ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 5ης Απριλίου 2011
σχετικά με τα μέτρα C 11/09 (πρώην NN 53b/08, NN 2/10 και N 19/10) τα οποία έθεσε σε εφαρμογή το ολλανδικό δημόσιο υπέρ του ABN AMRO Group NV (η οποία δημιουργήθηκε από τη συγχώνευση της Fortis Bank Nederland και της ABN AMRO N)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 2114]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/823/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (1) σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της συνθήκης, και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 3 Οκτωβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο αγόρασε τη Fortis Bank Nederland (στο εξής η «FBN») [και συγκεκριμένα την ολλανδική τραπεζική θυγατρική της χρηματοπιστωτικής μητρικής εταιρείας Fortis SA/NV (2)], συμπεριλαμβανομένου του ενεργητικού της ABN AMRO Holding που ανήκε στην FBN (στο εξής η «ABN AMRO N»), έναντι ποσού 12,8 δισεκατ. ευρώ. Με την ίδια πράξη, το ολλανδικό δημόσιο υποκατέστησε επίσης τη Fortis Bank SA/NV, τη βελγική τραπεζική θυγατρική της Fortis SA/NV, ως πιστωτή σε δάνεια προς την FBN ονομαστικής αξίας 16,1 δισεκατ. ευρώ (3). Το ολλανδικό δημόσιο χορήγησε επίσης στην FBN βραχυπρόθεσμη διευκόλυνση ρευστότητας ύψους 45 δισεκατ. ευρώ και συμφώνησε να αποζημιώσει τη Fortis SA/NV για τα έξοδα και τις υποχρεώσεις που θα απέρρεαν από τη σύμβαση μετόχων κοινοπραξίας (στο εξής η «ΣΜΚ»). Στη ΣΜΚ περιγράφονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των τριών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (Fortis SA/NV, Banco Santander και Royal Bank of Scotland (στο εξής η «RBS») ή τριών «μελών της κοινοπραξίας»), τα οποία είχαν υποβάλει από κοινού προσφορά για την ABN AMRO Holding μέσω της νεοσυσταθείσας νομικής οντότητας «RFS Holdings». Στις 7 Οκτωβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο κοινοποίησε στην Επιτροπή τα μέτρα της 3ης Οκτωβρίου 2008 (και συγκεκριμένα την εξαγορά της FBN έναντι 12,8 δισεκατ. ευρώ, την υποκατάσταση σε βραχυπρόθεσμα δάνεια ονομαστικής αξίας 16,1 δισεκατ. ευρώ, και τη βραχυπρόθεσμη διευκόλυνση ρευστότητας ύψους 45 δισεκατ. ευρώ, στο εξής «οι ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008») ως μέτρα που δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση, προκειμένου να εξασφαλίσει ασφάλεια δικαίου σχετικά με τα εν λόγω μέτρα. Δεδομένου ότι τα μέτρα είχαν ήδη εφαρμοσθεί, η Επιτροπή καταχώρισε την υπόθεση ως υπόθεση NN (ήτοι, NN53b/08).
(2)
Κατά τις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην εξαγορά της FBN στις 3 Οκτωβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο βασίσθηκε σε έκθεση εξωτερικής αποτίμησης που εκπόνησε η […] (4), αντίγραφο της οποίας εστάλη στην Επιτροπή στις 15 Οκτωβρίου 2008.
(3)
Με επιστολή της 30ής Οκτωβρίου 2008, η Επιτροπή ενημέρωσε το ολλανδικό υπουργείο Οικονομικών για την προκαταρκτική εκτίμησή της ότι τα μέτρα της 3ης Οκτωβρίου 2008 φαίνονται να συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της FBN. Στις 20 Νοεμβρίου 2008, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και του ολλανδικού δημοσίου.
(4)
Στις 21 Νοεμβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο αποφάσισε επίσημα ότι δεν θα διατηρούσε την FBN και την ABN AMRO N ως χωριστές οντότητες, αλλά θα επιδίωκε τη συγχώνευση των δύο εταιρειών (στο εξής «η συγχώνευση»), σύμφωνα με τα προηγούμενα σχέδια της Fortis SA/NV.
(5)
Στις 3 Δεκεμβρίου 2008, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση (5) (στο εξής «η απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 2008»), με την οποία χαρακτήρισε τα μέτρα της 3ης Οκτωβρίου 2008 που εφάρμοσε το ολλανδικό δημόσιο υπέρ της Fortis Bank SA/NV κρατική ενίσχυση συμβατή με την κοινή αγορά. Ωστόσο, στην αιτιολογική σκέψη 4 της εν λόγω απόφασης αναφέρεται ρητώς ότι η Επιτροπή θα κρίνει στο πλαίσιο χωριστής διαδικασίας κατά πόσον τα μέτρα που εφαρμόσθηκαν στις 3 Οκτωβρίου 2008 περιέχουν επίσης ενίσχυση προς την FBN.
(6)
Στις 17 Δεκεμβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο ενημέρωσε την Επιτροπή για την πρόθεσή του να αγοράσει την ABN AMRO N από την FBN έναντι 6,5 δισεκατ. ευρώ. Η εξαγορά έλαβε χώρα στις 24 Δεκεμβρίου 2008. Στις 2 Φεβρουαρίου 2009, οι ολλανδικές αρχές κοινοποίησαν, για λόγους ασφάλειας δικαίου, την εξαγορά στην Επιτροπή ως μέτρο που δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
(7)
Στις 24 Δεκεμβρίου 2008, η RBS, η Banco Santander και το ολλανδικό δημόσιο υπέγραψαν τροποποίηση της ΣΜΚ, με την οποία το ολλανδικό δημόσιο υποκατέστησε τη Fortis SA/NV στη ΣΜΚ.
(8)
Στις 6 Μαρτίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο απέστειλε στην Επιτροπή έκθεση δέουσας επιμέλειας (6) για την αποκτηθείσα επιχείρηση, την οποία εκπόνησε η […] κατόπιν αιτήματος του ολλανδικού δημοσίου.
(9)
Με απόφαση της 8ης Απριλίου 2009 (στο εξής «η απόφαση της 8ης Απριλίου 2009»), η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της συνθήκης με αριθμό υπόθεσης C11/09 (πρώην NN53b/08), σε σχέση με την εικαζόμενη κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε υπέρ της FBN και της ABN AMRO N.
(10)
Στις 6 Μαΐου 2009, η Επιτροπή έλαβε επιστολή καταγγελίας από την Van Lanschot Bank (στο εξής «η καταγγέλλουσα»), ολλανδό ανταγωνιστή της FBN και της ABN AMRO N. Η Επιτροπή διαβίβασε την επιστολή στο ολλανδικό δημόσιο στις 22 Ιουλίου 2009, ζητώντας να υποβάλει τις παρατηρήσεις του. Το ολλανδικό δημόσιο ζήτησε παράταση της προθεσμίας στις 20 Αυγούστου 2009 και απέστειλε λεπτομερή απάντηση στην καταγγελία στις 22 Σεπτεμβρίου 2009. Η καταγγέλλουσα παρέσχε πρόσθετες πληροφορίες με επιστολές της 21ης Αυγούστου 2009 και της 28ης Αυγούστου 2009. Οι εν λόγω επιστολές διαβιβάσθηκαν στο ολλανδικό δημόσιο στις 23 Σεπτεμβρίου 2009 και το ολλανδικό δημόσιο απάντησε στις 29 Οκτωβρίου 2009.
(11)
Στις 15 Μαΐου 2009, το ολλανδικό δημόσιο απέστειλε επιστολή στην Επιτροπή απαντώντας σε ορισμένα ζητήματα που ηγείροντο στην απόφαση της 8ης Απριλίου 2009. Λεπτομερής απάντηση επί της ουσίας -για την οποία το ολλανδικό δημόσιο είχε ζητήσει παράταση της προθεσμίας- εστάλη στην Επιτροπή στις 11 Αυγούστου 2009.
(12)
Σε ανεπίσημο έγγραφο, το οποίο απέστειλε στις 15 Ιουνίου 2009, και στη διάρκεια σύσκεψης συνέχειας που πραγματοποιήθηκε με την Επιτροπή στις 16 Ιουνίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο ενημέρωσε την Επιτροπή για την πρόθεσή του να εφαρμόσει σχέδιο ανακεφαλαιοποίησης ύψους 2,5 δισεκατ. ευρώ, το οποίο θα επιτρέψει στην ABN AMRO N να διαχωριστεί από τη μητρική εταιρεία της, ABN AMRO Bank (7). Κατά την εν λόγω σύσκεψη, το ολλανδικό δημόσιο ανέφερε ότι, μετά την πρώτη εισφορά ύψους 2,5 δισεκατ. ευρώ, θα απαιτηθούν πρόσθετα, αλλά ακόμη μη ποσοτικοποιήσιμα, μέτρα.
(13)
Με την απόφαση, της 8ης Απριλίου 2009, η Επιτροπή είχε καλέσει την ολλανδική εποπτική αρχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (στο εξής η «DNB») να υποβάλει παρατηρήσεις σχετικά με την οικονομική ευρωστία της FBN και της ABN AMRO N, αντίστοιχα. Η Επιτροπή έλαβε τις ζητηθείσες πληροφορίες για την FBN με επιστολή, της 18ης Ιουνίου 2009, το περιεχόμενο της οποίας επικαιροποιήθηκε στις 5 Ιανουαρίου 2010. Το ολλανδικό δημόσιο διαβίβασε επίσης επιστολή της DNB σχετικά με την ABN AMRO N στις 20 Ιανουαρίου 2010.
(14)
Στις 6 Ιουλίου 2009, η ABN AMRO Bank -μητρική εταιρεία της ABN AMRO N- απέστειλε επιστολή στην Επιτροπή με τις παρατηρήσεις της επί της απόφασης της 8ης Απριλίου 2009. Η εν λόγω επιστολή διαβιβάσθηκε στο ολλανδικό δημόσιο στις 22 Ιουλίου 2009 και το ολλανδικό δημόσιο απάντησε στις 22 Σεπτεμβρίου 2009.
(15)
Στις 9 Ιουλίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο ενημέρωσε την Επιτροπή ότι η FBN έχει εξοφλήσει το σύνολο της βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης που είχε λάβει από το ολλανδικό δημόσιο στο πλαίσιο της διευκόλυνσης ρευστότητας της 3ης Οκτωβρίου 2008 ύψους 45 δισεκατ. ευρώ.
(16)
Στις 15 Ιουλίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο ενημέρωσε την Επιτροπή για τα σχέδια της FBN να αγοράσει την Fortis Clearing Americas (στο εξής η «FCA») από την Fortis Bank SA/NV.
(17)
Στις 17 Ιουλίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο κοινοποίησε επίσημα σχέδιο μέτρων ανακεφαλαιοποίησης αξίας 2,5 δισεκατ. ευρώ (8), το οποίο περιελάμβανε μια συμφωνία ανταλλαγής κινδύνου αθέτησης (credit default swap) (στο εξής η «CDS») με αποτέλεσμα κεφαλαιακής αρωγής ύψους 1,7 δισεκατ. ευρώ (στο εξής το «μέσο κεφαλαιακής αρωγής» (capital relief instrument) ή το «CRI») και έναν υποχρεωτικά μετατρέψιμο τίτλο (Mandatory Convertible Security) (στο εξής ο «MCS») ύψους 800 εκατ. ευρώ. Τα μέτρα καταχωρίσθηκαν αρχικά με αριθμό υπόθεσης N429/09, αλλά, επειδή εφαρμόσθηκαν προτού η Επιτροπή εκδώσει απόφαση επ’ αυτών, η υπόθεση μεταφέρθηκε από το μητρώο κοινοποιηθεισών ενισχύσεων στο μητρώο μη κοινοποιηθεισών ενισχύσεων (με αριθμό NN 2/10).
(18)
Στις 10 Σεπτεμβρίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο απέστειλε ανεπίσημο έγγραφο στην Επιτροπή, το οποίο περιελάμβανε επικαιροποίηση της διαδικασίας διαχωρισμού και ενδείξεις για το γεγονός ότι πρόσθετα (μη ποσοτικοποιημένα) μέτρα κρατικής ενίσχυσης θα είναι αναπόφευκτα.
(19)
Κατά τη διάρκεια σύσκεψης η οποία πραγματοποιήθηκε με την Επιτροπή, στις 9 Νοεμβρίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο ανέφερε ότι η FBN και η ABN AMRO N θα χρειασθούν πρόσθετα μέτρα αξίας 4,39 δισεκατ. ευρώ, με αποτέλεσμα το συνολικό ύψος των μέτρων (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που κοινοποιήθηκαν στις 17 Ιουλίου 2009) να ανέλθει σε 6,89 δισεκατ. ευρώ. Τα μέτρα περιγράφονται αναλυτικότερα σε συμπληρωματικό έγγραφο της 10ης Νοεμβρίου 2009 στο ανεπίσημο έγγραφο της 10ης Σεπτεμβρίου 2009, καθώς και σε πρόσθετο επεξηγηματικό σημείωμα της 13ης Νοεμβρίου 2009.
(20)
Στις 26 Νοεμβρίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο παρέσχε στην Επιτροπή έκθεση της […] με παρατηρήσεις σχετικά με την πράξη της 24ης Δεκεμβρίου 2008. Το υποβληθέν έγγραφο περιείχε επίσης γενικότερο επεξηγηματικό υλικό […].
(21)
Στις 4 Δεκεμβρίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο υπέβαλε στην Επιτροπή την πρώτη έκδοση (9) ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης του ABN AMRO Group (στο εξής το «σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009»), της νέας οντότητας που προέκυψε από τη συγχώνευση της FBN και της ABN AMRO N. Το σχέδιο περιέγραφε τη στρατηγική της νέας οντότητας και περιείχε επίσης χρηματοοικονομικές προβλέψεις για ένα βασικό σενάριο.
(22)
Στις 14 Ιανουαρίου 2010, το ολλανδικό δημόσιο κοινοποίησε επίσημα τα νέα μέτρα κρατικής ενίσχυσης ύψους 4,39 δισεκατ. ευρώ, επιπλέον των μέτρων που είχαν ήδη κοινοποιηθεί τον Ιούλιο του 2009. Η Επιτροπή καταχώρισε τα νέα μέτρα με αριθμό N19/10.
(23)
Με απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010 (στο εξής η «απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010»), η Επιτροπή αποφάσισε να επεκτείνει τη διαδικασία έρευνας C11/09, ώστε να συμπεριλάβει σε αυτήν τα μέτρα που καταχωρίσθηκαν με αριθμό NN2/10 και N19/10. Στην εν λόγω απόφαση, η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά τα ως άνω μέτρα, ως ενίσχυση διάσωσης, έως την 31η Ιουλίου 2010. Το ολλανδικό δημόσιο απέστειλε στην Επιτροπή επιστολή με δέσμευση απαγόρευσης ηγετικής θέσης στη διαμόρφωση τιμών με ισχύ έως το τέλος του 2010.
(24)
Στις 23 Μαρτίου 2010, η Επιτροπή έλαβε απάντηση από το ολλανδικό δημόσιο -το οποίο είχε ζητήσει παράταση της προθεσμίας- στην απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010. Το ολλανδικό δημόσιο παρέσχε επίσης πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009 του νέου ABN AMRO Group, οι οποίες περιελάμβαναν, μεταξύ άλλων, χρηματοοικονομικές προβλέψεις για πλέον δυσμενές σενάριο.
(25)
Η Επιτροπή υπέβαλε πρόσθετες ερωτήσεις στις 8 Απριλίου 2010, οι οποίες απαντήθηκαν στις 7 Μαΐου 2010. Το ολλανδικό δημόσιο παρέσχε επίσης στην Επιτροπή πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με σύνθετες υποχρεώσεις, οι οποίες προκύπτουν από την εφαρμογή διορθωτικών μέτρων στη συγχώνευση (10), στις 26 Μαΐου 2010. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή απέστειλε ηλεκτρονικό μήνυμα με ερωτήσεις συνέχειας, οι οποίες απαντήθηκαν στις 9 Ιουνίου 2010.
(26)
Στις 20 Ιουλίου 2010, το ολλανδικό δημόσιο ζήτησε από την Επιτροπή να παρατείνει την προσωρινή έγκριση των μέτρων ενίσχυσης διάσωσης, τα οποία καταχωρίσθηκαν με αριθμό NN2/10 και N19/10. Το ολλανδικό δημόσιο απέστειλε επίσης επιστολή με την οποία παρέτεινε τη δέσμευση απαγόρευσης ηγετικής θέσης στη διαμόρφωση τιμών έως την 30ή Ιουνίου 2011 ή έως την ημερομηνία έκδοσης της τελικής απόφασης της Επιτροπής, όποιο από τα δύο γεγονότα συμβεί πρώτο.
(27)
Στις 30 Ιουλίου 2010, η Επιτροπή αποφάσισε να παρατείνει την προσωρινή έγκριση των μέτρων ενίσχυσης διάσωσης τα οποία καταχωρίσθηκαν με αριθμό υποθέσεων NN2/10 και N19/10 έως ότου η Επιτροπή ολοκληρώσει την έρευνα C11/09.
(28)
Στις 20 Αυγούστου 2010, το ολλανδικό δημόσιο απέστειλε στην Επιτροπή ένα έγγραφο στο οποίο εξηγούσε λεπτομερώς τη στρατηγική εξόδου του.
(29)
Στις 5 Οκτωβρίου 2010, το ολλανδικό δημόσιο παρέσχε επιχειρηματικό σχέδιο για το τμήμα ιδιωτικών επενδύσεων του ABN AMRO Group. Παρόμοιο σχέδιο εστάλη στην Επιτροπή για το τμήμα «Ενέργεια, βασικά εμπορεύματα και μεταφορές» του ABN AMRO Group στις 10 Ιανουαρίου 2010.
(30)
Στις 15 Οκτωβρίου 2010, ο ABN AMRO Group ανακοίνωσε ότι θα ασκήσει το δικαίωμα αγοράς που διαθέτει για να θέσει τέλος στο μέσο κεφαλαιακής αρωγής από τις 31 Οκτωβρίου 2010.
(31)
Στις 8 Νοεμβρίου 2010, το ολλανδικό δημόσιο απέστειλε επικαιροποίηση (στο εξής το «σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου του 2010») -με ημερομηνία 29 Οκτωβρίου 2010- του σχεδίου αναδιάρθρωσης του ABN AMRO Group της 4ης Δεκεμβρίου 2009. Στις 10 Ιανουαρίου 2011, το ολλανδικό δημόσιο απέστειλε έγγραφο στο οποίο εξηγεί τις διαφορές μεταξύ των επικαιροποιημένων προβλέψεων του ABN AMRO Group της 8ης Νοεμβρίου 2010 και των αρχικών προβλέψεων της 4ης Δεκεμβρίου 2009.
(32)
Κατά τη διαδικασία, έλαβαν χώρα πολλές ανταλλαγές πληροφοριών, τηλεδιασκέψεις και συσκέψεις μεταξύ εκπροσώπων του ολλανδικού δημοσίου, της ABN AMRO N και της FBN καθώς και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
2. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ
2.1. Η δημιουργία του ABN AMRO Group
(33)
Την άνοιξη του 2007, τα μέλη της κοινοπραξίας ίδρυσαν μια νέα νομική οντότητα, τη «RFS Holdings», για να εξαγοράσουν την ABN AMRO Holding.
(34)
Σκοπός των μελών της κοινοπραξίας ήταν να χωρίσουν την ABN AMRO Holding σε τρία μέρη, και οι ρυθμίσεις για τη συγκεκριμένη διαδικασία διαχωρισμού περιγράφονται στη «ΣΜΚ».
(35)
Για τη διευκόλυνση της διάσπασης, τα μέλη της κοινοπραξίας δημιούργησαν τα λεγόμενα «μερίδια παρακολούθησης», τα οποία αντιπροσωπεύουν την οικονομική ιδιοκτησία των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που κατανέμονται σε κάθε μέλος της κοινοπραξίας. Ως εκ τούτου, η RBS, η Banco Santander και η Fortis SA/NV έγιναν αντίστοιχα οι οικονομικοί (11) ιδιοκτήτες του μεριδίου R, του μεριδίου S και του μεριδίου N (στο εξής η «ABN AMRO R», η «ABN AMRO S» και η «ABN AMRO N»).
(36)
Η ABN AMRO R περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, την επιχειρηματική μονάδα (στο εξής η «ΕΜ») Παγκόσμιες Εργασίες και Αγορές, την ΕΜ Ασία, την ΕΜ Παγκόσμιες Υπηρεσίες Συναλλαγών και το διεθνές δίκτυο, ενώ η ABN AMRO S περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, την ΕΜ Λατινική Αμερική και την ΕΜ Antonveneta (Ιταλία).
(37)
Η ABN AMRO N περιελάμβανε τις ΕΜ Κάτω Χωρών και Ιδιωτικής Τραπεζικής καθώς και τον International Diamond and Jewelry Group.
(38)
Τα στοιχεία που δεν κατανεμήθηκαν στα επιμέρους μέλη της κοινοπραξίας συγκεντρώθηκαν στο λεγόμενο μερίδιο Z της ABN AMRO (στο εξής η «ABN AMRO Z»), το οποίο παρέμεινε υπεύθυνο για τις λειτουργίες της έδρας, για παράδειγμα. Κάθε μέλος της κοινοπραξίας διέθετε αναλογική συμμετοχή (12) στην ABN AMRO Z.
(39)
Στις 3 Οκτωβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο αγόρασε την FBN από τη Fortis Bank SA/NV έναντι 12,8 δισεκατ. ευρώ. Ως αποτέλεσμα της εξαγοράς, το ολλανδικό δημόσιο έγινε επίσης έμμεσος ιδιοκτήτης της ABN AMRO N, καθώς η FBN ήταν -στο πλαίσιο της Fortis Bank SA/NV- νόμιμος ιδιοκτήτης της ABN AMRO N. Στις 3 Οκτωβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο δεσμεύθηκε επίσης να αποζημιώσει τη Fortis SA/NV για κάθε επιβάρυνση που θα αναλάβει η Fortis SA/NV λόγω της συνεχιζόμενης παρουσίας της στη ΣΜΚ. Στις 24 Δεκεμβρίου 2008, η RBS, η Banco Santander και το ολλανδικό δημόσιο υπέγραψαν τροποποίηση της ΣΜΚ, με την οποία το ολλανδικό δημόσιο υποκατέστησε τη Fortis SA/NV στη ΣΜΚ.
(40)
Στις 24 Δεκεμβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο αγόρασε την ABN AMRO N από την FBN έναντι 6,5 δισεκατ. ευρώ και έγινε έτσι έμμεσος ιδιοκτήτης της ABN AMRO N. Πριν από την εξαγορά αυτή, το ολλανδικό δημόσιο έλεγχε έμμεσα την ABN AMRO N μέσω της FBN.
(41)
Διάγραμμα 1:
Διαχωρισμός της ABN AMRO N
(42)
Στις 21 Νοεμβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο αποφάσισε να συγχωνεύσει την ABN AMRO N με την FBN (σύμφωνα με την πρόθεση της Fortis SA/NV που δεν είχε υλοποιηθεί). Η συγχώνευση μπορούσε να υλοποιηθεί μόνον μετά τον διαχωρισμό της ABN AMRO N από τη μητρική της εταιρεία, ABN AMRO Bank. Ως πρώτο βήμα, οι δραστηριότητες της ABN AMRO N μεταβιβάσθηκαν σε μια νέα νομική οντότητα εντός της ABN AMRO Bank, η οποία ονομάσθηκε ABN AMRO II.
(43)
Στις 6 Φεβρουαρίου 2010, η ABN AMRO II διαχωρίστηκε όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 41 και μετονομάσθηκε σε ABN AMRO Bank. Ταυτόχρονα, η νομική οντότητα η οποία ονομαζόταν προηγουμένως ABN AMRO Bank μετονομάσθηκε σε «The Royal Bank of Scotland NV» (στο εξής η «RBS NV») (βλέπε διάγραμμα ανωτέρω).
(44)
Προτού η νέα οντότητα ABN AMRO Bank μπορέσει να συγχωνευθεί με την FBN, έπρεπε να εφαρμόσει διορθωτικά μέτρα στη συγχώνευση. Όταν η Fortis SA/NV αγόρασε την ABN AMRO N το 2007, η Επιτροπή είχε καταλήξει στο συμπέρασμα (13) (στο εξής η «απόφαση για τη συγχώνευση») ότι η συγχώνευση της ABN AMRO N και της FBN θα δημιουργούσε προβλήματα συγκέντρωσης στην ολλανδική τραπεζική αγορά, ιδίως στα τμήματα της εμπορικής τραπεζικής και της πρακτόρευσης.
(45)
Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων συγκέντρωσης, η Fortis SA/NV δεσμεύθηκε να πωλήσει ορισμένες δραστηριότητες (δηλαδή το τμήμα πρακτόρευσης της IFN και τις δραστηριότητες εμπορικής τραπεζικής της «New HBU») στην Deutsche Bank. Όταν το ολλανδικό δημόσιο αγόρασε την FBN και την ABN AMRO N στις 3 Οκτωβρίου 2008, η Fortis SA/NV δεν είχε ολοκληρώσει ακόμη τη σκοπούμενη πώληση της New HBU και της IFN στην Deutsche Bank. Όταν το ολλανδικό δημόσιο αποφάσισε να προβεί στη συγχώνευση της FBN και της ABN AMRO N, ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τη Deutsche Bank (14). Η πώληση της New HBU και της IFN στη Deutsche Bank συμφωνήθηκε την 1η Απριλίου 2010.
(46)
Η New HBU είχε συνολικό ενεργητικό ύψους [10 - 20] δισεκατ. ευρώ και απασχολούσε περίπου [1 000 - 1 500] ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης (στο εξής «ΙΠΑ»). Η New HBU περιελάμβανε την Hollandsche Bank Unie (στο εξής η «HBU») (εμπορική τράπεζα ιδιοκτησίας της ABN AMRO N), μερικά γραφεία πωλήσεων της ABN AMRO (13 επί συνόλου 78) και μερικές μονάδες εταιρικών πελατών της ABN AMRO (2 επί συνόλου 5).
(47)
Η ABN AMRO Bank και η FBN συγχωνεύθηκαν επίσημα και σχημάτισαν τον ABN AMRO Group, την 1η Ιουλίου 2010, όπως περιγράφεται στο διάγραμμα 2 στην αιτιολογική σκέψη 49.
(48)
Το ολλανδικό δημόσιο μεταβίβασε τη διαχείριση της συμμετοχής του στην ABN AMRO Z στη νέα ABN AMRO Bank, επειδή δεν επιθυμούσε να διαθέσει πόρους για την καθημερινή διαχείριση της συγκεκριμένης συμμετοχής. Παρ’ όλα αυτά, το ολλανδικό δημόσιο παρέμεινε ο νόμιμος ιδιοκτήτης της ABN AMRO Z και δικαιούται όλα τα δυνητικά κέρδη και ευθύνεται για όλες τις δυνητικές ζημίες της ABN AMRO Z (15).
(49)
Διάγραμμα 2:
Δημιουργία της ABN AMRO Group
2.2. Δικαιούχοι
2.2.1. Οικονομικές δραστηριότητες της ABN AMRO N και της ABN AMRO Z
(50)
Η ABN AMRO N -αυτοτελώς η τρίτη μεγαλύτερη τράπεζα στις Κάτω Χώρες μετά την Rabobank και την ING- αποτελούνταν από την ΕΜ Κάτω Χώρες και την ΕΜ Ιδιωτικής Τραπεζικής.
(51)
Η πρώτη επιχειρηματική μονάδα, η ΕΜ Κάτω Χώρες, παρείχε τραπεζικές υπηρεσίες λιανικής και εμπορικές τραπεζικές υπηρεσίες μέσω δικτύου καταστημάτων, το οποίο περιελάμβανε 510 καταστήματα και 78 συμβουλευτικά παραρτήματα, καθώς και μέσω εναλλακτικών διαύλων, όπως το Διαδίκτυο, ΑΤΜ (16) και κέντρα κλήσεων. Η ΕΜ Κάτω Χώρες απασχολούσε περίπου 19 000 ΙΠΑ.
(52)
Στον τομέα της λιανικής τραπεζικής, η ΕΜ Κάτω Χώρες διέθετε ισχυρή πελατειακή βάση, κατατμημένη σε «μαζικούς πελάτες λιανικής» (άνω των [3,5 - 5] εκατ. πελατών) και «προνομιακούς πελάτες λιανικής» (άνω των [250 000 - 420 000] πελατών) (17), στην οποία προσέφερε ευρεία γκάμα προϊόντων (όπως αποταμίευση, επενδύσεις, ενυπόθηκα δάνεια, ασφάλειες, δάνεια και πληρωμές πιστωτικών καρτών).
(53)
Στον τομέα της εμπορικής τραπεζικής, η ABN AMRO N εξυπηρετούσε ως πελάτες [300 000 - 400 000] ΜΜΕ (18) και [9 000 - 21 000] μεγαλύτερες εταιρείες (παρότι βάσει των όρων τη ΣΜΚ, οι μεγαλύτεροι πελάτες της ABN AMRO Bank κατανεμήθηκαν στην RBS) με ευρεία γκάμα προϊόντων (όπως πιστώσεις, διαχείριση πληρωμών και μετρητών, αποταμίευση, διαχείριση διαθεσίμων, διαχείριση κινδύνων και ασφάλειας, πολύπλοκες χρηματοοικονομικές λύσεις και προϊόντα, χρηματοδοτική μίσθωση και πρακτόρευση).
(54)
Η δεύτερη επιχειρηματική μονάδα, η ΕΜ Ιδιωτικής Τραπεζικής, στόχευε ιδιώτες με καθαρά επενδύσιμα περιουσιακά στοιχεία ύψους άνω του 1 εκατομμυρίου ευρώ προσφέροντας διάφορα προϊόντα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων και προγραμματισμού κληρονομίας. Η ΕΜ Ιδιωτικής Τραπεζικής είχε οικοδομήσει ένα καλά αναπτυγμένο δίκτυο, μέσω οργανικής ανάπτυξης στις Κάτω Χώρες και στη Γαλλία και μέσω εξαγορών στη Γερμανία (Delbrück Bethmann Maffei) και στο Βέλγιο (Bank Corluy). Η ΕΜ Ιδιωτικής Τραπεζικής περιελάμβανε επίσης τη γαλλική ασφαλιστική κοινή επιχείρηση Neuflize Vie.
(55)
Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες που απέκτησε το ολλανδικό δημόσιο στις 3 Οκτωβρίου 2008 περιελάμβαναν επίσης τον International Diamond and Jewelry Group, τμήμα με αποκλειστικό αντικείμενο εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην κατασκευή κοσμημάτων και στο εμπόριο διαμαντιών.
(56)
Η ABN AMRO Z δεν περιείχε λειτουργικά στοιχεία ενεργητικού, αλλά περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, φορολογικά στοιχεία ενεργητικού, ορισμένες συμμετοχές (μεταξύ άλλων στη Saudi Hollandi Bank) και το υπόλοιπο χαρτοφυλάκιο ιδιωτικών επενδύσεων. Όσον αφορά τις υποχρεώσεις, αυτές περιελάμβαναν πρόβλεψη για τον διακανονισμό υποχρεώσεων έναντι του υπουργείου Δικαιοσύνης των Ηνωμένων Πολιτειών, άλλες προβλέψεις (οι οποίες αφορούσαν εν μέρει το προσωπικό) και διεταιρική χρηματοδότηση εταιρικών στοιχείων ενεργητικού. Όπως αναφέρεται στην υποσημείωση 11, η συμμετοχή του ολλανδικού δημοσίου στην ABN AMRO Z ανερχόταν σε 33,81 %.
(57)
Ορισμένα προκαταρκτικά βασικά οικονομικά δεδομένα της ABN AMRO N συνοψίζονται στον Πίνακα 1 κατωτέρω:
Πίνακας 1
Βασικά οικονομικά δεδομένα της ABN AMRO N (σε εκατ. ευρώ)
2008
2009
Σύνολο εσόδων εκμετάλλευσης (19)
5 189
4 899
Καθαρά κέρδη
471
(117)
Απόδοση ιδίων κεφαλαίων
6,7 %
-2,7 %
Λόγος εξόδων-εσόδων
73 %
77,5 %
Σύνολο ενεργητικού
183 539
202 084
Σύνολο ιδίων κεφαλαίων
7 044
4 278 (20)
RWA (21)
91 700
74 973 (22)
Δείκτης κεφαλαίων κατηγορίας 1
9,4 %
10,2 % (23)
Σύνολο λόγου κεφαλαίων-υποχρεώσεων ή δείκτης Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών
12,6 %
14,8 %
Δείκτης σταθερής χρηματοδότησης/μη ρευστών στοιχείων ενεργητικού
107 %
110 %
Πηγή: ABN AMRO Bank NV, Ετήσια επισκόπηση 2009, εκτός ενοποίησης ABN AMRO Z και ιδιωτικών επενδύσεων, αλλά συμπεριλαμβανομένης της New HBU
(58)
Για τη χρήση 2009, η ABN AMRO N ανέφερε ζημίες ύψους 117 εκατ., οι οποίες οφείλονταν σε υψηλότερες απομειώσεις δανείων, πιέσεις στα περιθώρια των επιτοκίων, υψηλότερες επιβαρύνσεις σχετικές με το ολλανδικό πρόγραμμα εγγύησης καταθέσεων, και έξοδα διαχωρισμού και ενοποίησης (24). Μη λαμβανομένων υπόψη των εξόδων διαχωρισμού και ενοποίησης, η ABN AMRO N θα κατέγραφε για το 2009 μικρά καθαρά κέρδη ύψους 52 εκατ. ευρώ.
2.2.2. Fortis Bank Nederland (FBN)
(59)
Σε αυτοτελή βάση, η FBN ήταν η τέταρτη μεγαλύτερη τράπεζα στην ολλανδική αγορά (μετά τη Rabobank, την ING και την ABN AMRO N, αλλά πριν από την SNS REAAL).
(60)
Το ολλανδικό δημόσιο (και προηγουμένως η Fortis SA/NV) κατείχε άμεσα 92,6 % της FBN, και το επενδυτικό όχημα Fortis FBN(H) Preferred Investments BV κατείχε το υπόλοιπο 7,4 % υπό μορφή προνομιούχων μετοχών. Το ολλανδικό δημόσιο κατείχε 70 % των μετοχών στο συγκεκριμένο επενδυτικό όχημα, ενώ το υπόλοιπο 30 % ανήκε σε μερικούς ιδιωτικούς επενδυτές (25). Η ονομαστική αξία των προνομιούχων μετοχών που κατείχαν ιδιώτες ανερχόταν σε 210 εκατ. ευρώ και το (μη σωρευτικό) μέρισμά τους σε 5,85 % (26).
(61)
Οι δραστηριότητες της FBN υποδιαιρούνταν σε τρία τμήματα - λιανική τραπεζική, ιδιωτική τραπεζική και επενδυτική τραπεζική.
(62)
Οι δραστηριότητες λιανικής τραπεζικής περιελάμβαναν τις παραδοσιακές δραστηριότητες λιανικής τραπεζικής (με δίκτυο 157 καταστημάτων, [2 - 3] εκατ. ιδιώτες πελάτες και [20 000 - 60 000] πελάτες ΜΜΕ), αλλά και την υπηρεσία Directbank (η οποία προσέφερε λύσεις ενυπόθηκων δανείων μέσω διαμεσολαβητών) και τα προϊόντα καταναλωτικής πίστης και καρτών πληρωμών της Alfam και της ICS αντίστοιχα.
(63)
Η ιδιωτική τραπεζική αναπτύχθηκε κυρίως στο πλαίσιο της επωνυμίας Fortis Mees Pierson και προσέφερε υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων (προγραμματισμό κληρονομίας, επενδύσεις, δανεισμό και ασφάλειες) σε τμηματική βάση σε [15 000 - 40 000] πελάτες παντού στις Κάτω Χώρες.
(64)
Όσον αφορά την επενδυτική τραπεζική, η FBN περιελάμβανε επτά διαφορετικά υποτμήματα. Στο υποτμήμα «Εμπορική τραπεζική» (1), η FBN διέθετε 23 επιχειρηματικά κέντρα, τα οποία παρείχαν πολλαπλά προϊόντα σε εταιρείες με κύκλο εργασιών έως 250 εκατ. ευρώ. Οι εταιρείες με κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατ. ευρώ καθώς και ο δημόσιος τομέας εξυπηρετούνταν από άλλο υποτμήμα, την «Τραπεζική εταιρειών και δημόσιου τομέα» (2). Υπήρχαν επίσης υποτμήματα «Τραπεζικής επενδύσεων» (3) (27), «Εξειδικευμένων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών» (4) (28), «Ενέργειας, βασικών εμπορευμάτων και μεταφορών» (5), «Παγκόσμιων αγορών και τραπεζικής θεσμικών επενδυτών» (6) (29) και «Συμψηφισμού κεφαλαίων και θεματοφυλακής» (7) (30).
(65)
Ορισμένα από τα βασικά οικονομικά δεδομένα της FBN συνοψίζονται στον πίνακα 2 κατωτέρω:
Πίνακας 2
Βασικά οικονομικά δεδομένα της FBN
(σε εκατ. ευρώ)
2006
2007
2008 (31)
2009
Σύνολο εσόδων εκμετάλλευσης
3 473
3 553
3 096
2 171
Καθαρά κέρδη
1 157
1 296
-18 486
406
Απόδοση ιδίων κεφαλαίων (κανον.) (32)
20,1 %
8,9 %
4,9 %
0,7 %
Λόγος εξόδων-εσόδων
50,5 %
54,2 %
64,9 %
84,2 %
Σύνολο ενεργητικού
209 749
272 378
184 203
189 785
Σύνολο ιδίων κεφαλαίων
5 910
21 763
2 944
4 716
RWA
66 995
75 850
70 932
53 730 (33)
Δείκτης κεφαλαίων κατηγορίας 1
8,6 %
11,2 %
7,4 %
12,5 %
Σύνολο λόγου κεφαλαίων-υποχρεώσεων
10,5 %
11,2 %
11,2 %
16,7 %
Λόγος δανείων-καταθέσεων
167 %
237 %
208 %
Πηγή: Ετήσιες εκθέσεις 2008/2009 της FBN
(66)
Το 2008, η FBN κατέγραψε ζημίες 18,5 δισεκατ. ευρώ, αλλά αυτές σχετίζονταν σε μεγάλο βαθμό με έκτακτα στοιχεία. Η εταιρεία υποχρεώθηκε να αναφέρει καθαρές ζημίες 16,8 δισεκατ. ευρώ όσον αφορά τη συμμετοχή της στην RFS Holdings και την πώλησή της, και υπέστη επίσης απομείωση 922 εκατ. ευρώ (χωρίς φόρους) στο τμήμα Prime Fund Solutions λόγω της απάτης Madoff (34). Τα καθαρά υποκείμενα κέρδη, εξαιρουμένων των στοιχείων αυτών, ανήλθαν σε 604 εκατ. ευρώ και πραγματοποιήθηκαν σχεδόν αποκλειστικά κατά το πρώτο εξάμηνο του 2008.
(67)
Το 2009, η FBN κατέγραψε καθαρά κέρδη 406 εκατ. ευρώ, με τη βοήθεια δύο έκτακτων πηγών κέρδους (διακανονισμό τοις μετρητοίς ύψους 362,5 εκατ. ευρώ με τη Fortis Capital Company) και ανάκτηση προβλέψεων σχετικών με την απάτη Madoff ύψους 16 εκατ. ευρώ. Τα καθαρά υποκείμενα κέρδη μειώθηκαν σε 27 εκατ. ευρώ (35) (από 604 εκατ. ευρώ το 2008).
2.2.3. ABN AMRO Group
(68)
Ο ABN AMRO Group, ο οποίος δημιουργήθηκε μετά τη συγχώνευση της FBN και της ABN AMRO Bank (δηλαδή των δραστηριοτήτων της ABN AMRO N) την 1η Ιουλίου 2010, συγκεντρώνει όλες τις δραστηριότητες της FBN και της ABN AMRO N σε δύο χωριστές ΕΜ, τη «Λιανική και ιδιωτική τραπεζική» και την «Εμπορική και επενδυτική τραπεζική». Ο όμιλος είχε προκαταρκτικά έσοδα εκμετάλλευσης ύψους 7,15 δισεκατ. ευρώ το 2008 και προκαταρκτικό σύνολο στοιχείων ενεργητικού ύψους 360 δισεκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία (36), το σύνολο ιδίων κεφαλαίων του ABN AMRO Group βάσει των ΔΠΧΠ (37) ανέρχεται σε 11,7 δισεκατ. ευρώ.
(69)
Ο ABN AMRO Group είναι καλά διαφοροποιημένος με έσοδα εκμετάλλευσης ύψους 4,2 δισεκατ. ευρώ στη «Λιανική και ιδιωτική τραπεζική» και έσοδα εκμετάλλευσης ύψους 2,8 δισεκατ. ευρώ στην «Εμπορική και επενδυτική τραπεζική». Γεωγραφικά, το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων του ABN AMRO Group (και συγκεκριμένα [65 - 95] % του συνόλου) προέρχεται από τις Κάτω Χώρες.
(70)
Στη «Λιανική και ιδιωτική τραπεζική», ο ενοποιημένος ABN AMRO Group διαθέτει μερίδια [15 - 20] % και [15 - 20] % (38) αντίστοιχα στη «μαζική λιανική τραπεζική» και στην «προνομιακή τραπεζική» (39), πράγμα που τον καθιστά την τρίτη μεγαλύτερη τράπεζα στην ολλανδική τραπεζική αγορά από άποψη μεριδίου αγοράς. Στην ιδιωτική τραπεζική (υπό την επωνυμία ABN AMRO Mees Pierson), ο ABN AMRO Group είναι μακράν η μεγαλύτερη τράπεζα στην ολλανδική αγορά με μερίδιο αγοράς περίπου [30 - 40] % (40). Στην «Εμπορική και επενδυτική τραπεζική», το μερίδιο αγοράς του ABN AMRO Group είναι περίπου [15 - 25] % (41).
(71)
Ο ABN AMRO Group δεν περιλαμβάνει πλέον τη New HBU και τις δραστηριότητες πρακτόρευσης της IFN, οι οποίες εκχωρήθηκαν στο πλαίσιο των διορθωτικών μέτρων για τη συγχώνευση την 1η Απριλίου 2010.
(72)
Στο πλαίσιο της διαδικασίας αναδιάρθρωσης, δύο μικρά τμήματα της FBN [συγκεκριμένα η Intertrust και το Prime Fund Solutions (στο εξής το «PFS»)] εκχωρήθηκαν επίσης και δεν ανήκουν πλέον στον ABN AMRO Group.
(73)
Τον Σεπτέμβριο του 2009, η FBN [και ο εταίρος της, Banque Générale du Luxembourg (στο εξής η «BGL»)] (42), πώλησαν την Intertrust στη Waterland, ειδική στις ιδιωτικές επενδύσεις. Η Intertrust είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες στην παγκόσμια διαχείριση καταπιστευμάτων και εταιρειών. Απασχολεί 1 000 εμπειρογνώμονες σε 19 χώρες και έχει έσοδα εκμετάλλευσης και RWA ύψους […] εκατ. ευρώ και […] εκατ. ευρώ αντίστοιχα.
(74)
Τον Μάιο του 2010, η FBN ανακοίνωσε επίσης την πώληση του PFS στην Credit Suisse. Το PFS παρέχει υπηρεσίες αμοιβαίων κεφαλαίων στον κλάδο διαχείρισης εναλλακτικών επενδύσεων, για παράδειγμα, διοίκηση, τραπεζικές υπηρεσίες, θεματοφυλακή και χρηματοδότηση. Οι πελάτες του περιλαμβάνουν από υψηλά εξειδικευμένους διαχειριστές χαρτοφυλακίου έως μεγάλους παγκόσμιους οργανισμούς, όπως ταμεία συντάξεων και κρατικά επενδυτικά ταμεία. Το PFS ήταν υπεύθυνο για την πρόβλεψη ύψους 922 εκατ. ευρώ μετά τους φόρους που σχετιζόταν με την απάτη Madoff την οποία καταχώρισε η FBN το 2008. Τα έσοδα του PFS ανέρχονται σε […] εκατ. ευρώ και τα RWA του σε […] εκατ. ευρώ.
(75)
Στις 4 Μαρτίου 2011, ο ABN AMRO Group δημοσίευσε τα αποτελέσματά του για τη χρήση 2010, τα οποία εμφάνιζαν καθαρές ζημίες ύψους 414 εκατ. ευρώ. Μη λαμβανομένων υπόψη των εξόδων διαχωρισμού και ενοποίησης, ο ABN AMRO Group ανέφερε υποκείμενα κέρδη 1 077 εκατ. ευρώ. Την 31η Δεκεμβρίου 2010, τα βασικά κεφάλαια κατηγορίας 1, τα κεφάλαια κατηγορίας 1 και το σύνολο του λόγου κεφαλαίων-υποχρεώσεων του ABN AMRO Group ανέρχονταν σε 10,4 %, 12,8 % και 16,6 % αντίστοιχα. Σε συμφωνία με το ολλανδικό δημόσιο, ο ABN AMRO Group θέσπισε πολιτική μερισμάτων με στόχο διανομή μερισμάτων σε ποσοστό 40 % των αναφερόμενων ετήσιων κερδών.
2.3. Περιγραφή του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009 και του επικαιροποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου του 2010
(76)
Το ολλανδικό δημόσιο παρέσχε στην Επιτροπή το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009 στις 4 Δεκεμβρίου 2009. Περισσότερες πληροφορίες παρασχέθηκαν τον Μάρτιο του 2010 (43). Η συγχώνευση της FBN και της ABN AMRO N κατέχει κεντρική θέση στην επιχειρηματική ιδέα που αναπτύσσεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009. Ο ABN AMRO Group, η νέα τράπεζα που προέκυψε από το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009, θα επικεντρωθεί στο μεσαίο τμήμα της αγοράς στις Κάτω Χώρες (44) και θα δραστηριοποιηθεί στη «Λιανική και ιδιωτική τραπεζική» και στην «Εμπορική και επενδυτική τραπεζική».
(77)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009 ξεκινά από τη διαπίστωση ότι οι κεφαλαιακές ανάγκες δεν σχετίζονται με τις υποκείμενες επιδόσεις της FBN και της ABN AMRO N, αλλά μάλλον με την αναγκαιότητα χρηματοδότησης του αντίστοιχου διαχωρισμού τους από τις μητρικές εταιρείες τους και με τα αρχικά έξοδα ενοποίησης της συγχώνευσης.
(78)
Σε ένα αντιπαράδειγμα χωρίς κρατική ενίσχυση, το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009 αναγνωρίζει ότι, χωρίς τη συντονισμένη προσπάθεια των κυβερνήσεων της Μπενελούξ, η Fortis SA/NV θα είχε καταρρεύσει, παρασύροντας επίσης στην πτώση της την FBN και την ABN AMRO N.
(79)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009 περιέχει χρηματοοικονομικές προβλέψεις για το διάστημα 2009-2012 με ανάλυση κατά τμήματα για τη λιανική τραπεζική, την ιδιωτική τραπεζική στις Κάτω Χώρες, τη διεθνή ιδιωτική τραπεζική, και την εμπορική και επενδυτική τραπεζική. Ειδικότερα για το 2012, ο ABN AMRO Group υπολόγισε επίσης κέρδη με την παραδοχή ότι η τρέχουσα τάση θα διατηρηθεί, τα οποία εξαιρούν τις μεταβατικές δαπάνες και θεωρούν ότι οι συνέργειες μείωσης των δαπανών λήφθηκαν ήδη υπόψη για ολόκληρο το έτος. Οι προβλέψεις αυτές παρασχέθηκαν για βασικό σενάριο και για πλέον δυσμενές σενάριο.
(80)
Στις 8 Νοεμβρίου 2010, το ολλανδικό δημόσιο επικαιροποίησε τις οικονομικές προβλέψεις του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009 για το διάστημα έως το 2012, συμπεριλαμβανομένων πρόσθετων προβλέψεων για το 2013 στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου του 2010.
(81)
Στο βασικό σενάριο, το ολλανδικό δημόσιο ξεκινά από την παραδοχή ότι οι όγκοι της επιχειρηματικής δραστηριότητας θα αυξηθούν παράλληλα με τον πληθωρισμό. Τα έξοδα προσωπικού θεωρούνται ότι θα αυξηθούν κατά [1 - 6] % ετησίως και άλλα έξοδα κατά μικρότερο ποσοστό [1 - 5] % ετησίως. Το ολλανδικό δημόσιο προβλέπει επίσης ότι οι προβλέψεις για ζημίες από δάνεια του ABN AMRO Group θα αρχίσουν να μειώνονται σε σχέση με το υψηλό επίπεδο του 2009.
(82)
Στο βασικό σενάριο του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου του 2010, ο ABN AMRO Group πραγματοποιεί αρνητικό καθαρό αποτέλεσμα […] εκατ. ευρώ το 2010, προτού επανέλθει στην κερδοφορία από το 2011 και έπειτα (ήτοι κέρδη ύψους […] εκατ. ευρώ το 2011).
(83)
Το 2012 και το 2013, αναμένεται ότι τα καθαρά κέρδη του ABN AMRO Group θα αυξηθούν σε […] εκατ. ευρώ και […] εκατ. ευρώ, αντίστοιχα, με αποτέλεσμα απόδοση ιδίων κεφαλαίων (45) περίπου […] %. Η βελτίωση της αποδοτικότητας του ABN AMRO Group είναι αποτέλεσμα της βελτίωσης των εσόδων εκμετάλλευσης (τα οποία αναμένεται να ανακάμψουν μετά τα αδύναμα αποτελέσματα του 2009), του προγράμματος περικοπής δαπανών, το οποίο θα συνεχισθεί και αναμένεται να μειώσει τα έξοδα κατά 1,1 δισεκατ. ευρώ, προ φόρων, ετησίως και της εξομάλυνσης των προβλέψεων ζημιών δανείων μετά την κορύφωσή τους το 2009. Το 2013, ο λόγος εξόδων-εσόδων του ABN AMRO Group προβλέπεται να είναι […] %.
(84)
Βασικό σενάριο
Πίνακας 3
2009 (Πραγματικό)
2010 [Ε (46)]
2011 (Ε)
2012 (Ε)
2012 διατήρηση της τρέχουσας τάσης (Ε)
2013 (Ε)
Έσοδα εκμετάλλευσης
7 039
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Καθαρά έσοδα από τόκους
4 528
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Καθαρά έσοδα από προμήθειες και αμοιβές
1 933
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Άλλα έσοδα
849
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Έξοδα εκμετάλλευσης
-5 568
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Έξοδα εκμετάλλευσης - διατήρηση της παρούσας κατάστασης
-5 258
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Έξοδα εκμετάλλευσης - μετάβαση
- 310
[…]
[…]
[…]
Αποτέλεσμα εκμετάλλευσης
1 471
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Απομειώσεις δανείων
-1 585
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Κέρδη προ φόρων
- 114
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Φόροι και δικαιώματα μειοψηφίας
45
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Καθαρά κέρδη
-68
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Υποκείμενα καθαρά κέρδη
(εκτός μεταβατικών δαπανών)
163
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(85)
Στο πλέον δυσμενές σενάριο του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου του 2010, το ολλανδικό δημόσιο ξεκινά από συντηρητικότερες παραδοχές σε σχέση με εκείνες του βασικού σεναρίου. Χρησιμοποιεί περιθώρια επιτοκίων τα οποία είναι κατά 7,5 % χαμηλότερα από εκείνα του βασικού σεναρίου, πιο επιφυλακτικές προβλέψεις για προμήθειες και αμοιβές (αύξηση 4 % ετησίως αντί 7 % στο βασικό σενάριο), χαμηλότερες συνέργειες (αντίκτυπος - […] εκατ. ευρώ στα κέρδη του 2013) και 15 % χαμηλότερο ποσοστό ανάκτησης των προβλέψεων ζημιών δανείων (αντίκτυπος - […] εκατ. ευρώ στα κέρδη του 2013).
(86)
Παρότι τα συντηρητικότερα αυτά ποσά θα οδηγήσουν σε χαμηλότερα αποτέλεσμα, ο ABN AMRO Group θα μπορέσει να καταγράψει κέρδη. Το πλέον δυσμενές σενάριο προβλέψει υποκείμενα καθαρά κέρδη […] εκατ. ευρώ και […] εκατ. ευρώ αντίστοιχα το 2012 και το 2013 (σε σύγκριση με […] εκατ. ευρώ και […] εκατ. ευρώ αντίστοιχα στο βασικό σενάριο).
(87)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009, το ολλανδικό δημόσιο αναφέρεται επίσης στη στρατηγική εξόδου του, υπογραμμίζοντας ότι δεν έχει την πρόθεση να παραμείνει μακροχρόνιος επενδυτής στον ABN AMRO Group.
(88)
Με επιστολή, της 20ής Αυγούστου 2010, το ολλανδικό δημόσιο παρέσχε στην Επιτροπή περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη στρατηγική εξόδου του. Το ολλανδικό δημόσιο εξήγησε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο τοποθέτησης υπό μορφή ΑΔΠ (47), χωρίς να αποκλείονται άλλες εναλλακτικές δυνατότητες όπως ιδιωτική πώληση σε επενδυτή ή συμμετέχοντα στην αγορά. Στην επιστολή του, της 20ής Αυγούστου 2010, το ολλανδικό δημόσιο αναφέρει ότι ένα αρχικό ποσοστό από [0 - 50] έως [10 - 60] % μπορεί να διατεθεί για ΑΔΠ το νωρίτερο το […], και να ακολουθήσει μια δεύτερη προσφορά για ποσοστό από [0 - 50] έως [10 - 60] % το 2015. Το ολλανδικό δημόσιο επιθυμεί να ανακτήσει την αρχική επένδυσή του προσαυξημένη κατά το κόστος χρηματοδότησής της ύψους [2 - 5] %. Πρόθεση του ολλανδικού δημοσίου είναι να μειώσει τη συμμετοχή του στον ABN AMRO Group σε μέγιστο ποσοστό [25 - 65] %, κατά προτίμηση πριν από το τέλος του [2014 - 2018]. Τελικά, το ολλανδικό δημόσιο δεσμεύεται απολύτως για την πλήρη έξοδό του. Η τελική απόφαση για την ΑΔΠ εναπόκειται στον ολλανδό υπουργό Οικονομικών και θα εξαρτηθεί από τις συνθήκες της αγοράς, την «ετοιμότητα για ΑΔΠ» του ABN AMRO Group και τα αναμενόμενα έσοδα. Στις 24 Ιανουαρίου 2011, η ολλανδική κυβέρνηση περιέγραψε επίσης δημόσια τη στρατηγική εξόδου της (48).
(89)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009 (όπως και το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου του 2010) δείχνει ότι -μετά την εφαρμογή όλων των μέτρων κρατικής ενίσχυσης- ο ABN AMRO Group διαθέτει επαρκή κεφαλαιοποίηση. Κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης, οι προβλεπόμενοι δείκτες κεφαλαίων κατηγορίας 1 αναμένεται να παραμείνουν αρκετά άνω του […] % στο διάστημα από το 2009 έως το 2012 και να αυξηθούν περαιτέρω σε […] % το 2013.
(90)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009, το ολλανδικό δημόσιο εξηγεί ότι ο ABN AMRO Group έχει ήδη εκποιήσει ορισμένες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Εκτός από την πώληση της New HBU και της IFN κατά τη διαδικασία διορθωτικών μέτρων για τη συγχώνευση, η ABN AMRO N και η FBN εκποίησαν επίσης την Intertrust και το PFS.
(91)
Σε σύγκριση με τον ABN AMRO Group, η Intertrust και η PFS αντιπροσωπεύουν από κοινού [0 - 5] %, [0 - 5] % και [0 - 5] % όσον αφορά τα προβλεπόμενα συνολικά έσοδα εκμετάλλευσης, τα έξοδα και τα RWA, αντίστοιχα.
(92)
Κατά τη διαδικασία αναδιάρθρωσης, η FBN προέβη επίσης σε μια αγορά για να διορθώσει μια απόκλιση που προέκυψε από τη διάσπαση της Fortis SA/NV. Η FBN ήταν ο νόμιμος ιδιοκτήτης της ΕΜ Μεσιτείας, Συμψηφισμού και Θεματοφυλακής και όλων των γραφείων που σχετίζονταν με τη συγκεκριμένη επιχειρηματική δραστηριότητα, εκτός του γραφείου του Σικάγο, το οποίο είχε παραμείνει στη Fortis Bank SA/NV. Για τη διόρθωση αυτής της σχετιζόμενης με τον διαχωρισμό απόκλισης, η FBN αγόρασε το κατάστημα του Σικάγο της Fortis Clearing Americas από την Fortis Bank SA/NV την 31η Ιουλίου 2009 έναντι τιμήματος περίπου […] εκατ. δολαρίων ΗΠΑ.
2.4. Περιγραφή των μέτρων
(93)
Για τον προσδιορισμό των επιμέρους μέτρων κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή χρησιμοποιεί στην παρούσα απόφαση τους ίδιους κωδικούς γραμμάτων με εκείνους που χρησιμοποίησε στην απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010.
2.4.1. Μέτρα τα οποία καλύπτονται από την απόφαση της 8ης Απριλίου 2009
(94)
Στις 3 Οκτωβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο αγόρασε την FBN (συμπεριλαμβανομένης της ABN AMRO N) από τη Fortis SA/NV έναντι 12,8 δισεκατ. ευρώ (στο εξής το «Μέτρο Χ»). Η Επιτροπή δεν κίνησε τη διαδικασία σε σχέση με το συγκεκριμένο μέτρο, το οποίο δεν παρείχε αφ’ εαυτό κρατική ενίσχυση στην FBN, παρότι εντασσόταν σε πράξη χορήγησης κρατικής ενίσχυσης στην FBN (βλέπε αιτιολογική σκέψη 32 της απόφασης της 8ης Απριλίου 2009).
(95)
Κατά την εξαγορά της FBN από το ολλανδικό δημόσιο, η FBN εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τη Fortis Bank SA/NV για τη χρηματοδότησή της. Προκειμένου να διασφαλισθεί πλήρης διαχωρισμός της FBN από την Fortis Bank SA/NV, το ολλανδικό δημόσιο έπρεπε να θέσει τέλος στη σχέση χρηματοδότησης μεταξύ της FBN και της Fortis Bank SA/NV. Προκειμένου να διακοπούν οι υφιστάμενοι δεσμοί, το ολλανδικό δημόσιο χορήγησε στην FBN βραχυπρόθεσμη διευκόλυνση ρευστότητας ύψους 45 δισεκατ. ευρώ (στο εξής το «Μέτρο Υ1») στις 3 Οκτωβρίου 2008. Η συγκεκριμένη διευκόλυνση ρευστότητας επέτρεψε στην FBN να αποπληρώσει στην Fortis Bank SA/NV βραχυπρόθεσμα δάνεια ύψους 34 δισεκατ. ευρώ. Το ολλανδικό δημόσιο υποκατέστησε επίσης την Fortis Bank SA/NV ως δανειστή των μακροπρόθεσμων δανείων προς την FBN για ονομαστικό ποσό 16,1 δισεκατ. ευρώ στη «σύμβαση υποκατάστασης συμβαλλομένου» (στο εξής «Μέτρο Υ2») (49).
(96)
Η βραχυπρόθεσμη διευκόλυνση ρευστότητας, η οποία καλύπτεται από το Μέτρο Υ1, παρέμεινε σε ισχύ έως το τέλος του Ιουνίου του 2009. Ενόσω το συγκεκριμένο μέτρο ήταν σε ισχύ, το επιτόκιο άλλαξε αρκετές φορές. Στο διάστημα από τις 6 Οκτωβρίου 2008 έως τις 23 Οκτωβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο χορήγησε στην FBN βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση με επιτόκιο EONIA (50) (για δανεισμό μιας ημέρας μέγιστου ποσού 5 δισεκατ. ευρώ) ή Euribor (51) (για πιο μακροχρόνια ρευστότητα μέγιστου ποσού 40 δισεκατ. ευρώ) χωρίς επιπλέον περιθώριο. Μετά τις 23 Οκτωβρίου 2008, μεσολάβησε σύντομο χρονικό διάστημα (έως τις 5 Νοεμβρίου 2008) κατά το οποίο το ολλανδικό δημόσιο εφάρμοσε επιτόκιο EONIA + 50 μονάδες βάσης και Euribor + 50 μονάδες βάσης. Κατά τη δεύτερη αυτή περίοδο, η συμφωνία εξακολουθούσε να αφορά μέγιστα ποσά 5 δισεκατ. ευρώ για ρευστότητα μιας ημέρας και 40 δισεκατ. ευρώ για πιο μακροχρόνια ρευστότητα. Στο διάστημα από τις 5 Νοεμβρίου 2008 έως την 1η Μαρτίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο επέβαλε επιτόκιο EONIA + 25 μονάδες βάσης για δάνεια μιας ημέρας, Euribor + 25 μονάδες βάσης για δάνεια διάρκειας (52) κάτω των 3 μηνών και Euribor + 50 μονάδες βάσης για δάνεια διάρκειας άνω των τριών μηνών (53). Μετά την 1η Μαρτίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο ανέπτυξε ένα σύστημα δύο επιπέδων παροτρύνοντας την FBN να μειώσει την εξάρτησή της από το δημόσιο. Μια πρώτη δόση χρηματοδότησης (ανεξαρτήτως διάρκειας) χορηγούνταν με επιτόκιο Euribor + 25 μονάδες βάσης, αλλά, μετά την υπέρβαση του κατώτατου ορίου της δόσης, η FBN μπορούσε να εξασφαλίσει επιπλέον ρευστότητα μόνον με επιτόκιο Euribor + 50 μονάδες βάσης (54). Το ύψος της συνολικής διευκόλυνσης ρευστότητας και το ύψος του πρώτου κατώτατου ορίου μειώθηκαν σταδιακά. Στις 9 Ιουλίου 2009, το ολλανδικό δημόσιο ενημέρωσε την Επιτροπή ότι η FBN είχε αποπληρώσει όλα τα βραχυπρόθεσμα δάνειά της στο δημόσιο.
