ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 9ης Ιουνίου 2010
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 1/09 (πρώην NN 69/08) που χορηγήθηκε από την Ουγγαρία στη MOL Nyrt.
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 3553]
(Το κείμενο στην ουγγρική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/88/ΕΕ)
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας του άρθρου 108 παράγραφος 2 της συνθήκης (1) αναφορικά με την κρατική ενίσχυση αριθ. C 1/09 (πρώην NN 69/08) (2),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις, και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 13 Ιανουαρίου 2009, μετά από καταγγελία που υποβλήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2007, η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με τα μέτρα που εφαρμόστηκαν στην Ουγγαρία και τα οποία εικάζεται ότι συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της εταιρείας Hungarian Oil & Gas Plc (Magyar Olaj- és Gázipari Nyrt., εφεξής «MOL»).
(2)
Η Ουγγαρία υπέβαλε στην Επιτροπή τις παρατηρήσεις της επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας στις 8 Απριλίου 2009.
(3)
Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 28 Μαρτίου 2009 (3). Ελήφθησαν παρατηρήσεις από δύο ενδιαφερόμενα μέρη: τη MOL και την Ουγγρική Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων (Magyar Bányászati Szövetség), στις 27 Απριλίου 2009 και από τις δύο.
(4)
Η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις στην Ουγγαρία με επιστολή της 2ας Ιουνίου 2009. Η Ουγγαρία, με επιστολή της 3ης Ιουλίου 2009, ανέφερε ότι δεν είχε κανένα σχόλιο επί των παρατηρήσεων των ενδιαφερόμενων μερών.
(5)
Η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από τις ουγγρικές αρχές στις 21 Σεπτεμβρίου 2009 και στις 12 Ιανουαρίου 2010, και η Ουγγαρία απάντησε με επιστολές της 19ης Οκτωβρίου 2009 και της 9ης Φεβρουαρίου 2010.
II. Ο ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ
(6)
Η MOL αποτελεί ενοποιημένη επιχείρηση πετρελαίου και φυσικού αερίου με έδρα τη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας. Στις κύριες δραστηριότητες της MOL στην ουγγρική αγορά περιλαμβάνονται: εξερεύνηση και εξόρυξη αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου, παρασκευή προϊόντων φυσικού αερίου, διύλιση, μεταφορά, αποθήκευση και διανομή προϊόντων αργού πετρελαίου στον τομέα τόσο της χονδρικής όσο και της λιανικής πώλησης, διανομή φυσικού αερίου, καθώς και παραγωγή και πώληση ολεφινών και πολυολεφινών. Επιπλέον, ο Όμιλος MOL (στον οποίο ανήκει η MOL) περιλαμβάνει επίσης διάφορες άλλες ουγγρικές και ξένες θυγατρικές επιχειρήσεις (4).
(7)
Στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία, ο Όμιλος MOL κατέχει την πρώτη θέση στην αγορά σε καθεμία από τις κύριες δραστηριότητές του. Το 2008 (5), οι καθαρές πωλήσεις της MOL και του Ομίλου MOL ανήλθαν σε περίπου ευρώ6,8 δις και ευρώ13 δις αντίστοιχα. Την ίδια χρονιά, τα αντίστοιχα λειτουργικά κέρδη τους ανήλθαν σε περίπου ευρώ400 εκατ. και ευρώ732 εκατ.
III. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
(8)
Οι γενικοί κανόνες που διέπουν τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων στην Ουγγαρία περιλαμβάνονται στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων του 1993 (εφεξής «νόμος περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων») (6), ο οποίος διέπει επίσης τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (γεωτρήσεις, εξερεύνηση και εξόρυξη) που περιλαμβάνουν υδρογονάνθρακες (δηλαδή αργό πετρέλαιο και φυσικό αέριο).
(9)
Ο νόμος περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων διακρίνει τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων με βάση δύο διαφορετικά νομικά μέσα: i) παραχώρηση (7) και ii) εξουσιοδότηση (8).
-
Στην περίπτωση παραχώρησης, ο αρμόδιος υπουργός για τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (εφεξής: «αρμόδιος υπουργός») συνάπτει σύμβαση (9) με τον μειοδότη μετά από ανοικτό διαγωνισμό (10) για την εκμετάλλευση μιας «κλειστής περιοχής».
-
Αυτή διαφέρει από τις «ανοικτές περιοχές» (11), όπου η αρμόδια αρχή εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων δεν μπορεί να αρνηθεί την εξουσιοδότηση, αν ο αιτών πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος (12).
(10)
Σύμφωνα με τον ορισμό που περιλαμβάνεται στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (13), οι κλειστές περιοχές προορίζονται αποκλειστικά για δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων βάσει παραχώρησης. Ως εκ τούτου, κάθε άλλη περιοχή εκτός από τους κλειστούς χώρους θεωρείται ανοικτός χώρος. Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που παρασχέθηκαν από την Ουγγαρία, η αρχική πρόθεση ήταν να ταξινομηθούν όλες οι περιοχές ως κλειστές περιοχές που προορίζονται για παραχώρηση. Οι ανοικτές περιοχές, οι οποίες θα θεωρούνταν λιγότερο πλούσιες σε ορυκτά, θα ήταν η εξαίρεση. Στις περιπτώσεις αυτές, οι περιοχές θα θεωρούνταν μικρότερης αξίας και δεν θα αναμενόταν η υποβολή προσφορών σε ανοικτό διαγωνισμό.
(11)
Ο νόμος περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων ορίζει επίσης ότι η εξόρυξη ορυκτών πόρων υπόκειται σε τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που καταβάλλεται στο κράτος, το ποσό του οποίου ορίζεται ως ποσοστό της αξίας των εξορυσσόμενων ορυκτών (14). Το τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων διαφέρει ανάλογα με το ισχύον καθεστώς:
-
Στην περίπτωση παραχωρήσεων, το ποσό του τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων ορίζεται στη συμφωνία παραχώρησης (15).
-
Για τους ορυκτούς πόρους που εξορύσσονται υπό καθεστώς εξουσιοδότησης, το τέλος καθορίζεται από το νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (16). Έως τον Ιανουάριο του 2008, το τέλος εκμετάλλευσης για την εξόρυξη υδρογονανθράκων υπό καθεστώς εξουσιοδότησης ανερχόταν στο 12 % για τις περιοχές των οποίων η εκμετάλλευση ξεκίνησε μετά την 1η Ιανουαρίου 1998 και σε J% για τις περιοχές των οποίων η εκμετάλλευση ξεκίνησε πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998 (17). Ο συντελεστής «J» θα υπολογιζόταν σύμφωνα με έναν τύπο που θα βασιζόταν σε ιστορικά στοιχεία τιμών φυσικού αερίου, καθώς και στην εξορυσσόμενη ποσότητα και αξία, με ελάχιστη τιμή το 12 %.
(12)
Η ενότητα 26/A παράγραφος 5 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων ορίζει ότι σε περίπτωση που επιχείρηση εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, η οποία λειτουργεί υπό καθεστώς εξουσιοδότησης, δεν ξεκινήσει τις διαδικασίες εξόρυξης εντός 5 ετών από την ημερομηνία της εξουσιοδότησης της αρχής εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, το δικαίωμα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων ανακαλείται (18).
(13)
Η ενότητα αυτή παρέχει επίσης τη δυνατότητα παράτασης της εν λόγω προθεσμίας βάσει συμφωνίας μεταξύ του αρμόδιου υπουργού και της επιχείρησης εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (19). Η ενότητα προβλέπει την καταβολή 3 διαφορετικών τελών στην περίπτωση χορήγησης παράτασης του δικαιώματος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων:
α)
πρώτον, το τέλος παράτασης πρέπει να καταβάλλεται για τις ανεκμετάλλευτες περιοχές, μέχρις ότου ξεκινήσει η εκμετάλλευσή τους και δεν μπορεί να υπερβαίνει περισσότερο από 1,2 φορές το αρχικό τέλος εκμετάλλευσης, το οποίο υπολογίζεται με βάση μια καθορισμένη υποθετική ποσότητα ορυκτών, δεδομένου ότι το εν λόγω τέλος πρέπει να καταβάλλεται μια χρονική στιγμή κατά την οποία δεν υπάρχει ουσιαστικά παραγωγή στην περιοχή·
β)
δεύτερον, αν η αίτηση παράτασης αφορά περισσότερες από 2 περιοχές, το ύψος του τέλους παράτασης (το αυξημένο τέλος εκμετάλλευσης) πρέπει να ισχύει για όλες τις περιοχές εκμετάλλευσης της επιχείρησης·
γ)
τρίτον, αν η παράταση αφορά περισσότερες από 5 περιοχές, μπορεί να επιβληθεί μια πρόσθετη εφάπαξ καταβολή (20).
(14)
Στις 19 Σεπτεμβρίου 2005, η MOL υπέβαλε αίτηση παράτασης του δικαιώματος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων για 12 από τις περιοχές εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων της, το οποίο είχε αποκτήσει βάσει εξουσιοδότησης και στις οποίες δεν είχε ξεκινήσει την εξόρυξη εντός της προθεσμίας. Στις 22 Δεκεμβρίου 2005, η MOL και ο αρμόδιος υπουργός σύναψαν συμφωνία παράτασης με βάση την ενότητα 26/A παράγραφος 5 και σύμφωνα με τους ακόλουθους όρους:
α) Τέλος παράτασης: Οι 12 εξουσιοδοτήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων τις οποίες αφορά το αίτημα παρατάθηκαν κατά 5 έτη (δηλαδή η MOL θα είχε στη διάθεσή της 5 επιπλέον έτη για να ξεκινήσει την εξόρυξη στις εν λόγω περιοχές). Το τέλος παράτασης ορίστηκε για καθένα από τα 5 έτη της περιόδου παράτασης με βάση το τέλος εκμετάλλευσης του 12 %, το οποίο ίσχυε τότε, καθώς και έναν συντελεστή («c») που κυμαινόταν μεταξύ 1,020 και 1,050, με αποτέλεσμα να προκύψουν τα τέλη παράτασης που παρατίθενται στον πίνακα 1 (21). Το τέλος παράτασης ορίστηκε για τα 5 έτη της περιόδου παράτασης. Στις περιπτώσεις όπου η εκμετάλλευση των περιοχών είχε ήδη ξεκινήσει, το καθορισμένο τέλος θα έπρεπε να εφαρμοστεί για το υπόλοιπο των 15 ετών ως το τέλος εκμετάλλευσης των περιοχών που καλύπτονταν από την παράταση (22).
β) Παράταση αυξημένου τέλους για όλες τις περιοχές εκμετάλλευσης: Δεδομένου ότι το αίτημα παράτασης του δικαιώματος εκμετάλλευσης αφορούσε περισσότερες από 2 περιοχές, το αυξημένο τέλος (το οποίο ισούται με το τέλος παράτασης, όπως φαίνεται στον πίνακα 1) θα έπρεπε να ισχύει για τα ακόλουθα 15 έτη, δηλαδή έως το 2020, για όλες τις περιοχές της MOL υπό καθεστώς εξουσιοδότησης όπου η εκμετάλλευση είχε ξεκινήσει μετά την 1η Ιανουαρίου 1998. Στις περιοχές όπου η εκμετάλλευση είχε ξεκινήσει πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998, εφαρμόζεται ο συντελεστής «J» πολλαπλασιασμένος επί τον συντελεστή «c» (23).
γ) Σταθερό τέλος εκμετάλλευσης: Επίσης, τα μέρη συμφώνησαν ρητά ότι το καθορισμένο τέλος εκμετάλλευσης θα ίσχυε καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης (δηλαδή έως το 2020), ανεξάρτητα από τυχόν τροπολογίες του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (24).
δ) Εφάπαξ καταβολή: Δεδομένου ότι το αίτημα παράτασης του δικαιώματος εκμετάλλευσης αφορούσε περισσότερες από 5 περιοχές, ορίστηκε επίσης μια εφάπαξ καταβολή ύψους HUF 20 δις (25) στη συμφωνία (26).
ε) Ρήτρα καταγγελίας: Η συμφωνία όριζε ότι δεν ήταν δυνατόν να τροποποιηθεί μονομερώς (αλλά μόνο με τη σύμφωνη γνώμη και των δύο μερών). Ένα από τα δύο μέρη μπορούσε να καταγγείλει τη σύμβαση μόνο σε περίπτωση αλλαγής ιδιοκτησίας της MOL (τουλάχιστον 25 % των μετοχών).
(15)
Με την απόφαση της 23ης Δεκεμβρίου 2005, η αρχή εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων παρέτεινε τα δικαιώματα εκμετάλλευσης της MOL για τις 12 περιοχές του αιτήματος, καθώς και το αυξημένο τέλος έτσι ώστε να ισχύει για όλες τις περιοχές εκμετάλλευσης της επιχείρησης.
(16)
Μια τροπολογία (27) του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Ιανουαρίου 2008 (28) (εφεξής «η τροπολογία του 2008») αύξησε σημαντικό το τέλος εκμετάλλευσης για ορισμένες κατηγορίες υδρογονανθράκων. Το τέλος εκμετάλλευσης για άλλους τύπους ορυκτών δεν επηρεάστηκε από την εν λόγω τροπολογία. Η ενότητα 5 της τροπολογίας προβλέπει ένα διαφοροποιημένο τέλος εκμετάλλευσης ανάλογα με: i) την ημερομηνία έναρξης χρησιμοποίησης της περιοχής εκμετάλλευσης, ii) την ποσότητα των εξορυσσόμενων υδρογονανθράκων και iii) την εκάστοτε τιμή του αργού πετρελαίου την εν λόγω περίοδο.
-
Ορίστηκε τέλος εκμετάλλευσης ύψους 30 % για τις περιοχές όπου η παραγωγή είχε ξεκινήσει μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 1998 και της 1ης Ιανουαρίου 2008.
-
Στις περιοχές όπου η εκμετάλλευση είχε ξεκινήσει μετά την 1η Ιανουαρίου 2008, εφαρμόζονται διαφορετικά ποσοστά (12 %, 20 % ή 30 %) ανάλογα με την ποσότητα των εξορυσσόμενων υδρογονανθράκων.
-
Στα ορυχεία/λατομεία όπου η παραγωγή είχε ξεκινήσει πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998, εφαρμόζεται ο συντελεστής «J», με ελάχιστη τιμή το 30 %.
Επιπλέον, όλα αυτά τα ποσοστά υπόκεινται σε πρόσθετη χρέωση ανάλογα με την τιμή του αργού πετρελαίου: +3 % αν η τιμή του αργού πετρελαίου υπερβαίνει τα 80 USD/βαρέλι ή + 6 % αν υπερβαίνει τα 90 USD/βαρέλι (εφεξής θα αναφέρεται ως «η ρήτρα περί πετρελαίου Brent»). Υπάρχουν ειδικοί συντελεστές που ισχύουν, για παράδειγμα, σε δύσκολες συνθήκες εξόρυξης (12 %) και για υψηλή περιεκτικότητα σε αδρανή αέρια (8 %).
(17)
Αυτοί οι συντελεστές εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων ίσχυσαν την περίοδο μεταξύ 8 Ιανουαρίου 2008 και 23 Ιανουαρίου 2009 για όλες τις επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που δραστηριοποιούνταν σε περιοχές εκμετάλλευσης υπό καθεστώς εξουσιοδότησης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έλαβαν εξουσιοδότηση πριν από τον Ιανουάριο του 2008, όταν τέθηκαν σε ισχύ οι τροπολογίες του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Μια νέα τροπολογία του νόμου τέθηκε σε ισχύ στις 23 Ιανουαρίου 2009 (μετά την απόφαση της Επιτροπής να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας), μειώνοντας το τέλος εκμετάλλευσης για τις περιοχές όπου η παραγωγή είχε ξεκινήσει μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 1998 και της 1ης Ιανουαρίου 2008 σε 12 % (διατηρώντας παράλληλα τη «ρήτρα περί πετρελαίου Brent») (29). Το ισχύον τέλος εκμετάλλευσης για άλλους τύπους περιοχών εκμετάλλευσης παρέμεινε το ίδιο όπως και στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων όπως ίσχυε το 2008.
(18)
Ο πίνακας 2 συνοψίζει τα ισχύοντα τέλη εκμετάλλευσης υπό καθεστώς εξουσιοδότησης σύμφωνα με τις διάφορες εκδόσεις του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
Πίνακας 2
Σύνοψη των ισχυόντων τελών εκμετάλλευσης υπό καθεστώς εξουσιοδότησης δυνάμει του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
Ισχύον τέλος έως το 2008
Ισχύον τέλος το 2008
Ισχύον τέλος από τις 23 Ιανουαρίου 2009
Έναρξη παραγωγής πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998
J%
(τουλάχιστον 12 %)
J%
(τουλάχιστον 30 %, + 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
J%
(τουλάχιστον 30 %, + 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Έναρξη παραγωγής μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 1998 και της 1ης Ιανουαρίου 2008
12 %
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Έναρξη παραγωγής μετά την 1η Ιανουαρίου 2008
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή μικρότερη από 300m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή μικρότερη από 50 kt
Δ/Υ
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή 300-500m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή 50-200 kt
20 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
20 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή μεγαλύτερη των 500m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή μεγαλύτερη των 200 kt
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Υδρογονάνθρακες με ειδικές συνθήκες εκμετάλλευσης
12 %
12 %
Υψηλή περιεκτικότητα σε αδρανή αέρια
8 %
8 %
Ο συντελεστής «J» πρέπει να υπολογίζεται σύμφωνα με έναν τύπο που θα βασίζεται σε ιστορικά στοιχεία τιμών φυσικού αερίου, καθώς και στην εξορυσσόμενη ποσότητα και αξία, βλέπε παράγραφο 11.
IV. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΕΠΕΒΑΛΑΝ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(19)
Το υπό εξέταση εικαζόμενο μέτρο κρατικής ενίσχυσης είναι η συμφωνία παράτασης της 22ας Δεκεμβρίου 2005 μεταξύ της MOL και του ουγγρικού κράτους, που επέτρεψε στην επιχείρηση να εξαιρεθεί, σε έναν ορισμένο βαθμό, από το αυξημένο τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων για την εξόρυξη υδρογονανθράκων το οποίο καθορίστηκε σε μεταγενέστερη τροπολογία του ουγγρικού νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Δεδομένου του τρόπου με τον οποίο σχεδιάστηκαν η συμφωνία και η μεταγενέστερη τροπολογία, η Επιτροπή τις θεωρεί ως τμήμα του ίδιου μέτρου («το μέτρο»), η δε απόφαση κίνησης της διαδικασίας εκτίμησε τον κοινό τους αντίκτυπο.
(20)
Η Επιτροπή, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι, λόγω της συμφωνίας παράτασης, η MOL προστατεύθηκε από μελλοντικές αλλαγές στο τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, ιδιαίτερα δε από τις αλλαγές που καθορίστηκαν στη μεταγενέστερη τροπολογία του 2008 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Κατά συνέπεια, η επιχείρηση έτυχε ευνοϊκότερης μεταχείρισης από τους ανταγωνιστές της, οι οποίοι λειτουργούν υπό το τρέχον καθεστώς εξουσιοδότησης και, μην έχοντας συνάψει παρόμοια συμφωνία παράτασης, υποχρεούνται να καταβάλουν τα νέα αυξημένα τέλη εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Στην προκαταρκτική της εκτίμηση, η Επιτροπή εξέφρασε την άποψη ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), καθώς και ότι αδυνατεί να εντοπίσει τυχόν λόγους για τους οποίους μπορεί να είναι συμβατό με την εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι δεν φαίνεται να ισχύει καμία παρέκκλιση.
