaplaceným poplatkům) vůči městu Mikkeli se v programu restrukturalizace předpokládala tato opatření:
(38)
Úvěr města Mikkeli ve výši 5 356 895 EUR se považoval za „zajištěnou pohledávku“ a byl rozdělen na dvě části. U obou částí byly v souladu s programem restrukturalizace sníženy úrokové sazby: u části ve výši 4,0 milionů EUR činila úroková sazba do dne 31. prosince 2010 […] EURIBOR minus […] % (předpokládalo se však, že úroková sazba nebude vyšší než […] % nebo nižší než […] %). Po tomto datu se účtovala úroková sazba […] EURIBOR. U zbývající části ve výši 1 356 895 milionů EUR byla účtována úroková sazba […] EURIBOR (22). Stejně jako v případě úvěrů se nezaplacené poplatky ve výši 682 087 EUR považovaly za „zajištěnou pohledávku“ a úroková sazba se snížila na […] EURIBOR (23).
(39)
Rovněž u zajištěných pohledávek soukromých věřitelů se v programu restrukturalizace předpokládá úroková sazba […] EURIBOR. U určité částky každého věřitele kromě […] se do dne 31. prosince 2010 předpokládala snížená úroková sazba […] EURIBOR minus […] %; minimální úroková sazba ve výši […] % a maximální úroková sazba ve výši […] %. Po dni 31. prosince 2010 činila úroková sazba u všech zajištěných pohledávek […] EURIBOR.
Tabulka V
Částky úroků u velkých zajištěných pohledávek v EUR
Věřitel s velkými zajištěnými pohledávkami
Úroková sazba […] EURIBOR minus […] % do dne 31. prosince 2010; po tomto dni bude účtována úroková sazba […] EURIBOR u částky
Úroková sazba […] EURIBOR u částky
Nordea Bank a Nordea Financing
[…]
[…]
OKO/Pohjola Bank
[…]
[…]
Finnvera
[…]
[…]
Město Mikkeli - úvěry v důsledku uplatněných záruk
[…]
[…]
Město Mikkeli - ostatní dluhy (nezaplacené poplatky)
[…]
(40)
Město Mikkeli souhlasilo s odkladem splátek výše uvedených dluhů. Podle programu restrukturalizace se splacení zajištěných pohledávek města Mikkeli předpokládá v roce 2015. První splátka měla být uhrazena dne 1. července 2009, od roku 2010 se předpokládají dvě splátky ročně a v roce 2015 má být zaplacena zbývající velká část zajištěných pohledávek, tj. […] EUR v případě úvěrů v důsledku uplatněných záruk a […] EUR v případě ostatních dluhů (nezaplacené poplatky).
(41)
Rovněž soukromí věřitelé souhlasili s odkladem splátek zajištěných pohledávek.
Tabulka VI
Odklad plateb v EUR
Věřitel s velkými zajištěnými pohledávkami
Dluh
Splátka splatná dne 1.7.2009 a 2.1.2010 a 1.7.2010
% celkové výše dluhů
Splátka splatná dne 2.1.2011 a 1.7.2011
% celkové výše dluhů
Splátka splatná co šest měsíců počínaje dnem 2.1.2012 do dne 2.1.2015
% celkové výše dluhů
Splátka splatná dne 1.7.2015
% celkové výše dluhů
Nordea Bank
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Nordea Financing
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
OKO/Pohjola Bank
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Finnvera
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Město Mikkeli
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Město Mikkeli
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Celkem
24 579 150
500 000
2 %
1 000 000
4 %
1 500 000
6 %
10 579 150
43 %
(42)
Podle programu restrukturalizace mělo být splácení úvěrů a nezaplacených poplatků městu Mikkeli dokončeno do roku 2015, přičemž velká část dlužné částky měla být uhrazena v roce 2015. Pokud společnost Karjaportti v roce 2015 na konci restrukturalizace pod soudním dohledem nesplní určité ekonomické požadavky (poměr mezi závazky a provozní marží vyšší než 4), promine město Mikkeli částku nesplacených dluhů ve výši maximálně [0-3] milionů EUR.
(43)
Na konci restrukturalizace pod soudním dohledem se sníží rovněž pohledávky ostatních věřitelů. Nordea Bank odepíše částku ve výši maximálně [0-3 miliony] EUR a Nordea Financing částku ve výši maximálně [0-2 miliony] EUR. Pohledávka společnosti Finnvera se sníží nejvýše o [0-2 miliony] EUR. Pohledávka […] nebude snížena. Podle programu restrukturalizace se částky, o něž mají být zajištěné pohledávky sníženy, zakládají na hodnotě zajištění u zajištěných úvěrů v případě dvou různých scénářů: podle prvního scénáře pokračuje společnost Karjaportti v činnosti; podle druhého scénáře společnost Karjaportti svou činnost změní nebo ukončí, tj. bude nutno zajištění uplatnit. Obě hodnoty byly stanoveny prostřednictvím dvou nezávislých ocenění (24). Konkrétní částka, o niž byla zajištěná pohledávka snížena, pak byla u každého věřitele určena zvlášť s přihlédnutím k jeho pořadí a po srovnání hodnot v případě dvou rozdílných scénářů.
3.1.6. Odkoupení akcií od společnosti Karjaportti (opatření č. 7)
(44)
Dne 2. září 2005 prodala společnost Karjaportti 50 % akcií v realitní společnosti Kiinteistö Oy Suksimäki společnosti ve vlastnictví města Mikkeli za kupní cenu ve výši 860 000 EUR.
3.1.7. Přeměna nezaplacených úroků na úvěry (opatření č. 8)
(45)
Společnost Karjaportti neplatila u zajištěných pohledávek města Mikkeli úroky za období od 16. prosince 2004 do 19. prosince 2005 (25). Tyto úroky činily 281 982 EUR a rozhodnutím zastupitelstva města Mikkeli ze dne 19. prosince 2005 byly přeměněny na úvěr s dobou trvání do konce roku 2010. Úrokovou sazbou u tohoto úvěru je tříměsíční EURIBOR plus 0,3 %. Předpokládalo se, že úvěr začne být splácen v březnu 2009, a ke splácení mělo dojít ve čtyřech stejných splátkách, jež měly být hrazeny dvakrát ročně, tj. v roce 2009 měla být zaplacena částka ve výši 144 991 EUR a v roce 2010 měla být zaplacena částka ve výši 144 991 EUR (26). Splacení dlužných částek bylo přinejmenším částečně odloženo (viz opatření č. 12).
(46)
Přeměna nezaplacených úroků na úvěry v roce 2005 byla v zásadě stanovena v programu restrukturalizace. Podle programu mělo být v této souvislosti zacházeno stejně nejen s městem Mikkeli, nýbrž rovněž se všemi zajištěnými věřiteli. V souladu s tím přeměnil dne 28. prosince 2005 [jeden soukromý věřitel] úroky na úvěr ve výši přibližně 1 623 000 EUR s dobou trvání půjčky do konce roku 2010. Úroková sazba činila tříměsíční EURIBOR plus 1,5 %. Předpokládalo se, že splácení začne v roce 2009. Dne 29. prosince 2005 přeměnil [další soukromý věřitel] úroky na úvěr ve výši přibližně 1 532 500 EUR s dobou trvání půjčky do konce roku 2010. Úroková sazba činila tříměsíční EURIBOR plus 2 %. Začátek splácení se předpokládal v roce 2009.
3.1.8. Odpis dluhů v účetních výkazech za rok 2006 (opatření č. 9)
(47)
Rozhodnutím ze dne 5. února 2007 schválila rada města Mikkeli odepsání pohledávky vůči společnosti Karjaportti ve výši 274 023 EUR v účetních výkazech za rok 2006. Odpis dluhu v účetních výkazech neměl žádný dopad na právní vztah mezi věřitelem a dlužníkem, a město Mikkeli proto nadále usilovalo o splacení tohoto dluhu.
3.1.9. Odpis dluhů v účetních výkazech za rok 2008 (opatření č. 10)
(48)
Město Mikkeli odepsalo ve svých účetních výkazech za rok 2008 nejistou pohledávku vůči společnosti Karjaportti ve výši 5,7 milionu EUR. Odpis dluhu v účetních výkazech neměl žádný dopad na právní vztah mezi věřitelem a dlužníkem, a město Mikkeli proto nadále usilovalo o splacení tohoto dluhu.
3.1.10. Neprovedená záruka, která se plánovala v roce 2009 (opatření č. 11)
(49)
Zastupitelstvo města Mikkeli rozhodlo dne 8. prosince 2008 o poskytnutí absolutní záruky ve výši 2,75 milionu EUR k pokrytí budoucího úvěru, který měla společnosti Karjaportti poskytnout banka Tapiola. Zastupitelstvo pověřilo městskou radu, aby rozhodla o podrobných podmínkách týkajících se absolutní záruky, tj. provedení záruky. Podle oznámení měl úvěr činit 5 819 807 EUR s úrokovou sazbou ve výši 3,65 %. Jako odměna za záruku předpokládá oznámené opatření jednorázový poplatek ve výši 4 % a záruka bude udělena na dobu deseti let (27).
(50)
Rozhodnutí zastupitelstva města Mikkeli se nestalo pravomocným, jelikož u správního soudu v Kuopio (Kuopion Hallinto-Oikeus) byla podána stížnost. Na základě této stížnosti soud městu Mikkeli nařídil, aby provádění záruky ukončilo a požádalo Komisi o schválení podpory.
(51)
Jelikož se rozhodnutí zastupitelstva města Mikkeli o poskytnutí záruky nestalo pravomocným, banka Tapiola úvěr společnosti Karjaportti neposkytla. Finsko vzalo oznámení týkající se záruky v březnu 2010 zpět, jelikož společnost Karjaportti stáhla svou žádost o záruku a městská rada dne 22. února 2010 rozhodla o neprovedení rozhodnutí městského zastupitelstva.
3.1.11. Úprava splátkového kalendáře od roku 2009 (opatření č. 12)
(52)
Odklad splácení zajištěných pohledávek: Podle programu restrukturalizace schváleného soudem se předpokládalo, že společnost Karjaportti uhradí v roce 2009 částku ve výši […] EUR a v roce 2010 zbývající částku zajištěných pohledávek ve výši […] EUR (viz tabulka VI). Podle oznámení mělo být splacení těchto částek odloženo nejpozději do dne 1. července 2015.
(53)
Odklad splácení úvěru poskytnutého v roce 2005 (přeměna nezaplacených úroků): Předpokládalo se, že společnost Karjaportti uhradí v roce 2009 částku ve výši 140 991 EUR a v roce 2010 stejnou částku nezaplacených úroků přeměněných na úvěr (40. bod odůvodnění). Podle oznámení mělo být uhrazení těchto částek odloženo na roky 2011 až 2013 (28).
(54)
Správní soud v Kuopio (Kuopion Hallinto-Oikeus) zakázal dne 4. února 2009 provedení rozhodnutí městského zastupitelstva, které se týkalo úpravy splátkového kalendáře. Zdá se však, že k úpravě splátkového kalendáře přesto došlo. Počínaje od května 2009 předkládala společnost Karjaportti městu Mikkeli a ostatním věřitelům pravidelně návrhy na odklad plateb týkajících se splatných dluhů za účelem zachování činnosti družstva (29). Tyto návrhy rada města Mikkeli schválila.
3.2. Opatření provedená společností Finnvera
(55)
Podle informací, které předložilo Finsko, poskytla společnost Finnvera společnosti Karjaportti v letech 2004 až 2008 řadu úvěrů a záruk.
(56)
Finnvera je specializovaná finanční společnost, kterou vlastní Finsko a která je oficiální finskou vývozní úvěrovou agenturou. Činnosti společnosti Finnvera se řídí cíli průmyslové politiky a politiky týkající se vlastnictví, které stanoví stát. K těmto cílům patří: zvýšení počtu začínajících podniků; poskytování financování na změny, s nimiž se setkávají malé a střední podniky, a podpora růstu podniků, internacionalizace a vývozu. Předpokládá se, že společnost Finnvera dodržuje při svých činnostech zásadu ekonomické soběstačnosti. Finsko však hradí část ztrát společnosti Finnvera z úvěrů a záruk; stát je přímo odpovědný za domácí záruky a vývozní úvěrové záruky poskytnuté společností Finnvera a uděluje záruky při získávání finančních prostředků ze strany společnosti Finnvera. Tato státní opatření ve vztahu k společnosti Finnvera nespadají do oblasti působnosti tohoto rozhodnutí; Komise si vyhrazuje právo posoudit je v pozdější fázi. Na společnost Finnvera se vztahuje zákon o správním řízení č. 434/2003.
(57)
Co se týká řízení společnosti Finnvera, vlastníka společnosti, kterým je v případě společnosti Finnvera stát, zastupuje dozorčí rada, která dohlíží na správu společnosti ze strany představenstva a generálního ředitele. Členové dozorčí rady jsou voleni z parlamentních skupin politických stran na základě jejich zastoupení ve finském parlamentu. Dozorčí rada společnosti Finnvera mimoto zahrnuje zástupce organizací v souladu s cíli průmyslové politiky společnosti. Představenstvo, které má 6-9 členů a 2 náhradníky, potvrzuje strategii společnosti, schvaluje účetní výkazy a průběžnou zprávu, podporuje rozvoj společnosti a zajišťuje, aby její činnosti byly v souladu se zákonem a plnily cíle stanovené vlastníkem. Čtyři členové představenstva a dva náhradníci jsou voleni z kandidátů, které jmenují různá ministerstva. Za správu společnosti odpovídá generální ředitel.
(58)
Společnost Finnvera je ode dne 25. září 2007 osvobozena od placení daně z příjmů. Toto osvobození od daně schválila Komise. Schvalující rozhodnutí se zakládá na závazku finských orgánů, že společnost Finnvera omezí své činnosti na správu režimů státní podpory (30).
3.2.1. Záruka poskytnutá dne 17. března 2004 (opatření č. 13)
(59)
Dne 17. března 2004 udělila společnost Finnvera záruku na celý úvěr ve výši 91 000 EUR s poplatkem za poskytnutí záruky ve výši 3 % ročně. Úvěr, který měl dobu trvání 3 roky, poskytla banka Tapiola s pevnou úrokovou sazbou ve výši [2-5] % ročně. Úvěr resp. záruka měly nahradit úvěr, který banka Tapiola poskytla v roce 1992.
3.2.2. Úvěr poskytnutý dne 12. ledna 2006 (opatření č. 14)
(60)
Dne 12. ledna 2006 poskytla společnost Finnvera úvěr ve výši 180 000 EUR s úrokovou sazbou šestiměsíční EURIBOR + 2 % ročně. Úvěr souvisí s úroky narostlými během procesu restrukturalizace v období od 2. prosince 2004 do 28. února 2008, které byly přeměněny na nový úvěr. Úvěr byl zajištěn zástavními právy k nemovitostem nacházejícím se v obcích Tikkala, Lappeenranta a Kouvola, a akciemi v […]. Úvěr byl poskytnut do konce roku 2010 a splácení mělo začít v roce 2009. Ke dni 23. listopadu 2011 nebyla dosud splacena jistina ve výši […] EUR. Úroky na úvěry současně přeměnili i soukromí věřitelé […] a […].
(61)
Dne 28. prosince 2005 přeměnil [soukromý věřitel] úroky na úvěr ve výši přibližně 1 623 000 EUR s dobou trvání půjčky do konce roku 2010. Úrokovou sazbou je tříměsíční EURIBOR plus 1,5 %. Splácení mělo podle předpokladů začít v roce 2009.
(62)
Dne 29. prosince 2005 přeměnil [další soukromý věřitel] úroky na úvěr ve výši přibližně 1 532 500 EUR s dobou trvání půjčky do konce roku 2010. Úroková sazba činila tříměsíční EURIBOR plus 2 %. Splácení mělo podle předpokladů začít v roce 2009.
3.2.3. Záruka poskytnutá dne 14. září 2006 (opatření č. 15)
(63)
Dne 14. září 2006 udělila společnost Finnvera společnosti […] protizáruku ve výši 300 000 EUR s poplatkem za poskytnutí záruky ve výši 1,65 % ročně, který hradí společnost Karjaportti. […] zase poskytla společnosti Karjaportti záruku za tutéž částku s úrokovou sazbou ve výši 1,25 %. Tato záruka a protizáruka pokrývaly 16,7 % částky ve výši 1,8 milionu EUR týkající se smlouvy o subdodávkách uzavřené mezi společnostmi […] a Karjaportti. Doba platnosti záruky společnosti Finnvera činila 8 měsíců. Na zbývající část smlouvy o subdodávkách se vztahovaly záruky od […] a […] (825 000 EUR resp. 675 000 EUR), které účtovaly poplatek za poskytnutí záruky ve výši 1,75 %. Společnost Finnvera se na poskytnutí těchto záruk nepodílela, tj. s ohledem na tyto záruky nebyly poskytnuty žádné protizáruky. Platnost protizáruky společnosti Finnvera skončila dne 30. června 2007, aniž by byla tato protizáruka uplatněna. Na základě této záruky proto společnosti Finnvera nevznikly žádné platební povinnosti.
3.2.4. Úvěr poskytnutý dne 6. července 2007 (opatření č. 16)
(64)
Dne 6. července 2007 poskytla společnost Finnvera úvěr ve výši 250 000 EUR s úrokovou sazbou šestiměsíční EURIBOR + 2,5 % ročně. Úvěr byl poskytnut na šest měsíců a měl být splacen do dne 15. ledna 2008. Dosud byla splacena pouze část tohoto úvěru (nesplacená částka ke dni 23. listopadu 2011: […]).
(65)
Soukromí věřitelé, […] a […], poskytli současně úvěry ve výši 800 000 EUR resp. 650 000 EUR, rovněž s šestiměsíční dobou trvání. Úrokovou sazbou u těchto úvěrů byl měsíční EURIBOR plus 2 %. Splácení těchto úvěrů je rovněž opožděno (nesplacené částky ke dni 23. listopadu 2011: […] EUR a […] EUR).
(66)
U těchto dvou úvěrů a u úvěru poskytnutého společností Finnvera poskytla společnost Karjaportti toto zajištění: obchodní hypotéku se zapsanou hodnotou ve výši 1 850 067 EUR; akcie ve společnosti […] a bankovní účet. Tato zajištění byla mezi společnosti Finnvera, […] a […] rozdělena podle jejich rizika ve vztahu k těmto úvěrům. Ve skutečnosti měli tito tři věřitelé stejné pořadí a zajištění si rozdělili podle svých procentních podílů (Finnvera: [0-30] %; [první soukromý věřitel]: [10-50] %; [druhý soukromý věřitel]: [10-50] %).
3.2.5. Záruka poskytnutá dne 9. ledna 2008 (opatření č. 17)
(67)
Dne 9. ledna 2008 udělila společnost Finnvera společnosti […] protizáruku ve výši 280 000 EUR s poplatkem za poskytnutí záruky ve výši 2,5 % ročně, který hradí společnost Karjaportti. Protizáruka pokrývala 80 % záruky ve výši 350 000 EUR, kterou společnosti Karjaportti poskytla dne 11. ledna 2008 společnost […] v souvislosti se smlouvou o subdodávkách uzavřenou mezi […] a […]. Společnost […] účtovala poplatek za poskytnutí záruky ve výši [0-3] %. Společnost Finnvera měla přístup k zajištění ve formě držby akcií ve společnosti […] společností Karjaportti. Podle odhadu společnosti Finnvera ze dne 8. ledna 2008 měly v době udělení protizáruky tyto akcie pro společnost Finnvera hodnotu ve výši […] EUR. Platnost protizáruky skončila dne 28. února 2011 a na základě této záruky se neuskutečnily žádné platby.
4. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(68)
Jak je popsáno v 2., 3. a 6. bodě odůvodnění, Komise se dne 8. dubna 2009 rozhodla zahájit formální vyšetřovací řízení (dále jen „první rozhodnutí o zahájení řízení“). Toto formální vyšetřovací řízení bylo dne 15. prosince 2009 rozšířeno na několik dodatečných opatření (dále jen „druhé rozhodnutí o zahájení řízení“).
4.1. Opatření, která provedlo město Mikkeli
4.1.1. Záruka poskytnutá dne 12. června 2000 (opatření č. 1)
(69)
V prvním rozhodnutí o zahájení řízení měla Komise pochybnosti, zda je dotyčné opatření v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství. Za prvé, podle sdělení Komise o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na státní podpory ve formě záruk (31) (dále jen „sdělení o zárukách z roku 2000“), které platilo v době provedení opatření, může opatření představovat státní podporu, jelikož záruka pokrývala dotyčný úvěr v plné výši. Tento závěr by nezměnilo ani sdělení o zárukách z roku 2008, které platí v současnosti (32). Poskytnutí záruky bez poplatku, tj. ve skutečnosti převzetí finančního rizika bez jakéhokoli protiplnění, nelze popsat jako chování tržního subjektu.
(70)
Co se týká slučitelnosti, Komise měla pochybnosti, že by záruka mohla být způsobilá pro výjimku podle čl. 107 odst. 3 SFEU; podle předběžného posouzení se zdálo, že nejsou splněny podmínky pokynů Společenství o státní podpoře na záchranu a restrukturalizaci podniků v nesnázích (33) (dále jen „pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999“).
4.1.2. Postoupení pozemku (opatření č. 2)
(71)
Ve druhém rozhodnutí o zahájení řízení vyslovila Komise pochybnosti, zda se prodej uskutečnil v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, jelikož nebyly splněny požadavky stanovené ve sdělení Komise o prvcích státní podpory při prodejích pozemků a staveb orgány veřejné moci (34). Usuzovalo se, že nebyla zaplacena tržní cena, jelikož pozemky byly společnosti Karjaportti postoupeny bezúplatně. Společnost Karjaportti nemusela mimoto uhradit náklady na přípravu pozemku.
4.1.3. Odkoupení pozemků (opatření č. 3)
(72)
Ve druhém rozhodnutí o zahájení řízení vyslovila Komise pochybnosti, zda podmínky prodeje vyhovovaly zásadě investora v tržním hospodářství, jelikož Finsko neposkytlo žádné důkazy, že se odkoupení pozemků uskutečnilo za tržních podmínek, jako je ocenění nemovitostí nezávislým odborníkem.
4.1.4. Záruka poskytnutá dne 8. března 2004 (opatření č. 4)
(73)
Ve druhém rozhodnutí o zahájení řízení měla Komise pochybnosti, zda je dotyčné opatření v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství. Za prvé, podle sdělení o zárukách z roku 2000, které bylo v té době v platnosti, může opatření představovat státní podporu, jelikož záruka pokrývala dotyčný úvěr v plné výši. Tento závěr nemění ani sdělení o zárukách z roku 2008, které platí v současnosti. Poskytnutí záruky bez poplatku, tj. ve skutečnosti převzetí finančního rizika bez jakéhokoli protiplnění, nelze mimoto popsat jako chování tržního subjektu, zejména v situaci, kdy společnost již měla potíže.
(74)
Co se týká slučitelnosti opatření, Komisi nebyly poskytnuty dostatečné informace, které by jí umožnily určit, zda byly splněny požadavky stanovené v pokynech k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999.
4.1.5. Záruka poskytnutá dne 10. května 2004 (opatření č. 5)
(75)
Komise měla podobné pochybnosti jako v případě záruky poskytnuté dne 8. března 2004.
4.1.6. Dohoda o restrukturalizaci pod soudním dohledem (opatření č. 6)
(76)
V prvním rozhodnutí o zahájení řízení měla Komise pochybnosti, zda jsou opatření přijatá během restrukturalizace v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství.
(77)
Za prvé, město Mikkeli souhlasilo se snížením úrokových sazeb u zajištěných pohledávek s tím, že účtované úrokové sazby byly mnohem nižší než referenční sazba pro Finsko platná v té době. Jelikož se referenční sazba považuje za tržní sazbu u zdravých podniků a jelikož společnost Karjaportti byla v té době podnikem v obtížích, nepovažuje Komise za pravděpodobné, že by soukromý věřitel poskytl úvěry s tak nízkou úrokovou sazbou.
(78)
Co se týká slučitelnosti opatření, Komise měla v době zahájení řízení pouze omezené poznatky o restrukturalizačních opatřeních, která společnost Karjaportti přijala od roku 2004. Usuzovalo se, že probíhající restrukturalizace nebyla úspěšná, jelikož daňové úřady podaly v prosinci 2008 návrh na vyhlášení úpadkového řízení proti společnosti Karjaportti. Komise měla tudíž pochybnosti, zda lze prostřednictvím přijatých restrukturalizačních opatření dosáhnout dlouhodobé životaschopnosti podniku. Co se týká ostatních kritérií pro podporu na restrukturalizaci podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004 (35), bez oznámení a plánu restrukturalizace nemohla Komise posoudit, zda byly splněny ostatní požadavky pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
4.1.7. Odkoupení akcií od společnosti Karjaportti (opatření č. 7)
(79)
Ve druhém rozhodnutí o zahájení řízení měla Komise pochybnosti, zda je dotyčné opatření v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství, jelikož Finsko nepředložilo žádné důkazy, že se odkup akcií uskutečnil za tržních podmínek.
4.1.8. Přeměna nezaplacených úroků na úvěry (opatření č. 8)
(80)
Co se týká přeměny nezaplacených úroků na úvěry, město Mikkeli souhlasilo s účtováním velmi nízké úrokové sazby u tohoto úvěru. Soukromí věřitelé, kteří rovněž přeměnili nezaplacené úroky na úvěry, ve skutečnosti sjednali vyšší úrokové sazby, což vedlo Komisi k otázce, zda může být takovýto přístup v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství.
4.1.9. Odpis dluhů v účetních výkazech za rok 2006 a 2008 (opatření č. 9 a opatření č. 10)
(81)
Ve druhém rozhodnutí o zahájení řízení se Komise domnívala, že pokud by odpis dluhů v účetních výkazech za rok 2006 a 2008 znamenal rovněž zánik právní povinnosti, mohl odpis poskytnout společnosti Karjaportti výhodu. Podle názoru Komise bylo sporné, zda by soukromý investor v tržním hospodářství jednal stejně.
4.1.10. Neprovedení záruky, která se plánovala v roce 2009 (opatření č. 11)
(82)
V prvním rozhodnutí o zahájení řízení Komise pochybovala, že město Mikkeli jednalo při poskytnutí záruky jako soukromý investor v tržním hospodářství, a předběžně usuzovala, že záruka představuje státní podporu. Co se týká slučitelnosti, Komise měla pochybnosti, zda je záruka v souladu s pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004, jelikož se zdálo, že není dodržena zásada „jednou a dost“. Poplatek za poskytnutí záruky a úroková sazba u úvěru byly mimoto příliš nízké, než aby splňovaly bod 25 písm. a) pokynů, a záruka nebyla v souladu s bodem 25 písm. c) pokynů, jelikož nebyla omezena na šest měsíců.
4.1.11. Úprava splátkového kalendáře od roku 2009 (opatření č. 12)
(83)
V prvním rozhodnutí o zahájení řízení Komise pochybovala, že město Mikkeli jednalo jako soukromý věřitel v tržním hospodářství, když souhlasilo s úpravou splátkového kalendáře, a měla předběžně za to, že opatření představuje státní podporu. Co se týká slučitelnosti, Komise měla pochybnosti, zda je úprava splátkového kalendáře v souladu se zásadou pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004, jelikož se zdálo, že nebyla dodržena zásada „jednou a dost“. Mimoto se zdálo, že úprava splátkového kalendáře nesplňuje požadavky vztahující se na podporu na záchranu. Úprava splátkového kalendáře nebyla omezena na šest měsíců, a nebyla tudíž v souladu s bodem 25 písm. c) pokynů.
4.2. Opatření provedená společností Finnvera (opatření č. 13-17)
(84)
Ve druhém rozhodnutí o zahájení řízení se Komise domnívala, že opatření byla provedena ze státních prostředků a že je lze přičíst státu, jelikož společnost Finnvera je zcela ve vlastnictví Finska. Co se týká úvěrů, Komise měla pochybnosti, zda účtovaná úroková sazba překročila příslušné referenční sazby. Komise neměla mimoto dostatek informací, aby mohla posoudit, zda byla opatření provedena společně se soukromými investory a za stejných podmínek. Co se týká záruk, Komise měla pochybnosti, zda byly uděleny na základě stávajících režimů, jelikož záruky poskytnuté velkému podniku v obtížích do těchto režimů nespadají. Pokud byla opatření provedena mimo existující režim podpory, Komise pochybovala, že by byla v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství.
5. PŘIPOMÍNKY FINSKA
5.1. Opatření, která provedlo město Mikkeli
5.1.1. Záruka poskytnutá dne 12. června 2000 (opatření č. 1)
(85)
Finsko tvrdí, že by se záruka neměla považovat za státní podporu, jelikož společnost Karjaportti by pravděpodobně byla schopna získat takovouto záruku na soukromých kapitálových trzích. Finsko poukazuje na skutečnost, že banka Tapiola poskytla úvěr, který byl zajištěn dotyčnou zárukou, jako součást celkového financování ve výši 25 milionů EUR určeného na investice do výrobního závodu Tikkala. K financování přispěly i další strany. Státní podpora pro investici spočívala v postoupení pozemku a uhrazení nákladů na jeho přípravu ze strany města Mikkeli (viz 89. a 90. bod odůvodnění), úvěrech a zárukách poskytnutých společností Finnvera a rovněž přímých grantech poskytnutých Ministerstvem obchodu a průmyslu.
(86)
Finsko mimoto tvrdí, že město Mikkeli jednalo se všemi společnostmi, které požádaly o záruku, stejně.
(87)
Pokud by se opatření považovalo za státní podporu, zastávalo Finsko názor, že by tato podpora byla slučitelná s vnitřním trhem, jelikož byla poskytnuta v souladu s pokyny k vnitrostátní regionální podpoře (36) (dále jen „pokyny k regionální podpoře z roku 1998“). Velké podniky byly způsobilé pro regionální podporu podle čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU, pokud nepřekročily 24 % způsobilých čistých nákladů. Tyto podmínky byly splněny. Finsko zejména předložilo výpočet, podle něhož byl hrubý grantový ekvivalent nižší než 24 % i s přihlédnutím k veškeré státní podpoře na investici.
5.1.2. Postoupení pozemku (opatření č. 2)
(88)
Finsko uvedlo, že současná účetní hodnota pozemku není vhodným ukazatelem pro určení hodnoty pozemku v době převodu. Město Mikkeli odhaduje tržní hodnotu pozemku v době postoupení na 300 000 EUR. Podle Finska činily náklady na přípravu pozemku 2 miliony FIM (336 376 EUR).
(89)
Finsko se domnívá, že převod pozemku a uhrazení nákladů na jeho přípravu jsou v souladu s pokyny k regionální podpoře z roku 1998 (viz 87. bod odůvodnění).
5.1.3. Odkoupení pozemků (opatření č. 3)
(90)
Podle Finska souviselo odkoupení pozemků v roce 2002 s projektem výstavby výrobního závodu v Tikkale, pro nějž společnost Karjaportti potřebovala finanční prostředky. Finsko uvedlo, že nemovitosti byly odkoupeny za tržní cenu. Ocenění přihlédlo ke skutečnosti, že nemovitosti byly pořízeny za účelem jejich přeměny převážně k využití pro obytné účely prostřednictvím změny územních plánů, přičemž část plochy se bude nadále využívat k obchodním účelům. Na nemovitosti se mimoto vztahovala zástavní práva poskytnutá soukromým věřitelům a celková hodnota zástavního práva jen k jedné ze šesti nemovitostí činila přibližně 9,6 milionu EUR, což potvrzuje, že hodnota nemovitostí byla vyšší než kupní cena. Město Mikkeli tudíž dodrželo zásadu investora v tržním hospodářství a odkoupení nezahrnovalo státní podporu.
5.1.4. Záruka poskytnutá dne 8. března 2004 (opatření č. 4)
(91)
Finsko uvádí, že úvěr se zárukou byl poskytnut za účelem nahrazení staré půjčky na důchody, která byla poskytnuta v roce 1992. V té době poskytlo město Mikkeli společně se společností Finnvera a […] záruku za půjčku na důchody. Jako protizáruku získalo město Mikkeli zástavní právo s hodnotou 7,5 milionu FIM (1 261 409 EUR) vztahující se na nemovitost společnosti Karjaportti. Při vydání záruky dne 8. března 2004 si město Mikkeli tuto protizáruku ponechalo.
(92)
Finsko uvádí, že původní záruka byla poskytnuta před přistoupením Finska k EU. Když město Mikkeli poskytlo dne 8. března 2004 novou záruku, nejednalo se o novou podporu, jelikož původní záruka byla přeměněna na novou záruku, přičemž zůstaly zachovány dostatečné protizáruky. V té době poskytli rovněž ostatní ručitelé u původní půjčky na důchody z roku 1992 společnosti Karjaportti úvěry.
(93)
Finsko popírá, že by společnost Karjaportti byla na jaře 2004 podnikem v obtížích ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999. Podle Finska byly tržní prognózy v prvním pololetí roku 2004 uspokojivé a společnost Karjaportti plánovala v roce 2004 zisk ve výši 3 miliony EUR. Společnosti Karjaportti se mimoto na jaře a v létě 2004 podařilo získat od soukromých věřitelů úvěry s poměrně nízkými úrokovými sazbami. V prosinci 2004 se společnost Karjaportti považovala za životaschopný podnik, když její věřitelé schválili restrukturalizaci navzdory dlouhodobým finančním potížím. V opačném případě by společnost Karjaportti vyhlásila úpadek.
5.1.5. Záruka poskytnutá dne 10. května 2004 (opatření č. 5)
(94)
Finsko považuje záruku za pokračování financování, které v roce 2000 poskytlo město Mikkeli na investici do výrobního závodu Tikkala. Záruka byla poskytnuta s cílem dokončit původní investiční projekt zahájený v roce 2000. V době poskytnutí záruky nebyla společnost Karjaportti podnikem v nesnázích ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999, jak již bylo uvedeno u záruky poskytnuté v březnu 2004 (viz 93. bod odůvodnění).
(95)
Podle Finska by se v případě, že by záruka zahrnovala státní podporu, jednalo o slučitelnou podporu, jelikož byla v souladu s pokyny k regionální podpoře z roku 1998. Velké podniky byly způsobilé pro regionální podporu podle čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU, pokud nepřekročily 24 % způsobilých čistých nákladů. Tyto podmínky byly splněny, jelikož prvek podpory v záruce činil pouze 57 835 EUR, zatímco celkové investice společnosti Karjaportti v Tikkale dosáhly výše […] EUR.
5.1.6. Restrukturalizace pod soudním dohledem (opatření č. 6)
(96)
Finsko uvedlo, že všechna přijatá opatření souvisela se zahájením restrukturalizace pod soudním dohledem. V souladu s judikaturou Soudního dvora neodůvodňuje použití právních předpisů o úpadkovém řízení nebo insolvenčním řízení pod soudním dohledem samo o sobě to, aby se tyto právní předpisy považovaly za státní podporu (37).
(97)
Za druhé, během restrukturalizace nebyly poskytnuty žádné nové úvěry, nýbrž byl upraven splátkový kalendář u dluhů, které vznikly před restrukturalizací, a to v souladu s vnitrostátními právními předpisy o restrukturalizaci podniků, přičemž se s věřiteli zacházelo stejně. Kromě pohledávek města Mikkeli byly během tohoto řízení restrukturalizovány rovněž pohledávky soukromých subjektů. Věřitelé společnosti Karjaportti byli rozděleni do několika skupin. Pohledávky každé skupiny věřitelů podléhaly vzájemně rovným a obdobným podmínkám. Finsko podotýká, že to platí zejména s ohledem na zajištěné pohledávky města Mikkeli. Zdá se tudíž, že město Mikkeli jednalo jako soukromý investor v tržním hospodářství, když souhlasilo s restrukturalizací pod soudním dohledem.
(98)
Finsko rovněž uvedlo, že město Mikkeli považovalo za ziskovější upravit splátkový kalendář než umožnit, aby společnost Karjaportti vyhlásila úpadek a byla trvale uzavřena, což je prokázáno rovněž v likvidační rozvaze připojené k programu restrukturalizace.
(99)
Co se týká slučitelnosti opatření podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999, Finsko tvrdí, že by se společnost, která prochází restrukturalizací, měla obecně považovat za podnik v nesnázích ve smyslu pokynů. Poté opakuje, že restrukturalizace nezahrnovala státní podporu a že město Mikkeli neprovedlo během restrukturalizace žádná opatření podpory.
(100)
Finsko posléze předložilo tvrzení týkající se jednotlivých provedených opatření: Co se týká uplatnění záruky města Mikkeli za úvěr poskytnutý v roce 2000, Finsko uvedlo, že město Mikkeli neposkytlo společnosti Karjaportti žádné nové úvěry, nýbrž na žádost banky Tapiola pouze nastoupilo na počátku restrukturalizace pod soudním dohledem na místo věřitele, což je běžné opatření v rámci takovéto restrukturalizace. Co se týká podmínek splácení úvěru, Finsko podotýká, že tyto podmínky byly stanoveny v programu restrukturalizace a že byly pro všechny věřitele v dané skupině věřitelů stejné.
(101)
Pokud jde o nezaplacené poplatky, Finsko objasnilo, že pohledávky vznikly vůči oddělení správy majetku, oddělení vodního hospodářství a oddělení nakládání s odpady v rámci městského úřadu. Pohledávky spočívají v nezaplacených poplatcích, které vznikly před zahájením restrukturalizace pod soudním dohledem. Město Mikkeli neposkytlo za tyto dlužné částky žádné záruky, jelikož se jednalo o pohledávky splatné městu. Při zahájení restrukturalizace pod soudním dohledem proto byly v programu restrukturalizace uvedeny jako jedna částka.
5.1.7. Odkoupení akcií od společnosti Karjaportti (opatření č. 7)
(102)
Finsko uvedlo, že akcie realitní společnosti Kiinteistö Oy Suksimäki byly od společnosti Karjaportti odkoupeny za tržní cenu. Finsko předložilo nezávislé prohlášení odhadce, podle něhož hodnota akcií činila na základě převládající výše nájemného přibližně 1 milion EUR. Tato hodnota byla upravena s ohledem na aktuální výši nájemného, a akcie byly proto odkoupeny za cenu 860 000 EUR. Tato majetková transakce tudíž nezahrnovala prvek podpory.