(97)
Τα μακροπρόθεσμα δάνεια στα οποία το ολλανδικό δημόσιο υποκατέστησε τη Fortis Bank SA/NV (Μέτρο Υ2) ανέρχονταν σε 16,1 δισεκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 8,15 δισεκατ. ευρώ σε κεφάλαια κατηγορίας 2 (εκ των οποίων 3 δισεκατ. ευρώ σε κεφάλαια ανώτερης κατηγορίας 2) και 7,95 δισεκατ. ευρώ σε πλήρως εξασφαλισμένα δάνεια.
(98)
Στις 24 Δεκεμβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο αγόρασε την ABN AMRO N από την FBN έναντι 6,5 δισεκατ. ευρώ (στο εξής το «Μέτρο Ζ»). Το ολλανδικό δημόσιο δεν κατέβαλε το ποσό τοις μετρητοίς, αλλά πλήρωσε την αγορά ακυρώνοντας μακροπρόθεσμα δάνεια ύψους 6,5 δισεκατ. ευρώ τα οποία είχε αποκτήσει με τις ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008 στο πλαίσιο του Μέτρου Υ2. Με άλλα λόγια, το ολλανδικό δημόσιο παραιτήθηκε από απαιτήσεις ύψους 6,5 δισεκατ. ευρώ έναντι της FBN για να πληρώσει την εξαγορά της ABN AMRO N (55).
2.4.2. Μέτρα τα οποία καλύπτονται από την απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010
(99)
Μερικά από τα μέτρα που καλύπτονται από την απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010 (56) κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή τον Ιούλιο του 2009 και τα υπόλοιπα τον Ιανουάριο του 2010. Τον Ιούλιο του 2009, το ολλανδικό δημόσιο κοινοποίησε ένα μέσο κεφαλαιακής αρωγής ή «CRI» (στο εξής το «Μέτρο Α» με αποτέλεσμα κεφαλαιακής αρωγής ύψους 1,7 δισεκατομμυρίου ευρώ), έναν Υποχρεωτικά Μετατρέψιμο Τίτλο (στο εξής ο «MCS») ύψους 500 εκατ. ευρώ (στο εξής «Μέτρο Β1») και μια δεύτερη δόση MCS ύψους 300 εκατ. ευρώ (στο εξής το «Μέτρο Β2»).
(100)
Τον Ιανουάριο του 2010, το ολλανδικό δημόσιο κοινοποίησε πρόσθετα κεφαλαιακά μέτρα αξίας 4,39 δισεκατ. ευρώ. Το ολλανδικό δημόσιο προεγγράφηκε σε εκδόσεις πρόσθετων μέσων MCS ύψους 2,28 δισεκατ. ευρώ για την κάλυψη πρόσθετων εξόδων διαχωρισμού (780 εκατ. ευρώ, στο εξής «Μέτρο Β3»), του κεφαλαιακού ελλείμματος ως αποτέλεσμα της πώλησης της New HBU (300 εκατ. ευρώ, στο εξής το «Μέτρο Β4») και των εξόδων ενοποίησης (1,2 δισεκατ. ευρώ, στο εξής το «Μέτρο Β5»). Προκειμένου να εναρμονίσει τα κεφάλαια κατηγορίας 1 της FBN προς τις κανονιστικές απαιτήσεις, το ολλανδικό δημόσιο μετέτρεψε επίσης 1,35 δισεκατ. ευρώ κεφαλαίων κατηγορίας 2 της FBN, τα οποία κατείχε ήδη, σε κεφάλαια κατηγορίας 1 (στο εξής το «Μέτρο Γ»). Το ολλανδικό δημόσιο κατέβαλε επίσης στα άλλα μέλη της κοινοπραξίας 740 εκατ. ευρώ τοις μετρητοίς (στο εξής το «Μέτρο Δ»), σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στη ΣΜΚ, για τον διακανονισμό ζητημάτων τα οποία προέκυψαν κατά την εξέλιξη της διαδικασίας διαχωρισμού. Τέλος, το ολλανδικό δημόσιο παρέσχε επίσης εγγύηση σε σύνθετες υποχρεώσεις από την πώληση της New HBU (στο εξής το «Μέτρο Ε»).
(101)
Το ολλανδικό δημόσιο πώλησε πιστωτική προστασία μέσω CDS σε ολλανδικό χαρτοφυλάκιο ενυπόθηκων δανείων της ABN AMRO N, το οποίο αντιπροσώπευε περίπου [30 - 80] % του συνολικού χαρτοφυλακίου στεγαστικών δανείων της ABN AMRO N. Αποτέλεσμα του μέτρου ήταν να μειωθούν τα σταθμισμένα ως προς τον κίνδυνο στοιχεία ενεργητικού της ABN AMRO N.
(102)
Για την πιστωτική προστασία, το ολλανδικό δημόσιο εισέπραξε ετήσια προμήθεια 51,5 μονάδων βάσης (υπολογισμένη ως ποσοστό επί της αξίας του χαρτοφυλακίου στην έναρξη κάθε περιόδου αναφοράς).
(103)
Η αμοιβή υπολογίσθηκε με τη μέθοδο του κόστους ισοδύναμου κεφαλαίου. Το ολλανδικό δημόσιο καθόρισε το ύψος των κεφαλαίων που μπορούσε να αποδεσμεύσει η ABN AMRO N λόγω του μέσου κεφαλαιακής αρωγής (συγκεκριμένα 1,7 δισεκατ. ευρώ, βάσει των απαιτήσεων της Βασιλείας I, οι οποίες εφαρμόζονταν ακόμη όταν θεσπίσθηκε η συμφωνία CRI) και, στη συνέχεια, υπολόγισε απόδοση 10 % για τη συγκεκριμένη κεφαλαιακή αρωγή (συγκεκριμένα 10 % σε ποσό 1,7 δισεκατ. ευρώ). Αυτό ισοδυναμούσε με 51,5 μονάδες βάσης της αξίας του αρχικού χαρτοφυλακίου 34,5 δισεκατ. ευρώ.
(104)
Κάθε έτος, η ABN AMRO N διατηρούσε ένα τμήμα πρώτων ζημιών 20 μονάδων βάσης (υπολογιζόμενο ως ποσοστό επί της αξίας του αρχικού χαρτοφυλακίου).
(105)
Η ABN AMRO N διατηρούσε κάθετο μερίδιο 5 % του εναπομένοντος κινδύνου.
(106)
Η τιμή του μέσου πιστωτικής προστασίας δεν αναπροσαρμόσθηκε όταν η ABN AMRO N υιοθέτησε πλήρως τις κεφαλαιακές απαιτήσεις της Βασιλείας II, παρότι το αποτέλεσμα κεφαλαιακής αρωγής του CRI έγινε τότε σημαντικά μικρότερο.
(107)
Καταρχήν, η συμφωνία CDS είχε διάρκεια επτά ετών, αλλά η ABN AMRO N διέθετε δικαιώματα αγοράς που της επέτρεπαν να καταγγείλει τη συμφωνία σε ορισμένες προκαθορισμένες ημερομηνίες αναφοράς (για παράδειγμα τον Οκτώβριο του 2010, τον Ιανουάριο του 2011 και τον Ιανουάριο του 2012) (57).
(108)
Βάσει της ΣΜΚ, οι τρεις εταίροι της κοινοπραξίας έπρεπε να διασφαλίσουν τη διατήρηση επαρκούς κεφαλαιοποίησης της ABN AMRO Z. Στο πλαίσιο αυτό, το ολλανδικό δημόσιο έπρεπε να συνεισφέρει 2,2 δισεκατ. ευρώ για την κάλυψη του κεφαλαιακού ελλείμματος της ABN AMRO Z. Στόχος του CRI ήταν να επιτρέψει στην ABN AMRO N να πραγματοποιήσει μέρος της συγκεκριμένης εισφοράς ύψους 2,2 δισεκατ. ευρώ στην ABN AMRO Z.
(109)
Το ολλανδικό δημόσιο προτίμησε τη μη συμβατική λύση του CRI αντί της παραδοσιακής αύξησης κεφαλαίου, επειδή, πριν από τον διαχωρισμό, δεν μπορούσε να διαχωρίσει τις κεφαλαιακές εισφορές στην ABN AMRO Bank. Με άλλα λόγια, επειδή η ABN AMRO N δεν αποτελούσε χωριστή νομική οντότητα, μια εισφορά κεφαλαίου στην ABN AMRO Bank μπορούσε επίσης να ωφελήσει τα άλλα δύο μέλη της κοινοπραξίας. Μια τέτοια ενέργεια μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες, ιδίως σε περίπτωση αυξημένης οικονομικής δυσχέρειας.
(110)
Όταν έλαβε χώρα ο διαχωρισμός, η ABN AMRO N κατέστη χωριστή νομική οντότητα (η νέα ABN AMRO Bank). Το ολλανδικό δημόσιο συνέχισε να υπέχει την υποχρέωση, βάσει της ΣΜΚ, να καλύψει το κεφαλαιακό έλλειμμα ύψους 2,2 δισεκατ. ευρώ της ABN AMRO Z. Το ολλανδικό δημόσιο αποφάσισε ότι ABN AMRO N έπρεπε να χρησιμοποιήσει μετρητά από μέσα MCS (και συγκεκριμένα το Μέτρο Β3, στον βαθμό που αφορούσε το προληπτικό περιθώριο των 500 εκατ. ευρώ, και 1,2 δισεκατ. ευρώ από το Μέτρο Β5) για να εισφέρει 1,7 δισεκατ. ευρώ στην ABN AMRO Z, διατηρώντας το CRI στη νέα ABN AMRO Bank για την κάλυψη του προληπτικού περιθωρίου των 500 εκατ. ευρώ και των εξόδων ενοποίησης ύψους 1,2 δισεκατ. ευρώ.
(111)
Στις 15 Οκτωβρίου 2010, η ABN AMRO Bank και το ολλανδικό δημόσιο ανακοίνωσαν ότι το CRI θα έληγε στις 30 Οκτωβρίου 2010. Πράγματι, καθώς η ABN AMRO Bank είχε, στο μεταξύ, εφαρμόσει τις απαιτήσεις της Βασιλείας II, το CRI είχε καταστεί λιγότερο ενδιαφέρον και λιγότερο αναγκαίο (58).
(112)
Καθώς το CRI δεν στάθηκε επαρκές για την κάλυψη ολόκληρης του κεφαλαιακού ελλείμματος της ABN AMRO Z, ύψους 2,2 δισεκατ. ευρώ, το ολλανδικό δημόσιο χορήγησε επιπλέον κεφάλαια στην ABN AMRO Bank μέσω MCS.
(113)
Ο MCS χαρακτηρίσθηκε ως υβριδικό κεφάλαιο κατηγορίας 1, συνοδευόταν από τοκομερίδιο με απόδοση 10 % και μετατράπηκε αυτομάτως σε μετοχές της ABN AMRO II κατά τον διαχωρισμό της ABN AMRO N από την ABN AMRO Bank. Από τη στιγμή εκείνη, χαρακτηρίσθηκε βασικό κεφάλαιο κατηγορίας 1. Η μετατροπή πραγματοποιήθηκε σε ονομαστική αξία (59). Το μέτρο επέτρεψε στην ABN AMRO II (η οποία μετονομάσθηκε σε ABN AMRO Bank) να συνεισφέρει 500 εκατ. ευρώ στην ABN AMRO Z.
(114)
Για την κάλυψη των εξόδων που σχετίζονταν με τον διαχωρισμό της ABN AMRO N από την ABN AMRO Bank, το ολλανδικό δημόσιο προεγγράφηκε σε εκδόσεις πρόσθετων MCS. Μια πρώτη δόση ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ (Μέτρο Β2) κοινοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2009, ενώ το υπόλοιπο ποσό (συγκεκριμένα, 780 εκατ. ευρώ) κοινοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2010 (Μέτρο Β3).
(115)
Το συνολικό ποσό του 1,08 δισεκατομμυρίου ευρώ (και συγκεκριμένα τα Μέτρα Β2 και Β3 μαζί) απαιτούνταν για την κάλυψη των ακόλουθων εξόδων:
-
480 εκατ. ευρώ σαφώς καθορισμένων εξόδων διαχωρισμού,
-
90 εκατ. ευρώ για τη σύσταση υπηρεσίας χρηματαγοράς· και
-
500 εκατ. ευρώ για την πρόβλεψη προληπτικού περιθωρίου.
(116)
Το ολλανδικό δημόσιο παρέσχε περαιτέρω ανάλυση των εξόδων διαχωρισμού ύψους 480 εκατ. ευρώ. Αυτά αφορούσαν άνοιγμα σε σύνθετες υποχρεώσεις ([0 - 200] εκατ. ευρώ), ενεργοποίηση επιστολών κατανομής κινδύνου ([0 - 200] εκατ. ευρώ), επαναγορά γραμματίων τιτλοποίησης ([0 - 200] εκατ. ευρώ), τη μεταβίβαση από την ABN AMRO R κινδύνου αγοράς σχετικού με τη χρηματιστηριακή διαπραγμάτευση που αφορούσε τους πελάτες της ABN AMRO N ([0 - 200] εκατ. ευρώ), διακοπή μέσων κεφαλαιακής αρωγής ([0 - 200] εκατ. ευρώ) και διάφορα έξοδα διαχωρισμού και ρευστοποίησης ([0 - 300] εκατ. ευρώ).
(117)
Μετά τον διαχωρισμό από τη μητρική εταιρεία της, ABN AMRO Bank, η ABN AMRO II χρειάστηκε να συστήσει δική της υπηρεσία χρηματαγοράς, η οποία κόστισε 90 εκατ. ευρώ.
(118)
Τέλος, το ολλανδικό δημόσιο εισέφερε ακόμη 500 εκατ. ευρώ σε κεφάλαιο προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η ABN AMRO N θα λειτουργήσει με κάποιο περιθώριο άνω των ελάχιστων κανονιστικών απαιτήσεων.
(119)
Η FBN και η ABN AMRO N μπορούσαν να συγχωνευθούν μόνον μετά την επίλυση των προβλημάτων συγκέντρωσης τα οποία προσδιορίζονται στην απόφαση για τη συγχώνευση. Επομένως, το ολλανδικό δημόσιο αποφάσισε να πωλήσει τη New HBU και την IFN στην Deutsche Bank. Ωστόσο, η πράξη αυτή είχε ως αποτέλεσμα πρόσθετες κεφαλαιακές ανάγκες ύψους 470 εκατ. ευρώ, τις οποίες η ABN AMRO N δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει στο σύνολό τους μόνη της. Το ολλανδικό δημόσιο αποφάσισε να βοηθήσει και εισέφερε 300 εκατ. ευρώ υπό μορφή MCS (60).
(120)
Για την υλοποίηση της συγχώνευσης, η ABN AMRO N και η FBN (και, μετά τη συγχώνευση, ο ABN AMRO Group) χρειάστηκε να καταβάλουν αρχικά έξοδα ενοποίησης ύψους 1,2 δισεκατ. ευρώ (μετά τους φόρους), τα οποία σχετίζονταν με έξοδα πλεονάζοντος προσωπικού, την ενοποίηση πλατφορμών ΤΠΕ και την αναδιάρθρωση του δικτύου καταστημάτων. Καθώς η ABN AMRO N και η FBN δεν ήταν σε θέση να χρηματοδοτήσουν οι ίδιες τα έξοδα αυτά, το ολλανδικό δημόσιο αποφάσισε να εισφέρει κεφάλαιο υπό μορφή MCS (61).
(121)
Η FBN υποχρεώθηκε να αυξήσει τα κεφάλαια κατηγορίας 1 που διέθετε όταν η DNB (62) επισήμανε έλλειμμα κεφαλαίων κατηγορίας 1 ύψους περίπου 1,26 δισεκατ. ευρώ. Μετά τον διαχωρισμό από τη μητρική της εταιρεία Fortis SA/NV, η FBN αναγκάσθηκε να δαπανήσει επίσης 90 εκατ. ευρώ για την κάλυψη εξόδων σχετικών με τη σύσταση υπηρεσίας διαχείρισης διαθεσίμων, μοντέλα σχετικά με τη Βασιλεία, άδειες και υπηρεσίες συμβούλων.
(122)
Το ολλανδικό δημόσιο χορήγησε το επιπλέον κεφάλαιο μετατρέποντας την οφειλή κεφαλαίου κατηγορίας 2 ονομαστικής αξίας 1,35 δισεκατ. ευρώ σε κεφάλαιο κατηγορίας 1. Επομένως, η πράξη δεν περιελάμβανε νέα ποσά τοις μετρητοίς (63).
(123)
Όταν τα μέλη της κοινοπραξίας διαπραγματεύονταν την εξαγορά της ABN AMRO Holding το 2007 διαπίστωσαν ότι δεν ήταν γνωστά όλα τα δεδομένα την εποχή εκείνη. Για τον λόγο αυτό, η ΣΜΚ περιέχει μερικές γενικές αρχές για τον διακανονισμό ορισμένων υποχρεώσεων πληρωμής, οι οποίες θα εμφανισθούν μόνον κατά τη διαδικασία διαχωρισμού. Τα ακριβή ποσά είναι αποτέλεσμα διαδικασίας διαπραγμάτευσης στην οποία έλαβε μέρος το ολλανδικό δημόσιο (και η Fortis SA/NV πριν από αυτό).
(124)
Το συνολικό ποσό των 740 εκατ. ευρώ αφορά τα εξής:
[…]
Οι ως άνω ταμειακές εκροές αντισταθμίζονται εν μέρει από το γεγονός ότι το ολλανδικό δημόσιο εισέπραξε […] από τα άλλα μέλη της κοινοπραξίας σε σχέση με λανθάνοντα έξοδα.
(125)
Το υπόλοιπο των υποχρεώσεων πληρωμής σε άλλα μέλη της κοινοπραξίας (συγκεκριμένα 740 εκατ. ευρώ) καταβλήθηκε τοις μετρητοίς, εν μέρει απευθείας στα άλλα μέλη της κοινοπραξίας και εν μέρει στην ABN AMRO Bank (νυν RBS NV).
(126)
Ακόμη και μετά την εκποίηση της New HBU, η ABN AMRO Bank (νυν RBS NV) και η ABN AMRO II (ή οι νόμιμοι διάδοχοί της) θα παραμείνουν υπεύθυνοι έναντι των πιστωτών της New HBU, εάν η New HBU δεν είναι σε θέση να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της έναντι των πιστωτών της. Ομοίως, η New HBU θα είναι υπεύθυνη για σύνθετες υποχρεώσεις έναντι πιστωτών της ABN AMRO Bank και της ABN AMRO II. Καθώς οι σύνθετες υποχρεώσεις πηγάζουν από την πώληση της New HBU, η οποία είναι αποτέλεσμα απόφασης της ABN AMRO II και των μετόχων της, η ABN AMRO II και οι μέτοχοί της είναι επίσης υπεύθυνοι για την εξεύρεση λύσης. Σύμφωνα με την προτεινόμενη λύση, το ολλανδικό δημόσιο και η Deutsche Bank (συγκεκριμένα ο αγοραστής της New HBU) συμφώνησαν ότι η New HBU και η ABN AMRO II θα αποζημιώσουν η μία την άλλη για τις εν λόγω σύνθετες υποχρεώσεις παρέχοντας εξασφάλιση η μία στην άλλη, ώστε να μειωθούν οι συνεπαγόμενες απαιτήσεις σε εποπτικά ίδια κεφάλαια στο επιθυμητό 20 %. Ως αποτέλεσμα της ως άνω συμφωνίας, η ABN AMRO II υποχρεώθηκε να παράσχει εξασφάλιση στη New HBU ύψους έως 950 εκατ. ευρώ (μειούμενη με την πάροδο του χρόνου καθώς οι υποκείμενες υποχρεώσεις φθάνουν στη λήξη τους) για τις υποχρεώσεις της New HBU έναντι της ABN AMRO II και έναντι της ABN AMRO Bank (νυν RBS NV). Καθώς η ABN AMRO II δεν διέθετε τα μέσα για να παράσχει την αναγκαία εξασφάλιση σε σχέση με την υποχρέωση έναντι της ABN AMRO Bank (νυν RBS NV), το δημόσιο παρέσχε αντεγγύηση υπό μορφή εγγύησης της οφειλής της ABN AMRO Bank (νυν RBS NV).
(127)
Το ολλανδικό δημόσιο τιμολόγησε τον συγκεκριμένο κίνδυνο ωσάν να επρόκειτο για κρατική εγγύηση των δευτερευουσών οφειλών της ABN AMRO Bank (νυν RBS NV). Η τιμολόγηση -βάσει της σύστασης για την ανακεφαλαιοποίηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (στο εξής η «ΕΚΤ») (64)- καθορίσθηκε σε 200 μονάδες βάσης συν το διάμεσο περιθώριο CDS (65).
(128)
Στον Πίνακα 4 συνοψίζονται τα μέτρα που αξιολογούνται στην παρούσα απόφαση. Η στήλη «Λόγος» είναι ίδια με εκείνη στον πίνακα 1 στην αιτιολογική σκέψη 57 της απόφασης της 5ης Φεβρουαρίου 2010. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 110, μετά τον διαχωρισμό της ABN AMRO N και της ABN AMRO Bank στις 6 Φεβρουαρίου 2010, τα μέτρα και οι στόχοι των μέτρων ανακατατάχθηκαν. Ειδικότερα, το Μέτρο Α χρησιμοποιήθηκε από τη συγκεκριμένη ημερομηνία για τους στόχους του Μέτρου Β3 (στον βαθμό που αφορά το προληπτικό περιθώριο) και του Μέτρου Β5, και το αντίστροφο.
Πίνακας 4
Μέτρα κρατικής στήριξης
Περιγραφή
Ύψος
(σε δισεκατ. ευρώ)
Λόγος
Νομική οντότητα στην οποία χορηγείται το μέτρο
Μέτρα τα οποία καλύπτονται από την απόφαση της 8ης Απριλίου 2009
Y1
Βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση
45
FBN
Y2
Μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση
16,1
FBN (για να καταστεί εφικτή η αποπληρωμή στην Fortis Bank SA/NV)
Z
Εξαγορά της ABN AMRO N
6,5
FBN (το τίμημα της πώλησης καταβλήθηκε με παραίτηση από είσπραξη οφειλής)
Κεφαλαιακά μέτρα τα οποία κοινοποιήθηκαν τον Ιούλιο του 2009 και εφαρμόσθηκαν τον Ιούλιο/Αύγουστο του 2009
Μέτρο Α
Μέσο κεφαλαιακής αρωγής
Προστασία CDS σε χαρτοφυλάκιο 34,5 δισεκατ. ευρώ (με αποτέλεσμα κεφαλαιακής αρωγής ύψους 1,7 δισεκατ. ευρώ)
Κάλυψη του κεφαλαιακού ελλείμματος της ABN AMRO Z
ABN AMRO Bank (νυν RBS NV) και μεταφορά στην ABN AMRO II (νυν ABN AMRO Bank) κατά την ημερομηνία διαχωρισμού
Μέτρο Β1
MCS
0,5
Μέτρο Β2
MCS
0,3
Πρώτη δόση εξόδων διαχωρισμού
ABN AMRO Bank NV (νυν RBS NV) και μεταφορά στην ABN AMRO II (νυν ABN AMRO Bank μετά τον διαχωρισμό)
Πρόσθετα κεφαλαιακά μέτρα τα οποία κοινοποιήθηκαν τον Ιανουάριο του 2010
Μέτρο Β3
MCS
0,78
Δεύτερη δόση εξόδων διαχωρισμού και προληπτικό περιθώριο 0,5 δισεκατομμυρίου ευρώ
Καταβολή 967 εκατ. ευρώ στην ABN AMRO Bank (νυν RBS NV) και στη συνέχεια μεταφορά του ποσού στην ABN AMRO II (νυν ABN AMRO Bank) κατά τον διαχωρισμό, ενώ το υπόλοιπο καταβλήθηκε άμεσα στην ABN AMRO II
Μέτρο Β4
MCS
0,3
Κεφαλαιακός αντίκτυπος από την πώληση της New HBU
Μέτρο Β5
MCS
1,2
Έξοδα ενοποίησης
Μέτρο Γ
Μετατροπή κεφαλαίων κατηγορίας 2 σε κοινές μετοχές
1,35
Έλλειμμα κεφαλαίων κατηγορίας 1 στην FBN
FBN
Μέτρο Δ
Καταβολή μετρητών σε εταίρους της κοινοπραξίας
0,74
Υποχρεώσεις πληρωμής ως αποτέλεσμα της ΣΜΚ
Άλλοι εταίροι της κοινοπραξίας/ABN AMRO Bank (νυν RBS NV)
Μέτρο Ε
Εγγύηση υποχρεώσεων ύψους 950 εκατ. ευρώ
0,95
Σύνθετες υποχρεώσεις ως αποτέλεσμα της πώλησης της New HBU
ABN AMRO II (νυν ABN AMRO Bank)
3. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
3.1. Λόγοι κίνησης της διαδικασίας στην απόφαση της 8ης Απριλίου 2009
(129)
Στην απόφαση της 8ης Απριλίου 2009, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία επειδή είχε λόγους να πιστεύει ότι τα Μέτρα Υ1, Υ2 και Ζ (66) αποτελούσαν κρατική ενίσχυση υπέρ της FBN και της ABN AMRO N. Η Επιτροπή πίστευε ότι τα εν λόγω μέτρα επέτρεπαν στην FBN και στην ABN AMRO N να παραμείνουν στην αγορά και να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους. Η Επιτροπή είχε λόγους να πιστεύει ότι τα εν λόγω μέτρα ευνοούσαν επιλεκτικά την FBN και την ABN AMRO N.
(130)
Στις αιτιολογικές σκέψεις 29 και 30 της απόφασης της 8ης Απριλίου 2009, η Επιτροπή σημείωσε ότι τα Μέτρα Χ, Υ1 και Υ2 περιλαμβάνονταν στην ίδια σύμβαση πώλησης, στόχος της οποίας ήταν ο διαχωρισμός της FBN από την υπόλοιπη SA/NV. Η απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 2008 κατέληξε ήδη στο συμπέρασμα ότι, συνάπτοντας την εν λόγω σύμβαση στις 3 Οκτωβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο δεν ενήργησε ως συνήθης επενδυτής στο πλαίσιο της οικονομίας της αγοράς.
(131)
Στην αιτιολογική σκέψη 33 της απόφασης της 8ης Απριλίου 2009, η Επιτροπή ισχυρίσθηκε ότι το Μέτρο Υ1 ευνοούσε κατά τα φαινόμενα την FBN, καθώς αυτή εισέπραξε ένα ποσό χρηματοδότησης το οποίο δεν θα μπορούσε να βρει στις αγορές, δεδομένου ότι στις αγορές επικρατούσε τότε πλήρης σύγχυση. Λαμβάνοντας υπόψη τις ακραίες εκείνες συνθήκες της αγοράς, η Επιτροπή αμφέβαλε επίσης ότι τα επιτόκια που ζήτησε το ολλανδικό δημόσιο θα ήταν αποδεκτά από ιδιωτικό επενδυτή. Η Επιτροπή σημείωσε επίσης ότι η ευρωστία του νέου χρηματοδότη της φαινόταν ευνοϊκή για την FBN. Η FBN δεν εξαρτιόταν πλέον από μια εταιρεία με περιορισμένη ρευστότητα σε δυσχερή θέση, όπως η Fortis SA/NV, αλλά λάμβανε τη χρηματοδότησή της από το ολλανδικό δημόσιο.
(132)
Η Επιτροπή αμφέβαλε ότι το Μέτρο Υ1 ήταν συμβατό με την ανακοίνωση της Επιτροπής - Εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στα μέτρα που λήφθηκαν για τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς στο πλαίσιο της τρέχουσας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης (στο εξής η «τραπεζική ανακοίνωση») (67) καθώς δεν ήταν αναλογικό και δεν περιοριζόταν στα απολύτως αναγκαία. Ειδικότεροι προβληματισμοί εγείρονταν στην αιτιολογική σκέψη 52 της απόφασης της 8ης Απριλίου 2009 σχετικά με τη συμβατότητα των ακόλουθων στοιχείων: (1) το επιτόκιο που εφαρμόσθηκε στην FBN, (2) το μέγιστο διάστημα κατά το οποίο η FBN μπορούσε να επωφεληθεί της χρηματοδότησης, (3) τη μέγιστη διάρκεια των οικείων μέσων, και (4) το ύψος της διευκόλυνσης ρευστότητας.
(133)
Η Επιτροπή ανέφερε επίσης ότι το Μέτρο Υ2 μπορεί να περιείχε στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, εάν η Fortis Bank SA/NV ήταν σε θέση, κατά την εξαγορά, να ζητήσει την άμεση αποπληρωμή των μακροπρόθεσμων δανείων σε περίπτωση αλλαγής του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της FBN. Εάν υπήρχε πράγματι ρήτρα αποπληρωμής σχετική με το ιδιοκτησιακό καθεστώς, το Μέτρο Υ2 επέτρεπε στην FBN να επωφεληθεί μακροπρόθεσμων δανείων με επιτόκια αντίστοιχα εκείνων που ίσχυαν προ της κρίσης. Το Μέτρο Υ2 σήμαινε ότι η FBN δεν ήταν υποχρεωμένη να βρει εναλλακτική χρηματοδότηση υπό τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε στην αγορά. Επιπλέον, καθώς η Fortis Bank SA/NV είχε δικαίωμα να ζητήσει την αποπληρωμή, η επιλογή του ολλανδικού δημοσίου να παράσχει μακροπρόθεσμα, και όχι βραχυπρόθεσμα, δάνεια, μπορεί να αμφισβητηθεί. Ως εκ τούτου, στην απόφαση της 8ης Απριλίου 2009, η Επιτροπή εξέφρασε ανησυχίες ότι το Μέτρο Υ2 περιείχε κρατική ενίσχυση για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το απολύτως αναγκαίο. Για να μπορέσει να αξιολογήσει τις συνέπειες κρατικής ενίσχυσης του Μέτρου Υ2, η Επιτροπή ζήτησε από το ολλανδικό δημόσιο να παράσχει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους συμβατικούς όρους πρόωρης αποπληρωμής για τις συμβάσεις μακροπρόθεσμων δανείων.
(134)
Στην αιτιολογική σκέψη 54 της απόφασης της 8ης Απριλίου 2009, η Επιτροπή αμφέβαλε επίσης κατά πόσον το ολλανδικό δημόσιο είχε λάβει επαρκή μέτρα για να περιορίσει τις αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, σύμφωνα με την παράγραφο 27 της τραπεζικής ανακοίνωσης.
(135)
Η Επιτροπή εξέφρασε επίσης ανησυχίες ότι η ABN AMRO N είχε επωφεληθεί -ενδεχομένως έμμεσα- από τα μέτρα ρευστότητας που χορηγήθηκαν στην FBN. Ως εκ τούτου, ζήτησε από το ολλανδικό δημόσιο να παράσχει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χρηματοδοτική θέση και τη χρηματοδοτική στρατηγική της ABN AMRO N.
(136)
Σε σχέση με το Μέτρο Ζ, η Επιτροπή αμφέβαλε ότι το ολλανδικό δημόσιο κατέβαλε στην FBN την αγοραία τιμή για την εξαγορά της ABN AMRO N. Η Επιτροπή παρατήρησε ότι το ολλανδικό δημόσιο κατέβαλε ποσό υψηλότερο από την αποτίμηση «βάσει των τρεχουσών συνθηκών της αγοράς», της 3ης Οκτωβρίου 2008, στην οποία κατέληξε ο εμπειρογνώμονας αποτίμησης του ολλανδικού δημοσίου […] στην έκθεσή του που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 2. Επιπλέον, η Επιτροπή παρατήρησε ότι το ολλανδικό δημόσιο δεν είχε εφαρμόσει συντελεστή διόρθωσης, ο οποίος να αντικατοπτρίζει την πτώση της χρηματιστηριακής αγοράς που καταγράφηκε στο διάστημα από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο του 2008, η οποία υπήρξε ιδιαίτερα έντονη για τις μετοχές των τραπεζών. Εάν το ολλανδικό δημόσιο κατέβαλε υπερβολικό τίμημα κατά την εξαγορά της ABN AMRO N, το Μέτρο Ζ ισοδυναμούσε με κρατική ενίσχυση υποβοήθησης της ανακεφαλαιοποίησης της FBN.
(137)
Γενικά, η Επιτροπή παρατήρησε επίσης στην απόφαση της 8ης Απριλίου 2009 ότι το ολλανδικό δημόσιο δεν είχε ακόμη υποβάλει αξιολόγηση της FBN και της ABN AMRO N από την DNB. Επίσης, το ολλανδικό δημόσιο δεν είχε παράσχει σχέδιο βιωσιμότητας ή σχέδιο αναδιάρθρωσης με λεπτομερείς χρηματοοικονομικές προβλέψεις. Απουσία σχεδίου βιωσιμότητας ή σχεδίου αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να καθορίσει κατά πόσον, ως αποτέλεσμα των Μέτρων Χ, Υ1, Υ2 και Ζ, η ABN AMRO N και η FBN διέθεταν επαρκή κεφάλαιά και μπορούσαν να πραγματοποιήσουν αποδεκτό επίπεδο απόδοσης.
3.2. Λόγοι επέκτασης της διαδικασίας στην απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010
(138)
Όταν, στις 17 Ιουλίου 2009 και στις 15 Ιανουαρίου 2010, το ολλανδικό δημόσιο κοινοποίησε πρόσθετα μέτρα υπέρ της FBN και της ABN AMRO N ως μέτρα τα οποία δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση, η Επιτροπή ανησύχησε ότι μερικά από αυτά τα πρόσθετα μέτρα αποτελούσαν πρόσθετη κρατική ενίσχυση προς την FBN και την ABN AMRO N.
(139)
Στην απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010, η Επιτροπή παρατήρησε ότι, βάσει της ΣΜΚ, το ολλανδικό δημόσιο υπείχε ορισμένες υποχρεώσεις, οι οποίες δεν ήταν υποχρεώσεις της ABN AMRO N. Μέτρα που έλαβε το ολλανδικό δημόσιο για να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις του βάσει της ΣΜΚ (και ειδικότερα την υποχρέωση να αναλάβει τα έξοδα της ABN AMRO Z και την υποχρέωση να διαχωρίσει την ABN AMRO N από την ABN AMRO Bank) δεν θα χαρακτηρίζονταν, εκ πρώτης όψεως, κρατική ενίσχυση προς την ABN AMRO N.
(140)
Η Επιτροπή ανέφερε ότι τα Μέτρα Α και Β1 φαίνονταν ότι είχαν σχεδιασθεί πρωτίστως για να καλύψουν το κεφαλαιακό έλλειμμα της ABN AMRO Z, αλλά ταυτόχρονα η Επιτροπή δεν ήταν βέβαιη κατά πόσον δεν υπήρχε έμμεσο όφελος για τις οικονομικές δραστηριότητες της ABN AMRO N. Συναφώς, η Επιτροπή επιθυμούσε να πληροφορηθεί κατά πόσον η ABN AMRO N και η ABN AMRO Z -οι οποίες δεν είχαν χωριστό νομικό καθεστώς- ήταν επαρκώς διαχωρισμένες η μία σε σχέση με την άλλη. Η Επιτροπή επιθυμούσε επίσης να λάβει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους λόγους του κεφαλαιακού ελλείμματος της ABN AMRO Z και, για παράδειγμα, σχετικά με τη μεταβίβαση μετοχών της Unicredito από την ABN AMRO Z στην ABN AMRO N. Η Επιτροπή είχε επίσης ερωτήσεις όσον αφορά την αμοιβή που κατέβαλλε η ABN AMRO N στην ABN AMRO Z για την εκτέλεση λειτουργιών έδρας. Η Επιτροπή είχε την υπόνοια ότι -μέρος τουλάχιστον- της ελλιπούς κεφαλαιοποίησης της ABN AMRO Z συνδεόταν με το γεγονός ότι η ABN AMRO N δεν κατέβαλλε τίμημα αγοράς για τις υπηρεσίες έδρας που παρείχε η ABN AMRO Z.
(141)
Παρότι ο διαχωρισμός της ABN AMRO N από την ABN AMRO Bank αποτελεί υποχρέωση του ολλανδικού δημοσίου βάσει της ΣΜΚ, η Επιτροπή δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο να αποτελεί η κρατική ανακεφαλαιοποίηση χρηματοδότησης των εξόδων διαχωρισμού κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή παρατήρησε ότι δεν συνδέονταν αυστηρά όλα τα έξοδα που κατηγοριοποιήθηκαν ως έξοδα διαχωρισμού με τις υποχρεώσεις διαχωρισμού, όπως περιγράφεται στη ΣΜΚ. Η Επιτροπή παρατήρησε ότι η κατηγορία «έξοδα διαχωρισμού» περιελάμβανε ποσό 500 εκατ. ευρώ, το οποίο ήταν απαραίτητο για να παρασχεθεί στον ABN AMRO Group προληπτικό περιθώριο πέραν των ελάχιστων κανονιστικών απαιτήσεων.
(142)
Η Επιτροπή παρατήρησε ότι το ολλανδικό δημόσιο βοήθησε την FBN και την ABN AMRO N να πληρώσουν τα έξοδα που σχετίζονταν με τη συγχώνευση. Για την επίλυση των προβλημάτων συγκέντρωσης που δημιούργησε η συγχώνευση, η ABN AMRO N αποφάσισε να πωλήσει την IFN και τη New HBU, με αποτέλεσμα νέο κεφαλαιακό έλλειμμα. Η Επιτροπή παρατήρησε ότι η FBN και η ABN AMRO N μπόρεσαν να αποκομίσουν κέρδη από τα οφέλη της συγχώνευσης (για παράδειγμα, συνέργειες συγχώνευσης, πλεονεκτήματα από τη δημιουργία ισχυρότερης εταιρείας με μεγαλύτερα μερίδια αγοράς στην ολλανδική αγορά κ.λπ.), ενώ το ολλανδικό δημόσιο χρηματοδότησε τα αρχικά έξοδα. Συναφώς, η Επιτροπή παρατήρησε ότι το ολλανδικό δημόσιο δεν υπείχε καμία νόμιμη υποχρέωση να καταβάλει τα έξοδα αυτά, καθώς πήγαζαν από την απόφαση του ολλανδικού δημοσίου, της 21ης Νοεμβρίου 2008, να συγχωνεύσει την FBN και ABN AMRO N, και όχι από την ΣΜΚ.
(143)
Η Επιτροπή έλαβε γνώση του γεγονότος ότι η συγχώνευση και οι συγκεκριμένες περιστάσεις του διαχωρισμού είχαν ως αποτέλεσμα σύνθετες υποχρεώσεις (Μέτρο Ε). Σύμφωνα με το ολλανδικό εταιρικό δίκαιο, η ABN AMRO Bank (νυν RBS NV) και η ABN AMRO II παραμένουν υπεύθυνες για τους κατόχους οφειλών της New HBU, εάν η New HBU (ή ο νέος ιδιοκτήτης της, η Deutsche Bank) δεν εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις πληρωμής που υπέχουν. Η New HBU υπείχε παρόμοιες υποχρεώσεις έναντι των κατόχων οφειλών της ABN AMRO Bank (νυν RBS NV) και της ABN AMRO II. Η Επιτροπή δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο να συνιστά η λύση αποζημίωσης, η οποία συνεπαγόταν εγγύηση των κατόχων οφειλών της ABN Amro Bank (νυν RBS NV) από το ολλανδικό δημόσιο με πριμοδότηση 200 μονάδων βάσης συν το διάμεσο περιθώριο της CDS, κρατική ενίσχυση.
(144)
Η Επιτροπή ήγειρε επίσης προβληματισμούς όσον αφορά τον σχεδιασμό του μέσου κεφαλαιακής αρωγής (Μέτρο Α). Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι το Μέτρο Α διαφέρει θεμελιωδώς από άλλα μέτρα για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, καθώς δεν θεσπίσθηκε για την προστασία της ABN AMRO N κατά περαιτέρω μειώσεων της αξίας τοξικών περιουσιακών στοιχείων με εξαιρετικά αβέβαιη αποτίμηση. Παρ’ όλα αυτά, η Επιτροπή έκρινε ότι, για να είναι συμβατό με την εσωτερική αγορά, το Μέτρο Α πρέπει να είναι σύμφωνο προς τις γενικές αρχές της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την αντιμετώπιση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον κοινοτικό τραπεζικό τομέα (68) (στο εξής η «ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία»). Ειδικότερα, πρέπει να υπάρχουν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία περί καθορισμού κατάλληλων τιμών, πράγμα που σημαίνει ότι η τράπεζα δεν πρέπει να μεταβιβάζει αναμενόμενες ζημίες στο δημόσιο. Συναφώς, η Επιτροπή επιθυμούσε επίσης να κατανοήσει ποιος θα είναι ο αντίκτυπος ορισμένων συγκεκριμένων συμβατικών όρων (για παράδειγμα, του μηχανισμού ανάκτησης κεφαλαίων και του κάθετου μεριδίου) στις πραγματικές ταμειακές ροές και στην τιμολόγηση. Τέλος, η Επιτροπή αμφέβαλε επίσης ότι δεν υπήρχαν επαρκή κίνητρα, με αποτέλεσμα να διασφαλίζεται ότι η ABN AMRO N θα διέκοπτε τη χρήση του μέσου μόλις δεν θα ήταν πλέον απολύτως αναγκαίο.
(145)
Η Επιτροπή αμφέβαλε για το κατά πόσον το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009 πληρούσε τα κριτήρια που προβλέπονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής περί της αποκατάστασης της βιωσιμότητας και αξιολόγησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (69) (στο εξής η «ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση») όσον αφορά τη βιωσιμότητα, τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων και τις αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
(146)
Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι ο ABN AMRO Group θα πραγματοποιήσει, εκ πρώτης όψεως, επαρκή έσοδα για να καλύψει το σύνολο των εξόδων εκμετάλλευσής της (συμπεριλαμβανομένων απομειώσεων) και να επιτύχει αποδεκτή απόδοση ιδίων κεφαλαίων. Ωστόσο, η Επιτροπή σημείωσε επίσης ότι η απόδοση ιδίων κεφαλαίων του ABN AMRO Group εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την υλοποίηση αρκετών βασικών παραδοχών. Πρώτον, εάν ο ABN AMRO Group επιθυμεί να καταστεί αποδοτική από άποψη κόστους, με αποδεκτό λόγο εξόδων-εσόδων, είναι καθοριστικής σημασίας για τον ABN AMRO Group να υλοποιήσει τις προβλεφθείσες συνέργειες (συγκεκριμένα 1,1 δισεκατ. ευρώ προ φόρων σε σχέση με καθαρά κέρδη […] δισεκατ. ευρώ το 2013). Δεύτερον, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 118 της απόφασης της 5ης Φεβρουαρίου 2010, είναι επίσης καθοριστικής σημασίας για τη βιωσιμότητα του ABN AMRO Group να μπορέσει να βελτιώσει το καθαρό περιθώριο τόκων σε σχέση με τα χαμηλά επίπεδα της FBN και της ABN AMRO N κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2008 και το πρώτο εξάμηνο του 2009. Στην απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010, η Επιτροπή ανέφερε ότι χρειαζόταν περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τα ζητήματα αυτά, προκειμένου να αξιολογήσει κατά πόσον είχε πραγματικά αποκατασταθεί μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.
(147)
Η Επιτροπή σημείωσε επίσης ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009 δεν περιελάμβανε ακόμη χρηματοοικονομικές προβλέψεις για πλέον δυσμενές σενάριο, όπως απαιτείται στο σημείο 13 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ζήτησε να της παρασχεθούν αυτές οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις για το πλέον δυσμενές σενάριο, ώστε να μπορέσει να επαληθεύσει ποιες θα είναι οι επιδόσεις του ABN AMRO Group υπό δυσχερέστερες συνθήκες αγοράς.
(148)
Η Επιτροπή παρατήρησε επίσης ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009 περιείχε λιγοστές πληροφορίες σχετικά με μικρότερα υποτμήματα, και ως εκ τούτου η Επιτροπή δεν μπορούσε να κρίνει κατά πόσον είχαν εξετασθεί επαρκώς όλα τα ζητήματα βιωσιμότητας στο εν λόγω επίπεδο. Ειδικότερα, η Επιτροπή αμφέβαλε κατά πόσον η βιωσιμότητα του PFS, τμήματος της FBN, το οποίο ανέφερε σημαντικές ζημίες σχετικές με την απάτη Madoff το 2008, ήταν επαρκώς εγγυημένη.
(149)
Η Επιτροπή αμφισβήτησε κατά πόσον η κρατική ενίσχυση περιοριζόταν στην ελάχιστη αναγκαία για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας του ABN AMRO Group. Συναφώς, σημείωσε ότι ο ABN AMRO Group είχε αναφέρει ότι επιθυμούσε να προβεί σε μικρές πρόσθετες εξαγορές, τις οποίες θεωρούσε απαραίτητες για την αποκατάσταση ιδιοτήτων των προϊόντων που απωλέσθηκαν κατά τη διαδικασία διαχωρισμού από την Fortis SA/NV και την ABN AMRO Holding. Στην απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010, η Επιτροπή ισχυρίσθηκε ότι η κρατική ενίσχυση δεν έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση εξαγορών ή νέων επενδύσεων, εκτός εάν ήταν απαραίτητες για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας μιας επιχείρησης. Η Επιτροπή ζήτησε από το ολλανδικό δημόσιο να παράσχει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την πολιτική εξαγορών του ABN AMRO Group και να της παράσχει, μεταξύ άλλων, λεπτομερή κατάλογο των δραστηριοτήτων τις οποίες έπρεπε να αποκαταστήσει ο ABN AMRO Group για λόγους βιωσιμότητας.
(150)
Η Επιτροπή αμφέβαλε επίσης κατά πόσον όλοι οι πάροχοι υβριδικού κεφαλαίου στην FBN και στην ABN AMRO N είχαν καταβάλει το μερίδιο που τους αναλογούσε στην αναδιάρθρωση. Η Επιτροπή ανησυχούσε, για παράδειγμα, ότι οι προνομιούχοι μέτοχοι της FBN (70) δεν είχαν συνεισφέρει επαρκώς, ώστε να διασφαλίζεται ότι η παρέμβαση του ολλανδικού δημοσίου περιορίζεται στην ελάχιστη αναγκαία.
(151)
Επίσης, όσον αφορά τη διάρκεια, η κρατική ενίσχυση πρέπει να περιορίζεται στην ελάχιστη αναγκαία. Συναφώς, η Επιτροπή παρατήρησε ότι απαιτούνταν ορισμένα μέτρα για την αντιμετώπιση προσωρινών προβλημάτων, αλλά η Επιτροπή αμφέβαλε κατά πόσον το ολλανδικό δημόσιο είχε λάβει επαρκή μέτρα ώστε να διασφαλίζεται ότι τα μέτρα θα καταργηθούν μόλις δεν θα είναι πλέον αναγκαία.
(152)
Σε σχέση με το Μέτρο Α, η Επιτροπή παρατήρησε ότι το CRI θα καταστεί μη ελκυστικό μόλις επιτραπεί στην ABN AMRO N να εφαρμόσει τις απαιτήσεις της Βασιλείας II. Παρότι, το CRI περιείχε όρους αγοράς που επιτρέπουν την πρόωρη καταγγελία της σύμβασης, η Επιτροπή παρατήρησε ότι δεν υπήρχε σαφές χρονοδιάγραμμα για την έξοδο του ολλανδικού δημοσίου.
(153)
Επίσης σε σχέση με το προληπτικό περιθώριο των 500 εκατ. ευρώ, η Επιτροπή σημείωσε ότι η πρόθεση ήταν να αντικαταστήσει ο ABN AMRO Group το εν λόγω ποσό με αυτοχρηματοδοτούμενο κεφάλαιο. Και πάλι, η Επιτροπή παρατήρησε ότι δεν υπήρχε καμία ένδειξη όσον αφορά τον χρόνο υλοποίησης της πρόθεσης αυτής.
(154)
Όσον αφορά τα έξοδα ενοποίησης ύψους 1,2 δισεκατομμυρίου ευρώ (συγκεκριμένα Μέτρο Β5), η Επιτροπή παρατήρησε ότι το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι αυτά θα οδηγήσουν σε σημαντικές συνέργειες ύψους 1,1 δισεκατομμυρίου ευρώ (προ φόρων) ετησίως, οι οποίες θα μπορούσαν καταρχήν να χρησιμοποιηθούν για την αποπληρωμή της κρατικής ενίσχυσης. Όμως, η Επιτροπή παρατήρησε ότι το ολλανδικό δημόσιο δεν είχε θεσπίσει ακόμη μηχανισμό διασφάλισης της εν λόγω αποπληρωμής. Όσον αφορά τις κεφαλαιακές ανάγκες που σχετίζονται με την πώληση της New HBU, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι κεφαλαιακές απαιτήσεις που σχετίζονται με την πιστωτική κάλυψη θα μειωθούν ταχέως, καθώς τα δάνεια θα φθάνουν σταδιακά στη λήξη τους. Και πάλι, η Επιτροπή υπογράμμισε ότι η κρατική ενίσχυση πρέπει να αποπληρωθεί όταν δεν θα είναι πλέον αναγκαία.
(155)
Όσον αφορά τη στρέβλωση του ανταγωνισμού, η Επιτροπή σημείωσε ότι οι κεφαλαιακές ανάγκες της FBN και της ABN AMRO N πηγάζουν σε κάποιον βαθμό από τον διαχωρισμό τους από τις πρώην μητρικές εταιρείες τους και από αρχικά έξοδα ενοποίησης και όχι από υπερβολική ανάληψη κινδύνων ή κακή διαχείριση στο εσωτερικό της FBN και της ABN AMRO N. Με βάση τα στοιχεία αυτά, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν είναι πιθανό να απαιτηθούν περαιτέρω εκχωρήσεις.
(156)
Ταυτόχρονα, ωστόσο, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009 περιέχει επαρκή μέτρα συμπεριφοράς, ώστε να διασφαλίζεται ότι η FBN και η ABN AMRO N δεν θα χρησιμοποιήσουν την κρατική ενίσχυση για να αυξήσουν το μέγεθός τους εις βάρος των ανταγωνιστών τους, για παράδειγμα εφαρμόζοντας μη βιώσιμη πολιτική τιμολόγησης ή εξαγοράζοντας άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα οποία θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν τα κίνητρα μη δικαιούχων να ανταγωνισθούν, να επενδύσουν και να καινοτομήσουν και θα μπορούσαν να αποθαρρύνουν την είσοδο στην ολλανδική τραπεζική αγορά.
(157)
Όσον αφορά την έξοδο, η Επιτροπή ισχυρίσθηκε ότι θα ήταν σκόπιμο το ολλανδικό δημόσιο να αναπτύξει και να ανακοινώσει με σαφήνεια μια στρατηγική εξόδου. Πράγματι, οι επανειλημμένες και μαζικές παρεμβάσεις του ολλανδικού δημοσίου θα μπορούσαν να θεωρηθούν από τους καταθέτες ένδειξη μόνιμης στήριξης.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
4.1. Πρώτο σύνολο παρατηρήσεων της Van Lanschot (επιστολή της 6ης Μαΐου 2009)
(158)
Η καταγγέλλουσα ισχυρίσθηκε ότι, χάρη στην κρατική ενίσχυση και στο κρατικό ιδιοκτησιακό καθεστώς, η FBN και η ABN AMRO N (συμπεριλαμβανομένων των θυγατρικών τους, όπως η MoneYou και η Mees Pierson) προσέφεραν μη βιώσιμα υψηλά επιτόκια σε ατομικούς λογαριασμούς αποταμίευσης και καταθέσεων, αποσταθεροποιώντας με τον τρόπο αυτό την ολλανδική τραπεζική αγορά.
(159)
Η καταγγέλλουσα φρονεί ότι τα επιτόκια που προσέφεραν η FBN και η ABN AMRO N είναι ζημιογόνα. Συναφώς, αναφέρθηκε στο γεγονός ότι τα επιτόκια Euribor μειώθηκαν από 5 % τον Σεπτέμβριο του 2008 σε λιγότερο από 2 % τον Ιανουάριο/Φεβρουάριο του 2009, ενώ τα επιτόκια που προσέφεραν η FBN και η ABN AMRO N σε λογαριασμούς αποταμίευσης αυξήθηκαν στην πραγματικότητα.
(160)
Η καταγγέλλουσα επισημαίνει επίσης τις ιδιαιτερότητες της ολλανδικής αγοράς ιδιωτικής τραπεζικής σε σύγκριση με την αγορά λιανικής τραπεζικής, οι οποίες τείνουν να αυξάνουν το αποτέλεσμα στρέβλωσης των ληφθέντων μέτρων. Τα ποσά της αποταμίευσης στην ιδιωτική τραπεζική είναι κατά μέσο όρο υψηλότερα από εκείνα της λιανικής τραπεζικής. Όταν πρόκειται για χαμηλά ποσά αποταμίευσης, οι πελάτες ενδιαφέρονται λιγότερο για το προφίλ κινδύνου της τράπεζάς τους, καθώς προστατεύονται από το ολλανδικό πρόγραμμα εγγύησης καταθέσεων (έως το ποσό των 100 000 ευρώ). Ωστόσο, η επίγνωση του κινδύνου αυξάνεται όταν ξεπερασθεί το συγκεκριμένο κατώτατο όριο, πράγμα που είναι αρκετά συνηθισμένο φαινόμενο στην ιδιωτική τραπεζική.
(161)
Η καταγγέλλουσα ισχυρίσθηκε επίσης ότι η FBN και η ABN AMRO N επωφελούνται έμμεσης κρατικής εγγύησης. Ισχυρίσθηκε ότι οι πελάτες της FBN και της ABN AMRO N είναι πεπεισμένοι ότι το ολλανδικό δημόσιο δεν θα επιτρέψει την πτώχευση κρατικών τραπεζών.
(162)
Η καταγγέλλουσα -η οποία αντιμετώπισε την κρίση χωρίς κρατική ενίσχυση- υπογράμμισε ότι επηρεάσθηκε σοβαρά από τη συμπεριφορά στρέβλωσης του ανταγωνισμού της FBN και της ABN AMRO N, καθώς βασίζεται παραδοσιακά σε σημαντικό βαθμό στην ολλανδική αγορά αποταμίευσης για τη χρηματοδότηση των στοιχείων ενεργητικού της (71). Σε απόλυτους αριθμούς, η καταγγέλλουσα διαθέτει αποταμιεύσεις και καταθέσεις ύψους 15 δισεκατ. ευρώ, πράγμα που σημαίνει ότι αύξηση των επιτοκίων κατά 1 % μπορεί να κοστίσει στην εταιρεία περίπου 150 εκατ. ευρώ ετησίως (72). Εκτός από τη συγκεκριμένη αύξηση των εξόδων, υπήρξαν επίσης συνέπειες στον όγκο των εργασιών της, καθώς η Van Lanschot απώλεσε πελάτες.
4.2. Επακόλουθες παρατηρήσεις της Van Lanschot (επιστολές της 21ης και της 28ης Αυγούστου 2009)
(163)
Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, η ασυνήθιστη συμπεριφορά της FBN και της ABN AMRO N συνεχίσθηκε τους θερινούς μήνες του 2009.
(164)
Ως πρόσθετο επιχείρημα, η καταγγέλλουσα ανέφερε ασυνήθιστα μεγάλους όγκους και αλλαγές στα μερίδια αγοράς στην παραδοσιακά σταθερή ολλανδική αγορά αποταμίευσης. Συναφώς, η καταγγέλλουσα, επισήμανε τα δελτία Τύπου της FBN και της ABN AMRO N, στα οποία αναφέρονται εισροές καταθέσεων ύψους 9 δισεκατ. ευρώ και 21 δισεκατ. ευρώ, αντίστοιχα, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009 (73). Η καταγγέλλουσα θεωρεί τα ποσά αυτά υψηλά, δεδομένου ότι η συνολική αξία της ολλανδικής αγοράς αποταμίευσης είναι περίπου 287 δισεκατ. ευρώ.
(165)
Ως πρόσθετο παράδειγμα της ασυνήθιστης τιμολόγησης, η καταγγέλλουσα ανέφερε ότι τα επιτόκια αποταμίευσης σε γειτονικές χώρες, όπως το Βέλγιο, η Γαλλία και η Γερμανία, είχαν ακολουθήσει την πτωτική πορεία των επιτοκίων Euribor, ενώ τα ολλανδικά επιτόκια αποταμίευσης είχαν παραμείνει επίμονα υψηλά.
4.3. Παρατηρήσεις της ABN AMRO Bank (επιστολή της 6ης Ιουλίου 2009)
(166)
Σχολιάζοντας την απόφαση της 8ης Απριλίου 2009 για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας, η ABN AMRO Bank (δηλαδή, η μητρική εταιρεία της ABN AMRO N) παρέσχε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χρηματοδοτική θέση και τη χρηματοδοτική στρατηγική της. Η ABN AMRO Bank αρνήθηκε ότι επωφελήθηκε -άμεσα ή έμμεσα- οποιασδήποτε χρηματοδοτικής ενίσχυσης η οποία χορηγήθηκε στην FBN (Μέτρα Υ1 και Υ2). Η ABN AMRO Bank επισήμανε ότι δεν χρειάσθηκε βοήθεια για να χρηματοδοτηθεί κατά τη διάρκεια της κρίσης, χάρη στη διαφοροποιημένη χρηματοδοτική στρατηγική της. Υπογράμμισε επίσης ότι τα στατιστικά στοιχεία για τη ρευστότητά της βρίσκονται εντός των κανονιστικών ορίων καθώς και εντός των εσωτερικών ορίων της τράπεζας.
5. ΠΑΡΑΤΗΡΉΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟΎ ΔΗΜΟΣΊΟΥ
5.1. Παρατηρήσεις του ολλανδικού δημοσίου επί της απόφασης της 8ης Απριλίου 2009
(167)
Το ολλανδικό δημόσιο αναγνώρισε ότι η FBN μπόρεσε να συνεχίσει τις δραστηριότητές της λόγω της εξαγοράς της από το δημόσιο (74), αλλά ισχυρίσθηκε ότι η εξαγορά ήταν σύμφωνη προς τη λεγόμενη «αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς». Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το ολλανδικό δημόσιο δεν υπήρξε επιλεκτικό πλεονέκτημα και, επομένως, δεν υπήρξε κρατική ενίσχυση. Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι -μολονότι σκοπός των ενοποιημένων πράξεων της 3ης Οκτωβρίου 2008 ήταν κυρίως η αποφυγή της αποσταθεροποίησης της FBN και της ABN AMRO N, καθώς και του ολλανδικού τραπεζικού συστήματος γενικότερα- αγοράζοντας συμμετοχές στην FBN και στην ABN AMRO N σκόπευε να επιτύχει θετική μακροπρόθεσμη απόδοση. Το ολλανδικό δημόσιο υπογράμμισε ότι το τίμημα που κατέβαλε για την εξαγορά της FBN (συμπεριλαμβανομένης της ABN AMRO N) ενέπιπτε στο εύρος αποτίμησης του εξωτερικού εμπειρογνώμονα αποτίμησης που χρησιμοποίησε.
(168)
Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι κατέβαλε εύλογη αγοραία τιμή για την FBN, αλλά επισήμανε ότι, ακόμη και αν κατέβαλε υπερβολικό τίμημα, η εν λόγω πληρωμή θα αποτελούσε κρατική ενίσχυση υπέρ της Fortis SA/NV (η οποία ήταν η πωλήτρια εταιρεία) και όχι κρατική ενίσχυση υπέρ της FBN.
(169)
Σε σχέση με το Μέτρο Υ1, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι παρέσχε βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση στην FBN υπό όρους αγοράς. Ισχυρίσθηκε ότι, πριν από την κρίση, η FBN έλαβε χρηματοδότηση από τη μητρική της εταιρεία με επιτόκιο EONIA ή Euribor χωρίς κανένα επιπλέον περιθώριο. Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι η τιμολόγηση που εφάρμοσε (όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 96) είναι σύμφωνη προς την πρακτική της αγοράς. Ειδικότερα, ισχυρίσθηκε επίσης ότι το σύστημα τιμολόγησης που εφάρμοσε για το διάστημα μετά τις 5 Νοεμβρίου 2008 (με περιθώριο 50 μονάδων βάσης για δάνεια διάρκειας άνω των τριών μηνών) είναι σύμφωνο προς το ολλανδικό πρόγραμμα εγγύησης καταθέσεων (75).
(170)
Όσον αφορά το χρονικό διάστημα για το οποίο χορηγήθηκε η διευκόλυνση ρευστότητας της FBN, το ολλανδικό δημόσιο εξήγησε ότι ξεκίνησε διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της διευκόλυνσης ρευστότητας τον Ιανουάριο του 2009, με στόχο να θέσει τέλος στη διευκόλυνση ρευστότητας το συντομότερο δυνατόν. Έχοντας τον στόχο αυτό κατά νου, το ολλανδικό δημόσιο θέσπισε τον Μάιο του 2009 ένα σύστημα τιμολόγησης δύο επιπέδων, το οποίο κατέστησε τη χρηματοδότηση ακριβότερη, εάν υπερέβαινε ένα προκαθορισμένο κατώτατο όριο. Το ολλανδικό δημόσιο υπέθεσε ότι η FBN θα μπορούσε να αποπληρώσει τη διευκόλυνση ρευστότητας καταβάλλοντας 4 έως 5 δισεκατ. ευρώ μηνιαίως, και σκόπευε να θέσει τέλος στη διευκόλυνση ρευστότητας έως το τέλος του 2009. Στην πραγματικότητα, η FBN αποπλήρωσε τη διευκόλυνση ρευστότητας νωρίτερα από ό,τι είχε προβλεφθεί. Η διευκόλυνση ρευστότητας είχε ήδη λήξει την 1η Ιουλίου 2009.
(171)
Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι η μέγιστη διάρκεια της ρευστότητας που παρασχέθηκε με τη διευκόλυνση ρευστότητας ήταν αναλογική. Συναφώς, το ολλανδικό δημόσιο εξήγησε ότι, κατά την πρώτη περίοδο (δηλαδή από τις 6 έως τις 23 Οκτωβρίου 2008), είχε παράσχει ρευστότητα διάρκειας μερικών μόνον εβδομάδων. Όταν η διευκόλυνση ρευστότητας αναπροσαρμόσθηκε στη συνέχεια, η μέγιστη διάρκεια παρατάθηκε σε εννέα μήνες για την αποφυγή κορυφών αποπληρωμής.