(21)
Περισσότερες λεπτομέρειες περιέχονται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η οποία πρέπει να θεωρείται αναπόσπαστο τμήμα της παρούσας απόφασης.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΥΓΓΑΡΙΑΣ
(22)
Στα κύρια επιχειρήματα της Ουγγαρίας αναφορικά με τα σωρευτικά κριτήρια για την κρατική ενίσχυση περιλαμβάνονται: i) η απουσία επιλεκτικότητας και ii) η απουσία τυχόν πλεονεκτήματος για τον υποτιθέμενο δικαιούχο.
(23)
Όσον αφορά την επιλεκτικότητα, οι ουγγρικές αρχές ισχυρίζονται ουσιαστικά ότι το μέτρο δεν είναι επιλεκτικό, επειδή με τη σύναψη της συμφωνίας παράτασης η MOL εντάχθηκε σε ένα άλλο καθεστώς, διαφορετικό από το καθεστώς εξουσιοδότησης.
(24)
Καταρχάς, η Ουγγαρία επιβεβαιώνει τη διαφορά μεταξύ των καθεστώτων παραχώρησης και εξουσιοδότησης, τονίζοντας ότι σε περίπτωση παραχώρησης η επιχείρηση εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων μπορεί, στην προσφορά της σχετικά με την παραχώρηση, να προσφέρει υψηλότερο τέλος από αυτό που αναφέρεται στην προκήρυξη του διαγωνισμού, ενώ υπό καθεστώς εξουσιοδότησης το τέλος καθορίζεται από το νόμο. Η Ουγγαρία υποστηρίζει επίσης ότι, παράλληλα με τα δύο αυτά καθεστώτα, υπήρχε ανάγκη για μια νέα λύση «οιονεί παραχώρησης», η οποία θα όριζε το τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων σε μια επιμέρους σύμβαση εκτός του συστήματος παραχώρησης. Κατά την άποψη της Ουγγαρίας, η συμφωνία παράτασης δυνάμει της ενότητας 26/A παράγραφος 5 μπορεί να θεωρηθεί ως η κατάλληλη νομική βάση για μια τέτοια λύση «οιονεί παραχώρησης», η οποία ουσιαστικά αφαιρεί το δικαίωμα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων από το καθεστώς εξουσιοδότησης και το τοποθετεί σε συμβατικό πλαίσιο.
(25)
Η Ουγγαρία προσθέτει ότι η συμφωνία παράτασης είναι άμεσα εναρμονισμένη με το πνεύμα του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Σύμφωνα με την Ουγγαρία, ο καθορισμός σταθερού τέλους εκμετάλλευσης καθ’ όλη τη διάρκεια της συμφωνίας παράτασης είναι μια φυσιολογική πτυχή της συμφωνίας όπως αναφέρεται στην ενότητα 26/A παράγραφος 5 του νόμου, η δε συμφωνία δεν θα μπορούσε να είχε συναφθεί με διαφορετικούς όρους. Επιπλέον, όλες οι άλλες επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων μπορούσαν να αναμένουν την ίδια αντιμετώπιση, επομένως δεν υπήρξε προτιμησιακή μεταχείριση της MOL.
(26)
Συγκεκριμένα, η ενότητα 20 παράγραφος 11 του νόμου ορίζει ότι το τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων είναι το τέλος που αναφέρεται: i) στη συμφωνία παραχώρησης, ii) στον νόμο ή iii) στη συμφωνία παράτασης. Ως εκ τούτου, οι ουγγρικές αρχές υποστηρίζουν ότι ο νόμος επιτρέπει σαφώς να παραμείνει αμετάβλητο το τέλος στο πλαίσιο συμφωνίας παράτασης, ακόμα και σε περίπτωση αλλαγών στη νομοθεσία. Κατά την άποψη των ουγγρικών αρχών, αυτό δηλώνεται ρητά στο νόμο, δηλαδή στην ενότητα 26/A παράγραφος 5, ο οποίος αναφέρει ότι το αυξημένο τέλος δεν μπορεί να υπερβαίνει περισσότερο από 1,2 φορές το αρχικό τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (30). Κατά συνέπεια, διατείνεται η Ουγγαρία, ο ουγγρικός νόμος αποκλείει την εφαρμογή τυχόν υψηλότερου τέλους.
(27)
Όσον αφορά τον ισχυρισμό περί έλλειψης πλεονεκτήματος, η Ουγγαρία διευκρινίζει ότι οι ορυκτοί πόροι αποτελούν ιδιοκτησία του κράτους και μεταβιβάζονται σε ιδιώτες μέσω της εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων από επιχειρήσεις οι οποίες αποκτούν δικαίωμα εκμετάλλευσης έναντι πληρωμής. Η Ουγγαρία παραθέτει την απόφαση στην υπόθεση Ryanair ως ανάλογη περίπτωση και επιμένει ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα του κράτους είναι συγκρίσιμη με αυτή μιας ιδιωτικής επιχείρησης, ακόμα και αν το κράτος έχει το ρόλο δημόσιας αρχής (31).
(28)
Η Ουγγαρία αρνείται ότι το τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων είναι ένα είδος φόρου, καθώς το ορίζει ως το τίμημα που καταβάλλεται για την εξόρυξη των ορυκτών, ή αλλιώς το μερίδιο του κράτους. Η Ουγγαρία υπογραμμίζει πως το γεγονός ότι το τέλος ορίζεται από τη νομοθεσία δεν αποτελεί καθοριστικό λόγο για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι πρόκειται για ένα είδος φόρου.
(29)
Επιπλέον, η Ουγγαρία διευκρινίζει επίσης ότι οι τρεις διαφορετικές υποχρεώσεις καταβολής στο πλαίσιο της συμφωνίας παράτασης (δηλαδή το τέλος παράτασης, το αυξημένο τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που εκτείνεται σε όλες τις περιοχές εκμετάλλευσης, καθώς και η εφάπαξ καταβολή) που απορρέουν από τις σχετικές διατάξεις του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως αποζημίωση για τα έσοδα από τα οποία παραιτείται το κράτος, τα οποία δικαιούται ούτως ή άλλως. Σύμφωνα με την Ουγγαρία, από την πλευρά του κράτους, οι εν λόγω πληρωμές μπορούν να θεωρηθούν ως πρόσθετα έσοδα, σε αντάλλαγμα των οποίων το κράτος παραιτείται από το δικαίωμά του να δημοπρατήσει τις περιοχές υπό καθεστώς παραχώρησης, έχοντας υπόψη τους σχετικούς κινδύνους και τα πιθανά έσοδα.
(30)
Η Ουγγαρία τονίζει ότι σε συνέχεια της αμφισβητούμενης τροπολογίας του νόμου, καμία άλλη ιδιωτική επιχείρηση δεν χρειάστηκε τελικά να καταβάλει υψηλότερο τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων από τη MOL, δεδομένου ότι δεν υπήρχαν ανταγωνιστές που να εμπίπτουν στις κατηγορίες με υψηλότερα τέλη εκμετάλλευσης την αντίστοιχη περίοδο.
Πίνακας 3
Ετήσιες καταβολές τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων από τη MOL (πραγματικές και υποθετικές),
εκατ. HUF
Στοιχείο καταβολής
Πραγματική: δυνάμει της συμφωνίας παράτασης
Υποθετική: δυνάμει του ισχύοντος νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
Διαφορά
Καθαρή παρούσα αξία της διαφοράς το 2009
2005
Εφάπαξ καταβολή (32)
[…] (35)
[…]
20 000,0
28 064,5
2006
Τέλος παράτασης (33)
[…]
[…]
835,8
1 092,1
Τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (34)
[…]
[…]
5 755,7
7 520,0
Σύνολο
[…]
[…]
6 591,6
8 612,1
2007
Τέλος παράτασης
[…]
[…]
769,7
926,5
Τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
[…]
[…]
3 428,0
4 126,4
Σύνολο
[…]
[…]
4 197,7
5 052,9
2008
Τέλος παράτασης
[…]
[…]
345,8
382,9
Τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
[…]
[…]
-28 444,7
-31 498,5
Σύνολο
[…]
[…]
-28 099,0
-31 115,6
2009
Τέλος παράτασης
[…]
[…]
211,2
211,2
Τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
[…]
[…]
-1 942,1
-1 942,1
Σύνολο
[…]
[…]
-1 730,9
-1 730,9
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ
[…]
[…]
959,5
8 883,0
Τα αριθμητικά στοιχεία βασίζονται σε στοιχεία που παρασχέθηκαν από τις ουγγρικές αρχές.
(31)
Επιπλέον, η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι, λόγω της συμφωνίας παράτασης, με την πάροδο των ετών και λαμβάνοντας υπόψη όλα τα στοιχεία της συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένου του τέλους παράτασης και της εφάπαξ καταβολής, η MOL κατέβαλε στην πραγματικότητα, σε απόλυτα μεγέθη, περισσότερα χρήματα στο κράτος από όσα θα είχε καταβάλει χωρίς τη συμφωνία παράτασης, δηλαδή δυνάμει του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Οι πραγματικές καταβολές της MOL σε σύγκριση με τις υποθετικές παρουσιάζονται στον πίνακα 3 παραπάνω. Τα στοιχεία παρασχέθηκαν από τις ουγγρικές αρχές.
(32)
Κατά την άποψη της Ουγγαρίας, οι επιχειρήσεις έχουν εύλογες προσδοκίες όσον αφορά την προβλεψιμότητα του τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, το οποίο επομένως θα πρέπει να παραμένει σταθερό με την πάροδο του χρόνου. Σε αυτή τη λογική στηρίχθηκε η τροπολογία του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, δεδομένου ότι, παρά τις αλλαγές στο τέλος εκμετάλλευσης, στην πραγματικότητα καμία επιχείρηση εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων δεν κατέβαλε διαφορετικό τέλος εκμετάλλευσης ως συνέπεια της τροπολογίας. Σύμφωνα με την Ουγγαρία, οι τροπολογίες του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων μπορεί να υποδηλώνουν ότι το κράτος δύναται να αλλάξει το τέλος εκμετάλλευσης για τις περιοχές όπου η εκμετάλλευση έχει ήδη ξεκινήσει. Η τροπολογία του 2008, ωστόσο, ήταν αποτέλεσμα συμβιβασμού στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων που προηγήθηκαν της έγκρισης του νόμου. Άρα, έγινε εμμέσως αποδεκτό ότι υπήρχαν εύλογες προσδοκίες. Κατά συνέπεια, μια επιχείρηση μπορεί εύλογα να προσδοκά ότι το κράτος δεν θα αυξήσει μονομερώς κανένα από τα εν λόγω τέλη. Η Ουγγαρία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, σύμφωνα με το σύστημα του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων και τις συγκεκριμένες διατάξεις του, τα τέλη εκμετάλλευσης διατηρούνται αμετάβλητα καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης.
(33)
Τέλος, οι ουγγρικές αρχές διευκρινίζουν ότι η «ρήτρα καταγγελίας» στηρίζεται σε λόγους εθνικής ασφάλειας.
VI. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(34)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τα ακόλουθα ενδιαφερόμενα μέρη: τη MOL, δηλαδή τον δικαιούχο του εικαζόμενου μέτρου ενίσχυσης, και την Ουγγρική Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων (Magyar Bányászati Szövetség), μέλος της οποίας είναι η MOL. Και τα δύο ενδιαφερόμενα μέρη υπέβαλαν παρατηρήσεις στο ίδιο πνεύμα με την Ουγγαρία, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό αλληλεπικαλύπτονται με αυτές της Ουγγαρίας.
(35)
Η MOL, ο υποτιθέμενος δικαιούχος του υπό εξέταση μέτρου, δηλώνει ότι, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, δεν έτυχε προτιμησιακής μεταχείρισης στην ουγγρική αγορά εξόρυξης υδρογονανθράκων. Μεγάλο μερίδιο των τελών εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων της MOL που καταβλήθηκε στο ουγγρικό κράτος προέρχεται από τις περιοχές εκμετάλλευσης που υπόκεινται στο συντελεστή J% (δηλαδή όπου η εκμετάλλευση είχε ξεκινήσει πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998), γεγονός που σημαίνει ότι στην πράξη η MOL χρεώνεται με συντελεστή 64-75 %, ενώ οι ανταγωνιστές της (που ξεκίνησαν την παραγωγή σε μεταγενέστερο στάδιο και χρησιμοποιούν μικρότερες περιοχές εκμετάλλευσης) υπόκεινται σε τέλος με συντελεστή μόλις 12 %.
(36)
Επιπλέον, λόγω της σύναψης της συμφωνίας παράτασης, η MOL κατέβαλε περισσότερα χρήματα στο κράτος (λαμβάνοντας υπόψη όλα τα στοιχεία της συμφωνίας παράτασης) από όσα θα είχε καταβάλει χωρίς τη συμφωνία, δηλαδή μόνο με βάση τον αρχικό νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
(37)
Όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η συμφωνία παράτασης δεν μπορεί να θεωρηθεί ανάλογη της παραχώρησης, επειδή υπέκειτο στο καθεστώς εξουσιοδότησης, η MOL επισημαίνει ότι η παράταση του δικαιώματος εκμετάλλευσης δεν είναι ένα δικαίωμα που υπόκειται σε εξουσιοδότηση βάσει μονομερούς απόφασης του κράτους, αλλά μόνο μετά από συμφωνία με την επιχείρηση εκμετάλλευσης. Αν η πρόθεση του νομοθέτη ήταν το εν λόγω θέμα να βρίσκεται στη διακριτική ευχέρεια του κράτους, τότε η σχετική διάταξη θα είχε διατυπωθεί διαφορετικά. Η διατύπωση του νόμου υποδηλώνει ότι η πρόθεση του νομοθέτη ήταν να θεωρείται η συμφωνία παραχώρησης κατά κάποιο τρόπο ανάλογη με παραχώρηση.
(38)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι υπάρχει αντίφαση μεταξύ του ισχυρισμού των ουγγρικών αρχών ότι η τροπολογία του νόμου ήταν απαραίτητη για την αύξηση των εσόδων και του γεγονότος ότι η MOL εξαιρέθηκε στην πράξη από τα αυξημένα τέλη.
(39)
Κατά την άποψη της MOL, αυτή η δήλωση δεν είναι αντιφατική. Από τη μία πλευρά, η επιχείρηση κατέβαλε περισσότερα χρήματα στο κράτος δυνάμει της συμφωνίας παράτασης από όσα θα είχε καταβάλει δυνάμει του νόμου. Επίσης, η MOL καταβάλλει πολύ υψηλά τέλη εκμετάλλευσης στις περιοχές που υπόκεινται στο συντελεστή J. Επίσης, η τροπολογία του νόμου θα μπορούσε να επηρεάσει τις περιοχές των οποίων η εκμετάλλευση θα ξεκινήσει στο μέλλον.
(40)
Η MOL υποστηρίζει ότι τα στοιχεία της καταβολής παράτασης δεν συνιστούν κατά κανένα τρόπο πρόστιμο, όπως υποδηλώνει η Επιτροπή. Ο νόμος περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων θεσπίζει επίσης ποινές/πρόστιμα για τις περιπτώσεις όπου οι δραστηριότητες εκμετάλλευσης παραβιάζουν το νόμο. Τα τέλη που απορρέουν από τη συμφωνία παράτασης είναι αποτέλεσμα της διαδικασίας διαπραγματεύσεων μεταξύ της επιχείρησης εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων και του κράτους. Η σύναψη της σύμβασης δεν ήταν υποχρεωτική: η επιχείρηση εκμετάλλευσης θα μπορούσε επίσης να είχε επιλέξει να μη συνάψει καμία συμφωνία, να χάσει το δικαίωμα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων και στη συνέχεια να υποβάλει προσφορά στο πλαίσιο ανοικτού διαγωνισμού, ως αποτέλεσμα του οποίου μπορεί τελικά να είχε αποκτήσει το δικαίωμα εκμετάλλευσης με χαμηλότερο τίμημα.
(41)
Είναι παραπλανητική η σύγκριση της MOL, η οποία σύναψε μια τέτοιου είδους συμφωνία παράτασης, με τους ανταγωνιστές που λειτουργούν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης. Επιπλέον, η MOL τονίζει ότι έχει τηρήσει όλες τις υποχρεώσεις της και τις διατάξεις της νομοθεσίας.
(42)
Η MOL ισχυρίζεται ακόμα πως, παρότι η Επιτροπή θεωρεί χαμηλό το συντελεστή «c» (δεδομένου ότι είναι χαμηλότερος από το νόμιμο ανώτερο όριο των 1,2 φορών), θα πρέπει επίσης να λάβει υπόψη ότι η εφαρμογή του αυξημένου τέλους εκμετάλλευσης αφορούσε σχεδόν 150 περιοχές, επομένως το αυξημένο τέλος ενίσχυσε σημαντικά τα έσοδα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων του κράτους.
(43)
Τέλος, όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η MOL είχε προτιμησιακή μεταχείριση επειδή δεν υπέκειτο στη ρήτρα περί πετρελαίου Brent, η επιχείρηση επισημαίνει ότι ο συντελεστής J επίσης εξαρτάται από τις τιμές.
(44)
Η Ουγγρική Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων (Magyar Bányászati Szövetség) εκπροσωπεί επιχειρήσεις που ασχολούνται με δραστηριότητες εκμετάλλευσης ή δραστηριότητες σχετικές με την εκμετάλλευση ορυχείων/λατομείων. Η βασική αποστολή της είναι να βελτιώνει το συνολικό λειτουργικό πλαίσιο για την εκτέλεση των δραστηριοτήτων εκμετάλλευσης στην Ουγγαρία, να παρακολουθεί τις νομοθετικές διαδικασίες και να ενεργεί προς το συμφέρον των μελών της. Επί του παρόντος έχει 66 μέλη, μεταξύ των οποίων και η ΜΟL. Ο πρόεδρος του συμβουλίου της ένωσης είναι ανώτερο διοικητικό στέλεχος της MOL (36).
(45)
Σύμφωνα με την ένωση, οι επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων έχουν εύλογες προσδοκίες ότι το τέλος εκμετάλλευσης θα παραμείνει σταθερό για τις περιοχές εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούνται ήδη. Επομένως, το κράτος δεν δύναται να αυξήσει μονομερώς τα τέλη «αναδρομικά» (δηλαδή για περιοχές που χρησιμοποιούνται ήδη). Η ένωση εξέφρασε την άποψη αυτή σε σχέση με το νομοσχέδιο που προηγήθηκε της τροπολογίας του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων και, σύμφωνα με την ένωση, η αρχή αυτή ελήφθη υπόψη στην τροπολογία του νόμου. Δεν υπήρξαν αντιρρήσεις στην τελική διατύπωση καθώς, στην πράξη, δεν αύξανε το τέλος εκμετάλλευσης στις περιοχές που ήδη χρησιμοποιούνταν.
