ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1311/2011 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 13ης Δεκεμβρίου 2011
για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου όσον αφορά ορισμένες διατάξεις σχετικά με τη χρηματοοικονομική διαχείριση για ορισμένα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν ή απειλούνται από σοβαρές δυσκολίες όσον αφορά τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 177,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Κατόπιν διαβούλευσης με την Επιτροπή των Περιφερειών,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η άνευ προηγουμένου παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και η οικονομική ύφεση έχουν πλήξει σοβαρά την οικονομική ανάπτυξη και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και έχουν προκαλέσει έντονη επιδείνωση των χρηματοπιστωτικών, οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών σε πολλά κράτη μέλη. Ειδικότερα, ορισμένα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν ή απειλούνται από σοβαρές δυσκολίες, παρουσίαζοντας κυρίως προβλήματα στην οικονομική τους ανάπτυξη και τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα και αντιμετωπίζοντας την επιδείνωση της κατάστασης του ελλείμματος και του χρέους τους, λόγω και του διεθνούς οικονομικού και χρηματοπιστωτικού περιβάλλοντος.
(2)
Παρότι έχουν ήδη αναληφθεί σημαντικές δράσεις για την αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της κρίσης, συμπεριλαμβανομένων και τροποποιήσεων του νομοθετικού πλαισίου, ο αντίκτυπος της χρηματοπιστωτικής κρίσης στην πραγματική οικονομία, στην αγορά εργασίας και στους πολίτες είναι ευρύτερα αισθητός. Η πίεση που ασκείται στους εθνικούς χρηματοοικονομικούς πόρους αυξάνεται και θα πρέπει άμεσα να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την ανακούφιση απ’ αυτήν, μέσω της μέγιστης και βέλτιστης χρήσης της χρηματοδότησης από τα διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής.
(3)
Σύμφωνα με το άρθρο 122 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που προβλέπει τη δυνατότητα να χορηγείται εκ μέρους της Ένωσης χρηματοδοτική ενίσχυση σε κράτος μέλος που αντιμετωπίζει δυσκολίες ή διατρέχει μεγάλο κίνδυνο να αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες οφειλόμενες σε έκτακτες περιστάσεις που εκφεύγουν από τον έλεγχό του, ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 407/2010 του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2010, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού μηχανισμού χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης (3), θέσπισε έναν τέτοιο μηχανισμό με σκοπό τη διαφύλαξη της χρηματοοικονομικής σταθερότητας της Ένωσης.
(4)
Με τις εκτελεστικές αποφάσεις του Συμβουλίου 2011/77/ΕΕ (4), και 2011/344/ΕΕ (5), χορηγήθηκε χρηματοδοτική ενίσχυση στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία αντίστοιχα.
(5)
Η Ελλάδα αντιμετώπιζε ήδη σοβαρές δυσκολίες όσον αφορά τη χρηματοοικονομική της σταθερότητα πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 407/2010. Συνεπώς η χρηματοδοτική ενίσχυση προς την Ελλάδα δεν θα μπορούσε να βασιστεί στον εν λόγω κανονισμό.
(6)
Η συμφωνία μεταξύ πιστωτών και η συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης που συνήφθησαν για την Ελλάδα στις 8 Μαΐου 2010, άρχισαν να ισχύουν στις 11 Μαΐου 2010. Προβλέπεται ότι, για όσο χρονικό διάστημα εκκρεμούν ποσά βάσει της συμφωνίας δανειακής διευκόλυνσης, η συμφωνία μεταξύ πιστωτών παραμένει σε πλήρη ισχύ και εφαρμόζεται επί τριετή περίοδο προγραμματισμού.
(7)
Με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 332/2002 του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2002, για τη θέσπιση ενός μηχανισμού μεσοπρόθεσμης οικονομικής στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών των κρατών μελών (6), προβλέπεται ότι το Συμβούλιο χορηγεί μεσοπρόθεσμη οικονομική στήριξη στις περιπτώσεις στις οποίες ένα κράτος μέλος το οποίο δεν έχει υιοθετήσει το ευρώ αντιμετωπίζει δυσκολίες ή διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να αντιμετωπίσει δυσχέρειες στο ισοζύγιο πληρωμών του.
(8)
Με τις αποφάσεις του Συμβουλίου 2009/102/ΕΚ (7), 2009/290/ΕΚ (8), και 2009/459/ΕΚ (9), χορηγήθηκε τέτοια οικονομική στήριξη στην Ουγγαρία, στη Λεττονία και στη Ρουμανία αντίστοιχα.
(9)
Το χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια του οποίου η οικονομική στήριξη είναι διαθέσιμη στην Ιρλανδία, την Ουγγαρία, τη Λεττονία, την Πορτογαλία και τη Ρουμανία καθορίζεται στις οικείες αποφάσεις του Συμβουλίου. Το χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια του οποίου η οικονομική στήριξη ήταν διαθέσιμη στην Ουγγαρία έληξε στις 4 Νοεμβρίου 2010.