(172)
Το ολλανδικό δημόσιο εξήγησε ότι ο συνολικός όγκος της διευκόλυνσης ρευστότητας (συγκεκριμένα 5 δισεκατ. ευρώ χρηματοδότησης μιας ημέρας και 40 δισεκατ. ευρώ πιο μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης) βασιζόταν σε πραγματικές χρηματοδοτικές ανάγκες της FBN και ήταν, επομένως, ο ελάχιστος αναγκαίος. Η βραχυπρόθεσμη διευκόλυνση ρευστότητας ύψους 45 δισεκατ. ευρώ έλαβε υπόψη τη συνήθη αστάθεια της ταμειακής κατάστασης της FBN και επέτρεψε επίσης στην FBN να αποπληρώσει αμέσως περίπου 34 δισεκατ. ευρώ στη Fortis SA/NV.
(173)
Όσον αφορά τα βραχυπρόθεσμα δάνεια (συγκεκριμένα το Μέτρο Υ2), το ολλανδικό δημόσιο αναγνώρισε ότι η Fortis Bank SA/NV μπορούσε να είχε ζητήσει την αποπληρωμή των δανείων σταθερού επιτοκίου (αλλά όχι των δανείων μεταβλητού επιτοκίου) (76). Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε, ωστόσο, ότι είχε απλώς υποκαταστήσει τη Fortis Bank SA/NV, ενώ όλοι οι όροι των ισχυουσών συμβάσεων παρέμειναν αμετάβλητοι. Κατά το ολλανδικό δημόσιο, η σύμβαση μεταξύ της Fortis Bank SA/NV και της FBN ήταν μια συνήθης σύμβαση της αγοράς μεταξύ ιδιωτικών παραγόντων της αγοράς. Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι -επειδή υποκατέστησε έναν επενδυτή στην οικονομία της αγοράς- η συμπεριφορά του είναι αυτομάτως σύμφωνη προς την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς. Ως εκ τούτου, το ολλανδικό δημόσιο θεώρησε ότι δεν υποχρεούται να δικαιολογήσει γιατί τα επιτόκια μπορούσαν να είναι υψηλότερα ή γιατί έπρεπε να αντικαταστήσει τα εν λόγω μακροπρόθεσμα δάνεια με δάνεια μικρότερης διάρκειας (77).
(174)
Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε επίσης ότι είναι πολύ συνηθισμένο φαινόμενο όταν εταιρείες προβαίνουν σε εξαγορές να παρέχουν ταυτόχρονα ρευστότητα σε νεοαποκτηθείσες θυγατρικές εταιρείες.
(175)
Όσον αφορά το κατά πόσον χορηγήθηκε άμεση ή έμμεση κρατική ενίσχυση στην ABN AMRO N, το ολλανδικό δημόσιο αρνήθηκε ότι η ABN AMRO N έλαβε χρηματοδότηση από το ολλανδικό δημόσιο ή από την FBN. Το ολλανδικό δημόσιο εξήγησε ότι η ABN AMRO N, με την ευρεία ενοποιημένη παρουσία της στον τομέα της λιανικής τραπεζικής και της ιδιωτικής τραπεζικής, διέθετε επαρκή χρηματοδότηση.
(176)
Όσον αφορά το Μέτρο Ζ, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι το τίμημα της πράξης ύψους 6,5 δισεκατ. ευρώ αποτελούσε εύλογη αγοραία τιμή. Υπογράμμισε ότι το τίμημα κυμαινόταν μεταξύ της αποτίμησης υπό τις «τρέχουσες συνθήκες της αγοράς» ύψους [4 - 6,5] δισεκατ. ευρώ και της κυκλικής αποτίμησης ύψους [6,5 - 9] δισεκατ. ευρώ, όπως υπολογίσθηκε από τον εξωτερικό εμπειρογνώμονα αποτίμησης που χρησιμοποίησε στις αρχές του Οκτωβρίου του 2008 (πριν από την πράξη της 3ης Οκτωβρίου 2008). Όσον αφορά το γεγονός ότι η εξαγορά (Μέτρο Ζ) έλαβε χώρα δυόμισι μήνες μετά τη διενέργεια της αποτίμησης, το ολλανδικό δημόσιο πιστεύει ότι δεν απαιτείται καμία διόρθωση, καθώς οι αβεβαιότητες αντικατοπτρίζονται ήδη στην αποτίμηση που διενεργήθηκε στις αρχές του Οκτωβρίου του 2008 (78). Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε επίσης ότι η επενδυτική τραπεζική και τα τοξικά περιουσιακά στοιχεία αποτελούν συνήθως την αιτία των προβλημάτων εμπιστοσύνης που αντιμετωπίζουν άλλες τράπεζες, με αποτέλεσμα σημαντική πτώση της τιμής των μετοχών των εν λόγω τραπεζών. Αντίθετα, η ABN AMRO N, με το σταθερό προφίλ της στον τομέα της λιανικής και της εμπορικής τραπεζικής, διέφερε θεμελιωδώς από άλλες τράπεζες. Στο πλαίσιο αυτό, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι διόρθωση τιμών κατ’ αναλογία προς τις άλλες τράπεζες δεν είχε νόημα.
(177)
Το ολλανδικό δημόσιο υπογράμμισε επίσης ότι τα άλλα μέλη της κοινοπραξίας, και ιδίως η RBS, έπρεπε να εγκρίνουν την πράξη και ότι […]. Το ολλανδικό δημόσιο παραπέμπει επίσης στα σημεία 166 και 177 της προκαταρκτικής έκθεσης εμπειρογνωμόνων προς τη γενική συνέλευση των μετόχων της Fortis SA/NV, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2009 στις Βρυξέλλες (79), και ισχυρίζεται ότι τα σημεία αυτά υποστηρίζουν το επιχείρημα του ολλανδικού δημοσίου ότι κατέβαλε εύλογο τίμημα για την FBN, την ABN AMRO N, τη Fortis Insurance και τη Fortis Corporate Insurance στις 3 Οκτωβρίου 2008, το οποίο αποτελεί, επομένως, έγκυρη τιμή αναφοράς για την πώληση του Δεκεμβρίου του 2008.
(178)
Το ολλανδικό δημόσιο εφάρμοσε το Μέτρο Ζ παραιτούμενο από τις απαιτήσεις του έναντι της FBN. Επιπλέον, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι -εάν η Επιτροπή πρόκειται να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το Μέτρο Ζ συνεπάγεται κρατική ενίσχυση- πρέπει να εφαρμόσει διόρθωση. Δεδομένου ότι παρόμοια μέσα άλλων τραπεζών αποτελούσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε σημαντικά μειωμένη τιμή σε σχέση με την ονομαστική αξία τους (80), είναι λογικό η αγοραία αξία των χρεογράφων από τα οποία παραιτήθηκε το ολλανδικό δημόσιο να είναι επίσης κατώτερη της ονομαστικής αξίας τους. Με άλλα λόγια, οι επικρατούσες συνθήκες στην αγορά υποδηλώνουν ότι το ολλανδικό δημόσιο δεν δικαιούνταν ονομαστική αξία, αλλά χαμηλότερη αγοραία αξία. Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε στην αγορά, δικαιούνταν μόνον αγοραία αξία [4,55 - 5,85] δισεκατ. ευρώ (ώστε η ονομαστική αξία των δανείων ύψους 6,5 δισεκατ. ευρώ να διορθωθεί και να μειωθεί κατά [0,65 - 1,95] δισεκατ. ευρώ).
(179)
Στις 18 Ιουνίου 2009, το ολλανδικό υπουργείο Οικονομικών διαβίβασε στην Επιτροπή την αξιολόγηση της FBN από την DNB, όπως είχε ζητηθεί στην απόφαση της 8ης Απριλίου 2009. […] (81), (82), (83)
(180)
Η DNB ενημέρωσε επίσης την Επιτροπή στις […] για την ABN AMRO N με επιστολή της 20ής Ιανουαρίου 2010. […]
5.2. Παρατηρήσεις του ολλανδικού δημοσίου επί της απόφασης της 5ης Φεβρουαρίου 2010
(181)
Γενικά, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι τα ληφθέντα μέτρα δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση, επειδή τα μέτρα:
i)
δεν ωφέλησαν ούτε την ABN AMRO N ούτε την FΒΝ·
ii)
ήταν αναγκαία για τον διαχωρισμό της ABN AMRO N και της FBN από τις αντίστοιχες πρώην μητρικές εταιρείες τους και πήγαζαν από συμβατικές υποχρεώσεις του ολλανδικού δημοσίου, ως διαδόχου της Fortis SA/NV στη ΣΜΚ· ή
iii)
ήταν οικονομικά εύλογα από την άποψη ενός ιδιώτη επενδυτή.
(182)
Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι η Επιτροπή πρέπει να εφαρμόσει την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς σε κάθε επιμέρους μέτρο το οποίο έλαβε το ολλανδικό δημόσιο. Ιδίως όσον αφορά τα μέτρα που σχετίζονται με τη συγχώνευση (συγκεκριμένα τα Μέτρα Β4 και Β5), το ολλανδικό δημόσιο υπογράμμισε ότι η συγχώνευση ήταν μια επένδυση με θετική καθαρή παρούσα αξία (στο εξής η «ΚΠΑ») και, επομένως, ήταν συμβατή προς την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς.
(183)
Με άλλα λόγια, το ολλανδικό δημόσιο δεν δέχθηκε την προκαταρκτική εκτίμηση της Επιτροπής, όπως αναπτύσσεται στην αιτιολογική σκέψη 96 της απόφασης της 5ης Φεβρουαρίου 2010, ότι η αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς δεν εφαρμόζεται στα μέτρα που ακολούθησαν τις ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008, καθώς τα εν λόγω μέτρα εντάσσονται σε μια ευρύτερη πράξη διάσωσης και αναδιάρθρωσης.
(184)
Το ολλανδικό δημόσιο αναγνώρισε ότι οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις σημαίνουν ότι η αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς δεν εφαρμόζεται όταν πραγματοποιούνται περισσότερες αλληλένδετες εισφορές κεφαλαίου σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ισχυρίσθηκε, παρ’ όλα αυτά, ότι η ανάλυση αυτή δεν ισχύει για την FBN και την ABN AMRO N, καθώς οι ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008 δεν περιείχαν -κατά την άποψή του- μέτρα κρατικής ενίσχυσης και, επιπλέον, τα επακόλουθα μέτρα δεν συνδέονταν με την αρχική πράξη.
(185)
Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη τις πολύ συγκεκριμένες συνθήκες υπό τις οποίες το ολλανδικό δημόσιο υποχρεώθηκε να αγοράσει την FBN. Το ολλανδικό δημόσιο επισήμανε επίσης ότι η πώληση της New HBU υπήρξε ιδιαίτερα επαχθής για το ολλανδικό δημόσιο και για την ABN AMRO N και είχε αρνητικό κεφαλαιακό αντίκτυπο 470 εκατ. ευρώ.
(186)
Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι βάσισε όλα τα μέτρα που έλαβε στις αρχές που προσδιορίζονται στην τραπεζική ανακοίνωση (84) και στην ανακοίνωση της Επιτροπής - H ανακεφαλαιοποίηση των χρηματοπιστωτικών οργανισμών στο πλαίσιο της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής κρίσης: περιορισμός των ενισχύσεων στο ελάχιστο απαραίτητο και διασφαλίσεις έναντι αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (85) (στο εξής η «ανακοίνωση για την ανακεφαλαιοποίηση»). Γενικά, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι τα μέτρα ήταν καλά στοχοθετημένα, αναλογικά προς τις προκλήσεις που έπρεπε να αντιμετωπισθούν, και σχεδιασμένα έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις στους ανταγωνιστές του.
(187)
Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι το Μέτρο Α και το Μέτρο Β1 δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν κρατική ενίσχυση, καθώς το δημόσιο υπείχε συμβατική υποχρέωση να επιλύσει τα κεφαλαιακά προβλήματα που θα αντιμετώπιζε η ABN AMRO Z. Το ολλανδικό δημόσιο υπείχε συμβατική υποχρέωση βάσει της ΣΜΚ να υλοποιήσει τον διαχωρισμό της ABN AMRO Holding. Η DNB επέτρεπε την έναρξη του διαχωρισμού της ABN AMRO II μόνον εάν όλα τα μέλη της κοινοπραξίας είχαν καταβάλει το μερίδιό τους στο κεφαλαιακό έλλειμμα της ABN AMRO Z. Το ολλανδικό δημόσιο παραδέχθηκε ότι παρέσχε κεφάλαια στην ABN AMRO Z μέσω της ABN AMRO N, αλλά υπογράμμισε ότι η ABN AMRO N ενήργησε απλώς ως ενδιάμεσο όχημα. Τελικώς, η ABN AMRO N είχε απλώς μεταβιβάσει κεφάλαια στην ABN AMRO Z, και το Μέτρο Α δεν ευνοούσε επιλεκτικά την ABN AMRO N.
(188)
Όσον αφορά το κατά πόσον το κεφαλαιακό έλλειμμα της ABN AMRO Z ήταν αποτέλεσμα επιλεκτικών πλεονεκτημάτων τα οποία χορηγήθηκαν στην ABN AMRO N, το ολλανδικό δημόσιο ανέφερε ότι τα μέλη της κοινοπραξίας είχαν ήδη διασφαλίσει κατά την εξαγορά της ABN AMRO Holdings από την κοινοπραξία (βλέπε αιτιολογική σκέψη 33) ότι οι δραστηριότητες των διαφορετικών μεριδίων παρακολούθησης (όπως ορίζονται στην αιτιολογική σκέψη 35) ήταν επαρκώς διαχωρισμένες η μία από την άλλη. Η ρύθμιση αυτή σήμαινε ότι υπήρχε επίσης σαφής διάκριση μεταξύ των δραστηριοτήτων της ABN AMRO N και της ABN AMRO Z. Σήμαινε, για παράδειγμα, ότι η ABN AMRO N είχε αυτοτελή εταιρική δομή διακυβέρνησης και υπέβαλε αυτοτελείς οικονομικές καταστάσεις. Το ολλανδικό δημόσιο επέστησε επίσης την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι η ABN AMRO N έχει χωριστό νομικό καθεστώς από τις 6 Φεβρουαρίου 2010 (86).
(189)
Το ολλανδικό δημόσιο προσκόμισε επίσης αποδεικτικά στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το κεφαλαιακό έλλειμμα της ABN AMRO Z υπήρχε ήδη κατά την εξαγορά της 3ης Οκτωβρίου 2008. Το αρχικό υπόλοιπο της ABN AMRO Z ήταν ήδη αρνητικό κατά 7,4 δισεκατ. ευρώ στις 3 Οκτωβρίου 2008 και το μερίδιο της Fortis SA/NV σε αυτήν ανερχόταν σε περίπου 2,5 δισεκατ. ευρώ. Σε σχέση με τα αίτια του κεφαλαιακού ελλείμματος, το ολλανδικό δημόσιο παραδέχθηκε ότι υπήρξε μεταβίβαση μετοχών της Unicredito αξίας 1 δισεκατομμυρίου ευρώ από την ABN AMRO Z στα επιχειρησιακά μερίδια παρακολούθησης (συμπεριλαμβανομένων περίπου 300 εκατ. ευρώ στην ABN AMRO N), αλλά παρέσχε πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η μεταβίβαση των μετοχών της Unicredito πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2008, πολύ πριν από την παρέμβαση του ολλανδικού δημοσίου. Επομένως, η μεταβίβαση των μετοχών της Unicredito δεν μπορεί να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση.
(190)
Σε σχέση με τα έξοδα που πραγματοποίησε η ABN AMRO Z για τις λειτουργίες έδρας, το ολλανδικό δημόσιο υπογράμμισε ότι τα εν λόγω έξοδα μειώθηκαν δραστικά μετά την εξαγορά της ABN AMRO Holding από τα μέλη της κοινοπραξίας, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 33. Καθώς τα μέλη της κοινοπραξίας δεν είχαν κανένα συμφέρον να διατηρήσουν μια μεγάλη ενοποιημένη έδρα, ήταν λογικό να διατηρήσουν τα εν λόγω έξοδα όσο το δυνατόν χαμηλότερα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέσχε το ολλανδικό δημόσιο, τα έξοδα λειτουργίας του ομίλου με τα οποία επιβαρύνθηκε η ABN AMRO Z ανήλθαν σε [0 - 0,5] δισεκατ. ευρώ το 2008 και σε [0 - 0,2] δισεκατ. ευρώ το 2009, ποσά τα οποία το ολλανδικό δημόσιο θεωρεί αμελητέα. Το ολλανδικό δημόσιο υπογράμμισε επίσης ότι ανέλαβε την υποχρέωση απορρόφησης των εξόδων αυτών όταν υποκατέστησε τη Fortis SA/NV, ως συμβαλλόμενος στη ΣΜΚ, μετά την εξαγορά της FBN (συμπεριλαμβανομένης της ABN AMRO N) στις 3 Οκτωβρίου 2008.
(191)
Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι, στην περίπτωση που η Επιτροπή θεωρήσει το Μέτρο Α κρατική ενίσχυση, η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία (87) δεν πρέπει να εφαρμοσθεί. Κατά το ολλανδικό δημόσιο, δεν υπήρχε αβεβαιότητα σχετικά με την αποτίμηση των προστατευόμενων περιουσιακών στοιχείων, τα οποία δεν είναι, επομένως, δυνατόν να θεωρηθούν «απομειωμένα» κατά την έννοια του όρου στην ανακοίνωση. Εάν η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψή του, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι η CDS της ABN AMRO N εξακολουθεί να είναι σύμφωνη προς τις γενικές αρχές της ως άνω ανακοίνωσης. Επιπλέον, ισχυρίσθηκε ότι το μέσο πιστωτικής προστασίας είναι αναγκαίο και αναλογικό και ότι διατηρεί τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού σε ελάχιστο επίπεδο.
(192)
Το ολλανδικό δημόσιο διαβεβαίωσε ότι η απόδοση του CRI -10 % του αποδεσμευθέντος κεφαλαίου- ήταν επαρκώς υψηλή. Παρέσχε επίσης αποδεικτικά στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το τμήμα πρώτων ζημιών 20 μονάδων βάσης ήταν σημαντικά υψηλότερο από τις αναμενόμενες ζημίες. Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι οι ιστορικές ζημίες (συγκεκριμένα [0 - 15] μονάδες βάσης) και οι προβλεπόμενες ζημίες για το 2010 (συγκεκριμένα [0 - 30] μονάδες βάσης) στο χαρτοφυλάκιο ενυπόθηκων δανείων της ABN AMRO N παρείχαν καλές προβλέψεις για το εύρος μελλοντικών αναμενόμενων ζημιών. Επίσης, πληροφορίες της αγοράς από εκθέσεις αξιολόγησης (88) επιβεβαίωναν ότι το τμήμα πρώτων ζημιών υπερέβαινε τις αναμενόμενες ζημίες. Το ολλανδικό δημόσιο παρέπεμψε επίσης σε έγγραφο της επενδυτικής τράπεζας […], στο οποίο παρουσιάζεται προσομοίωση του τρόπου με τον οποίο μπορούν να εξελιχθούν οι ταμειακές ροές του ολλανδικού δημοσίου υπό διαφορετικά σενάρια δυσχέρειας.
(193)
Το ολλανδικό δημόσιο πιστεύει επίσης ότι το CRI περιέχει επαρκή κίνητρα εξόδου. Το ολλανδικό δημόσιο επέστησε την προσοχή της Επιτροπής στα δικαιώματα αγοράς που περιέχει το CRI και στο γεγονός ότι το CRI θα απολέσει την ελκυστικότητά του όταν επιτραπεί στον ABN AMRO Group να λειτουργήσει σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Βασιλείας II. Βάσει των στοιχείων αυτών, το ολλανδικό δημόσιο πιστεύει ότι η ABN AMRO N είναι πιθανό να ασκήσει το δικαίωμα αγοράς του CRI τον Ιανουάριο του 2011, όταν η μετάβαση στις απαιτήσεις της Βασιλείας II αναμένεται να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του αποδεσμευθέντος κεφαλαίου.
(194)
Το ολλανδικό δημόσιο εξήγησε ότι τα έξοδα διαχωρισμού (συγκεκριμένα τα Μέτρα Β2 και Β3) ήταν αποτέλεσμα της ΣΜΚ, στην οποία το ολλανδικό δημόσιο ήταν εκ των πραγμάτων συμβαλλόμενος από τις 3 Οκτωβρίου 2008. Σύμφωνα με τους όρους της ΣΜΚ, το ολλανδικό δημόσιο -εν αντιθέσει προς την ABN AMRO N- είχε την υποχρέωση να διαχωρίσει την ABN AMRO Holding σε τρία τμήματα. Το ολλανδικό δημόσιο αρνήθηκε ότι τα εν λόγω έξοδα παρείχαν όφελος στην ABN AMRO N, και εξήγησε επίσης ότι κατέβαλε τα έξοδα διαχωρισμού, καθώς ήταν συμβατική υποχρέωση του ολλανδικού δημοσίου να υλοποιήσει τον διαχωρισμό.
(195)
Όσον αφορά το προληπτικό περιθώριο 500 εκατ. ευρώ -το οποίο κατηγοριοποιήθηκε επίσης στα έξοδα διαχωρισμού-, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι αποτελεί συνήθη τραπεζική πρακτική. Οι τράπεζες δεν μπορούν να λειτουργήσουν μόνον με το ελάχιστο απαιτούμενο κεφάλαιο, αλλά χρειάζονται ένα πρόσθετο περιθώριο άνεσης. Σε διαφορετική περίπτωση, εάν οι τράπεζες αντιμετωπίσουν -έστω μικρή- απώλεια κεφαλαίου, θα περιέλθουν αμέσως σε δυσχερή χρηματοοικονομική κατάσταση. Το ολλανδικό δημόσιο ανέφερε, ωστόσο, ότι η συμβολή του στο προληπτικό περιθώριο αναμένεται να είναι προσωρινή και ότι, μακροπρόθεσμα, η ABN AMRO N αναμένεται να παραγάγει το προληπτικό περιθώριο η ίδια, χωρίς τη βοήθεια του ολλανδικού δημοσίου.
(196)
Όσον αφορά το Μέτρο Β4, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι το μέτρο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση. Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι η απόφαση συγχώνευσης των δύο τραπεζών είχε ήδη ληφθεί και υλοποιηθεί εν μέρει όταν αγόρασε την FBN. Το ολλανδικό δημόσιο υποστήριξε τον ισχυρισμό του παραπέμποντας στο γεγονός ότι η ABN AMRO Asset Management είχε ήδη διαχωριστεί και ενοποιηθεί με τη Fortis SA/NV κατά τις ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008. Το ολλανδικό δημόσιο υπογράμμισε επίσης ότι η Επιτροπή το είχε υποχρεώσει να εφαρμόσει διορθωτικό μέτρο για τη συγχώνευση για την επίλυση των εναπομενόντων προβλημάτων συγκέντρωσης και ότι είχε κληρονομήσει από τη Fortis SA/NV το διορθωτικό μέτρο για τη συγχώνευση που αφορούσε τη New HBU. Το ολλανδικό δημόσιο ανέφερε επίσης ότι τελικά τα οικονομικά μέσα της ABN AMRO N δεν θα αυξηθούν και, επομένως, επέμεινε στην άποψη ότι το Μέτρο Β4 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
(197)
Το ολλανδικό δημόσιο ανέφερε ότι τα κρατικά κεφάλαια τα οποία χορηγήθηκαν για τη χρηματοδότηση εξόδων ενοποίησης (Μέτρο B5) πρέπει να θεωρηθούν εύλογη επένδυση, η οποία παρήγαγε υγιείς αποδόσεις υπό τη μορφή συνεργειών. Το ολλανδικό δημόσιο εκτίμησε τις εν λόγω συνέργειες σε περίπου 1,1 δισεκατ. ευρώ ετησίως (προ φόρων), ενώ τα αρχικά έξοδα ενοποίησης ανέρχονται σε 1,2 δισεκατ. ευρώ (μετά τους φόρους). Κατά το ολλανδικό δημόσιο, η συνολική ΚΠΑ της συγχώνευσης (λαμβάνοντας υπόψη τις συνέργειες, τα έξοδα ενοποίησης και το κόστος του διορθωτικού μέτρου για τη συγχώνευση) αναμένεται να είναι θετική και να ανέλθει σε 2,88 δισεκατ. ευρώ (89).
(198)
Κατά το ολλανδικό δημόσιο, η μετατροπή κεφαλαίων κατηγορίας 2 σε κεφάλαια κατηγορίας 1 (Μέτρο Γ) δεν ευνόησε επιλεκτικά την FBN. Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι η μετατροπή ήταν προς το συμφέρον του ολλανδικού δημοσίου, καθώς μπόρεσε να μετατρέψει δάνεια με μέσο τοκομερίδιο 2,976 % σε μετοχές, οι οποίες, κατά την άποψή του, είχαν ελκυστική απόδοση. Συναφώς, το ολλανδικό δημόσιο παρέπεμψε στην προβλεπόμενη για το 2012 κανονικοποιημένη απόδοση ιδίων κεφαλαίων του ABN AMRO Group, η οποία εκτιμάται σε περίπου […] %, όπως αναφέρεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009.
(199)
Εάν η Επιτροπή θεωρήσει ότι το Μέτρο Γ συνιστά κρατική ενίσχυση, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι η Επιτροπή δεν πρέπει να θεωρήσει κρατική ενίσχυση όλα τα δάνεια από τα οποία παραιτήθηκε το ολλανδικό δημόσιο. Εξήγησε ότι η μετατροπή μπορεί να αναλυθεί σε αποπληρωμή κεφαλαίων κατηγορίας 2 στην ονομαστική αξία τους σε συνδυασμό με εισφορά βασικών κεφαλαίων κατηγορίας 1 (χωρίς συνέπειες καθαρών κεφαλαίων). Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι δεν θα μπορούσε να αναμένει εύλογα αποπληρωμή κεφαλαίων κατηγορίας 2 σε ονομαστική αξία την εποχή εκείνη, καθώς συγκρίσιμα μέσα άλλων τραπεζών αποτελούσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε τιμή σημαντικά χαμηλότερη από την ονομαστική αξία τους, αντικατοπτρίζοντας τις αβέβαιες συνθήκες της αγοράς. Το ολλανδικό δημόσιο ανέφερε ότι η έκπτωση [135 - 405] εκατ. ευρώ ήταν δικαιολογημένη, βάσει συγκρίσιμων στοιχείων.
(200)
Το ολλανδικό δημόσιο ανέφερε ότι η πληρωμή 740 εκατ. ευρώ (Μέτρο Δ) ήταν μια από τις υποχρεώσεις του, η οποία απέρρεε από τη ΣΜΚ. Επιπλέον, το ολλανδικό δημόσιο υπογράμμισε ότι πραγματοποιήθηκαν πληρωμές μόνον στα άλλα μέλη της κοινοπραξίας και όχι στην ABN AMRO N, επομένως δεν χορηγήθηκε επίσης καμία κρατική ενίσχυση στην ABN AMRO N.
(201)
Όσον αφορά το Μέτρο Ε, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι η ABN AMRO II δεν επωφελήθηκε της αντεγγύησης (περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 126), αλλά ότι το Μέτρο Ε επέτρεψε απλώς στην ABN AMRO II να παράσχει αντεγγύηση στην Deutsche Bank. Ισχυρίσθηκε ότι η αντεγγύηση δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την τράπεζα για την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και, επομένως, δεν θα συνεπαγόταν καμία στρέβλωση του ανταγωνισμού.
(202)
Το ολλανδικό δημόσιο θεώρησε ότι η αντεγγύηση είναι σύμφωνη προς την ανακοίνωση για την ανακεφαλαιοποίηση που εξέδωσε η Επιτροπή. Το ολλανδικό δημόσιο υπογράμμισε ότι είχε βασίσει την τιμολόγησή του στη σύσταση για την ανακεφαλαιοποίηση της ΕΚΤ.
(203)
Το ολλανδικό δημόσιο σχολίασε επίσης την υπόνοια της Επιτροπής ότι οι προνομιούχοι μέτοχοι της FBN (90) δεν είχαν συνεισφέρει επαρκώς όσον αφορά τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων. Το ολλανδικό δημόσιο εξήγησε ότι οι επενδυτές σε προνομιούχες μετοχές δεν είχαν εισπράξει μερίσματα το 2008 (ούτε τοις μετρητοίς ούτε σε δεδουλευμένη βάση) και ότι οι προνομιούχες μετοχές αποτελούσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε τιμή κατώτερη της ονομαστικής αξίας τους. Το ολλανδικό δημόσιο πρόσθεσε ότι η ικανότητα της FBN να καταβάλει ή να σχηματίσει αποθεματικό για καθορισμένα μερίσματα στο μέλλον εξαρτάται από την ύπαρξη επαρκών κερδών της FBN βάσει των ΔΠΧΠ. Το ολλανδικό δημόσιο σημείωσε ότι η ρήτρα περί μερισμάτων που εφαρμόζεται στις προνομιούχες μετοχές της FBN περιλαμβάνει όρους αναστολής/καταβολής μερισμάτων (91) και ότι η αβεβαιότητα σχετικά με την πολιτική μερισμάτων του ABN AMRO Group μειώνει την άνεση που μπορεί να αντλούν οι επενδυτές σε προνομιούχες μετοχές από τις ρήτρες αναστολής/καταβολής.
(204)
Όσον αφορά το κατά πόσον το κεφάλαιο θα αποπληρωθεί όταν θα εκλείψουν οι (προσωρινές) κεφαλαιακές ανάγκες, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι προτίθεται να χρησιμοποιήσει την πολιτική μερισμάτων του ABN AMRO Group κατά τέτοιο τρόπο ώστε ο ABN AMRO Group να μην διαθέτει οποιοδήποτε πλεόνασμα κεφαλαίου το οποίο μπορεί να συνεπάγεται στρέβλωση του ανταγωνισμού (92).
(205)
Όσον αφορά τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, το ολλανδικό δημόσιο ανέφερε ότι δεν συμφωνεί με την εκτίμηση της Επιτροπής ότι η ABN AMRO N και η FBN ενισχύθηκαν στις Κάτω Χώρες ως αποτέλεσμα της συγχώνευσης ούτε ότι η εξέλιξη αυτή απειλούσε να δημιουργήσει αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Πιστεύει ότι ισχύει μάλλον το αντίθετο και επισήμανε συναφώς το γεγονός ότι ο διαχωρισμός της FBN και της ABN AMRO N από τις αντίστοιχες μητρικές εταιρείες τους και η επακόλουθη συγχώνευση ήταν πράξεις υψηλής έντασης εργασίας και σήμαιναν ότι οι διοικήσεις της FBN και της ABN AMRO N μπορούσαν να αφιερώσουν λιγότερο χρόνο στις καθημερινές εμπορικές επιχειρηματικές δραστηριότητες και, επομένως, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι ο διαχωρισμός και η επακόλουθη συγχώνευση είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην ανταγωνιστική θέση της FBN και της ABN AMRO N (ή ABN AMRO Group μετά τη συγχώνευση).
5.3. Παρατηρήσεις του ολλανδικού δημοσίου επί των παρατηρήσεων των ενδιαφερομένων
5.3.1. Παρατηρήσεις του ολλανδικού δημοσίου επί της επιστολής της καταγγέλλουσας της 6ης Μαΐου 2009
(206)
Γενικά, το ολλανδικό δημόσιο υπογράμμισε ότι, κατά την άποψή του, τα μέτρα υπέρ της FBN και της ABN AMRO N δεν πληρούν τον ορισμό της κρατικής ενίσχυσης της Ένωσης και, επομένως, δεν έχουν αποτελέσματα στρέβλωσης. Θεωρεί ότι η συμπεριφορά αγοράς της FBN και της ABN AMRO N στην αγορά αποταμίευσης και καταθέσεων ήταν σύμφωνη προς εκείνη ενός συνετού παράγοντα της αγοράς ο οποίος προστατεύει τα εμπορικά του συμφέροντα. Το ολλανδικό δημόσιο πιστεύει ότι τα επιτόκια που προσέφεραν η FBN και η ABN AMRO N δεν είχαν αποτελέσματα στρέβλωσης. Ως εκ τούτου, ισχυρίσθηκε ότι δεν υπάρχει παραβίαση του δικαίου περί ανταγωνισμού της Ένωσης.
(207)
Το ολλανδικό δημόσιο παρουσίασε διάφορους συγκριτικούς πίνακες με τα επιτόκια που προσέφερε σε συγκεκριμένα προϊόντα καταθέσεων και αποταμίευσης. Το ολλανδικό δημόσιο αρνήθηκε ότι η FBN και η ABN AMRO N προσέφεραν συστηματικά τα υψηλότερα επιτόκια, ιδίως σε σύγκριση με μικρότερες ολλανδικές τράπεζες, όπως οι SNS, NIBC και DSB. Το ολλανδικό δημόσιο επισήμανε επίσης ότι τα επιτόκια στους λογαριασμούς αποταμίευσης ήταν ήδη υψηλά στις Κάτω Χώρες πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση, εν μέρει λόγω της συμπεριφοράς μικρότερων τραπεζών με επιθετική πολιτική τιμολόγησης. Το ολλανδικό δημόσιο πιστεύει ότι, κατά τη χρηματοπιστωτική κρίση, οι τράπεζες προσπάθησαν να προστατεύσουν τις ενοποιημένες παρουσίες αποταμίευσης που διαθέτουν προσφέροντας σχετικά υψηλά επιτόκια σε προϊόντα καταθέσεων για τους πελάτες τους.
(208)
Το ολλανδικό δημόσιο σχολίασε επίσης τη στρατηγική τιμολόγησης της MoneYou, της διαδικτυακής επωνυμίας της ABN AMRO N, η οποία έκανε την εμφάνισή της στην αγορά τον Σεπτέμβριο του 2008. Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι η MoneYou είναι ειδικό διαδικτυακό προϊόν, το οποίο διαφέρει σημαντικά από πιο παραδοσιακά προϊόντα όσον αφορά τη βάση κόστους και το επίπεδο εξυπηρέτησης. Το ολλανδικό δημόσιο ανέφερε ότι η MoneYou έπρεπε να καλλιεργήσει την αναγνώριση της επωνυμίας της κατά τους πρώτους έξι μήνες της ύπαρξής της και, επομένως, έπρεπε να προσφέρει επιτόκια τα οποία ήταν κυρίως ελαφρώς κατώτερα ή ίσα με εκείνα που προσέφεραν παρόμοιοι παράγοντες της αγοράς διαδικτυακής τραπεζικής (93). Από το δεύτερο τρίμηνο του 2009, τα επιτόκια που προσέφερε η MoneYou μειώθηκαν και η MoneYou κατέλαβε θέση στο τμήμα της μεσαίας κατηγορίας της αγοράς (94). Όσον αφορά την MoneYou, το ολλανδικό δημόσιο πρόσθεσε ότι άντλησε περιορισμένους μόνον όγκους κεφαλαίων (συγκεκριμένα [0 - 5] δισεκατ. ευρώ), τα οποία αντιπροσώπευαν περίπου [0 - 5] % του συνολικού όγκου της ολλανδικής αγοράς αποταμίευσης. Το ολλανδικό δημόσιο πρόσθεσε ότι οι πρώην πελάτες της Van Lanschot αντιπροσώπευαν μικρό μόνο τμήμα της επιχειρηματικής δραστηριότητας της MoneYou (συγκεκριμένα [0 - 5 000] λογαριασμούς, ήτοι [0 - 5] % των λογαριασμών της MoneYou).
(209)
Το ολλανδικό δημόσιο αρνήθηκε επίσης ότι η ABN AMRO N και η FBN στηρίζονταν αποκλειστικά στην ολλανδική αγορά αποταμίευσης για τη χρηματοδότησή τους. Το ολλανδικό δημόσιο παρέσχε νέες πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η ABN AMRO N είχε εκδώσει καλυμμένο ομόλογο αξίας 2 δισεκατ. ευρώ στις 6 Ιουλίου 2009 και ότι η FBN είχε εκδώσει εγγυημένα από το κράτος χρεόγραφα αξίας 15,5 δισεκατ. ευρώ. Σύμφωνα με το ολλανδικό δημόσιο, οι ισχυρισμοί της καταγγέλλουσας ήταν εσφαλμένοι και πρόωροι. Ανέφερε ότι η FBN χρειαζόταν απλώς κάποιο χρόνο για να οργανώσει πράξεις διαχείρισης διαθεσίμων και να εκδώσει χρεόγραφα εγγυημένα από το κράτος. Το ολλανδικό δημόσιο ανέφερε επίσης ότι τα προϊόντα καταθέσεων και αποταμίευσης είναι σημαντικά για την εγκαθίδρυση πελατειακής σχέσης και ότι έχουν διαφορετικό και ευρύτερο σκοπό από εκείνον άλλων χρηματοδοτικών μέσων. Συναφώς, το ολλανδικό δημόσιο επισήμανε ότι η απώλεια μεριδίου αγοράς στην αγορά αποταμίευσης και καταθέσεων μπορεί να συνεπάγεται για την τράπεζα απώλεια μεριδίων αγορών σε άλλα τραπεζικά προϊόντα.
(210)
Το ολλανδικό δημόσιο αρνήθηκε επίσης ότι οι πελάτες και οι συμμετέχοντες στην αγορά αντιλαμβάνονται την ABN AMRO N και την FBN ως ασφαλέστερες τράπεζες σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους. Παρέπεμψε στις αξιολογήσεις της FBN και της ABN AMRO N από οργανισμούς αξιολόγησης, οι οποίες είναι κατώτερες της αξιολόγησης AAA της Rabobank, για παράδειγμα. Παρόμοια συμπεράσματα μπορούν να συναχθούν από σχετικά περιθώρια των CDS τους. Το ολλανδικό δημόσιο πιστεύει επίσης ότι το γεγονός ότι είναι κρατικές τράπεζες δεν καθιστά τη ABN AMRO N ή την FBN ασφαλέστερες στα μάτια των καταναλωτών και των συμμετεχόντων στην αγορά. Συναφώς, επισήμανε ότι οι πολλές ad hoc κρατικές παρεμβάσεις κατέδειξαν ότι το ολλανδικό δημόσιο θα παρέμβει, εφόσον αυτό είναι εφικτό, σε σχέση με κάθε ιδιωτική τράπεζα. Ως εκ τούτου, το ολλανδικό δημόσιο πιστεύει ότι εκ των πραγμάτων δεν υπάρχει αισθητή διαφορά μεταξύ της ασφάλειας που προσφέρουν οι ολλανδικές ιδιωτικές τράπεζες σε σύγκριση με εκείνη που προσφέρουν οι ολλανδικές κρατικές τράπεζες.
(211)
Για να υπολογισθεί κατά πόσον τα επιτόκια προϊόντων αποταμίευσης προσφέρονταν επί ζημία, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι αυτά δεν έπρεπε να συγκριθούν με τα επιτόκια Euribor, αλλά μάλλον με τα επιτόκια που προκύπτουν από τη «μέθοδο αναπαραγωγής χαρτοφυλακίου» (95). Χρησιμοποιώντας τη συγκεκριμένη μέθοδο, το ολλανδικό δημόσιο αναγνώρισε ότι, για ορισμένα προϊόντα, υπήρχε προσωρινά αρνητικό περιθώριο. Ωστόσο, ισχυρίσθηκε ότι επρόκειτο για εύλογη συμπεριφορά στην αγορά, σύμφωνη με τη συμπεριφορά στην αγορά (ιδιωτικών) ανταγωνιστών κατά τον συγκεκριμένο χρόνο.
5.3.2. Παρατηρήσεις του ολλανδικού δημοσίου επί των επιχειρημάτων της καταγγέλλουσας της 21ης και της 28ης Αυγούστου 2009
(212)
Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι οι προηγούμενες παρατηρήσεις του, οι οποίες συνοψίζονται στις αιτιολογικές σκέψεις 206 έως 211, σχετικά με την καταγγέλλουσα εξακολουθούν να ισχύουν.
(213)
Επιπλέον, το ολλανδικό δημόσιο σημείωσε ότι ο ισχυρισμός της καταγγέλλουσας ότι το μερίδιο αγοράς της ABN AMRO N και της FBN είχε αυξηθεί βασιζόταν σε εσφαλμένα στατιστικά στοιχεία. Όσον αφορά την εικαζόμενη αύξηση κατά 21 δισεκατ. ευρώ στις καταθέσεις που συγκέντρωσε η ABN AMRO N, το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίσθηκε ότι μόνον 5,1 δισεκατ. ευρώ οφείλονταν στις ολλανδικές αποταμιεύσεις λιανικής, ενώ το υπόλοιπο οφειλόταν κυρίως σε αποταμιεύσεις εταιρικών πελατών και σε αλλοδαπές καταθέσεις. Το ολλανδικό δημόσιο παρέσχε επίσης δεδομένα, σύμφωνα με τα οποία μεγάλο μέρος της αύξησης του όγκου των καταθέσεων και των αποταμιεύσεων της FBN προερχόταν από την εταιρική τραπεζική και όχι από τη λιανική και την ιδιωτική τραπεζική.
(214)
Το ολλανδικό δημόσιο παρατήρησε ότι οι ολλανδοί πελάτες είχαν επενδύσει περισσότερο στις αποταμιεύσεις τους λόγω του αβέβαιου μακροοικονομικού περιβάλλοντος. Επισήμανε δεδομένα της Κεντρικής Στατιστικής Υπηρεσίας (στο εξής η «CBS»), σύμφωνα με τα οποία οι αποταμιεύσεις αυξήθηκαν κατά 7,7 % σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009. Οι αποταμιεύσεις πελατών της ABN AMRO N αυξήθηκαν κατά 7,5 % σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, πράγμα που υποδεικνύει ότι το μερίδιο αγοράς της ABN AMRO N μάλλον μειώθηκε. Η FBN παρουσίασε επίσης στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι αποταμιεύσεις των πελατών της εξελίχθηκαν σύμφωνα με την αγορά.
5.3.3. Παρατηρήσεις του ολλανδικού δημοσίου επί των παρατηρήσεων της ABN AMRO Bank
(215)
Το ολλανδικό δημόσιο επιβεβαίωσε ότι δεν χορήγησε διευκόλυνση ρευστότητας στην ABN AMRO N, επιβεβαιώνοντας έτσι ευρέως τα επιχειρήματα της ABN AMRO Bank.
6. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
6.1. Ύπαρξη ενίσχυσης
(216)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της συνθήκης ορίζει ότι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι ένα κρατικό μέτρο χαρακτηρίζεται κρατική ενίσχυση εάν πληροί (σωρευτικά) τα ακόλουθα τέσσερα κριτήρια:
-
κρατικοί πόροι·
-
επιλεκτικό πλεονέκτημα,
-
συνέπεια στρέβλωσης του ανταγωνισμού, και
-
συνέπειες στις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.
(217)
Το πρώτο κριτήριο πληρούται για τα Μέτρα (Υ1) έως (Ε) στον Πίνακα 4 στην αιτιολογική σκέψη 128, καθώς όλα τα εν λόγω Μέτρα χρηματοδοτούνται άμεσα από πόρους του ολλανδικού δημοσίου.
(218)
Το κατά πόσον ένα μέτρο συνιστά επιλεκτικό πλεονέκτημα υπέρ της FBN, της ABN AMRO N ή του ABN AMRO Group μετά τη συγχώνευση (δεύτερο κριτήριο) αναλύεται στις αιτιολογικές σκέψεις 220 έως 278, όπου κάθε μέτρο εξετάζεται χωριστά.
(219)
Εάν υπάρχει επιλεκτικό πλεονέκτημα στην περίπτωση αυτή, θα πληρούνται επίσης το τρίτο και το τέταρτο κριτήριο. Όλα τα μέτρα στρεβλώνουν ή απειλούν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό, καθώς τοποθετούν την FBN, την ABN AMRO N ή τον ABN AMRO Group μετά τη συγχώνευση σε ευνοϊκή θέση σε σχέση με άλλες ανταγωνιστικές τράπεζες (τρίτο κριτήριο). Επιπλέον, τα μέτρα έχουν επίσης συνέπειες στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Η FBN, η ABN AMRO N και ο ABN AMRO Group μετά τη συγχώνευση είναι τράπεζες με διεθνή προσανατολισμό με δραστηριότητες εκτός των Κάτω Χωρών, ενώ επίσης ανταγωνίζονται στην εγχώρια αγορά τους θυγατρικές αλλοδαπών τραπεζών (τέταρτο κριτήριο).
6.1.1. Μέτρα Υ1 και Υ2 της 3ης Οκτωβρίου 2008
(220)
Αξίζει να υπενθυμισθεί ότι η παρούσα απόφαση αξιολογεί μόνον την ενδεχόμενη ενίσχυση υπέρ της FBN, της ABN AMRO N ή του ABN AMRO Group μετά τη συγχώνευση. Η ενδεχόμενη ενίσχυση υπέρ της Fortis Bank SA/NV, η οποία προκύπτει από τα Μέτρα Υ1 και Υ2, αξιολογήθηκε στην απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 2008.
(221)
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 52 της απόφασης της 3ης Δεκεμβρίου 2008 (96) και στην αρχική αξιολόγηση ενίσχυσης των εν λόγω μέτρων στην απόφαση της 8ης Απριλίου 2009, τα μέτρα που λήφθηκαν στις 3 Οκτωβρίου 2008 (συγκεκριμένα τα Μέτρα Χ, Υ1 και Υ2) είναι αλληλένδετα μεταξύ τους. Το ολλανδικό δημόσιο διαχώρισε την FBN και την ABN AMRO N από τη μητρική τους εταιρεία που αντιμετώπιζε προβλήματα ρευστότητας μέσω της εξαγοράς της FBN, αλλά, προκειμένου να απομονώσει πλήρως την FBN από τα προβλήματα ρευστότητα της μητρικής εταιρείας της, το ολλανδικό δημόσιο χρειάσθηκε επίσης να αναλάβει τον ρόλο του χρηματοδότη της FBN. Ο στόχος αυτός έλαβε τη μορφή των Μέτρων Υ1 και Υ2. Επιπλέον, στις 3 Οκτωβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο ανέλαβε τις υποχρεώσεις της Fortis SA/NV στη ΣΜΚ.
(222)
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 50 της απόφασης της 3ης Δεκεμβρίου 2008, η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί ότι η αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς τηρείται όσον αφορά τις ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008 με τις οποίες το ολλανδικό δημόσιο αγόρασε την FBN (συμπεριλαμβανομένης της ABN AMRO N) έναντι 12,8 δισεκατ. ευρώ και χορήγησε επίσης στην FBN ένα πολύ υψηλό ποσό χρηματοδότησης. Λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε στην αγορά, κανένας αγοραστής δεν θα ήταν σε θέση ούτε θα ήταν διατεθειμένος να προσφέρει τόσα για τη διάσωση της FBN (97). Επιπλέον, πρόσθετες πληροφορίες τις οποίες υπέβαλε το ολλανδικό δημόσιο επιβεβαίωσαν ότι, στις 3 Οκτωβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο συμφώνησε επίσης να αποζημιώσει τη Fortis SA/NV για τις υποχρεώσεις της που απέρρεαν από τη ΣΜΚ. Η συγκεκριμένη ΣΜΚ θα καθιστούσε τις ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008 ακόμη λιγότερο αποδεκτές για έναν επενδυτή στην οικονομία της αγοράς. Χωρίς κατάλληλο έλεγχο δέουσας επιμέλειας, κανένας επενδυτής δεν θα αναλάμβανε τις υποχρεώσεις της Fortis SA/NV βάσει της ΣΜΚ, οι οποίες συνεπάγονταν σημαντικές υποχρεώσεις σε μεταγενέστερο στάδιο (τις οποίες το ολλανδικό δημόσιο γνώριζε εν μέρει ήδη στις 3 Οκτωβρίου 2008).
(223)
Για το ολλανδικό δημόσιο, οι ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008 ήταν αναγκαίες για την αποφυγή σημαντικών αρνητικών δευτερογενών επιπτώσεων στο ολλανδικό τραπεζικό σύστημα και στην ολλανδική οικονομία (98). Ένας επενδυτής στην οικονομία της αγοράς δεν λαμβάνει συνήθως υπόψη τέτοιες δευτερογενείς επιπτώσεις.
(224)
Η επιθυμία αποφυγής σοβαρής διαταραχής του ολλανδικού τραπεζικού συστήματος και της ολλανδικής οικονομίας εξηγεί επίσης γιατί το ολλανδικό δημόσιο έλαβε τις αποφάσεις του τόσο γρήγορα. Ένας επενδυτής στην οικονομία της αγοράς θα χρειαζόταν πολύ περισσότερο χρόνο για να αξιολογήσει την ενδεχόμενη αναγκαιότητα για πρόσθετες εισφορές κεφαλαίου και θα είχε ερευνήσει λεπτομερέστερα την οικονομική κατάσταση των εταιρειών. Ως εκ τούτου, ένας επενδυτής στην οικονομία της αγοράς -με επαρκή χρόνο για να διενεργήσει κατάλληλο έλεγχο δέουσας επιμέλειας- θα είχε καλύτερη άποψη για τις επακόλουθες επενδύσεις και θα είχε λάβει υπόψη τις πληροφορίες αυτές κατά την αποτίμησή του. Το ολλανδικό δημόσιο έπρεπε να ενεργήσει γρήγορα για να διατηρήσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στις Κάτω Χώρες και δεν μπορούσε να συμπεριφερθεί ως επενδυτής στην οικονομία της αγοράς και να διαθέσει περισσότερο χρόνο για να εξετάσει αναλυτικότερα τις ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008 και τις υποχρεώσεις που σχετίζονταν με τη ΣΜΚ.
(225)
Επομένως, η Επιτροπή επιβεβαιώνει την εκτίμησή της ότι οι ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008 δεν ήταν σύμφωνες προς την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς (το συμπέρασμα αυτό διατυπώθηκε ήδη στην απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 2008, η οποία έκρινε ότι οι εν λόγω πράξεις συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της Fortis Bank SA/NV).
(226)
Όσον αφορά την ύπαρξη πλεονεκτήματος, τα μέτρα της 3ης Οκτωβρίου 2008 επέτρεψαν από κοινού τον διαχωρισμό της FBN και της ABN AMRO N από τη Fortis SA/NV και, επομένως, χορήγησαν σημαντικό επιλεκτικό πλεονέκτημα στην FBN, η οποία ήταν ιδιαίτερα ενσωματωμένη στη Fortis Bank SA/NV και ειδικότερα εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τη χρηματοδότηση της Fortis Bank SA/NV. Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009 (βλέπε επίσης αιτιολογική σκέψη 78), το ολλανδικό δημόσιο παραδέχθηκε ότι, εάν δεν είχε παρέμβει, η FBN θα είχε παρασυρθεί από τη Fortis SA/NV στην κατάρρευσή της. Χωρίς τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης, η FBN θα είχε παραμείνει εκτεθειμένη στις υποχρεώσεις της Fortis SA/NV, η οποία βρισκόταν στα πρόθυρα της πτώχευσης, και η έκθεση αυτή θα είχε παρεμποδίσει σημαντικά τις δραστηριότητες της FBN. Διαχωρίζοντας τις δραστηριότητές της από τη Fortis SA/NV, η FBN μπόρεσε να αποφύγει σε μεγάλο βαθμό τα προβλήματα και τα έξοδα που επιβαρύνουν συνήθως μια (χρηματοπιστωτική) εταιρεία σε δυσχερή θέση (για παράδειγμα, υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης, χειρότεροι όροι πληρωμής από προμηθευτές και αντισυμβαλλομένους, υψηλότερα έξοδα προσωπικού για τη διατήρηση υπαλλήλων, μείωση των δραστηριοτήτων και των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού για τη διατήρηση του κεφαλαίου) (99). Παρότι η ABN AMRO N παρέμεινε σε επιχειρησιακό επίπεδο χωριστή εταιρεία, το ολλανδικό δημόσιο φοβόταν την επέκταση των προβλημάτων, επειδή οι αγορές μπορεί να συνέδεαν τη ABN AMRO N με τον μελλοντικό ιδιοκτήτη της, τη Fortis SA/NV.
(227)
Το Μέτρο Υ1 -σημαντικό σκέλος των ενοποιημένων πράξεων της 3ης Οκτωβρίου 2008- παρείχε επίσης σημαντικό πλεονέκτημα στην FBN, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος της πράξης και τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε στην αγορά.
(228)
Η υψηλή διευκόλυνση ρευστότητας 45 δισεκατ. ευρώ (100) χορηγήθηκε όταν οι αγορές χονδρικής ήταν ουσιαστικά κλειστές, ιδίως για μεγάλα ποσά και για εταιρείες με σχετικά υψηλό λόγο δανείων-καταθέσεων, όπως η FBN. Το γεγονός ότι ένα τόσο υψηλό ποσό ρευστότητας δεν ήταν άμεσα διαθέσιμο στην αγορά επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι πέρασαν αρκετά τρίμηνα έως ότου να αντικαταστήσει η FBN τη βραχυπρόθεσμη ρευστότητα διευκόλυνσης με άλλες πηγές χρηματοδότησης. Τελικά, η FBN αποπλήρωσε το σύνολο της βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης που είχε λάβει από το ολλανδικό δημόσιο τον Ιούνιο του 2009, εννέα μήνες μετά τη χορήγηση της ρευστότητας. Η αναχρηματοδότηση πραγματοποιήθηκε εν μέρει μέσω εκδόσεων χρεογράφων εγγυημένων από το κράτος (101).
(229)
Επομένως, συμπεραίνεται ότι το Μέτρο Υ1 συνιστά κρατική ενίσχυση, καθώς παρέσχε στην FBN πλεονέκτημα υπό μορφή χρηματοδότησης την οποία δεν θα μπορούσε να είχε βρει στην αγορά υπό τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε στην αγορά.
(230)
Όσον αφορά το Μέτρο Υ2, την υποκατάσταση του ολλανδικού δημοσίου στα μακροπρόθεσμα δάνεια που είχε συνάψει η Fortis Bank SA/NV, η Επιτροπή θεωρεί ότι το εν λόγω μέτρο παρέχει επιλεκτικό πλεονέκτημα στην FBN. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρέσχε το ολλανδικό δημόσιο, η Fortis Bank SA/NV είχε δικαίωμα άμεσης εξόφλησης των μακροπρόθεσμων δανείων σταθερού επιτοκίου (ονομαστικής αξίας 7,9 δισεκατ. ευρώ), λόγω της αλλαγής ιδιοκτησιακού καθεστώτος στην FBN. Χάρη στο Μέτρο Υ2, η FBN δεν χρειάσθηκε να βρει να χρηματοδότηση στην αγορά προκειμένου να αποπληρώσει τα εν λόγω μακροπρόθεσμα δάνεια. Συνέχισε να επωφελείται από τα υφιστάμενα δάνεια με τα επιτόκια που ίσχυαν πριν από την κρίση.
(231)
Αποδεχόμενο να υποκαταστήσει τη Fortis Bank SA/NV, το ολλανδικό δημόσιο χορήγησε στην FBN μακροπρόθεσμο δάνειο με τα επιτόκια που ίσχυαν προ της κρίσης. Ένας επενδυτής στην οικονομία της αγοράς δεν θα είχε χορηγήσει τα εν λόγω δάνεια με τα επιτόκια που ίσχυαν προ της κρίσης, αλλά θα είχε διαπραγματευθεί επιτόκια τα οποία θα αντικατόπτριζαν καλύτερα τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε στην αγορά, ιδίως λόγω του σημαντικού ύψους των δανείων.
(232)
Επομένως, συμπεραίνεται ότι το Μέτρο Υ2 συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της FBN, καθώς παρέσχε επιλεκτικό πλεονέκτημα στην FBN υπό μορφή δανείου με τα επιτόκια που ίσχυαν προ της κρίσης. Το ολλανδικό δημόσιο δεν επιχείρησε να εναρμονίσει τα επιτόκια των δανείων που έπρεπε να αποπληρωθούν με τα επιτόκια που είχαν διαμορφωθεί μετά την κρίση, επομένως δεν συμπεριφέρθηκε όπως ένας επενδυτής στην οικονομία της αγοράς.
(233)
Η Επιτροπή έλαβε επαρκείς πληροφορίες ώστε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η ABN AMRO N δεν έλαβε χρηματοδότηση μέσω των Μέτρων Υ1 και Υ2. Επομένως, δεν άντλησε πλεονέκτημα από τα εν λόγω μέτρα.
(234)
Επομένως, οι ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008 δεν είναι σύμφωνες προς την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς και παρέχουν επιλεκτικό πλεονέκτημα στην FBN. Τα εν λόγω μέτρα επέτρεψαν στην FBN να παραμείνει στην αγορά και να συνεχίσει τις δραστηριότητές της, χωρίς να επηρεασθεί περαιτέρω από τα προβλήματα της μητρικής εταιρείας της. Η FBN έλαβε επίσης πολύ υψηλό ποσό χρηματοδοτικής ενίσχυσης, το οποίο δεν ήταν διαθέσιμο στην αγορά σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Ως εκ τούτου, τα Μέτρα Υ1 και Υ2 συνιστούν κρατική ενίσχυση, ενώ, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 32 της απόφασης της 8ης Απριλίου 2009, το Μέτρο Χ δεν συνιστά αφ’ εαυτό κρατική ενίσχυση υπέρ της FBN, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη πράξη -τον διαχωρισμό της FBN από τη Fortis Bank SA/NV- η οποία περιελάμβανε κρατική ενίσχυση υπέρ της FBN.
6.1.2. Εφαρμογή της αρχής του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς στα μέτρα που εφαρμόσθηκαν μετά την αρχική ενίσχυση της 3ης Οκτωβρίου 2008
(235)
Το ολλανδικό δημόσιο έλαβε πολλά μέτρα υπέρ της FBN και της ABN AMRO N, τα οποία εκτείνονται σε διάστημα περίπου 18 μηνών. Το ολλανδικό δημόσιο ισχυρίζεται ότι ο κανόνας της αρχής του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς πρέπει να εφαρμοσθεί σε καθένα από τα εν λόγω μέτρα μεμονωμένα (και ιδίως στα σχετιζόμενα με τη συγχώνευση Μέτρα Β4 και Β5). Ωστόσο, βάσει της χρονολογικής σειράς των μέτρων (I), του κοινού σκοπού των μέτρων (II) και της κατάστασης των εταιρειών όταν λήφθηκε καθένα από τα μέτρα (III), η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν είναι επαρκώς διακριτά ώστε να αξιολογηθούν αυτοτελώς ως προς την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς. Η Επιτροπή θεωρεί ότι όλα τα μέτρα εντάσσονται στην ίδια μακροχρόνια διαδικασία αναδιάρθρωσης (102), (103).
(236)
Η χρονολογική σειρά των μέτρων (I), η οποία περιγράφηκε ανωτέρω στην ενότητα 2.1 και στην ενότητα 2.4 της παρούσας απόφασης, δείχνει ότι όλα τα μέτρα είναι αλληλένδετα και λήφθηκαν σε σύντομο χρονικό διάστημα.
(237)
Επιπλέον, τα μέτρα που σχετίζονται με τη συγχώνευση συνδέονται σαφώς με τις προηγούμενες παρεμβάσεις. Όταν το ολλανδικό δημόσιο αποφάσισε στις 21 Νοεμβρίου 2008 -λίγο περισσότερο από έξι εβδομάδες μετά την παρέμβαση διάσωσης της 3ης Οκτωβρίου 2008- να συγχωνεύσει την FBN και την ABN AMRO N, μπορούσε να πράξει κάτι τέτοιο επειδή μόλις είχε διασώσει τις δύο εταιρείες από την πτώχευση. Με άλλα λόγια, σε ένα αντιπαράδειγμα χωρίς την παρέμβαση της 3ης Οκτωβρίου 2008, η υλοποίηση της συγχώνευσης δεν θα αποτελούσε εναλλακτική δυνατότητα καθώς είτε οι δύο εταιρείες δεν θα υπήρχαν πλέον ή θα υπήρχαν μόνον σε σημαντικά μειωμένη μορφή, η οποία θα συνεπαγόταν μια πολύ μικρότερη και λιγότερο ελκυστική συγχωνευμένη οντότητα, όπως παραδέχεται επίσης το ολλανδικό δημόσιο στο σχέδιο αναδιάρθρωσης που παρουσίασε τον Δεκέμβριο του 2009 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 78).
(238)
Κοινός στόχος (II) όλων των μέτρων ήταν να αποκατασταθεί πλήρως η βιωσιμότητα της FBN και της ABN AMRO N. Αμέσως μετά τις ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008, ήταν σαφές ότι το ολλανδικό δημόσιο είχε απλώς σταθεροποιήσει την κατάσταση, ενώ σημαντικά επιχειρησιακά προβλήματα παρέμεναν ακόμη ανεπίλυτα, συγκεκριμένα λόγω του διαχωρισμού κάθε οντότητας από την πρώην μητρική της εταιρεία.
(239)
Επιπλέον, η συγχώνευση ήταν ένα μέτρο αναγκαίο για την επίτευξη του ως άνω κοινού στόχου, δηλαδή της πλήρους αποκατάστασης της βιωσιμότητας. Σε αυτοτελή βάση, η χρηματοδοτική θέση της FBN ήταν αδύναμη, καθώς διέθετε σχετικά μικρή ενοποιημένη παρουσία λιανικής και εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τη χρηματοδότηση χονδρικής (104). Η ABN AMRO N είχε απολέσει σημαντικές ιδιότητες προϊόντων και μεγάλο μέρος του διεθνούς δικτύου της. Αμφότερες οι εταιρείες αντιμετώπιζαν επιχειρησιακά προβλήματα, τα οποία σχετίζονταν, για παράδειγμα, με την πληροφορική, τη φορολογία και τη διαχείριση κινδύνων, και ήταν επίσης αβέβαιο κατά πόσον διέθεταν επαρκή κλίμακα σε όλες τις επιχειρηματικές δραστηριότητες στις οποίες δραστηριοποιούνταν. Το ολλανδικό δημόσιο εξέτασε ορισμένες εναλλακτικές δυνατότητες και αποφάσισε γρήγορα ότι η συγχώνευση σε συνδυασμό με πρόσθετες αυξήσεις κεφαλαίου ήταν ο καλύτερος τρόπος για την πλήρη αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Στο σενάριο της συγχώνευσης, οι δραστηριότητες λιανικής της ABN AMRO N με τις πολλές καταθέσεις της αντιστάθμιζαν την αδύναμη χρηματοδοτική θέση της FBN, ενώ η FBN μπορούσε να προσδώσει μεγαλύτερο μέγεθος και διεθνή καταστήματα στην ABN AMRO N. Επιπλέον, η συνδυασμένη οντότητα ήταν καλύτερα σε θέση να αντιμετωπίσει πρακτικά προβλήματα και μπορούσε επίσης να επωφεληθεί πρόσθετων οικονομιών κλίμακας. Με τη συγχώνευση αποφευγόταν η ανοικοδόμηση κάθε οντότητας χωριστά.