(46)
Όσον αφορά τα γενικά χαρακτηριστικά και τις οικονομικές συνθήκες στην αγορά εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, η ένωση διευκρινίζει ότι η διάρκεια των έργων εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων είναι σχετικά μεγάλη. Μεταξύ της έναρξης της εξερεύνησης και της εξόρυξης μπορεί να μεσολαβήσουν 10-15 έτη. Στη διάρκεια αυτής της φάσης, η επιχείρηση εκμετάλλευσης έχει μόνο δαπάνες - η είσπραξη εσόδων αρχίζει μετά την έναρξη της εξόρυξης. Επιπλέον, υπάρχει ένας εγγενής γεωλογικός κίνδυνος, καθώς δεν είναι βέβαιο ότι η εξερεύνηση θα είναι επιτυχημένη. Επομένως, τα έργα πρέπει να προγραμματίζονται με τη μέγιστη προσοχή. Η κερδοφορία ενός έργου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Δεδομένων των πολλαπλών κινδύνων, ο κλάδος αναμένει ότι τουλάχιστον όσοι παράγοντες μπορούν να επηρεαστούν από το κράτος θα παραμείνουν σταθεροί καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του έργου, δηλαδή το νομοθετικό πλαίσιο ή το τέλος εκμετάλλευσης. Δεδομένων των ειδικών χαρακτηριστικών του κλάδου, οι χρηματοπιστωτικές δομές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στα έργα. Οι πιστωτές εξετάζουν διαρκώς και ενδελεχώς τα έργα, μπορούν μάλιστα ακόμα και να αποσύρουν τη χρηματοδότησή τους αν οι συνθήκες αλλάξουν σε σημαντικό βαθμό.
(47)
Συνεπώς, σε χώρες με υψηλούς πολιτικούς κινδύνους, η επιχείρηση εκμετάλλευσης και το κράτος συνάπτουν μια σύμβαση ιδιωτικού δικαίου. Σε περιοχές όπου επικρατεί πολιτική σταθερότητα, όπως στη Δυτική Ευρώπη, τέτοιου είδους συμφωνίες είναι περιττές, επειδή μπορεί να θεωρηθεί ότι το νομικό πλαίσιο δεν θα τροποποιείται κάθε τόσο από το κράτος. Τόσο η επιχείρηση εκμετάλλευσης όσο και οι πιστωτές αναμένουν σταθερότητα όσον αφορά το μερίδιο του κράτους. Χωρίς αυτή τη σταθερότητα, αυξάνονται οι κίνδυνοι για το έργο - μια χώρα με σταθερή οικονομική πολιτική δεν μπορεί να επιτρέπει συχνές αλλαγές πολιτικής, καθώς αυτό θα λειτουργούσε αποτρεπτικά για τις επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
(48)
Η Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων επισημαίνει επίσης ότι οι αρχές της ασφάλειας δικαίου και των κεκτημένων δικαιωμάτων προστατεύονται από τη νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων και το ουγγρικό Σύνταγμα. Συνεπώς, η ουγγρική νομοθεσία δεν δικαιούταν να αυξήσει τα τέλη εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων για τις περιοχές που χρησιμοποιούνταν ήδη, δεδομένου ότι η νομοθεσία πρέπει να είναι προβλέψιμη. Επίσης, η ένωση θεωρεί ότι η «σταθερότητα» του τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων αποτελεί κεκτημένο δικαίωμα.
(49)
Ένα πρόσθετο επιχείρημα το οποίο επικαλείται η Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων είναι η απαγόρευση των διακρίσεων. Συγκεκριμένα, δεν πρέπει να υπάρχουν διακρίσεις μεταξύ των ιδιωτικών εταιρειών που συμμετέχουν στην αγορά υπό καθεστώς παραχώρησης και αυτών που συμμετέχουν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης. Αντίστοιχα, η ουγγρική νομοθεσία δεν δικαιούται να αυξήσει τα τέλη εκμετάλλευσης «αναδρομικά» για τις περιοχές που χρησιμοποιούνται ήδη. Το ΔΕΚ έχει διευκρινίσει σε πολλές αποφάσεις του ότι η ασφάλεια δικαίου αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του δικαίου της ΕΕ. Η νομοθεσία πρέπει να είναι σαφής, ακριβής και προβλέψιμη, ιδιαίτερα αν έχει αρνητικό αντίκτυπο σε άτομα ή επιχειρήσεις (παρατίθεται νομολογία). Στη συνέχεια, η Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων υποστηρίζει ότι η αρχή της ασφάλειας δικαίου και των κεκτημένων δικαιωμάτων προστατεύονται επίσης από το ουγγρικό Σύνταγμα και καταλήγει ότι, με βάση το δίκαιο της ΕΕ και τις συνταγματικές πρακτικές, η νομοθεσία πρέπει να είναι προβλέψιμη.
(50)
Τέλος, η ένωση προσθέτει ότι η αρχή των κεκτημένων δικαιωμάτων απορρέει από την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Αυτή η αρχή των κεκτημένων δικαιωμάτων έχει τηρηθεί στην πορεία των εθνικών και διεθνών νομοθετικών διαδικασιών που διέπουν τα δικαιώματα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Άλλα κράτη μέλη της ΕΕ επίσης διαθέτουν σταθερή νομοθεσία περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, η οποία δεν αλλάζει συχνά.
VII. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(51)
Προκειμένου να διαπιστώσει κατά πόσον ένα μέτρο συνιστά ενίσχυση, η Επιτροπή πρέπει να εκτιμήσει αν το αμφισβητούμενο μέτρο πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Το εν λόγω άρθρο αναφέρει ότι: «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως». Ακολούθως, ενόψει της εν λόγω διάταξης, η Επιτροπή εκτιμά κατά πόσον το αμφισβητούμενο μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση.
(52)
Καταρχάς, υπενθυμίζεται ότι ένα μέτρο μπορεί να συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ανεξάρτητα από τη νομική του μορφή. Ακόμα και αν η συμφωνία παράτασης συνάφθηκε σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, ακόμα και αν εξαρτάται από την Ουγγαρία να ορίσει το τέλος εκμετάλλευσης διά νόμου, αυτό από μόνο του δεν σημαίνει ότι οι εν λόγω ενέργειες, ή οι επιδράσεις τους, είναι συμβατές με τους κανόνες της ΕΕ περί κρατικής ενίσχυσης. Το γεγονός ότι ένα μέτρο είναι συμβατό με το εθνικό δίκαιο δεν επηρεάζει τη συμβατότητά του με τους κανόνες περί κρατικής ενίσχυσης της ΣΛΕΕ.
(53)
Επιπλέον, όπως ήδη αναφέρθηκε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι κάποιο από τα στοιχεία της υπόθεσης από μόνο του, δηλαδή οι σχετικές διατάξεις του νόμου, η συμφωνία παράτασης και οι τροπολογίες του νόμου, αντιτίθεται στους κανόνες περί κρατικής ενίσχυσης. Αντίθετα, στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή θεωρεί ότι η συνολική ακολουθία ενεργειών του ουγγρικού κράτους συνιστά «το μέτρο» και εκτιμά τον αντίκτυπο της συμφωνίας παράτασης σε συνδυασμό με τις μεταγενέστερες τροπολογίες του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
(54)
Όσον αφορά τα επιχειρήματα της Ουγγαρίας ότι το τέλος εκμετάλλευσης δεν συνιστά φόρο, αλλά το μερίδιο του κράτους, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το επιχείρημα αυτό είναι άσχετο ως προς την εκτίμηση της κρατικής ενίσχυσης. Οι κανόνες περί κρατικής ενίσχυσης ισχύουν για κάθε είδους δαπάνες που πρέπει να αναληφθούν από επιχειρήσεις και από τις οποίες εξαιρούνται μέσω κρατικών μέτρων. Σε κάθε περίπτωση, επισημαίνεται ότι η διοικητική εξουσιοδότηση της εκμετάλλευσης ορυκτών πόρων και υδρογονανθράκων μοιάζει να συγκαταλέγεται στους καθιερωμένους ρόλους μιας δημόσιας αρχής - οι εισφορές για τέτοιου είδους εξουσιοδοτήσεις είναι συγκρίσιμες με φόρους ή διοικητικά τέλη.
(55)
Τέλος, όσον αφορά τη διάταξη καταγγελίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό δεν είναι θέμα κρατικής ενίσχυσης. Το γεγονός ότι η συμφωνία αναφέρει πως η σύμβαση λύεται αν κάποιος τρίτος αποκτήσει μερίδιο μεγαλύτερο από 25 % της MOL συνιστά μέτρο που δεν εμπλέκει κρατικούς πόρους.
(56)
Για να θεωρηθεί ένα μέτρο ως κρατική ενίσχυση, πρέπει να είναι συγκεκριμένο ή επιλεκτικό με την έννοια ότι ευνοεί ορισμένες μόνο επιχειρήσεις ή την παραγωγή ορισμένων αγαθών.
(57)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου (37), όσον αφορά την εκτίμηση της προϋπόθεσης επιλεκτικότητας, η οποία συνιστά θεμελιώδες στοιχείο στην έννοια της κρατικής ενίσχυσης, το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ απαιτεί να εκτιμάται κατά πόσον, στο πλαίσιο δεδομένου νομικού καθεστώτος, ένα κρατικό μέτρο μπορεί να «ευνοήσει ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένους κλάδους παραγωγής» έναντι άλλων επιχειρήσεων που τελούν σε συγκρίσιμη πραγματική και νομική κατάσταση υπό το πρίσμα του σκοπού που επιδιώκεται με το οικείο μέτρο.
(58)
Επίσης, το Δικαστήριο έχει δηλώσει επίσης επανειλημμένα ότι το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ δεν διακρίνει τα αίτια ή τους σκοπούς των μέτρων ενίσχυσης, αλλά τα ορίζει ανάλογα με τις επιπτώσεις τους (38).
(59)
Η έννοια της «κρατικής ενίσχυσης» δεν εφαρμόζεται σε μέτρα κρατικής ενίσχυσης τα οποία κάνουν διάκριση μεταξύ επιχειρήσεων όταν αυτή η διαφοροποίηση είναι το αποτέλεσμα της φύσης ή της οικονομίας του καθεστώτος του οποίου αποτελούν μέρος.
(60)
Η Επιτροπή διαφωνεί με την επιχειρηματολογία των ουγγρικών αρχών και των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με την απουσία επιλεκτικότητας.
(61)
Προκειμένου να προσδιοριστεί κατά πόσον ένα μέτρο είναι επιλεκτικό, πρέπει να οριστεί το ισχύον σύστημα αναφοράς (39).
(62)
Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ισχύον σύστημα αναφοράς για την εκτίμηση είναι το καθεστώς εξουσιοδότησης. Η MOL δεν χρειάστηκε να συμμετάσχει σε διαγωνισμό με αντικείμενο το δικαίωμα παραχώρησης σε κλειστή περιοχή. Αντίθετα, απέκτησε το δικαίωμα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων για τις περιοχές της υπό το καθεστώς εξουσιοδότησης και ανταγωνίζεται άλλες επιχειρήσεις που συμμετέχουν στην αγορά υπό το εν λόγω καθεστώς. Η συμφωνία παράτασης αποτελεί μέρος του καθεστώτος εξουσιοδότησης. Το γεγονός ότι η MOL δεν κατάφερε να ξεκινήσει την εξόρυξη εντός της καθορισμένης προθεσμίας και χρειάστηκε να ζητήσει συμφωνία παράτασης δεν μπορεί από μόνο του να οδηγήσει σε αλλαγή του συστήματος αναφοράς. Η αποδοχή ενός τέτοιου επιχειρήματος θα οδηγούσε σε μια κατάσταση όπου μία μόνο επιχείρηση έχει ξεχωριστή μεταχείριση, όπως συμβαίνει υπό το καθεστώς παραχώρησης, χωρίς όμως να έχει προηγηθεί η ανταγωνιστική διαδικασία του δημόσιου διαγωνισμού.
(63)
Στην πραγματικότητα, υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια των ουγγρικών αρχών να καθορίσουν κατά πόσον η περιοχή τελεί υπό καθεστώς παραχώρησης ή εξουσιοδότησης. Συνεπώς, αν οι ουγγρικές αρχές επιθυμούν να εκχωρήσουν δικαιώματα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων σε συμβατική βάση, τότε μπορούν να επιλέξουν μια διαφανή διαδικασία παραχώρησης που περιλαμβάνει ανοικτό διαγωνισμό. Η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί ότι μια αδιαφανής διαδικασία λεγόμενης «οιονεί παραχώρησης», η οποία επί του παρόντος ισχύει για μία μόνο επιχείρηση (MOL), μπορεί να θεωρηθεί ως ξεχωριστό σύστημα αναφοράς.
(64)
Επιπλέον, η Ουγγαρία είχε μεγάλο περιθώριο διακριτικής ευχέρειας για να επεκτείνει την εξουσιοδότηση και, στη συνέχεια, για να τροποποιήσει τις σχετικές διατάξεις του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (παρότι γνώριζε τις πλεονεκτικές επιδράσεις που θα είχε κάτι τέτοιο για τη MOL, καθώς η εν λόγω επιχείρηση είναι η μοναδική από αυτές που συμμετέχουν στην αγορά των υδρογονανθράκων η οποία έχει συνάψει συμφωνία παράτασης). Η Ουγγαρία ήταν ελεύθερη να καθορίσει το τέλος εκμετάλλευσης ανά πάσα στιγμή, δηλαδή θα μπορούσε να είχε αποφασίσει να μην τροποποιήσει καθόλου το νόμο. Από τη σκοπιά των επιδράσεών της, αυτή η ακολουθία ενεργειών ευνόησε αναμφίβολα μία μόνο συγκεκριμένη επιχείρηση.
(65)
Με βάση τα παραπάνω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σύστημα αναφοράς είναι το καθεστώς εξουσιοδότησης.
(66)
Στο πλαίσιο του καθεστώτος εξουσιοδότησης, η συμφωνία παράτασης είναι σαφώς επιλεκτική. Πράγματι, όπως επιβεβαιώνουν οι ίδιες οι ουγγρικές αρχές, τα μέρη, κατά τη διαπραγμάτευση των όρων της συμφωνίας, διαθέτουν ένα ορισμένο εύρος ελιγμών προκειμένου να καθορίσουν τα επιμέρους στοιχεία της καταβολής και, το σημαντικότερο, μπορούν να αποφασίσουν ακόμα και να μη συνάψουν καμία συμφωνία. Κατά συνέπεια, ήταν στη διακριτική ευχέρεια των ουγγρικών αρχών να συνάψουν μια τέτοιου είδους συμφωνία με τη MOL (ή με κάθε άλλη ιδιωτική επιχείρηση) (40).
(67)
Τέτοιου είδους μεταχείριση δεν εξηγείται με βάση τη λογική και τη φύση του συστήματος. Από τη μία πλευρά, τα τέλη εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων επιβάλλονται για να εξασφαλίζουν έσοδα για το κράτος επί της αξίας του προϊόντος εξόρυξης. Από την άλλη, τα στοιχεία της καταβολής στο πλαίσιο της συμφωνίας παράτασης καταβάλλονται σε αντάλλαγμα για την παράταση ως πρόσθετη χρέωση. Στην προκειμένη περίπτωση, ωστόσο, η σύναψη της συμφωνίας παράτασης και η μετέπειτα αύξηση των τελών για τη MOL οδήγησαν στο εξής παράδοξο: η MOL, ενώ απέτυχε να ξεκινήσει εγκαίρως την παραγωγή, επωφελείται από χαμηλότερα τέλη εκμετάλλευσης έως το 2020, πρακτικά για όλες τις περιοχές που εκμεταλλεύεται υπό καθεστώς εξουσιοδότησης, ενώ οι ανταγωνιστές της, οι οποίοι υπόκεινται εξίσου στο καθεστώς εξουσιοδότησης και ξεκίνησαν εγκαίρως την παραγωγή οπότε δεν έχουν συνάψει συμφωνία παράτασης, υποχρεούνται να καταβάλουν υψηλότερα τέλη βάσει νόμου.
(68)
Αυτή ήταν η μοναδική συμφωνία παράτασης που συνάφθηκε για υδρογονάνθρακες. Η MOL επεσήμανε ότι υφίστανται άλλες συμφωνίες παράτασης που ισχύουν για στερεά ορυκτά. Ωστόσο, η Επιτροπή παρατηρεί ότι αυτές αφορούν άλλους τύπους ορυκτών που υπόκεινται σε διαφορετικό τέλος εκμετάλλευσης από τους υδρογονάνθρακες δυνάμει του νόμου. Σημειώνεται επίσης ότι στην περίπτωση των στερεών ορυκτών δεν υπήρξε καμία αλλαγή στο τέλος εκμετάλλευσης που θεσπίστηκε στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (δηλαδή οι ιδιωτικές επιχειρήσεις που σύναψαν τέτοιου είδους συμφωνία δεν επηρεάστηκαν από την ίδια «ακολουθία μέτρων», συνεπώς δεν απέκτησαν κάποιο πρόσθετο πλεονέκτημα).
(69)
Με βάση τα παραπάνω και παρά τα επιχειρήματα που προτάθηκαν από την Ουγγαρία, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ακολουθία ενεργειών, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο διατυπώνεται η ενότητα 26/A παράγραφος 5, η συμφωνία παράτασης που συνάφθηκε βάσει αυτής και η μετέπειτα τροπολογία του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, ήταν επιλεκτική προς όφελος της MOL.
(70)
Ως αποτέλεσμα των συνδυασμένων επιπτώσεων της ακολουθίας μέτρων, μεταξύ των κατόχων εξουσιοδοτήσεων εκμετάλλευσης που χορηγήθηκαν δυνάμει της ενότητας 5 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, μόνο η MOL υπέκειτο σε συγκεκριμένο καθεστώς που την προστάτευε από οποιαδήποτε αύξηση του τέλους εκμετάλλευσης το οποίο επιβάλλεται κανονικά για την εξόρυξη υδρογονανθράκων.
(71)
Εν κατακλείδι, λόγω της ευρείας διακριτικής ευχέρειας για τη σύναψη συμφωνίας παράτασης και λόγω του ότι, στην πράξη, η εξαίρεση αφορά μία μεμονωμένη επιχείρηση, ικανοποιείται το κριτήριο επιλεξιμότητας.
(72)
Σε αντίθεση με τα επιχειρήματα των ουγγρικών αρχών, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το κράτος δεν ασκεί οικονομική δραστηριότητα μέσω της χορήγησης εξουσιοδοτήσεων για δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Αντίθετα, η χορήγηση διοικητικών παραχωρήσεων ή εξουσιοδοτήσεων εκμετάλλευσης συνδέεται με εξουσίες που ασκούνται συνήθως από δημόσια αρχή, καθώς η εν λόγω δραστηριότητα δεν μπορεί να ασκηθεί αρχικά από ιδιωτικό φορέα (41). Στην Ουγγαρία - όπως και σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ - κανένας ιδιωτικός φορέας δεν είναι ο αρχικός κάτοχος ορυκτών πόρων. Τα νομικά συστήματα των κρατών μελών εκχωρούν γενικά τον έλεγχο των ορυκτών πόρων στις δημόσιες αρχές (42). Συνεπώς, η απόφαση να επιτραπεί σε μια επιχείρηση να εκμεταλλεύεται ορυκτούς πόρους, με τη μορφή που επιλέγει το κράτος μέλος και με αντάλλαγμα την καταβολή ορισμένων τελών εναπόκειται, λόγω της φύσης και των κανόνων της, στις δημόσιες αρχές και μπορεί να θεωρηθεί ως άσκηση εξουσιών δημόσιας αρχής. Η παρέμβαση της Ουγγαρίας, μέσω της οποίας οι δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων υπόκεινται σε διοικητική επίβλεψη, εξυπηρετεί το κοινό συμφέρον και όχι εμπορικά συμφέροντα. Κατά συνέπεια, η εν λόγω συμπεριφορά πρέπει να θεωρηθεί ως μια μορφή κρατικής παρέμβασης από δημόσια αρχή διαφορετικής από τη συμπεριφορά ενός ιδιωτικού επενδυτή σε μια οικονομία της αγοράς (43).