(10)
Το χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια του οποίου η χρηματοδοτική ενίσχυση στο πλαίσιο της συμφωνίας μεταξύ πιστωτών και της συμφωνίας δανειακής διευκόλυνσης είναι διαθέσιμη στην Ελλάδα διαφέρει όσον αφορά κάθε κράτος μέλος που συμμετέχει στα εν λόγω μέσα.
(11)
Στις 11 Ιουλίου 2011 οι υπουργοί Οικονομικών των 17 κρατών μελών της ευρωζώνης υπέγραψαν τη συνθήκη για την ίδρυση του ευρωπαϊκού μηχανισμού σταθεροποίησης (ΕΜΣ). Στα πλαίσια της εν λόγω συνθήκης, η οποία ακολουθεί την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 2011/199/ΕΕ της 25ης Μαρτίου 2011, που τροποποιεί το άρθρο 136 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με μηχανισμό σταθερότητας για τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ (10), ο ΕΜΣ θα αναλάβει τον ρόλο που σήμερα διαδραματίζουν το ευρωπαϊκό ταμείο χρηματοοικονομικής σταθερότητας (EFSF) και ο ευρωπαϊκός μηχανισμός χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης (EFSM) έως το 2013. Επομένως, ο ΕΜΣ θα πρέπει να ληφθεί ήδη υπόψη στον παρόντα κανονισμό.
(12)
Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 23ης και 24ης Ιουνίου 2011 χαιρετίστηκε η πρόθεση της Επιτροπής να ενισχύσει τις συνέργειες μεταξύ του δανειακού προγράμματος για την Ελλάδα και των ταμείων της Ένωσης, υποστηρίζοντας τις προσπάθειες για την ενίσχυση της ικανότητας της Ελλάδας να απορροφήσει κεφάλαια της Ένωσης προκειμένου να τονωθεί η ανάπτυξη και απασχόληση εστιάζοντας εκ νέου την προσοχή στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Επιπλέον, τα συμπεράσματα χαιρέτισαν και υποστήριξαν την κατάρτιση από την Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, ενός ολοκληρωμένου προγράμματος τεχνικής βοήθειας προς την Ελλάδα. Η παρούσα τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2006, περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής (11) συμβάλλει σε παρόμοιες προσπάθειες συνέργειας.
(13)
Προκειμένου να διευκολυνθεί η διαχείριση της χρηματοδότησης από την Ένωση, να βοηθηθεί η επιτάχυνση των επενδύσεων σε κράτη μέλη και περιφέρειες και να βελτιωθεί η διαθεσιμότητα κεφαλαίων για την εφαρμογή της πολιτικής συνοχής, είναι αναγκαίο να επιτραπεί, σε αιτιολογημένες περιπτώσεις, προσωρινά και υπό την επιφύλαξη της περιόδου προγραμματισμού 2014 έως 2020, η προσαύξηση των ενδιάμεσων πληρωμών και των πληρωμών του τελικού υπολοίπου από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, καθώς και από το Ταμείο Συνοχής, κατά ποσό αντίστοιχο δέκα εκατοστιαίων μονάδων άνω του ποσοστού συγχρηματοδότησης που εφαρμόζεται για κάθε άξονα προτεραιότητας για τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες όσον αφορά τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα και τα οποία έχουν ζητήσει να επωφεληθούν από το μέτρο αυτό. Ως αποτέλεσμα, η απαιτούμενη εθνική συμμετοχή θα μειωθεί αναλόγως. Λόγω του προσωρινού χαρακτήρα της αύξησης και προκειμένου να διατηρηθούν τα αρχικά ποσοστά συγχρηματοδότησης ως σημείο αναφοράς για τον υπολογισμό των ποσών που έχουν αυξηθεί προσωρινά, οι αλλαγές που προέκυψαν από την εφαρμογή του μηχανισμού δεν θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται στο χρηματοδοτικό σχέδιο που περιλαμβάνεται στο επιχειρησιακό πρόγραμμα. Ωστόσο, τα επιχειρησιακά προγράμματα ενδέχεται να χρειαστεί να επικαιροποιηθούν προκειμένου να εστιασθούν τα Ταμεία στην ανταγωνιστικότητα, την ανάπτυξη και την απασχόληση και να ευθυγραμμιστούν οι στόχοι και οι σκοποί τους με τη μείωση της συνολικής διαθέσιμης χρηματοδότησης.