5.1.8. Přeměna nezaplacených úroků na úvěry (opatření č. 8)
(103)
Co se týká přeměny nezaplacených úroků na úvěr, Finsko za prvé tvrdí, že neplacení úroků je obvyklým opatřením v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem. Přeměna těchto nezaplacených úroků na úvěry, které budou mít lepší pořadí než ostatní úvěry, se předpokládá ve finských právních předpisech. Finsko se mimoto domnívá, že přeměna nezaplacených úroků na úvěr byla provedena v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství, jelikož soukromí věřitelé přeměnili nezaplacené úroky na úvěry společně s městem Mikkeli.
5.1.9. Odpisy dluhů v účetních výkazech za rok 2006 a 2008 (opatření č. 9 a opatření č. 10)
(104)
Finsko potvrdilo, že vykazování dluhů jako ztráty je pouhou účetní operací na straně věřitele, která se provádí v souladu se zásadou obezřetnosti a příslušnými ustanoveními zákona o účetnictví č. 1336/1997. Finsko tvrdí, že odpis dluhů neovlivňuje právní vztah mezi věřitelem a dlužníkem, tj. dluhy nejsou prominuty. Město Mikkeli potvrdilo, že neprominulo dluhy vykazované jako ztráty a že nadále usiluje o jejich splacení. Dluh je součástí zajištěné pohledávky v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem.
5.1.10. Neprovedení záruky, která se plánovala v roce 2009 (opatření č. 11)
(105)
Před zpětvzetím oznámení o záruce v březnu 2010 Finsko uvedlo, že záruka je slučitelná podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004. Vzhledem k zpětvzetí oznámení nejsou argumenty Finska představeny podrobněji.
5.1.11. Úprava splátkového kalendáře od roku 2009 (opatření č. 12)
(106)
Finsko uvedlo, že úprava splátkového kalendáře představuje opatření, které je neodmyslitelně spojeno s restrukturalizací pod soudním dohledem a nezahrnuje státní podporu. Podle Finska se věřitelé společnosti Karjaportti vzájemně dohodli, že úprava splátkového kalendáře je přiměřenou alternativou v zájmu ochrany jejich pohledávek. Finsko Komisi informovalo, že k oznámené úpravě splátkového kalendáře nikdy nedošlo, jelikož správní soud v Kuopio (Kuopion Hallinto-Oikeus) úpravu splátkového kalendáře zastavil. Finsko objasnilo, že dluhy společnosti Karjaportti byly přesto restrukturalizovány, a to na základě řady návrhů společnosti Karjaportti v období 2009-2011, které město Mikkeli přijalo. Finsko uvádí, že tato následná úprava splátkového kalendáře je v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, jelikož město Mikkeli a všichni ostatní věřitelé provedli úpravu splátkového kalendáře za stejných podmínek.
5.2. Opatření provedená společností Finnvera
5.2.1. Záruka poskytnutá dne 17. března 2004 (opatření č. 13)
(107)
Finsko se domnívá, že záruka byla poskytnuta v souladu se sdělením o zárukách z roku 2000. Záruka každopádně nezahrnovala státní podporu. Za prvé se nezvýšilo riziko společnosti Finnvera, jelikož záruka nahradila záruku, kterou společnost Finnvera poskytla na půjčku na důchody již dříve (v roce 1992). Tato půjčka byla v roce 2004 nahrazena novou půjčkou na důchody, pro niž společnost Finnvera poskytla dotyčnou záruku. Současně poskytli společnosti Karjaportti úvěry dva soukromí věřitelé, aby bylo možné financovat odklad plateb z roku 2004. Na záruku se mimoto vztahoval vysoký poplatek a prvek podpory obsažený v záruce byl nižší než strop podpory de minimis. Výhledy společnosti Karjaportti byly v době poskytnutí záruky dobré.
5.2.2. Úvěr poskytnutý dne 12. ledna 2006 (opatření č. 14)
(108)
Finsko se domnívá, že úvěr poskytnutý v roce 2006 nezahrnuje státní podporu, jelikož společnost Finnvera jednala jako soukromý věřitel v tržním hospodářství, když v souladu s programem restrukturalizace přeměnila nezaplacené úroky na nový úvěr. Rovněž soukromí věřitelé přeměnili nezaplacené úroky na nové úvěry krátce před tím, než tak učinila společnost Finnvera, a to za obdobných podmínek.
5.2.3. Záruka poskytnutá dne 14. září 2006 (opatření č. 15)
(109)
Finsko se domnívá, že záruka byla udělena v souladu se sdělením o zárukách z roku 2000. Záruka každopádně nezahrnuje státní podporu, jelikož pokrývá pouze 16,7 % částky ve výši 1,8 milionu EUR, a zbývající částku pokryli soukromí věřitelé formou záruk.
5.2.4. Úvěr poskytnutý dne 6. července 2007 (opatření č. 16)
(110)
Finsko se domnívá, že úvěr poskytnutý v roce 2007 nezahrnoval státní podporu, jelikož společnost Finnvera jednala společně se dvěma soukromými věřiteli, kteří ve stejné době poskytli nové úvěry za obdobných podmínek. Úvěr byl mimoto zajištěn hodnotnými zástavními právy k nemovitostem a obchodními hypotékami.
5.2.5. Záruka poskytnutá dne 9. ledna 2008 (opatření č. 17)
(111)
Finsko se domnívá, že protizáruka byla poskytnuta v souladu se sdělením o zárukách z roku 2000. Protizáruka každopádně nezahrnuje státní podporu, jelikož druhou zúčastněnou stranou byl soukromý věřitel a poplatek za poskytnutí záruky, který uložila společnost Finnvera, byl podstatně vyšší než poplatek za poskytnutí záruky, který stanovil soukromý věřitel.
6. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(112)
Zúčastněná strana se vyjádřila pouze k opatřením č. 1, č. 2, č. 3, č. 5, č. 7, č. 9 a č. 10.
6.1.1. Záruka poskytnutá dne 12. června 2000 (opatření č. 1)
(113)
Zúčastněná strana uvedla, že záruka byla poskytnuta k zajištění úvěru ve výši 25 milionů FIM určeného na investici do nového výrobního závodu.
6.1.2. Postoupení pozemku (opatření č. 2)
(114)
Zúčastněná strana uvedla, že pozemek byl přidělen společnosti Karjaportti a město Mikkeli se zavázalo zajistit inženýrské sítě a další potřebné technické práce, přičemž celkové náklady činily 2,5 milionu FIM. Společnost Karjaportti zaplatila za pozemek částku ve výši 1,2 milionu FIM. V účetních knihách společnosti Karjaportti je pozemek oceněn na 403 000 EUR a zúčastněná strana se dotázala, zda mohlo přidělení pozemku představovat státní podporu.
6.1.3. Odkoupení pozemků (opatření č. 3)
(115)
Zúčastněná strana tvrdí, že město Mikkeli odkoupilo v Mikkeli šest opuštěných továrních budov a zaplatilo za ně celkem 6,7 milionu EUR. Investor jednající v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství by neodkoupil majetek společnosti ve vážných finančních potížích za takovouto cenu.
6.1.4. Záruka poskytnutá dne 10. května 2004 (opatření č. 5)
(116)
Zúčastněná strana uvedla, že společnost Karjaportti měla v době poskytnutí záruky vážné potíže. Společnost měla velké dluhy vůči městu Mikkeli a skupině společností ve vlastnictví města Mikkeli.
6.1.5. Odkoupení akcií od společnosti Karjaportti (opatření č. 7)
(117)
Zúčastněná strana tvrdí, že cena zaplacená za akcie v realitní společnosti byla vyšší než účetní hodnota těchto akcií.
6.1.6. Odpis dluhů v účetních výkazech za rok 2006 a 2008 (opatření č. 9 a opatření č. 10)
(118)
Zúčastněná strana předložila kopii záznamu ze zasedání rady města Mikkeli ze dne 5. února 2007, na němž bylo rozhodnuto o odpisu dluhů v účetních výkazech za rok 2006. Zúčastněná strana mimoto uvedla, že bylo přinejmenším neobvyklé, že město Mikkeli odepsalo ve svých účetních výkazech za rok 2008 miliony eur dluhu společnosti Karjaportti, a zejména se ptá, proč bylo město Mikkeli současně ochotno poskytnout společnosti Karjaportti další záruky.
7. POSOUZENÍ
(119)
V čl. 107 odst. 1 SFEU je stanoveno, že podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(120)
Podmínky stanovené v čl. 107 odst. 1 SFEU jsou kumulativní, a musí být tudíž splněny současně, aby se opatření považovalo za státní podporu.
(121)
Zatímco čl. 107 odst. 1 SFEU stanoví obecný zákaz státních podpor v Unii, v čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU jsou uvedeny výjimky z obecného pravidla, že takováto podpora je neslučitelná s vnitřním trhem, jak se uvádí v čl. 107 odst. 1 SFEU.
(122)
V následujících oddílech posoudí Komise existenci podpory zvlášť u každého z popsaných opatření. Pokud opatření zahrnuje státní podporu, posoudí Komise její slučitelnost. Komise rozlišuje mezi opatřeními, která byla zrušena, opatřeními, která provedlo město Mikkeli, a opatřeními provedenými společností Finnvera. Nejprve je posouzeno, ke kterému okamžiku lze společnost Karjaportti považovat za podnik v obtížích.
7.1. Podnik v obtížích
(123)
Pro existenci státní podpory i slučitelnost dotyčných opatření je důležité, zda byl příjemce v době provedení opatření podnikem v obtížích. Otázku, zda lze společnost Karjaportti považovat za podnik v obtížích, je nutno posoudit podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999, a to až do dne 9. října 2004, což je datum, kdy tyto pokyny přestaly platit (38). Ode dne 10. října 2004 jsou použitelné pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004 (39).
(124)
Podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999 lze společnost považovat za podnik v nesnázích, pokud splňuje tzv. tvrdá kritéria stanovená v bodě 5 těchto pokynů, tj. v případě, že zmizela více než polovina upsaného kapitálu nebo pokud společnost může být předmětem kolektivního úpadkového řízení podle vnitrostátního práva. Nejsou-li tvrdá kritéria splněna, může přesto společnost vykazovat „obvyklé znaky podniku v nesnázích“ podle bodu 6 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999, jako jsou zvyšující se ztráty, snižující se obrat, rostoucí množství zásob, nadbytečná kapacita, snižující se peněžní tok, rostoucí dluh, rostoucí úrokové platby a klesající nebo nulová čistá hodnota aktiv (tzv. měkká kritéria). Pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004 obsahují podobná tvrdá a měkká kritéria v bodech 10 a 11.
(125)
V tomto kontextu Komise podotýká, že v roce 2000 společnost Karjaportti nepřišla o svůj kapitál, ani nevykazovala „obvyklé znaky“ podniku v nesnázích. Ve skutečnosti se zdá, že společnost Karjaportti byla zdravým podnikem, který v období mezi rokem 2000 a 2002 vykazoval vysoký obrat, kladný hospodářský výsledek, stabilní akciový kapitál a rezervy na poměrně vysoké úrovni (viz rovněž tabulka I).
(126)
V následujících letech vypadala situace neutěšeněji. Obrat se snižoval a ztráty se od roku 2003 do roku 2004 významně zvýšily. Dluh narůstal a již počátkem roku 2004 začal příjemce dluhy restrukturalizovat a musel věřitele požádat o odklad plateb (40). Rovněž se zdá, že společnost Karjaportti měla určité nadbytečné kapacity. Mimoto je třeba vzít v úvahu, že již v roce 2004 nebyly ztráty společnosti Karjaportti pokryty rezervním fondem (viz tabulka I).
(127)
Podle účetních výkazů společnosti Karjaportti akciový kapitál společnosti v roce 2004 téměř zmizel, jelikož se v porovnání s rokem 2003 dramaticky snížil na méně než desetinu své hodnoty. Od té doby společnost vykazovala zápornou hodnotu majetku, jež se v posledních letech zvyšovala. Společnost Karjaportti byla od roku 2003 ztrátová s výjimkou roku 2006. Zisk, jehož bylo dosaženo v roce 2006, nelze považovat za známku zotavování společnosti, jelikož nevyplýval z její hlavní činnosti. Provozní zisk společnosti Karjaportti byl i nadále záporný stejně jako v předchozích a následujících letech. Zisk v roce 2006 nepostačoval k vyrovnání výše schodku, který se nahromadil v minulých účetních obdobích, ani k vyrovnání záporné hodnoty majetku. Celková finanční situace společnosti Karjaportti byla i nadále značně nepříznivá. V roce 2008 navrhly daňové úřady dvakrát vyhlášení úpadkového řízení vůči společnosti Karjaportti.
(128)
Na základě skutečností uvedených v 125.-127. bodě odůvodnění lze vyvodit závěr, že se společnost Karjaportti považuje od počátku roku 2004 za podnik v potížích podle bodu 5 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999 resp. bodu 11 pokynů k podpoře na záchranu z roku 2004. Rovněž v roce 2008, kdy byla společnost Karjaportti předmětem úpadkového řízení, se považuje za podnik v obtížích podle bodu 10 písm. c) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
7.2. Zrušená opatření
7.2.1. Neprovedená záruka, která se plánovala v roce 2009 (opatření č. 11)
(129)
V souladu s článkem 8 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (41) (dále jen „procesní nařízení“), může členský stát po zahájení formálního vyšetřovacího řízení oznámení vzít zpět v přiměřené době před rozhodnutím Komise o tom, zda oznámené opatření představuje státní podporu. V tomto případě Komise rozhodne o ukončení řízení z toho důvodu, že je bezpředmětné.
(130)
Jelikož se rozhodnutí zastupitelstva města Mikkeli o poskytnutí záruky společnosti Karjaportti nestalo pravomocným a městská rada v únoru 2010 rozhodla, že záruka nebude poskytnuta, Finsko vzalo oznámení o záruce v březnu 2010 zpět. Co se týká této záruky, šetření je tudíž bezpředmětné.
7.3. Opatření, která provedlo město Mikkeli
7.3.1. Záruka poskytnutá dne 12. června 2000 (opatření č. 1) a postoupení pozemku (opatření č. 2)
(131)
Záruka (opatření č. 1): Jak je popsáno v (14).-(16). bodě odůvodnění, město Mikkeli poskytlo záruku v červnu 2000 a v prosinci 2004 uskutečnilo platby na základě této záruky. Poté, co se město Mikkeli stalo věřitelem společnosti Karjaportti, podmínky úvěru se v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem změnily (podrobnosti viz 34.-39. bod odůvodnění).
(132)
Proto je třeba rozlišovat několik kroků. Zatímco podpora je poskytnuta v okamžiku, kdy je dána záruka, případné platby státu podle podmínek záruky se nepovažují za poskytnutí státní podpory (42). Na druhou stranu by změna podmínek úvěru poté, co se stát, který je ručitelem, stal věřitelem, mohla znamenat státní podporu. Níže je přezkoumáno, zda záruka udělená v červnu 2000 představuje státní podporu. Otázka, zda by změny podmínek úvěru mohly představovat státní podporu, je posouzena jako součást opatření č. 6 (viz 188.-195. bod odůvodnění).
(133)
Záruku poskytlo město Mikkeli, a proto zahrnuje státní prostředky a lze ji přičíst státu.
(134)
Aby opatření zahrnovalo státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, musí poskytovat výhodu, kterou by podnik za běžných tržních podmínek nezískal. Za účelem tohoto posouzení použije Komise sdělení o zárukách z roku 2000. V době provedení opatření platilo sdělení o zárukách z roku 2000. Jak však jednoznačně uvádí judikatura Soudního dvora, „otázka, zda je podpora státní podporou ve smyslu Smlouvy, musí být vyřešena na základě objektivních skutečností, které je třeba posuzovat v okamžiku přijetí rozhodnutí Komise“ (43). V případě dotyčného posouzení proto Komise použije sdělení o zárukách z roku 2008.
(135)
Podle bodu 3.2 sdělení o zárukách z roku 2008 lze existenci státní podpory vyloučit, jsou-li splněny čtyři kumulativní požadavky: „a) dlužník nemá finanční potíže […], b) rozsah poskytnuté záruky lze náležitě změřit, […] c) záruka nepokrývá více než 80 % nesplacené půjčky nebo jiného finančního závazku […], d) za záruku se platí běžná tržní cena […]“.
(136)
V daném případě neměl dlužník v době poskytnutí záruky finanční potíže (viz 123.-128. bod odůvodnění). Posuzovaná záruka však pokrývá úvěr v plné výši.
(137)
Záruka byla mimoto udělena bez jakéhokoli poplatku, ačkoli se orgán, který záruku poskytl, sám domníval, že znamenala velké riziko (44). Zatímco Finsko tvrdí, že společnost Karjaportti mohla získat podobnou záruku na trhu, Komise zastává názor, že nulovou záruční prémii nelze považovat za prémii, která se blíží tržní prémii platné v době poskytnutí záruky. Záruka pokrývala dotyčný úvěr v plné výši, tj. orgán, který záruku poskytl, nesl sám riziko nesplacení příjemcem, a záruka byla udělena jako absolutní záruka, tj. ručitel odpovídal za jistinu, jako by se jednalo o jeho vlastní dluh, a věřitel mohl ručitele požádat o splacení jistiny, jakmile se stala splatnou.
(138)
V daném případě se proto Komise v rozporu s názorem Finska domnívá, že nelze mít za to, že opatření neobsahuje žádnou podporu.
(139)
Tvrzení Finska, že opatření bylo provedeno spolu s ostatními stranami, lze zamítnout, jelikož podle informací, které předložilo Finsko, byly ostatní strany, jež se podílely na investici, rovněž ve vlastnictví státu. Usuzuje se proto, že opatření poskytlo společnosti Karjaportti výhodu.
(140)
Aby se opatření považovalo za státní podporu, musí být specifické nebo selektivní v tom, že zvýhodňuje pouze určité podniky nebo určitá odvětví výroby. Posuzované opatření bylo provedeno ve prospěch Karjaportti, jedné konkrétní společnosti. Komise se proto domnívá, že přijaté opatření představuje pro příjemce selektivní výhodu.
(141)
Komise musí rovněž posoudit, zda opatření, které přijalo město Mikkeli ve prospěch společnosti Karjaportti, může narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod mezi členskými státy tím, že tuto společnost zvýhodnilo oproti (potenciálním) soutěžitelům, kteří státní podporu neobdrželi. Mezi členskými státy se obchoduje s masnými výrobky, což je oblast působnosti příjemce. Podle Finska vyváží společnost Karjaportti své výrobky především do Ruska, avšak rovněž do členských států. Komise se proto domnívá, že přijaté opatření může narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod mezi členskými státy.
(142)
Na základě výše uvedených skutečností vyvozuje Komise závěr, že opatření představuje státní podporu.
(143)
Postoupení pozemku (opatření č. 2): Finsko nepopírá, že opatření mohlo představovat státní podporu. Příjemci byla jednoznačně poskytnuta výhoda, jelikož nemusel za postoupení pozemku nic platit. Město Mikkeli mimoto uhradilo příjemci náklady na přípravu pozemku. Komise se proto domnívá, že opatření poskytuje společnosti Karjaportti výhodu, kterou by na trhu nezískala.