(73)
Ακόμα και αν, στην προκειμένη περίπτωση, η εξουσιοδότηση για εκμετάλλευση ορυχείων/λατομείων μπορούσε να θεωρηθεί ως οικονομική δραστηριότητα την οποία ασκεί το κράτος προς εμπορικό συμφέρον (γεγονός που δεν ισχύει), η Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν υπάρχει καμία σαφής και άμεση σύνδεση, από νομισματική άποψη, μεταξύ του επιπέδου των τελών εκμετάλλευσης που θέσπισε η Ουγγαρία για τη MOL και του τιμήματος της εξουσιοδότησης για την εκμετάλλευση ορυχείων/λατομείων. Ο συλλογισμός της Ουγγαρίας, δηλαδή ότι ενήργησε ως ιδιωτική επιχείρηση κατά τη σύναψη της συμφωνίας παράτασης, δεν επιβεβαιώνεται. Ειδικότερα, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η δημοπράτηση της παραχώρησης για τις 12 περιοχές (για την οποία δεν θα δινόταν παράταση) θα είχε οδηγήσει σε υψηλότερη προσφορά από κάποιον ανταγωνιστή. Η Ουγγαρία απέτυχε επίσης να καταδείξει ότι έλαβε υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες και κινδύνους από εμπορική άποψη κατά τη σύναψη της συμφωνίας παράτασης, δηλαδή όλα τα στοιχεία της καταβολής στη συμφωνία παράτασης, τα πιθανά υψηλότερα τέλη που θεσπίζονται δυνάμει του νόμου έως το 2020, τη διάρκεια της συμφωνίας και τους πιθανούς ανταγωνιστές.
(74)
Σύμφωνα με ένα πρόσθετο επιχείρημα της Ουγγαρίας, σε συνέχεια της αμφισβητούμενης τροπολογίας του νόμου, καμία άλλη ιδιωτική επιχείρηση δεν χρειάστηκε τελικά να καταβάλει υψηλότερο τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων από τη MOL, καθώς στην πράξη δεν υπήρχαν ανταγωνιστές που να εμπίπτουν στις κατηγορίες με υψηλότερα τέλη εκμετάλλευσης την αντίστοιχη περίοδο.
Πίνακας 4
Σύνοψη των ισχυόντων τελών εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων πριν και μετά τις τροπολογίες του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
Ισχύον τέλος έως το 2008
Ισχύον τέλος το 2008
Ισχύον τέλος από τις 23 Ιανουαρίου 2009
Τέλος για τις περιοχές που καλύπτονται από τη σύμβαση με τη MOL
Ισχύει έως το 2020
Έναρξη παραγωγής πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998
J% (46)
(τουλάχιστον 12 %)
J%
(τουλάχιστον 30 %, + 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
J%
(τουλάχιστον 30 %, + 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
J% × c (47)
(τουλάχιστον 12 %)
Έναρξη παραγωγής μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 1998 και της 1ης Ιανουαρίου 2008
12 %
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 % × c
(~ 12.24 %) (45)
Έναρξη παραγωγής μετά την 1η Ιανουαρίου 2008 (44)
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή μικρότερη από 300m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή μικρότερη από 50 kt
Δ/Υ
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 % × c
(~ 12.24 %) (45)
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή 300-500m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή 50-200 kt
20 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
20 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή μεγαλύτερη των 500m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή μεγαλύτερη των 200 kt
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Υδρογονάνθρακες με ειδικές συνθήκες εκμετάλλευσης
12 %
12 %
Υψηλή περιεκτικότητα σε αδρανή αέρια
8 %
8 %
(75)
Αυτό το επιχείρημα πρέπει να αποριφθεί.
(76)
Ο πίνακας 4 παραπάνω συνοψίζει το βαθμό στον οποίο η συμφωνία παράτασης και η μετέπειτα τροπολοία του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων οδήγησαν σε χαμηλότερα τέλη για τη MOL από αυτά που ορίζει ο νόμος.
(77)
Πρώτον, τα δεδομένα που υποβλήθηκαν αό τις ουγγρικές αρχές δείχνουν ότι, στην πραγματικότητα, υπήρχαν ορισμένες επιχειρήσεις που χρησιμοποιούσαν περιοχές εκμετάλλευσης υπό καθεστώς εξουσιοδότησης και οι οποίες υπόκειντο σε υποχρέωση καταβολής υψηλότερου τέλους εκμετάλλευσης από τη MOL, μεταξύ της 8ης Ιανουαρίου 2008 και της 23ης Ιανουαρίου 2009 ως αποτέλεσμα της πρώτης τροπολογίας του νόμου ερί εκμετάλλευσης ορυχείων/ατομείων, καθώς και από τις 23 Ιανουαρίου 2009 μέχρι σήμερα ως αποτέλεσμα της δεύτερης τροπολογίας του νόμου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από τις ουγγρικές αρχές, το 2008 υπήρχαν περιοχές εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούνταν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης και από άλλες επιχειρήσεις πλην της MOL, οι οποίες κατέβαλαν τέλος υψηλότερο του 12 % (μεταξύ 14,24 % και 18 %) ως αποτέλεσμα της εφαρμογής της ρήτρας περί πετρελαίου Brent (48).
(78)
Δεύτερον, παρά τον ισχυρισμό των ουγρικών αρχών ότι υπάρουν μόνο ανταγωνιστές που χρησιμοποιούν ή αναμένεται να χρησιμοποιήσουν μικρότερες περιοχές (δηλαδή όπου η παραγωγή είναι μικρότερη των 500 m3 ή 200 kt), η Επιτροπή παρατηρεί ότι ακόμη και αν οι εν λόγω μικρότερες περιοχές υπαχθούν στην κατηγορία του 12 %, θα εξακολουθεί να ισχύει η ανατίμηση του πετρελαίου Brent, κατά περίπτωση. Αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα τέλος εκμετάλλευσης ύψους έως και 18 %. Η Επιτροπή υπενθυμίζει εκ νέου ότι η επίπτωση των μέτρων είναι πως η MOL δεν υπόκειται στη ρήτρα περί πετρελαίου Brent η οποία θεσπίζεται από το νόμο για όλες τις άλλες επιχειρήσεις εκμετάλλευσης.
(79)
Τρίτον, όσον αφορά το τρέχον γενικό περιβάλλον της αγοράς στην Ουγγαρία, υπάρχουν διάφορες επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που ασχολούνται με δραστηριότητες εξόρυξης υδρογονανθράκων. Επιπλέον, υπάρχουν διάφορες επιχειρήσεις που ασχολούνται επί του παρόντος με την εξερεύνηση περιοχών και οι οποίες ίσως ξεκινήσουν την εκμετάλλευση, οπότε θα γίνουν ανταγωνιστές της MOL. Τυχόν νεοεισερχόμενες επιχειρήσεις υπό καθεστώς εξουσιοδότησης θα υπόκεινται στο τέλος βάσει του νόμου και θα γίνουν ανταγωνιστές της MOL, της μοναδικής επιχείρησης της οποίας οι περιοχές εκμετάλλευσης εξαιρούνται από το γενικό καθεστώς εξουσιοδότησης και υπόκεινται σε χαμηλότερα επίπεδα τελών.
(80)
Τέταρτον, η Επιτροπή επισημαίνει πως είναι γεγονός ότι η MOL υπέκειτο σε τέλος περίπου 12,24 % όχι μόνο για τις 12 περιοχές για τις οποίες της χορηγήθηκε παράταση αλλά για όλες τις περιοχές εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων τις οποίες ξεκίνησε να χρησιμοποιεί μετά την 1η Ιανουαρίου 1998 και οι οποίες λειτουργούσαν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης την περίοδο της συμφωνίας του 2005, καθώς και σε τέλος J% για όλες τις περιοχές τις οποίες ξεκίνησε να χρησιμοποιεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998. Επιπλέον, το τέλος της MOL ορστηκε από τη συμφωνία παράτασης σε 12,24 % έως το 2020. Συνεπώς, η MOL διαθέτει πλεονέκτημα για τις περισσότερες περιοχές εκμετάλλευσης που τελούν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα.
(81)
Πέμπτον, αν υποτεθεί ότι η αρχή εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων δεν είχε συμφωνήσει για τη χορήγηση παράτασης για τις 12 περιοχές, όλες οι άλλες περιοχές της MOL που τελούσαν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης θα υπόκειντο και αυτές σε σημαντικά υψηλότερο τέλος εκμετάλλευσης, γεγονός που θα σήμαινε ίσως μεγαλύτερα έσοδα για το κράτος (49). Επιπλέον, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 73, το κράτος θα μπορούσε να είχε προκηρύξει διαγωνισμό για την παραχώρηση των 12 περιοχών στις οποίες δεν θα είχε δοθεί παράταση, άρα θα μπορούσε ίσως να έχει λάβει υψηλότερη προσφορά από κάποιον ανταγωνιστή.
(82)
Όσον αφορά το επιχείρημα της Ουγγαρίας ότι η MOL κατέβαλε υψηλότερο τέλος εκμετάλλευσης, δηλαδή 12,24 %, το 2006 και το 2007, η Επιτροπή επισημαίνει ότι αυτό είναι άσχετο.
(83)
Καταρχάς, αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι η MOL έπρεπε να καταβάλει την καθορισμένη αύξηση του τέλους εκμετάλλευσης (από 12 % σε 12,24 %) όπως θα έπρεπε να πράξει και κάθε άλλη επιχείρηση που επιθυμούσε να παρατείνει την εξουσιοδότηση για εκμετάλλευση. Από αυτή την άποψη, η MOL δεν είχε ξεχωριστή μεταχείριση και δεν βρέθηκε σε μειονεκτική θέση. Επίσης, ούτε το πλεονέκτημα της MOL είχε υλοποιηθεί ακόμα: αυτό συνέβη τελικά την περίοδο της πρώτης τροπολογίας του νόμου, δηλαδή από τις 8 Ιανουαρίου 2008.
(84)
Επιπλέον, το 2008 η MOL κατέβαλε HUF 28,4 δις και το 2009 HUF 1,9 δις λιγότερα σε τέλη εκμετάλλευσης για τις περιοχές εκμετάλλευσης όπου είχε ξεκινήσει η παραγωγή από όσα θα είχε καταβάλει αν υπέκειτο τότε στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
(85)
Όσον αφορά τα άλλα στοιχεία της καταβολής δυνάμει της ενότητας 26/A παράγραφος 5 (δηλαδή το τέλος παράτασης και την εφάπαξ καταβολή), αυτά καταβλήθηκαν ως αντάλλαγμα για την παράταση και όχι για το δικαίωμα σε χαμηλότερα τέλη από αυτά που ίσχυαν για τους ανταγωνιστές της. Ούτε μπορούν αυτά τα στοιχεία της πληρωμής να θεωρηθούν ως «προκαταβολή» για τέλη εκμετάλλευσης που αντιστοιχούν σε μεταγενέστερες περιόδους. Η διατύπωση της ενότητας 26/A παράγραφος 5 είναι σαφής ως προς αυτό το σημείο. Ειδικότερα, αναφέρει ότι «Σε περίπτωση χορήγησης παράτασης, η επιχείρηση εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων καταβάλλει το σχετικό τέλος». Τα δύο άλλα στοιχεία σχετίζονται με τον αριθμό των περιοχών στις οποίες χορηγείται παράταση. Συνεπώς, η ενότητα 26/A παράγραφος 5 συσχετίζει σαφώς την παράταση με την υποχρέωση καταβολής.
(86)
Σύμφωνα με τη νομολογία, η ενίσχυση που χορηγείται σε μια επιχείρηση δεν μπορεί να αντισταθμιστεί με εισφορά που χρεώνεται στην ίδια επιχείρηση και η οποία αντιπροσωπεύει συγκεκριμένη και διακριτή εισφορά χωρίς να συσχετίζεται με το μέτρο που συνιστά την ενίσχυση (50). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 85, τα υπόλοιπα στοιχεία της καταβολής δυνάμει της ενότητας 26/A παράγραφος 5 αντιπροσωπεύουν εισφορά για την παράταση η οποία μπορεί να θεωρηθεί ως συγκεκριμένη και διακριτή εισφορά χωρίς να συσχετίζεται με τη μετέπειτα τροποποίηση των τελών βάσει του νόμου δυνάμει του καθεστώτος εξουσιοδότησης.
(87)
Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η σύναψη της συμφωνίας παράτασης και η μετέπειτα αύξηση των τελών για τη MOL οδήγησαν στο εξής παράδοξο: η MOL, ενώ απέτυχε να ξεκινήσει εγκαίρως την παραγωγή, θα επωφελείται από χαμηλότερα τέλη εκμετάλλευσης για όλες σχεδόν τις περιοχές της που τελούν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης έως το 2020,ενώ οι ανταγωνιστές της, οι οποίοι δεν έχουν συνάψει συμφωνία παράτασης επειδή ξεκίνησαν εγκαίρως την παραγωγή και υπόκεινται εξίσου στο καθεστώς εξουσιοδότησης, υποχρεούνται να καταβάλουν υψηλότερα τέλη βάσει νόμου.
(88)
Με βάση τα παραπάνω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το μέτρο απέφερε πλεονέκτημα για τη MOL. Προστατεύει τη MOL από την ανάληψη δαπανών που δεν θα μπορούσε να αποφύγει διαφορετικά. Οι συνδυασμένες επιπτώσεις της συμφωνίας παράτασης και της μετέπειτα τροπολογίας του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων αποφέρει πλεονέκτημα στην επιχείρηση.
(89)
Το μέτρο προβλέπει τη διαφυγή εσόδων τα οποία θα δικαιούταν το κράτος και τα οποία επομένως καλύπτονται από κρατικούς πόρους.
(90)
Η MOL είναι μια ενοποιημένη επιχείρηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και θεωρείται ως ιδιωτική επιχείρηση. Ανταγωνίζεται άλλες επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν το ίδιο πλεονέκτημα. Ως εκ τούτου, το μέτρο συνιστά στρέβλωση του ανταγωνισμού. Επιπλέον, η MOL δραστηριοποιείται σε έναν τομέα όπου υφίστανται εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, άρα ικανοποιείται και το κριτήριο σχετικά με την επίδραση στο εμπόριο εντός της Κοινότητας.
(91)
Με βάση τα επιχειρήματα που παρατίθενται παραπάνω, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το μέτρο ικανοποιεί τα κριτήρια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Υπό αυτές τις συνθήκες, το μέτρο πρέπει να θεωρείται ως κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
VIII. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
(92)
Τα άρθρα 107 παράγραφοι 2 και 3 της ΣΛΕΕ προβλέπουν εξαιρέσεις από τον γενικό κανόνα σύμφωνα με τον οποίο η κρατική ενίσχυση είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά όπως αναφέρεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1.
(93)
Ακολουθεί η εκτίμηση της Επιτροπής σχετικά με το συμβιβάσιμο του μέτρου δυνάμει των εν λόγω εξαιρέσεων. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Ουγγαρία δεν προέβαλε κανένα επιχείρημα όσον αφορά το συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά.
(94)
Επιπλέον, θα πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι το μέτρο οδηγεί σε μείωση δαπανών τις οποίες κανονικά θα έπρεπε να αναλάβει η MOL και πρέπει επομένως να θεωρείται ως λειτουργική ενίσχυση.
(95)
Οι εξαιρέσεις στο άρθρο 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ δεν ισχύουν στην προκειμένη περίπτωση, καθώς το εν λόγω μέτρο δεν έχει κοινωνικό χαρακτήρα, δεν προορίζεται για μεμονωμένους καταναλωτές, δεν έχει σχεδιαστεί για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα και δεν προορίζεται για την οικονομία ορισμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, οι οποίες θίγονται από τη διαίρεση της Γερμανίας.
(96)
Περισσότερες εξαιρέσεις ορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(97)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) ορίζει ότι «οι ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως περιοχών, στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθιστα χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση» δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά. Ολόκληρη η επικράτεια της Ουγγαρίας θεωρείτο ως τέτοια περιοχή κατά την περίοδο της προσχώρησής της και οι περισσότερες περιφέρειές της εξακολουθούν να είναι επιλέξιμες για τέτοιου είδους ενισχύσεις (51).
(98)
Το συμβιβάσιμο κρατικής ενίσχυσης που χορηγείται σε ενισχυόμενες περιοχές διέπεται από τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις περιφερειακές ενισχύσεις (52). Δυνάμει των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις περιφερειακές ενισχύσεις, κρατικές ενισχύσεις δύνανται να εγκριθούν καταρχήν μόνο για επενδυτικές δαπάνες (53). Όπως ήδη προαναφέρθηκε, η υπό εξέταση ενίσχυση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως επενδυτική ενίσχυση. Όσον αφορά τη λειτουργική ενίσχυση, το μέτρο δεν προωθεί την ανάπτυξη καμίας οικονομικής δραστηριότητας ή περιοχής και δεν περιορίζεται στον χρόνο, φθίνοντα ή αναλογικό προς ότι είναι αναγκαίο για να αποκαταστήσει ειδικά οικονομικά μειονεκτήματα (54).
(99)
Ενόψει των παραπάνω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση δεν είναι επιλέξιμη για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ.
(100)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ ορίζει ότι «οι ενισχύσεις για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους» μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά.
(101)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η υπό εξέταση ενίσχυση δεν έχει σχεδιαστεί για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, ούτε η Επιτροπή εντόπισε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι έχει σχεδιαστεί για την άρση σοβαρής διαταραχής της ουγγρικής οικονομίας.
(102)
Ενόψει των παραπάνω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση δεν είναι επιλέξιμη για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
(103)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της ΣΛΕΕ ορίζει ότι οι ενισχύσεις για την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την ΣΛΕΕ, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους συναλλαγών και ανταγωνισμού στην Ένωση σε βαθμό αντίθετο με το κοινό συμφέρον. Αυτό προφανώς δεν ισχύει στην προκειμένη περίπτωση.
(104)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) προβλέπει την έγκριση κρατικών ενισχύσεων για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον. Η Επιτροπή έχει εκπονήσει μια σειρά από κατευθυντήριες γραμμές και ανακοινώσεις που εξηγούν τον τρόπο εφαρμογής της παρέκκλισης η οποία περιέχεται στο εν λόγω άρθρο.
(105)
Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι λόγω της φύσης και των χαρακτηριστικών της ενίσχυσης, οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές και ανακοινώσεις δεν ισχύουν στην προκειμένη περίπτωση. Επιπλέον, η Ουγγαρία δεν ισχυρίστηκε ότι η ενίσχυση μπορεί να συμβιβάζεται με αυτούς τους κανόνες.
(106)
Συνεπώς, η υπό εξέταση ενίσχυση θεωρείται ως ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση.
IX. ΕΥΛΟΓΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ, ΚΕΚΤΗΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΗ
(107)
Παρότι η Επιτροπή δεν αμφισβητεί το επιχείρημα ότι η προβλεψιμότητα αποτελεί γενικά κίνητρο για επενδύσεις, πρέπει να σημειωθεί ότι, δεδομένου του υποχρεωτικού χαρακτήρα της επίβλεψης της κρατικής ενίσχυσης από την Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 108 της ΣΛΕΕ, οι επιχειρήσεις στις οποίες χορηγείται ενίσχυση δεν δύνανται, καταρχήν, να έχουν εύλογες προσδοκίες ότι η ενίσχυση είναι νόμιμη εκτός αν έχει χορηγηθεί σύμφωνα με τη διαδικασία περί κρατικών ενισχύσεων (55). Από αυτή την άποψη, κανείς δικαιούχος δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει το επιχείρημα της καλής πίστης για να προστατεύσει κεκτημένα δικαιώματα και να αποφύγει την ανάκτηση (56).