(14)
Το κράτος μέλος που ζητά από την Επιτροπή να επωφεληθεί της παρέκκλισης σύμφωνα με το άρθρο 77 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2007, θα πρέπει να αναφέρει σαφώς στην αίτησή του την ημερομηνία από την οποία θεωρεί ότι η παρέκκλιση δικαιολογείται. Στην αίτησή του, το οικείο κράτος μέλος, θα πρέπει να υποβάλει κάθε αναγκαία πληροφορία που αποδεικνύει την έλλειψη διαθεσιμότητας των πόρων για την εθνική συμμετοχή, μέσω δεδομένων σχετικά με τη μακροοικονομική και δημοσιονομική του κατάσταση. Θα πρέπει επιπλέον να καταδεικνύει ότι η αύξηση των πληρωμών από την παρέκκλιση είναι αναγκαία για τη διαφύλαξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής των επιχειρησιακών προγραμμάτων καιότι εξακολουθούν να υφίστανται τα προβλήματα της ικανότητας απορρόφησης, ακόμη και αν χρησιμοποιούνται τα μέγιστα ανώτατα όρια που εφαρμόζονται στα ποσοστά συγχρηματοδότησης που ορίζονται στο παράρτημα III του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006. Το οικείο κράτος μέλος θα πρέπει επίσης να αναφέρει τη σχετική απόφαση του Συμβουλίου ή άλλη νομική πράξη που καθιστά το κράτος μέλος επιλέξιμο να επωφεληθεί από την παρέκκλιση. Η Επιτροπή θα πρέπει να επαληθεύσει την ακρίβεια των πληροφοριών που υποβάλλονται και θα πρέπει να διαθέτει 30 ημέρες από την υποβολή για να διατυπώσει αντίρρηση. Προκειμένου να καταστεί η παρέκκλιση αποτελεσματική και λειτουργική, θα πρέπει να προβλεφθεί τεκμήριο σύμφωνα με το οποίο η αίτηση ενός κράτους μέλους θεωρείται αιτιολογημένη, εάν η Επιτροπή δεν διατυπώσει αντίρρηση. Ωστόσο, θα πρέπει η Επιτροπή να εξουσιοδοτείται να εκδίδει, μέσω εκτελεστικών πράξεων, απόφαση σχετικά με κάθε αντίρρηση ως προς αίτηση κράτους μέλους. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή οφείλει να αιτιολογεί την απόφασή της.
(15)
Θα πρέπει να αναθεωρηθούν αναλόγως οι κανόνες υπολογισμού των ενδιάμεσων πληρωμών και των πληρωμών του τελικού υπολοίπου για επιχειρησιακά προγράμματα κατά το χρονικό διάστημα εντός του οποίου λαμβάνουν τα κράτη μέλη χρηματοδοτική ενίσχυση για την αντιμετώπιση σοβαρών δυσκολιών όσον αφορά τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα.
(16)
Είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι υπάρχει η δέουσα υποβολή εκθέσεων για τη χρήση των αυξημένων ποσών που διατίθενται στα κράτη μέλη τα οποία δικαιούνται προσωρινή αύξηση των ενδιάμεσων πληρωμών και των πληρωμών του τελικού υπολοίπου δυνάμει του άρθρου 77 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006.
(17)
Μετά τη λήξη του χρονικού διαστήματος εντός του οποίου παραμένει διαθέσιμη η χρηματοδοτική ενίσχυση, ενδέχεται οι αξιολογήσεις βάσει του άρθρου 48 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 να καταδεικνύουν την ανάγκη να εκτιμηθεί, μεταξύ άλλων, κατά πόσον η μείωση της εθνικής συγχρηματοδότησης συνεπάγεται σημαντική απόκλιση από τους αρχικά τεθέντες στόχους. Αυτές οι αξιολογήσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε αναθεώρηση του επιχειρησιακού προγράμματος.
(18)
Επειδή η άνευ προηγουμένου κρίση που επηρεάζει τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές και η οικονομική ύφεση οι οποίες έχουν πλήξει σοβαρά τη χρηματοοικονομική σταθερότητα πλειόνων κρατών μελών απαιτούν ταχεία αντιμετώπιση για την αναστροφή των επιπτώσεων στην οικονομία ως σύνολο, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να τεθεί σε ισχύ το ταχύτερο δυνατόν. Λαμβάνοντας υπόψη τις εξαιρετικές περιστάσεις των οικείων κρατών μελών, θα πρέπει να έχει αναδρομική εφαρμογή αρχίζοντας είτε από το δημοσιονομικό έτος 2010, είτε από την ημερομηνία κατά την οποία κατέστη διαθέσιμη η χρηματοδοτική ενίσχυση, αναλόγως της κατάστασης του αιτούντος κράτους μέλους, για τις περιόδους κατά τις οποίες τα κράτη μέλη λάμβαναν χρηματοδοτική ενίσχυση από την Ένωση ή ενίσχυση από άλλα κράτη μέλη της ευρωζώνης, έτσι ώστε να αντιμετωπισθούν οι σοβαρές δυσκολίες όσον αφορά τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα.