(144)
Opatření mimoto splňuje všechny ostatní požadavky vztahující se na existenci státní podpory. Jak je podrobně popsáno v 133., 140. a 141. bodě odůvodnění, rovněž postoupení pozemku zahrnuje státní prostředky a lze je přičíst státu, je selektivní a narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
(145)
Na základě výše uvedených skutečností vyvozuje Komise závěr, že opatření představuje státní podporu.
(146)
Finsko tvrdí, že záruka spolu s postoupením pozemku na výstavbu výrobního závodu v Tikkale je slučitelná jako regionální podpora. V době provedení opatření č. 1 a č. 2, tj. v roce 2000, platily pokyny k regionální podpoře z roku 1998 (45). Posuzovaná opatření nebyla provedena na základě režimu podpory, nýbrž jako jednotlivá platba podpory ad hoc. Jelikož byla opatření provedena v odvětví, na něž se vztahují pokyny k regionální podpoře z roku 1998, spadají v zásadě do oblasti působnosti těchto pokynů. V době provedení nebyl příjemce podnikem v obtížích, jak je popsáno v 123.-128. bodě odůvodnění, a nacházel se v oblasti Itä-Suomen, což je region způsobilý pro regionální podporu podle čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU. Komise proto posoudila projekt podle pokynů k regionální podpoře z roku 1998. Toto posouzení vedlo k následujícím připomínkám:
(147)
Podle oddílu 2 pokynů k regionální podpoře z roku 1998 může být regionální podpora slučitelná pouze tehdy, existuje-li rovnováha mezi výslednými narušeními soutěže a výhodami podpory ve smyslu rozvoje znevýhodněného regionu. V této souvislosti Komise podotýká, že se předpokládalo, že dotyčný investiční projekt bude mít kladný dopad na regionální rozvoj. Tento projekt přispěl k dalšímu rozvoji hospodářské činnosti a k vytvoření nových a nepřímých pracovních míst. Jak je popsáno v 24. bodě odůvodnění, nový výrobní závod měl zvýšit počet pracovních míst v regionu ze 400 na 550-600.
(148)
V oddíle 4 pokynů k regionální podpoře z roku 1998 jsou stanoveny podmínky pro poskytování slučitelné regionální podpory.
(149)
Za prvé, podle bodu 4.1 pokynů k regionální podpoře z roku 1998 je cílem regionální podpory zajistit buď produktivní investici (počáteční investici), nebo vytvoření pracovních míst, která souvisejí s investicí. Počáteční investice znamená podle bodu 4.4 pokynů k regionální podpoře z roku 1998 investici do fixního kapitálu, která se vztahuje ke zřizování nové provozovny, rozšíření existující provozovny, nebo zahájení činnosti zahrnující zásadní změnu výrobku nebo výrobního procesu v existující provozovně. Posuzovaná opatření byla použita k výstavbě nového výrobního závodu, což je počáteční investice ve smyslu bodu 4.4 pokynů k regionální podpoře z roku 1998.
(150)
Za druhé, intenzita podpory musí být nižší než strop regionální podpory ve výši 24 % (46). Za účelem výpočtu intenzity podpory je nutno určit hodnotu investice a prvek podpory obsažený v posuzovaných opatřeních.
(a)
Co se týká hodnoty investice, podle bodu 4.5 pokynů k regionální podpoře z roku 1998 mohou způsobilé náklady v této souvislosti zahrnovat náklady na pozemky, budovy a strojní zařízení. V případě koupě lze uvažovat pouze o nákladech na zakoupení těchto aktiv. Finsko vypočítalo způsobilé náklady podle těchto ustanovení a výsledná částka činila 25 935 928 EUR (viz 22. bod odůvodnění a tabulka III).
(b)
Co se týká prvku podpory, Finsko předložilo výpočet, jehož věrohodnost byla ověřena Komisí. U opatření č. 1, záruky poskytnuté městem Mikkeli, lze k vyčíslení prvku podpory použít sdělení o zárukách z roku 2000. K vyčíslení prvku podpory se předpokládají tři způsoby, přičemž jedním z nich je vypočítat jej „jinou objektivně opodstatněnou a obecně přijímanou metodou“ (bod 3.2 sdělení o zárukách z roku 2000). Finsko porovnalo tržní sazbu u srovnatelné záruky se záruční prémií skutečně účtovanou městem Mikkeli, což se jeví jako objektivně opodstatněná a obecně přijímaná metoda. V případě opatření č. 2 spočívá prvek podpory v hodnotě pozemku a v nákladech na jeho přípravu, což je rovněž přijatelné. Pokud jde o financování poskytnuté společností Finnvera a Ministerstvem obchodu a průmyslu, které není předmětem tohoto rozhodnutí, pokud by se mělo za to, že toto financování obsahuje státní podporu, bylo by nutno vzít v úvahu i tento prvek podpory. Finsko předložilo výpočet pro prvek podpory obsažený v úvěru společnosti Finnvera, který se považoval za věrohodný. U přímých grantů Ministerstva obchodu a průmyslu byla vzata v úvahu celá částka. S přihlédnutím k prvku podpory obsaženému v opatřeních, která provedlo město Mikkeli, společnost Finnvera a Ministerstvo obchodu a průmyslu, činí prvek podpory (vypočítaný jako hrubý grantový ekvivalent) 3 617 143 EUR (viz tabulka II).
(151)
Prvek podpory ve výši 3 617 143 EUR odpovídá intenzitě podpory 13,95 % celkových způsobilých nákladů ve výši 25 935 928 EUR. Intenzita podpory je tudíž nižší než 24 % prahová hodnota.
(152)
Za třetí, podle bodu 4.10 pokynů k regionální podpoře z roku 1998 musí být podpora pro počáteční investice podmíněna udržením investice po dobu nejméně pěti let. Finsko potvrdilo, že dotyčná investice má být udržena po dobu nejméně pěti let.
(153)
Za čtvrté, podle bodu 4.2 pokynů k regionální podpoře z roku 1998 musí příspěvek příjemce na financování investice činit alespoň 25 %. Finsko potvrdilo, že tomu tak je.
(154)
Za páté Komise podotýká, že v souladu s bodem 4.2 pokynů k regionální podpoře z roku 1998 byla žádost o podporu podána před zahájením práce na projektu, byla dodržena pravidla o kumulaci podpor stanovená v bodě 4.18 pokynů k regionální podpoře z roku 1998 a nebyl překročen strop regionální podpory.
(155)
Na základě výše uvedených tvrzení vyvozuje Komise závěr, že opatření č. 1 a 2 splňují podmínky stanovené v pokynech k regionální podpoře z roku 1998, a jsou proto slučitelná.
7.3.2. Odkoupení pozemků (opatření č. 3)
(156)
Zásada investora v tržním hospodářství se vztahuje rovněž na nákup pozemků či jiných aktiv státem. Tento nákup může zahrnovat státní podporu, pokud jej nelze považovat za běžnou obchodní transakci. I v případě, že orgán veřejné moci nakoupí zboží a služby za tržní ceny, může se přesto jednat o státní podporu, pokud se ukáže, že stát ve skutečnosti dotyčné pozemky nebo aktiva nepotřeboval (47).
(157)
Komise proto musí posoudit, zda lze odkoupení pozemků považovat za běžnou obchodní transakci. Za tímto účelem je nutno posoudit, zda cena, kterou zaplatilo město Mikkeli, odrážela hodnotu pořízených pozemků a stavby.
(158)
Podle zúčastněné strany by soukromý investor v tržním hospodářství nebyl ochoten zaplatit částku ve výši 6,7 milionu EUR za tovární budovy, jež za tuto cenu odkoupilo město Mikkeli.
(159)
Finsko poskytlo na druhou stranu Komisi údaje o hodnotě nemovitostí. Podle Finska držela v době odkoupení nemovitostí soukromá banka […] zástavní právo k jedné z prodaných nemovitostí v hodnotě 7,5 milionu EUR (48).
(160)
Finsko Komisi sdělilo, že ocenění pozemků není k dispozici. Komise se domnívá, že hodnota zástavního práva, které držela soukromá banka, může poskytovat údaj o hodnotě nemovitosti. Před přijetím zajištění banka dotyčnou nemovitost ocení, takže v případě, že dlužník není schopen dluh splácet, může být banka uspokojena uplatněním zástavního práva.
(161)
V případě dotyčných nemovitostí zaplatilo město Mikkeli kupní cenu ve výši 6 646 787 EUR, což je méně než zapsaná hodnota zástavního práva k jedné z nemovitostí, které před uzavřením prodeje držela soukromá strana. Kromě této nemovitosti bylo městu Mikkeli prodáno pět jiných pozemků a jedna stavba. Komise mimoto podotýká, že město Mikkeli odkoupilo pozemky za účelem přeměny těchto pozemků na obytnou oblast provedením změn v územních plánech; pozemky se nacházely blízko centra města a v atraktivní obytné oblasti.
(162)
Na základě výše uvedených skutečností jsou rozptýleny pochybnosti Komise ohledně ceny zaplacené za pozemky a stavby, jež byly uvedeny v rozhodnutí o zahájení řízení. Usuzuje se, že město Mikkeli odkoupilo pozemky a stavbu za cenu, která odrážela jejich hodnotu, a že je splněno kritérium investora v tržním hospodářství. Komise proto vyvozuje závěr, že dotyčné opatření nezahrnuje státní podporu.
7.3.3. Záruka poskytnutá dne 8. března 2004 (opatření č. 4) a záruka poskytnutá dne 10. května 2004 (opatření č. 5)
(163)
Stejně jako u záruky poskytnuté v červnu 2000 je třeba rozlišovat několik kroků (poskytnutí záruky; platba na základě záruky; změna podmínek úvěru; viz 132. bod odůvodnění). Níže je proto přezkoumáno, zda záruky poskytnuté v březnu 2004 a v květnu 2004 představují státní podporu. Otázka, zda by změna podmínek úvěru mohla představovat státní podporu, je posouzena jako součást opatření č. 6 (viz 188.-195. bod odůvodnění).
(164)
Opatření č. 4: V rozporu s tvrzeními Finska uvedenými v (92). bodě odůvodnění se Komise domnívá, že přeměna existujících závazků na novou záruku může představovat státní podporu. V této souvislosti je nutno rozlišovat mezi existující podporou a novou podporou. Definice existující podpory zahrnuje jednotlivé podpory, které byly zavedeny před vstupem Smlouvy v platnost (čl. 1 písm. b) procesního nařízení), Naopak novou podporou je „každá podpora […], která není existující podporou, včetně změn existující podpory“ (čl. 1 písm. c) procesního nařízení). Podle nařízení Komise (ES) č. 794/2004 ze dne 21. dubna 2004, kterým se provádí nařízení Rady (ES) č. 659/1999 (49), se změnou rozumí „jakákoli změna kromě úprav čistě formálního či administrativního charakteru, která nemůže ovlivnit hodnocení slučitelnosti opatření se společným trhem“.
(165)
Město Mikkeli udělilo dne 8. března 2004 ve skutečnosti novou záruku, která představovala zajištění nového úvěru poskytnutého bankou Tapiola dne 14. dubna 2004. Novou záruku nelze považovat za pokračování staré záruky, jelikož byla udělena pro nový úvěr s novými podmínkami. Názor Komise nemění ani skutečnost, že tento úvěr nahradil úvěr poskytnutý bankou Tapiola v roce 1992, za který se zaručilo město Mikkeli. Ačkoliv je pravdou, že nový úvěr představoval nesplacenou jistinu starého úvěru, úroková sazba byla pro společnost Karjaportti příznivější (4,5 % ročně u starého úvěru; 4 % ročně u nového úvěru) a došlo ke změně doby trvání půjčky (starý úvěr měl být splacen do deseti let od poskytnutí, tj. v listopadu 2002; nový úvěr umožňoval splácení do roku 2014). Celkově je částka nového úvěru (jistina plus úroky za roky 2004 až 2014) vyšší než u starého úvěru. Poskytnutím nové záruky se riziko pro město Mikkeli, a tudíž i výše záruky, v porovnání se starou zárukou zvýšily. Poskytnutí nové záruky je nutno pokládat za změnu staré záruky, což umožňuje považovat novou záruku za novou podporu. Tvrzení Finska, že stará záruka byla poskytnuta před přistoupením Finska, a lze ji tudíž považovat za existující podporu a že novou záruku nelze považovat za poskytnutí nové podpory, lze proto zamítnout.
(166)
Otázku, zda záruka poskytla příjemci výhodu, lze posoudit na základě sdělení o zárukách z roku 2008. V době provedení opatření platilo sdělení o zárukách z roku 2000. Jak je však objasněno v 134. bodě odůvodnění, Komise použije při posuzování opatření sdělení o zárukách z roku 2008. Podle bodu 3.2 sdělení o zárukách z roku 2008 lze existenci státní podpory v případě individuálních státních záruk vyloučit, jsou-li splněny čtyři kumulativní požadavky (viz 135. bod odůvodnění). Posuzovaná záruka pokrývá úvěr v plné výši. To postačuje ke konstatování, že existenci státní podpory nelze vyloučit na základě bodu 3.2 sdělení o zárukách z roku 2008. V rozporu s tvrzením Finska se Komise mimoto domnívá, že v březnu 2004 již byla společnost Karjaportti podnikem v nesnázích ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999 (viz 123.-128. bod odůvodnění), což je další důvod, proč záruka nemůže spadat do oblasti působnosti bodu 3.2 sdělení o zárukách z roku 2008.
(167)
Záruka byla navíc udělena bez jakéhokoli poplatku za poskytnutí záruky, ačkoli se společnost potýkala s problémy a riziko pro město Mikkeli bylo možno považovat za značné. Záruka pokrývala dotyčný úvěr v plné výši, tj. orgán, který záruku poskytl, nesl sám riziko nesplacení příjemcem, a záruka byla udělena jako absolutní záruka, tj. ručitel odpovídal za jistinu, jako by se jednalo o jeho vlastní dluh, a věřitel mohl ručitele požádat o splacení jistiny, jakmile se stala splatnou.
(168)
Finsko se domnívá, že opatření je v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, zejména vzhledem k účasti soukromých stran. Toto tvrzení lze zamítnout. Podle informací předložených Finskem soukromé strany za prvé neposkytly příjemci záruky, nýbrž úvěry. Za druhé, úvěry soukromých stran nebyly poskytnuty ve stejné době jako zaručené půjčky na důchody. Za třetí, úroková sazba, kterou požadovala u úvěru přinejmenším jedna ze soukromých stran, byla vyšší než úroková sazba u půjčky na důchody. Co je důležitější, soukromé strany souhlasily pouze s krátkodobými úvěry trvajícími několik měsíců, zatímco záruka poskytnutá městem Mikkeli se vztahovala na úvěr s desetiletou dobou trvání.
(169)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem se usuzuje, že opatření poskytuje společnosti Karjaportti výhodu. Opatření č. 4 mimoto splňuje všechny ostatní požadavky vztahující se na existenci státní podpory. Jak je podrobně popsáno v 133., 140. a 141. bodě odůvodnění, rovněž tato záruka zahrnuje státní prostředky a lze ji přičíst státu, je selektivní a narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
(170)
Opatření č. 5: Tvrzení Finska, že opatření bylo provedeno s cílem pokračovat v investici, která byla zahájena v roce 2000, lze zamítnout, jelikož záruka jednoznačně představovala nové opatření.
(171)
Podle bodu 3.2 sdělení o zárukách z roku 2008 lze existenci státní podpory v případě individuální státní záruky vyloučit, jsou-li splněny čtyři kumulativní požadavky (viz 135. bod odůvodnění). Stejně jako u opatření č. 4 pokrývá posuzovaná záruka úvěr v plné výši a v květnu 2004 již byla společnost Karjaportti podnikem v nesnázích ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999 (viz 123.-128. bod odůvodnění). Záruka proto nemůže spadat do oblasti působnosti bodu 3.2 sdělení o zárukách z roku 2008.
(172)
Obdobně jako u opatření č. 4 byla záruka navíc udělena bez jakéhokoli poplatku za poskytnutí záruky, ačkoli se společnost potýkala s problémy a riziko pro město Mikkeli lze považovat za značné. Záruka pokrývala dotyčný úvěr v plné výši a byla poskytnuta jako absolutní záruka. V daném případě se proto Komise na rozdíl od názoru Finska domnívá, že opatření poskytuje společnosti Karjaportti výhodu.
(173)
Opatření č. 5 mimoto splňuje všechny ostatní požadavky vztahující se na existenci státní podpory. Jak je podrobně popsáno v 133., 140. a 141. bodě odůvodnění, rovněž tato záruka zahrnuje státní prostředky a lze ji přičíst státu, je selektivní a narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
(174)
Na základě výše uvedených skutečností vyvozuje Komise závěr, že opatření č. 4 a č. 5 představují státní podporu.
(175)
Finsko nepředložilo žádná tvrzení, pokud jde o slučitelnost opatření č. 4. U opatření č. 5 se Finsko dovolávalo čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU a pokynů k regionální podpoře z roku 1998 (viz 95. bod odůvodnění). Pokyny k regionální podpoře z roku 1998 však nemohou sloužit jako základ slučitelnosti, jelikož v době poskytnutí obou záruk již byla společnost Karjaportti podnikem v obtížích (viz 123.-128. bod odůvodnění). Podle pokynů k regionální podpoře z roku 1998 je nutno podporu pro podniky v potížích posoudit podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci (50). Komise proto za prvé posoudí, zda jsou opatření č. 4 a č. 5 slučitelná jako podpora na záchranu a restrukturalizaci podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci. V době provedení těchto opatření platily pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999 (51).
(176)
Podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999 musí podpora na záchranu splňovat určité požadavky, které posuzované opatření nesplňuje.
(a)
Za prvé, ačkoliv opatření obsahuje podporu likvidity ve formě záruky (bod 23 písm. a) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999), úvěry, na něž se příslušné záruky vztahují, nebyly poskytnuty s úrokovou sazbou přinejmenším srovnatelnou s úrokovými sazbami půjček pro zdravé podniky (referenční sazba pro Finsko platná v březnu 2004: 4,43 % plus 100 základních bodů; referenční sazba pro Finsko platná v květnu 2004: 4,43 % plus 100 základních bodů).
(b)
Za druhé, záruky nebyly spojeny s půjčkami, které mají být splaceny v období ne delším než dvanáct měsíců po vyplacení poslední splátky podniku (bod 23 písm. b) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999).
(c)
Finsko za třetí neposkytlo žádné informace o tom, že podpora byla oprávněná na základě vážných sociálních důvodů a že neměla žádné závažné účinky přelévání na ostatní členské státy (bod 23 písm. c) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999).
(d)
Za čtvrté, záruky nebyly ukončeny nejpozději do šesti měsíců, ani nebyl vypracován restrukturalizační plán ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999 (bod 23 písm. d) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999).
(e)
K dispozici nejsou rovněž žádné údaje o tom, že záruky byly omezeny na částku nezbytnou k udržení podniku v provozu po dobu, během níž je podpora schvalována (bod 23 písm. e) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999).
(177)
Opatření č. 4 a č. 5 nesplňují rovněž všechny požadavky vztahující se na podporu na restrukturalizaci stanovené v pokynech k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999.
(a)
Za prvé, opatření nebyla podmíněna provedením restrukturalizačního plánu (bod 31 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999). Podotýká se, že nebyl vypracován restrukturalizační plán ve smyslu bodu 32 a následujících bodů pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999.