(108)
Είναι αλήθεια ότι το Δικαστήριο έχει αποφανθεί επανειλημμένα πως το δικαίωμα στήριξης στην αρχή της προστασίας των εύλογων προσδοκιών εκτείνεται σε κάθε πρόσωπο που βρίσκεται σε μια κατάσταση όπου μια αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης του έχει δημιουργήσει εύλογες προσδοκίες. Ωστόσο, το πρόσωπο δεν μπορεί να επικαλείται την παραβίαση αυτής της αρχής εκτός αν έχει λάβει ακριβείς διαβεβαιώσεις από τον διοικητικό φορέα (57). Στην προκειμένη περίπτωση, η MOL δεν έλαβε καμία διαβεβαίωση από κάποια αρχή της ΕΕ που να δημιουργεί εύλογες προσδοκίες.
(109)
Είναι επίσης αλήθεια ότι ένας δικαιούχος παράνομα καταβληθείσας ενίσχυσης δεν αποκλείεται να επικαλεσθεί εξαιρετικές περιστάσεις που του δημιούργησαν την εύλογη προσδοκία ότι η ενίσχυση ήταν νόμιμη και για το λόγο αυτό να αρνηθεί να επιστρέψει την ενίσχυση. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση δεν υφίστανται εξαιρετικές περιστάσεις. Αντίθετα, η τροπολογία του 2008 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων καταδεικνύει πως οι επιχειρήσεις εκμετάλλευσης δεν δύνανται καταρχήν να προσδοκούν ότι δεν θα υπάρξουν αλλαγές στη νομοθεσία.
(110)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το τέλος εκμετάλλευσης για τις περιοχές που ήδη χρησιμοποιούνται τροποποιήθηκε πρόσφατα δύο φορές, δηλαδή από τις 8 Ιανουαρίου 2008 και από τις 23 Ιανουαρίου 2009. Πρώτον, υπογραμμίζεται ότι η τροπολογία του 2008 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων σχεδιάστηκε με σκοπό να ισχύει για τις υπάρχουσες εξουσιοδοτήσεις εκμετάλλευσης. Αυτό υποδεικνύεται σαφώς από το γεγονός ότι η διατύπωση του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων του 2008 αφορά επίσης τους όρους των εξουσιοδοτήσεων που δόθηκαν πριν το 2008. Για τις εν λόγω εξουσιοδοτήσεις, τα τέλη αναπροσαρμόστηκαν μετά τη θέση σε ισχύ του νέου νόμου. Αυτό αποδεικνύει πως οι κάτοχοι των εξουσιοδοτήσεων δεν έχουν καμία εύλογη προσδοκία ή κεκτημένο δικαίωμα ότι το επίπεδο της επιβληθείσας οφειλής θα παραμείνει αμετάβλητο καθ’ όλη τη διάρκεια ισχύος της εξουσιοδότησής τους.
(111)
Σε αντίθεση με τις δηλώσεις της Ουγγαρίας και των άλλων ενδιαφερόμενων μερών, η νομολογία της ΕΕ επιβεβαιώνει πως τα άτομα δεν μπορούν να προσδοκούν ότι δεν θα γίνονται αλλαγές στη νομοθεσία (58). Όμοια, ούτε η αρχή της ασφάλειας δικαίου αποκλείει τυχόν αλλαγές στη νομοθεσία.
(112)
Όσον αφορά το επιχείρημα περί διάκρισης, και αυτό πρέπει να απορριφθεί. Η αύξηση του τέλους δεν αποτελεί διάκριση αν ισχύει για όλους, ιδιαίτερα αν δεν υπάρχει διαφοροποίηση στο πλαίσιο του καθεστώτος, δηλαδή δεν γίνονται διακρίσεις μεταξύ των επιχειρήσεων που λειτουργούν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης.
X. ΑΝΑΚΤΗΣΗ
(113)
Σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ και την πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η Επιτροπή, όταν βεβαιώνει το ασυμβίβαστο μιας ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, είναι αρμόδια να αποφασίσει αν το σχετικό κράτος μέλος υποχρεούται να καταργήσει ή να τροποποιήσει την ενίσχυση αυτή (59). Επίσης, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η υποχρέωση του κράτους να καταργήσει την ενίσχυση την οποία η Επιτροπή έχει θεωρήσει ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά σκοπό έχει την αποκατάσταση των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση (60). Σε αυτό το πλαίσιο, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται όταν ο δικαιούχος επιστρέφει την παράνομη ενίσχυση και με αυτόν τον τρόπο χάνει το πλεονέκτημα που είχε έναντι των ανταγωνιστών του και αποκαθίσταται η κατάσταση που επικρατούσε πριν τη χορήγηση της ενίσχυσης (61).
(114)
Σύμφωνα με τη νομολογία αυτή, το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 (62) ορίζει ότι: «Σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο.»
(115)
Συνεπώς, δεδομένου ότι το μέτρο πρέπει να θεωρηθεί ως παράνομη και ασυμβίβαστη ενίσχυση, πρέπει να ανακτηθεί προκειμένου να αποκατασταθεί η κατάσταση που επικρατούσε στην αγορά πριν τη χορήγησή της. Κατά συνέπεια, η ανάκτηση πρέπει να ισχύσει από την ημερομηνία κατά την οποία ο δικαιούχος απέκτησε το πλεονέκτημα, δηλαδή όταν η ενίσχυση κατέστη διαθέσιμη στον δικαιούχο, ο οποίος πρέπει να καταβάλει τόκο ανάκτησης μέχρις ότου ολοκληρωθεί η ανάκτηση.
(116)
Στην προκειμένη περίπτωση, το μέτρο πρέπει να θεωρείται ως ακολουθία ενεργειών του κράτους. Με τη συμφωνία παράτασης, η MOL προστατεύθηκε από μελλοντικές αυξήσεις του τέλους βάσει του νόμου. Το πλεονέκτημα της MOL υλοποιήθηκε όταν τέθηκε σε ισχύ η πρώτη τροπολογία του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, δηλαδή στις 8 Ιανουαρίου 2008. Από αυτή την ημερομηνία και έπειτα η MOL απαλλάχθηκε εκ των πραγμάτων από την επιβάρυνση των υψηλότερων τελών και συνεπώς ευνοήθηκε έναντι των ανταγωνιστών της.
(117)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 61 έως 65, το ισχύον σύστημα αναφοράς είναι αυτό των άλλων επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά υπό καθεστώς εξουσιοδότησης. Συνεπώς, το πλεονέκτημα είναι η διαφορά μεταξύ του πραγματικού τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που κατέβαλε η MOL μετά την τροπολογία του νόμου για τις περιοχές εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούσε υπό καθεστώς εξουσιοδότησης και των τελών όπως θεσπίζονται στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
(118)
Όπως ήδη περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 85 παραπάνω, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα υπόλοιπα στοιχεία της καταβολής στη συμφωνία (το τέλος παράτασης και η εφάπαξ εισφορά) καταβλήθηκαν σε αντάλλαγμα για την παράταση και όχι για το δικαίωμα σε χαμηλότερα τέλη από αυτά που ίσχυαν για τους ανταγωνιστές της. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον υπολογισμό του πλεονεκτήματος.
Πίνακας 5
Άθροισμα πραγματικών και υποθετικών τελών εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων της MOL για την αντίστοιχη περίοδο
Καταβολή τελών εκμετάλλευσης
Πραγματική (63)
(σύμφωνα με τη συμφωνία παράτασης) εκατ. HUF
Υποθετική
(σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων) εκατ. HUF
Διαφορά εκατ. HUF
2008
106 226,3
134 671,0
-28 444,7
2009
67 099,7
69 041,8
-1 942,1
(119)
Επομένως, όπως φαίνεται στον πίνακα 5, η διαφορά ανέρχεται σε 28,4 δις HUF το 2008 και 1,9 δις HUF το 2009, δηλαδή συνολικά 30,3 δις HUF. Αυτό είναι το ποσό που θα έπρεπε να ανακτήσει η Ουγγαρία από τη MOL συν τον τόκο ανάκτησης. Η ανάκτηση θα πρέπει να ισχύσει και για τα ποσά του έτους 2010, για τα οποία δεν υπάρχουν ακόμα διαθέσιμα στοιχεία.
(120)
Η διαφορά μεγέθους των διαφυγόντων εσόδων μεταξύ των ετών 2008 και 2009 οφείλεται στο γεγονός ότι, με τη δεύτερη τροπολογία του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που τέθηκε σε ισχύ στις 23 Ιανουαρίου 2009 (μετά την απόφαση της Επιτροπής να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας), αποκαταστάθηκε το νομικό καθεστώς που ίσχυε πριν την τροπολογία του 2008, τουλάχιστον εν μέρει, για ορισμένες περιοχές εκμετάλλευσης, δηλαδή για εκείνες που ξεκίνησαν να χρησιμοποιούνται την περίοδο 1998-2008.
XI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(121)
Με βάση τα παραπάνω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το μέτρο υπέρ της MOL, δηλαδή ο συνδυασμός της συμφωνίας παράτασης και η τροπολογία του 2008 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, συνιστά κρατική ενίσχυση η οποία είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(122)
Δεδομένου ότι το μέτρο πρέπει να θεωρηθεί παράνομη και ασυμβίβαστη ενίσχυση, η ενίσχυση πρέπει να ανακτηθεί από τη MOL προκειμένου να αποκατασταθεί η κατάσταση που επικρατούσε στην αγορά πριν τη χορήγησή της.
(123)
Το προς ανάκτηση ποσό ανέρχεται σε 28 444,7 εκατ. HUF για το 2008 και 1 942,1 εκατ. HUF για το 2009. Για το 2010, αναφορικά με ήδη καταβληθέντα τέλη εκμετάλλευσης, το προς ανάκτηση ποσό πρέπει να υπολογιστεί από την Ουγγαρία, όπως υπολογίστηκαν τα αντίστοιχα ποσά για το 2008 και το 2009, μέχρις ότου καταργηθεί το μέτρο,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Ο συνδυασμός του καθορισμένου τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που ορίζεται στη συμφωνία παράτασης η οποία συνάφθηκε μεταξύ του ουγγρικού κράτους και της MOL Nyrt. στις 22 Δεκεμβρίου 2005, καθώς και οι μεταγενέστερες τροπολογίες του νόμου XLVIII του 1993 περί δραστηριοτήτων εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων συνιστά κρατική ενίσχυση προς τη MOL Nyrt. υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
2. Η κρατική ενίσχυση, όπως ορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφος 1, η οποία χορηγήθηκε παράνομα από την Ουγγαρία στη MOL Nyrt., κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 στη ΣΛΕΕ, είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
3. Η Ουγγαρία, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, καταργεί τη χορήγηση της κρατικής ενίσχυσης, όπως ορίζεται στην παράγραφο 1.
Άρθρο 2
1. Η Ουγγαρία ανακτά από τον δικαιούχο την προς ανάκτηση ενίσχυση, όπως ορίζεται στο άρθρο 1.
2. Η συνολική κρατική ενίσχυση ανέρχεται σε 28 444,7 εκατ. HUF για το 2008 και 1 942,1 εκατ. HUF για το 2009. Για το 2010, το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να υπολογιστεί από την Ουγγαρία μέχρις ότου καταργηθεί το μέτρο.
3. Τα προς ανάκτηση ποσά φέρουν τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι την πραγματική ανάκτησή τους.
4. Ο τόκος υπολογίζεται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με το κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 271/2008.
Άρθρο 3
1. Η ανάκτηση της ενίσχυσης που ορίζεται στο άρθρο 1 είναι άμεση και αποτελεσματική.
2. Η Ουγγαρία διασφαλίζει ότι η παρούσα απόφαση είναι εκτελεστέα εντός τεσσάρων μηνών από την κοινοποίησή της.
Άρθρο 4
1. Η Ουγγαρία διαβιβάζει στην Επιτροπή εντός δύο μηνών μετά την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
το συνολικό ποσό (κύρια οφειλή και τόκοι) που πρέπει να ανακτηθεί από τον δικαιούχο της ενίσχυσης, συμπεριλαμβανομένου του υπολογισμού του ποσού της ενίσχυσης για το έτος 2010·
β)
ακριβή περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν για τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση·
γ)
συνοδευτικά έγγραφα που αποδεικνύουν ότι ο δικαιούχος διατάχθηκε να επιστρέψει την ενίσχυση.
2. Η Ουγγαρία ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με την πρόοδο των μέτρων που λαμβάνει για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης, μέχρις ότου ανακτηθεί η ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1. Εφόσον ζητηθεί από την Επιτροπή, η Ουγγαρία παρέχει αμέσως όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή πρόκειται να λάβει για να συμμορφωθεί με την απόφαση αυτή. Επίσης, η Ουγγαρία παρέχει λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τα ποσά της ενίσχυσης και τους τόκους που έχουν ήδη επιστραφεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Ουγγαρίας.
Βρυξέλλες, 9 Ιουνίου 2010.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 9. června 2010
o státní podpoře C 1/09 (ex NN 69/08), kterou Maďarsko poskytlo podniku MOL Nyrt.
(oznámeno pod číslem K(2010) 3553)
(Pouze maďarské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/88/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
s ohledem na rozhodnutí Komise o zahájení řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy (1) ve věci podpory číslo C 1/09 (ex NN 69/08) (2),
poté, co vyzvala zúčastněné strany, aby v souladu s výše uvedenými ustanoveními podaly připomínky, a s ohledem na jejich připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Dne 13. ledna 2009, na základě stížnosti obdržené dne 14. listopadu 2007, zahájila Komise formální vyšetřovací řízení týkající se opatření, která zavedlo Maďarsko a která údajně představují státní podporu zvýhodňující společnost Hungarian Oil & Gas Plc (Magyar Olaj- és Gázipari Nyrt.; dále jen „MOL“).
(2)
Dne 8. dubna 2009 předložilo Maďarsko své připomínky k rozhodnutí Komise o zahájení řízení.
(3)
Rozhodnutí o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie dne 28. března 2009 (3). Připomínky podaly dvě zúčastněné strany: MOL a Maďarská těžební unie (Magyar Bányászati Szövetség), obě dne 27. dubna 2009.
(4)
Komise postoupila tyto připomínky Maďarsku v dopise ze dne 2. června 2009. V dopise ze dne 3. července 2009 Maďarsko uvedlo, že k připomínkám zúčastněných stran nemá žádné poznámky.
(5)
Komise si dne 21. září 2009 a 12. ledna 2010 vyžádala od maďarských orgánů další informace a Maďarsko odpovědělo v dopisech ze dne 19. října 2009 a 9. února 2010.
II. PŘÍJEMCE
(6)
MOL je integrovaná ropná a plynárenská společnost se sídlem v maďarské Budapešti. Mezi hlavní činnosti společnosti MOL na maďarském trhu patří: průzkum a těžba ropy a zemního plynu; výroba zemního plynu; rafinace, přeprava, skladování a distribuce ropných produktů v maloobchodní i velkoobchodní síti; přeprava zemního plynu a výroba a prodej olefinů a polyolefinů. Součástí skupiny MOL (k níž MOL náleží) je také několik dalších maďarských a zahraničních dceřiných společností (4).
(7)
V Maďarsku a na Slovensku zastává skupina MOL vedoucí pozici na trhu v každé ze svých hlavních činností. V roce 2008 činily čisté tržby společnosti MOL přibližně 6,8 miliardy EUR a skupiny MOL přibližně 13 miliard EUR (5). V tomtéž roce činil jejich provozní zisk přibližně 400 milionů EUR resp. 732 milionů EUR.
III. POPIS OPATŘENÍ
(8)
Všeobecná pravidla, podle nichž se řídí těžební činnosti v Maďarsku, jsou stanovena v zákoně o těžbě z roku 1993 (dále jen „horní zákon“) (6), který zároveň upravuje těžební činnosti (sondování, průzkum a těžbu) v oblasti uhlovodíků (tj. ropa a zemní plyn).
(9)
Tento horní zákon rozlišuje těžební činnosti prováděné na základě dvou různých právních nástrojů: i) koncese (7) a ii) povolení (8).
-
V případě koncese uzavře ministr, který má na starosti těžbu (dále jen „příslušný ministr“), smlouvu (9) s úspěšným uchazečem veřejného výběrového řízení (10) na těžbu v „uzavřené oblasti“.
-
Jiná situace platí pro „otevřené oblasti“ (11), kde báňský úřad nemůže odmítnout udělit povolení k těžbě, jestliže uchazeč splní všechny zákonem stanovené podmínky (12).
(10)
Podle definice uvedené v horním zákoně (13) jsou uzavřené oblasti vyhrazené pro těžební činnosti na základě koncese. Tudíž jakákoli jiná oblast než uzavřená se kvalifikuje jako otevřená oblast. Podle vysvětlení, které podalo Maďarsko, bylo původním záměrem klasifikovat všechna pole jako uzavřené oblasti podléhající koncesi. Otevřené oblasti, ve kterých se předpokládalo menší bohatství nerostných surovin, měly být spíše výjimkou. V těchto případech se předpokládalo, že taková pole mají nižší hodnotu, a ve veřejném výběrovém řízení se neočekávaly žádné nabídky.
(11)
Horní zákon také stanoví, že těžba nerostných surovin podléhá poplatkům za těžbu, které se odvádějí státu a jejichž výše činí určité procento hodnoty vytěžených surovin (14). Poplatky za těžbu se liší v závislosti na příslušném režimu:
-
V případě koncesí se výše poplatků za těžbu stanoví ve smlouvě o koncesi (15).
-
V případě těžby nerostných surovin na základě povolení se výše poplatků řídí horním zákonem (16). Do ledna 2008 činily poplatky za těžbu uhlovodíků 12 % u polí otevřených od 1. ledna 1998 a J % u polí, na kterých byla zahájena těžba před 1. lednem 1998 (17). Činitel „J“ se vypočítal podle vzorce na základě historických cen zemního plynu, vytěženého množství a hodnoty. Jeho minimální hodnota byla stanovena na 12 %.
(12)
Oddíl 26/A odst. 5 horního zákona stanoví, že pokud těžební společnost podléhající režimu povolení nespustí těžbu do pěti let od data, kdy jí báňský úřad povolení udělil, může být právo na těžbu odebráno (18).
(13)
Tento oddíl také umožňuje tuto lhůtu prodloužit smlouvou uzavřenou mezi příslušným ministrem a těžební společností (19). Tento oddíl stanoví tři různé druhy poplatků, které je třeba hradit v případě prodloužení práva na těžbu:
a)
za prvé je třeba hradit poplatky za prodloužení za pole, kde prozatím těžba neprobíhá, dokud nebude těžba skutečně zahájena. Tento poplatek činí maximálně 1,2násobek původních poplatků za těžbu vypočtených na základě stanoveného hypotetického množství nerostných surovin, jelikož tyto poplatky musejí být odváděny v době, kdy se ještě na daném poli nezačalo skutečně těžit;
b)
za druhé, jestliže se žádost o prodloužení týká více než dvou polí, musí být výše poplatků za prodloužení (zvýšených poplatků za těžbu) použita na všechna těžební pole společnosti;
c)
za třetí, jestliže se prodloužení týká více než pěti polí, může být navíc účtován jednorázový poplatek (20).