(19)
Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η προσωρινή αύξηση των ενδιάμεσων πληρωμών ή των πληρωμών του τελικού υπολοίπου σχεδιάζεται σύμφωνα με την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 77 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006, θα πρέπει να εξετάζεται επίσης στο πλαίσιο των δημοσιονομικών περιορισμών που αντιμετωπίζουν όλα τα κράτη μέλη, οι οποίες θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται αναλόγως και στον γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, δεδομένου ότι ο κυριότερος σκοπός του μηχανισμού είναι να αντιμετωπίσει ειδικές τρέχουσες δυσκολίες, η εφαρμογή του θα πρέπει να είναι χρονικά περιορισμένη. Συνεπώς, η εφαρμογή του μηχανισμού θα πρέπει να αρχίσει την 1η Ιανουαρίου 2010 και η διάρκειά του να περιοριστεί μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2013.
(20)
Συνεπώς, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Το άρθρο 77 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«Άρθρο 77
Κοινοί κανόνες υπολογισμού των ενδιάμεσων πληρωμών και των πληρωμών του τελικού υπολοίπου
1. Οι ενδιάμεσες πληρωμές και οι πληρωμές του τελικού υπολοίπου υπολογίζονται εφαρμόζοντας το ποσοστό συγχρηματοδότησης που ορίζεται στην απόφαση σχετικά με το οικείο επιχειρησιακό πρόγραμμα για κάθε άξονα προτεραιότητας, στην επιλέξιμη δαπάνη που μνημονεύεται στο πλαίσιο του εν λόγω άξονα προτεραιότητας σε κάθε δήλωση δαπανών πιστοποιημένη από την αρχή πιστοποίησης.
2. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 53 παράγραφος 2, από τη δεύτερη περίοδο του άρθρου 53 παράγραφος 4 και από τα ανώτατα όρια που προβλέπονται στο παράρτημα III, οι ενδιάμεσες πληρωμές και οι πληρωμές του τελικού υπολοίπου αυξάνονται κατά ποσό που αντιστοιχεί σε δέκα εκατοστιαίες μονάδες πάνω από το ποσοστό συγχρηματοδότησης το οποίο ισχύει για κάθε άξονα προτεραιότητας, αλλά δεν υπερβαίνει το 100 %, με εφαρμογή του στο ποσό της επιλέξιμης δαπάνης που δηλώθηκε τελευταία σε κάθε πιστοποιημένη δήλωση δαπάνης που υποβλήθηκε εντός του διαστήματος στη διάρκεια του οποίου το κράτος μέλος πληροί έναν από τους ακόλουθους όρους:
α)
η χρηματοδοτική ενίσχυση τέθηκε στη διάθεσή του σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 407/2010 του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2010, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού μηχανισμού χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης (12), ή η χρηματοδοτική ενίσχυση του διατέθηκε από άλλα κράτη μέλη της ευρωζώνης πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού αυτού·
β)
η μεσοπρόθεσμη οικονομική στήριξη τέθηκε στη διάθεσή του σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 332/2002 του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2002, για τη θέσπιση ενός μηχανισμού μεσοπρόθεσμης οικονομικής στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών των κρατών μελών (13)·
γ)
η χρηματοδοτική ενίσχυση τέθηκε στη διάθεσή του σύμφωνα με τη συνθήκη για την ίδρυση του ευρωπαϊκού μηχανισμού σταθεροποίησης μετά την έναρξη ισχύος του.
3. Το κράτος μέλος που ζητά να επωφεληθεί από την προβλεπόμενη στην παράγραφο 2 παρέκκλιση, υποβάλλει στην Επιτροπή γραπτή αίτηση το αργότερο έως τις 21 Φεβρουαρίου 2012 ή εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία το κράτος μέλος πληροί έναν απο τους όρους που αναφέρονται στην παράγραφο 2.
4. Στην αίτησή του σύμφωνα με την παράγραφο 3, το κράτος μέλος αιτιολογεί την αναγκαιότητα παρέκκλισης, παρέχοντας τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες προκειμένου να διαπιστωθεί:
α)
ότι δεν είναι διαθέσιμοι πόροι για την εθνική συμμετοχή, βάσει δεδομένων σχετικά με τη μακροοικονομική και δημοσιονομική του κατάσταση·
β)
ότι μια αύξηση των αναφερόμενων στην παράγραφο 2 πληρωμών είναι αναγκαία για τη διασφάλιση της συνεχιζόμενης εφαρμογής των επιχειρησιακών προγραμμάτων,
γ)
ότι προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται ακόμη και αν χρησιμοποιούνται τα μέγιστα ανώτατα όρια που εφαρμόζονται στα ποσοστά συγχρηματοδότησης που περιλαμβάνονται στο παράρτήμα III.
δ)
ότι πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζονται στα σημεία α), β) ή γ) της παραγράφου 2, αναφερόμενο σε απόφαση του Συμβουλίου ή άλλη νομική πράξη, καθώς και τη συγκεκριμένη ημερομηνία από την οποία η χρηματοδοτική ενίσχυση διατέθηκε στο κράτος μέλος.
Η Επιτροπή επαληθεύει εάν οι υποβληθείσες πληροφορίες αιτιολογούν τη χορήγηση παρέκκλισης με βάση την παράγραφο 2. Η Επιτροπή διαθέτει 30 ημέρες από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης προκειμένου να διατυπώσει αντίρρηση για την ακρίβεια των υποβληθεισών πληροφοριών.