(240)
Όσον αφορά την κατάσταση των εταιρειών κατά τη λήψη κάθε μέτρου (III), η Επιτροπή σημειώνει ότι η βιωσιμότητα των εταιρειών αποκαταστάθηκε πλήρως μόνον όταν εφαρμόσθηκαν όλα τα μέτρα. Οι εταιρείες δεν ήταν βιώσιμες σε ενδιάμεσο στάδιο, όπως στις 21 Νοεμβρίου 2008 όταν λήφθηκε η απόφαση της συγχώνευσης. Συναφώς, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι, στα τέλη του Δεκεμβρίου του 2008, και μετά την απόφαση συγχώνευσης, η FBN κινδύνευσε να πέσει κάτω από τις ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις της DNB, λόγω της υποτίμησης της ABN AMRO N. Η ABN AMRO N παρέμενε στα λογιστικά βιβλία της FBN με αποτίμηση η οποία δεν ήταν πλέον ρεαλιστική (105) μετά την αποτίμηση που χρησιμοποιήθηκε στο Μέτρο Χ και, επομένως, η υποτίμηση είχε καταστεί αναπόφευκτη. Για την επίλυση του κεφαλαιακού προβλήματος της FBN, το ολλανδικό δημόσιο αγόρασε την ABN AMRO N από την FBN έναντι 6,5 δισεκατ. ευρώ και έλαβε πρόσθετα διορθωτικά κεφαλαιακά μέτρα στα τέλη του 2009 με τη μετατροπή κεφαλαίων κατηγορίας 2 σε κεφάλαια κατηγορίας 1 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 121 και υποσημείωση 52 της παρούσας απόφασης). Δηλώσεις του ολλανδικού δημοσίου, […] και […] επιβεβαιώνουν ότι η FBN και η ABN AMRO N συνέχισαν να αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα βιωσιμότητας μετά τις ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008 (106).
(241)
Η Επιτροπή παρατηρεί επίσης ότι το ολλανδικό δημόσιο υπέβαλε πλήρως αναπτυγμένο σχέδιο αναδιάρθρωσης μόνον αφού είχαν αποφασισθεί όλα τα μέτρα, πράγμα που σημαίνει ότι μόνον τότε αποκαταστάθηκε πλήρως η βιωσιμότητα. Κατά τη διαδικασία, η Επιτροπή ζήτησε κατ’ επανάληψη την παροχή αναλυτικού σχεδίου αναδιάρθρωσης (βλέπε, για παράδειγμα, αιτιολογική σκέψη 137), το οποίο ήταν απαραίτητο για να αξιολογηθεί κατά πόσον έχει αποκατασταθεί πλήρως η βιωσιμότητα μιας εταιρείας στην οποία χορηγήθηκε ενίσχυση.
(242)
Το ολλανδικό δημόσιο υπέβαλε στις 4 Δεκεμβρίου 2009 το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου του 2009, αλλά το συγκεκριμένο πρώτο σχέδιο εξακολουθούσε να μην περιέχει σημαντικά στοιχεία τα οποία αναφέρονται στην ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση, όπως οικονομικές προβλέψεις για το πλέον δυσμενές σενάριο. Τα αναγκαία συμπληρωματικά στοιχεία λήφθηκαν στις 23 Μαρτίου 2010. Το ολλανδικό δημόσιο απάντησε σε προηγούμενα αιτήματα της Επιτροπής για την υποβολή σχεδίου αναδιάρθρωσης ότι η συγχώνευση της FBN και της ABN AMRO N διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο στην αναδιάρθρωση των εν λόγω εταιρειών. Κατά το ολλανδικό δημόσιο, η μεταβατική ομάδα διαχείρισης της ABN AMRO Group χρειαζόταν χρόνο για να εκπονήσει ένα σχέδιο και δεν μπορούσε να έχει πλήρη εικόνα της μελλοντικής μορφής του ομίλου προτού υλοποιηθεί η συγχώνευση.
6.1.3. Ύπαρξη πλεονεκτήματος και συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη ενίσχυσης για τα μέτρα που υλοποιήθηκαν μετά τις ενοποιημένες πράξεις της 3ης Οκτωβρίου 2008
(243)
Το Μέτρο Ζ ήταν απαραίτητο για την αποφυγή της μείωσης του λόγου κεφαλαίων-υποχρεώσεων της FBN κάτω από τις ελάχιστες κανονιστικές απαιτήσεις.
(244)
Το κεφαλαιακό πρόβλημα της FBN οφειλόταν στην υψηλή αποτίμηση της ABN AMRO N στους λογαριασμούς της. Προσομοιώσεις στην έκθεση δέουσας επιμέλειας της […] δείχνουν ότι η μείωση της ονομαστικής αξίας της ABN AMRO N στα 6,5 δισεκατ. ευρώ θα οδηγούσε σε λόγους κεφαλαίων κατηγορίας 1 και συνόλου κεφαλαίων-υποχρεώσεων ύψους 3,8 % και 7,6 % αντίστοιχα για την FBN (107). Με άλλα λόγια, υπήρχε ο κίνδυνος η FBN να πέσει κάτω από τις ελάχιστες κανονιστικές απαιτήσεις που επιβάλλουν ελάχιστο σύνολο λόγου κεφαλαίων-υποχρεώσεων ύψους 8 % (εκ του οποίου μέχρι το ήμισυ το πολύ κεφάλαια κατηγορίας 2). Σύμφωνα με την έκθεση-[…], η πώληση της ABN AMRO N στο ολλανδικό δημόσιο έναντι 6,5 δισεκατ. ευρώ αύξησε τους δείκτες κεφαλαίων κατηγορίας 1 και το σύνολο λόγου κεφαλαίων-υποχρεώσεων στο 7,8 % και 15,7 % αντίστοιχα, διευθετώντας έτσι το κεφαλαιακό πρόβλημα της FBN και επιτρέποντας την παραμονή της εταιρείας στην αγορά.
(245)
Το μέτρο παρείχε στην FBN ένα πλεονέκτημα υπό τη μορφή κεφαλαίου το οποίο δεν θα ήταν δυνατό να βρεθεί στις αγορές. Η εταιρεία επίσης δεν ήταν σε θέση να χρησιμοποιήσει εσωτερικώς δημιουργηθέντα υποκείμενα κέρδη για να διευθετήσει (εν μέρει) το πρόβλημα, εν μέρει γιατί το 2008 υπέστη ζημίες ύψους 922 εκατ. ευρώ ως απόρροια της απάτης Madoff. Εφόσον η FBN αντιμετώπιζε τον κίνδυνο πτώσης κάτω από το ελάχιστο όριο των κεφαλαιακών απαιτήσεων, το μέτρο παρείχε στην εταιρεία τη δυνατότητα να συμμορφωθεί με τις κανονιστικές απαιτήσεις και να συνεχίσει τις δραστηριότητές της.
(246)
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αγορά της ABN AMRO N από το ολλανδικό δημόσιο δεν πραγματοποιήθηκε σε συνθήκες αγοράς για τους εξής λόγους.
(247)
Ένας ιδιώτης επενδυτής στην οικονομία της αγοράς (108) που θα τον ενδιέφερε η αγορά της ABN AMRO N κατά τον Δεκέμβριο 2008 θα είχε χρησιμοποιήσει αγοραία τιμή, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που επικρατούσαν στην αγορά τη δεδομένη στιγμή. Στην έκθεση […], το ολλανδικό δημόσιο είχε πραγματοποιήσει δύο αποτιμήσεις: μια αποτίμηση «κυκλικής βάσης» ύψους [5 - 9] δισεκατ. ευρώ που προϋπέθετε μια εξομάλυνση των αγορών και μια αποτίμηση «βάσει των τρεχουσών συνθηκών της αγοράς» ύψους [4 - 6,5] δισεκατ. ευρώ βάσει των συνθηκών που επικρατούσαν στην αγορά κατά τις πρώτες ημέρες του Οκτωβρίου 2008 (109). Ένας επενδυτής στην οικονομία της αγοράς θα είχε χρησιμοποιήσει την αποτίμηση «βάσει τρεχουσών συνθηκών της αγοράς» ως αφετηρία.
(248)
Σε κάθε περίπτωση, θα ήταν απαραίτητη η διόρθωση της αποτίμησης της αγοράς «βάσει τρεχουσών συνθηκών» προκειμένου να ληφθεί υπόψη η επιδείνωση των συνθηκών της αγοράς μεταξύ της 3ης Οκτωβρίου 2008 (ιδίως της ημερομηνίας της έκθεσης της […]) και της ημερομηνίας κατά την οποία αποφασίστηκε η εξαγορά της ABN AMRO N από το ολλανδικό δημόσιο. Κατά την περίοδο αυτή, ο δείκτης ευρώ Stoxx 50 σημείωσε πτώση κατά 22,2 % ενώ ο δείκτης ευρώ Stoxx Banks σημείωσε πτώση κατά 45,3 %.
(249)
Ο ισχυρισμός του ολλανδικού δημοσίου ότι δεν απαιτείται διόρθωση δεδομένου του συντηρητικού προφίλ κινδύνου της ABN AMRO N (δηλαδή απουσία τοξικών περιουσιακών στοιχείων, καλή χρηματοδοτική θέση κ.λπ.) δεν μπορεί να γίνει δεκτός. Η πτώση της αγοράς ήταν εκτεταμένη, ιδιαίτερα δε για τις μετοχές των τραπεζών, ένδειξη ότι δεν συνδεόταν τόσο με συγκεκριμένες μετοχές αλλά μάλλον με την επιδείνωση της οικονομίας και των συνθηκών στη χρηματοπιστωτική αγορά και με τη συνδεδεμένη αύξηση στα απαιτούμενα ασφάλιστρα κινδύνου. Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι απαραίτητη η αναπροσαρμογή προς τα κάτω της αποτίμησης «βάσει των τρεχουσών συνθηκών της αγοράς» της 3ης Οκτωβρίου προκειμένου να καταλήξουμε σε μια εύλογη εκτίμηση της αξίας της ABN AMRO N κατά την 14η Δεκεμβρίου 2008. Εφαρμόζοντας τις σημειωθείσες ποσοστιαίες πτώσεις του δείκτη ευρώ Stoxx 50 και του δείκτη ευρώ Stoxx Banks index (22,2 % και 45,3 %) καταλήγουμε σε ένα εύρος αγοραίας τιμής για τον Δεκέμβριο 2008 μεταξύ [2,2 - 3,6] δισεκατ. ευρώ και [3,1 - 5,1] δισεκατ. ευρώ (δηλαδή [4 - 6,5] δισεκατ. ευρώ μειωμένα κατά 22,2 % και κατά 45,3 %) (110).
(250)
Η Επιτροπή μπορεί να δεχτεί ότι, όπως ισχυρίζονται οι ολλανδικές αρχές, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί διόρθωση προκειμένου να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το ολλανδικό δημόσιο δεν πλήρωσε την πράξη τοις μετρητοίς. Ως αποτέλεσμα του Μέτρου Y2, το ολλανδικό δημόσιο απέκτησε οφειλές της FBN και έπειτα πλήρωσε την FBN για την ABN AMRO N με παραίτηση από είσπραξη μέρους των οφειλών αυτών ονομαστικής αξίας 6,5 δισεκατ. ευρώ. Εφόσον τη δεδομένη στιγμή η διαπραγμάτευση των χρεωστικών τίτλων που εξέδιδαν άλλες τράπεζες πραγματοποιούταν σε τιμή χαμηλότερη της ονομαστικής τους αξίας, η Επιτροπή μπορεί να δεχτεί ότι η αξία των χρεωστικών μέσων από τα οποία παραιτήθηκε το ολλανδικό δημόσιο ήταν χαμηλότερη από την ονομαστική τους αξία. Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών αγοράς, η Επιτροπή θα μπορούσε να δεχτεί την εφαρμογή διόρθωσης της τάξης του [10 - 30] % που αντιστοιχεί σε [0,65 - 1,95] δισεκατ. ευρώ. Αυτό θα σήμαινε πραγματική τιμή πράξης ύψους [4,55 - 5,85] δισεκατ. ευρώ (6,5 δισεκατ. ευρώ μείον [0,65 - 1,95] δισεκατ. ευρώ), αντί του ποσού των 6,5 δισεκατ. ευρώ (111).
(251)
Το ποσό της ενίσχυσης στο Μέτρο Ζ θα ήταν, επομένως, η διαφορά μεταξύ του καταβληθέντος τιμήματος και της αγοραίας αξίας της ABN AMRO N. Θα κυμαινόταν, επομένως, μεταξύ του ποσού των [0 - 2,75] δισεκατ. ευρώ ([4,55 - 5,85] δισεκατ. ευρώ μείον [3,1 - 5,1] δισεκατ. ευρώ) και του ποσού των [0,95 - 3,65] δισεκατ. ευρώ ([4,55 - 5,85] δισεκατ. ευρώ μείον [2,2 - 3,6] δισεκατ. ευρώ).
(252)
Η Επιτροπή δεν θεωρεί βάσιμους τους ισχυρισμούς του ολλανδικού δημοσίου ότι η ορθότητα της αποτίμησής του, ύψους 6,5 δισεκατ. ευρώ, επιβεβαιώνεται πειστικά από την έγκριση των άλλων μελών της κοινοπραξίας και από την αναφορά […]. Η καταβολή υπερβολικού τιμήματος για την ABN AMRO N δεν επηρέασε τα άλλα μέλη της κοινοπραξίας, γεγονός που σημαίνει ότι η έγκρισή τους σχετικά με την πώληση δεν συνιστά έγκριση της ίδιας της αποτίμησης. Επίσης, δεν υπάρχει ένδειξη ότι τα μέλη της κοινοπραξίας διενέργησαν τα ίδια νέα αποτίμηση. Η επιστολή […] επίσης δεν αποτελεί έρεισμα για τον ισχυρισμό του ολλανδικού δημοσίου. […] απλώς επαλήθευσε τη μεθοδολογία και τη διαδικασία, και η σύντομη έκθεσή του δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη διενέργεια αποτίμησης. Η έκθεση […] επίσης χρησιμοποίησε ως βάση το τίμημα που κατέβαλε το ολλανδικό δημόσιο για την FBN και την ABN AMRO N στις 3 Οκτωβρίου 2008. Όπως ειπώθηκε παραπάνω, η πράξη της 3ης Οκτωβρίου 2008 δεν συνιστά πράξη που βασίζεται στην αγορά. Μια πράξη που εμπεριέχει ενίσχυση δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί προκειμένου να παραγάγει αγοραία τιμή.
(253)
Η έκθεση των εμπειρογνωμόνων που εργάζονται για τους μετόχους της Fortis SA/NV επίσης δεν αποτελεί έρεισμα της υπόθεσης ότι το ολλανδικό δημόσιο δεν κατέβαλε υπερβολικό τίμημα. Η έκθεση δεν αποτελεί παρά μια δευτερεύουσα ανάλυση των αποτιμήσεων και των μεθόδων αποτίμησης που χρησιμοποιήθηκαν στη διαδικασία και δεν αποτελεί διενέργεια νέας αποτίμησης. Επιπλέον, η έκθεση θα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιό της. Οι μέτοχοι της Fortis SA/NV εξέφρασαν την ανησυχία ότι έλαβαν υπερβολικά χαμηλό τίμημα για τα περιουσιακά στοιχεία που εξαγόρασε το ολλανδικό δημόσιο και η έκθεση εξετάζει κυρίως τον ισχυρισμό αυτόν, δηλαδή ότι το ολλανδικό δημόσιο κατέβαλε υπερβολικά χαμηλό τίμημα. Τέλος, θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι οι παράγραφοι στις οποίες παραπέμπει το ολλανδικό κράτος δεν αναφέρουν τίποτα μεμονωμένα για την ABN AMRO N, αλλά αναφέρονται στο πλήρες πακέτο των περιουσιακών στοιχείων που εξαγόρασε το ολλανδικό δημόσιο.
(254)
Επομένως, θα πρέπει να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι το Μέτρο Ζ συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της FBN καθώς παρέχει στην FBN κεφάλαια που της επιτρέπουν να παραμείνει στην αγορά. Το ποσό κρατικής ενίσχυσης έχει προσδιοριστεί ότι κυμαίνεται σε ένα εύρος τιμών μεταξύ [0 - 2,75] δισεκατ. ευρώ και [0,95 - 3,65] δισεκατ. ευρώ.
(255)
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ήταν ευθύνη του ολλανδικού δημοσίου - και όχι της ABN AMRO N - να καλύψει το κεφαλαιακό έλλειμμα της ABN AMRO Z. Από την 3η Οκτωβρίου 2008, το ολλανδικό δημόσιο δεσμεύτηκε από τους όρους της ΣΜΚ. Συνεπώς, υποχρεώθηκε να υλοποιήσει το διαχωρισμό της ABN AMRO Holding υπό τους όρους της ΣΜΚ. Εφόσον η χρηματοπιστωτική εποπτική αρχή δεν επέτρεψε την έναρξη της διαδικασίας διαχωρισμού παρά μόνο αφού το κεφαλαιακό πρόβλημα της ABN AMRO Z είχε διευθετηθεί, το ολλανδικό δημόσιο και τα άλλα μέλη της κοινοπραξίας δεν είχαν άλλη επιλογή από το να καλύψουν το κεφαλαιακό έλλειμμα της ABN AMRO Z.
(256)
Η ABN AMRO N ενήργησε απλώς ως ενδιάμεσος προκειμένου να δοθούν στην ABN AMRO Z, η οποία δεν πραγματοποιεί λειτουργικές δραστηριότητες, τα απαραίτητα κεφάλαια.
(257)
Η Επιτροπή δεν ανακάλυψε στοιχεία έμμεσης ενίσχυσης στην ABN AMRO N. Οι διασαφηνίσεις που παρείχε το ολλανδικό δημόσιο επιβεβαίωσαν ότι όλες οι ουσιαστικές οικονομικές συναλλαγές μεταξύ της ABN AMRO Z και της ABN AMRO N πραγματοποιήθηκαν σε συνθήκες αγοράς ή πριν την παρέμβαση του δημοσίου της 3ης Οκτωβρίου 2008.
(258)
Όπως αναφέρθηκε στην αιτιολογική σκέψη 110, το CRI διατηρήθηκε μετά το διαχωρισμό της ABN AMRO II από την ABN AMRO Bank προκειμένου να καλυφθεί το προληπτικό περιθώριο ύψους 500 δισεκατ. ευρώ και τα έξοδα ενοποίησης ύψους 1,2 δισεκατομμυρίου ευρώ, ενώ μετρητά από μέσα MCS εισέρεαν στην ABN AMRO Z. Έτσι από την ημερομηνία διαχωρισμού της ABN AMRO II από την ABN AMRO Bank (και συγκεκριμένα από την 6η Φεβρουαρίου 2010) (μέχρι τη λήξη του CRI τον Οκτώβριο 2010), το CRI συνιστούσε κρατική ενίσχυση στην ABN AMRO II, ενώ το ποσό του 1,7 δισεκατομμυρίου ευρώ από μέσα MCS τα έσοδα των οποίων μεταβιβάστηκαν στην ABN AMRO Z έπαψε να αποτελεί ενίσχυση στην ABN AMRO N/ABN AMRO II κατά την ίδια ημερομηνία. Οι αλλαγές αυτές επομένως δεν μεταβάλλουν ποσοτικά την ενίσχυση, αλλά μόνο τα μέσα με τα οποία η ενίσχυση παρασχέθηκε και τη διάρκειά της. Η εν λόγω αλλαγή στον τύπο δεν εγείρει κανένα ζήτημα που να πρέπει να εξεταστεί στο υπόλοιπο της παρούσας απόφασης.
(259)
Επομένως, θα πρέπει να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι το Μέτρο Α δεν συνιστά κρατική ενίσχυση. Βάσει της CSA, η επίλυση των κεφαλαιακών ελλειμμάτων της ABN AMRO Z αποτελούσε συμβατική υποχρέωση του ολλανδικού δημοσίου ως διαδόχου της Fortis SA/NV. Επομένως, το μέτρο δεν συνιστά επιλεκτικό πλεονέκτημα προς την ABN AMRO N και δεν την απαλλάσσει από κόστη που θα την επιβάρυναν συνήθως.
(260)
Εφόσον το CRI δεν ήταν επαρκές για την κάλυψη του κεφαλαιακού ελλείμματος της ABN AMRO Z, το ολλανδικό δημόσιο έπρεπε να εισφέρει επιπλέον κεφάλαιο μέσω MCS. Η συλλογιστική που διατυπώθηκε αναφορικά με το Μέτρο Α εφαρμόζεται επίσης και για το Μέτρο Β1.
(261)
Επομένως, θα πρέπει καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι το Μέτρο Β1 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, καθώς η χρηματοδότηση του κεφαλαιακού ελλείμματος της ABN AMRO Z αποτελούσε υποχρέωση του ολλανδικού δημοσίου βάσει της CSA και δεν παρέχει επιλεκτικό πλεονέκτημα στην ABN AMRO N.
(262)
Το πλήρες ποσό του 1,08 δισεκατομμυρίου ευρώ (συγκεκριμένα τα Μέτρα Β2 και Β3 μαζί) περιλαμβάνει γενικά έξοδα διαχωρισμού ύψους 480 εκατ. ευρώ, έξοδα ύψους 90 εκατ. ευρώ για τη σύσταση υπηρεσίας χρηματαγοράς και κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας ύψους 500 εκατ. ευρώ. Είναι σημαντικό να γίνει η διάκριση μεταξύ του προληπτικού τόκου ύψους 500 εκατ. ευρώ και των άλλων εξόδων διαχωρισμού ύψους 580 εκατ. ευρώ.
(263)
Αναφορικά με τα άλλα έξοδα διαχωρισμού, η Επιτροπή δέχεται ότι η CSA υποχρέωσε το ολλανδικό δημόσιο να προβεί στο διαχωρισμό της ABN AMRO Holding σε τρία διακριτά μέρη, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της CSA. Με άλλα λόγια, τα έξοδα διαχωρισμού είναι απόρροια των συμβατικών βάσει CSA υποχρεώσεων του ολλανδικού δημοσίου ως διαδόχου της Fortis SA/NV. Σε καθαρή βάση, η κεφαλαιακή θέση της ABN AMRO N δεν θα βελτιωθεί από το μέτρο αυτό, καθώς το ολλανδικό δημόσιο εισφέρει κεφάλαιο το οποίο καταναλώνεται αμέσως από έξοδα διαχωρισμού.
(264)
Η συλλογιστική αυτή δεν ευσταθεί ωστόσο για το προληπτικό περιθώριο των 500 εκατ. ευρώ καθώς δεν υπήρχε συμβατική υποχρέωση του δημοσίου για την παροχή του. Εάν το ολλανδικό δημόσιο δεν είχε παράσχει αυτή τη συνδρομή, η ABN AMRO N θα βρισκόταν σε χειρότερη οικονομική θέση και θα είχε υποχρεωθεί για παράδειγμα να μειώσει τα RWA της προκειμένου να αποδεσμεύσει κεφάλαια. Με άλλα λόγια, το προληπτικό περιθώριο συνιστά επιλεκτικό πλεονέκτημα το οποίο βελτίωσε την ανταγωνιστική θέση της ABN AMRO N σε σύγκριση με ένα σενάριο στο οποίο το μέτρο δεν θα είχε υλοποιηθεί.
(265)
Επομένως, θα πρέπει να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι, παρόλο που τα γενικά έξοδα διαχωρισμού δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση, το προληπτικό περιθώριο των 500 εκατ. ευρώ (που συγκεκριμένα αποτελεί τμήμα του Μέτρου Β3) αντίθετα είναι. Παρέχει στην ABN AMRO N επιπλέον κεφάλαιο και συνιστά επιλεκτικό πλεονέκτημα.
(266)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν υπήρχε συμβατική ή οικονομική υποχρέωση για τη συγχώνευση της FBN και της ABN AMRO N όταν το ολλανδικό δημόσιο εξαγόρασε τις εταιρείες αυτές. Το τμήμα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων της ABN AMRO N είχε πράγματι ενσωματωθεί εντός της Fortis Bank SA/NV, αλλά το εν λόγω τμήμα δεν αποτελεί υποχρεωτική επιχειρηματική δραστηριότητα για τις τράπεζες καθώς πολλές άλλες τράπεζες αντλούν τα προϊόντα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων από ειδικευμένους εξωτερικούς παρόχους. Ήταν το ίδιο το ολλανδικό δημόσιο που αποφάσισε στις 21 Νοεμβρίου 2008 τη συγχώνευση της ABN AMRO N και της FBN καθώς προτίμησε την επιλογή αυτή από άλλες εναλλακτικές αναδιάρθρωσης όπως μια μεμονωμένη στρατηγική για τις δύο τράπεζες, τη γρήγορη πώληση της μιας ή και των δύο εταιρειών ή τη γρήγορη πώληση κύριων θυγατρικών.
(267)
Η FBN και η ABN AMRO N δεν ήταν σε θέση να καταβάλλουν οι ίδιες τα έξοδα ενοποίησης της συγχώνευσης. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το ολλανδικό δημόσιο υποστήριξε δημόσια τη συγχώνευση δηλώνοντας ότι «οι δύο τράπεζες μαζί είναι πιο δυνατές από ότι μόνες τους» (112). Η συγχώνευση αναμένεται πράγματι να δημιουργήσει σημαντικά πλεονεκτήματα υπό τη μορφή συνεργειών (εκτιμώμενο όφελος 1,1 δισεκατ. ευρώ προ φόρων ετησίως) και να οδηγήσει σε ισχυρότερη ανταγωνιστική θέση (για παράδειγμα, υψηλότερα μερίδια αγοράς, καλύτερη χρηματοδοτική βάση κ.λπ.)
(268)
Για να επωφεληθούν από τη συγχώνευση, η FBN και η ABN AMRO N χρειάστηκε να υποστούν διάφορα έξοδα (και συγκεκριμένα, έξοδα που αφορούν την εφαρμογή διορθωτικών μέτρων για τη συγχώνευση και έξοδα ενοποίησης). Το ολλανδικό δημόσιο κατέβαλε τα εν λόγω έξοδα μέσω ανακεφαλαιοποίησης (σε μια περίοδο όπου η εξεύρεση κεφαλαίων ήταν ακόμη δύσκολη), ενώ η FBN και η ABN AMRO N αποκόμιζαν όλα τα οφέλη. Επομένως, η συγχώνευση παρέχει ξεκάθαρο πλεονέκτημα στην FBN και στην ABN AMRO N.
(269)
Σύμφωνα με το ολλανδικό δημόσιο, η συγχώνευση παρουσιάζει θετική καθαρή παρούσα αξία (113). Ωστόσο, όπως ήδη αναλύθηκε εκτενώς στις αιτιολογικές σκέψεις 235 έως 242, τα Μέτρα Β4 και Β5 ακολουθούν άλλα μέτρα κρατικής ενίσχυσης και αποτελούν τμήμα ενός ευρύτερου σχεδίου αναδιάρθρωσης, και επομένως η αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς δεν ισχύει.
(270)
Επομένως, θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι τα Μέτρα Β4 και Β5 συνιστούν πράγματι κρατική ενίσχυση ύψους 300 εκατ. ευρώ και 1,2 δισεκατομμυρίου ευρώ αντίστοιχα. Παρέχουν επιλεκτικό πλεονέκτημα στην FBN και στην ABN AMRO N μέσω της εισφοράς κεφαλαίων.
(271)
Το Μέτρο Γ παρέχει κεφάλαια στην FBN, επιτρέποντάς της με τον τρόπο αυτόν να συμμορφωθεί με τις ελάχιστες κανονιστικές απαιτήσεις της εποπτικής αρχής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Εάν το ολλανδικό δημόσιο δεν είχε μετατρέψει τα κεφάλαια κατηγορίας 2 που είχε υπό την κατοχή του σε κεφάλαια κατηγορίας 1, η FBN θα έπρεπε να διακόψει τις δραστηριότητές της ή αλλιώς να αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις, όπως τη μείωση των RWA της προκειμένου να αποδεσμεύσει κεφάλαια κατηγορίας 1. Χάρη στο μέτρο αυτό, η FBN κατέληξε με περισσότερα κεφάλαια και σε ισχυρότερη ανταγωνιστική θέση σε σύγκριση με ένα σενάριο που δεν θα προέβλεπε κρατική ενίσχυση.
(272)
Το ολλανδικό δημόσιο μετέτρεψε χρεόγραφα κατηγορίας 2 με ονομαστική αξία 1,35 δισεκατ. ευρώ σε ίσης αξίας κεφάλαια κατηγορίας 1. Η μετατροπή αυτή παρήγαγε τις ίδιες ταμειακές ροές συγκριτικά με ένα σενάριο στο οποίο η FBN θα επαναγόραζε τα μέσα κατηγορίας 2 ιδιοκτησίας του δημοσίου σε τιμή ίση με τη λογιστική τους αξία, με ακόλουθη αύξηση κεφαλαίου κατά το ίδιο ποσό. Κατ’ αναλογία με την αιτιολογική σκέψη 250, η Επιτροπή θα μπορούσε να αποδεχτεί ότι η αγοραία αξία των χρεογράφων από τα οποία παραιτήθηκε το ολλανδικό δημόσιο ήταν κατώτερη της ονομαστικής τους αξίας. Λαμβάνοντας υπόψη τις μειώσεις τιμών παρόμοιων μέσων από ομότιμες τράπεζες, μια μείωση ύψους [135 - 405] εκατ. ευρώ (ή [10 - 30] %) είναι δικαιολογημένη. Με άλλα λόγια, η FBN πλήρωσε έμμεσα [135 - 405] εκατ. ευρώ παραπάνω στο ολλανδικό δημόσιο επαναγοράζοντας σιωπηρώς τα χρεόγραφα στην ονομαστική τους τιμή. Το ποσό της ενίσχυσης επομένως ανέρχεται στο ποσό του [0,945 - 1,215] δισεκατομμυρίου ευρώ, αντί για το ποσό του 1,35 δισεκατομμυρίου ευρώ.
(273)
Ο ισχυρισμός του ολλανδικού δημοσίου ότι το μέτρο είναι σύμφωνο με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς δεν μπορεί να γίνει δεκτός. Το μέτρο ακολουθεί άλλα μέτρα που επιμολύνονται από την κρατική ενίσχυση όπως επεξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 235 ως 242, με αποτέλεσμα να μην ισχύει η αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς.
(274)
Επομένως, θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι το Μέτρο Γ συνιστά κρατική βοήθεια ύψους [0,945 - 1,215] δισεκατομμυρίου ευρώ καθώς παρέχει στην FBN πλεονέκτημα υπό τη μορφή επιπλέον κεφαλαίων.
(275)
Αναφορικά με τις πληρωμές στα άλλα μέλη της κοινοπραξίας, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πληρωμές αποτελούν πράγματι μέρος των υποχρεώσεων που σχετίζονταν με τη CSA. Τα μέλη της κοινοπραξίας είχαν προβλέψει ότι θα παρουσιάζονταν αναπάντεχα προβλήματα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διαχωρισμού και η CSA περιγράφει τις διαδικασίες που έπρεπε να ακολουθηθούν για τη διευθέτηση των προβλημάτων αυτών. Η Επιτροπή δεν βρήκε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι πληρωμές που κατέβαλε το ολλανδικό δημόσιο στα άλλα μέλη της κοινοπραξίας είχαν ως αποτέλεσμα την επιπλέον μεταβίβαση καθαρών περιουσιακών στοιχείων στην ABN AMRO N ή οποιοδήποτε άλλο πλεονέκτημα για την εταιρεία.
(276)
Επομένως, θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι το Μέτρο Δ δεν συνιστά κρατική ενίσχυση καθώς το Μέτρο Δ αποτελούσε υποχρέωση του δημοσίου βάσει της CSA και όχι υποχρέωση της ABN AMRO N. Το Μέτρο δεν συνεπαγόταν επιλεκτικό πλεονέκτημα στην ABN AMRO N.
(277)
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι σύνθετες υποχρεώσεις συνδέονται σε μεγάλο ποσοστό στο συγκεκριμένο πλαίσιο του διαχωρισμού της ABN AMRO N από τη μητρική της εταιρεία ABN AMRO Bank (νυν RBS NV). Σύμφωνα με το ολλανδικό εταιρικό δίκαιο, η Deutsche Bank υπό την ιδιότητά της ως αγοράστριας της New HBU παραμένει υπεύθυνη για τις οφειλές της ABN AMRO Bank σε περίπτωση που αυτή δεν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της. Επομένως, η Deutsche Bank επιθυμεί να αποζημιωθεί για τον κίνδυνο που διατρέχει έναντι της ABN AMRO Bank. Εάν η ABN AMRO N δεν είχε διαχωριστεί από την ABN AMRO Bank, οι εν λόγω σύνθετες υποχρεώσεις μεταξύ της New HBU και της ABN AMRO Bank δεν θα υφίσταντο. Το ολλανδικό δημόσιο επομένως παρέχει εγγύηση σε σύνθετη υποχρέωση η οποία υφίσταται αποκλειστικά εξαιτίας του διαχωρισμού της ABN AMRO N. Το ολλανδικό δημόσιο δεν παρέχει εγγύηση για τη σύνθετη υποχρέωση μεταξύ της New HBU και της ABN AMRO N.
(278)
Επομένως, θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι μπορεί να γίνει δεκτό ότι το Μέτρο Ε δεν συνιστά κρατική ενίσχυση καθώς ο διαχωρισμός της ABN AMRO N από την ABN AMRO Bank αποτελεί υποχρέωση του ολλανδικού δημοσίου βάσει της CSA.
6.1.4. Ποσοτικοποίηση της κρατικής ενίσχυσης
(279)
Ο όμιλος ABN AMRO (ή FBN και ABN AMRO N πριν τη συγχώνευση) επωφελήθηκαν από την ενίσχυση ανακεφαλαιοποίησης, το ύψος της οποίας τοποθετείται σε εύρος τιμών μεταξύ 4,2 και 5,45 δισεκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε ποσοστό με εύρος τιμών 2,75 %-3,5 % συγκρινόμενο με τα σταθμισμένα ως προς τον κίνδυνο στοιχεία ενεργητικού του ομίλου ABN AMRO.
(280)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η FBN επωφελήθηκε επίσης από ένα πολύ σημαντικό ποσό ενίσχυσης ρευστότητας, τόσο σε σχετικούς και σε απόλυτους όρους.
Πίνακας 5
Κρατική ενίσχυση: Περιληπτικός πίνακας ενίσχυσης ανακεφαλαιοποίησης και ενίσχυσης ρευστότητας
Ενίσχυση ανακεφαλαιοποίησης
(όλες οι τιμές δίνονται σε δισεκατ. ευρώ)
Ελάχιστη κρατική ενίσχυση
Μέγιστη κρατική ενίσχυση
RWA της συνδυασμένης οντότητας FBN-ABN AMRO N
ελάχιστο % RWA
μέγιστο % RWA
Μέτρο Z: Το ολλανδικό δημόσιο εξαγοράζει AA από την FBN
[0 - 2,75]
[0,95 - 3,65]
162,6 (114)
[0 - 1,7] %
[0,6 - 2,25] %
Μέτρο Β3: Έξοδα διαχωρισμού (προληπτικό περιθώριο)
0,5
0,5
149,5 (115)
0,33 %
0,33 %
Μέτρο Β4: Κεφαλαιακό έλλειμμα σχετικό με την πώληση της HBU
0,3
0,3
149,5
0,20 %
0,20 %
Μέτρο Β5: Έξοδα ενοποίησης
1,2
1,2
149,5
0,80 %
0,80 %
Μέτρο Γ: Μετατροπή κεφαλαίων Κατηγορία 2 == Κατηγορία 1
[0,945 - 1,215]
[0,945 - 1,215]
149,5
[0,63 - 0,82] %
[0,63 - 0,82 %
Συνολική ενίσχυση ανακεφαλαιοποίησης
4,2
5,45
2,75 %
3,5 %
Χρηματοδότηση/Ενίσχυση ρευστότητας
Μέτρο Y1: Βραχυπρόθεσμη διευκόλυνση ρευστότητας
45
Μέτρο Y2: Μακροπρόθεσμα δάνεια
7,9
Έκδοση νέου εγγυημένου χρεογράφου βάσει του ολλανδικού προγράμματος εγγύησης καταθέσεων
18,8
Συνολική χρηματοδότηση/ενίσχυση ρευστότητας
71,7 (ή 52,9 μετά από εφαρμογή διόρθωσης για διπλές εγγραφές) (116)
6.2. Συμβατότητα των διαφόρων μέτρων ενίσχυσης
(281)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συνθήκης ορίζει ότι η Επιτροπή μπορεί να κηρύξει συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά ενισχύσεις που προορίζονται για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους. Αναφορικά με την ολλανδική οικονομία, ο κίνδυνος σοβαρών διαταραχών επιβεβαιώθηκε από τις διάφορες εγκρίσεις της Επιτροπής για τα μέτρα που υιοθέτησαν οι ολλανδικές αρχές με σκοπό την αντιμετώπιση της χρηματοπιστωτικής κρίσης όπως το πρόγραμμα εγγύησης καταθέσεων.
(282)
Είναι ωστόσο σημαντικό, στο θέμα αυτό, να επισημάνουμε ότι το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο τόνισε ότι το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συνθήκης θα πρέπει να εφαρμόζεται περιοριστικά (117), έτσι ώστε ο αντίκτυπος της οικονομικής διαταραχής θα πρέπει να γίνεται αισθητός σε επίπεδο του κράτους μέλους στο σύνολό του και όχι απλά σε περιφερειακό επίπεδο. Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι ABN AMRO N και FBN είναι κορυφαίες ολλανδικές τράπεζες με εθνικής εμβέλειας δίκτυο υποκαταστημάτων και θέση στην κορυφή της αγοράς σε ευρύ φάσμα τμημάτων στην ολλανδική αγορά λιανικής τραπεζικής και τραπεζικής ΜΜΕ. Στο πλαίσιο των ποικίλων αβεβαιοτήτων που περιβάλλουν την ανάκαμψη από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, η παύση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων των τραπεζών αυτών θα δημιουργούσε σοβαρή διαταραχή για την ολλανδική οικονομία και επομένως η κρατική ενίσχυση της ολλανδικής κυβέρνησης μπορεί να εκτιμηθεί ότι εντάσσεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συνθήκης.
(283)
Η Επιτροπή διατύπωσε περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη συμβατότητα συγκεκριμένων μέτρων στην τραπεζική της ανακοίνωση, στην ανακοίνωση για την ανακεφαλαιοποίηση και στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, και σχετικά με την απαιτούμενη αναδιάρθρωση στην ανακοίνωση αναδιάρθρωσης.
(284)
Τα μεμονωμένα μέτρα θα πρέπει να εξεταστούν εκ νέου με αντιπαραβολή έναντι των σχετικών ανακοινώσεων της Επιτροπής. Το μέσο της κεφαλαιακής αρωγής δεν καλύπτει απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και αποτελεί ένα de facto υποκατάστατο ενός μέτρου ανακεφαλαιοποίησης. Οι γενικές αρχές που διέπουν την ανακοίνωση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων θα πρέπει ωστόσο να ισχύουν και για το μέσο της κεφαλαιακής αρωγής ώστε να είναι εναρμονισμένο με την εσωτερική αγορά. Προκειμένου να διατηρήσει ισότιμες συνθήκες ανταγωνισμού, η Επιτροπή χρειάστηκε να ελέγξει το ενδεχόμενο το CRI να χρησιμοποιήθηκε για τη μετακύλιση των αναμενόμενων ζημιών χαρτοφυλακίου στο δημόσιο. Το Μέτρο Α θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει επαρκή κίνητρα εξόδου και σε περίπτωση επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης, η ABN AMRO N θα έπρεπε και πάλι να υποστεί κάποια ζημία μέσω κάθετου μεριδίου. Τα μέτρα ενίσχυσης ρευστότητας (Μέτρα Υ1 και Υ2) θα πρέπει να αξιολογούνται κατ’ αντιπαραβολή με την τραπεζική ανακοίνωση και τα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης (και συγκεκριμένα τα Μέτρα Ζ, Β4 και Β5 καθώς και το προληπτικό περιθώριο των 500 εκατ. ευρώ το οποίο αποτελούσε μέρος των Μέτρων Β3 και Γ) κατ’ αντιπαραβολή με την ανακοίνωση ανακεφαλαιοποίησης.
6.2.1. Συμβατότητα των Μέτρων Υ1 και Υ2 σύμφωνα με την τραπεζική ανακοίνωση
(285)
Προκειμένου να είναι εναρμονισμένα με την τραπεζική ανακοίνωση, τα Μέτρα Υ1 και Υ2 θα πρέπει να είναι καλά στοχοθετημένα, αναλογικά και σχεδιασμένα έτσι ώστε να αποφεύγονται αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
(286)
Η Επιτροπή επαναλαμβάνει το συμπέρασμα της αιτιολογικής σκέψης 51 της απόφασης της 8ης Απριλίου 2009 ότι το μέτρο για τη διακοπή όλων των δεσμών μεταξύ της FBN και της μητρικής της εταιρείας Fortis SA/NV που αντιμετώπιζε προβλήματα ρευστότητας ήταν απαραίτητο για την προστασία της FBN από τις τότε έντονες δυσκολίες που αντιμετώπιζε η μητρική της εταιρεία. Επομένως, τα μέτρα μπορούν να θεωρηθούν καλά στοχοθετημένα προκειμένου να επιτευχθεί η διάσωση της FBN.
(287)
Τα μέτρα Υ1 και Υ2 θα πρέπει επίσης να είναι αναλογικά και να μην προκαλούν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Στο θέμα αυτό, η Επιτροπή βλέπει ευνοϊκά το σύστημα τιμολόγησης που έχει αναπτύξει το ολλανδικό δημόσιο, το οποίο αποσκοπούσε στη δημιουργία ισότιμων συνθηκών ανταγωνισμού με το πρόγραμμα εγγύησης καταθέσεων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 169). Αναφορικά με τα προγράμματα εγγύησης καταθέσεων, η Επιτροπή συστηματικά ζητά από τα κράτη μέλη να χρεώνουν ασφάλιστρο τουλάχιστον 50 μονάδων βάσης για εγγυήσεις μεγαλύτερες των τριών μηνών (και όχι μεγαλύτερες των 12 μηνών). Η Επιτροπή εκτιμά ότι το ολλανδικό δημόσιο δεν επέβαλε με συνέπεια επιτόκιο Euribor + 50 μονάδες βάσης για δάνεια διάρκειας άνω των τριών μηνών. Επομένως, η Επιτροπή μπορεί να κηρύξει το Μέτρο Υ1 συμβατό με την εσωτερική αγορά μόνο υπό την προϋπόθεση ότι πραγματοποιείται διορθωτική πληρωμή ύψους 18,2 εκατ. ευρώ προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα δάνεια με διάρκεια μεγαλύτερη των τριών μηνών έχουν πράγματι επιτόκιο Euribor + 50 μονάδες βάσης. Η Επιτροπή σημειώνει ως θετικό το γεγονός ότι όλες οι διευκολύνσεις ρευστότητας αποπληρώθηκαν και έληξαν τον Ιούνιο 2009.
(288)
Αναφορικά με το Μέτρο Υ2, η Επιτροπή παρατηρεί ότι εφόσον το ολλανδικό δημόσιο δεν μετέβαλε το επιτόκιο και τη διάρκεια των δανείων, η FBN επωφελήθηκε από σχετικά φτηνά δάνεια, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Επομένως, η Επιτροπή μπορεί να κηρύξει το μέτρο συμβατό με την τραπεζική ανακοίνωση μόνο εάν όλες οι προϋποθέσεις που ορίζονται ακολούθως στην παρούσα απόφαση και συγκεκριμένα τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού εφαρμόζονται σωστά.
6.2.2. Συμβατότητα των Μέτρων Ζ, Β3 (συγκεκριμένα 500 εκατ. ευρώ), Β4 και Β5 και Γ σύμφωνα με την ανακοίνωση για την ανακεφαλαιοποίηση
(289)
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα εν λόγω μέτρα εφαρμόστηκαν με σκοπό την αντιμετώπιση μιας πραγματικής ανάγκης και ότι αποτελούσαν τα ελάχιστα δυνατά μέτρα που απαιτούνταν για την πλήρη αποκατάσταση της βιωσιμότητας των εν λόγω εταιρειών.
(290)
Αναφορικά με την έντοκη πληρωμή των δανείων, η Επιτροπή παρατηρεί ότι το δημόσιο ήταν ήδη κάτοχος του 100 % των κοινών μετοχών της FBN (και εμμέσως του 100 % της ABN AMRO N). Όλα αυτά τα μέτρα ήταν απαραίτητα για τη διατήρηση της αξίας αυτών των μετοχών.
(291)
Ο όμιλος ABN AMRO Group θα πραγματοποιήσει απόδοση ιδίων κεφαλαίων περίπου της τάξης του […] % το 2013, γεγονός που αποτελεί ένδειξη ότι χάρη σε όλες τις παρεμβάσεις του δημοσίου έχει δημιουργηθεί μια βιώσιμη και επικερδής οντότητα.
(292)
Όλες οι διαθέσιμες αποτιμήσεις του ομίλου ABN AMRO Group είναι σημαντικά υψηλότερες από το ποσό της ενίσχυσης στα μέτρα Z, B3, B4, B5 και Γ (και συγκεκριμένα μεταξύ του ποσού των 4,2 δισεκατ. ευρώ και του ποσού των 5,45 δισεκατ. ευρώ). Επομένως το δημόσιο θα λάβει ικανοποιητική αποζημίωση για την ενίσχυση που χορήγησε στην ABN AMRO N και την FBN (118).
(293)
Υπό το φως των παραπάνω, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα Μέτρα Z, B3, B4, B5 και Γ είναι συμβατά με την ανακοίνωση για την ανακεφαλαιοποίηση εφόσον οι προϋποθέσεις που ορίζονται ακολούθως στην παρούσα απόφαση εφαρμόζονται με ορθό τρόπο.
6.2.3. Συμβατότητα του μέσου κεφαλαιακής αρωγής με τις αρχές που διατυπώνονται στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία
(294)
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το μέσο κεφαλαιακής αρωγής που εφάρμοσε το ολλανδικό δημόσιο διαφέρει από τα παραδοσιακά μέσα για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία που αποτιμούνται σε άλλες περιπτώσεις. Ενώ άλλα μέτρα για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία είχαν στόχο την απαλλαγή των τραπεζών από απομειωμένα στοιχεία, το χαρτοφυλάκιο το οποίο προστάτευσε το CRI είναι ένα παραδοσιακό ολλανδικό χαρτοφυλάκιο ενυπόθηκων δανείων την απόδοση του οποίου ούτε η ABN AMRO N ούτε εξωτερικοί εμπειρογνώμονες ανάμεναν να επιδεινωθεί σε σημαντικό βαθμό.
(295)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι μια παραδοσιακή ανακεφαλαιοποίηση σε επίπεδο ABN AMRO N δεν ήταν πρόσφορη για το ολλανδικό δημόσιο, καθώς τη δεδομένη χρονική στιγμή δεν ήταν διακριτή νομική οντότητα και το ολλανδικό δημόσιο δεν θα ήταν σε θέση να διαχωρίσει τις κεφαλαιακές εισφορές του, γεγονός που θα επέφερε αρνητικές συνέπειες, ιδιαίτερα σε σενάρια οικονομικής δυσχέρειας. Επιπλέον, η εφαρμογή ιδιωτικών μέσων κεφαλαιακής αρωγής δεν ήταν εφικτή δεδομένου του μεγέθους της πράξης και τις πολυπλοκότητες που σχετίζονται με το διαχωρισμό της ABN AMRO Bank NV, της μητρικής εταιρείας των ABN AMRO N και ABN AMRO Z.
(296)
Δεδομένων των συγκεκριμένων συνθηκών, η Επιτροπή μπορεί να δεχτεί ότι το CRI αποτελεί εναλλακτική σε μια παραδοσιακή αύξηση κεφαλαίου αντί για την προστασία από τοξικά περιουσιακά στοιχεία και επομένως είναι μέτρο απαραίτητο και κατάλληλα στοχοθετημένο για τη διευθέτηση του συγκεκριμένου κεφαλαιακού προβλήματος της ABN AMRO Z.
(297)
Παρά το γεγονός ότι το μέτρο αποτελεί κυρίως ένα υποκατάστατο μέτρο ανακεφαλαιοποίησης, θα πρέπει να είναι εναρμονισμένο με άλλα προγράμματα κεφαλαιακής αρωγής, προστατεύοντας έτσι την εσωτερική αγορά όπως επεξηγήθηκε στην αιτιολογική σκέψη 284.
(298)
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ολλανδικό δημόσιο παρείχε επαρκείς αποδείξεις για να καταδείξει ότι η αποτίμηση ήταν τέτοια που η ABN AMRO N ή ο νόμιμος διάδοχός της θα επωμιστεί τις αναμενόμενες ζημίες. Δεδομένα αγοράς (και ιδίως εκθέσεις αξιολόγησης), ιστορικά δεδομένα και πρόσφατα στοιχεία από την ABN AMRO N δείχνουν ότι το ετήσιο τμήμα πρώτων ζημιών 20 μονάδων βάσης θα επαρκούσε για την κάλυψη των αναμενόμενων ζημιών.
(299)
Η αποζημίωση που καταβάλει η ABN AMRO N δεν είναι κατώτερη από αυτήν που απαιτείται στην ανακοίνωση για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και στην ανακοίνωση για την ανακεφαλαιοποίηση. Η αποζημίωση συνεπάγεται ότι η ABN AMRO N θα καταβάλει πληρωμή ύψους 10 % επί του κεφαλαίου που εισφέρεται από την πράξη ως αποτέλεσμα μείωσης των RWA. Το επιτόκιο αυτό είναι πιο ευνοϊκό σε σύγκριση με τα ελάχιστα επιτόκια που παρατίθενται στο σημείο (27) της ανακοίνωσης για την ανακεφαλαιοποίηση. Δεδομένης της σχετικά υψηλής αποζημίωσης, το κάθετο μερίδιο του 5 % και οι μηχανισμοί ανάκτησης κεφαλαίων μπορούν να θεωρηθούν ότι είναι σύμφωνα με το σημείο (24) και την υποσημείωση 15 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(300)
Το Μέτρο Α περιέχει επίσης επαρκή κίνητρα εξόδου. Τα δικαιώματα αγοράς που περιγράφονται στην αιτιολογική σκέψη 107 αποτελούν ένδειξη ότι είναι εύκολο για την ABN AMRO N (ή πλέον για τον όμιλο ABN AMRO Group) να σταματήσει το μέτρο. Επιπλέον, η φύση της τιμολόγησης είναι τέτοια που το μέτρο γίνεται πιο ακριβό με το πέρασμα του χρόνου. Οι συμβατικοί όροι συνεπάγονται ότι η τιμολόγηση δεν αναπροσαρμόστηκε όταν ο όμιλος ABN AMRO Group άρχισε να υπολογίζει τις κεφαλαιακές του απαιτήσεις βάσει της Βασιλείας ΙΙ. Αυτή η έλλειψη αναπροσαρμογής θα μειώσει το αποτέλεσμα της κεφαλαιακής αρωγής του μέτρου ενώ η αμοιβή της εγγύησης δεν θα μειωθεί. Επιπλέον, το τμήμα πρώτων ζημιών υπολογίζεται ως ποσοστό της αρχικής αξίας χαρτοφυλακίου, έτσι ώστε το τμήμα πρώτων ζημιών του υπολοίπου ποσού του χαρτοφυλακίου (συγκεκριμένα η αρχική αξία του χαρτοφυλακίου μετά από εφαρμογή διόρθωσης για, μεταξύ άλλων, αποπληρωμές) θα σημειώσει σταδιακή αύξηση.
(301)
Δεδομένων των χαρακτηριστικών του CRI και του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009 και του επικαιροποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου 2010 όπως περιγράφεται στον τίτλο 2.3. της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή θεωρεί ότι το Μέτρο Α είναι συμβατό με τις γενικές αρχές του μέτρου για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς όπως διατυπώνονται στην αιτιολογική σκέψη 284.
(302)
Το γεγονός ότι ο όμιλος ABN AMRO Group ανακάλεσε το CRI σε μικρό χρονικό διάστημα μετά την υλοποίηση των απαιτήσεων της Βασιλείας II επιβεβαιώνει εκ των υστέρων την ανάλυση που πραγματοποιείται στις αιτιολογικές σκέψεις 294 ως 301.
6.3. Αξιολόγηση της ενίσχυσης και του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009 και του επικαιροποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου 2010 βάσει της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση
(303)
Δεδομένου του ποσού και του πεδίου εφαρμογής της ενίσχυσης όπως περιγράφεται στις προηγούμενες παραγράφους και ιδίως του γεγονότος ότι η ενίσχυση ανακεφαλαιοποίησης υπερβαίνει το 2 % των RWA, η Επιτροπή πιστεύει ότι απαιτείται σε βάθος αναδιάρθρωση, σύμφωνα με το σημείο (4) της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση.
6.3.1. Βιωσιμότητα
(304)
Ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης θα πρέπει να καταδεικνύει ότι η στρατηγική της τράπεζας βασίζεται σε μια συνεκτική προσέγγιση και ότι η τράπεζα έχει αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της και δεν στηρίζεται πλέον στην κρατική στήριξη.
(305)
Όπως διαπιστώθηκε ήδη στην απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010, τα επιχειρηματικά μοντέλα των FBN και ABN AMRO N δεν βασίζονταν σε υπερβολική ανάληψη κινδύνου ούτε σε μη βιώσιμες πρακτικές δανεισμού. Οι δύο οντότητες βρίσκονταν, ωστόσο, σε δυσχερή θέση και χωρίς τα κατάλληλα μέσα για να ανταπεξέλθουν σε ορισμένα βασικά πεδία λόγω του διαχωρισμού από τους αντίστοιχους μητρικούς τους ομίλους. Μετά τη διάλυση της μητρικής της εταιρείας, η ABN AMRO N είχε ανεπαρκή πρόσβαση σε μεγαλύτερες εταιρείες, δεν διέθετε πλέον διεθνές δίκτυο και παρουσίαζε σημαντικές ελλείψεις σε προϊόντα και δυνατότητες πληροφορικής. Η FBN επίσης επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από το διαχωρισμό της από τη μητρική της εταιρεία και η χρηματοδότησή της εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τις αγορές χονδρικής. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του ομίλου ABN AMRO Group του Δεκεμβρίου 2009 (καθώς επίσης και το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης του 2010) δείχνει ότι η ενοποίηση της ABN AMRO N και της FBN μειώνει ουσιαστικά τις αδυναμίες κάθε μιας από τις μεμονωμένες οντότητες. Ο συνδυασμός των δυνάμεων της FBN και της ABN AMRO N συντέλεσε στην απομάκρυνση μέρους αυτών των προβληματισμών. Η ισχυρή παρουσία της ABN AMRO N στη λιανική και ιδιωτική τραπεζική παρουσίαζε υψηλό ποσοστό καταθέσεων, συντελώντας έτσι στη δημιουργία καλύτερου προφίλ χρηματοδότησης για τον ενοποιημένο όμιλο, καθώς η FBN επέλυσε μέρος του προβλήματος έλλειψης διεθνούς δικτύου που αντιμετώπιζε η ABN AMRO N και οι δύο όμιλοι μαζί ήταν σε καλύτερη θέση να επιλύσουν, για παράδειγμα, προβλήματα πληροφορικής (και συγκεκριμένα δεν χρειάστηκε να αναπτύξουν από την αρχή δύο ξεχωριστές πλατφόρμες πληροφοριακών συστημάτων και άλλα εργαλεία υποστήριξης).
(306)
Οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις δείχνουν ότι στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης η συνδυασμένη οντότητα θα πρέπει να είναι σε θέση να καλύψει τα έξοδά της και να πραγματοποιήσει μια κατάλληλη απόδοση ιδίων κεφαλαίων της τάξης του […] %. Ακόμα και σε ένα σενάριο έντασης, η εταιρεία θα συνεχίσει να πραγματοποιεί κέρδη, ενώ οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας θα παραμένουν πάνω από τα ελάχιστα κανονιστικά όρια. Έτσι, το κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας της εταιρείας φαίνεται ότι είναι επαρκές - μετά τις επανειλημμένες παρεμβάσεις του δημοσίου - για να αντέξει μελλοντικές δυσχερείς συγκυρίες χωρίς να χρειαστεί να στραφεί ξανά στο κράτος.
(307)
Όπως έδειξαν τα στοιχεία του δεύτερου εξαμήνου του 2008 και του πρώτου εξαμήνου του 2009, η πραγματοποίηση επαρκώς υψηλών καθαρών εισοδημάτων από τόκους είναι ζωτικής σημασίας για τη δημιουργία μιας πλήρως βιώσιμης εταιρείας. Επομένως, το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009 και το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου 2010 μπορούν να κηρυχθούν συμβατά με τις απαιτήσεις βιωσιμότητας της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση μόνο υπό την προϋπόθεση ότι ο όμιλος ABN AMRO Group θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να πραγματοποιήσει τα επικαιροποιημένα καθαρά έσοδα από τόκους που ορίζει το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου 2010. Ο όμιλος ABN AMRO Group θα πρέπει να υποβάλλει τακτικά αναφορές σχετικά με την πρόοδό του στην Επιτροπή - τουλάχιστον κάθε τρίμηνο. Σε περίπτωση που ο όμιλος ABN AMRO Group παρατηρήσει αποκλίσεις από τις προβλέψεις αυτές, θα πρέπει αμέσως να προβεί σε διορθωτικές ενέργειες.
(308)
Ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης θα πρέπει να περιλαμβάνει ορισμένες προβλέψεις με την απαραίτητη ανάλυση και η αναδιάρθρωση απαιτεί επίσης την παύση των δραστηριοτήτων που μεσοπρόθεσμα θα παρέμεναν διαρθρωτικά ζημιογόνες (119). Στην αιτιολογική σκέψη 120 της απόφασης της 5ης Φεβρουαρίου 2010, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες για το αν τα προβλήματα βιωσιμότητας του τμήματος Prime Fund Solutions - το οποίο ανέφερε σημαντική ζημία σχετική με την απάτη Madoff το 2008 - αντιμετωπίστηκαν με τον κατάλληλο τρόπο. Με την πώληση της PFS στην Credit Suisse (βλέπε επίσης αιτιολογική σκέψη 74), το πρόβλημα αυτό επιλύθηκε. Οι αναλυτικές προβλέψεις σε επίπεδο τμημάτων δείχνουν ότι τόσο σε ένα βασικό σενάριο όσο και σε ένα σενάριο έντασης, όλα τα τμήματα συντελούν θετικά στα αποτελέσματα. Επομένως, η Επιτροπή μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν υφίστανται άλλα τμήματα με προβλήματα διαρθρωτικής κερδοφορίας και, υπό το φως αυτής της διαπίστωσης, δεν απαιτούνται περαιτέρω επενδύσεις για τη βελτίωση της βιωσιμότητας της εταιρείας.
6.3.2. Καταμερισμός επιβαρύνσεων/Ελάχιστο απαραίτητο
(309)
Ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης θα πρέπει να καταδεικνύει με σαφήνεια ότι η ενίσχυση έχει περιοριστεί στο ελάχιστο απαραίτητο. Τα έξοδα που συνδέονται με την αναδιάρθρωση δεν θα πρέπει να επιβαρύνουν αποκλειστικά το δημόσιο, αλλά στο μέγιστο δυνατό βαθμό να συμμετέχουν και τα πρόσωπα που έχουν επενδύσει στην τράπεζα. Με άλλα λόγια, η τράπεζα και οι κάτοχοι κεφαλαίου της θα πρέπει να συμβάλλουν κατά το δυνατόν με ιδίους πόρους. Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης θα πρέπει να περιορίζεται στην κάλυψη των εξόδων που απαιτούνται για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να χορηγούνται σε μια επιχείρηση δημόσιοι πόροι που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και οι οποίες δεν συνδέονται με τη διαδικασία αναδιάρθρωσης όπως, για παράδειγμα εξαγορές (120).
(310)
Η ανακοίνωση αναδιάρθρωσης υπενθυμίζει ότι η απαγόρευση εξαγοράς είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο. Το σημείο (23) της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση αναφέρει ρητώς ότι «δεν πρέπει να χορηγούνται σε μια επιχείρηση δημόσιοι πόροι που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και οι οποίες δεν συνδέονται με τη διαδικασία αναδιάρθρωσης. Παραδείγματος χάρη, η αγορά μετοχών σε άλλες εταιρείες ή οι νέες επενδύσεις δεν μπορούν να χρηματοδοτούνται από την κρατική ενίσχυση εκτός εάν αυτό είναι απαραίτητο για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας».
(311)
Η ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση επίσης συνδέει την απαγόρευση εξαγοράς με τις στρεβλώσεις ανταγωνισμού. Στα (39) και (40), η ανακοίνωση επεξηγεί ότι «Οι κρατικές ενισχύσεις δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται εις βάρος των ανταγωνιστών που δεν τυγχάνουν παρόμοιας κρατικής στήριξης» και ότι «οι τράπεζες δεν πρέπει καταρχήν να χρησιμοποιούν τις κρατικές ενισχύσεις για την εξαγορά ανταγωνιζόμενων επιχειρήσεων». Ο όρος αυτός θα πρέπει να εφαρμόζεται επί τρία τουλάχιστον έτη και μπορεί να εξακολουθήσει να ισχύει μέχρι την ολοκλήρωση της περιόδου αναδιάρθρωσης ανάλογα με την έκταση, το μέγεθος και τη διάρκεια της ενίσχυσης.
