ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 25ης Ιανουαρίου 2012
σχετικά με την ενίσχυση C 36/07 (πρώην NN 25/07) που χορήγησε η Γερμανία υπέρ της Deutsche Post AG
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 184]
(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/636/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1), και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερθέντα άρθρα (2), και με βάση τις παρατηρήσεις αυτές,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
I.1. Διαδικασίες για τις κρατικές ενισχύσεις
I.1.1. Η απόφαση του 1999 περί κινήσεως της διαδικασίας και η αρνητική απόφαση του 2002
(1)
Το 1994 η εταιρεία United Parcel Service (στο εξής: «UPS») υπέβαλε καταγγελία στην οποία ισχυριζόταν ότι στην Deutsche Bundespost POSTDIENST (στο εξής: «POSTDIENST») είχαν χορηγηθεί ενισχύσεις παρανόμως.
(2)
Κατόπιν κινήσεως της επίσημης διαδικασίας στις 23 Οκτωβρίου 1999 (στο εξής: «απόφαση του 1999 περί κινήσεως της διαδικασίας»), η Γερμανία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στις 16 Σεπτεμβρίου 1999. Μετά τη δημοσίευση της απόφασης του 1999 περί κινήσεως της διαδικασίας, η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από 14 μετέχοντες, τις οποίες κοινοποίησε με το από 15 Δεκεμβρίου 1999 έγγραφό της στη Γερμανική κυβέρνηση προκειμένου να της δώσει την ευκαιρία να τοποθετηθεί επ’ αυτών. Η Γερμανία απάντησε με έγγραφο της 1ης Φεβρουαρίου 2000, το οποίο καταχωρίστηκε κατά την παραλαβή του στις 2 Φεβρουαρίου 2000.
(3)
Την 19η Ιουνίου 2002 η Επιτροπή εξέδωσε αρνητική απόφαση (3) (στο εξής: «αρνητική απόφαση του 2002») με την οποία διαπίστωσε ότι οι τιμές της POSTDIENST και της διαδόχου της Deutsche Post AG (στο εξής: «DPAG», ενώ οι POSTDIENST και DPAG θα αναφέρονται στο εξής από κοινού ως «Deutsche Post») για υπηρεσίες μεταφοράς δεμάτων από πόρτα σε πόρτα ήταν χαμηλότερες από το πρόσθετο ειδικό κόστος και ότι η εν λόγω επιθετική πολιτική τιμών δεν αποτελούσε μέρος της εντολής που είχε ανατεθεί στην Deutsche Post για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας. Με τον τρόπο αυτό προκλήθηκαν ζημίες ύψους 572 εκατ. ευρώ οι οποίες, κατά παράβαση των άρθρων 106 και 107 της της ΣΛΕΕ, χρηματοδοτήθηκαν τελικά από κρατικούς πόρους οι οποίοι χορηγήθηκαν στην Deutsche Post με διάφορους τρόπους, όπως για παράδειγμα υπό τη μορφή χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων από τη συγγενή εταιρεία Deutsche Bundespost TELEKOM (στο εξής: «TELEKOM»), κρατικών εγγυήσεων και κρατικής ενισχύσεως για τη χρηματοδότηση των συντάξεων των ταχυδρομικών υπαλλήλων (στο εξής: «επιδότηση συντάξεων»).
(4)
Ανταποκρινόμενη στην απόφαση της Επιτροπής, η Γερμανία ζήτησε από την DPAG την επιστροφή της ασυμβίβαστης προς την εσωτερική αγορά κρατικής ενισχύσεως ύψους 572 εκατ. ευρώ. Η Deutsche Post προσέφυγε κατά της αποφάσεως ενώπιον των δικαστηρίων της ΕΕ.
(5)
Σε απόφασή του που εξέδωσε το 2008 (4), το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: «Γενικό Δικαστήριο») ακύρωσε την αρνητική απόφαση του 2002 για τον λόγο ότι η Επιτροπή δεν είχε αναλύσει πλήρως όλα τα κόστη και κέρδη που προέκυψαν από την παροχή καθολικής υπηρεσίας προκειμένου να διαπιστώσει αν η Deutsche Post είχε λάβει υπερβάλλουσα ή ελλιπή αντιστάθμιση.
(6)
Ακολούθως, η Γερμανία κατέβαλε στην Deutsche Post το ποσό των 572 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχούσε στην προηγουμένως επιστραφείσα κρατική ενίσχυση, πλέον τόκων.
(7)
Στις 2 Σεπτεμβρίου 2010 το Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση αναιρέσεως που είχε ασκήσει η Επιτροπή κατά της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου (5).
I.1.2. Άλλες καταγγελίες που υποβλήθηκαν μετά την έκδοση της αρνητικής απόφασης του 2002
(8)
Στις 13 Μαΐου 2004, η UPS υπέβαλε νέα καταγγελία ισχυριζόμενη ότι η Deutsche Post είχε λάβει παράνομες ενισχύσεις μετά την έκδοση της αρνητικής απόφασης του 2002. Όπως υποστήριξε η UPS, στην αρνητική απόφαση του 2002 δεν είχαν εξετασθεί όλα τα μέτρα που είχε καταγγείλει το 1994, τα δε οικονομικά οφέλη που είχαν χορηγηθεί στην Deutsche Post υπερέβαιναν σαφώς την ασυμβίβαστη προς τις περί κρατικών ενισχύσεων διατάξεις ενίσχυση των 572 εκατ. ευρώ. Κατά τη UPS, η Deutsche Post είχε χρησιμοποιήσει τους κρατικούς πόρους για να επεκτείνει τη δραστηριότητά της στον τομέα της μεταφοράς δεμάτων εξαγοράζοντας, για παράδειγμα, άλλες επιχειρήσεις, καθώς και για να πωλεί στις θυγατρικές της εταιρείες Postbank AG και Deutsche Post Euro Express GmbH & Co OHG (στο εξής: «DPEED»), εκ των οποίων η πρώτη δραστηριοποιείτο στον τομέα των τραπεζικών εργασιών και η δεύτερη στην παροχή υπηρεσιών μεταφοράς δεμάτων σε εταιρικούς πελάτες υπό το σήμα DHL, υπηρεσίες σε τιμές υπερβολικά χαμηλές.
(9)
Την 9η Νοεμβρίου 2004 και την 1η Απριλίου 2005 η Επιτροπή απέστειλε έγγραφα με τα οποία ζητούσε πληροφορίες. Η Γερμανία απάντησε στις 2 Δεκεμβρίου 2004 και 3 Ιουνίου 2005 αντίστοιχα.
(10)
Στις 16 Ιουλίου 2004 υποβλήθηκε καταγγελία από την εταιρεία TNT Post AG & Co KG (στο εξής: «TNT») η οποία επίσης υποστήριζε ότι η Deutsche Post είχε πωλήσει υπηρεσίες προς την Postbank AG σε υπερβολικά χαμηλές τιμές. Κατά την TNT, η Postbank AG είχε πληρώσει μόνο το μεταβλητό κόστος των υπηρεσιών που της παρασχέθηκαν, ενώ τα κοινά πάγια έξοδα για το δίκτυο πωλήσεων είχαν χρηματοδοτηθεί από έσοδα από το μονοπώλιο στον τομέα των αντικειμένων αλληλογραφίας.
(11)
Στις 11 Νοεμβρίου 2004 και στις 25 Απριλίου 2005 η Επιτροπή απέστειλε έγγραφα με τα οποία ζητούσε πληροφορίες. Η Γερμανία απάντησε στις 17 Δεκεμβρίου 2004 και 23 Ιουνίου 2005 αντίστοιχα.