(b)
Od příjemců podpory se za druhé očekává, že významně přispějí k restrukturalizačnímu plánu ze svých vlastních zdrojů (bod 40 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999), a v případě posuzovaných opatření nejsou k dispozici žádné údaje o vlastním příspěvku příjemce.
(c)
Za třetí, aby se zamezilo nepřípustnému narušení hospodářské soutěže, je nutno přijmout kompenzační opatření (bod 37 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999). Takováto opatření nebyla stanovena.
(178)
Komise se proto domnívá, že opatření nebyla provedena v souladu s pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999.
(179)
Dále je třeba posoudit, zda by opatření č. 4 a č. 5 mohla být slučitelná na základě některé z ostatních výjimek stanovených v čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU.
(180)
Výjimky stanovené v čl. 107 odst. 2 SFEU se v daném případě nepoužijí, jelikož dotyčná opatření nemají sociální povahu, nejsou poskytnuta individuálním spotřebitelům, nemají nahradit škody způsobené přírodními pohromami nebo jinými mimořádnými událostmi a nebyla poskytnuta hospodářství určitých oblastí Spolkové republiky Německo postižených rozdělením Německa.
(181)
Další výjimky jsou stanoveny v čl. 107 odst. 3 SFEU.
(182)
V čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU je stanoveno, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být prohlášeny „podpory, které mají napomáhat hospodářskému rozvoji oblastí s mimořádně nízkou životní úrovní nebo s vysokou nezaměstnaností“. V době provedení opatření se společnost Karjaportti nacházela v takovéto oblasti.
(183)
V době provedení opatření č. 4 a č. 5 byla slučitelnost státní podpory pro podporované oblasti upravena pokyny k regionální podpoře z roku 1998. Podle těchto pokynů nejsou podniky v potížích způsobilé pro regionální podporu. Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem proto Komise vyvozuje závěr, že podpora není způsobilá pro výjimku stanovenou v čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU.
(184)
V čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU je stanoveno, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být prohlášeny „podpory, které mají napomoci uskutečnění některého významného projektu společného evropského zájmu anebo napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“. Komise podotýká, že dotyčná podpora nemá napomoci uskutečnění významného projektu společného evropského zájmu, a Komise rovněž nezjistila, že by měla napravit vážnou poruchu ve finském hospodářství. Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem proto Komise dospěla k závěru, že podpora není způsobilá pro výjimku stanovenou v čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
(185)
V čl. 107 odst. 3 písm. d) SFEU se uvádí, že za slučitelné se SFEU mohou být prohlášeny podpory určené na pomoc kultuře a zachování kulturního dědictví, jestliže neovlivní podmínky obchodu a hospodářské soutěže v Unii v míře odporující společnému zájmu. Tento článek se v daném případě zjevně nepoužije.
(186)
Ustanovení čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU umožňuje schválit státní podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem. Komise vypracovala řadu pokynů a sdělení, jež objasňují, jak bude uplatňovat výjimku obsaženou v tomto článku. Komise se však domnívá, že vzhledem k povaze a charakteru podpory je zjevné, že v daném případě nejsou použitelné výjimky podle těchto pokynů a sdělení.
(187)
Na základě výše uvedených tvrzení se Komise domnívá, že opatření č. 4 a č. 5 zahrnují státní podporu, která není slučitelná s vnitřním trhem.
7.3.4. Restrukturalizace pod soudním dohledem (opatření č. 6)
(188)
Hlavním tvrzením Finska popsaným v 96.-98. bodě odůvodnění je to, že město Mikkeli nebylo velkorysejší než ostatní věřitelé společnosti, nýbrž že jednalo společně se soukromými věřiteli příjemce a za stejných podmínek. Město Mikkeli proto jednalo jako soukromý investor v tržním hospodářství, když souhlasilo s programem restrukturalizace.
(189)
První otázkou, kterou je třeba v této souvislosti ověřit, je, zda se kritérium investora v tržním hospodářství vztahuje na případy, kdy jeden či více veřejných subjektů, jejichž chování lze přičíst státu, provádí několik opatření ve prospěch jednoho podniku. Touto otázkou se zabýval Soud prvního stupně ve věci BP Chemicals v. Komise (52). Podle Soudu neznamená samotná skutečnost, že veřejný podnik již uskutečnil kapitálové injekce do dceřiné společnosti, které se považují za „podporu“, automaticky to, že další kapitálové injekce nemohou být považovány za investici, která splňuje kritérium soukromého investora v tržním hospodářství. Komise však musí určit, zda lze několik opatření ve prospěch jednoho podniku přiměřeně oddělit a posoudit jako samostatná opatření. V této souvislosti je podle Soudu nutno posoudit časovou posloupnost dotyčných opatření, jejich účel a situaci dceřiné společnosti v době přijetí každého rozhodnutí o vložení kapitálu (53).
(190)
V dotyčném případě musí Komise určit, zda lze záruky poskytnuté v březnu a v květnu 2004 (opatření č. 4 a opatření č. 5) oddělit od restrukturalizace pod soudním dohledem (opatření č. 6). Ačkoliv je pravdou, že o všech třech opatřeních bylo rozhodnuto během jednoho roku, Komise podotýká, že se tato opatření uskutečnila v jiném kontextu. Mezitím byla zahájena restrukturalizace pod soudním dohledem, jíž se účastnili všichni věřitelé společnosti. Cílem opatření č. 6 proto již nebylo společnosti umožnit, aby obnovila svou životaschopnost bez platební neschopnosti získáním nových peněžních prostředků od soukromých bank. Město Mikkeli stejně jako všichni ostatní věřitelé usilovalo o získání co nejvyšší částky nesplacených pohledávek na základě omezení vnitrostátního úpadkového práva. Komise se proto domnívá, že opatření č. 6 lze oddělit od opatření č. 4 a č. 5.
(191)
Jak je popsáno v 31. bodě odůvodnění, společnost Karjaportti podala společně se svými soukromými věřiteli u okresního soudu v Mikkeli návrh na restrukturalizaci pod soudním dohledem podle zákona o restrukturalizaci podniků č. 47/1993. Soudu byl předložen program restrukturalizace, včetně podrobných údajů o opatřeních, která jsou v současnosti posuzována. Po ověření soud program restrukturalizace schválil. Komise podotýká, že společnost Karjaportti byla předmětem restrukturalizace pod soudním dohledem podle finského práva. Účelem této restrukturalizace pod soudním dohledem je obnovení životaschopného podnikání dlužníka v tísni, zajištění jeho další životaschopnosti a dosažení restrukturalizace dluhů. Komise se proto domnívá, že opatření, která město Mikkeli přijalo během restrukturalizace pod soudním dohledem, lze posoudit podle zásady investora v tržním hospodářství.
(192)
Podle rozsudku ve věci Magefesa (54) mohou v případě, je-li stát velkorysejší než ostatní věřitelé společnosti, opatření v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem představovat státní podporu. Komise proto ověří, zda se v rámci restrukturalizace se soukromými a veřejnými věřiteli skutečně zacházelo stejně.
(193)
Za prvé se uvádí, že celkově představuje […] restrukturalizovaných dluhů (přibližně [30-70] %) dluhy vůči soukromým věřitelům. K hlavním soukromým věřitelům patří Nordea Bank, Pohjola Bank a Nordea Financing. Za druhé je třeba vzít v úvahu, že věřitelé společnosti Karjaportti byli rozděleni do různých skupin podle pořadí. Společně se soukromými věřiteli Nordea Bank, OKO/Pohjola Bank a Nordea Financing a rovněž specializovanou finanční společností Finnvera, která je ve vlastnictví státu, patřilo město Mikkeli do skupiny věřitelů s velkými zajištěnými pohledávkami. Jak je patrné v tabulce IV, v rámci těchto velkých zajištěných pohledávek má město Mikkeli podíl ve výši [10-40] %, zatímco na soukromé věřitele připadá společně podíl ve výši [30-70] %. Společnost Finnvera má podíl ve výši [10-40] %.
(194)
Níže bude každé z opatření přijatých městem Mikkeli posouzeno podrobněji:
(195)
Snížení úrokových sazeb u zajištěných pohledávek: Jak je patrné v tabulce V, úrokové sazby u úvěrů a ostatních dluhů (nezaplacené poplatky), které se považovaly za „velké zajištěné pohledávky“, byly u soukromých a veřejných věřitelů stejné s výjimkou […]. Tento věřitel získal u všech nesplacených částek od zahájení restrukturalizace úrokovou sazbu […] EURIBOR, zatímco ostatní věřitelé získali u části nesplacených částek do roku 2010 pouze úrokovou sazbu […] EURIBOR minus […] %. Příčinou tohoto rozdílu byla skutečnost, že […] měl nejvyšší pořadí, co se týká zajištění poskytnutého společností Karjaportti. Usuzuje se, že vyšší pořadí […] odůvodňuje rozdíl v použitých úrokových sazbách.
(196)
Úprava splátkového kalendáře: Pohledávky města Mikkeli byly odloženy ve stejném rozsahu jako pohledávky ostatních zajištěných věřitelů. Jak je patrné v tabulce VI, společnost Karjaportti musí všem zajištěným věřitelům hradit splátky od července 2009 do roku 2015, kdy se stane splatnou největší část těchto splátek (43 % jistiny každé zajištěné pohledávky). Splátky, které je nutno každému věřiteli hradit, mají ve vztahu k celkové výši pohledávky příslušného věřitele stejný poměr (2 % dlužné částky u prvních tří splátek; 4 % u dalších dvou splátek; 6 % u zbývající splátky). Poslední splátka představuje u každého ze zajištěných věřitelů 43 % jistiny. S městem Mikkeli se tudíž nezacházelo méně příznivě než se soukromými věřiteli v podobné situaci.
(197)
Podmíněné prominutí pohledávek: Podle programu restrukturalizace (jak je popsáno v 42. a 43. bodě odůvodnění) jsou částky, které mají být na konci restrukturalizace pod soudním dohledem prominuty v případě, že nebudou splněny určité ekonomické požadavky, založeny na srovnání mezi hodnotou zajištění v případě, že společnost Karjaportti pokračuje v činnosti, a hodnotou zajištění v případě jeho uplatnění, určenou pro každého příslušného věřitele s přihlédnutím k příslušnému pořadí. Hodnota zajištění byla u obou scénářů stanovena dvěma nezávislými odhadci v době vypracovávání programu restrukturalizace, a to na základě srovnatelných cen a údajů o nájemném. V tomto kontextu nemusí […] pohledávky na konci restrukturalizace pod soudním dohledem prominout, jelikož je věřitelem s nejvyšším pořadím. I u ostatních věřitelů byly příslušné částky stanoveny podle zmíněné metodiky, což vedlo k částkám uvedeným v 43. bodě odůvodnění. Metodiku použitou při stanovování příslušných částek lze považovat za věrohodnou, zejména kvůli tomu, že v případě obou scénářů spojuje příslušné pořadí s hodnotou zajištění. V praxi byl výpočet založen na oceněních nezávislého odborníka a u všech věřitelů se při stanovování částek, o něž mohou být restrukturalizované dluhy na konci restrukturalizace pod soudním dohledem maximálně sníženy, použily stejné zásady. Vzhledem k těmto skutečnostem lze mít za to, že se se všemi věřiteli zacházelo stejně.
(198)
Komise se celkově domnívá, že se během restrukturalizace pod soudním dohledem s městem Mikkeli nezacházelo méně příznivě než se soukromými věřiteli. Objevují-li se rozdíly oproti ostatním věřitelům, jsou odůvodněny různou kvalitou zajištění u příslušných věřitelů. Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem se proto vyvozuje závěr, že příjemce nezískal výhodu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU plynoucí z restrukturalizace pod soudním dohledem. Pochybnosti, které Komise uvedla v rozhodnutí o zahájení řízení, byly rozptýleny a opatření popsaná v 31.-43. bodě odůvodnění nepředstavují státní podporu.
7.3.5. Odkoupení akcií (opatření č. 7)
(199)
Komise za prvé podotýká, že odkoupení akcií nebylo součástí restrukturalizace pod soudním dohledem.
(200)
Finsko tvrdí, že město Mikkeli při odkoupení akcií jednalo v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství. Za prvé, podle logiky v rozsudku ve věci BP Chemicals (viz 189.-191. bod odůvodnění) je třeba určit, zda lze v případě opatření č. 7 použít zásadu investora v tržním hospodářství, jelikož město Mikkeli provedlo opatření podpory ve prospěch společnosti Karjaportti již v minulosti. V této souvislosti Komise podotýká, že opatření č. 4 a č. 5 byla přijata před zahájením restrukturalizace pod soudním dohledem, zatímco k odkupu akcií došlo až posléze. Zatímco účelem opatření č. 4 a č. 5 bylo umožnit, aby měl příjemce nadále přístup k likviditě, po zahájení restrukturalizace pod soudním dohledem bylo zřejmé, že tyto potřeby budou řešeny v rámci tohoto řízení. Usuzuje se proto, že opatření č. 7 lze oddělit od opatření č. 4 a č. 5 a že se na opatření č. 7 vztahuje zásada investora v tržním hospodářství.
(201)
Jak je popsáno v 156. bodě odůvodnění, zásada investora v tržním hospodářství se vztahuje na nákup pozemků či jiných aktiv státem. Finsko předložilo ocenění akcií, které provedla společnost […] (55), agentura pro správu nemovitostí se sídlem v Helsinkách. Ocenění ze dne 29. března 2005 stanovilo hodnotu akcií realitní společnosti v rozmezí od 1 milionu EUR do 1,1 milionu EUR. Ocenění vycházelo z hodnoty majetku ve vlastnictví společnosti. K určení hodnoty byly použity dvě metody: kapitálová hodnota při tržním nájemném (podle statistik bydlení sestavených finským statistickým úřadem) a hodnota při dalším prodeji (podle požadovaných cen).
(202)
V době prodeje akcií byla nemovitost pronajata s nájemným nižším, než bylo tržní nájemné. Podle ocenění bylo možné dosáhnout při maximálním ročním zvyšování nájemného do dvou let tržního nájemného. Hodnota nemovitosti byla proto v době prodeje upravena a město Mikkeli nakonec akcie odkoupilo za cenu ve výši 860 000 EUR.
(203)
Ocenění provedl nezávislý odborník. Použitou metodikou bylo (jak bylo popsáno výše) nejprve ověření kapitálové hodnoty při tržním nájemném a poté hodnoty při dalším prodeji. Obě hodnoty vycházely z tržních údajů a obě hodnoty byly použity ke stanovení hodnoty akcií, která byla upravena na úroveň nájemného převládajícího v době prodeje. Tato metodika se považuje za přijatelnou. Komise vyvozuje závěr, že akcie ve společnosti Kiinteistö Oy Suksimäki byly odkoupeny za tržní cenu a že opatření společnost Karjaportti nezvýhodnilo.
(204)
Na základě výše uvedených skutečností byly pochybnosti Komise, které byly uvedeny v rozhodnutí o zahájení řízení, rozptýleny a vyvozuje se závěr, že opatření nezahrnuje státní podporu.
7.3.6. Přeměna nezaplacených úroků na úvěry (opatření č. 8)
(205)
Finsko tvrdí, že přeměna nezaplacených úroků na úvěry je obvyklým opatřením v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem. Je pravdou, že toto opatření lze považovat za opatření neodmyslitelně spojené s restrukturalizací pod soudním dohledem. V dotyčném případě byla přeměna nezaplacených úroků na úvěry v roce 2005 u všech věřitelů s velkými zajištěnými pohledávkami ([dva soukromí věřitelé] a společnost Finnvera) v zásadě stanovena již v programu restrukturalizace. Vzhledem k tomu nepovažuje Komise přeměnu nezaplacených úroků na úvěr za státní podporu. Je však nutno ověřit, zda úroková sazba, kterou město Mikkeli účtovalo společnosti Karjaportti, tuto společnost nezvýhodňovala.
(206)
V této souvislosti se Finsko domnívá, že město Mikkeli jednalo v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství, jelikož soukromí věřitelé přeměnili nezaplacené úroky na úvěry společně s městem Mikkeli. Ze stejného důvodu jako v případě restrukturalizace pod soudním dohledem se za prvé usuzuje, že v případě opatření č. 8 je možné použít zásadu soukromého investora v tržním hospodářství, jelikož toto opatření lze oddělit od opatření č. 4 a č. 5 (viz 189.-191. bod odůvodnění). S ohledem na použití zásady soukromého investora v tržním hospodářství v daném případě Komise podotýká toto: Ačkoliv je pravdou, že se změna týkala nejen města Mikkeli, nýbrž rovněž [soukromých věřitelů], úroková sazba účtovaná u těchto úvěrů nebyla stejná. Ve skutečnosti [jeden soukromý věřitel] požadoval tříměsíční EURIBOR plus 1,5 % a [další] soukromý investor tříměsíční EURIBOR plus 2 %, zatímco město Mikkeli požadovalo pouze tříměsíční EURIBOR plus 0,3 %. Úroková sazba, s níž město Mikkeli souhlasilo u tohoto úvěru, je proto o 1,2 % nižší než úroková sazba účtovaná [jedním soukromým věřitelem] a o 1,7 % nižší než úroková sazba účtovaná [druhým soukromým věřitelem]. Tvrzení, že město Mikkeli jednalo stejně jako soukromí věřitelé, lze tudíž zamítnout. Vzhledem k rozdílu v úrokových sazbách lze rovněž vyloučit, že město Mikkeli účtovalo u úvěru tržní poplatek. Úvěr, na nějž město Mikkeli přeměnilo nezaplacené úroky, proto společnost Karjaportti zvýhodnil.
(207)
Opatření č. 8 mimoto splňuje všechny ostatní požadavky vztahující se na existenci podpory. Jak je podrobně popsáno v 133., 140. a 141. bodě odůvodnění, úvěr zahrnuje státní prostředky a lze jej přičíst státu, je selektivní a narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
(208)
Na základě výše uvedených skutečností vyvozuje Komise závěr, že opatření č. 8 představuje státní podporu.
(209)
Finsko nepředložilo žádná tvrzení ohledně slučitelnosti opatření č. 8. Jelikož v době přeměny nezaplacených úroků byla společnost Karjaportti podnikem v obtížích (viz 123.-129. bod odůvodnění), Komise nejprve posoudí, zda je opatření č. 8 slučitelné jako podpora na záchranu a restrukturalizaci podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci. V době provedení tohoto opatření byly použitelné pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004 (56).
(210)
Podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004 musí podpora na záchranu splňovat určité požadavky, které dotyčné opatření nesplňuje.
(a)
Za prvé, ačkoliv opatření spočívá v likvidní podpoře ve formě úvěru (bod 25 písm. a) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004), účtovaná úroková sazba není srovnatelná alespoň se sazbami, které jsou běžné u zdravých podniků (referenční sazba pro Finsko platná v prosinci 2005: 4,08 % plus 100 základních bodů; úrokovou sazbou účtovanou u úvěru byl tříměsíční EURIBOR + 0,3 %, což ke dni 19. prosince 2005 představovalo 2,486 % plus 30 základních bodů).
(b)
Finsko se za druhé nezavázalo, že do šesti měsíců od schválení podpory sdělí plán restrukturalizace, a doba trvání opatření nebyla omezena na šest měsíců (bod 25 písm. a) a c) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004).