(312)
Σύμφωνα με το σημείο (40) της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, η ενίσχυση μπορεί να κηρυχθεί συμβατή μόνο υπό την προϋπόθεση ότι ο όμιλος ABN AMRO Group θα εφαρμόσει αυστηρή απαγόρευση εξαγορών (121) για τρία έτη από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης. Η απαγόρευση εξαγορών θα πρέπει να επεκταθεί σε περίπτωση που το ολλανδικό δημόσιο συνεχίσει να κατέχει μερίδιο ανώτερο του 50 % του ομίλου ABN AMRO Group μετά την πάροδο τριών ετών. Ωστόσο, η διάρκεια της απαγόρευσης εξαγορών δεν μπορεί να υπερβαίνει τα πέντε έτη. Παρόλο που μέρος της ενίσχυσης έχει ήδη αποπληρωθεί, ορισμένα μέτρα (ιδίως τα μέτρα Ζ και Γ) δεν μπορούν να εξοφληθούν από την τράπεζα λόγω της μορφής υπό την οποία χορηγήθηκαν (π.χ. όχι υπό τη μορφή ενός υβριδικού χρεογράφου). Το τέλος της κρατικής ιδιοκτησίας αποτελεί υποκατάστατο μέσο για την εκτίμηση της λήξης του πλεονεκτήματος που παράγει η κρατική ενίσχυση.
(313)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009 (συμπληρωμένο με τις οικονομικές προβλέψεις για το πλέον δυσμενές σενάριο της 23ης Μαρτίου 2010) έδειξε ήδη ότι ο όμιλος ABN AMRO Group έχει καταστεί μια βιώσιμη οντότητα η οποία όχι μόνο θα πρέπει να πραγματοποιήσει μια αξιοπρεπή απόδοση ιδίων κεφαλαίων αλλά και ότι αναμένεται να πραγματοποιήσει αξιοπρεπή κέρδη σε δυσμενέστερες οικονομικές συνθήκες. Το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου 2010 επιβεβαίωσε την ανάλυση αυτή. Η εν λόγω επιστροφή στη βιωσιμότητα δεν εξαρτάται από τις εξαγορές. Η απαγόρευση εξαγορών επομένως δεν εμποδίζει την επιστροφή στη βιωσιμότητα.
(314)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, σύμφωνα με το σημείο (26) της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, η απαγόρευση καταβολής τοκομεριδίων επί υβριδικών κεφαλαιακών μέσων και η απαγόρευση αγοράς υβριδικών κεφαλαιακών μέσων είναι αναπόφευκτες (122). Στο πλαίσιο μιας αναδιάρθρωσης, τα μέτρα που μειώνουν το συνολικό ποσό ιδίων κεφαλαίων δεν είναι συμβατά με το στόχο του καταμερισμού των επιβαρύνσεων και την απαίτηση του περιορισμού των ενισχύσεων στο ελάχιστο απαραίτητο.
(315)
Όπως ορίζει το σημείο (26) της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, «οι τράπεζες δεν πρέπει να χρησιμοποιούν τις κρατικές ενισχύσεις για την αμοιβή των ιδίων κεφαλαίων τους (ίδια κεφάλαια και δάνεια μειωμένης εξασφάλισης) όταν οι δραστηριότητες αυτές δεν παράγουν επαρκή κέρδη». Μια λεπτομερής αξιολόγηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης του ομίλου ABN AMRO Group του Δεκεμβρίου A (και του επικαιροποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου 2010) επέτρεψε στην Επιτροπή να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι σε διάστημα περίπου δύο ετών ο όμιλος ABN AMRO Group θα πρέπει να έχει αποκαταστήσει τη βιωσιμότητά της, ένδειξη για το οποίο αποτελεί η αποδεκτή απόδοση ιδίων κεφαλαίων της τάξης του […] % το 2012 και 2013 αντίστοιχα. Υπό αυτές τις συνθήκες, η απαγόρευση καταβολής τοκομεριδίων επί υβριδικών κεφαλαιακών μέσων και η απαγόρευση αγοράς υβριδικών κεφαλαιακών μέσων για διάστημα 2 ετών (123) φαίνεται να παρέχει επαρκή καταμερισμό επιβαρύνσεων μεταξύ των κατόχων κεφαλαίου της εταιρείας (124). Επομένως, η ενίσχυση μπορεί να κηρυχθεί συμβατή μόνο με την προϋπόθεση μιας διετούς απαγόρευσης καταβολής μερισμάτων επί υβριδικών κεφαλαιακών μέσων και αγοράς υβριδικών κεφαλαιακών μέσων όπως περιγράφεται λεπτομερώς στο άρθρο 8 του λειτουργικού μέρους της παρούσας απόφασης. Η εν λόγω απαγόρευση καταβολής μερισμάτων και αγοράς θα πρέπει επίσης να εφαρμόζεται και στους κατόχους προνομιακών μετοχών της FBNH για την απομάκρυνση των αμφιβολιών που διατύπωσε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 130 της απόφασης της 5ης Φεβρουαρίου 2010.
(316)
Σε άλλες περιπτώσεις, μέτρα καταμερισμού επιβαρύνσεων απαιτούνται επίσης για να διασφαλιστεί ότι οι τράπεζες που έχουν επωφεληθεί από σχέδιο διάσωσης υπέχουν επαρκή ευθύνη για τις επιπτώσεις των πράξεών τους στο παρελθόν, έτσι ώστε να δημιουργήσουν τα κατάλληλα κίνητρα τόσο για τη δική τους συμπεριφορά στο μέλλον όσο και των άλλων. Ο παράγοντας αυτός είναι λιγότερο σχετικός στην παρούσα περίπτωση, καθώς τα προβλήματα της εταιρείας συνδέονταν σε μεγάλο βαθμό με την προηγούμενη μητρική εταιρεία Fortis SA/NV (βλέπε τμήμα 6.3.3 «Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού»). Μπορεί, επομένως, να γίνει δεκτό, από άποψη καταμερισμού των επιβαρύνσεων, ότι δεν υφίστανται σημαντικές εκποιήσεις παρεκτός από την εκχώρηση του PFS και της Intertrust που από κοινού αντιπροσώπευαν το […] % του συνόλου εισόδων εκμετάλλευσης και το […] % των RWA.
6.3.3. Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(317)
Αναφορικά με τα μέτρα που απαιτούνται για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, η παρούσα υπόθεση παρουσιάζει ορισμένα μη τυπικά χαρακτηριστικά.
(318)
Το σημείο (28) της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση καταδεικνύει τον τύπο της στρέβλωσης του ανταγωνισμού που δύναται να προκύψει όταν η κρατική ενίσχυση χορηγείται με σκοπό την υποστήριξη της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας σε περιόδους συστημικής κρίσης: «Όταν οι τράπεζες ανταγωνίζονται μεταξύ τους με βάση την αξία των προϊόντων και των υπηρεσιών τους, εκείνες που συσσωρεύουν υπερβολικούς κινδύνους ή/και στηρίζονται σε μη βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα τελικά χάνουν μερίδια αγοράς και, ενδεχομένως, αναγκάζονται να αποχωρήσουν από την αγορά, ενώ οι αποτελεσματικότεροι ανταγωνιστές αναπτύσσονται ή εισέρχονται στις αγορές αυτές. Οι κρατικές ενισχύσεις παρατείνουν παρελθούσες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που έχουν δημιουργηθεί λόγω της ανάληψης υπερβολικών κινδύνων και της εφαρμογής μη βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων με την τεχνητή στήριξη της αγοραίας ισχύος των δικαιούχων. Με αυτόν τον τρόπο ενδέχεται να προκαλούν ηθικό κίνδυνο για τους δικαιούχους, εξασθενίζοντας συγχρόνως τα κίνητρα των επιχειρήσεων που δεν λαμβάνουν ενισχύσεις σε επίπεδο ανταγωνισμού, επενδύσεων και καινοτομίας».
(319)
Όπως επεξηγείται στην απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 2008, οι δυσκολίες της Fortis SA/NV και της Fortis Bank SA/NV ήταν αποτέλεσμα ανάληψης υπερβολικών κινδύνων: (i) Η Fortis Bank SA/NV επένδυσε ένα μεγάλο χρηματικό ποσό σε δομημένες πιστώσεις και (ii) η Fortis SA/NV αποφάσισε να εξαγοράσει την ABN AMRO N σε πολύ υψηλή τιμή. Για να επιτρέψει τη χορήγηση ενίσχυσης στις εν λόγω τράπεζες, η Επιτροπή απαιτεί τη σημαντική μείωση της παρουσίας του δικαιούχου στην αγορά. Η Επιτροπή παρατηρεί σχετικά ότι η Fortis SA/NV διαιρέθηκε στα τέσσερα: τα βελγικά και διεθνή περιουσιακά στοιχεία στον τομέα των ασφαλειών συνεχίζουν να αποτελούν τμήμα της εισηγμένης Fortis SA/NV (η οποία μετά την κατάρρευση της SA/NV μετονομάστηκε Ageas)· η Fortis Bank SA/NV και η BGL εξαγοράστηκαν από την BNP Paribas· το ολλανδικό δημόσιο εξαγόρασε την FBN (συμπεριλαμβανομένης της ABN AMRO N)· και τέλος, το ολλανδικό δημόσιο εξαγόρασε επίσης τις ολλανδικές ασφαλιστικές δραστηριότητες (125). Με άλλα λόγια, η Fortis SA/NV διαχωρίστηκε σε μικρότερες οντότητες και η ίδια η Fortis Bank SA/NV διαιρέθηκε σε δύο μέρη (126).
(320)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι τα μέτρα υπέρ της FBN και της ABN AMRO N που αξιολογούνται στην παρούσα απόφαση παρουσιάζουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά τα οποία διαφέρουν σε σχέση με άλλες υποθέσεις αναδιάρθρωσης που η Επιτροπή χρειάστηκε να εξετάσει στη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης, συμπεριλαμβανομένων των υποθέσεων της Fortis Bank SA/NV και της Fortis SA/NV. Στην παρούσα περίπτωση, η FBN και η ABN AMRO N δεν χρειάζονται πρωτίστως την κρατική ενίσχυση λόγω κακών διαχειριστικών αποφάσεων. Η ανάγκη κρατικής ενίσχυσης δεν απορρέει για παράδειγμα από τη συσσώρευση υπερβολικών κινδύνων στις επενδύσεις τους ή στη δανειοδοτική τους πολιτική, ή λόγω εφαρμογής μη βιώσιμης πολιτικής τιμολόγησης. Ομοίως, οι δυσκολίες της Fortis SA/NV και της Fortis Bank SA/NV δεν απορρέουν από υψηλού κινδύνου πολιτικές δανεισμού ή τιμολόγησης στις δραστηριότητες λιανικής, ιδιωτικής ή εμπορικής τραπεζικής που, αντιθέτως, ήταν επικερδείς. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι η χορήγηση ενίσχυσης στην FBN και στην ABN AMRO N προκαλεί σημαντικά λιγότερες στρεβλώσεις σε σχέση με τις ενισχύσεις που εγκρίθηκαν υπέρ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που είχαν συσσωρεύσει υπερβολικούς κινδύνους. Επομένως, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν απαιτούνται περαιτέρω εκποιήσεις.
(321)
Θα πρέπει, ωστόσο, να διασφαλιστεί ότι η FBN και η ABN AMRO N δεν κάνουν χρήση της κρατικής ενίσχυσης για να αναπτυχθούν εις βάρος των ανταγωνιστών τους, για παράδειγμα με την εφαρμογή μη βιώσιμης πολιτικής τιμολόγησης ή με την εξαγορά άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Εάν συνέβαινε αυτό, η ενίσχυση θα «εξασθενούσε τα κίνητρα των επιχειρήσεων που δεν λαμβάνουν ενισχύσεις σε επίπεδο ανταγωνισμού, επενδύσεων και καινοτομίας» και θα μπορούσε να διαβρώσει τα «κίνητρα για την ανάπτυξη διασυνοριακών δραστηριοτήτων» αποθαρρύνοντας την είσοδο στην ολλανδική αγορά.
(322)
Η κρατική ενίσχυση μπορεί επομένως να κηρυχθεί συμβατή μόνο εφόσον εφαρμόζονται επαρκή μέτρα για να διασφαλιστεί ότι η κρατική ενίσχυση δεν χρησιμοποιείται εις βάρος των ανταγωνιστών, κάποιοι εκ των οποίων δεν τυγχάνουν παρόμοιας κρατικής στήριξης. Ισότιμοι κανόνες ανταγωνισμού θα πρέπει να διασφαλίζονται μεταξύ τραπεζών που λαμβάνουν δημόσια στήριξη και εκείνων που δεν επωφελούνται από τέτοια μέτρα. Θα πρέπει επίσης να αποφεύγεται η εξασθένιση των κινήτρων για τις επιχειρήσεις που δεν λαμβάνουν ενισχύσεις σε επίπεδο ανταγωνισμού, επενδύσεων και καινοτομίας, καθώς και η δημιουργία φραγμών εισόδου στην αγορά που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τις διασυνοριακές δραστηριότητες.
(323)
Η ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση προβλέπει ότι η φύση και ο τύπος αυτών των περιορισμών εξαρτάται από το ποσό της ενίσχυσης και των συνθηκών και συγκυριών υπό τις οποίες χορηγήθηκε, καθώς και από τα χαρακτηριστικά της ή των αγορών εντός των οποίων δραστηριοποιείται η τράπεζα που τυγχάνει κρατικής ενίσχυσης. Το ποσό της ενίσχυσης περιγράφεται στην παράγραφο 6.1.3 Ποσοτικοποίηση της κρατικής ενίσχυσης. Οι συγκεκριμένες συνθήκες και περιστάσεις υπό τις οποίες χορηγήθηκε η ενίσχυση συζητήθηκαν στην αρχή της παρούσας ενότητας. Όπως αναφέρεται στο σημείο (32) της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, παίζουν ρόλο επίσης το μέγεθος και η σχετική σπουδαιότητα της δικαιούχου τράπεζας στην ή τις αγορές όπου δραστηριοποιείται. Εάν η αναδιαρθρωμένη τράπεζα έχει περιορισμένη εναπομένουσα παρουσία στην αγορά, είναι λιγότερο πιθανό να απαιτούνται πρόσθετα μέτρα. Επομένως, οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την κήρυξη της ενίσχυσης ως συμβατής σχετίζονται κυρίως με τη λιανική και ιδιωτική τραπεζική, καθώς η τράπεζα έχει ήδη μειώσει σημαντικά την παρουσία της στον τομέα της εμπορικής τραπεζικής μέσω της εκποίησης της New HBU.
(324)
Η ενίσχυση μπορεί να κηρυχθεί συμβατή με την ανακοίνωση αναδιάρθρωσης υπό την προϋπόθεση ότι ο όμιλος ABN AMRO Group υλοποιεί τα μέτρα που περιγράφονται στα σημεία (325) έως (329).
(325)
Στη λιανική και ιδιωτική τραπεζική, η ενίσχυση μπορεί να κηρυχθεί συμβατή υπό την προϋπόθεση ότι ο όμιλος ABN AMRO Group δεν θα είναι ο ρυθμιστής των τιμών στις τυποποιημένες αποταμιεύσεις και στα ενυπόθηκα προϊόντα. Σύμφωνα με το σημείο (44) της ανακοίνωσης αναδιάρθρωσης, ο όμιλος ABN AMRO Group δεν θα πρέπει να προσφέρει όρους τιμών τους οποίους δεν θα ήταν σε θέση να προσφέρουν οι ανταγωνιστές που δεν λαμβάνουν κρατική ενίσχυση.
(326)
Εφόσον μια απαγόρευση διαμόρφωσης τιμών μπορεί να είναι λιγότερο αποτελεσματική σε τμήματα αγοράς που χαρακτηρίζονται από μεγάλο αριθμό μη τυποποιημένων προϊόντων, όπως η λιανική τραπεζική στην Ολλανδία όπου υπήρξε συγκεκριμένη καταγγελία, τότε σύμφωνα με το σημείο (44) της ανακοίνωσης αναδιάρθρωσης απαιτείται μια επιπλέον προϋπόθεση προκειμένου η ενίσχυση να κηρυχθεί συμβατή. Ο όμιλος ABN AMRO Group πρέπει να στοχεύσει στην επίτευξη των καθαρών εσόδων από τόκους όπως παρουσιάστηκαν στην Επιτροπή στις 8 Νοεμβρίου 2010. Ο όμιλος ABN AMRO Group θα πρέπει επομένως να λάβει τα απαραίτητα μέτρα αμέσως μόλις αντιληφθεί ότι κινδυνεύει να μην πραγματοποιήσει πλήρως τους προβλεπόμενους στόχους, ιδίως εάν αυτό οφείλεται σε χαμηλά περιθώρια επιτοκίων.
(327)
Εφόσον η επιβολή απαγόρευσης διαμόρφωσης τιμών είναι δύσκολη σε επίπεδο υλοποίησης και παρακολούθησης στην ιδιωτική τραπεζική, είναι απαραίτητη η εφαρμογή άλλων κατάλληλων διορθωτικών μέτρων προκειμένου να διασφαλιστεί ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός, όπως για παράδειγμα μέτρα για τη διευκόλυνση της εισόδου στην αγορά, όπως περιγράφεται στο σημείο (44) της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση. Συναφώς, μια απαραίτητη προϋπόθεση για να κηρυχθεί συμβατή η ενίσχυση είναι ο όμιλος ABN AMRO Group να υλοποιήσει ένα μέτρο που να διευκολύνει τη μεταστροφή. Συγκεκριμένα, ο όμιλος ABN AMRO Group θα πρέπει να καλύψει τα δικά του διοικητικά κόστη και τα έξοδα μεταβίβασης και συναλλαγών των πελατών του της ιδιωτικής τραπεζικής στις Κάτω Χώρες, τα οποία αποτελούν άμεση απόρροια του τέλους της σχέσης ιδιωτικής τραπεζικής και της μεταβίβασης χαρτοφυλακίων. (127). Το μέτρο αυτό θα πρέπει να εφαρμόζεται για περίοδο δύο συνεχόμενων μηνών, με έναρξη το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο εντός ενός έτους από την ημερομηνία της απόφασης. Αμέσως μετά την έναρξη της δίμηνης περιόδου, η τράπεζα θα ενημερώσει όλους τους πελάτες ιδιωτικής τραπεζικής με σαφή τρόπο σχετικά με την ευκαιρία που τους προσφέρεται. Ο όμιλος ABN AMRO Group θα πρέπει επίσης να παρέχει στην Επιτροπή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι μεταφορές πελατών εκτελούνται σύμφωνα με τις συνήθεις διαδικασίες και ότι δεν υφίστανται καθυστερήσεις στη διαδικασία μεταφοράς πελατών.
(328)
Σε περίπτωση που τα μέτρα για τον περιορισμό στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και ιδίως τα συγκεκριμένα μέτρα στον τομέα της λιανικής και ιδιωτικής τραπεζικής εφαρμοστούν ορθά, θα επαρκούσαν και για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που εγείρει ο προσφεύγων. Ερευνώντας τα εν λόγω ζητήματα, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η ABN AMRO τιμολογούσε ορισμένα προϊόντα κάτω του κόστους, αλλά η συγκεκριμένη τιμολογιακή πολιτική σημειώθηκε σε ένα περιβάλλον με περιορισμένη ρευστότητα όπου όλες οι τράπεζες επιδίδονταν σε επιθετικό ανταγωνισμό για την εξασφάλιση καταθέσεων, ενώ υφίσταντο επίσης και οι ιδιαίτερες περιστάσεις της εισόδου στην αγορά της MoneYou (της οποίας η έναρξη δραστηριοτήτων αποφασίστηκε πριν την κατάρρευση της Fortis SA/NV).
(329)
Το σημείο (44) της ανακοίνωσης αναδιάρθρωσης αναφέρει επίσης ότι οι τράπεζες δεν θα πρέπει να επικαλούνται την κρατική στήριξη ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα κατά την προώθηση των χρηματοπιστωτικών τους προϊόντων στην αγορά. Επομένως, προϋπόθεση για την κήρυξη της ενίσχυσης ως συμβατής είναι η ABN AMRO Group να μη χρησιμοποιήσει την κρατική ενίσχυση στις εκστρατείες προώθησης των προϊόντων και υπηρεσιών της στην αγορά και στην επικοινωνία της με τους επενδυτές, για διάστημα τριών ετών. Οι απαγορεύσεις αυτές επεκτείνονται σε χρονική περίοδο έως και πέντε ετών εφόσον το ολλανδικό δημόσιο κατέχει μερίδιο ύψους τουλάχιστον 50 % επί του μετοχικού κεφαλαίου του ομίλου ABN AMRO Group.
(330)
Από άποψη των αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, η Επιτροπή εκτιμά ως θετικές τις εκποιήσεις του PFS και της Intertrust. Η εκχώρηση του PFS μειώνει την ελκυστικότητα της εταιρείας έναντι των θεσμικών πελατών, ενώ η Intertrust παρείχε μεταξύ άλλων υπηρεσίες που θα καθιστούσαν την ιδιωτική τραπεζική πιο ισχυρή. Ως αποτέλεσμα, η πώλησή της μπορεί να διευκόλυνε τους ανταγωνιστές να βελτιώσουν την ανταγωνιστική τους θέση έναντι της ABN AMRO Mees Pierson. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι το γεγονός της μερικής εξόφλησης της ενίσχυσης συμβάλλει στον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή επίσης βλέπει θετικά την πολιτική απόδοσης μερισμάτων που περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 75.
6.3.4. Συμπέρασμα
(331)
Συνεπώς, εάν όλες οι προϋποθέσεις που περιγράφονται στις ενότητες 6.2 και 6.3 εφαρμόζονται ορθά, το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009 το οποίο επικαιροποιήθηκε από το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου 2010 παρέχει επαρκείς ενδείξεις αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του ομίλου ABN AMRO Group. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009 το οποίο επικαιροποιήθηκε από το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου 2010 περιέχει επαρκείς προβλέψεις για τον καταμερισμό επιβαρύνσεων και παρέχει επαρκή και κατάλληλα μέτρα για τον περιορισμό των αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Επομένως, η Επιτροπή μπορεί υπό όρους να δηλώσει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009 όπως επικαιροποιήθηκε από το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου 2010 είναι σύμφωνο με την ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση.
7. ΣΥΜΠΈΡΑΣΜΑ
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι Κάτω Χώρες χορήγησαν παράνομα την κρατική ενίσχυση που παρατίθεται στην παράγραφο 6.1.3 «Ποσοτικοποίηση της κρατικής ενίσχυσης», κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της συνθήκης. Ωστόσο, η ενίσχυση αυτή μπορεί να θεωρηθεί συμβατή εφόσον οι προϋποθέσεις που ορίζονται στις ενότητες 6.2 και 6.3 και περιγράφονται με περισσότερες λεπτομέρειες στο λειτουργικό μέρος της παρούσας απόφασης υλοποιηθούν.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι το ολλανδικό δημόσιο κατ’ εξαίρεση δέχτηκε να παραλάβει το κείμενο της παρούσας απόφασης μόνο στην αγγλική γλώσσα.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση που χορήγησαν οι Κάτω Χώρες στον όμιλο ABN AMRO Group είναι συμβατή με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς, με την επιφύλαξη των προϋποθέσεων που διατυπώνονται στα άρθρα 3 έως 9.
Η εν λόγω κρατική ενίσχυση χορηγήθηκε ως εξής:
-
ενίσχυση ανακεφαλαιοποίησης ύψους μεταξύ 4,2 δισεκατ. ευρώ και 5,45 δισεκατ. ευρώ αντιστοίχως υπέρ της FBN και της ABN AMRO N, και
-
ενίσχυση ρευστότητας ύψους 71,7 δισεκατ. ευρώ.
Άρθρο 2
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α)
Ως «όμιλος ABN AMRO Group» νοείται ο όμιλος ABN AMRO Group και οι 100 % έμμεσες ή άμεσες θυγατρικές του, συμπεριλαμβανομένων των οντοτήτων υπό τον αποκλειστικό έλεγχο του ομίλου ABN AMRO Group κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 του Συμβουλίου της 20ής Ιανουαρίου 2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (ΕΚ Κανονισμός Συγκεντρώσεων) (128).
β)
ως «πρώτος σε κατάταξη» νοείται το πρόσωπο που προσφέρει την πιο ελκυστική τιμή.
γ)
ως «πελάτες λιανικής» νοούνται όλοι οι μεμονωμένοι πελάτες (σε αντίθεση με τους εταιρικούς πελάτες).
δ)
ως «τυποποιημένες αποταμιεύσεις λιανικής και καταθετικά προϊόντα» νοούνται όλα τα τυποποιημένα προϊόντα λιανικής και καταθετικά προϊόντα που καλύπτουν ανά πάσα στιγμή τουλάχιστον το 85 % του όγκου των προϊόντων του ομίλου ABN AMRO Group στη λιανική αγορά αποταμιεύσεων και καταθέσεων.
ε)
ως «τυποποιημένα ενυπόθηκα προϊόντα» νοούνται όλα τα τυποποιημένα καταθετικά προϊόντα λιανικής που καλύπτουν ανά πάσα στιγμή τουλάχιστον το 85 % του όγκου των ενυπόθηκων προϊόντων του ομίλου ABN AMRO Group.
στ)
ως «Ιδιωτική Τραπεζική Κάτω Χωρών» νοούνται όλοι οι πελάτες της ΕΜ Ιδιωτικής Τραπεζικής εκτός από αυτούς που ανήκουν στη διεθνή ιδιωτική τραπεζική (129).
Άρθρο 3
1. Ελλείψει προηγούμενης εξουσιοδότησης της Επιτροπής, ο όμιλος ABN AMRO Group δεν είναι πρώτος στην κατάταξη αναφορικά με τα τυποποιημένα προϊόντα αποταμιεύσεων και καταθέσεων λιανικής για πελάτες λιανικής τραπεζικής μεταξύ των […] χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που κατέχουν το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς σε όγκο στην ολλανδική αγορά αποταμιεύσεων λιανικής σε κανένα από τα ακόλουθα τμήματα:
-
λογαριασμοί αποταμιεύσεων,
-
καταθέσεις καθορισμένης διάρκειας ενός έτους,
-
καταθέσεις καθορισμένης διάρκειας δύο ετών,
-
καταθέσεις καθορισμένης διάρκειας τριών ετών,
-
καταθέσεις καθορισμένης διάρκειας τεσσάρων ετών, και
-
καταθέσεις καθορισμένης διάρκειας πέντε ετών.
Κατά παρέκκλιση του πρώτου εδαφίου, όταν τρία χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κατατάσσονται στην πρώτη θέση μεταξύ των […] χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που κατέχουν το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς σε τμήμα της ολλανδικής αγοράς αποταμιεύσεων και καταθέσεων, ο όμιλος ABN AMRO Group δύναται να εφαρμόσει το ίδιο επιτόκιο με τα εν λόγω τρία χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αναφορικά με τα τυποποιημένα προϊόντα του αντίστοιχου τμήματος.
2. Ελλείψει προηγούμενης εξουσιοδότησης της Επιτροπής, ο όμιλος ABN AMRO Group δεν κατατάσσεται στην πρώτη θέση αναφορικά με κανένα τυποποιημένο ενυπόθηκο προϊόν μεταξύ των […] χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που κατέχουν το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς στην ολλανδική αγορά ενυπόθηκων προϊόντων λιανικής.
Κατά παρέκκλιση του πρώτου εδαφίου, όταν τρία χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κατατάσσονται στην πρώτη θέση μεταξύ των […] χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που κατέχουν το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς σε τμήμα της ολλανδικής αγοράς αποταμιεύσεων και καταθέσεων, ο όμιλος ABN AMRO Group δύναται να εφαρμόσει το ίδιο επιτόκιο με τα εν λόγω τρία χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αναφορικά με τα αντίστοιχα τυποποιημένα ενυπόθηκα προϊόντα.
3. Για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τις παραγράφους 1 και 2, ο όμιλος ABN AMRO Group θα παρακολουθεί σε μόνιμη βάση, και τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα, τους όρους που προσφέρουν τα […] άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σε όγκο στις αντίστοιχες ολλανδικές αγορές αποταμιεύσεων, στο βαθμό που οι όροι αυτοί είναι διαθέσιμοι στο ευρύ κοινό. Εάν τα στοιχεία οποιουδήποτε από τα εν λόγω […] άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν είναι διαθέσιμα στο κοινό, μπορούν να υποκατασταθούν από τα στοιχεία του αμέσως μεγαλύτερου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος από την κατάταξη βάσει μεριδίου αγοράς.
Σε περίπτωση που ο όμιλος ABN AMRO Group αντιληφθεί ότι προσφέρει πιο ευνοϊκή τιμή για οποιοδήποτε από τα προϊόντα του από την τιμή που επιτρέπεται να προσφέρει βάσει των παραγράφων 1 και 2 του παρόντος άρθρου, θα πρέπει να ενημερώσει αμέσως την Επιτροπή. Θα πρέπει να αναπροσαρμόσει αμέσως την τιμή των προϊόντων του και να υλοποιήσει την αναπροσαρμογή αυτή το συντομότερο δυνατό.
Αναφορικά με τις αποταμιεύσεις και τις καταθέσεις λιανικής, ο όμιλος ABN AMRO Group θα εφαρμόσει την αναπροσαρμογή το αργότερο εντός δέκα εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία κατά την οποία περιήλθε στην αντίληψή του η εν λόγω παρέκκλιση. Ωστόσο, σε περίπτωση που η παρέκκλιση αφορά προϊόντα η τιμή των οποίων μπορεί να διορθωθεί μόνο στο τέλος του μήνα και απομένουν λιγότερες από δέκα εργάσιμες μεταξύ του εντοπισμού της παρέκκλισης και του τέλους του μήνα, ο όμιλος ABN AMRO Group θα πραγματοποιήσει την αναπροσαρμογή με την πρώτη ευκαιρία από το τέλος του επόμενου μηνός.
Αναφορικά με τα ενυπόθηκα δάνεια, ο όμιλος ABN AMRO Group θα πρέπει να αναπροσαρμόσει την τιμολόγησή του εντός δέκα ημερών από την ημερομηνία κατά την οποία περιήλθε στην αντίληψή του η εν λόγω παρέκκλιση και η αναπροσαρμογή θα πρέπει να πραγματοποιηθεί το αργότερο εντός δεκαπέντε εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία κατά την οποία διαπιστώθηκε η παρέκκλιση.
4. Ο εν λόγω περιορισμός όπως διατυπώνεται στις παραγράφους 1 και 2 ισχύει για περίοδο τριών ετών από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης. Ο όμιλος ABN AMRO Group θα υποβάλλει στην Επιτροπή έκθεση συμμόρφωσης με τον περιορισμό αυτόν σε τριμηνιαία βάση και το αργότερο εντός δύο εβδομάδων από τη δημοσίευση των τριμηνιαίων οικονομικών αποτελεσμάτων του ομίλου ABN AMRO Group.
Άρθρο 4
1. Ο όμιλος ABN AMRO Group θα καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίτευξη των στόχων (συμπεριλαμβανομένων των καθαρών εσόδων από τόκους) που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή με το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009 όπως επικαιροποιήθηκε από το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου 2010. Οι στοίχοι του Νοεμβρίου 2010 θα επιτευχθούν σε επίπεδο ενοποιημένων λογαριασμών του ομίλου ABN AMRO Group.
Ο όμιλος ABN AMRO Group θα υποβάλλει έκθεση στην Επιτροπή σε τριμηνιαία βάση αναλύοντας τους προβλεπόμενους στόχους και τα πραγματικά στοιχεία (συμπεριλαμβανομένων και των καθαρών εσόδων από τόκους) σε επίπεδο των τεσσάρων τμημάτων που ορίζονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009 και το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου 2010: συγκεκριμένα, λιανική τραπεζιτική, ιδιωτική τραπεζική Κάτω Χωρών, διεθνής ιδιωτική τραπεζική, εμπορική και επενδυτική τραπεζική.
Ο όμιλος ABN AMRO Group δύναται να ζητήσει με αιτιολογημένο αίτημα από την Επιτροπή την αναθεώρηση των στόχων του (συμπεριλαμβανομένων και των καθαρών εσόδων από τόκους) ώστε να λαμβάνουν υπόψη εξωτερικές εξελίξεις.
2. Ο όμιλος ABN AMRO Group θα πρέπει να παρέχει ανάλυση των προβλέψεων για τα καθαρά εισοδήματα από τόκους κατά όγκο και περιθώρια σε επίπεδο ενοποιημένων λογαριασμών και σε επίπεδο ιδιωτικής τραπεζιτικής.
Ο όμιλος ABN AMRO Group θα υποβάλλει έκθεση στην Επιτροπή σε τριμηνιαία βάση και το αργότερο εντός δύο εβδομάδων από τη δημοσίευση των τριμηνιαίων οικονομικών αποτελεσμάτων του ομίλου ABN AMRO Group, με την οποία θα δηλώνει εάν τα καθαρά έσοδα από τόκους που πραγματοποιήθηκαν σε ενοποιημένο επίπεδο συμφωνούν με τις προβλέψεις της παραγράφου 1. Η εν λόγω αναφορά θα αντιπαραβάλλει επίσης τα προβλεπόμενα και τα πραγματικά περιθώρια σε ενοποιημένο επίπεδο και σε επίπεδο ιδιωτικής τραπεζιτικής.
Σε περίπτωση που τα πραγματοποιηθέντα σε ενοποιημένο επίπεδο καθαρά έσοδα από τόκους δεν συμφωνούν με τις αντίστοιχες προβλέψεις, ο όμιλος ABN AMRO Group θα ορίσει στην εν λόγω έκθεση τα ληφθέντα για την επίτευξη των στόχων μέτρα.
3. Οι υποχρεώσεις που ορίζονται στις παραγράφους 1 και 2 ισχύουν για περίοδο τριών ετών από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 5
1. Ο όμιλος ABN AMRO Group δεν επιτρέπεται να αποκτήσει μερίδιο ανώτερο του [0 - 7] % σε οποιαδήποτε επιχείρηση.
2. Κατά παρέκκλιση της παραγράφου 1, ο όμιλος ABN AMRO Group δύναται να προβεί σε εξαγορές εφόσον η συνολική ακαθάριστη σωρευτική τιμή αγοράς (εξαιρουμένης της ανάληψης ή μεταβίβασης χρέους αναφορικά με τις εν λόγω αποκτήσεις) που καταβάλλει ο όμιλος ABN AMRO Group για το σύνολο των εν λόγω εξαγορών σε περίοδο τριών ετών από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης είναι κατώτερο των [0 - 600] εκατ. ευρώ.
Η απαγόρευση της παραγράφου 1 δεν εφαρμόζεται σε περιπτώσεις εξαγορών ιδιωτικών κεφαλαίων από τον όμιλο ABN AMRO Group εφόσον εντάσσονται στο επιχειρηματικό του σχέδιο και τον σχεδιασμένο προϋπολογισμό του τμήματος «Ιδιωτικών Επενδύσεων» του ομίλου όπως αυτός υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 5 Οκτωβρίου 2010.
Από το πεδίο εφαρμογής της απαγόρευσης της παραγράφου 1 αποκλείονται επίσης […] μερίδια μετοχικού κεφαλαίου που αναλαμβάνονται από το τμήμα του ομίλου ABN AMRO Group «Ενέργεια, βασικά εμπορεύματα και μεταφορές» στο πλαίσιο της στήριξης της συνήθους χρηματοπιστωτικής δραστηριότητας εφόσον εντάσσονται στο επιχειρηματικό σχέδιο του ομίλου ABN AMRO Group και τον σχεδιασμένο προϋπολογισμό του εν λόγω τμήματος όπως αυτός υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 10 Ιανουαρίου 2010.
Ο όμιλος ABN AMRO Group θα υποβάλλει έκθεση στην Επιτροπή σε τριμηνιαία βάση και το αργότερο εντός δύο εβδομάδων από τη δημοσίευση των τριμηνιαίων οικονομικών αποτελεσμάτων του ομίλου. Η εν λόγω έκθεση θα παραθέτει τις εξαγορές που πραγματοποίησαν τα τμήματα «Ιδιωτικών Επενδύσεων» και «Ενέργειας, βασικών εμπορευμάτων και μεταφορών». Η αναφορά θα παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις υπόλοιπες εξαγορές που πραγματοποίησε ο όμιλος ABN AMRO Group βάσει του πρώτου εδαφίου.
3. Η απαγόρευση της παραγράφου 1 εφαρμόζεται για τουλάχιστον τρία χρόνια από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης ή μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία η συμμετοχή των Κάτω Χωρών στο μετοχικό κεφάλαιο του ομίλου ABN AMRO Group πέσει κάτω από το 50 %, ανάλογα με το ποια ημερομηνία είναι η μεταγενέστερη. Η απαγόρευση αυτή παύει να έχει εφαρμογή το αργότερο με τη συμπλήρωση πέντε ετών από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης.
Σε περίπτωση που η απαγόρευση της παραγράφου 1 συνεχίσει να εφαρμόζεται για διάστημα μεγαλύτερο των τριών ετών από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης, η συνολική ακαθάριστη σωρευτική τιμή αγοράς που ισχύει βάσει του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 2 αυξάνεται κατά [0 - 200] εκατ. ευρώ κατ’ έτος.
Άρθρο 6
Ο όμιλος ABN AMRO Group οφείλει να μη διαφημίζει το γεγονός ότι βρίσκεται υπό κρατική ιδιοκτησία ή να πραγματοποιεί οποιαδήποτε αναφορά σε οποιαδήποτε ληφθείσα κρατική στήριξη στην επικοινωνία του με υπάρχοντες ή δυνητικούς πελάτες ή/και επενδυτές για περίοδο τουλάχιστον τριών ετών από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης ή μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία η συμμετοχή των Κάτω Χωρών στο μετοχικό κεφάλαιο του ομίλου πέσει κάτω από το 50 %, ανάλογα με το ποια ημερομηνία είναι η μεταγενέστερη. Η απαγόρευση αυτή παύει να έχει εφαρμογή το αργότερο με τη συμπλήρωση πέντε ετών από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης.
Κατά παρέκκλιση της εν λόγω απαγόρευσης, ο όμιλος ABN AMRO Group δύναται να αναφέρει το γεγονός ότι βρίσκεται υπό κρατική ιδιοκτησία καθώς και κάθε κρατική ενίσχυση που έχει λάβει κάθε φορά που η εν λόγω αναφορά απαιτείται από την ισχύουσα νομοθεσία ή τις κανονιστικές διατάξεις.
Άρθρο 7
1. Ο όμιλος ABN AMRO Group οφείλει να προσφέρει στους πελάτες του που υπάγονται στην κατηγορία ιδιωτική τραπεζική Κάτω Χωρών την επιλογή να διακόψουν τη μεταξύ τους σχέση ιδιωτικής τραπεζικής και να μεταφέρουν τα επενδυτικά τους χαρτοφυλάκια σε άλλες τράπεζες. Η εν λόγω προσφορά ισχύει για περίοδο δύο συνεχόμενων μηνών («η σχετική περίοδος»).
Η σχετική περίοδος θα ξεκινήσει το συντομότερο δυνατό μετά την ημερομηνία της παρούσας απόφασης, αφήνοντας (αν απαιτείται) ένα λογικό διάστημα προετοιμασίας, και πάντως το αργότερο εντός ενός έτους από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης. Ο όμιλος ABN AMRO Group θα υποβάλλει προς έγκριση στην Επιτροπή μια ημερομηνία έναρξης της σχετικής περιόδου τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες πριν την προβλεπόμενη ημερομηνία έναρξης.
2. Ο όμιλος ABN AMRO Group οφείλει να καθιστά διαθέσιμους σε όλους τους πελάτες του που υπάγονται στην κατηγορία ιδιωτικής τραπεζικής Κάτω Χωρών τους όρους της προσφοράς που περιγράφεται στην παράγραφο 1, με σαφή τρόπο, το αργότερο κατά την πρώτη ημέρα της σχετικής περιόδου. Οι πληροφορίες που αποστέλλει ο όμιλος ABN AMRO Group στους πελάτες του πρέπει πρώτα να υποβάλλονται στην Επιτροπή τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες προτού αποσταλούν στους πελάτες.
3. Ο όμιλος ABN AMRO Group οφείλει να διευκολύνει τη διακοπή των σχέσεων ιδιωτικής τραπεζικής όταν αυτό ζητείται από τους πελάτες, ακολουθώντας τις συνήθεις διαδικασίες στο χαμηλότερο δυνατό κόστος. Εάν ο πελάτης αποφασίσει να μεταφέρει την επενδυτική του θέση του ή/και τους (σχετικούς) τίτλους του, και εφόσον η μεταβίβαση αυτή είναι δυνατή από την πλευρά της τράπεζας προς την οποία γίνεται η μεταβίβαση, ο όμιλος ABN AMRO οφείλει να διευκολύνει αυτή τη μεταβίβαση. Ο όμιλος οφείλει να ενημερώνει τους πελάτες σχετικά με την επιλογή μεταφοράς επενδυτικών θέσεων αντί για τη ρευστοποίησή τους και σχετικά με το κόστος των δύο επιλογών.
Ο όμιλος ABN AMRO Group καλύπτει τα δικά του διοικητικά κόστη και τα έξοδα μεταφοράς και πράξεων των πελατών του τα οποία αποτελούν άμεση απόρροια του τέλους της σχέσης ιδιωτικής τραπεζικής και της μεταβίβασης χαρτοφυλακίων (130).
Ο όμιλος ABN AMRO Group δεν υποχρεούται να καλύψει άλλες οικονομικές συνέπειες που αφορούν τον πελάτη.
Άρθρο 8
Ο όμιλος ABN AMRO Group δεν καταβάλλει κανένα τοκομερίδιο επί κεφαλαιακών μέσων βασικών κεφαλαίων κατηγορίας 1, κατηγορίας 1 και κατηγορίας 2 (συμπεριλαμβανομένων υβριδικών κεφαλαιακών μέσων και προνομιούχων μετοχών) που έχουν εκδοθεί πριν την ημερομηνία της παρούσας απόφασης ούτε ασκεί δικαιώματα αγοράς αναφορικά με τα εν λόγω κεφαλαιακά μέσα μέχρι και την 10η Μαρτίου 2013, παρεκτός εάν συντρέχουν νομικοί λόγοι.
Ο όμιλος ABN AMRO Group δύναται να εκδώσει νέα κεφαλαιακά μέσα έπειτα από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης ή να καταβάλλει τοκομερίδια για τα εν λόγω νέα κεφαλαιακά μέσα, παρεκτός εάν οι εν λόγω εκδόσεις ή πληρωμές δημιουργούν υποχρέωση πληρωμής τοκομεριδίων επί των ιδίων υφιστάμενων κεφαλαιακών μέσων.
Κατά παρέκκλιση του πρώτου εδαφίου, ο όμιλος ABN AMRO Group δύναται να αγοράσει μέσο FCC (συγκεκριμένα 87,5 εκατ. ευρώ, 6,25 % μη σωρευτικών προνομιούχων μετοχών καθορισμένης διάρκειας τάξης Α σειρά I έκδοσης της Fortis Capital Company Ltd).
Μέχρι και τη 10η Μαρτίου 2013, ο όμιλος ABN AMRO Group καταβάλλει μέρισμα επί των κοινών του μετοχών μόνο εφόσον το εν λόγω μέρισμα υπερβαίνει τα 100 εκατ. ευρώ (131).
Άρθρο 9
Το αργότερο μέχρι τις 30 Ιουνίου 2011, ο όμιλος ABN AMRO Group θα καταβάλει στις Κάτω Χώρες αναπροσαρμοσμένο επιτόκιο επί των δανείων που αναφέρονται στο από 24 Ιουνίου 2010 μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της Επιτροπής προς το ολλανδικό δημόσιο. Τα αναπροσαρμοσμένα με τον τόκο ποσά ανέρχονται σε 18 152 722 ευρώ.
Άρθρο 10
Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, οι Κάτω Χώρες οφείλουν να ενημερώσουν την Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που έλαβαν προκειμένου να συμμορφωθούν με την παρούσα απόφαση.
Άρθρο 11
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο βασίλειο των Κάτω Χωρών.
Βρυξέλλες, 5 Απριλίου 2011.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 5. dubna 2011
o opatřeních C 11/09 (ex NN 53b/08, NN 2/10 a N 19/10), která provedl nizozemský stát ve prospěch skupiny ABN AMRO NV (vytvořené po spojení společností Fortis Bank Nederland a ABN AMRO N)
(oznámeno pod číslem K(2011) 2114)
(Pouze anglické znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/823/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek (1) v souladu s čl. 108 odst. 2 Smlouvy, a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Dne 3. října 2008 získal nizozemský stát společnost Fortis Bank Nederland (dále jen „FBN“) (nizozemskou bankovní dceřinou společnost finanční holdingové společnosti Fortis SA/NV (2)), včetně aktiv ABN AMRO Holding ve vlastnictví společnosti FBN (dále jen „ABN AMRO N“) za částku ve výši 12,8 miliardy EUR. V rámci této transakce nizozemský stát rovněž nahradil Fortis Bank SA/NV, belgickou bankovní dceřinou společnost společnosti Fortis SA/NV, jakožto věřitele, pokud jde o půjčky poskytnuté společnosti FBN v nominální hodnotě 16,1 miliardy EUR (3). Nizozemský stát poskytl společnosti FBN rovněž krátkodobou likvidní facilitu ve výši 45 miliard EUR a souhlasil s odškodněním společnosti Fortis SA/NV za náklady a povinnosti vyplývající z dohody akcionářů konsorcia. Dohoda akcionářů konsorcia popisovala práva a povinnosti tří finančních institucí (Fortis SA/NV, Banco Santander a Royal Bank of Scotland (dále jen „RBS“) neboli tří „členů konsorcia“), které se společně ucházely o společnost ABN AMRO Holding prostřednictvím nově založeného právního subjektu „RFS Holdings“. Dne 7. října 2008 oznámil nizozemský stát Komisi svá opatření ze dne 3. října 2008 (konkrétně nabytí společnosti FBN za částku 12,8 miliardy EUR, novaci dlouhodobých půjček v nominální hodnotě 16,1 miliardy EUR a krátkodobou likvidní facilitu ve výši 45 miliard EUR, dále jen „integrované transakce ze dne 3. října 2008“) jako opatření, která nepředstavují státní podporu, s cílem získat ohledně těchto opatření právní jistotu. Jelikož opatření již byla provedena, zaevidovala Komise tento případ jako případ NN (tj. NN53b/08).
(2)
Během jednání vedoucích k nabytí společnosti FBN dne 3. října 2008 vycházel nizozemský stát z externí zprávy o ocenění vypracované […] (4), jejíž kopie byla Komisi zaslána dne 15. října 2008.
(3)
Dopisem ze dne 30. října 2008 sdělila Komise nizozemskému ministerstvu financí svůj předběžný názor, že se zdá, že opatření ze dne 3. října 2008 představují státní podporu pro společnost FBN. Dne 20. listopadu 2008 se uskutečnila schůzka útvarů Komise a nizozemského státu.
(4)
Dne 21. listopadu 2008 se nizozemský stát oficiálně rozhodl, že společnosti FBN a ABN AMRO N neponechá jako samostatné subjekty, nýbrž že v souladu s dřívějšími plány společnosti Fortis SA/NV obě společnosti sloučí (dále jen „spojení“).
(5)
Dne 3. prosince 2008 přijala Komise rozhodnutí (5) (dále jen „rozhodnutí ze dne 3. prosince 2008“), v němž prohlásila opatření nizozemského státu ze dne 3. října 2008 ve prospěch Fortis Bank SA/NV za státní podporu, která je slučitelná se společným trhem. Ve 4. bodě odůvodnění uvedeného rozhodnutí se však výslovně uvádělo, že Komise v samostatném řízení posoudí, zda opatření provedená dne 3. října 2008 obsahovala podporu rovněž pro společnost FBN.
(6)
Dne 17. prosince 2008 informoval nizozemský stát Komisi o svém záměru získat od společnosti FBN společnost ABN AMRO N za částku ve výši 6,5 miliardy EUR. K akvizici došlo dne 24. prosince 2008. Dne 2. února 2009 nizozemské orgány z důvodu právní jistoty oznámily tuto akvizici Komisi jako opatření, které nepředstavuje státní podporu.
(7)
Dne 24. prosince 2008 podepsaly společnosti RBS a Banco Santander a nizozemský stát dodatek k dohodě akcionářů konsorcia, na jehož základě nahradil nizozemský stát v této dohodě společnost Fortis SA/NV.
(8)
Dne 6. března 2009 zaslal nizozemský stát Komisi zprávu o hloubkové kontrole (6) nabytých podniků, která byla na žádost nizozemského státu vyhotovena […].
(9)
Rozhodnutím ze dne 8. dubna 2009 (dále jen „rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009“) zahájila Komise s ohledem na údajnou podporu poskytnutou společnostem FBN a ABN AMRO N řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy s číslem jednacím C11/09 (ex-NN53b/08).
(10)
Dne 6. května 2009 obdržela Komise stížnost od společnosti Van Lanschot Bank (dále jen „stěžovatel“), nizozemského konkurenta společností FBN a ABN AMRO N. Tento dopis předala Komise nizozemskému státu dne 22. července 2009 a požádala jej, aby se k němu vyjádřil. Nizozemský stát požádal dne 20. srpna 2009 o prodloužení lhůty a dne 22. září 2009 zaslal velmi podrobnou odpověď na stížnost. Stěžovatel poskytl další informace v dopisech ze dne 21. srpna 2009 a 28. srpna 2009. Tyto dopisy byly nizozemskému státu předány dne 23. září 2009 a nizozemský stát na ně odpověděl dne 29. října 2009.
(11)
Dne 15. května 2009 zaslal nizozemský stát Komisi dopis, v němž odpověděl na řadu otázek uvedených v rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009. Podrobná odpověď týkající se podstaty (s ohledem na niž si nizozemský stát vyžádal více času) byla Komisi zaslána dne 11. srpna 2009.
(12)
V pracovním dokumentu zaslaném dne 15. června 2009 a během následné schůzky s Komisí dne 16. června 2009 informoval nizozemský stát Komisi o svém záměru provést plán rekapitalizace v hodnotě 2,5 miliardy EUR, což společnosti ABN AMRO N umožní oddělit se od své mateřské společnosti ABN AMRO Bank (7). Během této schůzky nizozemský stát uvedl, že po prvním kapitálovém vkladu ve výši 2,5 miliardy EUR budou zapotřebí další opatření, jež však ještě nelze vyčíslit.
(13)
V rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009 vyzvala Komise nizozemský orgán finančního dohledu (dále jen „DNB“), aby se vyjádřil k bonitě společností FBN resp. ABN AMRO N. Požadované informace o společnosti FBN obdržela Komise v dopise ze dne 18. června 2009 a aktuální informace dne 5. ledna 2010. Dne 20. ledna 2010 předal nizozemský stát dopis DNB týkající se společnosti ABN AMRO N.
(14)
Dne 6. července 2009 zaslala společnost ABN AMRO Bank (mateřská společnost společnosti ABN AMRO N) Komisi dopis s připomínkami k rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009. Tento dopis byl dne 22. července 2009 předán nizozemskému státu a nizozemský stát na něj odpověděl dne 22. září 2009.
(15)
Dne 9. července 2009 nizozemský stát Komisi informoval, že společnost FBN splatila veškeré krátkodobé financování ve výši 45 miliard EUR, které od nizozemského státu obdržela v rámci likvidní facility dne 3. října 2008.
(16)
Dne 15. července 2009 informoval nizozemský stát Komisi o plánech společnosti FBN na získání společnosti Fortis Clearing Americas (dále jen „FCA“) od společnosti Fortis Bank SA/NV.
(17)
Dne 17. července 2009 oznámil nizozemský stát oficiálně plán s rekapitalizačními opatřeními v hodnotě 2,5 miliardy EUR (8), který se skládal ze swapu úvěrového selhání s účinkem v podobě snížení kapitálových požadavků o 1,7 miliard EUR (dále jen „nástroj k snížení kapitálových požadavků“) a povinně převoditelných cenných papírů v hodnotě 800 milionů EUR. Tato opatření byla původně zaevidována pod číslem jednacím N429/09, jelikož však tato opatření byla provedena dříve, než o nich Komise rozhodla, byl případ převeden z rejstříku oznámených podpor do rejstříku neoznámených podpor (pod číslem NN2/10).
(18)
Dne 10. září 2009 zaslal nizozemský stát Komisi pracovní dokument s aktuálními informacemi o procesu rozdělování, v němž se rovněž uvádělo, že budou nevyhnutelná další (nevyčíslená) opatření státní podpory.
(19)
Během schůzky s Komisí dne 9. listopadu 2009 nizozemský stát uvedl, že společnosti FBN a ABN AMRO N budou potřebovat další opatření v hodnotě 4,39 miliardy EUR, což celkovou částku opatření (včetně opatření oznámených dne 17. července 2009) zvyšuje na celkem 6,89 miliardy EUR. Opatření byla blíže rozvedena v dodatku ze dne 10. listopadu 2009 k pracovnímu dokumentu ze dne 10. září 2009 a v dodatečné vysvětlivce ze dne 13. listopadu 2009.
(20)
Dne 26. listopadu 2009 poskytl nizozemský stát Komisi zprávu […] s připomínkami k transakci ze dne 24. prosince 2008. Podání obsahovalo rovněž některé podkladové materiály vysvětlující […].
(21)
Dne 4. prosince 2009 předal nizozemský stát Komisi první verzi (9) plánu restrukturalizace skupiny ABN AMRO, nového subjektu vzniklého spojením společností FBN a ABN AMRO N (dále jen „plán restrukturalizace z prosince 2009“). V tomto plánu byla popsána strategie nového subjektu a rovněž uvedeny finanční výhledy pro základní scénář.
(22)
Dne 14. ledna 2010 oznámil nizozemský stát oficiálně nová opatření státní podpory ve výši 4,39 miliardy EUR kromě opatření, která byla oznámena již v červenci 2009. Nová opatření zaevidovala Komise pod číslem N19/2010.
(23)
Rozhodnutím ze dne 5. února 2010 (dále jen „rozhodnutí ze dne 5. února 2010“) Komise rozhodla o rozšíření vyšetřovacího řízení C11/09 tak, aby zahrnovalo opatření zaevidovaná pod čísly NN2/10 a N19/10. V uvedeném rozhodnutí Komise tato opatření dočasně schválila jako podporu na záchranu do dne 31. července 2010. Nizozemský stát zaslal Komisi dopis se závazkem týkajícím se zákazu cenového vedení, který platil do konce roku 2010.
(24)
Dne 23. března 2010 obdržela Komise odpověď nizozemského státu (v níž požadoval prodloužení lhůty) na rozhodnutí ze dne 5. února 2010. Nizozemský stát poskytl rovněž další informace o plánu restrukturalizace nové skupiny ABN AMRO z prosince 2009, mimo jiné finanční výhledy pro pesimistický scénář.
(25)
Dne 8. dubna 2010 položila Komise další otázky, které byly zodpovězeny dne 7. května 2010. Dne 26. května 2010 poskytl nizozemský stát Komisi rovněž další informace o křížových závazcích vyplývajících z realizace nápravného opatření v souvislosti se spojením (10). Téhož dne odeslala Komise e-mail s dalšími dotazy, jež byly zodpovězeny dne 9. června 2010.
(26)
Dne 20. července 2010 požádal nizozemský stát Komisi o prodloužení dočasného schválení opatření podpory na záchranu, jež bylo zaevidováno pod čísly NN2/10 a N19/10. Nizozemský stát zaslal rovněž dopis, v němž byl závazek týkající se zákazu cenového vedení prodloužen do 30. června 2011 nebo do data přijetí konečného rozhodnutí Komise, podle toho co nastane dříve.
(27)
Dne 30. července 2010 rozhodla Komise o prodloužení dočasného schválení opatření podpory na záchranu, která byla zaevidována pod čísly jednacími NN2/10 a N19/10, dokud nedokončí své šetření C11/09.
(28)
Dne 20. srpna 2010 zaslal nizozemský stát Komisi dokument, v němž byla podrobně vysvětlena jeho strategie odchodu.
(29)
Dne 5. října 2010 poskytl nizozemský stát obchodní plán pro divizi soukromých kapitálových fondů v rámci skupiny ABN AMRO. Podobný plán pro divizi skupiny ABN AMRO „Energetika, komodity a doprava“ byl Komisi zaslán dne 10. ledna 2010.
(30)
Dne 15. října 2010 skupina ABN AMRO oznámila, že uplatní možnost vypovězení a ke dni 31. října 2010 nástroj k snížení kapitálových požadavků ukončí.
(31)
Dne 8. listopadu 2010 zaslal nizozemský stát aktualizovaný plán restrukturalizace skupiny ABN AMRO ze dne 4. prosince 2009 (dále jen „plán restrukturalizace z listopadu 2010“), jenž byl datován dne 29. října 2010. Dne 10. ledna 2011 zaslal nizozemský stát dokument, v němž byly objasněny aktualizované výhledy skupiny ABN AMRO ze dne 8. listopadu 2010 v porovnání s původními výhledy ze dne 4. prosince 2009.
(32)
Během řízení došlo mezi zástupci nizozemského státu, společností ABN AMRO N a FBN a Evropské komise k četným výměnám informací, telekonferencím a schůzkám.
2. PODROBNÝ POPIS PŘÍJEMCŮ A OPATŘENÍ
2.1 Založení skupiny ABN AMRO
(33)
Na jaře 2007 vytvořili členové konsorcia nový právní subjekt „RFS Holdings“ za účelem nabytí společnosti ABN AMRO Holding.
(34)
Členové konsorcia hodlali společnost ABN AMRO Holding rozdělit na tři části a opatření týkající se tohoto rozdělení byla uvedena v dohodě akcionářů konsorcia.
(35)
S cílem usnadnit rozdělení vytvořili členové konsorcia tzv. „trackingové akcie“ představující ekonomické vlastnictví podniků přidělené jednotlivým členům konsorcia. V důsledku toho se společnosti RBS, Banco Santander a Fortis SA/NV staly ekonomickými (11) vlastníky tzv. podílu R, podílu S a podílu N („ABN AMRO R“, „ABN AMRO S“ a „ABN AMRO N“).
(36)
Společnost ABN AMRO R zahrnovala mimo jiné obchodní jednotku (dále jen „OJ“) Světové podniky a trhy, OJ Asie, OJ Globální transakční služby a mezinárodní síť, zatímco ABN AMRO S zahrnovala mimo jiné OJ Latinská Amerika a OJ Antonveneta (Itálie).
(37)
Společnost ABN AMRO N zahrnovala obchodní jednotky Nizozemsko a Soukromé bankovnictví a rovněž mezinárodní skupinu Diamond and Jewelry.
(38)
Položky, které nebyly přiděleny jednotlivým členům konsorcia, byly spojeny v tzv. podílu ABN AMRO Z (dále jen „ABN AMRO Z“), přičemž tato společnost odpovídala například za funkce ústředí. Každý člen konsorcia měl ve společnosti ABN AMRO Z poměrnou kapitálovou účast (12).
(39)
Dne 3. října 2008 získal nizozemský stát od společnosti Fortis Bank SA/NV společnost FBN za částku ve výši 12,8 miliardy EUR. V důsledku této akvizice se nizozemský stát stal rovněž nepřímým vlastníkem společnosti ABN AMRO N, jelikož společnost FBN byla (v rámci Fortis Bank SA/NV) právoplatným vlastníkem společnosti ABN AMRO N. Dne 3. října 2008 se nizozemský stát rovněž zavázal, že společnost Fortis SA/NV odškodní za jakékoli poplatky, jež by musela tato společnost uhradit v důsledku své další účasti na dohodě akcionářů konsorcia. Dne 24. prosince 2008 podepsaly společnosti RBS a Banco Santander a nizozemský stát dodatek k dohodě akcionářů konsorcia, na jehož základě nizozemský stát nahradil v dohodě akcionářů konsorcia společnost Fortis SA/NV.
(40)
Dne 24. prosince 2008 získal nizozemský stát od společnosti FBN společnost ABN AMRO N za částku 6,5 miliardy EUR, čímž se stal přímým vlastníkem této společnosti. Před touto akvizicí ovládal nizozemský stát společnost ABN AMRO N nepřímo prostřednictvím společnosti FBN.
(41)
Schéma č. 1:
Oddělení společnosti ABN AMRO N
(42)
Dne 21. listopadu 2008 se nizozemský stát rozhodl, že společnosti ABN AMRO N a FBN spojí (což byl nerealizovaný záměr společnosti Fortis SA/NV). Spojení bylo možno provést až poté, co byla společnost ABN AMRO N oddělena od své mateřské společnosti ABN AMRO Bank. Jako první krok byly činnosti společnosti ABN AMRO N převedeny na nový právní subjekt v rámci společnosti ABN AMRO Bank, který byl nazván ABN AMRO II.
(43)
Dne 6. února 2010 byl subjekt ABN AMRO II oddělen (jak je popsáno v 41. bodě odůvodnění) a přejmenován na ABN AMRO Bank. Současně byl právní subjekt dříve nazývaný ABN AMRO Bank přejmenován na „Royal Bank of Scotland NV“ (dále jen „RBS NV“) (viz výše uvedené schéma).
(44)
Než se mohl nový subjekt, ABN AMRO Bank, spojit se společností FBN, bylo nutno provést nejprve nápravné opatření v souvislosti se spojením. Když společnost Fortis SA/NV získala v roce 2007 ABN AMRO N, dospěla Komise k závěru (13) (dále jen „rozhodnutí o spojení“), že by spojení společností ABN AMRO N a FBN vedlo k problémům způsobeným vysokou koncentrací na nizozemském bankovním trhu, zejména v segmentech komerčního bankovnictví a faktoringu.
(45)
K odstranění těchto problémů vyplývajících ze spojení se společnost Fortis SA/NV zavázala odprodat řadu činností (konkrétně divizi faktoringu IFN a činnosti „New HBU“ v oblasti komerčního bankovnictví) společnosti Deutsche Bank. Když nizozemský stát získal dne 3. října 2008 společnosti FBN a ABN AMRO N, společnost Fortis SA/NV dosud nedokončila zamýšlený prodej New HBU a IFN společnosti Deutsche Bank. Jakmile se nizozemský stát rozhodl přikročit ke spojení společností FBN a ABN AMRO N, obnovil jednání s Deutsche Bank (14). Prodej New HBU a IFN společnosti Deutsche Bank byl uzavřen dne 1. dubna 2010.
(46)
New HBU měla celková aktiva ve výši [10 - 20] miliard EUR a zaměstnávala přibližně [1 000 - 1 500] pracovníků v přepočtu na plné pracovní úvazky. Subjekt New HBU zahrnoval Hollandsche Bank Unie (dále jen „HBU“) (obchodní banka ve vlastnictví společnosti ABN AMRO N), některá prodejní místa ABN AMRO (13 z celkem 78) a některé útvary ABN AMRO pro korporátní klientelu (2 z celkem 5).