I.1.3. Απόφαση του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας
(12)
Ύστερα από την υποβολή και άλλων καταγγελιών στην Επιτροπή, αυτή γνωστοποίησε στην Γερμανία με έγγραφο της 12ης Σεπτεμβρίου 2007 (6) (στο εξής: «απόφαση του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας του 2007») ότι θα επέκτεινε το πεδίο της διαδικασίας που είχε κινηθεί το 1999. Με την απόφαση του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας επιδιώχθηκε η ένταξη στη διαδικασία όλων των νέων στοιχείων που είχαν προκύψει και ο ενδελεχής έλεγχος όλων των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού οι οποίες πιθανώς οφείλονταν στα κρατικά μέτρα που είχαν ληφθεί υπέρ της Deutsche Post (σχετικά με τις κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις, της κρατικές εγγυήσεις, την επιδότηση συντάξεων και την αποκλειστική άδεια παροχής υπηρεσιών στον τομέα των επιστολών βλέπε αναλυτικότερα το κεφάλαιο I.1.14.
(13)
Κατά την άποψη της Επιτροπής ήταν απαραίτητο να γίνει ακριβής αναπαράσταση των λογιστικών εγγραφών της Deutsche Post για τα έτη από το 1990 έως και το 2007 προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι επιπτώσεις των κρατικών μέτρων στα έσοδα και τα κόστη των διαφόρων υπηρεσιών που είχαν παρασχεθεί από την Deutsche Post.
I.1.4. Παρατηρήσεις της Γερμανίας επί της αποφάσεως του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας
(14)
Η Γερμανία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της επί της αποφάσεως του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας στις 14 Δεκεμβρίου 2007, η δε Deutsche Post προσέβαλε την απόφαση με αίτηση αναιρέσεως (βλέπε επίσης κεφάλαιο I.3.1).
I.1.5. Παρατηρήσεις των μετεχόντων επί της αποφάσεως του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας και οι παρατηρήσεις της Γερμανίας επί των παρατηρήσεων αυτών
(15)
Οι UPS και TNT υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους στις 16 Νοεμβρίου 2007.
(16)
Με έγγραφο της 20ής Δεκεμβρίου 2007 η Γερμανία ζήτησε παράταση της ταχθείσας προθεσμίας και στις 12 Μαρτίου 2008 η γερμανική κυβέρνηση υπέβαλε υπόμνημα επί των παρατηρήσεων της TNT και UPS.
I.1.6. Επιλογή εξωτερικού πραγματογνώμονα
(17)
Στις 23 Ιανουαρίου 2008, η Επιτροπή δημοσίευσε προκήρυξη διαγωνισμού για την κατάρτιση πραγματογνωμοσύνης η οποία θα τη διευκόλυνε ώστε να διαπιστώσει αν η Deutsche Post είχε λάβει κατά την περίοδο 1990-2007 υπεραντιστάθμιση για την υποχρέωσή της προς παροχή καθολικής υπηρεσίας (7).
(18)
Την 18η Ιουνίου 2008, η Επιτροπή συμβλήθηκε με την WIK Consult GmbH, η οποία ειδικεύεται στη λογιστική στον ταχυδρομικό τομέα.
I.1.7. Παρατηρήσεις της Γερμανίας σχετικά με τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου
(19)
Με έγγραφα της 10ης Ιουνίου 2008 και 18 Ιουνίου 2008 η Γερμανία αντιτάχθηκε στην περίοδο εξετάσεως που επέλεξε η Επιτροπή (1990-2007) υποστηρίζοντας ότι θα αρκούσε ο περιορισμός της εξέτασης στην περίοδο 1990 έως 1994, κατά την οποία είχαν χορηγηθεί οι χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις από το κράτος. Επικαλέστηκε εξάλλου το γεγονός ότι την περίοδο αυτή οι ζημίες ήταν υψηλότερες από ό,τι οι κρατικές αντισταθμίσεις και συνεπώς η Deutsche Post δεν είχε λάβει υπεραντιστάθμιση. Με βάση το κοινοτικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή χρηματοοικονομικής αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας (8) (στο εξής: «κοινοτικό πλαίσιο του 2005») η διάθεση λογιστικών στοιχείων για την περίοδο μετά το 1994 είναι δυσανάλογη, καθόσον η περίοδος για τον υπολογισμό των υπεραντισταθμίσεων περιορίζεται στα τέσσερα έτη.
(20)
Στις 27 Ιουνίου 2008 η Γερμανία απέστειλε νομική γνωμάτευση σχετικά με την υποχρέωση της Επιτροπής προς έλεγχο των κρατικών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων, εγγυήσεων και επιδοτήσεων συντάξεων κατά περίπτωση (9). Επίσης, η Γερμανία προέβαλε τον ισχυρισμό ότι για την αξιολόγηση των κρατικών εγγυήσεων και της επιδότησης συντάξεων δεν απαιτείται έλεγχος των λογιστικών στοιχείων.
(21)
Την ίδια θέση εξέφρασε η Γερμανία απέναντι στις υπηρεσίες της Επιτροπής κατά τις συναντήσεις που έγιναν στις 29 Μαΐου 2008 και στις 15 Ιουλίου 2008.
I.1.8. Αίτημα παροχής πληροφοριών της 17ης Ιουλίου 2008
(22)
Στις 17 Ιουλίου 2008 η Επιτροπή απηύθυνε προς την Γερμανία αίτημα παροχής πληροφοριών, το οποίο είχε ως αντικείμενο όλα τα προς εξέταση κρατικά μέτρα και συμπεριλάμβανε ερωτηματολόγιο σχετικά με τα έσοδα και τις δαπάνες της Deutsche Post κατά το διάστημα 1990-2007. Το αίτημα παροχής πληροφοριών είχε συνταχθεί σε συνεργασία με την WIK Consult. Η Γερμανία ζήτησε στις 5 Αυγούστου 2008 την παράταση της προθεσμίας για αόριστο χρόνο διότι, όπως επικαλέστηκε, έπρεπε πρώτα να ελέγξει τη διαθεσιμότητα ορισμένων στοιχείων.
I.1.9. Υπόμνηση στις 12 και στις 22 Αυγούστου 2008
(23)
Στις 12 Αυγούστου 2008 η Επιτροπή εξήγησε τους λόγους για τους οποίους ήταν απαραίτητος ο έλεγχος των εσόδων και δαπανών της Deutsche Post της περιόδου 1990-2007 εμμένοντας στην απαίτησή της για διαβίβαση των στοιχείων που είχε ζητήσει.
(24)
Με δήλωση της 14ης Αυγούστου 2008 η Γερμανία ισχυρίστηκε εκ νέου ότι δεν συνέτρεχε λόγος για έλεγχο των κερδών και ζημιών της Deutsche Post που αφορούσαν την περίοδο μετά το 1994. Στις 22 Αυγούστου 2008, η Επιτροπή δήλωσε ότι σε περίπτωση που η Γερμανία δεν διαβίβαζε τα στοιχεία επιφυλασσόταν να διατάξει την παροχή των πληροφοριών κατά το άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της Συνθήκης ΕΚ (10).
(25)
Με δήλωση της 29ης Σεπτεμβρίου 2008 η Γερμανία διαβίβασε τα συμπεράσματα νέας νομικής γνωμοδοτήσεως (την οποία κοινοποίησε τελικά στις 2 Οκτωβρίου 2008), προκειμένου να ενισχύσει την άποψή της ότι δεν ήταν αναγκαία η ανάλυση των λογιστικών στοιχείων για το διάστημα μετά το 1994 και ότι η περίοδος 1990-1994 αποτελούσε εύλογη περίοδο εξετάσεως (11).
(26)
Στις 28 Οκτωβρίου 2008 η Γερμανία διαβίβασε πληροφορίες σχετικά με τις κρατικές εγγυήσεις και την επιδότηση συντάξεων.