(14)
Dne 19. září 2005 zažádala společnost MOL o prodloužení práva na těžbu na dvanáct svých uhlovodíkových polí, které ji bylo v minulosti uděleno na základě povolení a na kterých nezačala s těžbou ve stanoveném termínu. Dne 22. prosince 2005 společnost MOL a ministr uzavřeli v souladu s oddílem 26/A odst. 5 horního zákona smlouvu o prodloužení za těchto podmínek:
a) Poplatky za prodloužení: Dvanáct povolení k těžbě, která byla předmětem žádosti, bylo prodlouženo o pět let (tj. společnost MOL získala o pět let více na zahájení těžby na těchto polích). Poplatky za prodloužení byly stanoveny za každý rok z těchto pěti let prodloužení na základě 12 % poplatků za těžbu, které byly platné v dané době, a násobku („c“) v rozmezí od 1,020 do 1,050. Výsledné poplatky za prodloužení jsou uvedené níže v tabulce 1 (21). Poplatky za prodloužení byly stanoveny za pětiletou dobu prodloužení. Pokud byla pole skutečně otevřena, uplatnily se stanovené poplatky na zbylou část patnáctiletého období jako poplatky za těžbu za pole, kterých se prodloužení týkalo (22).
b) Rozšíření navýšených poplatků na všechna těžební pole: Jelikož bylo o prodloužení práva na těžbu žádáno na více než dvě pole, musely být navýšené poplatky (které se rovnají poplatkům za prodloužení, jak je uvedeno v tabulce 1) uplatněny na následujících patnáct let, tj. do roku 2020, na všechna pole společnosti MOL, na něž se vztahuje povolení a která byla otevřena po 1. lednu 1998. Na pole otevřená před 1. lednem 1998 se vztahuje činitel „J“ vynásobený násobkem „c“ (23).
c) Pevně stanovené poplatky za těžbu: Strany se rovněž výslovně dohodly, že stanovené poplatky za těžbu zůstanou platné po celou dobu trvání smlouvy (tj. do roku 2020), bez ohledu na případné změny horního zákona (24).
d) Jednorázová platba: Jelikož bylo o prodloužení práva na těžbu žádáno na více než pět polí, byl ve smlouvě rovněž stanoven jednorázový poplatek (25) ve výši 20 miliard HUF (26).
e) Výpovědní doložka: Ve smlouvě bylo stanoveno, že není možné ji jednostranně upravovat (pouze dohodou obou stran). Jednou ze stran může být vypovězena pouze v případě změny vlastnictví společnosti MOL (minimálně 25 % akcií společnosti).
(15)
Rozhodnutím ze dne 23. prosince 2005 báňský úřad prodloužil práva na těžbu společnosti MOL na požadovaných dvanáct polí a rozšířil zvýšené poplatky tak, aby se vztahovaly na všechna pole společnosti.
(16)
V rámci novely (27) horního zákona, která nabyla účinku dne 8. ledna 2008 (28) (dále jen „novela z roku 2008“), byly poplatky za těžbu pro určité kategorie uhlovodíků značně navýšeny. Tato novelizace neovlivnila výši poplatků za těžbu jiných druhů nerostných surovin. Oddíl 5 pozměňujícího zákona stanovil rozdílné poplatky za těžbu v závislosti na: i) datu otevření těžebního pole; ii) množství vytěžených uhlovodíků a iii) ceně ropy v daném okamžiku.
-
Pro pole, na kterých byla zahájena těžba mezi 1. lednem 1998 a 1. lednem 2008, byly stanoveny poplatky za těžbu ve výši 30 %.
-
Na pole otevřená po 1. lednu 2008 se vztahují různé sazby (12 %, 20 % nebo 30 %) v závislosti na množství vytěžených uhlovodíků.
-
Pro doly, ve kterých byla těžba zahájena před 1. lednem 1998, se použije činitel „J“, přičemž jeho minimální výše je stanovena na 30 %.
Kromě toho všechny tyto sazby podléhají příplatku v závislosti na ceně ropy: +3 %, jestliže cena ropy přesáhne 80 USD/bbl, nebo + 6 %, jestliže přesáhne 90 USD/bbl (dále jen „doložka Brent“). Zvláštní sazby se vztahují například na náročné těžební podmínky (12 %) a vysoce inertní plyn (8 %).
(17)
Tyto sazby poplatků za těžbu byly platné v období od 8. ledna 2008 do 23. ledna 2009 a vztahovaly se na všechny těžební společnosti, které prováděly těžbu v těžebních lokalitách na základě povolení, včetně těch, jež povolení získaly do ledna 2008, kdy vstoupila novela horního zákona v platnost. Dne 23. ledna 2009 (poté, co Komise vydala rozhodnutí o zahájení vyšetřovacího řízení) vstoupila v platnost nová změna horního zákona, která snížila poplatky za těžbu v případě polí, na nichž byla těžba zahájena v období od 1. ledna 1998 do 1. ledna 2008, zpět na 12 % (přičemž „doložka Brent“ byla zachována) (29). Poplatky za těžbu u ostatních druhů polí zůstaly stejné jako ve znění horního zákona platném v roce 2008.
(18)
V tabulce 2 jsou shrnuty platné poplatky za těžbu v režimu povolení podle různých znění horního zákona.
Tabulka 2
Souhrn platných poplatků za těžbu v režimu povolení podle horního zákona
Poplatky platné do roku 2008
Poplatky platné v roce 2008
Poplatky platné od 23. ledna 2009
Těžba zahájená před 1. lednem 1998
J %
(minimálně 12 %)
J %
(minimálně 30 %, + 3 % nebo 6 % doložka Brent)
J %
(minimálně 30 %, + 3 % nebo 6 % doložka Brent)
Těžba zahájená v období mezi 1. lednem 1998 a 1. lednem 2008
12 %
30 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
12 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
Těžba zahájená po 1. lednu 2008
Ložiska zemního plynu s roční výtěžností nižší než 300 mil. m3
Ložiska ropy s roční výtěžností nižší než 50 kt
Nepoužije se
12 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
12 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
Ložiska zemního plynu s roční výtěžností v rozmezí 300-500 mil. m3
Ložiska ropy s roční výtěžností v rozmezí 50-200 kt
20 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
20 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
Ložiska zemního plynu s roční výtěžností vyšší než 500 mil. m3
Ložiska ropy s roční výtěžností vyšší než 200 kt
30 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
30 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
Uhlovodíky se zvláštními podmínkami těžby
12 %
12 %
Vysoce inertní plyn
8 %
8 %
„J“ se vypočítá podle vzorce, který je založen na historických cenách zemního plynu, vytěženém množství a hodnotě, viz odstavec 11.
IV. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(19)
Údajnou státní podporu, která je předmětem šetření, představuje smlouva o prodloužení, která byla uzavřena dne 22. prosince 2005 mezi společností MOL a maďarským státem a která společnost do jisté míry osvobodila od zvýšených poplatků za těžbu vztahujících se na těžbu uhlovodíků, jež byly stanoveny následnou novelizací maďarského horního zákona. Vzhledem ke způsobu, jakým byla smlouva a následná novelizace zákona navržena, považuje je Komise za součást stejného opatření (dále jen „opatření“) a rozhodnutí o zahájení řízení posuzovalo jejich společný dopad.
(20)
V rozhodnutí o zahájení řízení dospěla Komise k předběžnému závěru, že následkem smlouvy o prodloužení je společnost MOL chráněna v případě budoucích změn poplatků za těžbu a konkrétně změn stanovených v následné novele horního zákona z roku 2008. Takto je společnost zvýhodněna oproti svým konkurentům, kteří podnikají na základě stávajícího režimu povolení, a jelikož předtím neuzavřeli podobnou smlouvu o prodloužení, musejí nyní platit nové zvýšené poplatky za těžbu. V předběžném posouzení Komise dospěla k názoru, že toto opatření představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU, a neshledala žádné důvody, na základě kterých by mohlo být slučitelné s vnitřním trhem, jelikož zde podle všeho nelze uplatnit žádnou odchylku.
(21)
Další podrobnosti jsou uvedeny v rozhodnutí o zahájení řízení, které je nedílnou součástí tohoto rozhodnutí.
V. PŘIPOMÍNKY ZE STRANY MAĎARSKA
(22)
Mezi hlavní argumenty Maďarska týkající se kumulativních kritérií definujících státní podporu patří: i) neexistence selektivity a ii) neexistence jakékoli výhody pro údajného příjemce.
(23)
Pokud jde o selektivitu, maďarské orgány v zásadě namítají, že toto opatření není selektivní, protože uzavřením smlouvy o prodloužení společnost MOL přešla pod jiný režim, který se liší od režimu povolení.
(24)
Za prvé Maďarsko potvrzuje, že se režim koncese a povolení liší, a zdůrazňuje, že v případě koncese může těžební společnost ve své koncesní nabídce navrhnout vyšší poplatek, než jaký je uveden v oznámení o výběrovém řízení, zatímco v případě režimu povolení výši poplatku stanoví horní zákon. Maďarsko dále argumentuje, že zároveň s těmito režimy bylo potřeba najít nové „kvazikoncesní“ řešení, které stanoví poplatky za těžbu v samostatné smlouvě mimo koncesní systém. Dle Maďarska je možné smlouvu o prodloužení podle oddílu 26/A odst. 5 horního zákona vnímat jako vhodný právní základ pro takové „kvazikoncesní“ řešení, kterým se právo na těžbu účinně vyjme z režimu povolení a založí na smluvní bázi.
(25)
Maďarsko dále uvádí, že smlouva o prodloužení přímo vyplývá z logiky horního zákona. Podle Maďarska je stanovení poplatků za těžbu na dobu trvání smlouvy o prodloužení přirozená součást smlouvy, jak je uvedeno v oddílu 26/A odst. 5 horního zákona, a smlouva o prodloužení by nemohla být za jiných podmínek uzavřena. Kromě toho, všechny ostatní těžební společnosti mohou očekávat stejné jednání, takže v případě společnosti MOL nedošlo k žádnému preferenčnímu zacházení.
(26)
Konkrétně oddíl 20 odst. 11 horního zákona stanoví, že poplatky za těžbu jsou poplatky stanovené ve: i) smlouvě o koncesi; ii) horním zákoně nebo iii) smlouvě o prodloužení. Maďarské orgány tudíž argumentují, že horní zákon výslovně povoluje, aby poplatky stanovené ve smlouvě o povolení zůstaly nezměněny i v případě, že dojde ke změnám právních předpisů. Maďarské orgány se domnívají, že je to jasně uvedeno v horním zákoně, tj. v oddíle 26/A odst. 5, který stanoví, že zvýšené poplatky činí maximálně 1,2násobek původních poplatků za těžbu (30). Maďarsko tudíž tvrdí, že maďarský zákon vylučuje použití jakéhokoli vyššího poplatku.
(27)
Pokud jde o údajnou neexistenci zvýhodnění, Maďarsko uvádí, že nerostné suroviny jsou majetkem státu, který přechází do soukromého vlastnictví prostřednictvím těžebních společností, jež získaly právo na těžbu za úhradu příslušných poplatků. Maďarsko v této souvislosti zmiňuje podobnost s rozsudkem ve věci Ryanair a trvá na tom, že tuto konkrétní činnost státu lze srovnávat s činností tržního subjektu, i když stát zastává roli orgánu veřejné moci (31).
(28)
Maďarsko popírá, že by poplatky za těžbu představovaly určitý druh daně, a definuje je jako cenu placenou za těžbu nerostných surovin nebo státní podíl. Maďarsko zdůrazňuje, že skutečnost, že je tento poplatek stanoven v zákoně, nepředstavuje rozhodný důvod vedoucí k závěru, že se jedná o určitý druh daně.
(29)
Maďarsko kromě toho vysvětluje, že tři různé platební závazky v souladu se smlouvou o prodloužení (tj. poplatky za prodloužení, zvýšené poplatky za těžbu rozšířené na všechna pole a jednorázová platba), které vyplývají z příslušných ustanovení horního zákona, by neměly být chápány jako kompenzace státu za ušlý zisk, na nějž má v každém případě nárok. Podle Maďarska lze tyto platby z pohledu státu vnímat jako dodatečný příjem, za který se stát zříká svého práva nabídnout pole v rámci výběrového řízení v režimu koncese, se zřetelem na související rizika a možné výnosy.
(30)
Maďarsko zdůrazňuje, že po diskutované změně horního zákona nemusel žádný další tržní subjekt ve skutečnosti zaplatit vyšší poplatek za těžbu než společnost MOL, jelikož v daném období do kategorií s vyššími poplatky za těžbu nespadal žádný soutěžitel.
Tabulka 3
Roční platby poplatků za těžbu společnosti MOL (skutečné a hypotetické)
v milionech HUF
Platební položka
Skutečné: podle smlouvy o prodloužení
Hypotetické: podle platného horního zákona
Rozdíl
Čistá aktuální hodnota rozdílu v roce 2009
2005
Jednorázová platba (32)
[…] (35)
(…)
20 000,0
28 064,5
2006
Poplatek za 2 prodloužení (33)
(…)
(…)
835,8
1 092,1
Poplatek za těžbu 3 (34)
(…)
(…)
5 755,7
7 520,0
Celkem
(…)
(…)
6 591,6
8 612,1
2007
Poplatek za prodloužení
(…)
(…)
769,7
926,5
Poplatek za těžbu
(…)
(…)
3 428,0
4 126,4
Celkem
(…)
(…)
4 197,7
5 052,9
2008
Poplatek za prodloužení
(…)
(…)
345,8
382,9
Poplatek za těžbu
(…)
(…)
-28 444,7
-31 498,5
Celkem
(…)
(…)
-28 099,0
-31 115,6
2009
Poplatek za prodloužení
(…)
(…)
211,2
211,2
Poplatek za těžbu
(…)
(…)
-1 942,1
-1 942,1
Celkem
(…)
(…)
-1 730,9
-1 730,9
CELKOVÝ SOUČET
(…)
(…)
959,5
8 883,0
Částky vycházejí z údajů, které poskytly maďarské orgány.
(31)
Maďarsko dále poukazuje na to, že na základě smlouvy o prodloužení za danou dobu a s přihlédnutím ke všem součástem smlouvy, včetně poplatků za prodloužení a jednorázové platby, společnost MOL ve skutečnosti zaplatila státu více, než kolik by zaplatila bez smlouvy o prodloužení, tj. podle horního zákona. Porovnání skutečné výše úhrad provedených společností MOL a hypotetických plateb je uvedeno v tabulce 3 výše. Údaje poskytly maďarské orgány.
(32)
Podle Maďarska těžební společnosti oprávněně očekávají předvídatelnost poplatků za těžbu, které by se tudíž v průběhu času neměly měnit. Na tom byly založeny úvahy, které stály v pozadí novelizace horního zákona, jelikož přestože se poplatky za těžbu následkem této novely změnily, ve skutečnosti zde neexistovala žádná společnost, jejíž poplatky za těžbu by tato změna ovlivnila. Podle Maďarska by novelizace horního zákona mohla naznačovat, že by stát mohl změnit poplatky za těžbu pro pole, na kterých již těžba probíhá. Novela z roku 2008 však byla výsledkem kompromisu učiněného na základě jednání, která přijetí horního zákona předcházela. Tak byla implicitně přijata skutečnost, že mohou existovat legitimní očekávání. Těžební společnost tedy může legitimně očekávat, že stát jednostranně nezvýší žádný z těchto poplatků. Maďarsko se tedy domnívá, že systém horního zákona a konkrétních ustanovení v něm obsažených zahrnuje požadavek, aby poplatky za těžbu zůstaly v průběhu platnosti smlouvy nezměněné.
(33)
Závěrem maďarské orgány vysvětlují, že „výpovědní doložka“ je založena na důvodech národní bezpečnosti.
VI. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(34)
Komise obdržela připomínky od těchto zúčastněných stran: MOL (příjemce údajného opatření podpory) a Maďarská těžební unie, které je společnost MOL členem. Připomínky obou zúčastněných stran byly ve stejném duchu jako připomínky Maďarska a jejich poznámky do značné míry odpovídaly připomínkám, které uvedlo Maďarsko.
(35)
Společnost MOL, údajný příjemce dotyčného opatření, uvádí, že na maďarském trhu těžby uhlovodíků se jí nedostalo žádného preferenčního zacházení, ačkoli Komise v rozhodnutí o zahájení řízení tvrdí opak. Většinu poplatků za těžbu, jež společnost MOL odvádí maďarskému státu, tvoří poplatky za těžbu ve výši J % (tj. těžba byla zahájena před 1. lednem 1998), což v praxi znamená, že společnost MOL platí 64-75 %, zatímco konkurenti (kteří zahájili těžbu později a těží na malých polích) musejí hradit pouze 12 % poplatky.
(36)
Uzavření smlouvy o prodloužení navíc znamenalo, že společnost MOL státu zaplatila více (s přihlédnutím ke všem součástem smlouvy o prodloužení), než by bývala zaplatila bez této smlouvy, pouze na základě původního znění horního zákona.
(37)
Co se týče tvrzení Komise, že smlouvu o prodloužení nelze považovat za obdobu koncese, protože podléhá režimu povolení, společnost MOL uvedla, že prodloužení práva na těžbu nepodléhá povolení na základě jednostranného rozhodnutí státu, ale pouze po dohodě s těžební společností. Pokud by účelem dotčeného právního předpisu bylo ponechat tuto záležitost na úvaze státu, bylo by příslušné ustanovení koncipováno jinak. Z tohoto znění horního zákona vyplývá, že legislativním záměrem bylo považovat smlouvu o prodloužení za obdobu koncesí.
(38)
V rozhodnutí o zahájení řízení Komise namítá, že tvrzení maďarských orgánů, že změna horního zákona byla nezbytná pro zajištění vyšších příjmů, je v rozporu se skutečností, že společnost MOL byla ve skutečnosti od zvýšených poplatků osvobozena.
(39)
Společnost MOL zde žádný rozpor nevidí. Na jedné straně tato společnost na základě smlouvy o prodloužení státu zaplatila více, než by bývala zaplatila podle horního zákona. Společnost MOL rovněž platí velmi vysoké poplatky za těžbu za pole podléhající poplatkům dle činitele J. Změna horního zákona by zároveň mohla mít dopad na pole otevřená v budoucnu.
(40)
Společnost MOL tvrdí, že složky platby za prodloužení v žádném případě nepředstavují pokutu, jak naznačuje Komise. Horní zákon rovněž stanoví sankce/pokuty za provozování těžební činnosti v rozporu s horním zákonem. Poplatky podle smlouvy o prodloužení představují výsledek jednání mezi těžební společností a státem. Uzavření této smlouvy nebylo povinné: těžební společnost se mohla rozhodnout, že smlouvu neuzavře, čímž by ztratila právo na těžbu, a poté se zúčastnit veřejného výběrového řízení, v rámci kterého by nakonec mohla právo na těžbu získat levněji.
(41)
Srovnávat společnost MOL, jež takovou smlouvu o prodloužení uzavřela, se soutěžiteli, kteří podnikají v režimu povolení, je zavádějící. Společnost MOL dále zdůrazňuje, že splnila všechny své povinnosti a jednala v souladu s právními předpisy.
(42)
MOL rovněž nesouhlasí s názorem Komise, že násobitel „c“ je příliš nízký (jelikož je nižší než zákonná hranice ve výši 1,2násobku). Mělo by se také vzít v úvahu, že se zvýšené poplatky za těžbu týkaly téměř 150 polí, a tudíž zvýšené poplatky přinesly státu výrazně vyšší příjmy z těžby.