(47)
Společnosti ABN AMRO Bank a FBN se dne 1. července 2010 oficiálně spojily a vytvořily skupinu ABN AMRO, jak je popsáno ve schématu č. 2 v 49. bodě odůvodnění.
(48)
Nizozemský stát převedl správu svého podílu ve společnosti ABN AMRO Z na novou společnost ABN AMRO Bank, jelikož nechtěl vyhradit zdroje na každodenní řízení této účasti. Nizozemský stát však zůstal právoplatným vlastníkem společnosti ABN AMRO Z a má nárok na veškeré potenciální zisky a odpovídá za veškeré potenciální ztráty společnosti ABN AMRO Z (15).
(49)
Schéma č. 2:
Založení skupiny ABN AMRO
2.2 Příjemci
2.2.1 Ekonomické činnosti společností ABN AMRO N a ABN AMRO Z
(50)
Společnost ABN AMRO N - samostatně třetí největší banka v Nizozemsku za Rabobank a ING - sestávala z OJ Nizozemsko a OJ Soukromé bankovnictví.
(51)
První obchodní jednotka, OJ Nizozemsko, poskytovala služby retailového a komerčního bankovnictví prostřednictvím sítě 510 bankovních poboček a 78 poradenských center a rovněž prostřednictvím alternativních kanálů, jako je Internet, ATM (16) a střediska telefonických služeb. OJ Nizozemsko zaměstnávala přibližně 19 000 pracovníků v přepočtu na plné pracovní úvazky.
(52)
V oblasti retailového bankovnictví měla OJ Nizozemsko franšízu s mnoha zákazníky, která byla rozdělena na „hromadné retailové bankovnictví“ (více než [3,5 - 5] milionů zákazníků) a „prémiové bankovnictví“ (více než [250 000 - 420 000] zákazníků) (17) a která nabízela širokou škálu produktů (např. spoření, investice, hypotéky, pojištění, půjčky z kreditních karet a platební služby).
(53)
V oblasti komerčního bankovnictví obsluhovala společnost ABN AMRO N [300 000 - 400 000] zákazníků z řad MSP (18) a [9 000 - 21 000] větších korporátních zákazníků (ačkoliv podle podmínek dohody akcionářů konsorcia byli větší zákazníci společnosti ABN AMRO Bank přiděleni společnosti RBS) se širokou škálou produktů (např. úvěry, správa plateb a hotovosti, spoření, finanční správa, řízení rizik a správa pojištění, složitá finanční řešení a produkty, leasing a faktoring).
(54)
Druhá obchodní jednotka, OJ Soukromé bankovnictví, se zaměřovala na fyzické osoby s čistým investovatelným majetkem ve výši více než 1 milionu EUR, a to s různými produkty v oblasti správy majetku a realitního plánování. OJ Soukromé bankovnictví vytvořila prostřednictvím organického růstu dobře rozvinutou síť v Nizozemsku a ve Francii a prostřednictvím akvizic v Německu (Delbrück Bethmann Maffei) a v Belgii (Bank Corluy). OJ Soukromé bankovnictví zahrnovala rovněž francouzský společný podnik v oblasti pojišťovnictví Neuflize Vie.
(55)
Podniky, které nizozemský stát nabyl ke dni 3. října 2008, zahrnovaly rovněž mezinárodní skupinu Diamond and Jewelry, což je divize vyhrazená pro společnosti, které působí v oblasti výroby klenotů a obchodování s diamanty.
(56)
Společnost ABN AMRO Z neobsahovala žádná provozní aktiva, zahrnovala však mimo jiné daňová aktiva, řadu účastí (mimo jiné v Saudi Hollandi Bank) a zbývající portfolio soukromých kapitálových fondů. Pokud jde o závazky, existovala rezerva na vypořádání závazků vůči Ministerstvu spravedlnosti USA, další rezervy (související částečně se zaměstnanci) a mezipodnikové financování aktiv společnosti. Jak je uvedeno v poznámce pod čarou č. 11, podíl, který ve společnosti ABN AMRO Z vlastní nizozemský stát, činí 33,81 %.
(57)
V tabulce č. 1 je shrnuta řada formálních hlavních finančních údajů společnosti ABN AMRO N:
Tabulka č. 1
Hlavní finanční údaje společnosti ABN AMRO N (v milionech EUR)
2008
2009
Celkový provozní příjem (19)
5 189
4 899
Čistý zisk
471
(117)
Návratnost vlastního kapitálu
6,7 %
-2,7 %
Poměr nákladů a příjmů
73 %
77,5 %
Celková aktiva
183 539
202 084
Celkový vlastní kapitál
7 044
4 278 (20)
Rizikově vážená aktiva (RWA) (21)
91 700
74 973 (22)
Podíl kapitálu Tier 1
9,4 %
10,2 % (23)
Celkový kapitálový poměr neboli poměr rizikového kapitálu a rizikově vážených aktiv (ukazatel BIS)
12,6 %
14,8 %
Stálé financování/nelikvidní aktiva
107 %
110 %
Zdroj: ABN AMRO Bank NV, roční přehled za rok 2009, kromě ABN AMRO Z a konsolidace soukromých kapitálových fondů, avšak včetně New HBU.
(58)
Za finanční rok 2009 vykázala ABN AMRO N ztrátu ve výši 117 milionů EUR. Tato ztráta byla zapříčiněna vyšším znehodnocením úvěrů, tlakem na úrokové rozpětí, vyššími poplatky souvisejícími s nizozemským systémem pojištění vkladů a náklady na rozdělení a integraci (24). Po vyloučení nákladů na rozdělení a integraci by společnost ABN AMRO N vykázala za rok 2009 malý čistý zisk ve výši 52 milionů EUR.
2.2.2 Společnost Fortis Bank Nederland (FBN)
(59)
Samostatně byla společnost FBN čtvrtou největší bankou na nizozemském trhu (po Rabobank, ING a ABN AMRO N, avšak před SNS REAAL).
(60)
Nizozemský stát (a předtím Fortis SA/NV) držel přímo 92,6 % akcií společnosti FBN, přičemž zbývající podíl ve výši 7,4 % ve formě prioritních akcií vlastnil investiční prostředek Fortis FBN(H) Preferred Investments BV. Nizozemský stát vlastnil v tomto investičním prostředku 70 % akcií, zatímco zbývajících 30 % bylo v rukou řady soukromých investorů (25). Prioritní akcie v soukromém vlastnictví měly nominální hodnotu ve výši 210 milionů EUR a (nekumulativní) dividendu ve výši 5,85 % (26).
(61)
Činnosti společnosti FBN byly rozděleny do tří segmentů - retailové bankovnictví, soukromé bankovnictví a obchodní bankovnictví.
(62)
Činnosti v oblasti retailového bankovnictví zahrnovaly tradiční činnosti v této oblasti (se sítí 157 poboček, [2 - 3] miliony zákazníků z řad fyzických osob a [20 000 - 60 000] zákazníků z řad malých a středních podniků), avšak rovněž Directbank (která prostřednictvím zprostředkovatelů nabízela hypoteční řešení) a produkty v oblasti financování spotřebitelských úvěrů a platebních karet Alfam resp. ICS.
(63)
Soukromé bankovnictví se rozvíjelo především pod značkou Fortis Mees Pierson a na segmentovaném základě nabízelo služby v oblasti správy majetku (realitní plánování, investice, úvěry a pojištění) pro [15 000 - 40 000] zákazníků v celém Nizozemsku.
(64)
V oblasti obchodního bankovnictví rozlišovala společnost FBN sedm různých dílčích divizí. V divizi „Komerční bankovnictví“ (1) měla společnost FBN 23 obchodních středisek, která nabízela různé produkty společnostem s obratem do výše 250 milionů EUR. Společnosti s obratem vyšším než 250 milionů EUR a rovněž veřejný sektor byly obsluhovány jinou divizí, „Korporátní a veřejné bankovnictví“ (2). Existovaly rovněž dílčí divize „Investiční bankovnictví“ (3) (27), „Specializované finanční služby“ (4) (28), „Energetika, komodity a doprava“ (5), „Světové trhy a institucionální bankovnictví“ (6) (29) a „Clearingové fondy a úschova“ (7) (30).
(65)
V tabulce č. 2 je shrnuta řada hlavních finančních údajů společnosti FBN:
Tabulka č. 2
Hlavní finanční údaje společnosti FBN
(v milionech EUR)
2006
2007
2008 (31)
2009
Celkový provozní příjem
3 473
3 553
3 096
2 171
Čistý zisk
1 157
1 296
-18 486
406
Návratnost vlastního kapitálu (norm.) (32)
20,1 %
8,9 %
4,9 %
0,7 %
Poměr nákladů a příjmů
50,5 %
54,2 %
64,9 %
84,2 %
Celková aktiva
209 749
272 378
184 203
189 785
Celkový vlastní kapitál
5 910
21 763
2 944
4 716
Rizikově vážená aktiva
66 995
75 850
70 932
53 730 (33)
Podíl kapitálu Tier 1
8,6 %
11,2 %
7,4 %
12,5 %
Celkový kapitálový poměr
10,5 %
11,2 %
11,2 %
16,7 %
Poměr úvěrů k vkladům
167 %
237 %
208 %
Zdroj: výroční zprávy společnosti FBN za roky 2008/2009.
(66)
V roce 2008 vykázala společnost FBN ztrátu ve výši 18,5 miliardy EUR, tato ztráta však byla do značné míry spojena s mimořádnými položkami. Společnost musela vykázat čistou ztrátu ze své účasti ve společnosti RFS Holdings a jejího prodeje ve výši 16,8 miliard EUR a rovněž jí vznikla škoda ve výši 922 milionů EUR (po odečtení daní) v divizi Prime Fund Solutions kvůli Madoffově podvodu (34). Čistý základní zisk po vyloučení těchto prvků činil 604 milionů EUR a byl dosažen téměř výlučně v prvním pololetí roku 2008.
(67)
V roce 2009 docílila společnost FBN čistý zisk ve výši 406 milionů EUR, čemuž napomohly dva mimořádné výnosy (hotovostní vyrovnání se společností Fortis Capital ve výši 362,5 milionu EUR a snížení rezerv o 16 milionů EUR v souvislosti s Madoffovým podvodem). Čistý základní zisk se snížil na 27 milionů EUR (35) (z částky ve výši 604 milionů EUR v roce 2008).
2.2.3 Skupina ABN AMRO
(68)
Skupina ABN AMRO, která vznikla spojením společností FBN a ABN AMRO Bank (tj. činnosti společnosti ABN AMRO N) dne 1. července 2010, seskupuje veškeré činnosti společností FBN a ABN AMRO N ve dvou zvláštních obchodních jednotkách, „Retailové a soukromé bankovnictví“ a „Komerční a obchodní bankovnictví“. Skupina měla v roce 2008 formální provozní příjem ve výši 7,15 miliardy EUR a formální celková aktiva ve výši 360 miliard EUR. Podle nejnovějších údajů (36) má skupina ABN AMRO celkový vlastní kapitál podle IFRS (37) ve výši 11,7 miliard EUR.
(69)
Skupina ABN AMRO je náležitě diverzifikována s provozním příjmem ve výši 4,2 miliardy EUR v oblasti „retailového a soukromého bankovnictví“ a s provozním příjmem ve výši 2,8 miliardy EUR v oblasti „komerčního a obchodního bankovnictví“. Ze zeměpisného hlediska pochází převážná část příjmů skupiny ABN AMRO (konkrétně [65 - 95] % celkové výše) z Nizozemska.
(70)
V oblasti „retailového a soukromého bankovnictví“ má integrovaná skupina ABN AMRO podíly na trhu ve výši [15 - 20] %, pokud jde o „hromadné retailové bankovnictví“, a [15 - 20] % (38) v případě „prémiového bankovnictví“ (39), což z ní činí třetí největší subjekt na nizozemském bankovním trhu z hlediska podílu na trhu. V oblasti soukromého bankovnictví (se značkou ABN AMRO Mees Pierson) je skupina ABN AMRO zdaleka největším subjektem na nizozemském trhu s podílem na trhu ve výši přibližně [30 - 40] % (40). V oblasti „komerčního a obchodního bankovnictví“ činí podíl skupiny ABN AMRO na trhu přibližně [15 - 25] % (41).
(71)
Skupina ABN AMRO již nezahrnuje New HBU a činnosti IFN v oblasti faktoringu, jež byly dne 1. dubna 2010 odprodány v rámci nápravného opatření v souvislosti se spojením.
(72)
Jako součást procesu restrukturalizace byly odprodány rovněž dvě malé divize společnosti FBN (konkrétně Intertrust a Prime Fund Solutions (dále jen „PFS“)) a tyto již nejsou součástí skupiny ABN AMRO.
(73)
V září 2009 prodala společnost FBN (a její partner Banque Générale du Luxembourg (dále jen „BGL“) (42)) divizi Intertrust specialistovi na soukromé kapitálové fondy, společnosti Waterland. Divize Intertrust je jedním z největších aktérů v oblasti celosvětové správy svěřeného majetku a řízení společností. Zaměstnává 1 000 odborníků v 19 zemích a má provozní příjem ve výši […] milionů EUR a rizikově vážená aktiva ve výši […] milionů EUR.
(74)
V květnu 2010 oznámila společnost FBN rovněž prodej divize PFS společnosti Credit Suisse. Divize PFS poskytuje služby fondů odvětví alternativní správy majetku, včetně administrativy, bankovnictví, úschovy a financování. Její zákazníci pocházejí z řad butikových správců aktiv i velkých globálních institucí, jako jsou penzijní fondy a státní investiční fondy. Divize PFS odpovídala za rezervu po zdanění ve výši 922 milionů EUR v souvislosti s Madoffovým podvodem, který společnost FBN zjistila v roce 2008. Divize PFS má příjmy ve výši […] milionů EUR a rizikově vážená aktiva ve výši […] milionů EUR.
(75)
Dne 4. března 2011 zveřejnila skupina ABN AMRO své výsledky za fiskální rok 2010 a vykázala čistou ztrátu ve výši 414 milionů EUR. Bez nákladů na rozdělení a integraci vykázala skupina ABN AMRO základní zisk ve výši 1 077 milionů EUR. Podíl základní kapitálové složky Tier 1 ke dni 31. prosince 2010 činil 10,4 %, podíl kapitálu Tier 1 byl 12,8 % a celkový kapitálový poměr pak 16,6 %. Po konzultaci s nizozemským státem vypracovala skupina ABN AMRO dividendovou politiku, jejímž cílem bylo vyplacení dividend ve výši 40 % vykázaného ročního zisku.
2.3 Popis plánu restrukturalizace z prosince 2009 a aktualizovaného plánu restrukturalizace z listopadu 2010
(76)
Dne 4. prosince 2009 poskytl nizozemský stát Komisi plán restrukturalizace z prosince 2009. Další informace byly poskytnuty v březnu 2010 (43). Základem obchodní koncepce vypracované v rámci plánu restrukturalizace z prosince 2009 je spojení společností FBN a ABN AMRO N. Skupina ABN AMRO, nová banka vzniklá na základě plánu restrukturalizace z prosince 2009, se zaměří na střední tržní segment v Nizozemsku (44) a bude působit v oblasti „retailového a soukromého bankovnictví“ a „komerčního a obchodního bankovnictví“.
(77)
Plán restrukturalizace z prosince 2009 vychází z poznatku, že kapitálové potřeby nesouvisely se základní výkonností společností FBN a ABN AMRO N, nýbrž spíše s nutností financovat jejich oddělení od mateřských společností a počáteční náklady na integraci v souvislosti se spojením.
(78)
Ve srovnávacím scénáři bez státní podpory se v plánu restrukturalizace z prosince 2009 uznává, že bez koordinovaného úsilí vlád zemí Beneluxu by společnost Fortis SA/NV vyhlásila úpadek, což by stáhlo dolů i společnosti FBN a ABN AMRO N.
(79)
Plán restrukturalizace z prosince 2009 obsahuje finanční výhledy pro období 2009-2012 s rozdělením divizí na retailové bankovnictví, soukromé bankovnictví v Nizozemsku, mezinárodní soukromé bankovnictví a komerční a obchodní bankovnictví. Pro rok 2012 vypočetla skupina ABN AMRO rovněž zisk z operací, který nezahrnuje náklady na přechod a předpokládá, že nákladové synergie již připadly na celý rok. Tyto výhledy byly poskytnuty pro základní scénář a pesimistický scénář.
(80)
Dne 8. listopadu 2010 aktualizoval nizozemský stát v plánu restrukturalizace z listopadu 2010 finanční výhledy uvedené v plánu restrukturalizace z prosince 2009 pro období do roku 2012, včetně dodatečných výhledů pro rok 2013.
(81)
V základním scénáři vychází nizozemský stát z předpokladu, že objemy obchodu porostou v souladu s inflací. Náklady na zaměstnance podle předpokladů porostou o [1 - 6] % ročně a ostatní náklady o něco mírněji, tj. o [1 - 5] % ročně. Nizozemský stát rovněž předpokládá, že se rezervy skupiny ABN AMRO na úvěrové ztráty začnou snižovat z vysoké úrovně, která byla vykázána v roce 2009.
(82)
Podle základního scénáře obsaženého v plánu restrukturalizace z listopadu 2010 dosáhne skupina ABN AMRO roce 2010 záporného čistého výsledku ve výši […] milionů EUR, než se od roku 2011 vrátí k zisku (tj. v roce 2011 zisk ve výši […] milionů EUR).
(83)
V roce 2012 a 2013 se očekává, že se čisté zisky skupiny ABN AMRO zvýší na […] milionů EUR resp. […] milionů EUR, což se projeví v návratnosti vlastního kapitálu (45) ve výši přibližně […] %. Zlepšení ziskovosti skupiny ABN AMRO je založeno na vyšším provozním příjmu (který by se měl po slabém údaji za rok 2009 zlepšit), programu snižování nákladů, podle něhož by se měly náklady snižovat rychlostí 1,1 miliardy EUR před zdaněním ročně, a normalizaci rezerv na úvěrové ztráty po dosažení nejvyšší hodnoty v roce 2009. V roce 2013 se poměr mezi náklady a příjmy skupiny ABN AMRO odhaduje na […] %.
(84)
Základní scénář
Tabulka č. 3
2009 (skuteč-nost)
2010 (O (46))
2011 (O)
2012 (O)
2012 z činností (O)
2013 (O)
Provozní příjem
7 039
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Čisté úrokové výnosy
4 528
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Čisté příjmy z poplatků a provizí
1 933
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Ostatní příjmy
849
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Provozní výdaje
-5 568
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Provozní výdaje - beze změn
-5 258
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Provozní výdaje - přechod
- 310
(…)
(…)
(…)
Provozní výsledek
1 471
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Znehodnocení úvěrů
-1 585
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Zisk před zdaněním
- 114
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Daně a menšinové podíly
45
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Čistý zisk
-68
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Základní čistý zisk
(bez nákladů na přechod)
163
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
(85)
V pesimistickém scénáři uvedeném v plánu restrukturalizace z listopadu 2010 vycházel nizozemský stát z opatrnějších předpokladů než v základním scénáři. Použil úroková rozpětí, která byla o 7,5 % nižší než v základním scénáři, obezřetnější odhady provizí a poplatků (růst o 4 % ročně na rozdíl od 7 % v základním scénáři), nižší synergie (dopad na zisk v roce 2013 ve výši -[…] milionů EUR) a o 15 % nižší míru snižování rezerv na úvěrové ztráty (dopad na zisk v roce 2013 ve výši -[…] milionů EUR).
(86)
Ačkoliv tyto opatrnější údaje vedly k nižším výsledkům, skupina ABN AMRO by byla přesto schopna docílit zisku. Pesimistický scénář předpokládá základní čistý zisk v roce 2012 ve výši […] milionů EUR a v roce 2013 […] milionů EUR (v porovnání s […] miliony EUR resp. […] miliony EUR v základním scénáři).
(87)
V plánu restrukturalizace z prosince 2009 se nizozemský stát zabýval rovněž strategií odchodu a zdůraznil, že nemá v úmyslu zůstat dlouhodobým investorem skupiny ABN AMRO.
(88)
V dopise ze dne 20. srpna 2010 poskytl nizozemský stát Komisi podrobnější údaje o své strategii odchodu. Nizozemský stát objasnil, že zvažuje převedení ve formě prvotní veřejné nabídky (47), nechává však otevřené i jiné možnosti, jako je soukromý prodej investorovi nebo účastníkovi trhu. V dopise ze dne 20. srpna 2010 nizozemský stát uvedl, že první podíl ve výši mezi [0 - 50] a [10 - 60] % by mohl být k dispozici pro prvotní veřejnou nabídku nejdříve v […], načež by v roce 2015 následovala druhá nabídka na podíl ve výši mezi [0-50] a [10-60] %. Nizozemský stát chce získat zpět svou původní investici navýšenou o náklady na financování ve výši [2 - 5] %. Nizozemský stát má v úmyslu snížit svůj podíl ve skupině ABN AMRO na nejvýše [25 - 65] %, pokud možno do konce roku [2014 - 2018]. Nizozemský stát je zcela odhodlán k úplnému odchodu. Konečné rozhodnutí o prvotní veřejné nabídce je na nizozemském ministrovi financí a bude záviset na situaci na trhu, „připravenosti“ skupiny ABN AMRO na prvotní veřejnou nabídku a očekávaných výnosech. Nizozemská vláda zveřejnila svou strategii odchodu dne 24. ledna 2011 (48).
(89)
Plán restrukturalizace z prosince 2009 (a rovněž aktualizovaný plán restrukturalizace z listopadu 2010) prokazuje, že po provedení všech opatření státní podpory bude skupina ABN AMRO dostatečně vybavena kapitálem. Během období restrukturalizace by měl být podíl kapitálu Tier 1 mezi rokem 2009 a 2012 výrazně nad […] % a v roce 2013 se dále zvýšit na […] %.
(90)
V plánu restrukturalizace z prosince 2009 nizozemský stát objasnil, že skupina ABN AMRO již odprodala řadu podniků. Kromě prodeje New HBU a IFN v rámci nápravného opatření v souvislosti se spojením odprodaly společnosti ABN AMRO N a FBN rovněž divize Intertrust a PFS.
(91)
V porovnání se skupinou ABN AMRO připadá na divize Intertrust a PFS společně [0 - 5] % odhadovaného celkového provozního příjmu, [0 - 5] % nákladů a [0 - 5] % rizikově vážených aktiv.
(92)
Během procesu restrukturalizace uskutečnila společnost FBN rovněž akvizici s cílem odstranit nesoulad vyplývající z rozdělení společnosti Fortis SA/NV. Společnost FBN byla právoplatným vlastníkem OJ Zprostředkovatelství, clearingové fondy a úschova a všech kanceláří souvisejících s tímto podnikáním vyjma kanceláře v Chicagu, která zůstala součástí společnosti Fortis Bank SA/NV. K odstranění nesouladu vyplývajícího z rozdělení získala společnost FBN dne 31. července 2009 od společnosti Fortis Bank SA/NV pobočku Fortis Clearing Americas v Chicagu za cenu ve výši přibližně […] milionů USD.
2.4 Popis opatření
(93)
K určení jednotlivých opatření státní podpory použije Komise v tomto rozhodnutí stejná písmena jako v rozhodnutí ze dne 5. února 2010.
2.4.1. Opatření, na něž se vztahovalo rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009
(94)
Dne 3. října 2008 získal nizozemský stát od společnosti Fortis SA/NV společnost FBN (včetně ABN AMRO N) za částku ve výši 12,8 miliardy EUR (dále jen „opatření X“). S ohledem na toto opatření Komise nezahájila řízení, jelikož toto opatření samo o sobě neposkytlo společnosti FBN státní podporu, ačkoli bylo součástí transakce poskytující státní podporu společnosti FBN (viz 32. bod odůvodnění rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009).
(95)
V době, kdy nizozemský stát získal společnost FBN, byla tato společnost velmi závislá na společnosti Fortis Bank SA/NV, pokud jde o financování. Za účelem zajištění úplného oddělení společnosti FBN od společnosti Fortis Bank SA/NV bylo nutné, aby nizozemský stát ukončil finanční vztah mezi společnostmi FBN a Fortis Bank SA/NV. V zájmu přerušení stávajících vazeb poskytl nizozemský stát společnosti FBN dne 3. října 2008 krátkodobou likvidní facilitu ve výši 45 miliard EUR (dále jen „opatření Y1“). Tato likvidní facilita umožnila společnosti FBN splatit společnosti Fortis Bank SA/NV krátkodobé úvěry ve výši 34 miliard EUR. Nizozemský stát v rámci tzv. „novace“ rovněž nahradil společnost Fortis Bank SA/NV jakožto poskytovatele dlouhodobých úvěrů společnosti FBN s nominální částkou ve výši 16,1 miliardy EUR (dále jen „opatření Y2“) (49).
(96)
Krátkodobá likvidní facilita, na niž se vztahovalo opatření Y1, existovala do konce června 2009. V době trvání tohoto opatření se protiplnění několikrát změnilo. V období mezi 6. říjnem 2008 a 23. říjnem 2008 poskytl nizozemský stát společnosti FBN krátkodobé financování se sazbou EONIA (50) (u výpůjček denních peněz s částkou nejvýše 5 miliard EUR) nebo EURIBOR (51) (u dlouhodobější likvidity s částkou nejvýše 40 miliard EUR) bez jakéhokoli dalšího rozpětí. Po dni 23. října 2008 existovalo krátké období (do 5. listopadu 2008), během něhož nizozemský stát uplatňoval sazbu EONIA + 50 bazických bodů a EURIBOR + 50 bazických bodů. Během tohoto druhého období se toto ujednání nadále týkalo částek v maximální výši 5 miliard EUR v případě denní likvidity a 40 miliard EUR u dlouhodobější likvidity. V období od 5. listopadu 2008 do 1. března 2009 změnil nizozemský stát protiplnění na sazbu EONIA + 25 bazických bodů u výpůjček denních peněz a EURIBOR + 25 bazických bodů u úvěrů se splatností (52) do 3 měsíců a EURIBOR + 50 bazických bodů u úvěrů se splatností delší než 3 měsíce (53). Po dni 1. března 2009 vyvinul nizozemský stát dvoustupňový systém vybízející společnost FBN k snižování závislosti na státu. První tranše finančních prostředků (bez ohledu na splatnost) byla poskytnuta se sazbou EURIBOR + 25 bazických bodů, jakmile však byla tato prahová hodnota překročena, mohla společnost FBN získat další likviditu pouze se sazbou EURIBOR + 50 bazických bodů (54). Výše celkové likvidní facility a výše první prahové hodnoty se postupně snižovaly. Dne 9. července 2009 nizozemský stát Komisi informoval, že společnost FBN splatila státu veškeré krátkodobé úvěry.
(97)
Dlouhodobé úvěry, které byly postoupeny nizozemskému státu (opatření Y2), činily 16,1 miliardy EUR, včetně kapitálu Tier 2 ve výši 8,15 miliardy EUR (z toho 3 miliardy EUR nad rámec Tier 2) a prioritních půjček ve výši 7,95 miliardy EUR.
(98)
Dne 24. prosince 2008 získal nizozemský stát od společnosti FBN společnost ABN AMRO N za částku ve výši 6,5 miliard EUR (dále jen „opatření Z“). Nizozemský stát nezaplatil hotově, nýbrž zrušením dlouhodobých pohledávek ve výši 6,5 miliard EUR, které získal v rámci integrovaných transakcí ze dne 3. října 2008 jako součást opatření Y2. Jinými slovy, nizozemský stát upustil od vymáhání pohledávek vůči společnosti FBN ve výši 6,5 miliardy EUR, aby tímto způsobem zaplatil za společnost ABN AMRO N (55).
2.4.2. Opatření, na něž se vztahovalo rozhodnutí ze dne 5. února 2010
(99)
Některá opatření, na něž se vztahovalo rozhodnutí ze dne 5. února 2010 (56), byla Komisi oznámena v červenci 2009 a zbytek v lednu 2010. V červenci 2009 oznámil nizozemský stát nástroj k snížení kapitálových požadavků (dále jen „opatření A“ s účinkem v podobě snížení kapitálových požadavků o 1,7 miliardy EUR), povinně převoditelný cenný papír v hodnotě 500 milionů EUR (dále jen „opatření B1“) a druhou tranši povinně převoditelných cenných papírů v hodnotě 300 milionů EUR („opatření B2“).
(100)
V lednu 2010 oznámil nizozemský stát další kapitálová opatření v hodnotě 4,39 miliardy EUR. Nizozemský stát upsal další povinně převoditelné cenné papíry v hodnotě 2,28 miliardy EUR k pokrytí dodatečných nákladů na rozdělení (780 milionů EUR, dále jen „opatření B3“), nedostatku kapitálu v důsledku prodeje New HBU (300 milionů EUR, dále jen „opatření B4“) a nákladů na integraci (1,2 miliardy EUR, dále jen „opatření B5“). S cílem zajistit ve společnosti FBN soulad kapitálu Tier 1 s požadavky stanovenými v právních předpisech přeměnil nizozemský stát kapitál Tier 2 společnosti FBN ve výši 1,35 miliardy EUR, který již vlastnil, na kapitál Tier 1 (dále jen „opatření C“). Nizozemský stát vyplatil rovněž ostatním členům konsorcia v hotovosti částku ve výši 740 milionů EUR (dále jen „opatření D“), jak se předpokládalo v dohodě akcionářů konsorcia, k vypořádání závazků, které se objevily teprve v průběhu rozdělování. Nizozemský stát poskytl rovněž záruku za křížové závazky vyplývající z prodeje New HBU (dále jen „opatření E“).
(101)
Nizozemský stát prostřednictvím swapu úvěrového selhání prodal zajištění úvěrových rizik nizozemského hypotečního portfolia společnosti ABN AMRO N představující přibližně [30 - 80] % celkového hypotečního portfolia společnosti ABN AMRO N. Toto opatření vedlo k snížení rizikově vážených aktiv společnosti ABN AMRO N.
(102)
Jako protiplnění za zajištění úvěrových rizik obdržel nizozemský stát roční poplatek ve výši 51,5 bazického bodu (vypočteno jako procento hodnoty portfolia na začátku každého referenčního období).
(103)
Poplatek byl vypočítán pomocí ekvivalenční metody. Nizozemský stát určil, kolik kapitálu by mohla společnost ABN AMRO N uvolnit v důsledku nástroje k snížení kapitálových požadavků (konkrétně 1,7 miliardy EUR na základě požadavků rámce Basilej I, které platily v době provedení nástroje k snížení kapitálových požadavků), a poté byla vypočtena návratnost tohoto uvolněného kapitálu ve výši 10 % (tj. 10 % z částky 1,7 miliardy EUR), což odpovídalo 51,5 bazického bodu z počáteční hodnoty portfolia ve výši 34,5 miliardy EUR.
(104)
Společnost ABN AMRO N udržovala každoročně tranši první ztráty ve výši 20 bazických bodů (vypočteno jako procento počáteční hodnoty portfolia).
(105)
Společnosti ABN AMRO N zůstal vertikální podíl ve výši 5 % zbývajících rizik.
(106)
Cena nástroje týkajícího se zajištění úvěrových rizik by se neupravila ani tehdy, až společnost ABN AMRO N plně přijme kapitálové požadavky rámce Basilej II, třebaže účinek nástroje k snížení kapitálových požadavků by pak byl podstatně nižší.
(107)
Smlouva o swapu úvěrového selhání měla v zásadě sedmiletou dobu platnosti, společnost ABN AMRO N však měla možnost smlouvu vypovědět, což jí umožňovalo smlouvu ukončit k několika předem stanoveným referenčním datům (například říjen 2010, leden 2011 a leden 2012) (57).
(108)
Podle dohody akcionářů konsorcia měli tři partneři konsorcia zajistit, aby společnost ABN AMRO Z měla i nadále dostatek kapitálu. V této souvislosti měl nizozemský stát přispět částkou ve výši 2,2 miliard EUR k pokrytí nedostatku kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z. Cílem nástroje k snížení kapitálových požadavků bylo umožnit společnosti ABN AMRO N, aby se podílela na tomto příspěvku ve výši 2,2 miliardy EUR určeném pro společnost ABN AMRO Z.
(109)
Nizozemský stát upřednostnil neobvyklé řešení v podobě nástroje k snížení kapitálových požadavků oproti tradičnímu navýšení kapitálu, jelikož před rozdělením nemohl ve společnosti ABN AMRO Bank odlišit účelově vázané kapitálové příspěvky (ring-fencing). Jinými slovy, jelikož společnost ABN AMRO N nebyla samostatným právním subjektem, mohli by vklad kapitálu do společnosti ABN AMRO Bank využít rovněž další dva členové konsorcia. Toto jednání by mohlo mít vážné důsledky zejména v případě více zátěžových scénářů.
(110)
Když došlo k rozdělení, stala se společnost ABN AMRO N samostatným právním subjektem (nová ABN AMRO Bank). Nizozemský stát nesl podle dohody akcionářů konsorcia i nadále odpovědnost za pokrytí nedostatku kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z ve výši 2,2 miliardy EUR. Nizozemský stát se rozhodl, že by společnost ABN AMRO N měla využít hotovost z nástrojů v podobě povinně převoditelných cenných papírů (opatření B3, nakolik souviselo s obezřetnostním rozpětím ve výši 500 milionů EUR, a částka ve výši 1,2 miliardy EUR z opatření B5) s cílem vložit do společnosti ABN AMRO Z částku ve výši 1,7 miliardy EUR, a současně v nové ABN AMRO Bank zachoval nástroj k snížení kapitálových požadavků k pokrytí obezřetnostního rozpětí ve výši 500 milionů EUR a nákladů na integraci ve výši 1,2 miliardy EUR.
(111)
Dne 15. října 2010 ABN AMRO Bank a nizozemský stát oznámily, že nástroj k snížení kapitálových požadavků bude ke dni 30. října 2010 ukončen. Jelikož společnost ABN AMRO Bank již mezitím zavedla požadavky rámce Basilej II, byl nástroj k snížení kapitálových požadavků méně zajímavý a méně nutný (58).
(112)
Jelikož nástroj k snížení kapitálových požadavků nepostačoval k úplnému pokrytí nedostatku kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z ve výši 2,2 miliardy EUR, poskytl nizozemský stát společnosti ABN AMRO Bank další kapitál prostřednictvím povinně převoditelného cenného papíru.
(113)
Tento povinně převoditelný cenný papír byl hodnocen jako hybridní kapitál Tier 1 s kupónem 10 % a v době oddělení společnosti ABN AMRO N od ABN AMRO Bank se automaticky přeměnil na akcie společnosti ABN AMRO II. Od tohoto okamžiku se považoval za základní kapitál Tier 1. K přeměně došlo v nominální hodnotě (59). Toto opatření společnosti ABN AMRO II (přejmenované na ABN AMRO Bank) umožnilo poskytnout společnosti ABN AMRO Z částku ve výši 500 milionů EUR.
(114)
K uhrazení nákladů souvisejících s oddělením společnosti ABN AMRO N od ABN AMRO Bank upsal nizozemský stát další povinně převoditelné cenné papíry. První tranše ve výši přibližně 300 milionů EUR (opatření B2) byla oznámena v červenci 2009 a zbytek (konkrétně 780 milionů EUR) byl oznámen v lednu 2010 (opatření B3).
(115)
Celková částka ve výši 1,08 miliardy EUR (tj. opatření B2 a B3 společně) byla zapotřebí k uhrazení těchto nákladů:
-
náležitě vymezené náklady na rozdělení ve výši 480 milionů EUR;
-
náklady na vytvoření oddělení peněžního trhu ve výši 90 milionů EUR a
-
částka ve výši 500 milionů EUR k zajištění obezřetnostního rozpětí.
(116)
Nizozemský stát poskytl další rozpis nákladů na rozdělení ve výši 480 milionů EUR. Tyto náklady souvisely s křížovými závazky ([0 - 200] milionů EUR), přidělením rizik ([0 - 200] milionů EUR), odkupem směnek souvisejících se sekuritizací ([0 - 200] milionů EUR), převodem tržních rizik zákazníků společnosti ABN AMRO N spojených s obchodováním ze společnosti ABN AMRO R ([0 - 200] milionů EUR), ukončením nástroje k snížení kapitálových požadavků ([0 - 200] milion EUR) a ostatními náklady spojenými s rozdělením a likvidací ([0 - 300] milionů EUR).
(117)
Po oddělení od mateřské společnosti ABN AMRO Bank potřebovala společnost ABN AMRO II zřídit vlastní oddělení peněžního trhu, což stálo 90 milionů EUR.
(118)
Nizozemský stát mimoto vložil další kapitál ve výši 500 milionů EUR s cílem zajistit, aby společnost ABN AMRO N mohla působit v určitém rozpětí nad minimálními kapitálovými požadavky.
(119)
Společnosti FBN a ABN AMRO N se mohly spojit teprve po odstranění problémů vyplývajících ze spojení, jež byly uvedeny v rozhodnutí o spojení. Nizozemský stát proto rozhodl o prodeji New HBU a IFN společnosti Deutsche Bank. Tato transakce však vedla k dodatečné potřebě kapitálu ve výši 470 milionů EUR, kterou nemohla v plné výši pokrýt společnost ABN AMRO N sama. Nizozemský stát se rozhodl pomoci a vložil částku ve výši 300 milionů EUR v podobě povinně převoditelného cenného papíru (60).
(120)
Aby bylo možno provést spojení, musely společnosti ABN AMRO N a FBN (a po spojení skupina ABN AMRO) uhradit počáteční náklady na integraci ve výši 1,2 miliardy EUR (po zdanění) související s náklady na propuštění zaměstnanců pro nadbytečnost, integraci platforem IKT a restrukturalizaci sítě poboček. Jelikož společnosti ABN AMRO N a FBN nebyly schopny financovat tyto náklady samy, rozhodl se nizozemský stát vložit kapitál v podobě povinně převoditelného cenného papíru (61).
(121)
Společnost FBN musela zvýšit svůj kapitál Tier 1 poté, co DNB (62) oznámil nedostatek kapitálu Tier 1 ve výši přibližně 1,26 miliardy EUR. Po oddělení od své mateřské společnosti Fortis SA/NV musela společnost FBN vynaložit rovněž částku ve výši 90 milionů EUR na uhrazení nákladů souvisejících se zřízením oddělení finanční správy, modely založenými na požadavcích rámce Basilej, licencemi a poradenskými službami.
(122)
Nizozemský stát poskytl tento dodatečný kapitál přeměnou dluhu Tier 2 s nominální hodnotou ve výši 1,35 miliardy EUR na kapitál Tier 1. Transakce proto nezahrnovala žádnou novou peněžní hotovost (63).
(123)
Když členové konsorcia v roce 2007 sjednávali akvizici společnosti ABN AMRO Holding, uvědomovali si, že v té době nejsou ještě známy všechny skutečnosti. Dohoda akcionářů konsorcia proto obsahovala řadu obecných zásad týkajících se splnění určitých platebních povinností, které vzniknou teprve během procesu rozdělování. Přesné částky vyplynuly z jednání, jichž se účastnil nizozemský stát (a před ním společnost Fortis SA/NV).
(124)
Celková částka ve výši 740 milionů EUR souvisí s:
(…)
Tento odliv hotovosti je částečně vyrovnán skutečností, že nizozemský stát obdržel od ostatních členů konsorcia […] v souvislosti s uvízlými náklady.
(125)
Tyto platby pro ostatní členy konsorcia (konkrétně 740 milionů EUR) byly vyplaceny v hotovosti, částečně přímo ostatním členům konsorcia a částečně společnosti ABN AMRO Bank (nyní RBS NV).
(126)
I po odprodeji New HBU budou společnosti ABN AMRO Bank (nyní RBS NV) a ABN AMRO II (nebo její právní nástupci) nadále odpovědné vůči věřitelům New HBU, pokud New HBU nebude moci plnit své povinnosti vůči vlastním věřitelům. Obdobně bude New HBU čelit křížovým závazkům vůči věřitelům společností ABN AMRO Bank a ABN AMRO II. Jelikož křížové závazky měly původ v prodeji New HBU vyplývajícím z rozhodnutí společnosti ABN AMRO II a jejích akcionářů, bylo rovněž jejich odpovědností nalézt řešení. Navrhované řešení znamenalo, že se nizozemský stát a Deutsche Bank (tj. kupec New HBU) dohodly na tom, že se New HBU a ABN AMRO II vzájemně odškodní za tyto křížové závazky tím, že si vzájemně poskytnou zajištění s cílem snížit kapitálové požadavky stanovené v právních předpisech na požadovaných 20 %. V důsledku této dohody musela společnost ABN AMRO II poskytnout zajištění New HBU ve výši 950 milionů EUR (postupně se snižující s tím, jak podkladové závazky nabudou splatnosti) za závazky New HBU vůči společnostem ABN AMRO II a ABN AMRO Bank (nyní RBS NV). Jelikož společnost ABN AMRO II neměla prostředky na poskytnutí potřebného zajištění za závazky vůči společnosti ABN AMRO Bank (nyní RBS NV), poskytl stát protizávazek odškodnění v podobě záruky za dluh společnosti ABN AMRO Bank (nyní RBS NV).
(127)
Nizozemský stát toto riziko ocenil tak, jako kdyby se jednalo o státní záruku za podřízený dluh společnosti ABN AMRO Bank (nyní RBS NV). Cena (založená na doporučení Evropské centrální banky (dále jen „ECB“) o stanovení cen za rekapitalizaci (64)) byla stanovena ve výši 200 bazických bodů s připočtením průměrného rozpětí swapu úvěrového selhání (65).
(128)
V tabulce č. 4 jsou shrnuta opatření, která jsou posouzena v tomto rozhodnutí. Sloupec „Důvod“ je stejný jako v tabulce č. 1 v 57. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 5. února 2010. Jak je uvedeno v 110. bodě odůvodnění, po oddělení společnosti ABN AMRO N od ABN AMRO Bank dne 6. února 2010 došlo ke změně opatření a jejich cílů. Opatření A bylo konkrétně od tohoto dne používáno k dosažení cílů opatření B3 (pokud jde o obezřetnostní rozpětí) a opatření B5 a naopak.
Tabulka č. 4
Opatření státní podpory
Popis
Výše
(v miliardách EUR)
Důvod
Právní subjekt, jemuž je opatření určeno
Opatření, na něž se vztahovalo rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009
Y1
Krátkodobé financování
45
FBN
Y2
Dlouhodobé financování
16,1
FBN (za účelem splátky pro společnost Fortis Bank SA/NV)
Z
Nabytí ABN AMRO N
6,5
FBN (kupní cena uhrazena tak, že bylo upuštěno od vymáhání pohledávky)
Kapitálová opatření, která byla oznámena v červenci 2009 a provedena v období červenec/srpen 2009
Opatření A
Nástroj k snížení kapitálových požadavků
Swap úvěrového selhání - zajištění úvěrových rizik portfolia ve výši 34,5 miliardy EUR (s účinkem v podobě snížení kapitálových požadavků o 1,7 miliardy EUR)
Pokrytí nedostatku kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z
ABN AMRO Bank (nyní RBS NV) a ke dni rozdělení převod na ABN AMRO II (nyní ABN AMRO Bank)
Opatření B1
Povinně převoditelný cenný papír
0,5
Opatření B2
Povinně převoditelný cenný papír
0,3
První tranše nákladů na rozdělení
ABN AMRO Bank NV (nyní RBS NV) a ke dni rozdělení převod na ABN AMRO II (nyní ABN AMRO Bank)
Další kapitálová opatření, která byla oznámena v lednu 2010
Opatření B3
Povinně převoditelný cenný papír
0,78
Druhá tranše nákladů na rozdělení a obezřetnostní rozpětí ve výši 0,5 miliardy EUR
967 milionů EUR uhrazených společnosti ABN AMRO Bank (nyní RBS NV) a poté ke dni rozdělení převedených na ABN AMRO II (nyní ABN AMRO Bank), zbytek zaplacen přímo společnosti ABN AMRO II
Opatření B4
Povinně převoditelný cenný papír
0,3
Dopad prodeje New HBU na kapitál
Opatření B5
Povinně převoditelný cenný papír
1,2
Náklady na integraci
Opatření C
Přeměna kapitálu Tier 2 na vlastní kapitál
1,35
Nedostatek kapitálu Tier 1 na úrovni společnosti FBN
FBN
Opatření D
Platba v hotovosti partnerům v konsorciu
0,74
Platební povinnosti vyplývající z dohody akcionářů konsorcia
Ostatní partneři v konsorciu/ABN AMRO Bank (nyní RBS NV)
Opatření E
Záruka za závazky ve výši 950 milionů EUR
0,95
Křížové závazky vyplývající z prodeje New HBU
ABN AMRO II (nyní ABN AMRO Bank)
3. DŮVODY ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
3.1 Důvody zahájení řízení v rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009
(129)
V rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009 zahájila Komise řízení, jelikož měla důvod se domnívat, že opatření Y1, Y2 a Z (66) představovala státní podporu pro společnosti FBN a ABN AMRO N. Komise měla za to, že tato opatření společnostem FBN a ABN AMRO N umožnila setrvat na trhu a pokračovat v činnosti. Měla důvod se domnívat, že tato opatření poskytla společnostem FBN a ABN AMRO N selektivní výhodu.
(130)
V 29. a 30. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009 Komise uvedla, že opatření X, Y1 a Y2 jsou součástí téže kupní smlouvy, jejímž cílem bylo oddělit společnost FBN od zbytku společnosti Fortis SA/NV. Rozhodnutí ze dne 3. prosince 2008 již obsahovalo závěr, že uzavřením této smlouvy dne 3. října 2008 nejednal nizozemský stát jako běžný investor v tržním hospodářství.
(131)
V 33. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009 Komise uvedla, že opatření Y1 je pro společnost FBN zjevně výhodné, poněvadž ta obdržela částku financování, jež by nemohla získat na trzích, jelikož na trzích panoval v té době naprostý chaos. Vzhledem k této mimořádné situaci na trhu měla Komise rovněž pochybnosti, zda by úrokové sazby, které požadoval nizozemský stát, byly přijatelné pro soukromého investora. Komise rovněž uvedla, že výhodu pro společnost FBN představovala i solidnost nového poskytovatele finančních prostředků. Společnost FBN již nebyla závislá na společnosti v problémech s omezenou likviditou, jako byla společnost Fortis SA/NV, nýbrž obdržela financování od nizozemského státu.
(132)
Komise měla pochybnosti, zda je opatření Y1 slučitelné se sdělením Komise - Použití pravidel pro poskytování státní podpory na opatření přijatá ve vztahu k finančním institucím v souvislosti se současnou globální finanční krizí (dále jen „sdělení o bankovnictví“) (67), jelikož nebylo přiměřené ani omezené na nezbytné minimum. V 52. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009 byly uvedeny zejména obavy ohledně slučitelnosti těchto prvků: 1. protiplnění, které poskytla společnost FBN, 2. maximální doba, během níž mohla společnost FBN využívat financování, 3. maximální doba splatnosti dotyčných nástrojů a 4. objem likvidní facility.
(133)
Komise rovněž uvedla, že by opatření Y2 mohlo obsahovat prvky státní podpory, pokud by se společnost Fortis Bank SA/NV v době akvizice nacházela v situaci, kdy se požadovalo okamžité splacení dlouhodobých půjček, dojde-li ke změně vlastnictví společnosti FBN. Pokud by skutečně existovalo ustanovení o splacení v případě změny vlastnictví, umožnilo by opatření Y2 společnosti FBN využívat dlouhodobé půjčky s úrokovými sazbami, které platily v době před vypuknutím krize. Opatření Y2 znamenalo, že společnost FBN nemusela hledat alternativní financování za podmínek, které na trhu převládaly v té době. Jelikož společnost Fortis Bank SA/NV byla oprávněna požádat o splacení, rozhodl se nizozemský stát poskytnout dlouhodobé půjčky, aby nevznikly problémy s krátkodobými půjčkami. V rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009 proto Komise vyslovila obavy, že opatření Y2 obsahovalo státní podporu po delší období, než bylo nezbytně nutné. Aby mohla Komise posoudit důsledky opatření Y2 z hlediska státní podpory, požádala nizozemský stát, aby jí poskytl více informací o podmínkách předčasného splacení, které byly obsaženy v dlouhodobých úvěrových smlouvách.
(134)
V 54. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009 uvedla Komise rovněž pochybnosti, zda nizozemský stát přijal v souladu s bodem 27 oznámení o bankovnictví dostatečná opatření, aby omezil neoprávněné narušení hospodářské soutěže.
(135)
Komise se rovněž obávala, že společnost ABN AMRO N měla (případně nepřímo) prospěch z opatření týkajících se likvidity, která byla provedena ve prospěch společnosti FBN. Požádala proto nizozemský stát, aby jí poskytl více informací o finanční situaci společnosti ABN AMRO N a její strategii financování.
(136)
Co se týká opatření Z, Komise měla pochybnosti, zda nizozemský stát zaplatil společnosti FBN za nabytí společnosti ABN AMRO N tržní cenu. Komise podotkla, že nizozemský stát zaplatil více, než bylo uvedeno ve zprávě o ocenění „na základě stávajících tržních podmínek“ ze dne 3. října 2008, kterou vyhotovil odborník nizozemského státu pro oblast oceňování […] a která byla zmíněna v 2. bodě odůvodnění. Komise mimoto poznamenala, že nizozemský stát nepoužil opravný koeficient s cílem zohlednit pokles na trhu cenných papírů, k němuž došlo mezi říjnem a prosincem 2008 a který byl obzvláště výrazný u cenných papírů bank. Pokud nizozemský stát zaplatil při koupi společnosti ABN AMRO N vyšší cenu, než byla tržní cena, rovnalo se opatření Z státní podpoře, která pomohla rekapitalizovat společnost FBN.
(137)
Komise v rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009 rovněž uvedla, že nizozemský stát dosud nepředložil hodnocení společností FBN a ABN AMRO N ze strany DNB. Nizozemský stát neposkytl rovněž plán obnovení životaschopnosti ani plán restrukturalizace s podrobnými finančními výhledy. Jelikož nebyl k dispozici plán obnovení životaschopnosti ani plán restrukturalizace, nemohla Komise určit, zda měly společnosti ABN AMRO N a FBN v důsledku opatření X, Y1, Y2 a Z dostatek kapitálu a byly schopny dosáhnout přijatelné úrovně ziskovosti.
3.2 Důvody rozšíření řízení v rozhodnutí ze dne 5. února 2010
(138)
Když nizozemský stát oznámil dne 17. července 2009 a 15. ledna 2010 další opatření ve prospěch společností FBN a ABN AMRO N jako opatření, která nepředstavují státní podporu, měla Komise obavy, zda některá z těchto dodatečných opatření nepředstavují další státní podporu pro společnosti FBN a ABN AMRO N.
(139)
V rozhodnutí ze dne 5. února 2010 Komise uvedla, že podle dohody akcionářů konsorcia měl nizozemský stát řadu povinností, jež nebyly povinnostmi společnosti ABN AMRO N. Opatření, která nizozemský stát přijal, aby dodržel své závazky podle dohody akcionářů konsorcia (zejména povinnost hradit náklady společnosti ABN AMRO Z a povinnost oddělit společnost ABN AMRO N od ABN AMRO Bank), nevypadala na první pohled jako státní podpora pro společnost ABN AMRO N.
(140)
Komise uvedla, že se zdá, že opatření A a B1 byla určena v prvé řadě na pokrytí nedostatku kapitálu společnosti ABN AMRO Z, současně však Komisi nebylo jasné, zda neexistovala rovněž nepřímá výhoda pro hospodářské činnosti společnosti ABN AMRO N. V tomto ohledu chtěla Komise vědět, zda byly společnosti ABN AMRO N a ABN AMRO Z (bez postavení samostatného právního subjektu) dostatečně vzájemně odlišeny. Komise chtěla obdržet rovněž více informací o důvodech nedostatečného kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z a například o převodu akcií společnosti Unicredito ze společnosti ABN AMRO Z na ABN AMRO N. Komise měla rovněž otázky týkající se odměny, kterou společnost ABN AMRO N platila společnosti ABN AMRO Z za plnění funkcí ústředí. Komise měla podezření, že přinejmenším částečně byla nedostatečná kapitalizace společnosti ABN AMRO Z spojena se skutečností, že společnost ABN AMRO N neplatila za služby ústředí poskytované společností ABN AMRO Z tržní cenu.
(141)
Ačkoliv oddělení společnosti ABN AMRO N od ABN AMRO Bank je podle dohody akcionářů konsorcia povinností nizozemského státu, nemohla Komise vyloučit, že by státní rekapitalizace financující náklady na rozdělení mohla být státní podporou. Komise rovněž podotkla, že ne všechny náklady zařazené jako náklady na rozdělení byly v přísném slova smyslu spojeny s povinnostmi týkajícími se rozdělení, které byly popsány v dohodě akcionářů konsorcia. Komise podotkla, že kategorie „náklady na rozdělení“ zahrnovala částku ve výši 500 milionů EUR, která byla zapotřebí k tomu, aby bylo ve skupině ABN AMRO zajištěno obezřetnostní rozpětí nad minimálními obezřetnostními kapitálovými požadavky.
(142)
Komise podotkla, že nizozemský stát pomohl společnostem FBN a ABN AMRO N uhradit náklady související se spojením. K odstranění problémů, jež vznikly v důsledku spojení, se společnost ABN AMRO N rozhodla prodat IFN a New HBU, což vedlo k novému nedostatku kapitálu. Komise uvedla, že společnosti FBN a ABN AMRO N mohly využívat výhody plynoucí ze spojení (například synergie vzniklé spojením, výhody vyplývající ze skutečnosti, že byly po spojení společností s vyššími podíly na nizozemském trhu, …), zatímco nizozemský stát financoval počáteční náklady. Komise v této souvislosti uvedla, že nizozemský stát neměl žádnou právní povinnost uhradit tyto náklady, jelikož ty vyplývaly z rozhodnutí nizozemského státu ze dne 21. listopadu 2008 o spojení společností FBN a ABN AMRO N, a nikoli z dohody akcionářů konsorcia.
(143)
Komise vzala na vědomí skutečnost, že spojení a zvláštní podmínky spojené s rozdělením vedly ke křížovým závazkům (opatření E). Podle nizozemského práva obchodních společností byly společnosti ABN AMRO Bank (nyní RBS NV) a ABN AMRO II i nadále odpovědné vůči věřitelům New HBU, pokud by New HBU (nebo její nový vlastník Deutsche Bank) neplnila své platební povinnosti. New HBU měla obdobné povinnosti vůči věřitelům společností ABN AMRO Bank (nyní RBS NV) a ABN AMRO II. Komise nemohla vyloučit, že řešení týkající se odškodnění, které znamenalo, že nizozemský stát poskytl věřitelům společnosti ABN Amro Bank (nyní RBS NV) záruku s prémií ve výši 200 bazických bodů s připočtením průměrného rozpětí u swapu úvěrového selhání, představovalo státní podporu.
(144)
Komise měla rovněž obavy ohledně podoby nástroje k snížení kapitálových požadavků (opatření A). Komise uznala, že se opatření A zásadně liší od ostatních opatření týkajících se znehodnocených aktiv, jelikož nebylo zavedeno s cílem chránit společnost ABN AMRO N před dalšími poklesy tzv. toxických aktiv s vysoce nejistým oceněním. Komise se však domnívala, že aby bylo opatření A slučitelné s vnitřním trhem, mělo by splňovat obecné zásady sdělení Komise o nakládání se znehodnocenými aktivy v bankovním sektoru Společenství (68) (dále jen „sdělení o znehodnocených aktivech“). Konkrétně by měly existovat dostatečné důkazy o náležitém ocenění, což znamená, že by banka neměla převést očekávané ztráty na stát. V této souvislosti chtěla Komise zjistit, jaký dopad měla řada zvláštních smluvních ujednání (např. mechanismus zpětného získání a vertikální podíl na rizicích) na skutečný peněžní tok a cenu. Komise měla rovněž pochybnosti, zda existovaly dostatečné pobídky, které by zajistily, aby společnost ABN AMRO N nástroj ukončila, jakmile již nebude nezbytně nutný.
(145)
Komise měla pochybnosti, zda plán restrukturalizace z prosince 2009 splňuje kritéria stanovená ve sdělení Komise o návratu k životaschopnosti a hodnocení restrukturalizačních opatření ve finančním sektoru v současné krizi podle pravidel pro státní podporu (69) (dále jen „sdělení o restrukturalizaci“), pokud jde o životaschopnost, sdílení zátěže a neoprávněné narušení hospodářské soutěže.
(146)
Komise uznala, že se na první pohled zdálo, že skupina ABN AMRO dosáhla dostatečných příjmů k pokrytí všech svých provozních nákladů (včetně znehodnocení) a docílila přijatelné návratnosti vlastního kapitálu. Komise však rovněž podotkla, že návratnost vlastního kapitálu závisela u skupiny ABN AMRO do značné míry na splnění řady klíčových předpokladů. Za prvé, pokud se skupina ABN AMRO chce stát nákladově efektivní s přijatelným poměrem nákladů a příjmů, je zásadní, aby dosáhla plánovaných synergií (konkrétně 1,1 miliardy EUR před zdaněním v porovnání s čistým ziskem v roce 2013 ve výši […] miliard EUR). Jak je uvedeno v 118. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 5. února 2010, mělo pro životaschopnost skupiny ABN AMRO za druhé zásadní význam rovněž to, zda bude schopna zvýšit své čisté úrokové rozpětí z nízkých úrovní, které u společností FBN a ABN AMRO N existovaly v druhém pololetí roku 2008 a prvním pololetí roku 2009. Ve svém rozhodnutí ze dne 5. února 2010 Komise uvedla, že potřebuje o těchto záležitostech více informací, aby mohla posoudit, zda byla skutečně obnovena dlouhodobá životaschopnost.
(147)
Komise rovněž podotkla, že plán restrukturalizace z prosince 2009 neobsahoval finanční výhledy pro pesimistický scénář, jak se požaduje v bodě 13 sdělení o restrukturalizaci. Komise si proto vyžádala takovéto pesimistické finanční výhledy, aby mohla ověřit, jak bude skupina ABN AMRO fungovat v složitějších tržních podmínkách.
(148)
Komise rovněž uvedla, že plán restrukturalizace z prosince 2009 obsahoval málo informací o menších dílčích divizích, takže Komise nemohla posoudit, zda jsou otázky životaschopnosti dostatečně vyřešeny i na této úrovni. Komise měla konkrétně pochybnosti, zda je dostatečně zaručena životaschopnost divize PFS ve společnosti FBN, která v roce 2008 vykázala v souvislosti s Madoffovým podvodem významné ztráty.
(149)
Komise měla pochybnosti, zda byla státní podpora omezena na minimum nezbytné k obnovení životaschopnosti skupiny ABN AMRO. V této souvislosti podotkla, že skupina ABN AMRO uvedla, že chce provést malé dodatečné akvizice, které považovala za nezbytné k opětovnému získání kompetencí s ohledem na některé produkty, o něž přišla při oddělení od společností Fortis SA/NV a ABN AMRO Holding. V rozhodnutí ze dne 5. února 2010 Komise uvedla, že by státní podpora neměla být použita na financování akvizic či nových investic, pokud to není nezbytné k obnovení životaschopnosti podniku. Komise nizozemský stát požádala o objasnění politiky skupiny ABN AMRO v oblasti akvizic a o poskytnutí mimo jiné podrobného seznamu činností skupiny ABN AMRO, které skupina potřebuje na obnovu z důvodu životaschopnosti.
(150)
Komise měla rovněž pochybnosti, zda všichni poskytovatelé hybridního kapitálu společností FBN a ABN AMRO N zaplatili svůj podíl na restrukturalizaci. Komise se obávala, že například držitelé prioritních akcií společnosti FBN (70) nepřispěli dostatečně k tomu, aby bylo zajištěno, že zásah nizozemského státu byl omezen na nezbytné minimum.
(151)
Státní podpora by měla být omezena na nezbytné minimum, i pokud jde o dobu trvání. V tomto ohledu Komise podotkla, že k vyřešení dočasných problémů byla zapotřebí řada opatření, Komise však měla pochybnosti, zda nizozemský stát podnikl dostatečné kroky k zajištění toho, že opatření budou ukončena, jakmile již nebudou nutná.
(152)
Pokud jde o opatření A, Komise podotkla, že nástroj k snížení kapitálových požadavků nebude přitažlivý, jakmile bude společnost ABN AMRO N smět zavést požadavky rámce Basilej II. Ačkoliv tento nástroj obsahoval možnost vypovězení, která umožňovala předčasné ukončení smlouvy, Komise poznamenala, že neexistoval jednoznačný harmonogram pro odchod nizozemského státu.
(153)
S ohledem na obezřetnostní rozpětí ve výši 500 milionů EUR Komise podotkla, že záměrem bylo, aby skupina ABN AMRO nahradila tuto částku kapitálem, který bude sama financovat. Komise opět poznamenala, že nebyl uveden žádný údaj o načasování.
(154)
Co se týká nákladů na integraci ve výši 1,2 miliardy EUR (tj. opatření B5), Komise uvedla, že nizozemský stát tvrdil, že to povede k významným synergiím ve výši 1,1 miliardy EUR (před zdaněním) ročně, přičemž tato částka by se mohla v zásadě použít k splacení státní podpory. Komise však poznamenala, že nizozemský stát nezavedl mechanismus, který by zajistil toto splacení. Pokud jde o kapitálové potřeby v souvislosti s prodejem New HBU, Komise dospěla k závěru, že kapitálové potřeby související s ochranou před úvěrovými riziky se budou rychle snižovat s tím, jak budou úvěry postupně nabývat splatnosti. Komise opět zdůraznila, že by státní podpora měla být splacena, jakmile již není zapotřebí.
(155)
Pokud jde o narušení hospodářské soutěže, Komise uvedla, že kapitálové potřeby společností FBN a ABN AMRO N vyplývaly do jisté míry z jejich oddělení od bývalých mateřských společností a počátečních nákladů na integraci, a nikoli z rozsáhlého přejímání rizik či nesprávného řízení v rámci samotných společností FBN a ABN AMRO N. Komise v tomto kontextu dospěla k závěru, že další odprodeje nejsou pravděpodobně nutné.
(156)
Komise však současně vyslovila pochybnosti, zda plán restrukturalizace z prosince 2009 obsahoval dostatečná opatření týkající se změn v jednání, aby bylo zajištěno, že společnosti FBN a ABN AMRO N nepoužijí státní podporu k růstu na úkor svých konkurentů, například zavedením neudržitelné cenové politiky nebo nabytím dalších finančních institucí, což by mohlo oslabit pobídky ostatních subjektů, jež nejsou příjemci podpory, k soutěži, investicím a inovacím a odrazovat od vstupu na nizozemský bankovní trh.