I.1.10. Η διαταγή παροχής πληροφοριών της 30ής Οκτωβρίου 2008
(27)
Η Επιτροπή απέρριψε τα επιχειρήματα της Γερμανίας και ενέμεινε στην άποψή της ότι για την πλήρη εκτίμηση των επιπτώσεων των χορηγηθεισών ενισχύσεων στον ανταγωνισμό ήταν αναγκαία η ανάλυση των στοιχείων της περιόδου έως το 2007. Σε συνέχεια των δύο εγγράφων υπομνήσεων της 12ης Αυγούστου 2008 και της 22ας Αυγούστου 2008, η Επιτροπή εξέδωσε στις 30 Οκτωβρίου 2008 διαταγή παροχής πληροφοριών με την οποία διατασσόταν πλέον και τυπικώς η Γερμανία να προσκομίσει όλα τα απαραίτητα λογιστικά στοιχεία για το σύνολο της περιόδου 1990-2007.
(28)
Η Γερμανία και η Deutsche Post αμφισβήτησαν την εγκυρότητα της διαταγής παροχής πληροφοριών (βλέπε κεφάλαιο I.3.2).
(29)
Στις 27 Νοεμβρίου 2008 η Γερμανία διαβίβασε τα ζητηθέντα λογιστικά στοιχεία για την περίοδο 1990-1994, ενώ στις 5 και στις 16 Δεκεμβρίου 2008 επικαιροποίησε τα λογιστικά στοιχεία που είχε διαβιβάσει στις 27 Νοεμβρίου 2008.
I.1.11. Διαβίβαση λογιστικών στοιχείων για την περίοδο 1990-2007
(30)
Κατόπιν συναντήσεως που έλαβε χώρα στις 6 Φεβρουαρίου 2009 μεταξύ του γερμανού υφυπουργού κ. Pfaffenbach, του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου της DPAG κ. Appel και του αρμόδιου για θέματα ανταγωνισμού Επιτρόπου, η Γερμανία και η Deutsche Post δήλωσαν ότι συμφωνούν να παραδώσουν λογιστικά στοιχεία για την περίοδο μετά το 1994.
(31)
Στις 3 Μαρτίου 2009 η Γερμανία διαβίβασε ένα μέρος των λογιστικών στοιχείων για το σύνολο της υπό εξέταση περιόδου 1990-2007.
(32)
Συναντήσεις μεταξύ της Deutsche Post και των υπηρεσιών της Επιτροπής έλαβαν χώρα στις 3 Μαρτίου 2009 στις Βρυξέλλες και στη συνέχεια στις 12 Μαρτίου 2009, στις 2 Απριλίου 2009, στις 28 Μαΐου 2009, στις 23 Ιουνίου 2009 και στις 28 Σεπτεμβρίου 2009 στην Βόννη. Η Γερμανία διαβίβασε τις σχετικές παρατηρήσεις της Deutsche Post στις 26 Μαρτίου 2009, στις 7 Μαΐου 2009 και στις 22 Ιουνίου 2009.
(33)
Σε συνέχεια των ως άνω συναντήσεων και μιας σειράς ερωτημάτων που απηύθυναν οι υπηρεσίες της Επιτροπής προς την Deutsche Post στις 4 Ιουνίου 2009 και στις 30 Ιουλίου 2009, η Γερμανία διαβίβασε στις 9 Ιουλίου 2009, στις 31 Ιουλίου 2009, στις 17 Αυγούστου 2009, στις 8 Σεπτεμβρίου 2009, στις 10 Σεπτεμβρίου 2009 και στις 15 Οκτωβρίου 2009 επικαιροποιημένα λογιστικά στοιχεία και περαιτέρω διευκρινίσεις.
(34)
Την 16η και την 24η Σεπτεμβρίου 2009 οι υπηρεσίες της Επιτροπής διαβίβασαν πρόσθετα ερωτήματα τα οποία απαντήθηκαν από την Γερμανία στις 14 Οκτωβρίου 2009.
I.1.12. Παράδοση της γνωμοδότησης της WIK
(35)
Λόγω των καθυστερήσεων στην παράδοση των λογιστικών στοιχείων κατέστη αναγκαία η επανειλημμένη ανανέωση της συμβάσεως με την WIK Consult. Στις 9 Νοεμβρίου 2009 η WIK Consult παρέδωσε τελικά τη γνωμοδότησή της (στο εξής: «γνωμοδότηση WIK»).
(36)
Στις 14 και στις 21 Ιανουαρίου 2010 η Γερμανία διαβίβασε ορισμένες παρατηρήσεις σχετικά με τη γνωμοδότηση WIK. Στις 11 Φεβρουαρίου 2010 η Γερμανία προσκόμισε γνωμοδότηση της KPMG (στο εξής: «γνωμοδότηση KPMG») σχετικά με τη νομική φύση των επιστροφών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων (12), τις οποίες η Deutsche Post όφειλε να καταβάλει έως το 1995 στο κράτος, καθώς και μία γνωμοδότηση της Deloitte (13) (στο εξής: «γνωμοδότηση Deloitte-I») σχετικά με τον δείκτη αναφοράς που χρησιμοποιήθηκε στη γνωμοδότηση WIK όσον αφορά το «εύλογο» κέρδος.
(37)
Στις 23 Απριλίου 2010 η Γερμανία προσκόμισε νέα μελέτη της Deloitte (στο εξής: «γνωμοδότηση Deloitte-II») σχετικά με το ύψος του εύλογου κέρδους για την παροχή καθολικής υπηρεσίας εκ μέρους της Deutsche Post.
(38)
Στις 9 Αυγούστου 2010 η Γερμανία διαβίβασε και άλλες παρατηρήσεις σχετικά με τον υπολογισμό της υπεραντισταθμίσεως και την εφαρμογή της αρχής του ιδιώτη επενδυτή υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς στο πλαίσιο της εκτιμήσεως των κρατικών αντισταθμίσεων.
I.1.13. Τοποθετήσεις σε συνέχεια της ακυρώσεως της αρνητικής αποφάσεως του 2002
(39)
Στις 5 Νοεμβρίου 2010 η Γερμανία απέστειλε νέα νομική γνωμοδότηση σχετικά με τη σημασία της αποφάσεως στην υπόθεση C-399/08, Επιτροπή κατά Deutsche Post (βλέπε κεφάλαιο I.3.5) για την τρέχουσα διαδικασία ελέγχου της ενισχύσεως (14).
I.1.14. Απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου
(40)
Με έγγραφο της 10ης Μαΐου 2011 η Επιτροπή γνωστοποίησε στην Γερμανία την απόφασή της να επεκτείνει δυνάμει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, την κινηθείσα το 1999 και ήδη επεκταθείσα το 2007 διαδικασία προκειμένου να ελέγξει διεξοδικά την επιδότηση συντάξεων που χορηγήθηκε στην Deutsche Post από το 1995 και μετά (στο εξής: «απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου»).
(41)
Η Γερμανία, αφού ζήτησε στις 21 Μαΐου 2011 την παράταση της προθεσμίας, διαβίβασε στις 29 Ιουλίου 2011 τις παρατηρήσεις της καθώς και νέες γνωμοδοτήσεις σχετικά με την αναγκαιότητα υπεραντισταθμίσεως προς απόδειξη υποτιθέμενων εγκάρσιων επιδοτήσεων (15), τη σύγκριση των πραγματικών κοινωνικών δαπανών που βάρυναν την Deutsche Post σε σχέση με τις συνήθεις στην αγορά κοινωνικές δαπάνες (16), καθώς και το πέραν του συνήθους στην αγορά ύψος των κοινωνικών δαπανών που βάρυναν τη Deutsche Post (17).
(42)
Στις 4 Οκτωβρίου 2011 εστάλησαν οι παρατηρήσεις της UPS, ενώ η Free and Fair Postal Postal Initiative (στο εξής: «FFPI») και ο γερμανικός σύνδεσμος επιχειρήσεων διεθνών ταχυμεταφορών (Bundesverband Internationaler Express und Kurierdienste, στο εξής: «BIEK») απέστειλαν τις παρατηρήσεις τους στις 5 Οκτωβρίου 2011 και στις 7 Οκτωβρίου 2011 αντίστοιχα. Η διαβίβαση των παρατηρήσεων των μετεχόντων εκ μέρους της Επιτροπής έλαβε χώρα στις 13 Οκτωβρίου 2011.