Εάν η Επιτροπή δεν διατυπώσει σχετικά με την αίτηση του κράτους με βάση την παράγραφο 3 παρέκκλιση, η αίτηση θεωρείται αιτιολογημένη.
5. Στην αίτηση του κράτους μέλους περιγράφεται επίσης λεπτομερώς η προτιθέμενη χρήση της προβλεπόμενης στην παράγραφο 2 παρέκκλισης και δίδονται πληροφορίες σχετικά με συμπληρωματικά μέτρα που προβλέπονται για να εστιασθούν τα Ταμεία στην ανταγωνιστικότητα, την ανάπτυξη και την απασχόληση, συμπεριλαμβανομένης, εφόσον χρειάζεται, της τροποποίησης των επιχειρησιακών προγραμμάτων.
6. Η προβλεπόμενη στην παράγραφο 2 παρέκκλιση δεν ισχύει ως προς καταστάσεις δαπανών που υποβάλλονται μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2013.
7. Για τον υπολογισμό των ενδιάμεσων πληρωμών και των πληρωμών του τελικού υπολοίπου αφού το κράτος μέλος έχει παύσει να επωφελείται από τη χρηματοδοτική ενίσχυση που αναφέρεται στην παράγραφο 2, η Επιτροπή δεν λαμβάνει υπόψη τα αυξημένα ποσά που καταβλήθηκαν σύμφωνα με την εν λόγω παράγραφο.
Εντούτοις, τα ποσά αυτά λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς του άρθρου 79 παράγραφος 1.
8. Οι αυξημένες ενδιάμεσες πληρωμές που προκύπτουν από την εφαρμογή της παραγράφου 2 καθίστανται διαθέσιμες στη διαχειριστική αρχή το συντομότερο δυνατό και χρησιμοποιούνται μόνον για την καταβολή πληρωμών στο πλαίσιο της εφαρμογής του επιχειρησιακού προγράμματος.
9. Στο πλαίσιο της υποβολής στρατηγικών εκθέσεων σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 1, τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή τις δέουσες πληροφορίες σχετικά με τη χρήση της προβλεπόμενης στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου παρέκκλισης, αποδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο η αύξηση του ποσού της ενίσχυσης συνέβαλε στην προώθηση της ανταγωνιστικότητας, της ανάπτυξης και της απασχόλησης στο οικείο κράτος μέλος. Οι πληροφορίες αυτές λαμβάνονται υπόψη από την Επιτροπή κατά την εκπόνηση των στρατηγικών εκθέσεων που αναφέρονται στο άρθρο 30 παράγραφος 1.
10. Παρά την παράγραφο 2, η συνεισφορά της Ένωσης μέσω των ενδιάμεσων πληρωμών και των πληρωμών του τελικού υπολοίπου δεν είναι μεγαλύτερη από τη δημόσια συνεισφορά και το ανώτατο ποσό ενίσχυσης από τα ταμεία για κάθε άξονα προτεραιότητας που ορίζεται στην απόφαση της Επιτροπής με την οποία εγκρίνεται το επιχειρησιακό πρόγραμμα.
11. Οι παράγραφοι 2 έως 3β δεν εφαρμόζονται σε επιχειρησιακά προγράμματα στο πλαίσιο του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας.
Άρθρο 2
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, για τα ακόλουθα κράτη μέλη εφαρμόζεται αναδρομικά: στην περίπτωση της Ιρλανδίας, της Ελλάδας και της Πορτογαλίας, από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκε στη διάθεσή τους η χρηματοδοτική ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 77 παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 και στην περίπτωση της Ουγγαρίας, της Λεττονίας και της Ρουμανίας από 1ης Ιανουαρίου 2010.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 13 Δεκεμβρίου 2011.
NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 1311/2011
ze dne 13. prosince 2011,
kterým se mění nařízení Rady (ES) č. 1083/2006, pokud jde o některá ustanovení týkající se finančního řízení pro některé členské státy, jejichž finanční stabilita je postižena či ohrožena závažnými obtížemi
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 177 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
po konzultaci s Výborem regionů,
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Nebývale závažná světová finanční krize a hospodářský útlum vážně poškodily hospodářský růst a finanční stabilitu a vyvolaly podstatné zhoršení finančních, hospodářských a sociálních podmínek v několika členských státech. Zvláště některé členské státy mají závažné obtíže nebo jim takové obtíže hrozí, zejména pak problémy s hospodářským růstem, finanční stabilitou a se zhoršením schodku a zadlužením, což je kromě jiného způsobeno také mezinárodním hospodářským a finančním prostředím.