(157)
Pokud jde o odchod, Komise uvedla, že by bylo užitečné, kdyby nizozemský stát vypracoval a jednoznačně oznámil strategii odchodu. Opakované a masivní zásahy nizozemského státu by mohly být vkladateli vnímány jako známka trvalé podpory.
4. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
4.1 První soubor připomínek společnosti Van Lanschot (dopis ze dne 6. května 2009)
(158)
Stěžovatel tvrdil, že díky státní podpoře a státnímu vlastnictví nabízely společnosti FBN a ABN AMRO N (včetně svých dceřiných společností, jako jsou MoneYou a Mees Pierson) u úspor fyzických osob a vkladových účtů neudržitelně vysoké úrokové sazby, čímž destabilizovaly nizozemský bankovní trh.
(159)
Stěžovatel se domníval, že úrokové sazby, které nabízely společnosti FBN a ABN AMRO N, byly ztrátové. V tomto ohledu poukázal na skutečnost, že se sazby EURIBOR snížily z 5 % v září 2008 na méně než 2 % v lednu/únoru 2009, zatímco se úrokové sazby společností FBN a ABN AMRO N u spořicích účtů ve skutečnosti zvyšovaly.
(160)
Stěžovatel poukázal rovněž na zvláštnosti nizozemského trhu soukromého bankovnictví v porovnání s trhem retailového bankovnictví, jež měly tendenci zvyšovat rušivý účinek přijatých opatření. Částky úspor v soukromém bankovnictví jsou v průměru vyšší než v retailovém bankovnictví. U nižších částek úspor se zákazníci starají méně o rizikový profil banky, jelikož jsou chráněni nizozemským systém pojištění vkladů (až do výše 100 000 EUR). O rizika se však začínají více zajímat, jakmile je tato prahová hodnota překročena, což je v soukromém bankovnictví poměrně časté.
(161)
Stěžovatel rovněž tvrdil, že společnosti FBN a ABN AMRO N mají prospěch z implicitní státní záruky. Tvrdil, že zákazníci společností FBN a ABN AMRO N jsou přesvědčeni, že nizozemský stát nedopustí, aby banky ve státním vlastnictví vyhlásily úpadek.
(162)
Stěžovatel, který krizi přestál bez státní podpory, zdůraznil, že ho jednání společností FBN a ABN AMRO N narušující hospodářskou soutěž velmi poškodilo, jelikož je při financování svých aktiv tradičně ve značné míře závislý na nizozemském trhu spoření (71). V absolutním vyjádření má stěžovatel úspory a vklady ve výši 15 miliard EUR, což znamená, že by zvýšení úrokových sazeb o 1 % mohlo společnost stát přibližně 150 milionů EUR ročně (72). Kromě tohoto zvýšení nákladů existoval i dopad na objem, jelikož společnost Van Lanschot přišla o zákazníky.
4.2 Následné připomínky společnosti Van Lanschot (dopisy ze dne 21. a 28. srpna 2009)
(163)
Podle stěžovatele přetrvávalo neobvyklé jednání společností FBN a ABN AMRO N i v letních měsících roku 2009.
(164)
Jako další argument uvedl stěžovatel neobvykle velké změny v objemu a podílu na trhu na tradičně stabilním nizozemském trhu spoření. V tomto ohledu stěžovatel odkázal na tiskové zprávy společností FBN a ABN AMRO N, v nichž se uváděl příliv vkladů ve výši 9 miliard EUR, resp. 21 miliard EUR v prvním pololetí roku 2009 (73). Stěžovatel pokládal tyto údaje za vysoké vzhledem ke skutečnosti, že celkový nizozemský trh spoření má hodnotu přibližně 287 miliard EUR.
(165)
Jako na další příklad neobvyklého stanovování cen poukázal stěžovatel na skutečnost, že úrokové sazby u spoření vykazovaly v sousedních zemích, jako je Belgie, Francie a Německo, pokles sazeb EURIBOR, zatímco nizozemské úrokové sazby zůstávaly u spoření neochvějně na vysoké úrovni.
4.3 Připomínky společnosti ABN AMRO Bank (dopis ze dne 6. července 2009)
(166)
Ve svých připomínkách k rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009 o zahájení formálního vyšetřovacího řízení poskytla společnost ABN AMRO Bank (tj. mateřská společnost ABN AMRO N) více informací o své finanční situaci a strategii financování. Společnost ABN AMRO Bank popřela, že by měla jakýkoli prospěch (přímo či nepřímo) z podpory financování poskytnuté společnosti FBN (opatření Y1 a Y2). Společnost ABN AMRO Bank podotkla, že v době krize nepotřebovala pomoc, aby se mohla financovat, a to díky diverzifikované strategii financování. Rovněž zdůraznila, že statistické údaje o její likviditě byly v mezích stanovených předpisy a rovněž v jejích vlastních interních mezích.
5. PŘIPOMÍNKY NIZOZEMSKÉHO STÁTU
5.1 Připomínky nizozemského státu k rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009
(167)
Nizozemský stát připustil, že společnost FBN mohla vykonávat své činnosti díky tomu, že ji získal stát (74), tvrdil však, že akvizice byla v souladu s tzv. „zásadou investora v tržním hospodářství“. V důsledku toho neexistovala podle nizozemského státu žádná selektivní výhoda, a tudíž žádná státní podpora. Nizozemský stát tvrdil, že ačkoliv integrované transakce ze dne 3. října 2008 měly v prvé řadě zabránit destabilizaci společností FBN a ABN AMRO N a nizozemského bankovního systému obecně, nákupem účastí ve společnostech FBN a ABN AMRO N usiloval o kladnou dlouhodobou návratnost. Nizozemský stát zdůraznil, že cena za společnost FBN (včetně ABN AMRO N) byla v rámci rozpětí ocenění jeho externího odborníka pro oblast oceňování.
(168)
Nizozemský stát uvedl, že za společnost FBN zaplatil spravedlivou tržní cenu, podotkl však, že i kdyby zaplatil příliš vysokou cenu, představovala by tato platba státní podporu pro společnost Fortis SA/NV (což byla prodávající společnost), a nikoli pro společnost FBN.
(169)
Co se týká opatření Y1, nizozemský stát tvrdil, že společnosti FBN poskytl krátkodobé financování za tržních podmínek. Uvedl, že před krizí dostávala společnost FBN finanční prostředky od své mateřské společnosti za sazby EONIA nebo EURIBOR bez dodatečného rozpětí. Nizozemský stát tvrdil, že použitá cena (jak je popsána v 96. bodě odůvodnění) byla v souladu s tržní praxí. Konkrétně rovněž uvedl, že jeho systém stanovování cen, který se používal v době po 5. listopadu 2008 (s rozpětím ve výši 50 bazických bodů u úvěrů s delší než tříměsíční splatnosti), byl v souladu s nizozemským systémem záruk (75).
(170)
Pokud jde o období, během něhož byla společnosti FBN poskytnuta likvidní facilita, nizozemský stát objasnil, že v lednu 2009 zahájil jednání o ukončení likvidní facility s cílem ukončit ji co nejdříve. S ohledem na tento cíl zavedl nizozemský stát v březnu 2009 nový dvoustupňový systém stanovování cen, který zajišťoval, že po překročení předem stanovené prahové hodnoty bylo financování dražší. Nizozemský stát předpokládal, že by společnost FBN mohla splácet likvidní facilitu ve výši 4 až 5 miliard EUR měsíčně, a zamýšlel likvidní facilitu ukončit do konce roku 2009. Ve skutečnosti splatila společnost FBN likvidní facilitu rychleji, než se očekávalo. Likvidní facilita byla ukončena již dne 1. července 2009.
(171)
Nizozemský stát tvrdil, že maximální doba splatnosti likvidity stanovená v rámci likvidní facility byla přiměřená. V tomto ohledu nizozemský stát objasnil, že v prvním období (tj. od 6. do 23. října 2008) poskytl facilitu se splatností nejvýše několika týdnů. Když byla poté likvidní facitlita upravena, byla maximální splatnost prodloužena na devět měsíců, aby se zamezilo vysokým hodnotám při splácení.
(172)
Nizozemský stát objasnil, že celkový objem likvidní facility (tj. 5 miliard EUR v podobě výpůjček denních peněz a 40 miliard EUR ve formě dlouhodobějšího financování) vycházel ze skutečných potřeb společnosti FBN v oblasti financování, a představoval proto nezbytné minimum. Krátkodobá likvidní facilita ve výši 45 miliard EUR zohledňovala běžnou volatilitu objemu hotovosti ve společnosti FBN a umožnila této společnosti rovněž ihned splatit společnosti Fortis SA/NV částku ve výši přibližně 34 miliard EUR.
(173)
Pokud jde o dlouhodobé půjčky (tj. opatření Y2), nizozemský stát potvrdil, že společnost Fortis Bank SA/NV mohla požádat o splacení půjček s pevnou úrokovou sazbou (nikoli však úvěrů s variabilním úročením) (76). Nizozemský stát však uvedl, že pouze nahradil společnost Fortis Bank SA/NV, přičemž se ostatní podmínky stávajících smluv nezměnily. Podle nizozemského státu představovala smlouva mezi společnostmi Fortis Bank SA/NV a FBN běžnou tržní smlouvu mezi soukromými účastníky trhu. Nizozemský stát tvrdil, že vzhledem k tomu, že nahradil investora v tržním hospodářství, bylo jeho jednání automaticky v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství. Nizozemský stát se domníval, že nemusel odůvodnit, proč mohly být sazby vyšší nebo proč měl nahradit tyto dlouhodobé půjčky krátkodobějšími úvěry (77).
(174)
Nizozemský stát rovněž tvrdil, že je zcela běžné, že společnosti při provádění akvizic současně poskytnou nově nabytým dceřiným společnostem likviditu.
(175)
Pokud jde o to, zda byla společnosti ABN AMRO N poskytnuta přímá či nepřímá státní podpora, nizozemský stát popřel, že by společnost ABN AMRO N obdržela od nizozemského státu nebo od společnosti FBN finanční prostředky. Nizozemský stát objasnil, že společnost ABN AMRO N (s velkou franšízou v oblasti retailového a soukromého bankovnictví) měla dostatek vlastních finančních prostředků.
(176)
Co se týká opatření Z, nizozemský stát uvedl, že cena transakce ve výši 6,5 miliardy EUR představovala spravedlivou tržní cenu. Zdůraznil, že cena byla v rozmezí mezi oceněním na základě „stávajících tržních podmínek“ ve výši [4 - 6,5] miliardy EUR a oceněním „v průběhu hospodářského cyklu“ ve výši [6,5 - 9] miliard EUR, jak ji vypočetl jeho externí odborník pro oblast oceňování počátkem října 2008 (před uskutečněním transakce dne 3. října 2008). Pokud jde o skutečnost, že k akvizici (opatření Z) došlo dva a půl měsíce po ocenění, nizozemský stát se domníval, že nebyly zapotřebí žádné opravy, jelikož nejistoty se již odrazily v ocenění z počátku října 2008 (78). Nizozemský stát rovněž tvrdil, že základem problémů ostatních bank, které souvisely s důvěrou, bylo obvykle investiční bankovnictví a toxická aktiva, což se promítlo do velkých poklesů cen akcií těchto bank. Společnost ABN AMRO N se stabilním profilem v oblasti retailového a komerčního bankovnictví se naopak od těchto bank zásadně lišila. Vzhledem k této situaci nizozemský stát uvedl, že úprava ceny analogicky s ostatními bankami neměla žádný smysl.
(177)
Nizozemský stát rovněž zdůraznil, že ostatní členové konsorcia, a zejména RBS, museli transakci schválit a že […]. Nizozemský stát odkázal rovněž na body 166 a 177 předběžné zprávy odborníků pro valnou hromadu akcionářů společnosti Fortis SA/NV, která se konala dne 11. února 2009 v Bruselu (79), a tvrdil, že tyto body podporují tvrzení nizozemského státu, že za společnosti FBN, ABN AMRO N, Fortis Insurance a Fortis Corporate Insurance zaplatil dne 3. října 2008 spravedlivou cenu, která proto představuje platnou referenční cenu pro prodej v prosinci 2008.
(178)
Nizozemský stát provedl opatření Z tak, že se vzdal vymáhání svých pohledávek vůči společnosti FBN. Nizozemský stát mimoto tvrdil, že by opravu měla uplatnit Komise (pokud by dospěla k závěru, že opatření Z představuje státní podporu). Jelikož se s podobnými nástroji ostatních bank obchodovalo se značnou slevou oproti jmenovité hodnotě (80), je logické, že tržní hodnota dluhových nástrojů, od jejichž vymáhání nizozemský stát upustil, byla rovněž nižší než jmenovitá hodnota. Jinými slovy, převládající tržní podmínky naznačovaly, že nizozemský stát neměl nárok na jmenovitou hodnotu, nýbrž na nižší tržní hodnotu. Nizozemský stát uvedl, že s přihlédnutím k tržním podmínkám převládajícím v té době měl nárok pouze na tržní hodnotu ve výši [4,55 - 5,85] miliardy EUR (tj. jmenovitá hodnota úvěrů ve výši 6,5 miliardy EUR upravena o tržní slevu ve výši [0,65 - 1,95] miliardy EUR).
(179)
Dne 18. června 2009 předalo nizozemské ministerstvo financí Komisi hodnocení společnosti FBN, které provedl DNB, jak se požadovalo v rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009 […] (81), (82), (83).
(180)
Dopisem ze dne 20. ledna 2010 DNB Komisi informoval rovněž o […] ABN AMRO N. […]
5.2 Připomínky nizozemského státu k rozhodnutí ze dne 5. února 2010
(181)
Nizozemský stát obecně tvrdil, že přijatá opatření nepředstavují státní podporu, jelikož tato opatření:
i)
neposkytla prospěch společnosti ABN AMRO N ani společnosti FBN,
ii)
byla nezbytná k oddělení společností ABN AMRO N a FBN od jejich příslušných dřívějších mateřských společností a vyplývala ze smluvních povinností nizozemského státu jakožto nástupce společnosti Fortis SA/NV v dohodě akcionářů konsorcia nebo
iii)
byla z hlediska soukromého investora ekonomicky racionální.
(182)
Nizozemský stát uvedl, že by Komise měla zásadu investora v tržním hospodářství uplatnit na každé jednotlivé opatření, které nizozemský stát přijal. Zejména co se týká opatření souvisejících se spojením (tj. opatření B4 a B5), nizozemský stát zdůraznil, že spojení představovalo investici s kladnou čistou současnou hodnotou, a bylo proto v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství.
(183)
Jinými slovy, nizozemský stát nesouhlasil s předběžným názorem Komise, který byl uveden v 96. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 5. února 2010, že se na opatření následující po integrovaných transakcích ze dne 3. října 2008 zásada investora v tržním hospodářství nevztahuje, jelikož tato opatření byla součástí větší operace na záchranu a restrukturalizaci.
(184)
Nizozemský stát připustil, že pravidla státní podpory znamenají, že se zásada investora v tržním hospodářství nepoužije, pokud se v krátkém čase uskuteční několik vzájemně souvisejících kapitálových vkladů. Tvrdil však, že tato analýza v případě společností FBN a ABN AMRO N neplatí, jelikož integrované transakce ze dne 3. října 2008 podle jeho názoru neobsahovaly opatření státní podpory a s původní transakcí nebyla mimoto spojena žádná následná opatření.
(185)
Nizozemský stát uvedl, že by Komise měla zohlednit velmi zvláštní podmínky, za nichž byl nizozemský stát povinen koupit společnost FBN. Nizozemský stát poukázal rovněž na skutečnost, že prodej New HBU byl pro stát a pro společnost ABN AMRO N velmi obtížný se záporným dopadem na kapitál ve výši 470 milionů EUR.
(186)
Nizozemský stát tvrdil, že svá opatření založil na zásadách uvedených ve sdělení o bankovnictví (84) a ve sdělení Komise - Rekapitalizace finančních institucí během současné finanční krize: omezení podpory na nezbytné minimum a záruky proti neoprávněnému narušení hospodářské soutěže (85) (dále jen „sdělení o rekapitalizaci“). Obecně nizozemský stát tvrdil, že jeho opatření byla dobře cílená, úměrná daným problémům a navržena tak, aby minimalizovala negativní dopady na ostatní konkurenty.
(187)
Nizozemský stát tvrdil, že opatření A a opatření B1 nepředstavují státní podporu, jelikož stát měl smluvní povinnost vyřešit problémy s kapitálem, s nimiž se potýkala společnost ABN AMRO Z. Nizozemský stát měl podle dohody akcionářů konsorcia povinnost provést rozdělení společnosti ABN AMRO Holding. DNB povolil zahájení procesu oddělování společnosti ABN AMRO II až poté, co všichni členové zaplatili svůj podíl na nedostatku kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z. Nizozemský stát připustil, že společnosti ABN AMRO Z poskytl prostřednictvím společnosti ABN AMRO N kapitál, zdůraznil však, že společnost ABN AMRO N fungovala pouze jako zprostředkovatel. Společnost ABN AMRO N pouze předala kapitál společnosti ABN AMRO Z a opatření A neposkytlo společnosti ABN AMRO N žádnou selektivní výhodu.
(188)
Pokud jde o to, zda byl nedostatek kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z výsledkem selektivních výhod poskytnutých společnosti ABN AMRO N, nizozemský stát uvedl, že členové konsorcia již v době získání společnosti ABN AMRO Holdings konsorciem (viz 33. bod odůvodnění) zajistili, aby byly aktivity s různými trackingovými akciemi (jak byly definovány v 35. bodě odůvodnění) dostatečně vzájemně odlišeny. Toto opatření znamenalo, že se jednoznačně rozlišovalo rovněž mezi činnostmi společnosti ABN AMRO N a ABN AMRO Z. To například znamenalo, že společnost ABN AMRO N měla vlastní strukturu řízení podniku a vlastní výkaznictví. Nizozemský stát upozornil Komisi rovněž na skutečnost, že společnost ABN AMRO N byla od 6. února 2010 (86) samostatným právním subjektem.
(189)
Nizozemský stát předložil rovněž důkazy, že nedostatek kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z existoval již v době nabytí dne 3. října 2008. Počáteční rozvaha společnosti ABN AMRO Z ke dni 3. října 2008 již vykazovala zápornou částku ve výši 7,4 miliard EUR a podíl společnosti Fortis SA/NV činil přibližně 2,5 miliardy EUR. Co se týká příčin nedostatečného kapitálu, nizozemský stát připustil, že došlo k převodu akcií společnosti Unicredito v hodnotě 1 miliardy EUR ze společnosti ABN AMRO Z na provozní trackingové akcie (včetně částky ve výši přibližně 300 milionů EUR pro společnost ABN AMRO N), poskytl však informace prokazující, že k převodu akcií Unicredito došlo v únoru 2008, tj. dlouho před zásahem nizozemského státu. Převod akcií společnosti Unicredito proto nelze považovat za státní podporu.
(190)
Co se týká nákladů hrazených společností ABN AMRO Z, které souvisely s funkcemi ústředí, nizozemský stát zdůraznil, že se tyto náklady po nabytí společnosti ABN AMRO Holding členy konsorcia výrazně snížily, jak bylo popsáno v 33. bodě odůvodnění. Jelikož členové konsorcia neměli zájem na udržování velkého integrovaného ústředí, bylo logické udržovat tyto náklady na co nejnižší úrovni. Údaje, které poskytl nizozemský stát, prokazují, že náklady na fungování skupiny, které hradila společnost ABN AMRO Z, v roce 2008 činily [0 - 0,5] miliardy EUR a v roce 2009 pak [0 - 0,2] miliardy EUR, což nizozemský stát pokládal za zanedbatelné. Nizozemský stát rovněž zdůraznil, že mu povinnost absorbovat tyto náklady vznikla, když po nabytí společnosti FBN (včetně ABN AMRO N) dne 3. října 2008 nahradil jako strana dohody akcionářů konsorcia společnost Fortis SA/NV.
(191)
Pokud by se Komise domnívala, že opatření A představuje státní podporu, nizozemský stát tvrdil, že by se nemělo použít sdělení o znehodnocených aktivech (87). Podle nizozemského státu neexistovala žádná nejistota ohledně ocenění zajištěných aktiv, jež proto nebylo možno považovat za „znehodnocená“ ve smyslu použitém ve sdělení. I kdyby Komise s tímto názorem nesouhlasila, nizozemská vláda tvrdila, že swap úvěrového selhání společnosti ABN AMRO N je i tak v souladu s obecnými zásadami uvedeného sdělení. Nizozemský stát mimoto tvrdil, že nástroj k zajištění úvěrových rizik byl nezbytný a přiměřený, přičemž narušení hospodářské soutěže bylo minimální.
(192)
Nizozemský stát uvedl, že v případě nástroje k snížení kapitálových požadavků bylo protiplnění (výnosnost uvolněného kapitálu ve výši 10 %) dostatečně vysoké. Předložil rovněž důkazy, že tranše první ztráty ve výši 20 bazických bodů byla podstatně vyšší než očekávaná ztráta. Nizozemský stát tvrdil, že náležitý základ pro odhad rozpětí očekávaných ztrát v budoucnu poskytly minulé ztráty (konkrétně [0 - 15] bazických bodů) a ztráty odhadované pro rok 2010 ([0 - 30] bazických bodů) u hypotečního portfolia společnosti ABN AMRO N. Rovněž informace o trhu obsažené ve zprávách o ratingu (88) potvrzovaly, že tranše první ztráty překračovala očekávané ztráty. Nizozemský stát odkázal rovněž na dokument investiční banky […], který simuloval, jak by se mohly vyvíjet peněžní toky nizozemského státu podle jednotlivých zátěžových scénářů.
(193)
Nizozemský stát se rovněž domníval, že nástroj k snížení kapitálových požadavků obsahoval dostatečné pobídky k odchodu. Nizozemský stát upozornil Komisi na možnosti vypovězení obsažené v nástroji k snížení kapitálových požadavků a na skutečnost, že tento nástroj bude poměrně neatraktivní, jakmile bude skupina ABN AMRO moci působit podle požadavků rámce Basilej II. V tomto kontextu se nizozemský stát domníval, že společnost ABN AMRO N pravděpodobně nástroj k snížení kapitálových požadavků ukončí v lednu 2011, kdy se očekávalo, že přechod na požadavky rámce Basilej II povede k snížení uvolněného kapitálu.
(194)
Nizozemský stát objasnil, že náklady na rozdělení (tj. opatření B2 a B3) byly důsledkem dohody akcionářů konsorcia, jejíž stranou byl nizozemský stát ode dne 3. října 2008. Podle podmínek této dohody měl stát povinnost (na rozdíl od společnosti ABN AMRO N) rozdělit společnost ABN AMRO Holding na tři části. Nizozemský stát popřel, že tyto náklady poskytly společnosti ABN AMRO N výhodu, a rovněž objasnil, že náklady na rozdělení uhradil, jelikož provedení rozdělení představovalo smluvní povinnost státu.
(195)
Co se týká obezřetnostního rozpětí ve výši 500 milionů EUR (rovněž zařazeného do nákladů na rozdělení), nizozemský stát tvrdil, že se jednalo o běžnou bankovní praxi. Banky nemohou fungovat pouze s minimálním požadovaným kapitálem, nýbrž potřebují dodatečné pohodlné rozpětí. Pokud by tomu tak nebylo, dostaly by se banky okamžitě do finančních potíží již při malém zhoršení situace. Nizozemský stát však uvedl, že by jeho příspěvek k obezřetnostnímu rozpětí měl být dočasný a že v dlouhodobějším horizontu by společnost ABN AMRO N měla vytvořit obezřetnostní rozpětí sama bez pomoci nizozemského státu.
(196)
Co se týká opatření B4, nizozemský stát tvrdil, že toto opatření nepředstavuje státní podporu. Nizozemský stát uvedl, že rozhodnutí o spojení obou bank již bylo v době, kdy získal společnost FBN, přijato a částečně provedeno. Nizozemský stát toto tvrzení doložil odkazem na skutečnost, že v době uskutečnění integrovaných transakcí dne 3. října 2008 již byla správa majetku společnosti ABN AMRO oddělena a začleněna do společnosti Fortis SA/NV. Nizozemský stát rovněž zdůraznil, že mu Komise uložila povinnost provést nápravné opatření v souvislosti se spojením v zájmu vyřešení zbývajících problémů vyplývajících ze spojení a že nápravné opatření v souvislosti se spojením týkající se New HBU zdědil od společnosti Fortis SA/NV. Nizozemský stát rovněž uvedl, že se finanční prostředky společnosti ABN AMRO N nezvýšily, a proto hájil názor, že opatření B4 nepředstavuje státní podporu.
(197)
Nizozemský stát uvedl, že by se státní prostředky poskytnuté na financování nákladů na integraci (opatření B5) měly považovat za rozumnou investici, která vedla k náležité návratnosti ve formě synergií. Nizozemská vláda tyto synergie odhadla na částku ve výši 1,1 miliardy EUR ročně (před zdaněním), přičemž počáteční náklady na integraci činily 1,2 miliardy EUR (po zdanění). Podle nizozemského státu by celková čistá současná hodnota spojení (s přihlédnutím k synergiím, nákladům na integraci a nákladům na nápravné opatření v souvislosti se spojením) měla představovat kladnou částku ve výši 2,88 miliardy EUR (89).
(198)
Podle nizozemského státu neposkytla přeměna kapitálu Tier 2 na kapitál Tier 1 (opatření C) společnosti FBN selektivní výhodu. Nizozemský stát uvedl, že přeměna byla v zájmu nizozemského státu, jelikož ten mohl přeměnit úvěry s průměrným kupónem ve výši 2,976 % na vlastní kapitál, u něhož podle jeho názoru existovalo přitažlivé protiplnění. V tomto ohledu odkázal nizozemský stát na odhadovanou normalizovanou návratnost vlastního kapitálu skupiny ABN AMRO v roce 2012 ve výši přibližně […] %, jak se uvádělo v plánu restrukturalizace z prosince 2009.
(199)
Pokud by Komise považovala opatření C za státní podporu, nizozemský stát tvrdil, že by Komise neměla považovat za státní podporu všechny půjčky, od jejichž vymáhání již upustil. Nizozemský stát objasnil, že přeměnu lze rozdělit na splacení kapitálu Tier 2 v nominální hodnotě a vklad základního kapitálu Tier 1 (bez čistých dopadů na hotovost). Podle nizozemského státu nebylo možno v té době přiměřeně předpokládat splacení kapitálu Tier 2 v nominální hodnotě, jelikož se se srovnatelnými nástroji ostatních bank obchodovalo s významnou slevou oproti jmenovité hodnotě, což bylo odrazem nejisté situace na trhu. Nizozemský stát uvedl, že na základě srovnatelných údajů byla sleva ve výši [135 - 405] milionů EUR odůvodněná.
(200)
Nizozemský stát uvedl, že platba ve výši 740 milionů EUR (opatření D) představovala jednu z jeho povinností vyplývajících z dohody akcionářů konsorcia. Nizozemský stát mimoto zdůraznil, že se jednalo pouze o platby ostatním členům konsorcia, a nikoli společnosti ABN AMRO N, takže této společnosti nebyla poskytnuta žádná státní podpora.
(201)
Pokud jde o opatření E, nizozemský stát tvrdil, že společnost ABN AMRO II neměla prospěch z protizávazku odškodnění (který byl popsán v 126. bodě odůvodnění), nýbrž že opatření E pouze znamenalo, že společnost ABN AMRO II poskytla protizávazek odškodnění společnosti Deutsche Bank. Nizozemský stát uvedl, že tento protizávazek odškodnění nemohla banka využít k rozvoji nových oblasti podnikání, a že tudíž nevedl k narušení hospodářské soutěže.
(202)
Nizozemský stát měl za to, že protizávazek odškodnění je v souladu se sdělením Komise o rekapitalizaci. Nizozemský stát zdůraznil, že při stanovení ceny vycházel z doporučení ECB o stanovení cen za rekapitalizaci.
(203)
Nizozemský stát se vyjádřil rovněž k podezření Komise, že držitelé prioritních akcií společnosti FBN (90) neposkytli dostatečný příspěvek, pokud jde o sdílení zátěže. Nizozemský stát objasnil, že investoři do prioritních akcií neobdrželi v roce 2008 dividendy (v hotovosti ani jako příjmy příštích období) a že se s prioritními akciemi obchodovalo za cenu nižší, než byla jejich nominální hodnota. Nizozemský stát dodal, že schopnost společnosti FBN vyplatit nebo rezervovat v budoucnu pevně stanovené dividendy závisela na tom, zda bude mít společnost dostatečný zisk podle IFRS. Nizozemský stát podotkl, že ustanovení o dividendách, jimiž se řídí prioritní akcie společnosti FBN, zahrnovalo tzv. systém pozastavení výplaty dividend/povinné výplaty dividend (91) a že nejistota ohledně dividendové politiky skupiny ABN AMRO snížila jistotu, kterou investorům do prioritních akcií poskytoval systém pozastavení výplaty dividend/povinné výplaty dividend.
(204)
Pokud jde o to, zda bude kapitál splacen, jakmile zaniknou (dočasné) kapitálové potřeby, nizozemský stát tvrdil, že zamýšlí využívat dividendovou politiku skupiny ABN AMRO tak, aby skupina ABN AMRO neměla nadbytečný kapitál, který by mohl vést k narušení hospodářské soutěže (92).
(205)
Pokud jde o narušení hospodářské soutěže, nizozemský stát uvedl, že nesouhlasí s názorem Komise, že společnosti ABN AMRO N a FBN byly v důsledku spojení v Nizozemsku posíleny, ani s tím, že tento vývoj mohl vést k neoprávněnému narušení hospodářské soutěže. Nizozemský stát se domníval, že opak je pravdou, a v této souvislosti poukázal na skutečnost, že oddělení společností FBN a ABN AMRO N od jejich mateřských společností a následné spojení bylo velmi pracné a znamenalo, že vedení společností FBN a ABN AMRO N mohlo věnovat méně času každodenní obchodní činnosti, a proto tvrdil, že oddělení a následné spojení mělo negativní dopad na soutěžní postavení společností FBN a ABN AMRO N (nebo skupiny ABN AMRO po spojení).
5.3 Připomínky nizozemského státu k podáním zúčastněných stran
5.3.1 Připomínky nizozemského státu k dopisu stěžovatele ze dne 6. května 2009
(206)
Nizozemský stát obecně zdůraznil, že podle jeho názoru nesplňovala opatření ve prospěch společností FBN a ABN AMRO N definici Unie týkající se státní podpory, a neměla proto účinky narušující hospodářskou soutěž. Nizozemský stát se domníval, že tržní chování společností FBN a ABN AMRO N na trhu spoření a trhu vkladů bylo v souladu s chováním rozumně uvažujícího účastníka trhu, který chrání své obchodní zájmy. Nizozemský stát se domníval, že úrokové sazby, které nabízely společnosti FBN a ABN AMRO N, nenarušovaly hospodářskou soutěž. Tvrdil proto, že nedošlo k porušení práva Unie v oblasti hospodářské soutěže.
(207)
Nizozemský stát předložil řadu srovnávacích tabulek s úrokovými sazbami nabízenými u konkrétních vkladových a spořicích produktů. Nizozemský stát popřel, že by společnosti FBN a ABN AMRO N trvale nabízely nejvyšší úrokové sazby, zejména ve srovnání s menšími nizozemskými bankami, jako jsou SNS, NIBC a DSB. Nizozemský stát rovněž uvedl, že úrokové sazby u spořicích účtů byly v Nizozemsku vysoké již před finanční krizí, a to částečně kvůli chování menších bank s agresivní cenovou politikou. Nizozemský stát se domníval, že se banky během finanční krize snažily chránit své franšízy v oblasti spoření tím, že u spořicích produktů nabízely zákazníkům poměrně vysoké úrokové sazby.
(208)
Nizozemský stát se vyjádřil rovněž k cenové strategii MoneYou, internetové značky společnosti ABN AMRO N, která byla na trh zavedena v září 2008. Nizozemský stát tvrdil, že MoneYou je specializovaný internetový produkt, který se značně liší od tradičnějších produktů, pokud jde o nákladovou základnu a úroveň služeb. Nizozemský stát uvedl, že MoneYou musela v prvních šesti měsících své existence zajistit uznání své značky, a musela proto nabízet úrokové sazby, které byly většinou mírně nižší nebo stejné jako sazby nabízené podobnými účastníky trhu poskytujícími internetové bankovnictví (93). Od druhého čtvrtletí 2009 se úrokové sazby nabízené MoneYou snížily a MoneYou se usadila v tzv. středním tržním segmentu (Mid-Tier-Segment) (94). Co se týká MoneYou, nizozemský stát dodal, že dosud získala pouze omezené objemy finančních prostředků (konkrétně [0 - 5] miliard EUR), což představuje přibližně [0 - 5] % celkového objemu na nizozemském trhu spoření. Nizozemský stát dodal, že bývalí zákazníci společnosti Van Lanschot představovali pouze malou část podnikání MoneYou ([0 - 5 000] účtů, tj. [0 - 5] % účtů MoneYou).
(209)
Nizozemský stát rovněž popřel, že by se společnosti ABN AMRO N a FBN při samofinancování spoléhaly výhradně na nizozemský trh spoření. Nizozemský stát poskytl nové informace prokazující, že společnost ABN AMRO N vydala 6. července 2009 kryté dluhopisy v hodnotě 2 miliardy EUR a že společnost FBN vydala dluhové nástroje se státní zárukou v hodnotě 15,5 miliardy EUR. Podle nizozemského státu byla tvrzení stěžovatele nesprávná a unáhlená. Nizozemský stát uvedl, že společnost FBN potřebovala pouze určitý čas na vytvoření pokladních operací a vydání dluhových nástrojů se státní zárukou. Nizozemský stát taktéž uvedl, že vkladové a spořicí produkty jsou důležité rovněž k navázání vztahů se zákazníky a mají jiný a širší účel než v případě jiných finančních nástrojů. V tomto ohledu nizozemský stát podotkl, že úbytek podílu na trhu spoření a vkladů mohl vést k úbytku podílu na trhu jiných bankovních produktů.
(210)
Nizozemský stát rovněž popřel, že by spotřebitelé a účastníci trhu vnímali společnosti ABN AMRO N a FBN jako bezpečnější banky, než jsou jejich konkurenti. Poukázal na rating společností FBN a ABN AMRO N u ratingových agentur, jenž byl nižší než například rating AAA v případě Rabobank. Obdobně to platí pro relativní rozpětí swapu úvěrového selhání. Nizozemský stát se rovněž domníval, že státní vlastnictví nezajistilo, že společnosti ABN AMRO N nebo FBN byly v očích zákazníků a účastníků trhu považovány za bezpečnější. V této souvislosti uvedl, že mnoho státních zásahů ad hoc ukázalo, že by nizozemský stát zasáhl u jakékoli banky v soukromém vlastnictví, pokud by to bylo možné. Nizozemský stát proto usuzoval, že fakticky neexistoval žádný vnímaný rozdíl mezi bezpečností, kterou poskytovaly nizozemské banky v soukromém vlastnictví v porovnání s bankami ve vlastnictví nizozemského státu.
(211)
Pokud jde o výpočet, zda byly úrokové sazby nabízené u spořicích produktů ztrátové, nizozemský stát tvrdil, že by se neměly srovnávat se sazbami EURIBOR, nýbrž se sazbami vyplývajícími z tzv. „metody reprodukce portfolia“(replicating portfolio methodology) (95). S použitím této metody nizozemský stát uznal, že u některých produktů existovalo dočasné záporné rozpětí. Tvrdil však, že se jednalo o racionální tržní chování, jež bylo v souladu s tržním chováním konkurentů (v soukromém vlastnictví) v tomto konkrétním časovém okamžiku.
5.3.2 Připomínky nizozemského státu k tvrzením stěžovatele ze dne 21. a 28. srpna 2009
(212)
Nizozemský stát uvedl, že platí jeho dřívější připomínky týkající se stěžovatele, jež jsou shrnuty v 206. až 211. bodě odůvodnění.
(213)
Nizozemský stát mimoto poznamenal, že tvrzení stěžovatele, že se podíl společností ABN AMRO N a FBN na trhu zvýšil, bylo založeno na chybných statistických údajích. Pokud jde o údajný nárůst vkladů získaných společností ABN AMRO N ve výši 21 miliard EUR, nizozemský stát tvrdil, že na nizozemské retailové vklady připadalo pouze 5,1 miliardy EUR, zatímco zbytek připadal na úspory korporátních zákazníků a zahraniční vklady. Nizozemský stát poskytl rovněž údaje prokazující, že velká část zvýšeného objemu vkladů a úspor společnosti FBN plynula z korporátního bankovnictví, a nikoli z retailového a soukromého bankovnictví.
(214)
Nizozemský stát podotkl, že nizozemští zákazníci investovali více do úspor kvůli nejistému makroekonomickému prostředí. Nizozemský stát poukázal na údaje Ústředního statistického úřadu, které udávaly, že v prvním pololetí roku 2009 vzrostly úspory meziročně o 7,7 %. Úspory zákazníků společnosti ABN AMRO N vzrostly meziročně o 7,5 %, což naznačuje, že se podíl společnosti ABN AMRO N na trhu spíše snížil. Společnost FBN rovněž předložila důkazy prokazující, že se úspory jejích zákazníků vyvíjely v souladu s trhem.
5.3.3 Připomínky nizozemského státu k připomínkám společnosti ABN AMRO Bank
(215)
Nizozemský stát potvrdil, že společnosti ABN AMRO N neposkytl likvidní facilitu, čímž obecně potvrdil tvrzení společnosti ABN AMRO Bank.
6. POSOUZENÍ
6.1 Existence podpory
(216)
V čl. 107 odst. 1 Smlouvy se uvádí, že podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem. Z toho vyplývá, že se státní opatření považuje za státní podporu, pokud splňuje tato čtyři (kumulativní) kritéria:
-
státní prostředky,
-
selektivní výhoda,
-
narušení hospodářské soutěže a
-
ovlivnění obchodu mezi členskými státy.
(217)
První kritérium je splněno u opatření Y1 až E uvedených v tabulce č. 4 v 128. bodě odůvodnění, jelikož všechna tato opatření jsou přímo financována z prostředků nizozemského státu.
(218)
Skutečnost, zda opatření představuje selektivní výhodu pro společnosti FBN a ABN AMRO N nebo skupinu ABN AMRO po spojení (druhé kritérium), je analyzována v 220. až 278. bodě odůvodnění, přičemž každé opatření je posouzeno zvlášť.
(219)
Existuje-li v tomto případě selektivní výhoda, bylo by splněno i třetí a čtvrté kritérium. Všechna opatření narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž, jelikož společnostem FBN a ABN AMRO N nebo skupině ABN AMRO po spojení zajišťují výhodnější postavení v porovnání s ostatními konkurenčními bankami (třetí kritérium). Opatření mimoto ovlivňují rovněž obchod mezi členskými státy. Společnosti FBN, ABN AMRO N a skupina ABN AMRO po spojení jsou banky zaměřené na mezinárodní klientelu s činnostmi mimo Nizozemsko, přičemž na domácím trhu rovněž soutěží s dceřinými společnostmi zahraničních bank (čtvrté kritérium).
6.1.1 Opatření Y1 a Y2 ze dne 3. října 2008
(220)
Je vhodné připomenout, že toto rozhodnutí posuzuje pouze potenciální podporu pro společnosti FBN a ABN AMRO N nebo skupinu ABN AMRO po spojení. Potenciální podpora společnosti Fortis Bank SA/NV vyplývající z opatření Y1 a Y2 byla posouzena v rozhodnutí ze dne 3. prosince 2008.
(221)
Jak je uvedeno v 52. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 3. prosince 2008 (96) a v prvotním posouzení těchto opatření z hlediska státní podpory v rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009, opatření přijatá dne 3. října 2008 (tj. opatření X, Y1 a Y2) jsou neoddělitelně spojená. Nizozemský stát oddělil společnosti FBN a ABN AMRO N od jejich mateřské společnosti s omezenou likviditou nabytím společnosti FBN. Aby však společnost FBN plně izoloval od problémů její mateřské společnosti souvisejících s likviditou, musel nizozemský stát převzít rovněž úlohu poskytovatele finančních prostředků pro společnost FBN. Stalo se tak formou opatření Y1 a Y2. Dne 3. října 2008 převzal mimoto nizozemský stát povinnosti společnosti Fortis SA/NV vyplývající z dohody akcionářů konsorcia.
(222)
Jak je uvedeno v 50. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 3. prosince 2008, Komise nemůže uznat, že u integrovaných transakcí ze dne 3. října 2008, jimiž nizozemský stát získal společnost FBN (včetně ABN AMRO N) za částku ve výši 12,8 miliardy EUR a rovněž poskytl společnosti FBN velmi vysokou částku finančních prostředků, je splněna zásada investora v tržním hospodářství. Vzhledem k tehdejším převládajícím tržním podmínkám by žádný kupec nebyl schopen a ochoten nabídnout za záchranu společnosti FBN tak vysokou částku (97). Doplňkové informace, které poskytl nizozemský stát, mimoto potvrdily, že se dne 3. října 2008 nizozemský stát dohodl rovněž na odškodnění společnosti Fortis SA/NV za její závazky vyplývající z dohody akcionářů konsorcia. Tato dohoda znamenala, že by integrované transakce ze dne 3. října 2008 byly pro investora v tržním hospodářství ještě méně přijatelné. Bez náležité hloubkové kontroly by žádný investor nepřevzal povinnosti společnosti Fortis SA/NV vyplývající z dohody akcionářů konsorcia, které později vedly k významným závazkům (čehož si byl nizozemský stát dne 3. října 2008 již částečně vědom).
(223)
Pro nizozemský stát byly integrované transakce ze dne 3. října 2008 nezbytné, aby zamezil velkým negativním vedlejším účinkům na nizozemský bankovní systém a hospodářství (98). Investor v tržním hospodářství k takovýmto vedlejším účinkům obvykle nepřihlíží.
(224)
Snaha zamezit vážnému narušení nizozemského bankovního systému a hospodářství rovněž vysvětluje, proč nizozemský stát přijal rozhodnutí tak rychle. Investor v tržním hospodářství by k posouzení možné potřeby dalších kapitálových vkladů potřeboval mnohem více času a podrobněji by prověřil rovněž finanční situaci společností. Investor v tržním hospodářství (s dostatkem času na provedení náležité hloubkové kontroly) by proto měl lepší přehled o následných investicích a vzal by tyto informace v úvahu ve svém ocenění. Nizozemský stát, který musel jednat rychle, aby v Nizozemsku zachoval finanční stabilitu, se nemohl chovat jako investor v tržním hospodářství a vzít si více času na důkladnější posouzení integrovaných transakcí ze dne 3. října 2008 a povinností souvisejících s dohodou akcionářů konsorcia.
(225)
Komise proto potvrzuje své hodnocení, že integrované transakce ze dne 3. října 2008 nebyly v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství (tento závěr již byl obsažen v rozhodnutí ze dne 3. října 2008, v němž se usuzovalo, že tyto transakce představují státní podporu pro společnost Fortis Bank SA/NV).
(226)
Pokud jde o existenci výhody, opatření ze dne 3. října 2008 společně umožnila oddělení společností FBN a ABN AMRO N od společnosti Fortis SA/NV, a proto poskytla důležitou selektivní výhodu společnosti FBN, která již byla ve značném rozsahu začleněna do společnosti Fortis Bank SA/NV, a zejména byla velmi závislá na financování poskytovaném posledně uvedenou společností. V plánu restrukturalizace z prosince 2009 (viz rovněž 78. bod odůvodnění) nizozemský stát připustil, že pokud by nezasáhl, stáhla by společnost Fortis SA/NV dolů i společnost FBN. Bez opatření státní podpory by byla společnost FBN nadále vystavena závazkům společnosti Fortis SA/NV, která byla na pokraji úpadku, a to by bylo značně na překážku činnostem společnosti FBN. Vyčleněním svých činností ze společnosti Fortis SA/NV byla společnost FBN schopna zamezit do značné míry problémům a nákladům, jež jsou obvyklé u (finanční) společnosti v potížích (např. vyšší náklady financování, horší platební podmínky ze strany dodavatelů a protistran, vyšší mzdové náklady k udržení zaměstnanců, omezení činnosti a snížení rizikově vážených aktiv k zachování kapitálu) (99). Ačkoliv společnost ABN AMRO N zůstala na provozní úrovni samostatnou společností, nizozemský stát se obával kontaminace vyplývající ze skutečnosti, že by si trhy mohly společnost ABN AMRO N spojovat s bývalým vlastníkem, společností Fortis SA/NV.
(227)
Opatření Y1 (důležitá součást integrovaných transakcí ze dne 3. října 2008) poskytlo velkou výhodu i společnosti FBN, zejména vzhledem k rozsahu transakce a tehdejším převládajícím tržním podmínkám.
(228)
Vysoká likvidní facilita ve výši 45 miliard EUR (100) byla poskytnuta v době, kdy byly velkoobchodní trhy prakticky uzavřené, zejména s ohledem na velké částky a společnosti s poměrně vysokým poměrem úvěrů k vkladům, jak tomu bylo v případě společnosti FBN. Skutečnost, že by takováto vysoká částka likvidity nebyla na trhu snadno dostupná, potvrzuje i to, že společnost FBN potřebovala několik čtvrtletí na to, aby krátkodobou likvidní facilitu nahradila jinými zdroji financování. Společnost FBN nakonec splatila veškeré krátkodobé financování poskytnuté nizozemským státem v červnu 2009, devět měsíců po poskytnutí podpory v podobě likvidity. Refinancování se uskutečnilo částečně prostřednictvím emise dluhopisů se státní zárukou (101).
(229)
Je proto nutno vyvodit závěr, že opatření Y1 představuje státní podporu, jelikož společnosti FBN poskytlo výhodu v podobě financování, které by za převládajících tržních podmínek v té době nebylo dostupné na trhu.
(230)
Co se týká opatření Y2, novace dlouhodobých úvěrů poskytnutých společností Fortis Bank SA/NV, Komise se domnívá, že toto opatření poskytuje společnosti FBN selektivní výhodu. Z informací předložených nizozemským státem vyplývá, že společnost Fortis Bank SA/NV měla v případě změny vlastnictví na úrovni společnosti FBN nárok na okamžité splacení dlouhodobých půjček s pevnou úrokovou sazbou (v nominální hodnotě ve výši 7,9 miliardy EUR). Díky opatření Y2 nemusela společnost FBN hledat nové financování na trhu, aby mohla tyto dlouhodobé půjčky splatit. Měla i nadále prospěch z existujících půjček s úrokovými sazbami platnými v době před krizí.
(231)
Tím, že nizozemský stát souhlasil s novací, poskytl společnosti FBN dlouhodobou půjčku s úrokovými sazbami platnými v době před krizí. Investor v tržním hospodářství by tyto půjčky neposkytl s úrokovými sazbami platnými v době před krizí, nýbrž by vyjednal úrokové sazby, jež by lépe odrážely převládající tržní podmínky v té době, zejména vzhledem k tomu, že se jednalo o půjčky ve značné výši.
(232)
Je proto nutno vyvodit závěr, že opatření Y2 představuje státní podporu pro společnost FBN, jelikož této společnosti poskytlo selektivní výhodu v podobě půjčky s úrokovými sazbami platnými v době před krizí. Nizozemský stát se nepokusil uvést u splatných půjček úrokové sazby do souladu s úrokovými sazbami platnými v době po skončení krize, nejednal tudíž jako investor v tržním hospodářství.
(233)
Komise obdržela dostatečné informace, aby mohla vyvodit závěr, že společnost ABN AMRO N neobdržela prostřednictvím opatření Y1 a Y2 žádné finanční prostředky. Neměla proto z těchto opatření žádný prospěch.
(234)
Integrované transakce ze dne 3. října 2008 proto nejsou v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství a poskytly společnosti FBN selektivní výhodu. Tato opatření umožnila společnosti FBN setrvat na trhu a dále vykonávat své činnosti, aniž by ji zatěžovaly problémy její mateřské společnosti. Společnost FBN obdržela rovněž velmi vysokou částku podpory financování, která by nebyla na trhu dostupná v tak krátkém čase. Opatření Y1 a Y2 proto představují státní podporu, zatímco (jak je uvedeno v 32. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009) opatření X jako takové nepředstavuje státní podporu pro společnost FBN, nýbrž je součástí širší transakce (oddělení společnosti FBN od Fortis Bank SA/NV), která zahrnovala státní podporu společnosti FBN.
6.1.2 Použitelnost zásady investora v tržním hospodářství na opatření, která byla provedena po poskytnutí počáteční pomoci dne 3. října 2008
(235)
Nizozemský stát přijal ve prospěch společností FBN a ABN AMRO N velký počet opatření, jež byla rozložena v období přibližně 18 měsíců. Nizozemský stát uvedl, že by se přezkoumání zásady investora v tržním hospodářství mělo použít na každé z těchto opatření zvlášť (a zejména na opatření B4 a B5 související se spojením). Na základě časové posloupnosti opatření (I), společného účelu opatření (II) a situace společností v době provedení každého opatření (III) však Komise vyvozuje názor, že tato opatření nebyla dostatečně odlišená, aby mohla být s ohledem na zásadu investora v tržním hospodářství posouzena samostatně. Komise má za to, že všechna opatření byla součástí jednoho zdlouhavého procesu restrukturalizace (102), (103).
(236)
Časová posloupnost opatření (I), která byla popsána dříve v oddíle 2.1 a v oddíle 2.4 tohoto rozhodnutí, prokazuje, že všechna opatření spolu vzájemně souvisí a byla přijata v krátkém čase.
(237)
Opatření v souvislosti se spojením jsou mimoto jednoznačně spojená s předchozími zásahy. Když nizozemský stát dne 21. listopadu 2008 (o něco málo více než šest týdnů po záchranném zásahu dne 3. října 2008) rozhodl o spojení společností FBN a ABN AMRO N, mohl tak učinit jen proto, že tyto dvě společnosti právě zachránil před úpadkem. Jinými slovy, ve srovnávacím scénáři bez zásahu ze dne 3. října 2008 by provedení spojení nebylo možné, jelikož by tyto dvě společnosti již neexistovaly, nebo by existovaly v podstatně omezené podobě, která by vedla k mnohem menšímu a méně přitažlivému subjektu vzniklému spojením, což nizozemský stát připouští rovněž v plánu restrukturalizace z prosince 2009 (viz 78. bod odůvodnění).
(238)
Všechna opatření měla společný cíl (II), a to plně obnovit životaschopnost společností FBN a ABN AMRO N. Ihned po provedení integrovaných transakcí ze dne 3. října 2008 bylo zřejmé, že nizozemský stát situaci pouze stabilizoval, přičemž důležité provozní problémy dosud čekají na vyřešení, zejména kvůli oddělení jednotlivých subjektů od bývalé mateřské společnosti.
(239)
Spojení bylo mimoto opatřením, které bylo zapotřebí k dosažení společného cíle, a to úplného obnovení životaschopnosti. Finanční situace samostatné společnosti FBN byla slabá, jelikož tato společnost měla poměrně malou retailovou franšízu a závisela do značné míry na velkém mezibankovním financování (104). Společnost ABN AMRO N přišla o důležité kompetence s ohledem na některé produkty a velkou část své mezinárodní sítě. Obě společnosti se potýkaly s provozními problémy souvisejícími například s informačními technologiemi, daněmi a řízením rizik a nebylo rovněž jisté, zda mají ve všech oblastech činnosti, v nichž působily, dostatečný rozsah. Nizozemský stát zvážil řadu alternativ a rychle rozhodl, že spojení a dodatečné navýšení kapitálu je nejlepším způsobem, jak plně obnovit životaschopnost. Ve scénáři založeném na spojení kompenzovaly činnosti ABN AMRO N s vysokými vklady v oblasti retailového bankovnictví slabou finanční situaci společnosti FBN, zatímco společnost FBN mohla společnosti ABN AMRO N zajistit větší velikost a poskytnout mezinárodní pobočky. Subjekt vzniklý spojením měl mimoto lepší postavení při řešení praktických problémů a mohl využít rovněž dodatečných úspor z rozsahu. Spojení zamezilo nutnosti přeorganizovat každý subjekt zvlášť.
(240)
Pokud jde o situaci společností v době provedení každého opatření (III), Komise podotýká, že životaschopnost společností byla plně obnovena až po provedení všech opatření. Společnosti nebyly životaschopné v přechodné fázi, například ke dni 21. listopadu 2008, kdy bylo rozhodnuto o spojení. V této souvislosti Komise zdůrazňuje, že na konci prosince 2008, a tudíž po přijetí rozhodnutí o spojení, hrozilo, že společnost FBN nebude splňovat minimální kapitálové požadavky DNB, jelikož s ohledem na společnost ABN AMRO N musela provést odpis. Společnost ABN AMRO N byla v účetnictví společnosti FBN dosud vykazována s oceněním, které po ocenění použitém v opatření X již nebylo reálné (105), a proto byl nevyhnutelný odpis. Aby se vyřešily problémy společnosti FBN s kapitálem, získal nizozemský stát společnost ABN AMRO N od společnosti FBN za částku ve výši 6,5 miliardy EUR a koncem roku 2009 přijal další nápravná opatření spočívající v přeměně kapitálu Tier 2 na kapitál Tier 1 (viz 121. bod odůvodnění a poznámka pod čarou č. 52 tohoto rozhodnutí). Prohlášení nizozemského státu, […] a […] potvrzují, že i po uskutečnění integrovaných transakcí dne 3. října 2008 se společnosti FBN a ABN AMRO N i nadále potýkaly se značnými problémy ohledně životaschopnosti (106).
(241)
Komise rovněž podotýká, že nizozemský stát předložil plnohodnotný plán restrukturalizace až poté, co bylo rozhodnuto o opatřeních, což naznačuje, že k úplnému obnovení životaschopnosti došlo až po tomto rozhodnutí. V průběhu řízení Komise opakovaně žádala o předložení podrobného plánu restrukturalizace (viz například 137. bod odůvodnění), který byl nezbytný pro posouzení, zda byla plně obnovena životaschopnost společnosti, která obdržela podporu.
(242)
Dne 4. prosince 2009 předložil nizozemský stát plán restrukturalizace z prosince 2009, v tomto prvním plánu však dosud chyběly důležité údaje uvedené ve sdělení o restrukturalizaci, jako jsou finanční výhledy pro pesimistický scénář. Potřebné doplňkové informace byly obdrženy dne 23. března 2010. Nizozemský stát na předchozí žádosti Komise o předložení plánu restrukturalizace odpověděl, že při restrukturalizaci společností FBN a ABN AMRO N hrálo zásadní úlohu spojení těchto společností. Podle něj potřebovalo dočasné vedení skupiny ABN AMRO na vypracování plánu určitý čas a před dokončením spojení nemohlo mít úplnou představu o budoucí podobě skupiny.
6.1.3 Existence výhody a závěr ohledně existence podpory u opatření provedených po integrovaných transakcích ze dne 3. října 2008
(243)
Opatření Z bylo nezbytné, aby se zamezilo poklesu podílů kapitálu společnosti FBN pod minimální kapitálové požadavky stanovené v právních předpisech.
(244)
Problém společnosti FBN s kapitálem byl zapříčiněn vysokým oceněním společnosti ABN AMRO N v jejím účetnictví. Simulace ve zprávě o hloubkové kontrole vyhotovené […] prokazují, že snížení účetní hodnoty společnosti ABN AMRO N na 6,5 miliardy EUR by ve společnosti FBN vedlo k podílu kapitálu Tier 1 ve výši 3,8 % a celkovému kapitálovému poměru ve výši 7,6 % (107). Jinými slovy, hrozilo, že společnost FBN nedodrží minimální požadavky stanovené v právních předpisech, podle nichž musel minimální celkový kapitálový poměr činit 8 % (s nejvýše jednou polovinou kapitálu Tier 2). Podle zprávy […] zvýšil prodej společnosti ABN AMRO N nizozemskému státu za cenu ve výši 6,5 miliardy EUR podíl kapitálu Tier 1 a celkový kapitálový poměr ve společnosti FBN na 7,8 %, resp. 15,7 %, čímž se vyřešil problém společnosti FBN s kapitálem a společnosti to umožnilo setrvat na trhu.
(245)
Opatření poskytlo společnosti FBN výhodu v podobě kapitálu, který by nemohla získat na trzích. Společnost nemohla k (částečnému) vyřešení problému využít interně vytvořené základní zisky, mj. proto, že v roce 2008 utrpěla v souvislosti s Madoffovým podvodem ztráty ve výši 922 milionů EUR. Jelikož společnosti FBN hrozilo, že nesplní minimální kapitálové požadavky, umožnilo toto opatření společnosti dodržet požadavky stanovené v právních předpisech a pokračovat v činnosti.
(246)
Komise dospěla k závěru, že se nákup společnosti ABN AMRO N nizozemským státem neuskutečnil za tržních podmínek, a to z níže uvedených důvodů.
(247)
Investor v tržním hospodářství (108) zajímající se o nabytí společnosti ABN AMRO N v prosinci 2008 by použil tržní cenu s přihlédnutím k tržním podmínkám v té době. Ve zprávě […] měl nizozemský stát k dispozici dvě ocenění: ocenění „v průběhu hospodářského cyklu“ ve výši [5 - 9] miliard EUR, které předpokládalo normalizaci trhů, a ocenění na základě „stávajících tržních podmínek“ ve výši [4 - 6,5] miliard EUR, jež bylo založeno na tržních podmínkách v prvních dnech října roku 2008 (109). Investor v tržním hospodářství by jako výchozí bod použil ocenění na základě „stávajících tržních podmínek“.
(248)
Každopádně by bylo nutné ocenění na základě „stávajících tržních podmínek“ upravit, aby se zohlednilo zhoršení tržních podmínek mezi dnem 3. října 2008 (tj. datem vydání zprávy […] o ocenění) a skutečným dnem, kdy bylo nizozemským státem rozhodnuto o získání společnosti ABN AMRO N. V tomto období klesl index Euro Stoxx 50 o 22,2 % a index Euro Stoxx Banks o 45,3 %.
(249)
Tvrzení nizozemského státu, že úprava nebyla vzhledem ke konzervativnímu rizikovému profilu společnosti ABN AMRO N (tj. žádná toxická aktiva, dobrá finanční situace atd.) nutná, nelze uznat. Pokles trhu byl rozsáhlý, a to zejména v případě akcií bank, což naznačovalo, že nebyl až tolik spojen se zvláštnostmi akcií, nýbrž spíše se zhoršujícími se hospodářskými a finančními tržními podmínkami a s tím spojeným zvýšením požadovaných rizikových prémií. Vzhledem k této situaci je nezbytné upravit ocenění na základě „stávajících tržních podmínek“ ze dne 3. října 2008 směrem dolů, aby byl získán přiměřený odhad hodnoty společnosti ABN AMRO N ke dni 14. prosince 2008. Použití zaznamenaného procentního poklesu u indexů Euro Stoxx 50 a Euro Stoxx Banks (22,2 % a 45,3 %) vede k rozpětí tržní ceny v prosinci 2008 od [2,2 - 3,6] miliardy EUR do [3,1 - 5,1] miliardy EUR (tj. [4 - 6,5] miliardy EUR po snížení o 22,2 % a 45,3 %) (110).
(250)
Komise může uznat, že (jak tvrdí nizozemské orgány) je nutno provést úpravu s cílem zohlednit skutečnost, že nizozemský stát nezaplatil za transakci hotově. V důsledku opatření Y2 vlastnil nizozemský stát dluhopisy emitované společností FBN a poté za společnost ABN AMRO N zaplatil společnosti FBN tím, že upustil od vymáhání tohoto dluhu v nominální hodnotě ve výši 6,5 miliardy EUR. Jelikož se s dluhopisy vydanými ostatními bankami v této době obchodovalo za cenu nižší, než byla jejich nominální hodnota, může Komise uznat, že hodnota dluhových nástrojů, od jejichž vymáhání nizozemský stát upustil, byla nižší než jejich nominální hodnota. Podle dostupných informací o trhu může Komise uznat úpravu ve výši [10 - 30] %, tj. [0,65 - 1,95] miliardy EUR. To znamená, že skutečná cena transakce činila [4,55 - 5,85] miliardy EUR (6,5 miliardy EUR minus [0,65 - 1,95] miliardy EUR) místo 6,5 miliardy EUR (111).
(251)
Výši podpory obsažené v opatření Z pak představuje rozdíl mezi zaplacenou cenou a tržní hodnotou společnosti ABN AMRO N. Tento rozdíl je v rozmezí od [0 - 2,75] miliardy EUR ([4,55 - 5,85] miliardy EUR minus [3,1 - 5,1] miliardy EUR) do [0,95 - 3,65] miliardy EUR ([4,55 - 5,85] miliardy EUR minus [2,2 - 3,6] miliardy EUR).
(252)
Komise nevidí žádný důvod pro tvrzení nizozemského státu, že jeho ocenění ve výši 6,5 miliardy EUR bylo přesvědčivě doloženo schválením ostatními členy konsorcia a zprávou […]. Zaplacení příliš vysoké ceny za společnost ABN AMRO N nemělo na ostatní členy konsorcia žádný vliv, což znamená, že schválení prodeje z jejich strany neznamenalo schválení samotného ocenění. Není k dispozici rovněž žádný údaj o tom, že by členové konsorcia sami provedli nové ocenění. Rovněž dopis […] nepodporuje tvrzení nizozemského státu. Společnost […] pouze ověřila metodiku a postup a příslušnou stručnou zprávu nelze pokládat za věrohodné ocenění. Ve zprávě […] byla jako základ použita cena, kterou nizozemský stát zaplatil za společnosti FBN a ABN AMRO N dne 3. října 2008. Jak bylo objasněno výše, transakce ze dne 3. října 2008 není tržní transakcí. K odvození tržní ceny nelze použít transakci, která obsahuje podporu.
(253)
Ani zpráva odborníků pracujících pro akcionáře společnosti Fortis SA/NV nepodporuje hypotézu, že nizozemský stát nezaplatil příliš vysokou cenu. Zpráva je pouze druhotnou analýzou ocenění a metod oceňování, které byly v tomto procesu použity, a nepředstavuje nové ocenění. Zprávu je mimoto nutno posoudit v tomto kontextu. Akcionáři společnosti Fortis SA/NV měli obavy, že za aktiva, která získal nizozemský stát, obdrželi příliš nízkou cenu, a zpráva se zabývá především tímto tvrzením, tj. že nizozemský stát zaplatil příliš nízkou cenu. Je nutno rovněž zmínit, že odstavce, na něž odkazuje nizozemský stát, neříkají nic o samotné společnosti ABN AMRO N, nýbrž se vztahují na celý soubor aktiv, která získal nizozemský stát.