(43)
Στις 14 Νοεμβρίου 2011 η Γερμανία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της επί των παρατηρήσεων των μετεχόντων.
(44)
Στις 18 Νοεμβρίου 2011 η Επιτροπή διαβίβασε νέο αίτημα παροχής πληροφοριών, το οποίο αφορούσε σε συγκεκριμένες πτυχές της χρηματοδότησης των συντάξεων μετά το 2007. Η Γερμανία απάντησε εγγράφως στις 2 και στις 19 Ιανουαρίου 2012. Στις 16 Δεκεμβρίου 2011 η Επιτροπή διαβίβασε στη Γερμανία γνωμοδότηση της Charles River Associates για το ζήτημα της συγκριτικής αξιολόγησης του κέρδους (18) (στο εξής: «γνωμοδότηση CRA»), επί της οποίας η Γερμανία υπέβαλε παρατηρήσεις στις 16 Ιανουαρίου 2012.
I.2. Διαδικασία κατ’ άρθρο 102 της ΣΛΕΕ
(45)
Κατόπιν προσφυγής που είχε ασκήσει η UPS το έτος 1994 η Επιτροπή διαπίστωσε ότι με την επιθετική τιμολογιακή πολιτική της για υπηρεσίες μεταφοράς δεμάτων στον τομέα business-to-consumer η Deutsche Post είχε παραβιάσει κατά την περίοδο 1990-1995 το άρθρο 102 της ΣΛΕΕ. Στην Deutsche Post είχε επιβληθεί πρόστιμο ύψους 24 εκατ. EUR (19).
(46)
Στις 22 Απριλίου 2004 η UPS κατέθεσε άλλη μία προσφυγή βάσει του άρθρου 102 της ΣΛΕΕ, η οποία αφορούσε στην κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης εκ μέρους της Deutsche Post. Η UPS υποστήριξε ότι η Deutsche Post είχε χρεώσει υπερβολικά υψηλές τιμές για τις ρυθμιζόμενες υπηρεσίες αλληλογραφίας που παρείχε.
(47)
Διαρκούντος του ελέγχου, η Επιτροπή έλαβε στις 5 Νοεμβρίου 2004 στοιχεία τα οποία αφορούσαν την απόφαση της γερμανικής κανονιστικής αρχής στον τομέα των ταχυδρομικών υπηρεσιών (Deutsche Postregulierungsbehörde, στο εξής: «Postregulierungsbehörde») σχετικά με τον καθορισμό των ανωτάτων τιμών για τις ρυθμιζόμενες υπηρεσίες αλληλογραφίας της Deutsche Post για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2003 και εφεξής (στο εξής: «απόφαση περί μεγεθών αναφοράς του 2002»). Με έγγραφο της 13ης Ιουνίου 2007 η Γερμανία δήλωσε ότι συναινεί στη χρήση των εν λόγω στοιχείων στο πλαίσιο της διαδικασίας ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων.
(48)
Στις 25 Μαρτίου 2008 η Επιτροπή αποφάσισε την περάτωση της διαδικασίας έρευνας συμπράξεων διότι κατά την άποψή της ήταν απίθανο να αποδειχθεί τέτοιου είδους παράβαση του άρθρου 102 της ΣΛΕΕ (20).
I.3. Διαδικασίες ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και του Δικαστηρίου
I.3.1. Υπόθεση T-421/07, Deutsche Post AG κατά Επιτροπής
(49)
Η Deutsche Post προσέφυγε κατά της αποφάσεως του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας ισχυριζόμενη ότι λόγω της έκδοσης της αρνητικής αποφάσεως του 2002 υπήρχε δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ως προς το ότι η Επιτροπή δεν θα επανεκκινούσε την έρευνά της.
(50)
Στις 8 Δεκεμβρίου 2011 το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την εν λόγω προσφυγή ως απαράδεκτη (21).
I.3.2. Υπόθεση T-570/08, Deutsche Post AG κατά Επιτροπής, και υπόθεση T-571/08, Γερμανία κατά Επιτροπής
(51)
Η Γερμανία και η Deutsche Post προσέφυγαν κατά της διαταγής παροχής πληροφοριών της 30ής Οκτωβρίου 2008 διότι κατά την άποψή τους η εν λόγω διαταγή αφορούσε στοιχεία άσχετα με την έρευνα, ενώ η συμμόρφωση προς τη διαταγή συνεπαγόταν για την Deutsche Post δυσανάλογα μεγάλο κόστος.
(52)
Στις 16 Ιουλίου 2010 το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε αμφότερες τις προσφυγές με την αιτιολογία ότι διά της εκδόσεως της διαταγής παροχής πληροφοριών δεν είχαν παραβιασθεί τα δικονομικά δικαιώματα της Deutsche Post, μήτε εκείνα της Γερμανίας.
I.3.3. Υπόθεση C-463/10 P, Deutsche Post AG κατά Επιτροπής, και υπόθεση C-475/10 P, Γερμανία κατά Επιτροπής
(53)
Κατά της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου η Deutsche Post και η Γερμανία άσκησαν στις 27 Σεπτεμβρίου 2010 προσφυγή εμμένουσες στην άποψή τους ότι με τη διαταγή παροχής πληροφοριών παραβιάζονταν τα δικαιώματά τους. Στις 13 Οκτωβρίου 2011 το Δικαστήριο αναίρεσε την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (22) και ανέπεμψε την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο, όπου εκκρεμεί.
I.3.4. Υπόθεση T-344/10, UPS κατά Επιτροπής
(54)
Στις 20 Αυγούστου 2010 η UPS άσκησε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προσφυγή για το λόγο ότι η Επιτροπή είχε προβεί σε παράνομη παράλειψη σε σχέση με την έρευνα των κρατικών ενισχύσεων της περιόδου 2007. Όπως ισχυρίστηκε, το διάστημα των τριών ετών που είχε παρέλθει από την έκδοση της απόφασης του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας ήταν αρκετό για να ελέγξει η Επιτροπή τα εν λόγω μέτρα και να αξιολογήσει τα πραγματικά και τα νομικά δεδομένα προκειμένου να εκδώσει τελική απόφαση και να περατώσει τη διαδικασία έρευνας. Η διαδικασία εκκρεμεί.
I.3.5. Υπόθεση T-388/11 Deutsche Post AG κατά Επιτροπής
(55)
Στις 22 Ιουλίου 2011 η Deutsche Post προσέφυγε κατά της απόφασης του 2011 περί επέκτασης του ελέγχου ισχυριζόμενη ότι η Επιτροπή έσφαλε προδήλως στην προσωρινή εκτίμησή της κατά την οποία χαρακτήρισε την επιδότηση συντάξεων ως κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, και ως νέα ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 108 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Η διαδικασία εκκρεμεί.
II. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ
(56)
Από το 1989 και εξής η Deutsche Post έχει λάβει κρατικές ενισχύσεις σε διάφορες μορφές:
-
Κρατική χρηματοδότηση συντάξεων βάσει του
-
νόμου περί προσωπικού του 1994 (Personalrechtsgesetz 1994 (23), στο εξής: «PostPersRG 1994»)
-
Κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις και εγγυήσεις βάσει
-
του νόμου περί καθεστώτος των ταχυδρομείων του 1989 (Postverfassungsgesetz 1989 (24), στο εξής: «PostVerfG 1989») και
-
του νόμου περί μετατροπής των ταχυδρομείων του 1994 (Postumwandlungsgesetz 1994 (25), στο εξής: «PostUmwG 1994»)
-
Αποκλειστική άδεια και κανονιστική ρύθμιση των τιμών βάσει
-
του νόμου περί ταχυδρομικών υπηρεσιών του 1989 (Gesetz über das Postwesen 1989 (26), στο εξής: «PostG 1989») και
-
του νόμου περί ταχυδρομείων του 1997 (Postgesetz 1997, στο εξής: «PostG 1997»).