(c)
Za třetí nebyla dodržena zásada „jednou a dost“ (bod 25 písm. e) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004), jelikož společnost obdržela neslučitelnou a protiprávní státní podporu již při dřívějších potížích.
(211)
Opatření nesplňuje rovněž všechny požadavky vztahující se na podporu na restrukturalizaci stanovené v pokynech k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
(a)
Opatření není za prvé podmíněno prováděním plánu restrukturalizace (bod 34 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004). Ačkoliv je pravdou, že během restrukturalizace pod soudním dohledem byl vypracován program restrukturalizace společnosti Karjaportti, tento program nesplňuje požadavky uvedené v bodě 35 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004 (doba trvání 10 let, žádná analýza citlivosti, neobnovení dlouhodobé životaschopnosti v přiměřené lhůtě).
(b)
Od příjemců podpory se za druhé očekává, že k plánu restrukturalizace přispějí významným dílem z vlastních zdrojů (bod 43 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004), a v případě posuzovaných opatření neexistují žádné údaje o vlastním příspěvku příjemce.
(c)
Opatření za třetí nedodržuje zásadu „jednou a dost“, jelikož společnost obdržela neslučitelnou a protiprávní státní podporu již při dřívějších potížích.
(212)
Komise se proto domnívá, že opatření nebylo provedeno v souladu s pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
(213)
Dále je třeba posoudit, zda by mohlo být opatření č. 8 slučitelné na základě některé z výjimek stanovených v čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU. Ze stejných důvodů, jaké byly uvedeny u opatření č. 4 a opatření č. 5 (viz 179.-186. bod odůvodnění), se Komise domnívá, že se nepoužije žádná z výjimek. Komise proto dospěla k závěru, že opatření č. 8 zahrnuje státní podporu, která není slučitelná s vnitřním trhem.
7.3.7. Odpis dluhů v účetních výkazech za rok 2006 a 2008 (opatření č. 9 a opatření č. 10)
(214)
Za prvé je nutno ověřit, zda tento odpis dluhů mohl poskytnout společnosti Karjaportti výhodu. Tak by tomu bylo v případě, že by město Mikkeli upustilo od vymáhání dluhů, tj. kdyby společnosti dotyčné dluhy prominulo.
(215)
Jak je popsáno v 105. bodě odůvodnění, Finsko potvrdilo, že odepsání dluhů bylo pouze účetním opatřením, které neovlivní právní vztah mezi věřitelem a dlužníkem, tj. že dluhy nebyly prominuty. Podle dokumentů, které Finsko předložilo, usiluje město Mikkeli i nadále o splacení dluhů.
(216)
V souladu se zásadou obezřetnosti podle správných účetních postupů a zákonem o účetnictví č. 1336/1997 nesmí hodnota pohledávek vykázaných v rozvaze překročit jejich pravděpodobnou hodnotu. Proto pohledávky, které pravděpodobně nemohou být inkasovány, jsou ve výkazu zisků a ztrát uvedeny jako výdaje.
(217)
Na základě výše uvedených skutečností se Komise domnívá, že se odepsání dluhů uskutečnilo v souladu s účetními standardy pouze v účetních výkazech města Mikkeli a příslušné pohledávky jsou v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem i nadále vymáhány.
(218)
Pochybnosti, které Komise uvedla v rozhodnutí o zahájení řízení, byly rozptýleny a lze vyvodit závěr, že opatření neposkytla společnosti Karjaportti žádnou výhodu. Opatření č. 9 a č. 10 proto nezahrnují státní podporu.
7.3.8. Úprava splátkového kalendáře od roku 2009 (opatření č. 12)
(219)
Tvrzení Finska, že opatření je spojeno s restrukturalizací pod soudním dohledem a nezahrnuje státní podporu, lze zamítnout. Za prvé, úprava splátkového kalendáře v roce 2009 se v počátečním programu restrukturalizace nepředpokládala a za druhé, skutečnost, že tato restrukturalizace je prováděna v souladu s vnitrostátními právními předpisy, nepostačuje k vyloučení státní podpory (57).
(220)
Za státní podporu lze v zásadě považovat rovněž opatření snižující poplatky, jež jsou obvykle zahrnuty v rozpočtu daného podniku. Co se týká úpravy splátkového kalendáře, Komise posuzuje takovéto chování pomocí kritéria soukromého věřitele (58). Podle něho je stát posuzován jako veřejný věřitel, který usiluje podobně jako soukromý věřitel o navrácení jemu dlužných částek a který za tímto účelem uzavírá s dlužníkem dohody, podle kterých je pro nahromaděné dluhy stanoven splátkový kalendář nebo jsou jejich platby rozvrženy za účelem usnadnění jejich splácení (59). Příznivé zacházení ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU existuje v případě, že dlužná částka může být veřejnému věřiteli vrácena za příznivějších podmínek, než by připustil soukromý věřitel. Komise bere na vědomí tvrzení Finska, že úprava splátkového kalendáře nebyla provedena, jelikož ji správní soud v Kuopio (Kuopion Hallinto-Oikeus) zakázal. Jak však uvedlo Finsko, splátkový kalendář byl přesto prodloužen, což vedlo k odkladu splatných plateb. V této souvislosti Komise podotýká, že se skutečně provedená úprava splátkového kalendáře liší od oznámené úpravy splátkového kalendáře, pokud jde o částky a lhůty. Částka, která byla městem Mikkeli skutečně restrukturalizována, je nižší než původně oznámená částka, a úprava splátkového kalendáře byla povolena na kratší dobu, než bylo oznámeno původně. Vzhledem k tomu se usuzuje, že oznámené opatření bylo provedeno se změnami. Bez ohledu na tyto změny Komise uvádí, že by soukromý věřitel nepovolil úpravu splátkového kalendáře v jakékoli formě, a to z důvodů uvedených v tomto bodě odůvodnění.
(221)
Soukromý věřitel obvykle vymáhá své pohledávky, pokud předem uzavřel dohody o úpravě splátkového kalendáře, které dlužník nedodržel (60). Město Mikkeli naproti tomu souhlasilo s další úpravou splátkového kalendáře poté, co společnost Karjaportti nedodržela podmínky úpravy splátkového kalendáře, které byly schváleny během restrukturalizace pod soudním dohledem. Pro nevymáhání mimoto neexistují žádné zvláštní důvody, jako je vyšší zajištění poskytnuté městu Mikkeli. Pokud jde o vyhlídky týkající se budoucí ziskovosti a životaschopnosti společnosti, Komise se domnívá, že finanční situace společnosti byla taková, že neumožňovala domnívat se, že by investice mohly v přiměřené lhůtě dosáhnout přijatelné úrovně ziskovosti. V době provedení opatření se společnost Karjaportti nacházela v úpadkovém řízení a od roku 2004 ve společnosti probíhala restrukturalizace pod soudním dohledem. Vzhledem k těmto skutečnostem Komise podotýká, že by hypotetický soukromý věřitel ve stejné situaci jako město Mikkeli nesouhlasil s další úpravou splátkového kalendáře.
(222)
Finsko v této souvislosti tvrdí, že město Mikkeli jednalo stejně jako ostatní věřitelé společnosti Karjaportti.
(223)
Co se týká oznámené úpravy splátkového kalendáře, dohoda se soukromými věřiteli byla podle Finska podmíněna dohodou s městem Mikkeli. Za druhé se zdá, že zamýšlená úprava splátkového kalendáře nepředpokládala u všech zajištěných věřitelů stejné podmínky. Zatímco město Mikkeli by odložilo splacení dlužných částek na rok 2011, soukromí věřitelé by obdrželi splátku již v roce 2009. Vzhledem k těmto skutečnostem lze tvrzení Finska zamítnout.
(224)
Na základě výše uvedeného vyvozuje Komise závěr, že opatření nesplňuje kritérium soukromého věřitele a poskytuje společnosti Karjaportti výhodu.
(225)
Co se týká ostatních požadavků vztahujících se na existenci státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, Komise podotýká, že úpravu splátkového kalendáře schválilo město Mikkeli, a proto zahrnuje státní prostředky a lze ji přičíst státu. Opatření lze považovat rovněž za selektivní. Opatření narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod mezi členskými státy, jak je podrobněji popsáno v 133., 140. a 141. bodě odůvodnění.
(226)
Na základě výše uvedených skutečností dospěla Komise k závěru, že opatření představuje státní podporu.
(227)
Hlavním tvrzením Finska bylo to, že toto opatření nezahrnuje státní podporu; opatření č. 12 však oznámilo rovněž jako podporu na záchranu (viz 1. bod odůvodnění). Když město Mikkeli souhlasilo s úpravou splátkového kalendáře, byla společnost Karjaportti ve skutečnosti podnikem v obtížích ve smyslu bodu 10 písm. c) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004 (viz 123.-129. bod odůvodnění). Slučitelnost dotyčného opatření je proto nutno posoudit na základě pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
(228)
Podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004 musí podpora na záchranu splňovat určité požadavky, které dotyčné opatření nesplňuje.
(a)
Za prvé, opatření nespočívá v likvidní podpoře ve formě úvěrových záruk nebo úvěrů (bod 25 písm. a) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004), nýbrž v odkladu plateb.
(b)
Finsko se za druhé nezavázalo, že do šesti měsíců od schválení podpory sdělí plán restrukturalizace, a doba trvání opatření nebyla omezena na šest měsíců (bod 25 písm. a) a c) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004).
(c)
Za třetí není dodržena zásada „jednou a dost“ (bod 25 písm. e) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004), jelikož společnost obdržela neslučitelnou a protiprávní podporu již při dřívějších potížích.
(229)
Opatření nesplňuje rovněž všechny požadavky vztahující se na podporu na restrukturalizaci stanovené v pokynech k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
(a)
Opatření není za prvé podmíněno prováděním plánu restrukturalizace (bod 34 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004). Podotýká se, že nebyl vypracován plán restrukturalizace ve smyslu bodu 35 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
(b)
Za druhé se od příjemců podpory očekává, že k plánu restrukturalizace přispějí významným dílem z vlastních zdrojů (bod 43 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004), a v případě posuzovaných opatření nejsou k dispozici žádné údaje o vlastním příspěvku příjemce.
(c)
Za třetí, aby se zamezilo přílišnému narušení hospodářské soutěže, je nutno přijmout kompenzační opatření (bod 38 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004). Žádná takováto opatření nebyla stanovena.
(d)
Opatření za čtvrté nedodržuje zásadu „jednou a dost“, jelikož společnost obdržela neslučitelnou a protiprávní podporu již při dřívějších potížích.
(230)
Komise se proto domnívá, že opatření nebylo provedeno v souladu s pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
(231)
Dále je třeba posoudit, zda by opatření č. 12 mohlo být slučitelné na základě některé z ostatních výjimek stanovených v čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU.
(232)
V daném případě se nepoužijí výjimky stanovené v čl. 107 odst. 2 SFEU, jelikož toto opatření nemá sociální povahu, není poskytnuto individuálním spotřebitelům, nemá nahradit škody způsobené přírodními pohromami nebo jinými mimořádnými událostmi a nebylo poskytnuto hospodářství určitých oblastí Spolkové republiky Německo postižených rozdělením Německa.
(233)
Další výjimky jsou stanoveny v čl. 107 odst. 3 SFEU.
(234)
V čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU je stanoveno, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být prohlášeny „podpory, které mají napomáhat hospodářskému rozvoji oblastí s mimořádně nízkou životní úrovní nebo s vysokou nezaměstnaností“. V době provedení opatření se společnost Karjaportti nacházela v takovéto oblasti.
(235)
Slučitelnost státní podpory pro podporované oblasti je upravena pokyny k regionální podpoře z roku 1998. Podle těchto pokynů nejsou podniky v potížích způsobilé pro regionální podporu. Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem proto Komise vyvozuje závěr, že podpora není způsobilá pro výjimku stanovenou v čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU.
(236)
V čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU je stanoveno, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být prohlášeny „podpory, které mají napomoci uskutečnění některého významného projektu společného evropského zájmu anebo napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“. Komise podotýká, že dotyčná podpora nemá napomoci uskutečnění významného projektu společného evropského zájmu, a Komise rovněž nezjistila, že by měla napravit vážnou poruchu ve finském hospodářství. Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem proto Komise dospěla k závěru, že podpora není způsobilá pro výjimku stanovenou v čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
(237)
V čl. 107 odst. 3 písm. d) SFEU se uvádí, že za slučitelné se SFEU mohou být prohlášeny podpory určené na pomoc kultuře a zachování kulturního dědictví, jestliže neovlivní podmínky obchodu a hospodářské soutěže v Unii v míře odporující společnému zájmu. Tento článek se v daném případě zjevně nepoužije.
(238)
Ustanovení čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU umožňuje schválit státní podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem. Komise vypracovala řadu pokynů a sdělení, jež objasňují, jak bude uplatňovat výjimku obsaženou v tomto článku. Komise se však domnívá, že vzhledem k povaze a charakteru podpory je zjevné, že v daném případě nejsou použitelné výjimky na základě těchto pokynů a sdělení.
(239)
Na základě výše uvedených tvrzení se Komise domnívá, že opatření č. 12 zahrnuje státní podporu, která není slučitelná s vnitřním trhem.
7.4. Opatření provedená společností Finnvera
(240)
Na úvod Komise připomíná, že se Finsko v rámci rozhodnutí o státní podpoře N 715/2006 zavázalo, že činnosti společnosti Finnvera budou omezeny na správu režimů státních podpor. Na tomto základě Komise dne 25. září 2007 (datum rozhodnutí Komise) rozhodla, že osvobození společnosti Finnvera od daně z příjmů nepředstavuje státní podporu. Opatření č. 13 až 17 byla provedena před přijetím rozhodnutí Komise ve věci N 715/2006. Opatření č. 18 bylo provedeno po přijetí rozhodnutí Komise ve věci N 715/2006. Při posuzování opatření č. 18 musí proto Komise vzít v úvahu závazek finských orgánů přijatý v daném případě.
7.4.1. Záruka poskytnutá dne 17. března 2004 (opatření č. 13)
(241)
Aby se opatření považovalo za státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, musí být provedeno přímo či nepřímo ze státních prostředků a lze je přičíst státu. Finsko nezpochybnilo skutečnost, že opatření, která přijala společnost Finnvera, zahrnují státní prostředky a lze je přičíst státu. Podle judikatury se prostředky podniku musí považovat za státní prostředky, pokud stát může prostřednictvím výkonu svého dominantního vlivu na takové podniky rozhodnout o použití jejich prostředků (61). Opatření provedená zvláštní finanční institucí, kterou je podle jejích stanov možné považovat za subjekt veřejného sektoru, lze obecně přičíst státu (62). Soudní dvůr dále objasnil pojem přičitatelnost v rozsudku ve věci Stardust Marine (63). Soudní dvůr uvedl tyto indicie pro zjištění přičitatelnosti: začlenění veřejného podniku do struktur veřejné správy; druh jeho činnosti a výkon této činnosti na trhu za běžných podmínek hospodářské soutěže se soukromými hospodářskými subjekty; právní postavení podniku (tedy zda podléhá veřejnému právu, nebo obecnému právu obchodních společností); intenzita dohledu orgánů veřejné moci nad vedením podniku. V této souvislosti Komise podotýká, že činnosti společnosti Finnvera podléhají správnímu právu, což naznačuje, že je úzce spojena s veřejnou správou. Společnost Finnvera je zvláštní finanční společnost zcela ve vlastnictví státu, která využívá státní záruku a poskytuje převážně státní podpory a financování, jež není snadno dostupné na trhu, například vývozní úvěry. Ačkoli se její činnosti mohou okrajově překrývat s obchodními bankami, nevykonává své činnosti za běžných podmínek hospodářské soutěže se soukromými hospodářskými subjekty. Je ustavena podle obecného práva obchodních společností; současně stát vykonává přísný dohled: stát jmenuje členy dozorčí rady z parlamentních skupin politických stran na základě jejich zastoupení ve finském parlamentu. Většinu členů představenstva je nutno vybrat z kandidátů jmenovaných několika ministerstvy (viz 56. a 57. bod odůvodnění). Vzhledem k těmto skutečnostem se Komise domnívá, že opatření, která přijala společnost Finnvera, zahrnují státní prostředky a lze je přičíst Finsku.
(242)
Pokud jde o otázku, zda opatření č. 13 poskytuje příjemci výhodu, opatření nebylo v rozporu s názorem Finska provedeno spolu se soukromými věřiteli za stejných podmínek. Ačkoli je pravdou, že […] a […] poskytly společnosti Karjaportti v roce 2004 úvěry, Komise nemá k dispozici žádné údaje, že tyto banky poskytly rovněž záruky. Úvěry poskytnuté oběma soukromými věřiteli byly mimoto uděleny až v létě 2004, tj. několik měsíců poté, co společnost Finnvera provedla opatření č. 13, a nelze tudíž mít za to, že společnost Finnvera jednala „společně“ s nimi. Zamítnout lze rovněž tvrzení Finska, že záruka byla udělena v souladu se sdělením o zárukách z roku 2000. Za prvé, jak bylo objasněno výše, Komise při posuzování opatření použila sdělení o zárukách z roku 2008 (viz 134. bod odůvodnění). Podle bodu 3.2 sdělení o zárukách z roku 2008 lze existenci státní podpory v případě individuální státní záruky vyloučit, pokud dlužník nemá finanční potíže. Jelikož se Komise domnívá, že společnost Karjaportti byla v březnu 2004 podnikem v nesnázích ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku1999 (viz 123.-128. bod odůvodnění), lze použití sdělení o zárukách vyloučit. Finsko rovněž uvedlo, že se na záruku vztahoval vysoký poplatek. Vzhledem k finančním potížím společnosti Karjaportti v době poskytnutí záruky se však usuzuje, že poplatek za poskytnutí záruky, který účtovala společnost Finnvera, nepředstavuje tržní poplatek. Celkové finanční náklady příjemce u úvěru spolu se zárukou představovaly [5-8] %, zatímco referenční sazba platná v té době činila 4,43 %, přičemž k ní bylo nutno vzhledem k finančním potížím příjemce přičíst nejméně 400 základních bodů. Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem se usuzuje, že opatření poskytuje společnosti Karjaportti výhodu.
(243)
Aby se opatření považovalo za státní podporu, musí být specifické nebo selektivní v tom, že zvýhodňuje pouze určité podniky nebo určitá odvětví výroby. Opatření č. 13 bylo provedeno ve prospěch Karjaportti, jedné konkrétní společnosti. Komise proto usuzuje, že poskytuje příjemci selektivní výhodu.