(254)
Je proto nutno vyvodit závěr, že opatření Z je opatřením státní podpory ve prospěch společnosti FBN, jelikož jí poskytlo kapitál, který této společnosti umožnil setrvat na trhu. Zjištěná výše podpory je v rozmezí od [0-2,75] miliardy EUR do [0,95 - 3,65] miliardy EUR.
(255)
Komise dospěla k závěru, že za pokrytí nedostatku kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z odpovídal nizozemský stát, a nikoli společnost ABN AMRO N. Ode dne 3. října 2008 byl nizozemský stát vázán podmínkami dohody akcionářů konsorcia. Byl proto povinen provést rozdělení společnosti ABN AMRO Holding za podmínek popsaných ve zmíněné dohodě. Jelikož orgán finančního dohledu povolil zahájení procesu rozdělení teprve po vyřešení problému společnosti ABN AMRO Z s kapitálem, neměl nizozemský stát a ostatní členové konsorcia jinou možnost, než pokrýt nedostatek kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z.
(256)
Společnost ABN AMRO N jednala při poskytnutí potřebného kapitálu společnosti ABN AMRO Z, která neměla žádné provozní činnosti, pouze jako zprostředkovatel.
(257)
Komise nenalezla žádné důkazy o nepřímé podpoře poskytnuté společnosti ABN AMRO N. Vysvětlení, které poskytl nizozemský stát, potvrdilo, že se všechny významné finanční transakce mezi společnostmi ABN AMRO Z a ABN AMRO N uskutečnily za tržních podmínek, nebo k nim došlo před zásahem státu dne 3. října 2008.
(258)
Jak je uvedeno v 110. bodě odůvodnění, nástroj k snížení kapitálových požadavků byl zaveden po oddělení společnosti ABN AMRO II od ABN AMRO Bank za účelem pokrytí obezřetnostního rozpětí ve výši 500 milionů EUR a nákladů na integraci ve výši 1,2 miliardy EUR, zatímco hotovost pocházející z povinně převoditelných cenných papírů byla vložena do společnosti ABN AMRO Z. Ode dne oddělení společnosti ABN AMRO II od ABN AMRO Bank (tj. 6. února 2010) (do skončení platnosti nástroje k snížení kapitálových požadavků v říjnu 2010) představoval zmíněný nástroj státní podporu pro společnost ABN AMRO II, zatímco částka výnosů z povinně převoditelných cenných papírů ve výši 1,7 miliardy EUR, která byla převedena na společnost ABN AMRO Z, přestala být k témuž dni podporou pro společnosti ABN AMRO N/ABN AMRO II. Tyto změny proto nemění výši podpory, nýbrž pouze nástroje, jejichž prostřednictvím byla podpora poskytnuta, a dobu trvání. Tato změna formy nenastoluje žádné otázky, jež by bylo nutno posoudit ve zbývající části tohoto rozhodnutí.
(259)
Je proto nutno vyvodit závěr, že opatření A nepředstavuje státní podporu. Podle dohody akcionářů konsorcia bylo smluvní povinností nizozemského státu jakožto nástupce společnosti Fortis SA/NV vyřešit nedostatek kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z. Opatření proto neposkytuje společnosti ABN AMRO N selektivní výhodu ani ji neosvobozuje od nákladů, které by musela normálně hradit.
(260)
Jelikož nástroj k snížení kapitálových požadavků nepostačoval k pokrytí nedostatku kapitálu ve společnosti ABN AMRO Z, musel nizozemský stát vložit další kapitál prostřednictvím povinně převoditelných cenných papírů. Zdůvodnění uvedené s ohledem na opatření A se vztahuje rovněž na opatření B1.
(261)
Je proto nutno vyvodit závěr, že opatření B1 nepředstavuje státní podporu, jelikož financování nedostatečného kapitálu společnosti ABN AMRO Z bylo podle dohody akcionářů konsorcia povinností nizozemského státu a neposkytlo společnosti ABN AMRO N selektivní výhodu.
(262)
Celá částka ve výši 1,08 miliardy EUR (tj. opatření B2 a B3 společně) zahrnuje obecné náklady na rozdělení ve výši 480 milionů EUR, náklady ve výši 90 milionů EUR spojené se zřízením oddělení peněžního trhu a vytvoření obezřetnostního rozpětí ve výši 500 milionů EUR. Je nutné rozlišovat mezi obezřetnostním rozpětím ve výši 500 milionů EUR a ostatními náklady na rozdělení ve výši 580 milionů EUR.
(263)
Co se týká ostatních nákladů na rozdělení, Komise uznává, že dohoda akcionářů konsorcia ukládala nizozemskému státu povinnost provést rozdělení společnosti ABN AMRO Holding na tři samostatné části podle pokynů uvedených v dohodě. Jinými slovy, náklady na rozdělení byly důsledkem smluvních povinností nizozemského státu jakožto nástupce společnosti Fortis SA/NV. Společnost ABN AMRO N neměla v důsledku tohoto opatření na čistém základě lepší kapitálovou pozici, jelikož nizozemský stát vložil kapitál, který byl ihned spotřebován na náklady na rozdělení.
(264)
Toto odůvodnění však neplatí pro obezřetnostní rozpětí ve výši 500 milionů EUR, jelikož stát neměl smluvní povinnost je poskytnout. Pokud by nizozemský stát neposkytl tuto pomoc, nacházela by se společnost ABN AMRO N v horší finanční situaci a musela by například snížit svá rizikově vážená aktiva, aby uvolnila kapitál. Jinými slovy, obezřetnostní rozpětí představuje selektivní výhodu, která zlepšila soutěžní postavení společnosti ABN AMRO N v porovnání se scénářem, podle něhož by toto opatření nebylo provedeno.
(265)
Vyvozuje se proto závěr, že zatímco obecné náklady na rozdělení nepředstavují státní podporu, obezřetnostní rozpětí ve výši 500 milionů EUR (tj. část opatření B3) ano. Toto obezřetnostní rozpětí poskytlo společnosti ABN AMRO N dodatečný kapitál a představuje selektivní výhodu.
(266)
Komise podotýká, že po získání společností FBN a ABN AMRO N nizozemským státem neexistovala žádná smluvní nebo ekonomická povinnost tyto dvě společnosti spojit. Divize správy majetku ve společnosti ABN AMRO N byla začleněna do společnosti Fortis Bank SA/NV, tato divize však není pro banky naprosto nezbytnou činností, jelikož mnoho ostatních bank pořizuje produkty v oblasti správy majetku od specializovaných externích poskytovatelů. Nizozemský stát sám dne 21. listopadu 2008 rozhodl o spojení společností ABN AMRO N a FBN. Tuto možnost upřednostnil před ostatními alternativami restrukturalizace, jako je samostatná strategie pro obě banky, rychlý prodej jedné či obou společností nebo rychlý prodej významných dceřiných společností.
(267)
Společnosti FBN a ABN AMRO N nebyly s to uhradit počáteční náklady na integraci vyplývající ze spojení samy. Komise podotýká, že nizozemský stát hájil na veřejnosti spojení tím, že „obě banky jsou silnější společně než samostatně“ (112). Spojení mělo vést k významným výhodám v podobě synergií (v odhadované výši 1,1 miliardy EUR před zdaněním ročně) a silnějšímu soutěžnímu postavení (např. vyšší podíly na trhu, lepší finanční základna atd.).
(268)
K získání přínosů plynoucích ze spojení musely společnosti FBN a ABN AMRO N uhradit různé náklady (konkrétně náklady spojené s nápravným opatřením v souvislosti se spojením, náklady na integraci). Nizozemský stát tyto náklady uhradil prostřednictvím rekapitalizace (v době, kdy byl kapitál dosud obtížně dostupný), zatímco společnosti FBN a ABN AMRO N získaly všechny výhody. To proto poskytuje společnostem FBN a ABN AMRO N jednoznačnou výhodu.
(269)
Podle nizozemského státu vedlo spojení ke kladné čisté současné hodnotě (113). Jak však již bylo podrobně rozvedeno v 235. až 242. bodě odůvodnění, opatření B4 a B5 souvisela s ostatními opatřeními státní podpory a byla součástí širšího plánu restrukturalizace, takže se zásada investora v tržním hospodářství nepoužije.
(270)
Vyvozuje se proto závěr, že opatření B4 a B5 představují státní podporu ve výši 300 milionů EUR resp. 1,2 miliardy EUR. Tato opatření poskytla společnostem FBN a ABN AMRO N selektivní výhodu tím, že jim poskytla kapitál.
(271)
Opatření C poskytuje společnosti FBN kapitál, který jí umožnil splnit minimální regulační požadavky orgánu finančního dohledu. Pokud by nizozemský stát nepřeměnil její kapitál Tier 2 na kapitál Tier I, musela by společnost FBN ukončit svou činnost, nebo by musela hledat alternativní řešení, jako je snížení rizikově vážených aktiv k uvolnění kapitálu Tier 1. Díky tomuto opatření měla společnost FBN nakonec k dispozici více kapitálu a silnější soutěžní postavení než v případě scénáře „bez podpory“.
(272)
Nizozemský stát přeměnil dluhové nástroje Tier 2 v nominální hodnotě ve výši 1,35 miliardy EUR na kapitál Tier 1 ve stejné výši. Tato přeměna vede ke stejným peněžním tokům jako scénář, podle něhož by společnost FBN odkoupila nástroje Tier 2 ve vlastnictví státu za nominální hodnotu, načež by následovalo navýšení kapitálu o stejnou částku. Analogicky s 250. bodem odůvodnění může Komise uznat, že tržní hodnota dluhových nástrojů, od jejichž vymáhání nizozemský stát upustil, byla nižší než jejich nominální hodnota. S přihlédnutím k snížení hodnoty podobných nástrojů rovnocenných bank je snížení hodnoty ve výši [135 - 405] milionů EUR (tj. o [10 - 30] %) odůvodněné. Jinými slovy, nepřímým odkupem nástrojů v nominální hodnotě by společnost FBN nepřímo zaplatila nizozemskému státu částku zbytečně vyšší o [135 - 405] milionů EUR. Výše podpory proto činí [0,945 - 1,215] miliardy EUR, nikoli 1,35 miliardy EUR.
(273)
Tvrzení nizozemského státu, že opatření je v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, nelze přijmout. Opatření bylo provedeno společně s jinými opatřeními, jež obsahovala státní podporu, jak je objasněno v 235. až 242. bodě odůvodnění, takže se zásada investora v tržním hospodářství nepoužije.
(274)
Je proto nutno vyvodit závěr, že opatření C představuje státní podporu ve výši [0,945 - 1,215] miliardy EUR, jelikož poskytuje společnosti FBN výhodu v podobě dodatečného kapitálu.
(275)
Co se týká plateb pro ostatní členy konsorcia, Komise vyvodila závěr, že platby byly skutečně součástí povinností souvisejících s dohodou akcionářů konsorcia. Členové konsorcia předvídali, že se během procesu rozdělování objeví některé neočekávané záležitosti, a dohoda akcionářů konsorcia popisuje postupy, jež se použijí k vyřešení těchto záležitostí. Komise nenalezla žádné důkazy, že by platby nizozemského státu pro ostatní členy konsorcia vedly k dodatečnému převodu čistých aktiv na společnost ABN AMRO N či k jiné výhodě poskytnuté této společnosti.
(276)
Vyvozuje se proto závěr, že opatření D nepředstavuje státní podporu, jelikož toto opatření představovalo podle dohody akcionářů konsorcia povinnost státu, a nikoli povinnost společnosti ABN AMRO N. Opatření neposkytlo společnosti ABN AMRO N žádnou selektivní výhodu.
(277)
Komise dospěla k závěru, že křížové závazky souvisely do značné míry se zvláštní situací s ohledem na oddělení společnosti ABN AMRO N od mateřské společnosti ABN AMRO Bank (nyní RBS NV). Podle nizozemského práva obchodních společností je Deutsche Bank jakožto kupec New HBU i nadále odpovědná za dluhy společnosti ABN AMRO Bank, pokud by tato neplnila své povinnosti. Deutsche Bank proto chtěla být odškodněna za riziko, které podstupuje s ohledem na společnost ABN AMRO Bank. Pokud by společnost ABN AMRO N nebyla oddělena od ABN AMRO Bank, tyto křížové závazky mezi New HBU a ABN AMRO Bank by neexistovaly. Nizozemský stát proto poskytl záruku za křížové závazky, které existují výhradně v důsledku oddělení společnosti ABN AMRO N. Nizozemský stát neposkytl záruku za křížový závazek mezi New HBU a společností ABN AMRO N.
(278)
Vyvozuje se proto závěr, že lze uznat, že opatření E nepředstavuje státní podporu, jelikož oddělení společnosti ABN AMRO N od ABN AMRO Bank bylo podle dohody akcionářů konsorcia povinností nizozemského státu.
6.1.4 Vyčíslení státní podpory
(279)
Skupina ABN AMRO (nebo společnosti FBN a ABN AMRO N před spojením) měla prospěch z podpory na rekapitalizaci, která je v rozmezí od 4,2 miliardy EUR do 5,45 miliardy EUR. Tato částka představuje 2,75 % - 3,5 % rizikově vážených aktiv skupiny ABN AMRO.
(280)
Komise podotýká, že společnost FBN měla prospěch rovněž z vysoké částky podpory likvidity, a to v relativním i absolutním vyjádření.
Tabulka č. 5
Státní podpora: Souhrnná tabulka podpory na rekapitalizaci a podpory likvidity
Podpora na rekapitalizaci
(všechny údaje v miliardách EUR)
Minimální státní podpora
Maximální státní podpora
Rizikově vážená aktiva subjektu vzniklého spojením FBN-ABN AMRO N
Min. % rizikově vážených aktiv
Max. % rizikově vážených aktiv
Opatření Z: nizozemský stát získává AA od FBN
[0 - 2,75]
[0,95 - 3,65]
162,6 (114)
[0 - 1,7] %
[0,6 - 2,25] %
Opatření B3: náklady na rozdělení (obezřetnostní rozpětí)
0,5
0,5
149,5 (115)
0,33 %
0,33 %
Opatření B4: nedostatek kapitálu v souvislosti s prodejem HBU
0,3
0,3
149,5
0,20 %
0,20 %
Opatření B5: náklady na integraci
1,2
1,2
149,5
0,80 %
0,80 %
Opatření C: přeměna kapitálu Tier 2 na Tier 1
[0,945 - 1,215]
[0,945 - 1,215]
149,5
[0,63 - 0,82] %
[0,63 - 0,82] %
Podpora na restrukturalizaci celkem
4,2
5,45
2,75 %
3,5 %
Podpora financování/likvidity
Opatření Y1: krátkodobá likvidní facilita
45
Opatření Y2: dlouhodobé úvěry
7,9
Emise nových dluhových nástrojů se zárukou v rámci nizozemského systému záruk
18,8
Celková podpora financování/likvidity
71,7 (tj. 52,9 po opravě s ohledem na dvojí započtení) (116)
6.2 Slučitelnost jednotlivých opatření podpory
(281)
Podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy může Komise prohlásit podpory za slučitelné s vnitřním trhem, mají-li „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“. Pokud jde o nizozemské hospodářství, riziko vážné poruchy potvrdila skutečnost, že Komise několikrát schválila opatření nizozemských orgánů v boji proti finanční krizi, např. systém záruk.
(282)
V této souvislosti je však důležité vyzdvihnout, že Soud prvního stupně zdůraznil, že ustanovení čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy je nutno uplatňovat restriktivně (117), takže by se hospodářská porucha měla týkat celého členského státu a neměla by mít pouze regionální rozměr. Komise podotýká, že společnosti ABN AMRO N a FBN patří k předním nizozemským bankám s celostátní sítí poboček a v řadě segmentů mají na nizozemském trhu retailového bankovnictví a bankovnictví pro malé a střední podniky přední postavení. V kontextu různých nejistot ohledně překonání světové finanční a hospodářské krize by ukončení činnosti těchto bank vedlo k vážné poruše v nizozemském hospodářství, a proto lze státní podporu nizozemské vlády posoudit podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy.
(283)
Komise uvedla podrobnější údaje o slučitelnosti konkrétních opatření ve svém sdělení o bankovnictví, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o znehodnocených aktivech a o požadované restrukturalizaci ve sdělení o restrukturalizaci.
(284)
Jednotlivá opatření je nutno přezkoumat na základě příslušných sdělení Komise. Nástroj k snížení kapitálových požadavků nezahrnuje znehodnocená aktiva a je ve skutečnosti náhradou rekapitalizačního opatření. Obecné zásady uvedené ve sdělení o znehodnocených aktivech by však měly platit i pro nástroj k snížení kapitálových požadavků, aby byl tento nástroj v souladu s vnitřním trhem. V zájmu zachování rovných podmínek musela Komise ověřit, zda nebyl tento nástroj využit k přesunu očekávaných ztrát z portfolia na stát. Opatření A by mělo obsahovat rovněž dostatečné pobídky k odchodu a v případě, že by se ekonomická situace zhoršila, musela by společnost ABN AMRO N převzít určité ztráty prostřednictvím vertikálního podílu na rizicích. Opatření v oblasti likvidity (opatření Y1 a Y2) je nutno posoudit podle sdělení o bankovnictví a rekapitalizační opatření (a zejména opatření Z, B4 a B5 a rovněž obezřetnostní rozpětí ve výši 500 milionů EUR, které bylo součástí opatření B3 a C) podle sdělení o rekapitalizaci.
6.2.1 Slučitelnost opatření Y1 a Y2 podle sdělení o bankovnictví
(285)
Aby byla opatření Y1 a Y2 v souladu se sdělením o bankovnictví, měla by být dobře cílená, přiměřená a navržená v takové podobě, aby zamezila neoprávněnému narušení hospodářské soutěže.
(286)
Komise opakuje závěr uvedený v 51. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 8. dubna 2009, že opatření k přerušení veškerých vazeb mezi společností FBN a její mateřskou společností Fortis SA/NV s omezenou likviditou bylo nezbytné k ochraně společnosti FBN před tehdejšími akutními problémy její mateřské společnosti. Opatření proto lze považovat za dobře cílená na záchranu společnosti FBN.
(287)
Opatření Y1 a Y2 by měla být rovněž přiměřená a neměla by zbytečně narušovat hospodářskou soutěž. V tomto ohledu hodnotí Komise kladně systém stanovování cen vypracovaný nizozemským státem, který měl vytvořit rovné podmínky se systémem záruk (viz 169. bod odůvodnění). Co se týká systémů záruk, Komise soustavně požadovala, aby členské státy účtovaly u záruk delších než tři měsíce (a ne delších než 12 měsíců) prémii ve výši nejméně 50 bazických bodů. Komise zjistila, že nizozemský stát nepožadoval u půjček delších než tři měsíce konzistentně sazbu EURIBOR + 50 bazických bodů. Komise proto může prohlásit opatření Y1 za slučitelné s vnitřním trhem pouze pod podmínkou, že bude provedena opravná platba ve výši 18,2 milionu EUR s cílem zajistit, aby za úvěry se splatností delší než tři měsíce bylo skutečně poskytnuto protiplnění ve výši EURIBOR + 50 bazických bodů. Komise hodnotí kladně, že všechny likvidní facility byly splaceny a ukončeny v červnu 2009.
(288)
Pokud jde o opatření Y2, Komise podotýká, že jelikož nizozemský stát nezměnil úrokovou sazbu a splatnost půjček, měla společnost FBN prospěch z relativně levných půjček, které mohly narušit hospodářskou soutěž. Komise tedy může prohlásit toto opatření za slučitelné se sdělením o bankovnictví pouze v případě, budou-li splněny všechny podmínky stanovené dále v tomto rozhodnutí, a zejména budou-li náležitě provedena opatření, která mají omezit narušení hospodářské soutěže.
6.2.2 Slučitelnost opatření Z, B3 (konkrétně 500 milionů EUR), B4 a B5 a C na základě sdělení o rekapitalizaci
(289)
Komise dospěla k závěru, že dotyčná opatření byla zavedena s cílem vyřešit skutečné potřeby a představovala minimum nezbytné k úplnému obnovení životaschopnosti dotyčných společností.
(290)
Pokud jde o protiplnění, Komise podotýká, že stát již vlastnil veškeré kmenové akcie společnosti FBN (a nepřímo veškeré akcie společnosti ABN AMRO N). Všechna tato opatření byla nevyhnutelná k zachování hodnoty těchto účastí.
(291)
Skupina ABN AMRO docílí v roce 2013 návratnosti vlastního kapitálu ve výši přibližně […] %, což naznačuje, že díky všem státním zásahům byl vytvořen životaschopný a ziskový subjekt.
(292)
Veškerá dostupná ocenění skupiny ABN AMRO značně překračují částku podpory obsažené v opatřeních Z, B3, B4, B5 a C (tj. v rozmezí od 4,2 miliardy EUR do 5,45 miliardy EUR). Stát proto obdrží za podporu, která byla poskytnuta společnostem ABN AMRO N a FBN, odpovídající protiplnění (118).
(293)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem dospěla Komise k závěru, že opatření Z, B3, B4, B5 a C jsou slučitelná se sdělením o rekapitalizaci, budou-li náležitě splněny podmínky stanovené dále v tomto rozhodnutí.
6.2.3 Slučitelnost nástroje k snížení kapitálových požadavků se zásadami stanovenými ve sdělení o znehodnocených aktivech
(294)
Komise uznává, že nástroj k snížení kapitálových požadavků, který zavedl nizozemský stát, se liší od obvyklých opatření týkajících se znehodnocených aktiv, která byla posuzována v jiných případech. Zatímco ostatní opatření týkající se znehodnocených aktiv měla banky zbavit znehodnocených aktiv, portfoliem, které je chráněno nástrojem k snížení kapitálových požadavků, je tradiční nizozemské hypoteční portfolio, u něhož společnost ABN AMRO N ani externí odborníci neočekávají významné zhoršení výkonnosti.
(295)
Komise podotýká, že obvyklá rekapitalizace na úrovni společnosti ABN AMRO N nebyla pro nizozemský stát vhodná, jelikož tato společnost nebyla v příslušném okamžiku samostatným právním subjektem a nizozemský stát nebyl schopen ohraničit její příspěvek ke kapitálu, což by mohlo mít negativní dopady zejména v zátěžových scénářích. Soukromé nástroje k snížení kapitálových požadavků navíc nebyly schůdné vzhledem k rozsahu transakce a složitosti v souvislosti s rozdělením ABN AMRO Bank NV, mateřské společnosti ABN AMRO N a ABN AMRO Z.
(296)
Vzhledem k této zvláštní situaci může Komise uznat, že nástroj k snížení kapitálových požadavků představuje spíše alternativu tradičního navýšení kapitálu než ochranu před toxickými aktivy, a jedná se proto o nezbytné a vhodně zacílené opatření k vyřešení kapitálového problému společnosti ABN AMRO Z.
(297)
Navzdory skutečnosti, že opatření představuje především náhradu rekapitalizace, mělo by být toto opatření v souladu s ostatními režimy na záchranu kapitálu, a tudíž chránit vnitřní trh, jak je objasněno v 284. bodě odůvodnění.
(298)
Komise dospěla k závěru, že nizozemský stát poskytl dostatečné důkazy, aby prokázal, že ocenění bylo takové, že společnost ABN AMRO N nebo její právní nástupce ponesou očekávané ztráty. Údaje o trhu (zejména zprávy o ratingu), historické údaje a nejnovější důkazy od společnosti ABN AMRO N prokazují, že tranše první ztráty ve výši 20 bazických bodů ročně by měla postačovat k pokrytí očekávaných ztrát.
(299)
Protiplnění, které poskytla společnost ABN AMRO N, není nižší, než se požaduje ve sdělení o znehodnocených aktivech a ve sdělení o rekapitalizaci. Protiplnění znamená, že společnost ABN AMRO N zaplatí z kapitálu uvolněného transakcí v důsledku snížení rizikově vážených aktiv 10 %. Tato sazba obstála v porovnání s minimálními sazbami uvedenými v bodě 27 sdělení o rekapitalizaci. Vzhledem k relativně vysokému protiplnění lze mít za to, že vertikální podíl na rizicích ve výši 5 % a mechanismus zpětného získání jsou v souladu s bodem 24 a poznámkou pod čarou č. 15 ve sdělení o znehodnocených aktivech.
(300)
Opatření A obsahuje rovněž dostatečné pobídky k odchodu. Možnost vypovězení popsaná v 107. bodě odůvodnění naznačuje, že pro společnost ABN AMRO N (nebo nyní skupinu ABN AMRO) je snadné opatření ukončit. Ceny jsou mimoto stanoveny tak, že opatření je postupem času dražší. Smluvní podmínky znamenají, že cena nebude upravena, pokud skupina ABN AMRO začne vypočítávat své kapitálové požadavky podle rámce Basilej II. Neexistence úpravy omezí účinek opatření v podobě snížení kapitálových požadavků, přičemž se poplatek za poskytnutí záruky nesníží. Tranše první ztráty je mimoto vypočítána jako procento původní hodnoty portfolia, takže se tranše první ztráty jako procento zbývajícího portfolia (tj. původního portfolia opraveného mimo jiné o splátky) bude postupem času zvyšovat.
(301)
Vzhledem k charakteristikám nástroje k snížení kapitálových požadavků a s ohledem na plán restrukturalizace z prosince 2009 a aktualizovaný plán restrukturalizace z listopadu 2010 popsaný v oddíle 2.3 tohoto rozhodnutí se Komise domnívá, že opatření A je slučitelné s obecnými zásadami vztahujícími se na opatření na záchranu znehodnocených aktiv a se zásadami vnitřního trhu, jak byly objasněny v 284. bodě odůvodnění.
(302)
Skutečnost, že nástroj k snížení kapitálových požadavků skupina ABN AMRO brzy po zavedení požadavků rámce Basilej II vypověděla, potvrzuje dodatečně analýzu, která byla provedena v 294. až 301. bodě odůvodnění.
6.3 Posouzení podpory a plánu restrukturalizace z prosince 2009 a aktualizovaného plánu restrukturalizace z listopadu 2010 podle sdělení o restrukturalizaci
(303)
Vzhledem k výši a rozsahu podpory (jak bylo popsáno v předchozích odstavcích), a zejména vzhledem ke skutečnosti, že podpora na rekapitalizaci překračuje 2 % rizikově vážených aktiv, se Komise domnívá, že v souladu s bodem 4 sdělení o restrukturalizaci je zapotřebí důkladná restrukturalizace.
6.3.1 Životaschopnost
(304)
Z plánu restrukturalizace by mělo být patrné, že strategie banky je založena na ucelené koncepci, a tento plán by měl prokazovat, že banka obnoví dlouhodobou životaschopnost bez státní podpory.
(305)
Jak již bylo uvedeno v rozhodnutí ze dne 5. února 2010, obchodní modely společností FBN a ABN AMRO N nebyly založeny na přejímání nadměrného rizika a neudržitelných úvěrových praktikách. V důsledku oddělení od svých mateřských skupin byly však oba subjekty zranitelné a v určitých základních oblastech činnosti nedostatečně vybavené. Po oddělení od mateřské společnosti měla společnost ABN AMRO N špatný přístup k větším společnostem, neměla již mezinárodní síť a postrádala řadu kapacit v oblasti produktů a informačních technologií. Společnost FBN byla oddělením od své mateřské společnosti rovněž vážně zasažena a její financování bylo velmi závislé na velkoobchodních trzích. Plán restrukturalizace skupiny ABN AMRO z prosince 2009 (a rovněž aktualizovaný plán restrukturalizace z listopadu 2010) prokazuje, že integrace společností ABN AMRO N a FBN významně omezuje nedostatky jednotlivých subjektů. Spojení společností FBN a ABN AMRO N pomohlo některé tyto problémy zmírnit. Velká franšíza společnosti ABN AMRO N v oblasti retailového a soukromého bankovnictví měla dostatek vkladů, což vytvářelo lepší finanční profil integrované skupiny, společnost FBN vyřešila částečně problém společnosti ABN AMRO N v souvislosti s mezinárodní sítí a obě společnosti dohromady mohly lépe vyřešit například problémy související s informačními technologiemi (nemusely znovu vytvářet samostatně platformu informačních technologií a jiné nástroje podpory).
(306)
Z finančních výhledů vyplývá, že na konci období restrukturalizace by měl být subjekt vzniklý spojením schopen pokrýt své náklady a docílit přiměřené návratnosti vlastního kapitálu ve výši přibližně […] %. I v případě zátěžového scénáře bude společnost i nadále zisková, přičemž její poměry kapitálové přiměřenosti budou vyšší než minimální prahové hodnoty stanovené v právních předpisech. Zdá se proto, že kapitálová rezerva společnosti je (po opakovaných státních zásazích) dostatečně vysoká, aby společnost mohla přestát budoucí nepříznivou situaci, aniž by se musela znovu obrátit na stát.
(307)
Jak prokazují údaje za druhé pololetí roku 2008 a první pololetí roku 2009, aby byla společnost zcela životaschopná, má zásadní význam dosažení dostatečně vysokých čistých úrokových výnosů. Plán restrukturalizace z prosince 2009 a aktualizovaný plán restrukturalizace z listopadu 2010 lze proto prohlásit za slučitelné s požadavky na životaschopnost uvedenými ve sdělení o restrukturalizaci pouze pod podmínkou, že skupina ABN AMRO bude usilovat o dosažení aktualizovaných čistých úrokových výnosů, které jsou uvedeny v plánu restrukturalizace z listopadu 2010. Skupina ABN AMRO by měla Komisi pravidelně (alespoň čtvrtletně) informovat o vývoji. Pokud skupina ABN AMRO zjistí rozdíly oproti těmto výhledům, měla by okamžitě přijmout nápravná opatření.
(308)
Plán restrukturalizace by měl obsahovat výhledy s potřebným rozčleněním a restrukturalizace vyžaduje rovněž ukončení činností, jež by ve střednědobém horizontu byly ze strukturálního hlediska nadále ztrátové (119). V 120. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 5. února 2010 vyslovila Komise pochybnosti, zda byly přiměřeně řešeny otázky životaschopnosti divize Prime Fund Solutions, která v roce 2008 vykázala v souvislosti s Madoffovým podvodem významnou ztrátu. Tato záležitost byla vyřešena prodejem divize PFS společnosti Credit Suisse (viz rovněž 74. bod odůvodnění). Podrobné výhledy na úrovni divizí prokazují, že v základním i zátěžovém scénáři přispějí všechny divize kladně k výsledkům. Komise proto může vyvodit závěr, že neexistují žádné další divize, jež by měly ze strukturálního hlediska problémy se ziskovostí, a na základě tohoto závěru usuzuje, že k zlepšení životaschopnosti společnosti nejsou zapotřebí další odprodeje.
6.3.2 Sdílení zátěže/nezbytné minimum
(309)
Plán restrukturalizace by měl jednoznačně prokazovat, že podpora je omezena na nezbytné minimum. Náklady spojené s restrukturalizací by neměl nést pouze stát, nýbrž v maximálním možném rozsahu i ti, kteří do banky investovali. Jinými slovy, banka a držitelé jejího kapitálu by se na restrukturalizaci měli podílet v maximální možné míře svými vlastními zdroji. Podpora na restrukturalizaci by měla být omezena na pokrytí nákladů nezbytných k obnovení životaschopnosti. To znamená, že podniku by neměly být poskytnuty veřejné zdroje, které by mohly být použity k financování činností, jež narušují trh a nesouvisejí s procesem restrukturalizace, jako je například nabytí nových podniků (120).
(310)
Ve sdělení o restrukturalizaci je připomenuto, že zákaz akvizic je nezbytný k tomu, aby byla podpora omezena na nezbytné minimum. V bodě 23 sdělení o restrukturalizaci je výslovně uvedeno, že „podniku by neměly být poskytnuty veřejné zdroje, které by mohly být použity k financování činností, jež narušují trh a nesouvisejí s procesem restrukturalizace. Prostřednictvím státní podpory by například nemělo být financováno nabytí podílů v jiných podnicích nebo nové investice, pokud to pro obnovení životaschopnosti podniku nemá zásadní význam“.
(311)
Ve sdělení o restrukturalizaci je zákaz akvizic spojen rovněž s narušením hospodářské soutěže. V bodech 39 a 40 sdělení je objasněno, že „státní podpora nesmí být použita na úkor konkurentů, kteří podobnou veřejnou podporu nedostávají“, a že by „banky neměly použít státní podporu na akvizice konkurenčních podniků. Tato podmínka by měla platit alespoň po dobu tří let a v závislosti na rozsahu, výši a délce trvání podpory může být zachována až do konce období restrukturalizace“.
(312)
V souladu s bodem 40 sdělení o restrukturalizaci může být podpora prohlášena za slučitelnou pouze pod podmínkou, že skupina ABN AMRO bude po dobu tří let od data vydání tohoto rozhodnutí důsledně dodržovat zákaz akvizic (121). Zákaz akvizic by se měl prodloužit, bude-li nizozemský stát po třech letech vlastnit i nadále více než 50 % skupiny ABN AMRO. Zákaz akvizic by však neměl přesahovat pět let. Zatímco část podpory již byla splacena, některá opatření (zejména opatření Z a C) nemůže banka splatit kvůli formě, v jaké byla poskytnuta (tj. nikoli ve formě hybridního dluhového nástroje). Ukončení státního vlastnictví představuje náhradu za odhad, kdy skončí výhoda plynoucí z podpory.
(313)
Komise podotýká, že plán restrukturalizace z prosince 2009 (doplněný dne 23. března 2010 o pesimistické finanční výhledy) již uváděl, že skupina ABN AMRO se stala životaschopným subjektem, který by měl dosáhnout přiměřené návratnosti vlastního kapitálu a u nějž se očekává dosažení přiměřeného zisku i v případě špatných hospodářských podmínek. Aktualizovaný plán restrukturalizace z listopadu 2010 tuto analýzu potvrdil. Obnovení životaschopnosti nezávisí na akvizicích. Zákaz akvizic proto není v rozporu s obnovením životaschopnosti.
(314)
Komise se domnívá, že podle bodu 26 sdělení o restrukturalizaci je nevyhnutelný zákaz výplaty kupónů z hybridních kapitálových nástrojů a zákaz týkající se koupě hybridních kapitálových nástrojů (122). V kontextu restrukturalizace nejsou opatření, která snižují celkové množství vlastních finančních prostředků, slučitelná s cílem týkajícím se sdílení zátěže a s požadavkem na nezbytné minimum.
(315)
Jak je uvedeno v bodě 26 sdělení o restrukturalizaci, „pokud tyto činnosti nevytváří dostatečné zisky, neměly by banky k výplatě odměn za kapitál (vlastní kapitál a podřízený závazek) používat státní podporu“. Podrobné posouzení plánu restrukturalizace skupiny ABN AMRO z prosince 2009 (a aktualizovaného plánu restrukturalizace z listopadu 2010) Komisi umožňuje vyvodit závěr, že během přibližně dvou let by skupina ABN AMRO měla obnovit svou životaschopnost, jak dokládá přijatelná návratnost vlastního kapitálu ve výši přibližně […] % v roce 2012 resp. 2013. V tomto kontextu se zdá, že dvouletý zákaz výplaty kupónů z hybridních kapitálových nástrojů a zákaz týkající se koupě hybridních kapitálových nástrojů (123) je vhodný k zajištění náležitého sdílení zátěže ze strany držitelů kapitálu společnosti (124). Podporu lze proto prohlásit za slučitelnou pouze pod podmínkou dvouletého zákazu výplaty kupónů z hybridních kapitálových nástrojů a zákazu týkajícího se koupě těchto nástrojů, jak je podrobně popsáno v článku 8 v normativní části rozhodnutí. Tento zákaz týkající se výplaty kupónů a koupě by se měl vztahovat rovněž na držitele prioritních akcií FBNH, aby byly odstraněny pochybnosti Komise, které byly uvedeny v 130. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 5. února 2010.
(316)
V ostatních případech jsou opatření týkající se sdílení zátěže nezbytná rovněž k zajištění toho, že zachráněné banky nesou přiměřenou odpovědnost za důsledky svého chování v minulosti, aby vytvořily vhodné pobídky pro své chování i chování ostatních v budoucnu. Tento faktor je v tomto případě méně důležitý, jelikož problémy společnosti byly do značné míry spojeny s bývalou mateřskou společností Fortis SA/NV (viz oddíl 6.3.3 „Opatření k omezení narušení hospodářské soutěže“). Z hlediska sdílení zátěže lze proto uznat, že nedojde k významným odprodejům kromě prodeje divizí PFS a Intertrust, na něž společně připadalo […] % celkového provozního příjmu a […] % rizikově vážených aktiv.
6.3.3 Opatření k omezení narušení hospodářské soutěže
(317)
Co se týká opatření, která jsou nezbytná k omezení narušení hospodářské soutěže, tento případ vykazuje některé atypické znaky.
(318)
V bodě 28 sdělení o restrukturalizaci je uvedeno, k jakému druhu narušení hospodářské soutěže může dojít, je-li státní podpora poskytnuta s cílem přispět k finanční stabilitě v dobách systémové krize: „V situaci, kdy banky spolu soutěží na základě kvality svých produktů a služeb, pak ty banky, které nakumulují nadměrné riziko nebo se spoléhají na neudržitelné obchodní modely, nakonec v rámci konkurence bankovních produktů a služeb ztratí podíl na trhu a pravděpodobně trh opustí, zatímco jiní, efektivnější soutěžitelé na příslušných trzích expandují nebo na tyto trhy vstoupí. Státní podpora prodlužuje narušení hospodářské soutěže, ke kterým došlo v minulosti v důsledku nadměrného riskování a neudržitelných obchodních modelů, a to tím, že uměle podporuje tržní sílu příjemců podpory. Tak může podpora vytvářet morální hazard pro příjemce podpory a zároveň u subjektů, jež nejsou příjemci podpory, oslabit motivaci k soutěžení, investicím a inovacím.“
(319)
Jak je objasněno v rozhodnutí ze dne 3. prosince 2008, potíže společností Fortis SA/NV a Fortis Bank SA/NV vyplývaly z nadměrných rizik: i) společnost Fortis Bank SA/NV investovala velkou částku peněz do strukturovaného úvěru a ii) společnost Fortis SA/NV se rozhodla koupit společnost ABN AMRO N za velmi vysokou cenu. Aby bylo možno schválit podporu pro tyto banky, požaduje Komise významné omezení přítomnosti příjemce podpory na trhu. V tomto ohledu Komise podotýká, že se společnost Fortis SA/NV rozdělila na čtyři části: belgická a mezinárodní aktiva v oblasti pojištění jsou dosud součástí kótované společnosti Fortis SA/NV (která se po úpadku společnosti Fortis SA/NV přejmenovala na Ageas); Fortis Bank SA/NV a BGL získala společnost BNP Paribas; nizozemský stát získal společnost FBN (včetně ABN AMRO N) a nizozemský stát převzal rovněž nizozemské činnosti v oblasti pojištění (125). Jinými slovy, společnost Fortis SA/NV byla rozdělena na menší subjekty a samotná společnost Fortis Bank SA/NV se rozdělila na dvě části (126).
(320)
Komise podotýká, že opatření ve prospěch společností FBN a ABN AMRO N, která jsou posuzována v tomto rozhodnutí, mají zvláštní charakteristiky, které se liší od ostatních případů restrukturalizace, jimiž se musela zabývat během současné krize, včetně případů společností Fortis Bank SA/NV a Fortis SA/NV. V tomto případě společnosti FBN a ABN AMRO N nepotřebovaly státní podporu v prvé řadě proto, že přijaly chybná manažerská rozhodnutí. Potřeba státní podpory nevyplývala například z kumulace nadměrného rizika v jejich investicích či v jejich úvěrové politice, tyto společnosti rovněž neprováděly neudržitelnou cenovou politiku. Problém společností Fortis SA/NV a Fortis Bank SA/NV stejně tak nevyplýval z rizikových úvěrových nebo cenových politik v oblasti retailového bankovnictví, soukromého bankovnictví nebo komerčního bankovnictví, tyto činnosti byly naopak ziskové. Komise se proto domnívá, že podpora poskytnutá společnostem FBN a ABN AMRO N narušuje hospodářskou soutěž podstatně méně než podpora schválená pro finanční instituce, které kumulovaly nadměrné riziko. Komise z těchto důvodů usuzuje, že nejsou nutné další odprodeje.
(321)
Je však třeba zajistit, aby společnosti FBN a ABN AMRO N nevyužily státní podporu k svému růstu na úkor konkurentů, například zavedením neudržitelné cenové politiky nebo nabytím jiných finančních institucí. Pokud by k tomu došlo, podpora by „oslabila u subjektů, jež nejsou příjemci podpory, motivaci k soutěžení, investicím a inovacím“ a mohla by snižovat účinnost „pobídek podporujících přeshraniční aktivity“ tím, že by odrazovala od vstupu na nizozemský trh.
(322)
Státní podporu lze proto prohlásit za slučitelnou pouze tehdy, budou-li zavedena dostatečná opatření, která zajišťují, aby státní podpora nebyla použita na úkor ostatních konkurentů, z nichž někteří neobdrželi podobnou veřejnou podporu. Je nutno zachovat rovné podmínky mezi bankami, které obdržely veřejnou podporu, a bankami, které takovouto podporu neobdržely. Je nutno zamezit rovněž tomu, aby státní podpora oslabila u subjektů, jež nejsou příjemci podpory, motivaci k soutěžení, investicím a inovacím a aby byly vytvořeny překážky pro vstup na trh, které by mohly narušit přeshraniční aktivity.
(323)
Ve sdělení o restrukturalizaci je stanoveno, že povaha a forma takovýchto omezení bude záležet na výši podpory a na podmínkách a okolnostech, za kterých byla podpora udělena, a rovněž na vlastnostech trhu či trhů, na kterých bude banka přijímající podporu působit. Výše podpory je popsána v oddíle 6.1.3 Vyčíslení podpory. Zvláštní podmínky a okolnosti, za kterých byla podpora udělena, byly projednány na začátku tohoto oddílu. Jak je uvedeno v bodě 32 sdělení o restrukturalizaci, důležitá je i velikost a relativní význam banky na trhu nebo trzích. Pokud restrukturalizovaná banka omezila svou přítomnost na trhu, budou s menší pravděpodobností zapotřebí další opatření. Podmínky nezbytné pro to, aby mohla být podpora prohlášena za slučitelnou, souvisí proto zejména s retailovým a soukromým bankovnictvím, jelikož v oblasti komerčního bankovnictví společnost již svou přítomnost významně omezila odprodejem New HBU.
(324)
Podporu lze prohlásit za slučitelnou se sdělením o restrukturalizaci pod podmínkou, že skupina ABN AMRO provede opatření, která jsou popsána v 325. až 329. bodě odůvodnění.
(325)
V oblasti retailového a soukromého bankovnictví lze podporu prohlásit za slučitelnou pod podmínkou, že skupina ABN AMRO nebude u standardních spořicích a hypotečních produktů usilovat o to, aby určovala ceny. V souladu s bodem 44 sdělení o restrukturalizaci by skupina ABN AMRO neměla nabízet cenové podmínky, které jsou pro konkurenty, kteří nejsou příjemcem státní podpory, nedosažitelné.
(326)
Jelikož zákaz určování cen může být méně účinný v segmentech s mnoha nestandardními produkty, jako je soukromé bankovnictví v Nizozemsku, jehož se týkala konkrétní stížnost, je v souladu s bodem 44 sdělení o restrukturalizaci zapotřebí dodatečná podmínka, aby bylo možno podporu prohlásit za slučitelnou. Skupina ABN AMRO musí usilovat o dosažení čistých úrokových výnosů, jež byly Komisi předloženy dne 8. listopadu 2010. Jakmile proto skupina ABN AMRO zjistí, že zaostává za svými výhledy, zejména je-li to zapříčiněno nízkým úrokovým rozpětím, musí přijmout náležitá opatření.
(327)
Jelikož v oblasti soukromého bankovnictví je dodržování a sledování zákazu určování cen obtížné, je nezbytné provést jiná vhodná nápravná opatření s cílem zajistit účinnou hospodářskou soutěž, například opatření podporující vstup na trh, jak je popsáno v bodě 44 sdělení o restrukturalizaci. V této souvislosti je nezbytnou podmínkou pro prohlášení podpory za slučitelnou to, aby skupina ABN AMRO zavedla opatření, které usnadňuje přechod zákazníků k jiným společnostem. Skupina ABN AMRO by měla konkrétně uhradit vlastní správní náklady a náklady na převod a transakce u zákazníků divize Soukromé bankovnictví v Nizozemsku, které jsou přímým důsledkem ukončení vztahů v rámci soukromého bankovnictví a převedení portfolií (127). Toto opatření by mělo platit po dobu dvou po sobě jdoucích měsíců a mělo by být zavedeno co nejdříve, nejpozději však do jednoho roku od data vydání tohoto rozhodnutí. Jakmile začne běžet dvouměsíční lhůta, banka jednoznačným způsobem informuje všechny své zákazníky v oblasti soukromého bankovnictví o nabízené možnosti. Skupina ABN AMRO by měla Komisi předložit rovněž důkazy, že k převodům zákazníků došlo běžným postupem a že se během převodu zákazníků nedošlo k žádným prodlevám.
(328)
Budou-li náležitě provedena opatření k omezení hospodářské soutěže, a zejména zvláštní opatření v oblasti retailového a soukromého bankovnictví, budou rovněž dostatečně vyřešeny záležitosti, na něž upozornil stěžovatel. Při zkoumání těchto záležitostí Komise zjistila, že skupina ABN AMRO stanovila ceny některých produktů dočasně se ztrátou, tato cenová politika však byla uplatňována v situaci omezené likvidity, kdy všechny banky agresivně soutěžily o úspory, přičemž je nutno vzít v úvahu rovněž zvláštní kontext v souvislosti se spuštěním značky MoneYou (o němž bylo rozhodnuto před úpadkem společnosti Fortis SA/NV).
(329)
V bodě 44 sdělení o restrukturalizaci je rovněž uvedeno, že banky nesmí používat státní podporu jako konkurenční výhodu při uvádění svých finančních nabídek na trh. Podmínkou pro prohlášení podpory za slučitelnou proto je, že skupina ABN AMRO nepoužije po dobu tří let státní podporu ve svých marketingových kampaních a sděleních pro investory. Tyto zákazy by se měly prodloužit na dobu pěti let, bude-li nizozemský stát držet nejméně 50 % akcií skupiny ABN AMRO.
(330)
Z hlediska neoprávněného narušení hospodářské soutěže hodnotí Komise kladně odprodeje divizí PFS a Intertrust. Prodej PFS snižuje přitažlivost společnosti pro institucionální zákazníky, zatímco divize Intertrust poskytovala mimo jiné služby, jež by mohly posílit franšízu v oblasti soukromého bankovnictví. Její prodej proto mohl ostatním konkurentům usnadnit zlepšení jejich soutěžního postavení vůči značce ABN AMRO Mees Pierson. Komise se rovněž domnívá, že k omezení narušení hospodářské soutěže přispívá skutečnost, že část podpory byla splacená. Komise hodnotí rovněž příznivě dividendovou politiku, která byla popsána v 75. bodě odůvodnění.
6.3.4 Závěr
(331)
Budou-li náležitě splněny všechny podmínky popsané v oddílech 6.2 a 6.3, poskytuje plán restrukturalizace z prosince 2009, který byl aktualizován plánem restrukturalizace z listopadu 2010, dostatečné důkazy, že byla obnovena dlouhodobá životaschopnost skupiny ABN AMRO. Plán restrukturalizace z prosince 2009, který byl aktualizován plánem restrukturalizace z listopadu 2010, zajišťuje dostatečné sdílení zátěže a obsahuje přiměřená opatření k omezení neoprávněného narušení hospodářské soutěže. Komise proto může plán restrukturalizace z prosince 2009, který byl aktualizován plánem restrukturalizace z listopadu 2010, podmíněně prohlásit za slučitelný se sdělením o restrukturalizaci.
7. ZÁVĚR
Komise konstatuje, že Nizozemsko poskytlo v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy protiprávně státní podporu uvedenou v oddíle 6.1.3 „Vyčíslení podpory“. Tato podpora však může být prohlášena za slučitelnou, budou-li splněny podmínky uvedené v oddílech 6.2 a 6.3, které jsou podrobněji popsány v normativní části tohoto rozhodnutí.
Komise podotýká, že nizozemský stát výjimečně souhlasil s tím, že znění tohoto rozhodnutí obdrží pouze v angličtině,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora, kterou Nizozemsko poskytlo skupině ABN AMRO, je slučitelná s vnitřním trhem s výhradou podmínek stanovených v článcích 3 až 9.
Státní podpora byla poskytnuta takto:
-
podpora na rekapitalizaci v rozmezí od 4,2 miliardy EUR do 5,45 miliardy EUR ve prospěch společností FBN a ABN AMRO N a
-
podpora likvidity ve výši 71,7 miliardy EUR.
Článek 2
Pro účely tohoto rozhodnutí se:
a)
„skupinou ABN AMRO“ rozumí skupina ABN AMRO a přímé a nepřímé dceřiné společnosti, jejichž je jediným akcionářem, včetně subjektů, v nichž má skupina ABN AMRO výlučnou kontrolu ve smyslu nařízení Rady (ES) č. 139/2004 ze dne 20. ledna 2004 o kontrole spojování podniků („nařízení o spojování“) (128);
b)
„prvním místem v pořadí“ rozumí nabízení nejatraktivnější ceny;
c)
„retailovými zákazníky“ rozumí všichni zákazníci z řad fyzických osob (na rozdíl od korporátních zákazníků);
d)
„standardními retailovými spořicími a vkladovými produkty“ rozumí všechny standardní retailové spořicí a vkladové produkty, které v kterémkoli okamžiku tvoří nejméně 85 % objemu produktů skupiny ABN AMRO na retailovém trhu spoření a vkladů;
e)
„standardními hypotečními produkty“ rozumí všechny standardní hypoteční produkty, které v kterémkoli okamžiku tvoří nejméně 85 % objemu produktů skupiny ABN AMRO v oblasti hypoték;
f)
„soukromým bankovnictvím v Nizozemsku“ rozumí všichni zákazníci obchodní jednotky Soukromé bankovnictví vyjma zákazníků, kteří patří do obchodní jednotky Mezinárodní soukromé bankovnictví (129).
Článek 3
1. Bez předchozího schválení Komisí nesmí skupina ABN AMRO zaujímat první místo v pořadí s ohledem na standardní retailové spořicí a vkladové produkty pro retailové zákazníky mezi […] finančními institucemi s největším podílem na trhu z hlediska objemu na nizozemském retailovém trhu spoření v některém z těchto segmentů:
-
spořicí účty;
-
termínové vklady na dobu jednoho roku;
-
termínové vklady na dobu dvou let;
-
termínové vklady na dobu tří let;
-
termínové vklady na dobu čtyř let a
-
termínové vklady na dobu pěti let.
Bez ohledu na první pododstavec může skupina ABN AMRO v případě, že tři finanční instituce společně zaujímají první místo v pořadí mezi […] finančními institucemi s největším podílem v segmentu nizozemského retailového trhu spoření a vkladů, přizpůsobit u standardních produktů v příslušném segmentu sazbu těmto třem finančním institucím.
2. Bez předchozího schválení Komisí nesmí skupina ABN AMRO zaujímat první místo v pořadí s ohledem na standardní typ hypoték mezi […] finančními institucemi s největším podílem na nizozemském retailovém hypotečním trhu.
Bez ohledu na první pododstavec může skupina ABN AMRO v případě, že tři finanční instituce společně zaujímají první místo v pořadí mezi […] finančními institucemi s největším podílem na nizozemském retailovém hypotečním trhu, přizpůsobit u příslušného standardního typu hypotéky sazbu těmto třem finančním institucím.
3. Za účelem dodržování odstavců 1 a 2 sleduje skupina ABN AMRO trvale (a nejméně jednou týdně) podmínky, které nabízejí […] jiné finanční instituce s největším podílem z hlediska objemu na příslušných nizozemských trzích spoření, jsou-li tyto podmínky dostupné ve veřejné doméně. Pokud údaje některé z těchto […] jiných finančních institucí nejsou veřejně dostupné, budou nahrazeny údaji dalších největších finančních institucí v pořadí podle podílu na trhu.
Jakmile skupina ABN AMRO zjistí, že u kteréhokoli ze svých produktů nabízí výhodnější cenu, než je cena, kterou může nabízet podle odstavce 1 a odstavce 2 tohoto článku, vyrozumí o tom skupina ABN AMRO neprodleně Komisi. Cenu produktů ihned upraví a úpravu ceny zavede co nejdříve.
Co se týká retailových spořicích a vkladových produktů, skupina ABN AMRO provede úpravu nejpozději do deseti pracovních dnů ode dne, kdy zjistila odchylku od stanovené podmínky. Pokud se však odchylka týká produktů, u nichž lze cenu změnit teprve na konci měsíce, a mezi okamžikem zjištění odchylky a koncem měsíce zbývá méně než deset pracovních dnů, provede skupina ABN AMRO úpravu při první příležitosti od konce následujícího měsíce.
Pokud jde o hypotéky, skupina ABN AMRO upraví svou cenu do deseti pracovních dnů ode dne, k němuž zjistila odchylku od stanovené podmínky, a úprava bude zavedena nejpozději do patnácti pracovních dnů ode dne zjištění odchylky od stanovené podmínky.
4. Podmínka stanovená v odstavcích 1 a 2 platí po dobu tří let ode dne vydání tohoto rozhodnutí. Skupina ABN AMRO bude Komisi předkládat čtvrtletně zprávy o dodržování této podmínky, a to nejpozději do dvou týdnů od zveřejnění čtvrtletních finančních výsledků skupiny ABN AMRO.
Článek 4
1. Skupina ABN AMRO se všemožně vynasnaží dosáhnout výhledů (včetně čistých úrokových výnosů), jež byly Komisi předloženy v plánu restrukturalizace z prosince 2009 a aktualizovány v plánu restrukturalizace z listopadu 2010. Výhledů z listopadu 2010 je nutno dosáhnout na konsolidované úrovni skupiny ABN AMRO.
Skupina ABN AMRO bude Komisi předkládat čtvrtletně zprávy s rozčleněním výhledů a skutečných údajů (včetně čistých úrokových výnosů) na úrovni čtyř segmentů vymezených v plánu restrukturalizace z prosince 2009 a v plánu restrukturalizace z listopadu 2010: retailové bankovnictví, soukromé bankovnictví v Nizozemsku, mezinárodní soukromé bankovnictví, komerční a obchodní bankovnictví.
Skupina ABN AMRO může podat Komisi odůvodněnou žádost o revizi výhledů (včetně čistých úrokových výnosů) s cílem zohlednit vnější vývoj.
2. Skupina ABN AMRO poskytne rozpis výhledů týkajících se čistých úrokových výnosů podle objemu a rozpětí na konsolidované úrovni a na úrovni soukromého bankovnictví.
Skupina ABN AMRO bude Komisi předkládat čtvrtletně (nejpozději do dvou týdnů od zveřejnění svých čtvrtletních finančních výsledků) zprávy, v nichž je objasněno, zda jsou čisté úrokové výnosy, jichž bylo dosaženo na konsolidované úrovni, v souladu s výhledy uvedenými v odstavci 1. Tato zpráva obsahuje rovněž srovnání odhadovaných a skutečných rozpětí na konsolidované úrovni a na úrovni soukromého bankovnictví.
Nejsou-li čisté úrokové výnosy, jichž bylo dosaženo na konsolidované úrovni, v souladu s těmito výhledy, uvede skupina ABN AMRO v této zprávě opatření, která přijme k dosažení těchto výhledů.
3. Povinnosti stanovené v odstavcích 1 a 2 platí po dobu tří let ode dne vydání tohoto rozhodnutí.
Článek 5
1. Skupina ABN AMRO nesmí v žádném podniku získat kontrolu přesahující [0 - 7] %.
2. Odchylně od odstavce 1 může skupina ABN AMRO uskutečnit akvizice, pokud celková hrubá kumulativní kupní cena (s vyloučením převzetí či převodu dluhu v souvislosti s těmito akvizicemi) zaplacená skupinou ABN AMRO za veškeré tyto akvizice v období tří let ode dne vydání tohoto rozhodnutí nepřesáhne [0 - 600] milionů EUR.
Zákaz stanovený v odstavci 1 se nevztahuje na akvizice soukromých kapitálových fondů ze strany skupiny ABN AMRO, jsou-li v souladu s jejím obchodním plánem a plánovaným rozpočtem divize „Soukromé kapitálové fondy“, který byl Komisi předložen dne 5. října 2010.
Zákaz stanovený v odstavci 1 se nevztahuje rovněž na […] podíly na vlastním kapitálu, které převzala divize skupiny ABN AMRO „Energetika, komodity a doprava“ na podporu své běžné činnosti v oblasti financování, jsou-li v souladu s obchodním plánem skupiny ABN AMRO a plánovaným rozpočtem této divize, který byl Komisi předložen dne 10. ledna 2010.
Skupina ABN AMRO bude Komisi čtvrtletně (nejpozději do dvou týdnů od zveřejnění svých čtvrtletních finančních výsledků) předkládat zprávy. V těchto zprávách jsou uvedeny skutečné akvizice, které uskutečnily divize „Soukromé kapitálové fondy“ a „Energetika, komodity a doprava“. Zpráva obsahuje rovněž podrobné údaje o ostatních akvizicích skupiny ABN AMRO, jež směla uskutečnit podle odstavce 1.
3. Zákaz stanovený v odstavci 1 platí alespoň po dobu tří let ode dne vydání tohoto rozhodnutí nebo do dne, k němuž se účast Nizozemska ve skupině ABN AMRO sníží pod 50 %, podle toho, co nastane později. Tento zákaz přestane platit nejpozději pět let ode dne vydání tohoto rozhodnutí.
Pokud zákaz stanovený v odstavci 1 platí déle než tři roky ode dne vydání tohoto rozhodnutí, zvyšuje se celková hrubá kumulativní kupní cena podle odst. 2 prvního pododstavce o [0 - 200] milionů EUR ročně.
Článek 6
Skupina ABN AMRO nesmí zmiňovat v reklamě skutečnost, že je ve státním vlastnictví, ani na obdrženou státní podporu odkazovat v komunikaci se stávajícími či potenciálními zákazníky nebo investory, a to alespoň po dobu tří let ode dne vydání tohoto rozhodnutí nebo do dne, k němuž se účast Nizozemska ve skupině ABN AMRO sníží pod 50 %, podle toho, co nastane později. Tento zákaz přestane platit nejpozději pět let ode dne vydání tohoto rozhodnutí.
Bez ohledu na tento zákaz může skupina ABN AMRO poukázat na skutečnost, že je ve státním vlastnictví, a na případnou jinou státní podporu, kterou obdržela, pokud se to vyžaduje podle platných právních a správních předpisů.
Článek 7
1. Skupina ABN AMRO nabídne zákazníkům divize Soukromé bankovnictví v Nizozemsku možnost ukončit vztah se skupinou ABN AMRO v rámci soukromého bankovnictví a převést investiční portfolia do jiných bank. Tato nabídka platí po dobu dvou po sobě jdoucích měsíců (dále jen „příslušné období“).
Příslušné období začne co nejdříve ode dne vydání tohoto rozhodnutí tak, aby byl (v případě potřeby) k dispozici přiměřený čas na přípravu, nejpozději však do jednoho roku ode dne vydání tohoto rozhodnutí. Skupina ABN AMRO předloží Komisi ke schválení počáteční datum příslušného období, a to nejméně čtyři týdny před předpokládaným začátkem příslušného období.
2. Skupina ABN AMRO sdělí jednoznačným způsobem všem zákazníkům divize Soukromé bankovnictví v Nizozemsku podmínky nabídky popsané v odstavci 1, a to nejpozději k prvnímu dni příslušného období. Informace, které skupina ABN AMRO zašle svým zákazníkům, budou nejprve předloženy Komisi, a to nejméně čtyři týdny před rozesláním těchto informací zákazníkům.
3. Skupina ABN AMRO usnadní ukončení vztahů v rámci soukromého bankovnictví, pokud o to zákazníci požádají, použitím běžných postupů s co nejnižšími náklady. Jestliže se zákazník rozhodne převést svou pozici a/nebo (související) zajištění pohledávek a je-li tento převod možný z hlediska nabývající banky, skupina ABN AMRO takovýto převod usnadní. Zákazníci jsou informováni o možnosti převést pozice místo jejich likvidace a budou informováni rovněž o nákladech těchto dvou možností.
Skupina ABN AMRO uhradí své vlastní správní náklady a náklady na převod a transakce, které jsou přímým důsledkem ukončení vztahu v rámci soukromého bankovnictví a převodu portfolií (130).
Skupina ABN AMRO není povinna uhradit jiné finanční důsledky vzniklé zákazníkům.
Článek 8
Skupina ABN AMRO nevyplatí kupóny z nástrojů týkajících se základní kapitálové složky Tier 1, kapitálu Tier 1 a kapitálu Tier 2 (včetně hybridních kapitálových nástrojů a prioritních akcií), které byly vydány přede dnem přijetí tohoto rozhodnutí, ani neuplatní případná práva na koupi ve vztahu k těmto kapitálovým nástrojům do dne 10. března 2013 včetně, neexistuje-li právní povinnost tak učinit.
Skupina ABN AMRO může po dni přijetí tohoto rozhodnutí vydat nové kapitálové nástroje nebo vyplatit kupóny z těchto nových kapitálových nástrojů, pokud tyto emise či výplaty nevedou k povinnosti vyplatit kupóny z vlastních stávajících kapitálových nástrojů.
Odchylně od prvního pododstavce může skupina ABN AMRO odkoupit nástroj FCC (konkrétně 87,5 milionu EUR, nekumulativní, časově neomezené prioritní akcie bez hlasovacích práv třídy A série I s dividendou 6,25 % vydané společností Fortis Capital Company Ltd).
Do dne 10. března 2013 včetně bude skupina ABN AMRO vyplácet dividendy ze svých kmenových akcií pouze v případě, že tyto dividendy přesáhnou 100 milionů EUR (131).
Článek 9
Nejpozději do dne 30. června 2011 zaplatí skupina ABN AMRO Nizozemsku upravenou úrokovou sazbu z půjček uvedených v e-mailu, který Komise zaslala nizozemskému státu dne 24. června 2010. Částky upravené o úroky činí 18 152 722 EUR.
Článek 10
Do dvou měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí informuje Nizozemsko Komisi o opatřeních přijatých k dosažení souladu s tímto rozhodnutím.
Článek 11
Toto rozhodnutí je určeno Nizozemskému království.
V Bruselu dne 5. dubna 2011.