II.1. Η επιδότηση συντάξεων στο πλαίσιο των κοινωνικών παροχών και των ρυθμίσεων περί κοινωνικών εισφορών που ισχύουν για δημόσιους και ιδιωτικούς υπαλλήλους
(57)
Η επιδότηση συντάξεων καλύπτει από το 1995 και εφεξής ένα μεγάλο μέρος των καταβολών για συντάξεις υπαλλήλων της Deutsche Post. Προκειμένου να συνεκτιμηθούν πλήρως όλες οι επιπτώσεις της επιδότησης συντάξεων, στα επόμενα κεφάλαια θα ακολουθήσει αναλυτική περιγραφή των κοινωνικών παροχών και των κοινωνικών εισφορών που ισχύουν για τους δημόσιους υπαλλήλους και θα γίνει σύγκριση με τα ισχύοντα για την υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση των απασχολούμενων στον ιδιωτικό τομέα (στο εξής: «ιδιωτικοί υπάλληλοι»).
II.1.1. Κοινωνικές παροχές προς δημόσιους υπαλλήλους
(58)
Οι δημόσιοι υπάλληλοι δικαιούνται συντάξεως γήρατος και παροχών σε περίπτωση ασθένειας ή αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης. Οι παροχές προς τους υπαλλήλους της Deutsche Post είναι αντίστοιχες με αυτές που χορηγούνται και στους υπόλοιπους δημόσιους υπαλλήλους:
-
Το ύψος της συντάξεως καθορίζεται κατά το άρθρο 14 BeamtVG (27) εκ των προτέρων ως εκατοστιαίο ποσοστό επί των τελευταίων αποδοχών του υπαλλήλου. Έτσι για παράδειγμα, οι υπάλληλοι που συνταξιοδοτήθηκαν το έτος 2010 και είχαν τον απαιτούμενο αριθμό ετών εργασίας λαμβάνουν σύνταξη ίση με το 71,75 % των τελευταίων αποδοχών τους.
-
Οι δημόσιοι υπάλληλοι δικαιούνται να λαμβάνουν το 50 % έως 70 % των δαπανών υγείας και των δαπανών περιθάλψεως σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης, ενώ το υπόλοιπο μέρος των δαπανών αυτών βαρύνει τους ίδιους. Η ακριβής κατανομή των δαπανών υγείας εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως για παράδειγμα από τον αριθμό των τέκνων. Οι δημόσιοι υπάλληλοι δύνανται είτε να συνάψουν προαιρετική πρόσθετη ασφάλιση είτε να καταβάλουν εξ ιδίων πόρων το τμήμα των δαπανών υγείας που τους αναλογεί.
II.1.2. Χρηματοδότηση των κοινωνικών παροχών για υπαλλήλους της POSTDIENST-κατά την περίοδο 1989-1994
(59)
Μετά την πρώτη μεταρρύθμιση του καθεστώτος των ταχυδρομείων, η οποία έλαβε χώρα το έτος 1989, η POSTDIENST, η TELEKOM και η POSTBANK υποχρεώθηκαν κατά το άρθρο 54 παράγραφος 2 PostVerfG 1989, να χρηματοδοτήσουν οι ίδιες το κόστος των συντάξεων και παροχών υγείας για τους συνταξιούχους υπαλλήλους οι οποίοι κατανεμήθηκαν σε κάθε μία από αυτές ανάλογα με την προηγούμενη δραστηριότητά τους. Κατά τη διάταξη αυτή, οι δημόσιοι υπάλληλοι διατηρούν την αξίωσή τους έναντι του κράτους, το οποίο όμως δύναται να απαιτήσει το σύνολο του ποσού από τις POSTDIENST, TELEKOM ή POSTBANK κατά περίπτωση.
II.1.3. Χρηματοδότηση των κοινωνικών παροχών προς υπαλλήλους της DPAG από το 1995 και εφεξής
(60)
Στο πλαίσιο της δεύτερης μεταρρύθμισης του καθεστώτος των ταχυδρομείων, η οποία έλαβε χώρα το 1994, οι δημόσιοι υπάλληλοι που είχαν εργασθεί στην POSTDIENST μεταφέρθηκαν με βάση το άρθρο 2 παράγραφος 1 PostPersRG 1994, στην DPAG, διατηρώντας κατά την πρόβλεψη του άρθρου 2 παράγραφος 3 PostPersRG 1994, το νομικό τους καθεστώς. Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 1 PostPersRG 1994, η DPAG ανέλαβε από το κράτος όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που ανήκουν στον εργοδότη. Επίσης αναδέχθηκε κατά το άρθρο 2 παράγραφος 3 PostPersRG 1994, όλες τις περιουσιακής φύσεως αξιώσεις των υπαλλήλων.
(61)
Την καταβολή των συντάξεων και των παροχών υγείας προς τους συνταξιούχους υπαλλήλους ανέλαβε κατά το άρθρο 15 PostPersRG 1994 ένα νεοσυσταθέν ταμείο συντάξεων των υπαλλήλων της Deutsche Post. Από τη συγχώνευση των ταμείων συντάξεων της Deutsche Post, της Deutsche Telekom AG και της Postbank AG την 1η Ιουλίου 2001 προέκυψε το ταμείο Postbeamtenversorgungskasse (για το διάστημα από 1ης Ιανουαρίου 2005 και μετά θα αναφέρονται από κοινού ως «ταμείο συντάξεων»).
(62)
Κατά το άρθρο 16 παράγραφος 1 PostPersRG 1994, η Deutsche Post όφειλε να καταβάλει στο ταμείο συντάξεων για την περίοδο 1995-1999 ποσό 2,045 δισεκατ. EUR ετησίως είτε, συνολικά, 10,225 δισεκατ. EUR. Από το 2000 και εφεξής η Deutsche Post υποχρεούται να συνεισφέρει στο ταμείο συντάξεων βάσει του άρθρου 16 παράγραφος 2 PostPersRG 1994, ετησίως ποσό ίσο με το 33 % των αποδοχών των υπαλλήλων (ήτοι ποσό κυμαινόμενο από 735 εκατ. EUR το έτος 2000 έως 540 εκατ. EUR το έτος 2010).
(63)
Η επιδότηση συντάξεων καλύπτει κατά το άρθρο 16 παράγραφος 2 PostPersRG 1994 την υπολειπόμενη διαφορά (ήτοι τη διαφορά μεταξύ του ύψους των συντάξεων που καταβάλλονται προς τους συνταξιούχους υπαλλήλους και του ύψους της συνεισφοράς της Deutsche Post στο ταμείο συντάξεων). Η επιδότηση συντάξεων αυξήθηκε από 151 εκατ. EUR (1995) σε 3,203 δισεκατ. EUR (2010), ανήλθε δε κατά την περίοδο 1995-2010 σε συνολικά 37,121 δισεκατ. EUR.
Σχήμα
Χρηματοδότηση του ταμείου συντάξεων (σε εκατ. EUR)
II.1.4. Η υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση των ιδιωτικών υπαλλήλων και η πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση των ιδιωτικών υπαλλήλων της Deutsche Post
(64)
Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι υπόκεινται σε υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση έχοντας υποχρέωση να συνάψουν συνταξιοδοτική ασφάλιση, ασφάλιση ανεργίας, ασφάλιση ασθενείας και ασφάλιση για την περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης (28). Τα συστήματα υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης των ιδιωτικών υπαλλήλων προβλέπουν στους τομείς της συνταξιοδοτικής ασφάλισης και της ασφάλισης ασθενείας διαφορετική προστασία σε σχέση με αυτή που προβλέπει το αντίστοιχο σύστημα που ισχύει για τους δημόσιους υπαλλήλους:
-
Το ύψος της σύνταξης δεν υπολογίζεται ως ποσοστό επί των τελευταίων μηνιαίων αποδοχών, αλλά ως ποσοστό επί του μέσου όρου των αποδοχών που έχει λάβει ο εκάστοτε υπάλληλος καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.