(43)
Konečně, pokud jde o argument Komise, že je společnost MOL zvýhodňována tím, že nepodléhá doložce Brent, společnost připomíná, že činitel J je také citlivý na ceny.
(44)
Maďarská těžební unie (dále jen „těžební unie“) zastupuje společnosti, které se zabývají těžební činností nebo činnostmi s těžbou souvisejícími. Jejím hlavním cílem je zlepšit celkový provozní rámec pro provádění těžebních činností v Maďarsku, sledovat legislativní postupy a jednat v zájmu svých členů. V současné době má 66 členů, včetně společnosti MOL. Předsedou rady těžební unie je vyšší řídicí pracovník společnosti MOL (36).
(45)
Podle těžební unie těžební společnosti oprávněně očekávají, že se výše poplatků za těžbu u polí, která jsou již otevřená, nebude měnit. Stát tudíž nemůže poplatky jednostranně zvyšovat „retroaktivně“ (tj. za pole, která jsou již v provozu). Těžební unie tento názor vyjádřila v souvislosti s návrhem zákona, který předcházel novelizaci horního zákona, a podle těžební unie byla tato zásada při změně horního zákona zohledněna. Konečné znění nebylo rozporováno, protože pokud jde o jeho účinek, nezvyšuje poplatky za těžbu na polích, kde již byla těžba zahájena.
(46)
Pokud jde o obecnou charakteristiku a hospodářské podmínky těžebního trhu, vysvětluje těžební unie, že doba trvání těžebních projektů je relativně dlouhá. Mezi započetím průzkumu a skutečnou těžbou může uběhnout 10-15 let. V této fázi má těžební společnost jen výdaje; příjem začíná vykazovat až po spuštění těžby. Dále zde existuje nevyhnutelné geologické riziko, jelikož není jasné, jestli bude průzkum úspěšný. Proto je nutné projekty plánovat s největší pečlivostí. Ziskovost projektu závisí na řadě faktorů. Vzhledem k četným rizikům se v tomto odvětví očekává, že alespoň ta, která může ovlivnit stát, zůstanou během trvání projektu stabilní, tj. legislativní rámec nebo poplatky za těžbu. Vzhledem ke zvláštní charakteristice tohoto odvětví hrají struktury financování v projektech důležitou roli. Věřitelé projekty neustále podrobně zkoumají a mohou financování ukončit, pokud se podmínky výrazně změní.
(47)
Proto v zemích s vysokým politickým rizikem uzavírá těžební společnost se státem smlouvu, která se řídí soukromým právem. Ve stabilních oblastech, jako je západní Evropa, nejsou takové smlouvy potřeba, protože lze předpokládat, že stát nebude právní rámec neustále měnit. Stabilitu, pokud jde o státní podíl, očekávají jak těžební společnosti, tak věřitelé. Bez této stability by bylo riziko projektu vyšší; země se stabilní hospodářskou politikou si nemůže dovolit časté změny politiky, protože by tak těžařské podniky odradila.
(48)
Těžební unie dále poukazuje na to, že zásady právní jistoty a ochrany získaných práv jsou zakotveny v judikatuře evropských soudů a v maďarské ústavě. Proto maďarský zákonodárce nemá právo zvyšovat poplatky za těžbu za pole, která jsou již v provozu, jelikož právní předpisy musejí být předvídatelné. Těžební unie se navíc domnívá, že „stálost“ poplatků za těžbu představuje získané právo.
(49)
Další argument, který uvádí těžební unie, je zákaz diskriminace. Zejména nesmí existovat žádná diskriminace mezi společnostmi podnikajícími na základě koncese a těmi, které fungují na základě systému povolení. Maďarský zákonodárce proto není oprávněn poplatky za těžbu zvyšovat „zpětně“ za pole, která jsou již otevřená. Evropský soudní dvůr v řadě rozsudků vysvětluje, že právní jistota je základním prvkem práva Evropské unie. Právní předpisy musejí být jednoznačné, přesné a předvídatelné, zejména mají-li negativní dopad na jednotlivce nebo společnosti (viz citovaná judikatura). Těžební unie dále namítá, že zásada právní jistoty a získaných práv je rovněž zakotvena v maďarské ústavě, a závěrem dodává, že na základě práva Evropské unie a ústavních zásad musí být právní předpisy předvídatelné.
(50)
Těžební unie závěrem dodává, že zásada ochrany získaných práv vyplývá ze zásady právní jistoty. Zásada ochrany získaných práv je při vnitrostátních a mezinárodních legislativních postupech řídících těžební práva dodržována. Ostatní členské státy EU mají rovněž stabilní právní předpisy týkající se těžby, které se často nemění.
VII. EXISTENCE PODPORY VE SMYSLU ČL. 107 ODST. 1 SMLOUVY O FUNGOVÁNÍ EU
(51)
S cílem zjistit, zda opatření představuje státní podporu, musí Komise posoudit, zda sporné opatření splňuje podmínky čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU. Tento článek stanoví, že: „Podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li Smlouvy jinak.“ S ohledem na toto ustanovení Komise níže posoudí, zda sporné opatření představuje státní podporu.
(52)
Za prvé je třeba připomenout, že opatření může představovat státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU bez ohledu na svou právní formu. I když byla smlouva o prodloužení uzavřena v souladu s příslušnými ustanoveními horního zákona a i když je na Maďarsku, aby stanovilo výši poplatku v zákoně, neznamená to samo o sobě, že jsou tyto kroky nebo jejich důsledky slučitelné s pravidly EU v oblasti státní podpory. Skutečnost, že je opatření slučitelné s vnitrostátním právem, nemá vliv na jeho slučitelnost s pravidly v oblasti státní podpory stanovenými ve Smlouvě o fungování EU.
(53)
Mimo to, jak již bylo uvedeno v rozhodnutí o zahájení řízení, se Komise nedomnívá, že by nějaký aspekt této věci, tj. příslušná ustanovení horního zákona, smlouva o prodloužení a změna horního zákona, byl sám o sobě v rozporu s pravidly v oblasti státní podpory. Naopak Komise v této věci považuje celý sled kroků státu za „opatření“ a posuzuje dopad smlouvy o prodloužení společně s následnými změnami horního zákona.
(54)
Pokud jde o argumenty Maďarska, že poplatky za těžbu nepředstavují daň, ale podíl státu, Komise podotýká, že tento argument je z pohledu posuzování státní podpory irelevantní. Pravidla v oblasti státní podpory se uplatní na všechny druhy nákladů, které podnikům vznikají a od nichž jsou na základě státního opatření osvobozeny. V každém případě je třeba poznamenat, že vydávání správních povolení pro těžbu nerostných a uhlovodíkových surovin se jeví jako typická role orgánu veřejné moci; platby za taková povolení jsou srovnatelné s daněmi nebo správními poplatky.
(55)
Konečně, pokud jde o výpovědní doložku, se Komise domnívá, že se nejedná o otázku státní podpory. Skutečnost, že je ve smlouvě uvedeno, že může být vypovězena, jestliže třetí strana získá podíl ve společnosti MOL přesahující 25 %, je opatření, které nezahrnuje státní prostředky.
(56)
Aby bylo možné opatření považovat za státní podporu, musí být zvláštní nebo selektivní v tom, že zvýhodňuje určité podniky nebo určitá odvětví výroby.
(57)
Podle judikatury Soudního dvora (37), pokud jde o posouzení podmínky selektivity, která je zásadní při posuzování státní podpory, čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU ukládá povinnost určit, zda v rámci daného právního režimu může vnitrostátní opatření „zvýhodňovat určité podniky nebo určitá odvětví výroby“ vůči ostatním, které se s ohledem na cíl sledovaný uvedeným opatřením nacházejí ve srovnatelné skutkové a právní situaci.
(58)
Soudní dvůr v řadě případů rovněž rozhodl, že čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU nerozlišuje podle důvodů nebo cílů státní podpory, ale definuje je podle jejich účinků (38).
(59)
Pojem „státní podpora“ se ovšem nezahrnuje na státní opatření, které rozlišuje mezi podniky, pokud toto rozlišení vyplývá z povahy nebo vnitřního uspořádání systému, do něhož tato opatření patří.
(60)
Komise nesouhlasí s argumentací maďarských orgánů a zúčastněných stran týkající se neexistence selektivity.
(61)
Aby bylo možné zjistit, jestli je příslušné opatření selektivní, musí být definován odpovídající referenční systém (39).
(62)
V daném případě Komise za odpovídající referenční systém pro posuzování považuje režim povolení. Společnost MOL se nemusela účastnit výběrového řízení na získání koncese v uzavřené oblasti. Namísto toho získala právo na těžbu na svá pole podléhající režimu povolení a soutěží s účastníky trhu, kteří podnikají v rámci tohoto režimu. Smlouva o prodloužení je součástí režimu povolení. Pouhá skutečnost, že společnost MOL nedokázala spustit těžbu ve stanovené lhůtě a musela zažádat o smlouvu o prodloužení, nemůže mít za následek změnu referenčního systému. Přijetí takového argumentu by vedlo k situaci, ve které je jedné společnosti poskytováno individuální zacházení jako v případě režimu koncese, ale bez veřejného výběrového řízení.
(63)
Maďarské orgány se ve skutečnosti mohou volně rozhodnout, má-li být pole v režimu koncese nebo povolení. Čili když maďarské orgány chtějí poskytnout práva na těžbu na základě smlouvy, mohou zvolit transparentní postup udělení koncese, jehož součástí je veřejné výběrové řízení. Komise nemůže uznat, že by neprůhledná takzvaná „kvazikoncese“, která se nyní uplatňuje pouze v případě jedné společnosti (MOL), mohla být chápána jako samostatný referenční systém.
(64)
Maďarsko mělo navíc velkou volnost v případě prodlužování povolení nebo následné změny příslušných ustanovení horního zákona (i přes vědomí, jaké výhody by to přineslo společnosti MOL jakožto jedinému zástupci na trhu s uhlovodíky, který uzavřel smlouvu o prodloužení). Maďarsko mělo možnost poplatky za těžbu kdykoli vymezit, tj. mohlo se rozhodnout horní zákon vůbec neupravovat. Z pohledu účinků sledu kroků je jasné, že tento sled jednoznačně zvýhodnil jeden konkrétní podnik.
(65)
Na základě výše uvedeného Komise dospěla k závěru, že referenčním systémem je režim povolení.
(66)
V rámci režimu povolení je smlouva o prodloužení jasně selektivní. Dokonce i samy maďarské orgány potvrzují, že strany mají při dojednávání podmínek této smlouvy jistý manévrovací prostor pro stanovení různých složek platby a navíc mají možnost rozhodnout se smlouvu neuzavřít vůbec. Bylo tudíž pouze na uvážení maďarských orgánů, jestli takovouto smlouvu se společností MOL (nebo s jakýmkoli jiným účastníkem trhu) uzavřou, nebo ne (40).
(67)
Takové zacházení nelze vysvětlovat pomocí logiky nebo povahy systému. Na jedné straně se poplatky za těžbu ukládají, aby zajistily státu příjem z vytěžené hodnoty. Na druhé straně se podle smlouvy o prodloužení hradí jednotlivé složky platby jako zvláštní poplatek za prodloužení. V tomto případě však uzavření smlouvy o prodloužení a následné zvýšení poplatků pro společnost MOL vedlo k paradoxní situaci. Společnost MOL, která nezačala těžit ve stanovené lhůtě, bude až do roku 2020 využívat nižší poplatky za těžbu v podstatě na všechna svá pole na základě povolení, zatímco její konkurenti, kteří také podléhají režimu povolení a kteří těžbu spustili včas, a tudíž neuzavírali žádnou smlouvu o prodloužení, musejí platit vyšší zákonné poplatky.
(68)
Toto byla jediná smlouva o prodloužení uzavřená na těžbu uhlovodíků. Společnost MOL uvedla, že existují další smlouvy o prodloužení na těžbu pevných nerostných surovin. Komise podotýká, že toto se týká jiných druhů nerostných surovin, které podle horního zákona podléhají jiným poplatkům za těžbu než uhlovodíky. Je rovněž nutno poznamenat, že v případě pevných nerostných surovin nedošlo v rámci novelizace horního zákona k žádné změně (tj. účastníci trhu, kteří takovou smlouvu uzavřeli, nebyli ovlivněni stejným „sledem opatření“, a tudíž nezískali žádnou výhodu).
(69)
Na základě výše uvedeného, navzdory argumentům, které Maďarsko předložilo, se Komise domnívá, že sled kroků, tj. znění oddílu 26/A odst. 5 horního zákona, na základě toho uzavřená smlouva o prodloužení a následná změna horního zákona, je selektivní ve prospěch společnosti MOL.
(70)
Společné účinky sledu opatření způsobily, že z držitelů povolení k těžbě uděleného v souladu s oddílem 5 horního zákona pouze společnost MOL podléhala zvláštnímu režimu, který ji chránil před jakýmkoli zvýšením poplatků za těžbu, jež se běžně odvádí za těžbu uhlovodíků.
(71)
Závěrem, vzhledem k širokému prostoru při schvalování smlouvy o prodloužení a s ohledem na fakt, že je výjimka ve skutečnosti určena pro jedinou společnost, je kritérium selektivity splněno.
(72)
Na rozdíl od tvrzení maďarských orgánů je Komise toho názoru, že stát nevykonává výdělečnou činnost prostřednictvím udělování povolení pro těžební činnosti. Udělování správních koncesí nebo povolení k těžbě spíše souvisí s výkonem moci, která náleží veřejnému orgánu, protože tuto činnost nemůže vykonávat soukromý subjekt (41). V Maďarsku - stejně jako v ostatních členských státech EU - není původním vlastníkem nerostných surovin žádný soukromý subjekt. Právní systémy členských států obecně přisuzují kontrolu nad nerostným bohatstvím orgánům veřejné moci (42). Rozhodnutí povolit společnosti těžbu nerostných zdrojů formou, kterou si členský stát zvolí, a oproti úhradě určitých poplatků je tudíž z důvodu jeho povahy a pravidel úkolem orgánů veřejné moci a lze označit jako projev moci veřejných orgánů. Zásah Maďarska za účelem podrobit těžební činnost správnímu dozoru slouží obecnému zájmu, a nikoli zájmům komerčním. Toto jednání je tedy nutné považovat za formu státního zásahu orgánem veřejné moci, přičemž tento zásah se liší od jednání soukromého investora v tržním hospodářství (43).
(73)
I kdyby v tomto případě bylo povolení k těžbě považováno za hospodářskou činnost, jejímž prostřednictvím stát sleduje komerční účely (což není), Komise podotýká, že neexistuje žádná jasná a přímá souvislost z hlediska peněz mezi výší poplatků za těžbu, které Maďarsko stanovilo pro společnost MOL, a hodnotou povolení k těžbě. Odůvodnění Maďarska, jmenovitě, že při uzavírání smlouvy o prodloužení jednalo jako tržní subjekt, není podloženo. Konkrétně nic nenaznačuje, že by ve veřejném výběrovém řízení na těchto dvanáct polí (na která by nebylo povolení prodlouženo) konkurent nepředložil vyšší nabídku. Maďarsko rovněž nepředložilo žádný důkaz, že při uzavírání smlouvy o prodloužení vzalo v potaz všechny příslušné faktory a rizika z komerčního pohledu, tj. všechny součásti platby ve smlouvě o prodloužení, možné vyšší poplatky stanovené horním zákonem do roku 2020, trvání smlouvy a možné soutěžitele.
(74)
Maďarsko dále tvrdí, že po sporné změně horního zákona ve skutečnosti žádný další účastník trhu nemusel platit vyšší poplatky než společnost MOL, protože do kategorií s vyššími poplatky za těžbu ve skutečnosti v daném období nespadali žádní soutěžitelé.
Tabulka 4
Souhrn platných poplatků za těžbu před a po změně horního zákona
Poplatky platné do roku 2008
Poplatky platné v roce 2008
Poplatky platné od 23. ledna 2009
Poplatky za pole, na která se vztahuje smlouva MOL,
platné do roku 2020
Těžba zahájená před 1. lednem 1998
J % (46)
(minimálně 12 %)
J %
(minimálně 30 %, + 3 % nebo 6 % doložka Brent)
J %
(minimálně 30 %, + 3 % nebo 6 % doložka Brent)
J % c (47)
(minimálně 12 %)
Těžba zahájená v období mezi 1. lednem 1998 a 1. lednem 2008
12 %
30 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
12 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
12 % c
(~ 12.24 % (45))
Těžba zahájená po 1. lednu 2008 (44)
Ložiska zemního plynu s roční výtěžností nižší než 300 mil. m3
Ložiska ropy s roční výtěžností nižší než 50 kt
Nepoužije se
12 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
12 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
12 % c
(~ 12.24 % (45))
Ložiska zemního plynu s roční výtěžností v rozmezí 300-500 mil. m3
Ložiska ropy s roční výtěžností v rozmezí 50-200 kt
20 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
20 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
Ložiska zemního plynu s roční výtěžností vyšší než 500 mil. m3
Ložiska ropy s roční výtěžností vyšší než 200 kt
30 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
30 %
(+ 3 % nebo 6 % doložka Brent)
Uhlovodíky se zvláštními podmínkami těžby
12 %
12 %
Vysoce inertní plyn
8 %
8 %
(75)
Tento argument musí být odmítnut.
(76)
Výše uvedená tabulka 4 výše shrnuje rozsah, v jakém na základě smlouvy o prodloužení a následné novelizace horního zákona společnost MOL hradila nižší poplatky, než jaké stanovil horní zákon.
(77)
Za prvé z údajů, které poskytly maďarské orgány, vyplývá, že ve skutečnosti zde bylo několik podniků provozujících pole na základě režimu povolení, na které se v období mezi 8. lednem 2008 a 23. lednem 2009 vztahovaly vyšší poplatky za těžbu, než hradila společnost MOL, v důsledku první novely horního zákona a rovněž od 23. ledna 2009 do dnešního dne v důsledku druhé novely horního zákona. Z vysvětlení, která maďarské orgány poskytly, vyplývá, že v roce 2008 zde na polích v režimu povolení těžily kromě společnosti MOL i další podniky, jež v důsledku uplatnění doložky Brent platily více než 12 % (mezi 14,24 % a 18 %) (48).
(78)
Za druhé, přestože maďarské orgány tvrdí, že zde existují pouze soutěžitelé, kteří provozují nebo se chystají provozovat menší pole (tj. s výtěžností menší než 500 m3 nebo 200 kt), Komise podotýká, že i kdyby tato malá pole spadala do kategorie 12 %, přesto musí v příslušných případech zaplatit přirážku Brent. Takto by poplatky za těžbu mohly stoupnout až na 18 %. Komise znovu připomíná, že účinek opatření spočívá v tom, že společnost MOL nepodléhá doložce Brent stanovené v horním zákoně pro všechny ostatní subjekty.
(79)
Za třetí, pokud jde o aktuální obecné tržní prostředí v Maďarsku, těžbou uhlovodíků se zde zabývá několik těžebních společností. Dále zde existuje několik společností, které provádějí průzkum a které by mohly otevřít pole a konkurovat společnosti MOL. Jakékoli nově vstupující subjekty v rámci režimu povolení budou podléhat zákonným poplatkům za těžbu a budou muset konkurovat společnosti MOL, která jako jediná nemusí za svá těžební pole platit poplatky, jež ukládá obecný režim povolení, a vztahují se na ni poplatky nižší.