(244)
Komise musí mimoto posoudit, zda opatření č. 13 pravděpodobně narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje podmínky obchodu mezi členskými státy. Finsko v této souvislosti tvrdí, že prvek podpory v záruce byl nižší než strop de minimis. V době provedení opatření č. 13 bylo použitelné nařízení Komise (ES) č. 69/2001 ze dne 12. ledna 2001 o použití článků 87 a 88 Smlouvy ES na podporu de minimis (64) (dále jen „nařízení z roku 2001 o podpoře de minimis“) (65). Jedním z požadavků pro použití nařízení z roku 2001 o podpoře de minimis je to, že celková výše podpory de minimis poskytnutá jednomu podniku nesmí v období tří let přesáhnout částku 100 000 EUR. Posuzovaná záruka činila pouze 91 000 EUR, tj. dodržovala strop ve výši 100 000 EUR i v případě, že se za prvek podpory považuje celá částka. Je však třeba určit, zda je nutno opatření č. 13 posoudit společně s opatřením č. 4, zárukou, kterou město Mikkeli poskytlo v březnu 2004, jen 9 dnů před provedením opatření č. 13, zárukou poskytnutou společností Finnvera. Ačkoli tyto dvě záruky poskytly dva různé subjekty a vztahovaly se na dva různé úvěry s různou dobou trvání, oba tyto úvěry nahradily jediný úvěr, který v roce 1992 poskytla banka Tapiola. Lze se tudíž domnívat, že opatření č. 4 a opatření č. 13 byla provedena za stejným účelem, kterým bylo umožnit přeměnu úvěru poskytnutého bankou Tapiola v roce 1992 na nové úvěry. Vzhledem k této úzké souvislosti mezi oběma opatřeními se Komise domnívá, že pro účely použití stropu ve výši 100 000 EUR stanoveného v nařízení z roku 2001 o podpoře de minimis je nutné posuzovat opatření č. 4 a opatření č. 13 jako jedno opatření. Společně přesahuje prvek podpory obsažený v těchto dvou opatřeních 100 000 EUR. Komise proto vyvozuje závěr, že opatření č. 13 nespadá do oblasti působnosti nařízení z roku 2001 o podpoře de minimis.
(245)
Finsko rovněž uvedlo, že opatření č. 13 je pokračováním již existujících závazků, že se tudíž expozice společnosti Finnvera nezvýšila. Podobné tvrzení předložilo Finsko ve vztahu k opatření č. 4. Ze stejného důvodu jako u opatření č. 4 nepovažuje Komise opatření č. 13 za pouhé pokračování dříve provedeného opatření (viz 164. a 165. bod odůvodnění).
(246)
Na základě výše uvedených skutečností vyvozuje Komise závěr, že opatření č. 13 představuje státní podporu.
(247)
Finsko nepředložilo žádná tvrzení ohledně slučitelnosti opatření č. 13. Jelikož v době, kdy společnost Finnvera poskytla záruku, byla společnost Karjaportti podnikem v obtížích (viz 123.-128. bod odůvodnění), Komise nejprve posoudí, zda je tato záruka slučitelná jako podpora na záchranu a restrukturalizaci podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci. V době poskytnutí záruky platily pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999 (66).
(248)
Podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999 musí podpora na záchranu splňovat určité požadavky, které posuzované opatření nesplňuje.
(a)
Za prvé, záruka nebyla spojena s půjčkou, která má být splacena v období ne delším než dvanáct měsíců po vyplacení poslední splátky podniku (bod 23 písm. b) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999).
(b)
Finsko za druhé neposkytlo žádné informace o tom, že podpora byla oprávněná na základě vážných sociálních důvodů a že neměla závažné účinky přelévání na ostatní členské státy (bod 23 písm. c) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999).
(c)
Za třetí, záruka nebyla ukončena do šesti měsíců a nebyl vypracován restrukturalizační plán ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999 (bod 23 písm. d) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999).
(d)
K dispozici nejsou rovněž žádné informace o tom, že záruka byla omezena na částku nezbytnou k udržení podniku v provozu po dobu, během níž je podpora schvalována (bod 23 písm. e) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999).
(249)
Ze stejných důvodů, jaké byly uvedeny u opatření č. 4 a opatření č. 5 (viz 177. a 178. bod odůvodnění), se Komise domnívá, že opatření č. 13 nesplňuje rovněž všechny požadavky vztahující se na podporu na restrukturalizaci, které jsou stanoveny v pokynech k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999. Komise proto usuzuje, že opatření nebylo provedeno v souladu s pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999.
(250)
Dále je třeba posoudit, zda by opatření č. 13 mohlo být slučitelné na základě některé z ostatních výjimek stanovených v čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU. Ze stejných důvodů, jaké byly uvedeny u opatření č. 4 a opatření č. 5 (viz 179.-186. bod odůvodnění), se Komise domnívá, že není splněna žádná z výjimek. Komise proto vyvozuje závěr, že opatření č. 13 zahrnuje státní podporu, která není slučitelná s vnitřním trhem.
7.4.2. Úvěr poskytnutý dne 12. ledna 2006 (opatření č. 14)
(251)
Finsko tvrdí, že se opatření předpokládalo v programu restrukturalizace pod soudním dohledem a že společnost Finnvera přijala toto opatření společně se soukromými věřiteli.
(252)
Je pravdou, že se u soukromých i veřejných věřitelů společnosti Karjaportti opatření předpokládalo již v programu restrukturalizace. Podle dokumentů, které poskytlo Finsko, došlo k přeměně úroků koncem roku 2005 a počátkem roku 2006. Rovněž soukromí věřitelé přeměnili úroky na úvěry.
(253)
Za prvé, podle logiky v rozsudku ve věci BP Chemicals (viz 189.-191. bod odůvodnění) je nutné určit, zda lze v případě opatření č. 14 použít zásadu investora v tržním hospodářství. Komise v této souvislosti podotýká, že opatření č. 4, č. 5 a č. 13 byla přijata před zahájením restrukturalizace pod soudním dohledem, zatímco opatření č. 14 bylo přijato v jejím průběhu. Z důvodů uvedených v 189.-191. bodě odůvodnění se Komise domnívá, že opatření č. 14 lze oddělit od opatření č. 4, č. 5 a č. 13. Opatření č. 14 se mimoto předpokládalo i v samotném programu restrukturalizace, který měl společnosti pomoci opět se postavit na nohy.
(254)
Za druhé, co se týká použití zásady investora v tržním hospodářství v případě dotyčného opatření, Komise má za to, že úvěry poskytnuté soukromými věřiteli […] a […] jsou srovnatelné s úvěrem, který poskytla společnost Finnvera. Jako zajištění věřitelé v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem jsou všechny společnosti v podobné situaci. Jelikož tyto úvěry byly poskytnuty za obdobných podmínek jako úvěr společnosti Finnvera (stejná doba trvání půjčky, srovnatelné období splácení) a úroková sazba, kterou požadovala společnost Finnvera, byla pro tuto společnost ještě příznivější (šestiměsíční EURIBOR + 2 %, což ke dni 1. ledna 2006 představovalo 4,643 %) než úroková sazba, kterou získali soukromí věřitelé (tříměsíční EURIBOR + 1,5 %, což ke dni 1. ledna 2006 představovalo 3,988 %; tříměsíční EURIBOR + 2 % pak 4,488 %), vyvozuje Komise závěr, že opatření neposkytlo společnosti Karjaportti žádnou výhodu.
(255)
Na základě výše uvedených skutečností se vyvozuje závěr, že opatření nezahrnuje státní podporu.
7.4.3. Protizáruka poskytnutá dne 14. září 2006 (opatření č. 15)
(256)
Komise se za prvé domnívá, že příjemcem opatření je společnost Karjaportti, ačkoli protizáruka byla udělena společnosti […]. Nízký poplatek, který společnosti Karjaportti účtovala společnost […], naznačuje, že společnost […] poskytla záruku pouze na základě protizáruky udělené společností Finnvera. Záruční prémii za protizáruku společnosti Finnvera ve skutečnosti hradí společnost Karjaportti, a nikoli […].
(257)
Finsko se domnívá, že společnost Finnvera jednala za stejných podmínek jako soukromí věřitelé […] a […]. Je pravdou, že […] a […] byli v podobné situaci jako společnost Finnvera. Všechny tři společnosti jsou v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem zajištěnými věřiteli. Všechny společnosti poskytly společnosti Karjaportti úvěry a záruky před ([…]).
(258)
Ze stejného důvodu jako u opatření č. 14 se podle logiky v rozsudku ve věci BP Chemicals (viz 189.-191. bod odůvodnění) usuzuje, že v případě opatření č. 15 lze použít zásadu investora v tržním hospodářství, jelikož toto opatření lze oddělit od opatření č. 4, č. 5 a č. 13 (viz 253. bod odůvodnění).
(259)
Co se týká dotyčného opatření, úvěr se zárukou činil celkem 1,8 milionu EUR. Společnost Finnvera poskytla […] protizáruku pouze na 16,7 % této částky (300 000 EUR). Zbývající část úvěru pokrývaly záruky poskytnuté […] a […] (825 000 EUR resp. 675 000 EUR), pro něž společnost Finnvera protizáruku neposkytla. Z hlediska příjemce, společnosti Karjaportti, byly celkové náklady na záruku s poskytnutou protizárukou vyšší než u záruk poskytnutých […] a […]. Zatímco posledně uvedené dvě společnosti účtovaly společnosti Karjaportti poplatek za poskytnutí záruky ve výši 1,75 %, celkové finanční náklady společnosti Karjaportti na protizáruku představovaly 2,9 % (1,65 % za záruku […] plus 1,25 % za protizáruku). Z toho vyplývá, že opatření společnosti Finnvera neposkytlo společnosti Karjaportti žádnou výhodu.
(260)
Na základě výše uvedených skutečností se vyvozuje závěr, že opatření nezahrnuje státní podporu.
7.4.4. Úvěr poskytnutý dne 6. července 2007 (opatření č. 16)
(261)
Jak je popsáno v 110. bodě odůvodnění, Finsko tvrdí, že úvěr nezahrnoval státní podporu, jelikož byl součástí většího opatření k financování společnosti, jehož se účastnili rovněž soukromí věřitelé.
(262)
Ze stejného důvodu jako u opatření č. 14 se podle logiky v rozsudku ve věci BP Chemicals (viz 189.-191. bod odůvodnění) usuzuje, že v případě opatření č. 16 lze použít zásadu investora v tržním hospodářství (viz 253. bod odůvodnění).
(263)
Jak je uvedeno v 254. bodě odůvodnění, Komise se domnívá, že […] a […] jsou ve srovnatelné situaci jako společnost Finnvera. Co se týká konkrétního posuzovaného opatření, je pravdou, že společnost Finnvera poskytla úvěr současně a za obdobných podmínek jako […] a […]. Doba trvání úvěrů byla u všech věřitelů šest měsíců; u všech úvěrů byla platba odložena ve stejném poměru (nesplacená částka u všech věřitelů činí přibližně […] % původní částky). Na všechny tři úvěry se vztahovalo stejné zajištění, jak je popsáno v 66. bodě odůvodnění, a zajištění je mezi věřitele rozděleno podle rizika příslušného věřitele ve vztahu k poskytnutému úvěru. Pokud jde o úrokovou sazbu, zdá se, že úroková sazba, kterou požadovala společnost Finnvera, byla pro tuto společnost ještě příznivější (šestiměsíční EURIBOR + 2,5 %, což ke dni 6. července 2007 představovalo 6,847 %) než úroková sazba, kterou získali soukromí věřitelé (měsíční EURIBOR + 2 %, což ke dni 9. července 2007 představovalo 6,105 %). Lze mít proto za to, že úvěr je v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství a nezahrnuje státní podporu.
(264)
Na základě výše uvedených skutečností se vyvozuje závěr, že opatření nezahrnuje státní podporu.
7.4.5. Záruka poskytnutá dne 9. ledna 2008 (opatření č. 17)
(265)
Za prvé je třeba určit, který subjekt má z dotyčného opatření prospěch, […] nebo společnost Karjaportti. Společnost Finnvera poskytla protizáruku společnosti […], hlavní bance společnosti Karjaportti. Společnost […] zase poskytla záruku společnosti Karjaportti. […] účtovala společnosti Karjaportti za tuto záruku velmi nízký poplatek, což naznačuje, že společnost […] poskytla společnosti Karjaportti záruku jen proto, že se na ni vztahovala protizáruka společnosti Finnvera. Komise rovněž podotýká, že záruční prémii za protizáruku společnosti Finnvera nehradí […], nýbrž společnost Karjaportti. Vzhledem k těmto skutečnostem se Komise domnívá, že příjemcem opatření je společnost Karjaportti.
(266)
Za druhé je třeba posoudit, zda opatření poskytuje společnosti Karjaportti výhodu. V této souvislosti Finsko uvedlo, že protizáruka nezahrnuje státní podporu, jelikož se na opatření podílí jiná soukromá strana. Toto tvrzení lze zamítnout, jelikož společnost Finnvera poskytla protizáruku za záruku dotyčné soukromé strany, což znamená, že se společnost Finnvera a soukromá strana nenacházely v podobné situaci.
(267)
Vzhledem k těmto skutečnostem posoudí Komise opatření na základě sdělení o zárukách z roku 2008. Ačkoliv je pravdou, že protizáruka společnosti Finnvera nepokrývá více než 80 % záruky […], příjemce, společnost Karjaportti, byl v době jejího poskytnutí podnikem v obtížích, jak je podrobněji popsáno v 123.-128. bodě odůvodnění. Existenci státní podpory proto nelze vyloučit na základě bodu 3.2 sdělení o zárukách z roku 2008.
(268)
I když záruka nesplňuje všechny požadavky bodu 3.2 ve sdělení o zárukách z roku 2008, může poplatek zaplacený za záruku odůvodnit závěr, že záruka nepředstavuje státní podporu. V daném případě se Komise každopádně na rozdíl od Finska domnívá, že nelze mít za to, že opatření neobsahuje podporu. Záruka byla poskytnuta s velmi nízkým poplatkem, ačkoli se společnost potýkala s potížemi (viz 123.-128. bod odůvodnění) a riziko pro společnost Finnvera bylo možno považovat za značné. Usuzuje se proto, že opatření poskytuje společnosti Karjaportti výhodu. V této souvislosti Komise rovněž podotýká, že podle závazku, který přijaly finské orgány ve věci N 715/2006, nemohla společnost Finnvera poskytovat tržní financování.
(269)
Opatření mimoto splňuje všechny ostatní požadavky vztahující se na existenci státní podpory. Jak je popsáno v 241. bodě odůvodnění, opatření společnosti Finnvera zahrnují státní prostředky a lze je přičíst státu. Opatření č. 17 je selektivní, jelikož jedinou společností, která z něj měla prospěch, je Karjaportti. Opatření rovněž narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
(270)
Na základě výše uvedených skutečností vyvozuje Komise závěr, že opatření představuje státní podporu.
(271)
Finsko netvrdilo, že opatření č. 17 je slučitelné s vnitřním trhem. V době, kdy společnost Finnvera provedla toto opatření, byla společnost Karjaportti podnikem v obtížích ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004 (viz 123.-128. bod odůvodnění). Opatření proto mohlo být slučitelné pouze jako podpora na záchranu a restrukturalizaci podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
(272)
Podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004 musí podpora na záchranu splňovat určité požadavky, které posuzované opatření nesplňuje.
(a)
Za prvé, záruka neskončila v období nepřesahujícím šest měsíců od poukázání první splátky (bod 25 písm. a) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004).
(b)
Finsko za druhé nesdělilo do šesti měsíců od prvního provedení opatření plán restrukturalizace nebo likvidace ani nepředložilo doklad o tom, že byla ukončena platnost záruky (bod 25 písm. c) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004).
(c)
Za třetí není dodržena zásada „jednou a dost“ (bod 25 písm. e) pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004), jelikož společnost obdržela neslučitelnou a protiprávní státní podporu již při dřívějších potížích.
(273)
Opatření nesplňuje rovněž všechny požadavky vztahující se na podporu na restrukturalizaci stanovené v pokynech k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
(a)
Opatření není za prvé podmíněno prováděním plánu restrukturalizace (bod 34 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004). Podotýká se, že nebyl vypracován plán restrukturalizace ve smyslu bodu 35 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
(b)
Od příjemců podpory se za druhé očekává, že k plánu restrukturalizace přispějí významným dílem z vlastních zdrojů (bod 43 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004), a v případě posuzovaných opatření nejsou k dispozici žádné údaje o vlastním příspěvku příjemce.
(c)
Za třetí, aby se zamezilo přílišnému narušení hospodářské soutěže, je nutno přijmout kompenzační opatření (bod 38 pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004). Žádná takováto opatření nebyla stanovena.
(d)
Opatření za čtvrté nedodržuje zásadu „jednou a dost“, jelikož společnost obdržela neslučitelnou a protiprávní podporu již při dřívějších potížích.
(274)
Komise se proto domnívá, že opatření nebylo provedeno v souladu s pokyny k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004.
(275)
Dále je třeba posoudit, zda by opatření č. 17 mohlo být slučitelné na základě některé z ostatních výjimek stanovených v čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU. Ze stejných důvodů, jaké byly uvedeny u opatření č. 4 a č. 5 (viz 179.-186. bod odůvodnění), se Komise domnívá, že není splněna žádná z výjimek. Komise proto dospěla k závěru, že opatření č. 17 zahrnuje státní podporu, která není slučitelná s vnitřním trhem.
8. VRÁCENÍ PODPORY
(276)
Podle SFEU a ustálené judikatury Soudního dvora je Komise poté, co zjistila, že podpora není slučitelná s vnitřním trhem, oprávněna rozhodnout, že dotyčný členský stát musí takovouto podporu zrušit nebo upravit (67). Povinnost členského státu zrušit podporu považovanou Komisí za neslučitelnou s vnitřním trhem slouží podle ustálené judikatury Soudního dvora k obnovení dřívějšího stavu (68). V této souvislosti Soudní dvůr stanovil, že tohoto cíle je dosaženo, jakmile příjemce vrátí částky poskytnuté formou protiprávní podpory, čímž ztrácí výhodu, kterou měl na trhu ve vztahu ke svým soutěžitelům, a obnoví se stav, který předcházel poskytnutí podpory (69).
(277)
V souladu s touto judikaturou článek 14 procesního nařízení stanoví, že „je-li v případech protiprávní podpory přijato záporné rozhodnutí, Komise rozhodne, že dotyčný členský stát učiní všechna nezbytná opatření, aby příjemce podporu navrátil“.
(278)
Za protiprávní a neslučitelnou podporu je nutno považovat těchto šest opatření:
-
záruka poskytnutá městem Mikkeli dne 8. března 2004 (opatření č. 4),
-
záruka poskytnutá městem Mikkeli dne 10. května 2004 (opatření č. 5),
-
přeměna nezaplacených úroků na úvěry (opatření č. 8),
-
úprava splátkového kalendáře od roku 2009 (opatření č. 12),
-
záruka poskytnutá společností Finnvera dne 17. března 2004 (opatření č. 13),
-
záruka poskytnutá společností Finnvera dne 9. ledna 2008 (opatření č. 17).
(279)
Tato podpora musí být proto vrácena za účelem obnovení stavu, který na trhu existoval před jejím udělením. Podporu je nutno navrátit od okamžiku, kdy příjemce získal výhodu, tj. od okamžiku, kdy byla příjemci podpora k dispozici, a do dne jejího skutečného navrácení je nutno započítat příslušné úroky.
8.1. Vrácení podpory poskytnuté ve formě záruk
(280)
Prvek neslučitelné podpory obsažený v obou zárukách poskytnutých městem Mikkeli v roce 2004 (opatření č. 4 a opatření č. 5) a v zárukách poskytnutých společností Finnvera v roce 2005 (opatření č. 13) a v roce 2008 (opatření č. 17) se stanoví podle následujících zásad.