(2)
Přestože již byla přijata řada významných opatření včetně změn v právním rámci, která mají vyvážit negativní vlivy krize, dopad finanční krize na reálnou ekonomiku, trh práce a občany je pociťován v mnoha směrech. Tlak na vnitrostátní finanční zdroje vzrůstá, a proto by měly být rychle podniknuty další kroky k jeho zmírnění, a to maximálním a optimálním využitím finančních prostředků ze strukturálních fondů a Fondu soudržnosti.
(3)
Na základě čl. 122 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie, podle kterého může Unie poskytnout finanční pomoc členskému státu, jemuž z důvodu mimořádných událostí, které nemůže ovlivnit, nastaly obtíže nebo je vážně ohrožen závažnými obtížemi, byl nařízením Rady (EU) č. 407/2010 ze dne 11. května 2010 o zavedení evropského mechanismu finanční stabilizace (3) zaveden takový mechanismus s cílem zachovat finanční stabilitu celé Unie.
(4)
Prováděcími rozhodnutími Rady 2011/77/EU (4) a 2011/344/EU (5) poskytla Unie takovou finanční pomoc Irsku a Portugalsku.
(5)
Finanční stabilita Řecka byla postižena vážnými obtížemi již před vstupem nařízení (EU) č. 407/2010 v platnost. Finanční pomoc Řecku proto nemohla vycházet z uvedeného nařízení.
(6)
Dohoda mezi věřiteli a dohoda o mechanismu úvěrů uzavřené ve prospěch Řecka dne 8. května 2010 vstoupily v platnost dnem 11. května 2010. Dokud budou v rámci dohody o mechanismu úvěrů existovat dlužné částky, má být dohoda mezi věřiteli plně platná a účinná po dobu tříletého programového období.
(7)
Nařízení Rady (ES) č. 332/2002 ze dne 18. února 2002, kterým se zavádí systém střednědobé finanční pomoci platebním bilancím členských států (6), stanoví, že Rada poskytne střednědobou finanční pomoc, pokud je platební bilance členského státu, který nepřijal euro, v obtížích nebo jí takové obtíže vážně hrozí.
(8)
Rozhodnutími Rady 2009/102/ES (7), 2009/290/ES (8) a 2009/459/ES (9) byla taková finanční pomoc poskytnuta Maďarsku, Lotyšsku a Rumunsku.
(9)
Období, během kterých je finanční pomoc Irsku, Maďarsku, Lotyšsku, Portugalsku a Rumunsku poskytována, jsou uvedena v příslušných rozhodnutích Rady. Období, během kterého byla finanční pomoc poskytnuta Maďarsku, skončilo dne 4. listopadu 2010.
(10)
Období, během kterých je finanční pomoc v rámci dohody mezi věřiteli a dohody o mechanismu úvěrů poskytována Řecku, se liší v závislosti na konkrétním členském státu, který se těchto nástrojů účastní.
(11)
Dne 11. července 2011 podepsali ministři financí ze 17 členských států eurozóny Smlouvu o zřízení Evropského mechanismu stability (ESM). Podle uvedené smlouvy, jež navazuje na rozhodnutí Evropské rady 2011/199/EU ze dne 25. března 2011, kterým se mění článek 136 Smlouvy o fungování Evropské unie, pokud jde o mechanismus stability pro členské státy, jejichž měnou je euro (10), má ESM do roku 2013 převzít úkoly, které v současnosti plní evropský nástroj finanční stability (EFSF) a evropský mechanismus finanční stabilizace (EFSM). S ESM by se tedy mělo počítat již v tomto nařízení.
(12)
Evropská rada ve svých závěrech ze dne 23. a 24. června 2011 uvítala záměr Komise posílit vazby mezi úvěrovým programem pro Řecko a fondy Unie a podpořila snahy zaměřené na zvýšení schopnosti Řecka využívat prostředků z fondů Unie, aby se zaměřením pozornosti na zvyšování konkurenceschopnosti a vytváření pracovních míst podpořil růst a zaměstnanost. Rada také uvítala a podpořila souhrnný program technické pomoci Řecku, na jehož přípravě se podílí Komise spolu s členskými státy. Tato změna nařízení Rady (ES) 1083/2006 ze dne 11. července 2006 o obecných ustanoveních o Evropském fondu pro regionální rozvoj, Evropském sociálním fondu a Fondu soudržnosti (11) přispívá k takovým snahám o posílení vazeb.
(13)
S cílem usnadnit řízení finančních prostředků Unie, urychlit investice v členských státech a regionech a zlepšit dostupnost finančních prostředků k provádění politiky soudržnosti je nezbytné v odůvodněných případech dočasně umožnit zvýšení průběžných plateb a plateb konečného zůstatku ze strukturálních fondů a Fondu soudržnosti o částku odpovídající deseti procentním bodům nad platnou míru spolufinancování pro každou prioritní osu pro členské státy, jejichž finanční stabilita je vážně ohrožena a které požádají o účast na tomto opatření, a to aniž by to ovlivnilo programové období let 2014-2020. V důsledku toho bude požadovaný příspěvek členského státu odpovídajícím způsobem snížen. Vzhledem k dočasné povaze uvedeného zvýšení a v zájmu zachování původních měr spolufinancování, jakožto referenčního bodu pro výpočet dočasně zvýšených částek,by se změny plynoucí z uplatňování mechanismu neměly odrazit ve finančním plánu operačního programu. Operační programy však bude možná nutné aktualizovat, aby byly soustředěny fondy na konkurenceschopnost, růst a zaměstnanost a za účelem sladění jejich cílů se snížením celkových dostupných finančních prostředků.