(80)
Za čtvrté, Komise podotýká, že společnost MOL ve skutečnosti podléhá poplatkům ve výši zhruba 12,24 % nejenom za dvanáct polí, na která získala prodloužení, ale za všechna svá těžební pole otevřená po 1. lednu 1998, jež v době uzavření smlouvy v roce 2005 provozovala v režimu povolení, a poplatkům ve výši J % za všechna pole zprovozněná před 1. lednem 1998. Poplatky společnosti MOL jsou navíc stanoveny ve výši 12,24 % až do roku 2020. Takto získala společnost MOL výhodu v případě většiny svých polí v režimu povolení na značně dlouhou dobu.
(81)
Za páté, kdyby se hypoteticky báňský úřad rozhodl, že prodloužení na zmíněných dvanáct polí neudělí, všechna ostatní pole společnosti MOL v režimu povolení by následně rovněž podléhala podstatně vyšším poplatkům za těžbu, což by znamenalo vyšší příjmy pro stát (49). Navíc, jak bylo uvedeno v odstavci 73, stát mohl vypsat veřejné výběrové řízení na získání koncese na těchto dvanáct polí, u kterých by nebylo povolení prodlouženo, a mohl takto možná obdržet od konkurence vyšší nabídku.
(82)
Pokud jde o argument Maďarska, že společnost MOL platila v letech 2006 a 2007 vyšší poplatky za těžbu, konkrétně 12,24 %, Komise podotýká, že tento argument je irelevantní.
(83)
Za prvé, důvodem byla skutečnost, že společnost MOL musela uhradit stanovené zvýšení poplatků za těžbu (z 12 % na 12,24 %) stejně jako jakákoli jiná společnost, která by chtěla prodloužit povolení na těžbu. V tomto ohledu se společnosti MOL dostalo standardního zacházení a nebyla nijak znevýhodněna. V tomto okamžiku se ani neprojevilo zvýhodnění společnosti MOL. K tomu došlo až po první novele horního zákona, tedy od 8. ledna 2008.
(84)
Navíc v roce 2008 společnost MOL zaplatila o 28,4 miliardy HUF a v roce 2009 o 1,9 miliardy HUF méně na poplatcích za těžbu na polích, na nichž se již těžilo, než by bývala zaplatila, kdyby podléhala znění horního zákona, které bylo v té době v platnosti.
(85)
Pokud jde o další složky platby podle oddílu 26/A odst. 5 horního zákona (tj. poplatky za prodloužení a jednorázová platba), tyto částky byly zaplaceny za prodloužení povolení, a nikoli za právo platit nižší poplatky než konkurence. Tyto složky platby ani nelze považovat za „zálohu“ na poplatky za těžbu splatné v následujících obdobích. Znění oddílu 26/A odst. 5 horního zákona je v tomto ohledu jasné. Konkrétně stanoví, že „společnost zaplatí poplatky, pokud jí je prodloužení uděleno“. Dvě další součásti souvisejí s počtem polí, na která bylo prodloužení uděleno. Oddíl 26/A odst. 5 horního zákona tudíž jasně vytváří spojitost mezi prodloužením a platební povinností.
(86)
Podle judikatury podpora poskytnutá podniku nemůže být kompenzována poplatkem uloženým stejnému podniku, který představuje zvláštní a odlišný poplatek nesouvisející s opatřením, jež představuje státní podporu (50). V dotyčném případě, jak je uvedeno v odstavci (85), představují složky platby podle oddílu 26/A odst. 5 horního zákona poplatek za prodloužení, který lze chápat jako zvláštní a odlišný poplatek nesouvisející se změnou zákonných poplatků v režimu povolení. A konečně Komise poukazuje na to, že uzavření smlouvy o prodloužení a následné zvýšení poplatků pro společnost MOL vedlo k paradoxní situaci.
(87)
Společnost MOL, která nezačala těžit ve stanovené lhůtě, bude až do roku 2020 hradit nižší poplatky za těžbu v podstatě za všechna svá pole na základě povolení, zatímco její konkurenti, kteří neuzavřeli smlouvu o prodloužení, protože těžbu zahájili včas, a také podléhají režimu povolení, musejí platit vyšší zákonné poplatky.
(88)
Na základě výše uvedených skutečností vyvozuje Komise závěr, že toto opatření přineslo společnosti MOL výhodu. Chrání společnost MOL před náklady, které by jí jinak vznikly. Účinek smlouvy o prodloužení společně s následnou úpravou horního zákona vytvořily výhodu, kterou společnost získala.
(89)
Opatření zahrnuje ušlé příjmy, na které by stát měl jinak nárok, a tudíž je hrazeno ze státních prostředků.
(90)
MOL je integrovaná ropná a plynárenská společnost a je vymezena jako podnik. Soutěží s dalšími podniky, které nevyužívají stejnou výhodu. Z tohoto důvodu dané opatření narušuje hospodářskou soutěž. Společnost MOL navíc působí v odvětví, ve kterém probíhá obchod mezi členskými státy, a tudíž je rovněž splněno kritérium vlivu na obchod v rámci Evropské unie.
(91)
Na základě výše uvedených argumentů se Komise domnívá, že dané opatření splňuje kritéria stanovená v čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU. Za těchto okolností je nutné považovat dotčené opatření za státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
VIII. SLUČITELNOST PODPORY S VNITŘNÍM TRHEM
(92)
Ustanovení čl. 107 odst. 2 a 3 Smlouvy o fungování EU stanoví výjimky z obecného pravidla, že je státní podpora neslučitelná s vnitřním trhem, jak je stanoveno v čl. 107 odst. 1.
(93)
Níže Komise posuzuje slučitelnost daného opatření podle uvedených výjimek. Je třeba poznamenat, že Maďarsko neuvedlo žádné argumenty, pokud jde o slučitelnost s vnitřním trhem.
(94)
Dále je třeba také poznamenat, že toto opatření má za následek snížení nákladů, které by jinak společnosti MOL vznikaly, a proto musí být považováno za provozní podporu.
(95)
Výjimky stanovené v čl. 107 odst. 2 Smlouvy o fungování EU se v tomto případě neuplatní, protože toto opatření není sociální povahy, neposkytuje se individuálním spotřebitelům, není určeno k náhradě škod způsobených přírodními pohromami nebo jinými mimořádnými událostmi a neposkytuje se hospodářství určitých oblastí Spolkové republiky Německo postižených rozdělením Německa.
(96)
Další výjimky jsou stanoveny v čl. 107 odst. 3 Smlouvy o fungování EU.
(97)
Podle čl. 107 odst. 3 písm. a) „podpory, které mají napomáhat hospodářskému rozvoji oblastí s mimořádně nízkou životní úrovní nebo s vysokou nezaměstnaností“, mohou být považovány za slučitelné s vnitřním trhem. Celé území Maďarska bylo považováno za takovou oblast v době přistoupení a většina jeho regionů má stále na takovou pomoc nárok (51).
(98)
Slučitelnost státní podpory pro podporované oblasti se řídí pokyny k regionální podpoře na období 2007-2013 (dále jen „pokyny k regionální podpoře“) (52). Podle pokynů k regionální podpoře může být státní podpora v zásadě schválena pouze pro investiční náklady (53). Jak již bylo uvedeno výše, zmíněnou podporu nelze považovat za investiční podporu. Co se týče provozní podpory, toto opatření nepřispívá k rozvoji žádné činnosti nebo žádné hospodářské oblasti a není v čase omezeno, ani klesající nebo proporční vzhledem k tomu, co je potřebné pro nápravu určitých konkrétních hospodářských situací (54).
(99)
Na základě výše uvedených skutečností se Komise domnívá, že tato podpora nesplňuje podmínky pro udělení výjimky stanovené v čl. 107 odst. 3 písm. a) Smlouvy o fungování EU.
(100)
Podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování EU „podpory, které mají napomoci uskutečnění některého významného projektu společného evropského zájmu anebo napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“, mohou být prohlášeny za slučitelné s vnitřním trhem.
(101)
Komise podotýká, že sporná podpora není určena k tomu, aby napomohla uskutečnění některého významného projektu společného evropského zájmu, a Komise rovněž neshledala žádné důkazy, že by byla určena k tomu, aby napravila vážnou poruchu v maďarském hospodářství.
(102)
Na základě výše uvedeného Komise dospěla k závěru, že tato podpora nesplňuje podmínky pro udělení výjimky stanovené v čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování EU.
(103)
Podle čl. 107 odst. 3 písm. d) Smlouvy o fungování EU podpory určené na pomoc kultuře a zachování kulturního dědictví mohou být prohlášeny za slučitelné se smlouvou o fungování EU, jestliže neovlivní podmínky obchodu a hospodářské soutěže v EU v míře odporující společnému zájmu. Toto se na dotčený případ zjevně nevztahuje.
(104)
Ustanovení čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy o fungování EU umožňují schválení státní podpory, která má usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem. Komise vypracovala řadu pokynů a sdělení, která vysvětlují, jak bude používat výjimku uvedenou v čl. 107 odst. 3 Smlouvy o fungování EU.
(105)
Komise se však domnívá, že na základě povahy a charakteru této podpory nelze výjimky podle těchto pokynů a sdělení v této věci uplatnit. Maďarsko navíc netvrdí, že by tato podpora mohla být slučitelná v souladu s uvedenými pravidly.
(106)
Posuzovaná podpora tedy představuje neslučitelnou státní podporu.
IX. OPRÁVNĚNÁ OČEKÁVÁNÍ, ZÍSKANÁ PRÁVA A DISKRIMINACE
(107)
Přestože Komise nezpochybňuje argument, že předvídatelnost lze obecně chápat jako pobídku k investování, je nutné poznamenat, že s ohledem na imperativní charakter kontroly státní podpory prováděné Komisí na základě článku 108 Smlouvy o fungování EU mohou podniky, které jsou příjemci podpory, mít v zásadě legitimní důvěru, že byla zachována pravidla při poskytování podpory, pouze v případě, že tato podpora byla poskytnuta při dodržení postupu udělování státní podpory (55). V tomto ohledu nemá žádný příjemce právo odvolávat se na dobrou víru, aby obhájil získaná práva a vyhnul se vracení podpory (56).
(108)
Je pravda, že Soudní dvůr opakovaně rozhodl, že právo dovolávat se ochrany legitimního očekávání se vztahuje na každý procesní subjekt, u kterého vzbudil orgán Evropské unie podložené naděje. Naopak, nikdo se nemůže dovolávat porušení této zásady, pokud neexistují určité záruky, které mu byly poskytnuty správním orgánem (57). V tomto případě žádný orgán EU společnosti MOL neposkytl žádné záruky, které by mohly ospravedlnit legitimní očekávání.
(109)
Je rovněž pravda, že se příjemce neprávem udělené podpory může odvolávat na výjimečné okolnosti, na jejichž základě by mohl oprávněně očekávat, že podpora je v souladu s právem, a proto odmítnout tuto podporu vrátit. V tomto případě však žádné výjimečné okolnosti neexistují. Naopak novela horního zákona z roku 2008 ukazuje, že se těžební společnosti v zásadě nemohou spolehnout na to, že se zákon nebude žádným způsobem měnit.
(110)
Komise poukazuje na to, že výše poplatků za těžbu vztahující se na pole, která jsou již v provozu, byla v poslední době upravena dvakrát, konkrétně ke dni 8. ledna 2008 a 23. ledna 2009. Za prvé je třeba zdůraznit, že novela horního zákona z roku 2008 byla určena pro stávající povolení k těžbě. Na to jasně poukazuje skutečnost, že znění horního zákona z roku 2008 rovněž zahrnuje podmínky povolení udělených před rokem 2008. Pro tato povolení byly poplatky upraveny od okamžiku, kdy vstoupil nový horní zákon v platnost. To dokazuje, že držitelé povolení nemohou legitimně očekávat ani nezískali právo na to, že se výše těžebních poplatků v průběhu období, na které jim bylo povolení uděleno, nezmění.
(111)
V rozporu s tím, co tvrdí Maďarsko a další zúčastněné strany, judikatura EU potvrzuje, že není možné věřit v neexistenci jakýchkoli legislativních změn (58). Legislativní změny rovněž nelze vyloučit ani na základě zásady právní jistoty.
(112)
Pokud jde o argument diskriminace, je nutné jej rovněž odmítnout. Zvýšení poplatku není diskriminační, je-li uplatněno na každého, zejména protože v rámci daného režimu neexistuje žádné rozlišování, tj. nerozlišuje se mezi podniky, které podléhají povolení.
X. NAVRÁCENÍ
(113)
Podle Smlouvy o fungování EU a ustálené judikatury Soudního dvora je Komise poté, co zjistila, že podpora není slučitelná s vnitřním trhem, oprávněna rozhodnout, že dotyčný stát takovou podporu zruší nebo upraví (59). Povinnost členského státu zrušit podporu, kterou Komise prohlásila za neslučitelnou se společným trhem, slouží podle stálé judikatury Soudního dvora k obnovení dřívějšího stavu (60). Podle Soudního dvora je tohoto cíle dosaženo, jakmile příjemce vrátí protiprávní podporu, čímž ztrácí výhodu, kterou měl na trhu ve vztahu ke svým soutěžitelům, a obnoví se stav, který předcházel poskytnutí podpory (61).
(114)
V souladu s touto judikaturou se v článku 14 nařízení Rady (ES) č. 659/99 stanoví, že „je-li v případech protiprávní podpory přijato záporné rozhodnutí, Komise rozhodne, že dotyčný členský stát učiní všechna nezbytná opatření, aby příjemce podporu navrátil“ (62).
(115)
Jelikož dotčené opatření musí být považováno za protiprávní a neslučitelnou podporu, musí být tato podpora vrácena za účelem obnovení stavu, který na trhu existoval před udělením podpory. Příjemce tudíž musí vrátit částku, která se vypočítává od data, kdy mu byla výhoda udělena, tj. odkdy mohl příjemce příslušnou podporu využívat, a uhradit úroky z vymáhané podpory do úplného vrácení podpory.
(116)
V tomto případě musí být opatření považováno za sled kroků, které stát učinil. Díky smlouvě o prodloužení byla společnost MOL chráněna před budoucím zvyšováním zákonných poplatků za těžbu. Výhoda pro společnost MOL se projevila, když nabyla účinku první novela horního zákona, což bylo dne 8. ledna 2008. Toto je datum, od kterého byla společnost MOL de facto zbavena zátěže plynoucí z vyšších poplatků, a tudíž zvýhodněna oproti své konkurenci.
(117)
Jak bylo objasněno v odstavci 61-65, odpovídajícím referenčním systémem je systém ostatních účastníků trhu, kteří podnikají na základě režimu povolení. Výhodu tedy představuje rozdíl mezi skutečnou výší poplatků za těžbu, kterou společnost MOL uhradila po změně horního zákona za pole, na nichž již probíhala těžba a jež podléhala režimu povolení, a výší poplatků, kterou stanovil horní zákon.
(118)
Jak již bylo uvedeno v odstavci 85 výše, Komise zastává názor, že ostatní složky platby ve smlouvě (poplatky za prodloužení a jednorázová platba) byly zaplaceny za prodloužení povolení, a nikoli za právo platit nižší poplatky než konkurence. To znamená, že je nelze brát v potaz při výpočtu výhody.
Tabulka 5
Shrnutí skutečné a hypotetické výše poplatků za těžbu společnosti MOL za příslušné období
Platby poplatků za těžbu
Skutečné (63)
(podle smlouvy o prodloužení) v milionech HUF
Hypotetické
(podle platného horního zákona) v milionech HUF
Rozdíl v milionech HUF
2008
106 226,3
134 671,0
-28 444,7
2009
67 099,7
69 041,8
-1 942,1
(119)
Rozdíl tedy činí 28,4 miliardy HUF za rok 2008 a 1,9 miliardy HUF za rok 2009, tj. celkem 30,3 miliardy HUF, jak je uvedeno v tabulce 5. Toto je částka, kterou by Maďarsko mělo od společnosti MOL vymáhat, plus úroky z vymáhané podpory. Vráceny by měly být i částky za rok 2010, v jejichž případě ještě nejsou k dispozici žádné údaje.
(120)
Rozdíl ve výši ušlých poplatků mezi lety 2008 a 2009 vznikl v důsledku skutečnosti, že poté, co dne 23. ledna 2009 vstoupila v platnost druhá novela horního zákona, byl pro některá pole, tedy pro pole otevřená mezi lety 1998 a 2008 alespoň částečně obnoven právní stav, který byl před novelou z roku 2008.
XI. ZÁVĚR
(121)
Na základě výše uvedených skutečností Komise vyvozuje závěr, že opatření ve prospěch společnosti MOL, tedy účinky smlouvy o prodloužení spolu s novelou horního zákona z roku 2008, představuje státní podporu, která je neslučitelná s vnitřním trhem ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
(122)
Jelikož musí být opatření považováno za protiprávní a neslučitelnou státní podporu, musí společnost MOL tuto podporu vrátit za účelem obnovení situace, která na trhu existovala před udělením této podpory.
(123)
Částka, kterou musí společnost vrátit, činí 28 444,7 milionu HUF za rok 2008 a 1 942,1 milionu HUF za rok 2009. Pokud jde o rok 2010, z hlediska poplatků za těžbu, které již byly uhrazeny, musí Maďarsko vypočítat částku, jež má být vrácena, stejným způsobem jako pro roky 2008 a 2009, dokud nebude opatření zrušeno,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Kombinace pevně stanoveného poplatku za těžbu vymezeného ve smlouvě o prodloužení uzavřené mezi maďarským státem a společností MOL Nyrt. dne 22. prosince 2005 a následných změn zákona č. XLVIII z roku 1993 o těžbě představuje státní podporu pro společnost MOL Nyrt. ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
2. Státní podpora uvedená v čl. 1 odst. 1, kterou Maďarsko protiprávně udělilo společnosti MOL Nyrt. v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování EU, je neslučitelná s vnitřním trhem.
3. Maďarsko zastaví poskytování státní podpory uvedené v odstavci 1 do dvou měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí.
Článek 2
1. Maďarsko zajistí navrácení podpory uvedené v článku 1 od příjemce.
2. Celková výše státní podpory činí 28 444,7 milionu HUF za rok 2008 a 1 942,1 milionu HUF za rok 2009. Pokud jde o rok 2010, musí Maďarsko vypočítat částku podpory do data zrušení opatření.
3. Částky, které mají být navráceny, jsou úročeny ode dne, kdy byly dány příjemci k dispozici, do dne jejich skutečného navrácení.
4. Výše úroků je vypočtena jako složený úrok podle kapitoly V nařízení (ES) č. 794/2004 pozměněného nařízením (ES) č. 271/2008.
Článek 3
1. Podpora uvedená v článku 1 se získá zpět okamžitě a účinně.
2. Maďarsko zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno do čtyř měsíců ode dne jeho oznámení.
Článek 4
1. Do dvou měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí poskytne Maďarsko Komisi následující informace:
a)
celkovou částku (jistinu a úroky z vymáhané podpory), která má být od příjemce získána zpět, včetně výpočtu výše podpory za rok 2010;
b)
podrobný popis opatření již přijatých a plánovaných k dodržení požadavků tohoto rozhodnutí;
c)
doklady prokazující, že příjemci bylo nařízeno podporu vrátit.
2. Maďarsko informuje Komisi o průběhu vnitrostátních opatření přijatých k provádění tohoto rozhodnutí, dokud nebude podpora uvedená v článku 1 zcela získána zpět. Na žádost Komise neprodleně poskytne informace o opatřeních již přijatých a plánovaných k dodržení požadavků tohoto rozhodnutí. Poskytne rovněž podrobné informace o částkách podpory a úrocích z vymáhané podpory, které již byly od příjemce získány zpět.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Maďarské republice.
V Bruselu dne 9. června 2010.