-
Οι δαπάνες ασφάλισης ασθενείας και περίθαλψης σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης καλύπτονται πλήρως.
(65)
Σημαντικές διαφορές σε σχέση με το σύστημα που ισχύει για τους δημόσιους υπαλλήλους υφίστανται και όσον αφορά τη χρηματοδότηση των κοινωνικών παροχών. Η υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση των ιδιωτικών υπαλλήλων χρηματοδοτείται από εισφορές που καταβάλλονται κατά τη διάρκεια του επαγγελματικού βίου των υπαλλήλων τόσο από τον ίδιο τον μισθωτό όσο και από τον εργοδότη (στο εξής: "εισφορές υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης"). Το συνολικό ποσοστό εισφορών επιμερίζεται τύποις κατά ίσα περίπου μέρη μεταξύ του μισθωτού και του εργοδότη. Εντούτοις, τυπικά υπόχρεος για την απόδοση ολόκληρου του ποσοστού που αντιστοιχεί στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης είναι ο εργοδότης.
Σχήμα 2
Ύψος εισφορών στην υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση εκφραζόμενο ως ποσοστό επί των μεικτών αποδοχών των ιδιωτικών υπαλλήλων (βλέπε και παράρτημα)
(66)
Όπως εμφαίνεται στο σχήμα 2, τα ποσοστά εισφορών στην υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση ανήλθαν από το 1995 και μετά σε 38 % έως 42 % επί των μεικτών αποδοχών (= καθαρές αποδοχές + εργοδοτική εισφορά). Οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που αναλογούν στον εργοδότη και τον εργαζόμενο ανήλθαν σε ποσοστό 19 % έως 21 % των μεικτών αποδοχών (αναλυτική χρονοσειρά βλέπε στο παράρτημα).
(67)
Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι της Deutsche Post δεν είχαν μόνο υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση, αλλά τους παρεχόταν και πρόσθετη ασφάλιση. Ειδικότερα, σε όσους ιδιωτικούς υπαλλήλους είχαν προσληφθεί πριν από το 1997 παρεχόταν πρόσθετη ασφάλιση σύνταξης, η οποία τους εξασφάλιζε σύνταξη ανάλογη με εκείνη των δημοσίων υπαλλήλων. Η πρόσθετη ασφάλιση σύνταξης κάλυπτε συνεπώς τη διαφορά μεταξύ της σύνταξης από την υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση, η οποία αντιστοιχεί σε ορισμένο ποσοστό επί των αποδοχών που είχε λάβει ο μισθωτός καθ’ όλη τη διάρκεια του εργασιακού βίου του, και της σύνταξης των δημοσίων υπαλλήλων, η οποία αντιστοιχεί σε ορισμένο ποσοστό επί των τελευταίων αποδοχών. Οι αναλυτικές ρυθμίσεις περιέχονται στο καταστατικό του συνταξιοδοτικού ταμείου της Deutsche Bundespost (Versorgungsanstalt der Deutschen Bundespost, στο εξής: «VAP») (29).
(68)
Έως το 1997, η Deutsche Post χρηματοδότησε την πρόσθετη σύνταξη των συνταξιοδοτηθέντων ιδιωτικών υπαλλήλων μέσω εισφοράς που ανερχόταν κατά προσέγγιση σε ποσοστό [5 % έως 10 %] (30) των μεικτών αποδοχών των εν ενεργεία ιδιωτικών υπαλλήλων. Από το 1997 και μετά, η Deutsche Post σχημάτισε προβλέψεις για τις υπολειπόμενες υποχρεώσεις του VAP (βλέπε επίσης την ανάλυση της επιβάρυνσης # 4 στο κεφάλαιο II.3.1.3).
(69)
Από το 1997 και μετά στους νεοπροσλαμβανόμενους ιδιωτικούς υπαλλήλους προσφερόταν σαφώς μειωμένη πρόσθετη ασφάλιση για την οποία η Deutsche Post κατέβαλλε κατά την περίοδο 1997-2007 εισφορά ίση με το [0 % και 5 %] των μεικτών τους αποδοχών.
II.2. Οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις και οι κρατικές εγγυήσεις στο πλαίσιο της αποκλειστικής άδειας και της υποχρέωσης καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας της Deutsche Post
II.2.1. Αποκλειστική άδεια έως το 2007
(70)
Πριν από το 1998, δικαίωμα ιδρύσεως και διαχειρίσεως επιχειρήσεων για την έναντι αμοιβής προώθηση αλληλογραφίας είχε κατά το άρθρο 2 PostG 1989 μόνο η Deutsche Post. Η παροχή άλλων υπηρεσιών όπως η προώθηση δεμάτων, εφημερίδων και περιοδικών δεν αποτελούσε μονοπώλιο της Deutsche Post και υπόκειτο στον ανταγωνισμό. Κατά το άρθρο 37 PostVerfG 1989, τα κέρδη από τις εν λόγω κατ’ αποκλειστικότητα παρεχόμενες υπηρεσίες έπρεπε να χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των ζημιών από την παροχή καθολικής υπηρεσίας στο πλαίσιο ανταγωνιστικής δραστηριότητας. Κατά το άρθρο 4 PTRegG 1994 (31), αρμόδιος για την έγκριση των τιμών για τις κατ’ αποκλειστικότητα παρεχόμενες υπηρεσίες ήταν ο υπουργός ταχυδρομείων και τηλεπικοινωνιών (Bundesminister für Post und Telekommunikation).
(71)
Μετά το 1998, έτος κατά το οποίο τέθηκε σε ισχύ ο PostG 1997, ξεκίνησε η σταδιακή μείωση του εύρους των υπηρεσιών που παρείχε αποκλειστικά η Deutsche Post. Κατά το άρθρο 51 PostG 1997, η αποκλειστική άδεια της Deutsche Post εκτεινόταν το 1997 στην προώθηση επιστολικού ταχυδρομείου και καταλόγων με συγκεκριμένο παραλήπτη, υπό την προϋπόθεση ότι το βάρος τους δεν υπερέβαινε τα 200 γραμμάρια. Στη συνέχεια, το ανώτατο αυτό βάρος μειώθηκε σταδιακά και το 2006 ορίστηκε στα 50 γραμμάρια. Η αποκλειστική άδεια έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2007.
II.2.2. Υποχρέωση καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας έως το 2007
(72)
Η υποχρέωση καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας ανατέθηκε επισήμως στην Deutsche Post δυνάμει δύο νομικών πράξεων:
-
Δυνάμει του κανονισμού περί παροχής υποχρεωτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών (Postdienst-Pflichtleistungsverordnung (32), στο εξής: «PPflLV») η Deutsche Post ορίστηκε πάροχος καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας προώθησης αλληλογραφίας και δεμάτων βάρους έως 20 κιλών και επιφορτίστηκε με την παροχή των αντίστοιχων υπηρεσιών σε ολόκληρη την Γερμανία σε ενιαίες τιμές.
-
Δυνάμει του PostG 1997 και του επ’ αυτού εκτελεστικού κανονισμού του έτους 1999 (33) (στο εξής: «Universaldienstleistungsverordnung 1999») ανανεώθηκε η ανάθεση στην DPAG της παροχής καθολικής υπηρεσίας.
(73)
Κατά το άρθρο 11 PostG 1997 ο όρος «παροχή καθολικής υπηρεσίας» σημαίνει την παροχή στοιχειώδους δέσμης ταχυδρομικών υπηρεσιών σε προσιτές τιμές σε ολόκληρη την επικράτεια. Οι εν λόγω υπηρεσίες περιλάμβαναν την προώθηση αντικειμένων αλληλογραφίας, δεμάτων με συγκεκριμένο παραλήπτη που ζύγιζαν έως 20 κιλά, καθώς και βιβλίων, καταλόγων, εφημερίδων και περιοδικών (στο εξής: «παροχή καθολικής υπηρεσίας»).