(14)
Členský stát žádající Komisi o výjimku v souladu s čl. 77 odst. 2 nařízení (ES) č. 1083/2006 by měl ve své žádosti jasně určit den, od něhož považuje výjimku za odůvodněnou. Ve své žádosti by měl dotyčný členský stát předložit veškeré informace potřebné k doložení nedostupnosti zdrojů na příspěvek členského státu, a to ve formě údajů o své makroekonomické a fiskální situaci. Měl by rovněž prokázat, že zvýšení plateb na základě výjimky je nutné, aby bylo zachováno provádění operačních programů, a že problém se schopností využít prostředky přetrvává i při využití maximálních stropů použitelných pro míry spolufinancování, stanovených v příloze III nařízení (ES) č. 1083/2006. Dotyčný členský stát by měl rovněž uvést odkaz na příslušné rozhodnutí Rady nebo jiný právní akt, z něhož vyplývá, že má na výjimku nárok. Komise by měla ověřit správnost předložených informací a pro vznesení námitek by měla mít lhůtu 30 dní od předložení žádosti členským státem. V zájmu účinné a funkční výjimky by měla existovat domněnka, že pokud Komise námitku nevznese, je žádost členského státu oprávněná. Komise by však měla být zmocněna přijímat prostřednictvím prováděcích aktů rozhodnutí o námitce vůči žádosti členského státu, přičemž v takovém případě by měla uvést důvody.
(15)
Pravidla pro výpočet průběžných plateb a plateb konečného zůstatku pro operační programy v období, v němž členské státy dostávají finanční pomoc pro řešení závažných obtíží postihujících jejich finanční stabilitu, by měla být odpovídajícím způsobem revidována.
(16)
Je nutné zajistit odpovídající podávání zpráv o využití zvýšených částek poskytnutých členským státům, které využívají dočasného zvýšení průběžných plateb a plateb konečného zůstatku v souladu s výjimkou podle čl. 77 odst. 2 nařízení (ES) č. 1083/2006.
(17)
Po skončení období, během něhož byla finanční pomoc poskytována, bude možná třeba v hodnoceních prováděných podle čl. 48 odst. 3 nařízení (ES) č. 1083/2006 mimo jiné posoudit, zda snížení vnitrostátního spolufinancování nevede k významnému odchýlení od původně stanovených cílů. Taková hodnocení by mohla vést k revizi operačního programu.
(18)
Jelikož nebývale vážná krize, která zasáhla mezinárodní finanční trhy, a hospodářský útlum, jenž vážně poškodil finanční stabilitu v několika členských státech, vyžadují rychlou reakci zaměřenou na potlačení dopadů na hospodářství jako celek, mělo by toto nařízení vstoupit v platnost co nejdříve. S ohledem na výjimečné okolnosti v dotčených členských státech by se mělo v závislosti na postavení žádajícího členského státu použít zpětně od rozpočtového roku 2010, nebo ode dne, kdy byla finanční pomoc poskytnuta, pro období, během nichž členské státy dostávaly finanční pomoc ze strany Unie nebo ostatních členských států eurozóny, jejímž účelem bylo řešit závažné obtíže postihující jejich finanční stabilitu.
(19)
Každé předpokládané dočasné zvýšení průběžných plateb nebo plateb konečného zůstatku v souladu s výjimkou podle čl. 77 odst. 2 nařízení (ES) č. 1083/2006 by mělo být též vzato v úvahu v souvislosti s rozpočtovými omezeními, jimž čelí všechny členské státy, což by se mělo náležitě projevit v souhrnném rozpočtu Evropské unie. Uplatňování mechanismu by dále mělo být časově omezené, neboť jeho hlavním účelem je reagovat na konkrétní současné potíže. Mechanismus by tedy měl být uplatňován od 1. ledna 2010 a jeho doba trvání by měla být omezena do 31. prosince 2013.
(20)
Nařízení (ES) č. 1083/2006 by proto mělo být odpovídajícím způsobem změněno,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Článek 77 nařízení (ES) č. 1083/2006 se nahrazuje tímto:
„Článek 77
Společná pravidla pro výpočet průběžných plateb a plateb konečného zůstatku
1. Průběžné platby a platby konečného zůstatku se vypočítávají tak, že se míra spolufinancování stanovená v rozhodnutí o daném operačním programu pro každou prioritní osu použije na způsobilé výdaje uvedené pro tuto prioritní osu v každém výkazu výdajů certifikovaném certifikačním orgánem.