(281)
Státní záruka může představovat podporu až do celkové výše příslušné půjčky, pokud příjemce nemá sám přístup na finanční trhy (70). V daném případě však Finsko prokázalo, že společnost Karjaportti měla v době poskytnutí záruk v roce 2004 přístup na finanční trhy, a to předložením informací o úvěrech, které příjemci poskytli soukromí věřitelé (viz 93. bod odůvodnění). K dispozici je jen málo údajů o tom, zda měla společnost Karjaportti přístup na trh i v roce 2008, kdy bylo provedeno opatření č. 17. Komise v této souvislosti podotýká, že protizáruka poskytnutá společností Finnvera pokrývala pouze 80 % záruky, kterou poskytl soukromý věřitel, což znamená, že u 20 % nesl riziko soukromý věřitel. Vzhledem k této skutečnosti lze mít za to, že i bez záruky z roku 2008 měla společnost dosud přístup na finanční trhy.
(282)
Vzhledem k finančním potížím společnosti Karjaportti v době provedení opatření by však obchodní banky účtovaly vyšší úrokovou sazbu, než jaké bylo dosaženo se státními zárukami, jelikož záruky představují pro banky další zajištění. Komise se proto domnívá, že společnost Karjaportti měla výhodu v podobě nižších úrokových sazeb, které získala díky zárukám.
(283)
Podle bodu 4.2 sdělení o zárukách z roku 2008 by se v případě neexistence srovnatelné tržní záruční prémie měly celkové finanční náklady na úvěr se zárukou (úroky a záruční prémie) porovnat s úrokovou sazbou na trhu u obdobného úvěru bez státní záruky. V mnoha případech není takováto tržní úroková sazba k dispozici. Ve sdělení o revizi metody stanovování referenčních a diskontních sazeb (71) (dále jen „sdělení o referenčních sazbách z roku 2008“) proto Komise vypracovala metodiku, kterou lze z důvodů uvedených v bodě 4.2 sdělení o zárukách z roku 2008 použít jako náhradu tržní sazby.
(284)
V daném případě nejsou k dispozici žádné údaje o tom, jakou částku by společnost Karjaportti zaplatila za srovnatelný úvěr bez záruky. Uvedené tři záruky byly mimoto poskytnuty před začátkem hospodářské a finanční krize. Komise navíc zastává názor, že by vzhledem k době, která uplynula od provedení opatření, byl výpočet „skutečné“ tržní sazby pro finského výrobce masných výrobků obtížný. Komise proto jako náhradu tržní sazby použije příslušnou referenční sazbu.
8.1.1. Záruka poskytnutá dne 8. března 2004 (opatření č. 4)
(285)
Co se týká opatření č. 4, zajištění úvěrů společnosti Karjaportti lze pro účely sdělení o referenčních sazbách z roku 2008 považovat za běžné. V případě opatření č. 4 poskytla společnost Karjaportti zástavní právo k nemovitosti a obchodní hypotéku. Zapsané hodnoty těchto dvou nástrojů jsou dost vysoké (viz 27. bod odůvodnění). Je však třeba vzít v úvahu, že totéž zajištění bylo použito i u jiných pohledávek města Mikkeli (např. opatření č. 1), takže pro dotyčné opatření by nebyla k dispozici celá částka. V potaz je nutno vzít i to, že skutečná hodnota zástavního práva k nemovitosti i obchodní hypotéky závisí na hodnotě zastaveného majetku a na pořadí města Mikkeli.
(286)
V této souvislosti se uvádí, že Finsko nemohlo předložit odhad hodnoty zajištění v době poskytnutí záruky. Předložilo však dvě nezávislá ocenění týkající se zajištění obecně, která byla použita při vypracovávání programu restrukturalizace, a to ze dne 15. února 2005 (viz 43. bod odůvodnění), což je poměrně blízko datu poskytnutí záruky. V tomto ohledu se uvádí, že vzhledem k pořadí města Mikkeli mohlo zástavní právo k nemovitosti postačovat k uhrazení jeho pohledávek, pokud by se majetek dále používal; v případě, že by byla nutná likvidace společnosti Karjaportti, mohla být hodnota majetku příliš nízká, než aby pokryla pohledávky města Mikkeli. Obchodní hypotéka mohla pokrývat pouze část pohledávek města Mikkeli. Vzhledem k těmto skutečnostem se jeví jako přijatelné pokládat poskytnuté zajištění za běžné zajištění.
(287)
Úrokovou sazbou, kterou by společnost Karjaportti měla za úvěr hradit za tržních podmínek, bez záruky, je proto referenční úroková sazba ve výši 4,43 % s připočtením rizikové přirážky ve výši 650 základních bodů, což odráží rizikovou přirážku vztahující se na podnik v obtížích, který poskytl běžné zajištění. Výši podpory je proto třeba vypočítat jako rozdíl mezi touto teoretickou tržní sazbou a úrokovou sazbou, s níž byl úvěr se zárukou skutečně poskytnut (4 %), po odečtení ceny skutečně zaplacené za záruku, tj. 0 základních bodů. Rozdíl mezi těmito sazbami se vypočítá pro období, kdy platila skutečně použitá sazba.
(288)
Podpora je úročena od okamžiku, kdy by byl splatný rozdíl mezi teoretickými úroky a úrokovou sazbou, s níž byl úvěr se zárukou skutečně poskytnut, až do úplného navrácení podpory.
8.1.2. Záruka poskytnutá dne 10. května 2004 (opatření č. 5)
(289)
Co se týká opatření č. 5, zajištění lze pro účely sdělení o referenčních sazbách z roku 2008 považovat za běžné. Společnost Karjaportti poskytla stejné zajištění jako u opatření č. 4, tj. zástavní právo k nemovitosti vztahující se na výrobní závod v Tikkale a obchodní hypotéku. Mimoto byla poskytnuta „zvláštní zástava“ vztahující se na výrobní závod v Tikkale se zapsanou hodnotou ve výši 1 135 268 EUR (viz 29. bod odůvodnění). Pro všechna tato zajištění platí stejné odůvodnění jako u opatření č. 4 a jako přijatelné se jeví pokládat poskytnuté zajištění za běžné zajištění.
(290)
Úrokovou sazbou, kterou by společnost Karjaportti měla za úvěr hradit za tržních podmínek, bez záruky, je opět referenční úroková sazba ve výši 4,43 % s připočtením rizikové přirážky ve výši 650 základních bodů. Výši podpory je proto třeba vypočítat jako rozdíl mezi touto teoretickou tržní sazbou a úrokovou sazbou, s níž byl úvěr se zárukou skutečně poskytnut (12měsíční EURIBOR + 0,3 %), po odečtení ceny skutečně zaplacené za záruku, tj. 0 základních bodů. Rozdíl mezi těmito sazbami se vypočítá pro období, kdy platila skutečně použitá sazba.
(291)
Podpora je úročena od okamžiku, kdy by byl splatný rozdíl mezi teoretickými úroky a úrokovou sazbou, s níž byl úvěr se zárukou skutečně poskytnut, až do úplného navrácení podpory.
8.1.3. Záruka poskytnutá dne 17. března 2004 (opatření č. 13)
(292)
Komisi nejsou známy žádné informace o zajištění v případě opatření č. 13, a může tudíž uvést pouze způsob navrácení podpory. Jako první krok je třeba v případě, že opatření č. 13 bylo skutečně zajištěno, určit hodnotu tohoto zajištění podle sdělení o referenčních sazbách.
(293)
Úrokovou sazbou, kterou by společnost Karjaportti měla za úvěr hradit za tržních podmínek, bez záruky, je opět referenční úroková sazba ve výši 4,43 % s připočtením rizikové přirážky zohledňující hodnotu zajištění. Prvek podpory je třeba vypočítat jako rozdíl mezi touto teoretickou tržní sazbou a úrokovou sazbou, s níž byl úvěr se zárukou skutečně poskytnut ([2-5] %), po odečtení ceny skutečně zaplacené za záruku, tj. 3 %. Rozdíl mezi těmito sazbami se vypočítá pro období, kdy platila skutečně použitá sazba.
(294)
Podpora je úročena od okamžiku, kdy by byl splatný rozdíl mezi teoretickými úroky a úrokovou sazbou, s níž byl úvěr se zárukou skutečně poskytnut, až do úplného navrácení podpory.
8.1.4. Záruka poskytnutá dne 9. ledna 2008 (opatření č. 17)
(295)
Co se týká opatření č. 17, zajištění lze pro účely sdělení o referenčních sazbách z roku 2008 považovat za běžné. Společnost Karjaportti poskytla zajištění ve formě držby akcií ve společnosti, přičemž společnost Finnvera odhadla hodnotu tohoto zajištění na […] EUR, jak je podrobněji popsáno v (67). bodě odůvodnění. Úrokovou sazbou, kterou by společnost Karjaportti měla za úvěr hradit za tržních podmínek, bez záruky, je opět referenční úroková sazba ve výši 5,19 % s připočtením rizikové přirážky ve výši 650 základních bodů. Prvek podpory je proto třeba vypočítat jako rozdíl mezi touto teoretickou tržní sazbou a úrokovou sazbou, s níž byl úvěr se zárukou skutečně poskytnut ([0-3] %, s připočtením úrokové sazby u nesplacených částek na základě smlouvy o subdodávkách), po odečtení ceny skutečně zaplacené za záruku, tj. 250 základních bodů. Rozdíl mezi těmito sazbami se vypočítá pro období, kdy platila skutečně použitá sazba.
(296)
Podpora je úročena od okamžiku, kdy by byl splatný rozdíl mezi teoretickými úroky a úrokovou sazbou, s níž byl úvěr se zárukou skutečně poskytnut, až do úplného navrácení podpory.
8.2. Vrácení podpory poskytnuté ve formě přeměny nezaplacených úroků na úvěry (opatření č. 8)
(297)
Je třeba určit prvek neslučitelné podpory v opatření č. 8, úvěru poskytnutém městem Mikkeli. Jak je popsáno v 45. a 46. bodě odůvodnění, město Mikkeli poskytlo úvěr s nižší úrokovou sazbou než soukromí věřitelé společnosti Karjaportti. U úvěru se prvek podpory v zásadě vypočítá jako rozdíl mezi úrokovou sazbou, s níž byl úvěr skutečně poskytnut, a tržní sazbou. V daném případě poskytli soukromí věřitelé úvěry společně s městem Mikkeli. Úrokové sazby účtované soukromými věřiteli lze proto považovat za údaj o tržní sazbě.
(298)
Výše podpory by se proto měla vypočítat jako rozdíl mezi průměrnou úrokovou sazbou účtovanou u úvěrů, které poskytli soukromí věřitelé (tříměsíční EURIBOR + 2 % a tříměsíční EURIBOR + 1,5 %), a úrokovou sazbou, s níž byl úvěr skutečně poskytnut (tříměsíční EURIBOR + 0,3 %).
(299)
Rozdíl mezi těmito sazbami se vypočítá pro období, kdy platila skutečně použitá sazba.
(300)
Podpora je úročena od okamžiku, kdy by byl splatný rozdíl mezi teoretickými úroky a úrokovou sazbou, s níž byl úvěr skutečně poskytnut, až do úplného navrácení podpory.
8.3. Vrácení podpory poskytnuté ve formě úpravy splátkového kalendáře od roku 2009 (opatření č. 12)
(301)
Je třeba zjistit prvek neslučitelné podpory v opatření č. 12, úpravě splátkového kalendáře od roku 2009 schválené městem Mikkeli. Jak je popsáno v 219.-226. bodě odůvodnění, oznámená úprava splátkového kalendáře byla provedena se změnami. Jelikož Komisi nejsou známy podrobnosti o skutečně provedené úpravě splátkového kalendáře, může uvést pouze způsob navrácení podpory.
(302)
Podpora byla společnosti dána k dispozici od okamžiku, kdy se společnost Osuuskunta Karjaportti odchýlila od splátkového kalendáře dohodnutého během restrukturalizace pod soudním dohledem v roce 2006. Komise se domnívá, že v době poskytnutí podpory již společnost Karjaportti neměla přístup na finanční trhy. Podpora se proto rovná výši restrukturalizovaného dluhu. Částky, které mají být vráceny, se tudíž rovnají částce restrukturalizovaných dluhů vůči městu Mikkeli. Od částek, které mají být vráceny, však lze odečíst platby, které se již uskutečnily.
(303)
Podpora je úročena ode dne, kdy byla dána společnosti k dispozici, až do jejího úplného navrácení.
9. ZÁVĚR
(304)
Komise podotýká, že se formální vyšetřovací řízení týkající se záruky ve výši 2,75 milionu EUR, s ohledem na niž Finsko podalo oznámení, které posléze vzalo zpět, podle článku 8 procesního nařízení stalo bezpředmětným.
(305)
Co se týká záruky poskytnuté v roce 2000 a postoupení pozemku v témže roce ze strany města Mikkeli, Komise má za to, že tato opatření představují státní podporu, která je slučitelná jako investiční podpora podle pokynů k regionální podpoře z roku 1998.
(306)
Odkoupení pozemků, které město Mikkeli provedlo v roce 2002, se nepovažuje za podporu, jelikož se uskutečnilo za tržních podmínek.
(307)
Záruky poskytnuté městem Mikkeli v březnu 2004 a v květnu 2004 lze považovat za státní podporu, jelikož společnost Karjaportti byla v době jejich poskytnutí podnikem v nesnázích ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999. Tato opatření nejsou slučitelná s vnitřním trhem, jelikož není dodrženo žádné z ustanovení čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU.
(308)
Opatření přijatá městem Mikkeli v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem byla provedena společně se srovnatelnými soukromými věřiteli a za obdobných podmínek. Komise proto dospěla k závěru, že byla dodržena zásada investora v tržním hospodářství a že opatření nepředstavují státní podporu.
(309)
Odkoupení akcí městem Mikkeli a odpis dluhů v účetních výkazech za rok 2006 a 2008 lze považovat za opatření, která nezahrnují podporu.
(310)
Přeměnu nezaplacených úroků na úvěr, kterou město Mikkeli provedlo v prosinci 2005, lze považovat za státní podporu, jelikož společnost Karjaportti byla v době provedení tohoto opatření podnikem v obtížích ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004. Tato opatření nejsou slučitelná s vnitřním trhem, jelikož není dodrženo žádné z ustanovení čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU.
(311)
Co se týká úpravy splátkového kalendáře, kterou město Mikkeli schválilo v roce 2009, podotýká se, že se jednalo o následnou úpravu splátkového kalendáře. Vzhledem k této skutečnosti se Komise domnívá, že by soukromý věřitel s touto úpravou splátkového kalendáře nesouhlasil a že opatření představuje státní podporu. Jelikož společnost Karjaportti byla v době provedení opatření podnikem v obtížích ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004, mohlo by být opatření slučitelné pouze na základě těchto pokynů. Jelikož však nejsou splněny všechny požadavky, vyvozuje se závěr, že opatření představuje neslučitelnou státní podporu.
(312)
Záruka, kterou poskytla společnost Finnvera dne 17. března 2004, rovněž představuje státní podporu, která není slučitelná podle pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 1999. Úvěr, který společnost Finnvera poskytla dne 12. ledna 2006, nepředstavuje státní podporu, jelikož byl poskytnut společně se srovnatelnými soukromými věřiteli a za obdobných podmínek. Totéž platí pro záruku, kterou společnost Finnvera udělila v září 2006, a úvěr poskytnutý v červenci 2007.
(313)
Záruku, kterou společnost Finnvera poskytla dne 9. ledna 2008, lze považovat za státní podporu, jelikož společnost Karjaportti byla v době jejího poskytnutí podnikem v obtížích ve smyslu pokynů k podpoře na záchranu a restrukturalizaci z roku 2004. Opatření není slučitelné s vnitřním trhem, jelikož není dodrženo žádné z ustanovení čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Formální vyšetřovací řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie týkající se záruky ve výši 2,75 milionu EUR (opatření č. 11), s ohledem na niž Finsko podalo oznámení, které posléze vzalo zpět, je ukončeno.
Článek 2
Opatření, která Finsko provedlo ve prospěch společnosti Osuuskunta Karjaportti a která spočívají:
-
v odkoupení pozemků v roce 2002 (opatření č. 3),
-
v opatřeních přijatých v rámci restrukturalizace pod soudním dohledem (opatření č. 6),
-
v odkoupení akcií od společnosti Osuuskunta Karjaportti (opatření č. 7),
-
v odpisu dluhů v účetních výkazech za rok 2006 a 2008 (opatření č. 9 a opatření č. 10),
-
v úvěru poskytnutém společností Finnvera v červnu 2006 (opatření č. 14),
-
v protizáruce společnosti Finnvera poskytnuté v září 2006 (opatření č. 15) a
-
v úvěru společnosti Finnvera poskytnutém v červenci 2007 (opatření č. 16),
nepředstavují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 3
Opatření státní podpory, která Finsko provedlo ve prospěch společnosti Osuuskunta Karjaportti a která spočívají:
-
v záruce poskytnuté v červnu 2000 (opatření č. 1) a
-
v postoupení pozemku v témže roce (opatření č. 2),
jsou slučitelná s vnitřním trhem ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. a) Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 4
Opatření státní podpory, která Finsko provedlo ve prospěch společnosti Osuuskunta Karjaportti a která spočívají:
-
v záruce poskytnuté městem Mikkeli dne 8. března 2004 (opatření č. 4),
-
v záruce poskytnuté městem Mikkeli dne 10. května 2004 (opatření č. 5),
-
v přeměně nezaplacených úroků na úvěry (opatření č. 8),
-
v záruce poskytnuté společností Finnvera dne 17. března 2004 (opatření č. 13),
-
v záruce poskytnuté společností Finnvera dne 9. ledna 2008 (opatření č. 17),
-
v úpravě splátkového kalendáře od roku 2009 (opatření č. 12),
zavedlo Finsko protiprávně v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie a tato opatření nejsou slučitelná s vnitřním trhem.
Článek 5
1. Finsko zajistí, aby příjemce navrátil podporu uvedenou v článku 4.
2. Částky, které mají být navráceny, jsou úročeny ode dne, kdy byly příjemci dány k dispozici, do dne jejich skutečného navrácení.
3. Výše úroků se vypočte jako složený úrok podle kapitoly V nařízení Komise (ES) č. 794/2004.
4. S účinkem ode dne oznámení tohoto rozhodnutí zruší Finsko všechny neprovedené platby podpory uvedené v článku 4.
Článek 6
1. Navrácení podpory uvedené v článku 4 se provede s okamžitým účinkem.
2. Finsko zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno do čtyř měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí.
Článek 7
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí předloží Finsko Komisi tyto informace:
(a)
celkovou částku (jistinu a úroky), kterou má příjemce navrátit;
(b)
podrobný popis opatření již přijatých a plánovaných k dosažení souladu s tímto rozhodnutím;
(c)
doklady prokazující, že příjemci bylo nařízeno podporu vrátit.
2. Finsko Komisi průběžně informuje o pokroku při provádění vnitrostátních opatření přijatých k provedení tohoto rozhodnutí, dokud nebude podpora uvedená v článku 4 navrácena. Na žádost Komise předloží Finsko okamžitě informace o již přijatých a plánovaných opatřeních k dosažení souladu s tímto rozhodnutím. Poskytne rovněž podrobné informace o částkách podpory a úrocích z podpory, které již příjemce vrátil.
Článek 8
Toto rozhodnutí je určeno Finské republice.
V Bruselu dne 12. června 2012.