(74)
Η Universaldienstleistungsverordnung 1999 όριζε τις ελάχιστες απαιτήσεις ως προς την ποιότητα της καθολικής υπηρεσίας:
-
Σε ολόκληρη την Γερμανία έπρεπε να υπάρχουν τουλάχιστο 12 000 εγκατεστημένα ταχυδρομικά γραφεία.
-
Ετησίως θα έπρεπε να παραδίδεται κατά μέσο όρο το 80 % των αντικειμένων αλληλογραφίας και των δεμάτων εντός ορισμένου χρόνου (ανερχόμενου σε μία εργάσιμη ημέρα για τα αντικείμενα αλληλογραφίας και σε δύο εργάσιμες ημέρες για τα δέματα), ενώ η διανομή θα έπρεπε να γίνεται τουλάχιστο μία φορά την ημέρα.
-
Πέραν της γενικής απαίτησης να είναι οι τιμές για την παροχή καθολικής υπηρεσίας προσιτές, η DPAG υποχρεώθηκε να καθορίσει ενιαίες τιμές για τις υπηρεσίες προώθησης αντικειμένων αλληλογραφίας που παρείχε στο πλαίσιο της λήξασας το 2007 αποκλειστικής άδειας. Ωστόσο, όσον αφορά τις αποκλειστικά παρεχόμενες υπηρεσίες η DPAG διέθετε έναν βαθμό ευελιξίας στον καθορισμό των τιμών, καθόσον μπορούσε να συμφωνήσει ειδικές τιμές με πελάτες οι οποίοι καταθέτουν προς αποστολή τουλάχιστο 50 τεμάχια κάθε φορά.
(75)
Με το άρθρο 52 PostG 1997 παρατάθηκε η ανάθεση της παροχής καθολικής υπηρεσίας στην DPAG έως την 31η Δεκεμβρίου 2007, δηλαδή έως τη λήξη της αποκλειστικής άδειας παροχής υπηρεσιών αλληλογραφίας. Μετά τη λήξη της αποκλειστικής άδειας δεν επιφορτίστηκε κανένας ταχυδρομικός φορέας με την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας στην Γερμανία και ως εκ τούτου καθολική υπηρεσία όφειλαν να προσφέρουν όλοι οι πάροχοι ταχυδρομικών υπηρεσιών (στο εξής: «δυνάμεις της αγοράς»). Για την περίπτωση που ήθελε διαπιστωθεί ή θεωρηθεί ότι ορισμένη καθολική υπηρεσία δεν παρέχεται πλήρως ή ουσιαστικώς, ο PostG 1997 παρείχε νομικά εργαλεία που διασφάλιζαν την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών.
(76)
Όπως προκύπτει από τη γνωμοδότηση WIK (βλέπε σχήμα 3), κατά την περίοδο από το 1990 έως το 2007 το 88 % περίπου των συνολικών εσόδων προερχόταν από την παροχή καθολικής υπηρεσίας. Το μεγαλύτερο μέρος της καθολικής επιστολικής υπηρεσίας υπόκειτο λόγω της δεσπόζουσας θέσης της Deutsche Post σε ρύθμιση τιμών (βλέπε κεφάλαιο II.2.1). Εκτός από τις εν λόγω ρυθμιζόμενες υπηρεσίες, οι οποίες αντιστοιχούσαν στο 62 % περίπου των συνολικών εσόδων, η Deutsche Post παρείχε, ανταγωνιζόμενη άλλες επιχειρήσεις, καθολική υπηρεσία δεμάτων (περίπου 15 % των συνολικών εσόδων) καθώς και άλλες μη υποκείμενες σε ρύθμιση τιμών καθολικές υπηρεσίες αλληλογραφίας (περίπου 11 % των συνολικών εσόδων).
(77)
Επιπλέον η Deutsche Post παρείχε και εμπορικές υπηρεσίες (για παράδειγμα υπηρεσίες λιανικής τραπεζικής για την Postbank, υπηρεσίες πωλήσεων για την Telekom και διανομή ταχυδρομείου χωρίς διεύθυνση παραλήπτη). Από τις εμπορικές υπηρεσίες προήλθε κατά την περίοδο 1990-2007 το 12 % περίπου των συνολικών εσόδων της Deutsche Post.
II.2.3. Κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις
(78)
Από την ίδρυσή της το έτος 1950 η Deutsche Bundespost αποτελούσε ειδικό περιουσιακό στοιχείο του κράτους. Κατά το γερμανικό διοικητικό δίκαιο, το ειδικό περιουσιακό στοιχείο δεν έχει νομική προσωπικότητα ανεξάρτητη από το κράτος, διαθέτει όμως ίδιο προϋπολογισμό και δεν ευθύνεται για τις εν γένει κρατικές οφειλές.
(79)
Η πρώτη ταχυδρομική μεταρρύθμιση, η οποία έλαβε χώρα το 1989, προέβλεπε τη διαίρεση του ειδικού περιουσιακού στοιχείου σε τρεις επιμέρους τομείς -την POSTDIENST, την POSTBANK και την TELEKOM-, οι οποίοι χαρακτηρίστηκαν «δημόσιες επιχειρήσεις» χωρίς εντούτοις να αποκτήσουν νομική προσωπικότητα ανεξάρτητη από το κράτος.
(80)
Κατά το άρθρο 37 παράγραφοι 2 και 3 PostVerfG 1989, οι τρεις επιχειρήσεις όφειλαν να καλύπτουν καταρχήν από τα έσοδά τους το πλήρες κόστος των επιμέρους υπηρεσιών, ενώ επιτρεπόταν η μεταξύ τους εγκάρσια χρηματοδότηση στον βαθμό που γινόταν για την κάλυψη ζημιών από υποχρεώσεις καθολικής υπηρεσίας. Στη βάση αυτή, η POSTDIENST έλαβε από την TELEKOM κατά την περίοδο 1990-1993 συνολικά 2,844 δισεκατ. EUR προς κάλυψη των ζημιών της.
(81)
Στο πλαίσιο της δεύτερης ταχυδρομικής μεταρρύθμισης, οι τρεις επιμέρους κλάδοι του ειδικού περιουσιακού στοιχείου μετατράπηκαν από 1ης Ιανουαρίου 1995 σε ανώνυμες εταιρείες. Από την POSTDIENST προέκυψε η DPAG, από την POSTBANK η Postbank AG και από την TELEKOM η Telekom AG. Κατά το άρθρο 2 παράγραφος 2 PostUmwG 1994, η Telekom AG ανέλαβε όλες τις δανειακές υποχρεώσεις που αφορούσαν στο ειδικό περιουσιακό στοιχείο ως σύνολο, έχοντας ωστόσο αναγωγική αξίωση έναντι της DPAG και της Postbank AG στον βαθμό που οι δανειακές υποχρεώσεις αφορούσαν τις επιχειρήσεις που αυτές είχαν διαδεχθεί.
(82)
Ωστόσο, κατά το άρθρο 7 PostUmwG 1994 οι (απορρέουσες από το άρθρο 2 παράγραφος 2 PostUmwG 1994) αναγωγικές αξιώσεις της Telekom AG εναντίον της DPAG εκμηδενίζονταν μέχρι του ύψους των συσσωρευμένων ζημιών της POSTDIENST στις 31 Δεκεμβρίου 1994. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μεταφορά ενεργητικού ύψους 2,822 δισεκατ. EUR από την Telekom AG στην DPAG. Κατά τους ισχυρισμούς της Γερμανίας, η εν λόγω μεταφορά από την Telekom AG -όπως και οι προηγουμένως καταβληθείσες αντισταθμίσεις βάσει του άρθρου 37 παράγραφος 3 PostVerfG 1989- ήταν απαραίτητη προκειμένου η DPAG να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις καθολικής υπηρεσίας.
(83)
Κατά την περίοδο 1990-1995 η POSTDIENST έλαβε συνολικά 5,666 δισεκατ. EUR ως χρηματοοικονομική αντιστάθμιση για την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας.