2. Odchylně od čl. 53 odst. 2, čl. 53 odst. 4 druhé věty a stropů stanovených v příloze III se průběžné platby a platby konečného zůstatku zvýší o částku odpovídající deseti procentním bodům nad míru spolufinancování pro každou prioritní osu, avšak nelze přesáhnout 100 %; navýšení se použije na částku způsobilých výdajů nově vykázaných v každém certifikovaném výkazu výdajů předloženém v průběhu období, v němž členský stát splňuje jednu z těchto podmínek:
a)
je mu poskytnuta finanční pomoc v souladu s nařízením Rady (EU) č. 407/2010 ze dne 11. května 2010 o zavedení evropského mechanismu finanční stabilizace (12) nebo je mu finanční pomoc poskytnuta jinými členskými státy eurozóny před vstupem uvedeného nařízení v platnost;
b)
je mu poskytnuta střednědobá finanční pomoc v souladu s nařízením Rady (ES) č. 332/2002 ze dne 18. února 2002, kterým se zavádí systém střednědobé finanční pomoci platebním bilancím členských států (13);
c)
je mu poskytnuta finanční pomoc v souladu se Smlouvou o založení Evropského mechanismu stability po jejím vstupu v platnost.
3. Členský stát, který hodlá využít výjimky podle odstavce 2, předloží Komisi písemou žádost do 21. února 2012 nebo do dvou měsíců ode dne, k němuž splnil jednu z podmínek uvedených v odstavci 2.
4. V žádosti podle odstavce 3 členský stát odůvodní nutnost výjimky poskytnutím informací potřebných k doložení:
a)
nedostupnosti zdrojů na příspěvek členského státu, a to ve formě údajů o jeho makroekonomické a fiskální situaci;
b)
skutečnosti, že zvýšení plateb podle odstavce 2 je nutné, aby bylo zachováno provádění operačních programů;
c)
skutečnosti, že problémy přetrvávají i při využití maximálních stropů použitelných pro míry spolufinancování, stanovených v příloze III;
d)
skutečnosti, že splňuje jednu z podmínek uvedených v odst. 2 písm. a), b) nebo c),a to uvedením odkazu na příslušné rozhodnutí Rady nebo na jiný právní akt, a konkrétního data, od něhož je tomuto členskému státu finanční pomoc poskytována.
Komise ověří, zda předložené informace odůvodňují udělení výjimky uvedené v odstavci 2. Komise vznese námitku ohledně správnosti předložených informací do 30 dní ode dne podání žádosti.
Pokud se Komise rozhodne vznést námitku vůči žádosti členského státu, přijme o tom rozhodnutí prostřednictvím prováděcího aktu, které odůvodní.
Pokud Komise vůči žádosti členského státu podle odstavce 3 námitku nevznese, považuje se žádost za odůvodněnou
5. Žádost členského státu též specifikuje zamýšlené využití výjimky podle odstavce 2 a uvede informace o předpokládaných doplňkových opatřeních k soustředění fondů na konkurenceschopnost, růst a zaměstnanost, včetně případné úpravy operačních programů.
6. Výjimka podle odstavce 2 se nevztahuje na výkazy výdajů předložené po 31. prosinci 2013.
7. Pro účely výpočtu průběžných plateb a plateb konečného zůstatku poté, kdy členský stát přestane využívat finanční pomoc uvedenou v odstavci 2, nebere Komise v úvahu zvýšené částky vyplacené v souladu s uvedeným odstavcem.
Tyto částky jsou však brány v úvahu pro účely čl. 79 odst. 1.
8. Zvýšené průběžné platby vyplývající z použití odstavce 2 jsou řídícímu orgánu poskytnuty co nejdříve a jsou využívány pouze k platbám v rámci provádění operačního programu.
9. V souvislosti se strategickými zprávami podle čl. 29 odst. 1 poskytnou členské státy Komisi odpovídající informace o využití výjimky uvedené v odstavci 2 tohoto článku o tom, jak zvýšená podpora přispěla v daném členském státě k posílení konkurenceschopnosti, růstu a zaměstnanosti. Komise tyto informace zohlední při vypracovávání strategických zpráv podle čl. 30 odst. 1.
10. Bez ohledu na odstavec 2 nesmí být příspěvek Unie prostřednictvím průběžných plateb a plateb konečného zůstatku vyšší než příspěvek z veřejných zdrojů a maximální výše pomoci z fondů pro každou prioritní osu stanovená v rozhodnutí Komise o schválení operačního programu.
11. Odstavce 2 až 9 se nepoužijí na operační programy v rámci cíle „Evropská územní spolupráce“.
Článek 2
Toto nařízení vstupuje v platnost dnem vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Na tyto členské státy se však použije se zpětným účinkem: v případě Irska, Řecka a Portugalska s účinkem ode dne, k němuž byla těmto členským státům poskytnuta finanční pomoc, jak uvádí čl. 77 odst. 2 nařízení (ES) č. 1083/2006, a v případě Maďarska, Lotyšska a Rumunska s účinkem od 1. ledna 2010.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 13. prosince 2011.