II.2.4. Κρατική εγγύηση για τους χρεωστικούς τίτλους που είχαν εκδοθεί πριν από το 1995
(84)
Από το 1953, οι χρεωστικοί τίτλοι της Deutsche Bundespost εξομοιώνονταν δυνάμει του άρθρου 22 παράγραφος 4 PostVwG 1953 (34) με χρεωστικούς τίτλους του δημοσίου. Μετά την κατάργηση του PostVwG 1953 από τον PostVerfG 1989 η εν λόγω διάταξη περιλήφθηκε στο άρθρο 40 PostVerfG 1989.
(85)
Μετά την ίδρυση των τριών επιμέρους κλάδων το έτος 1989, η POSTDIENST δεν εξέδιδε τους χρεωστικούς τίτλους αυτοτελώς, αλλά η διαχείριση των αντίστοιχων συναλλαγών γινόταν από την POSTBANK αυτοτελώς για όλες τις επιχειρήσεις της Deutsche Bundespost. Στη συνέχεια οι χρεωστικοί τίτλοι κατανέμονταν μεταξύ των POSTDIENST, TELEKOM και POSTBANK ανάλογα με τις χρηματοοικονομικές τους ανάγκες.
(86)
Κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παράγραφος 4 PostUmwG 1994, η Γερμανία εξακολούθησε και μετά 1995 να είναι εγγυήτρια για την εκπλήρωση όλων των υποχρεώσεων που είχε αναλάβει η Deutsche Bundespost πριν από το 1995 και ακολούθως είχαν κατανεμηθεί μεταξύ των POSTDIENST, TELEKOM και POSTBANK, ενώ δεν εγγυόταν για χρεωστικούς τίτλους οι οποίοι είχαν εκδοθεί από την DPAG σε μεταγενέστερο χρόνο.
II.3. Τα έσοδα από ρυθμιζόμενες υπηρεσίες ως πρόσθετη αντιστάθμιση για τις συνταξιοδοτικές δαπάνες και το καθαρό κόστος των καθολικών υπηρεσιών
(87)
Η εποπτεία επί των αποκλειστικών και απελευθερωμένων ταχυδρομικών αγορών ανατέθηκε με τον PostG 1997 στην Bundesnetzagentur (στο εξής: «Postregulierungsbehörde»). Κατά το άρθρο 19 του PostG 1997, η Postregulierungsbehörde οριζόταν αρμόδια για τη ρύθμιση των τιμών που θα επέβαλλε η Deutsche Post στις ταχυδρομικές αγορές στις οποίες κατείχε δεσπόζουσα θέση. Η Deutsche Post δεν κατείχε δεσπόζουσα θέση μόνο στον τομέα των αποκλειστικών υπηρεσιών (κατά το άρθρο 51 του PostG 1997), αλλά και σε όλες σχεδόν τις υπόλοιπες ταχυδρομικές υπηρεσίες που είχαν ήδη ανοίξει στον ανταγωνισμό. Ρύθμιση τιμών μπορούσε να γίνει είτε ex ante, διά του καθορισμού συγκριτικού μεγέθους, είτε ex post στο πλαίσιο ελέγχων τιμών.
(88)
Όπως προκύπτει από τις έρευνες αγοράς που διενήργησε η Postregulierungsbehörde, το μερίδιο αγοράς που κατείχε η Deutsche Post στις αγορές ρυθμιζόμενων υπηρεσιών αλληλογραφίας ανερχόταν σε 90 % έως 97 %. Στην τελευταία έκθεσή της, η Postregulierungsbehörde αναφέρει ότι η σταδιακή απελευθέρωση των αγορών από το 1997 και μετά δεν συνέβαλε στη δημιουργία συνθηκών εύρυθμου ανταγωνισμού στη γερμανική επιστολική αγορά (35).
(89)
Το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών εσόδων της Deutsche Post (περίπου 62 % των συνολικών εσόδων της περιόδου 1990-2007 [βλέπε σχήμα 3] και το 56 % των συνολικών εσόδων της περιόδου 2008-2010) προέρχεται από την παροχή ρυθμιζόμενων επιστολικών υπηρεσιών.
(90)
Οι λοιπές καθολικές και εμπορικές υπηρεσίες που δεν υπάγονται στη ρύθμιση των περί ρύθμισης των τιμών άρθρων 19-27 PostG 1997 (36) θα αναφέρονται εφεξής ως «μη διατιμημένες υπηρεσίες».
(91)
Για τις ρυθμιζόμενες υπηρεσίες αλληλογραφίας το άρθρο 20 του PostG 1997 όριζε στις παραγράφους 1 και 2 ότι οι τιμές πρέπει να προσδιορίζονται με βάση το κόστος που απαιτεί η αποτελεσματική παροχή της υπηρεσίας. Εφόσον δικαιολογείται από τις αντικειμενικές περιστάσεις, η Postregulierungsbehörde οφείλει να λαμβάνει δεόντως υπόψη της, μεταξύ άλλων,
-
το κόστος για την παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών σε ολόκληρη την επικράτεια και
-
το κόστος για τη χορήγηση παροχών συνταξιοδοτικής ασφάλισης και ασφάλισης ασθενείας προς τους υπαλλήλους που αναλήφθηκαν από την POSTDIENST.
(92)
Δυνάμει του άρθρου 57 του PostG 1997 και της Γενικής Εγκυκλίου του Υπουργού Οικονομίας και Τεχνολογίας της 27ης Μαρτίου 2000 οι ρυθμιζόμενες τιμές πάγωσαν έως την 31η Δεκεμβρίου 2002 στα επίπεδα του 1997.
II.3.1. Απόφαση περί μεγεθών αναφοράς του 2002
(93)
Η πρώτη απόφαση της Postregulierungsbehörde σχετικά με τα ανώτατα όρια των ρυθμιζόμενων τιμών για επιστολικές υπηρεσίες εκδόθηκε μόλις το 2002 και αφορούσε την περίοδο από 1 Ιανουαρίου 2003 έως 31 Δεκεμβρίου 2007 (στο εξής: «απόφαση περί μεγεθών αναφοράς του 2002»). Κατά το λεγόμενο «σύστημα ανώτατων τιμών» ρυθμίζονται οι τιμές μιας δέσμης υπηρεσιών με μία μέθοδο βάσει της οποίας, αντί να ελέγχονται οι επιμέρους τιμές κάθε υπηρεσίας, ορίζεται ως ανώτατο όριο ο σταθμισμένος μέσος όρος όλων των τιμών της συγκεκριμένης δέσμης. Κατά το άρθρο 19 PostG 1997 ο ex-ante καθορισμός μεγεθών αφορούσε όλες τις ταχυδρομικές υπηρεσίες στις οποίες η Deutsche Post κατείχε δεσπόζουσα θέση στην αγορά.
(94)
Για τους σκοπούς της απόφασης περί μεγεθών αναφοράς του 2002, η Deutsche Post διαβίβασε στην Postregulierungsbehörde για πρώτη φορά έναν λογαριασμό ρυθμιζόμενων εσόδων - εξόδων (στο εξής: «ΛΕΕ 2002») ο οποίος κάλυπτε την περίοδο 1998-2006. Ο ΛΕΕ βασιζόταν στα αποτελέσματα έως το 2001 και σε προβλέψεις για τα επόμενα έτη.
(95)
Το 2002 η Deutsche Post επικαλέστηκε την ύπαρξη των λεγόμενων «βαρών» από την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας και την απασχόληση δημοσίων και ιδιωτικών υπαλλήλων τους οποίους είχε αναλάβει από την POSTDIENST. Τα εν λόγω βάρη συνίσταντο στο κόστος το οποίο η Deutsche Post, κατά την άποψή της, θα απέφευγε να αναλάβει αν δεν έφερε υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας και αν δεν είχε αναλάβει τους εργαζόμενους και την υποδομή της POSTDIENST (βλέπε αναλυτική κατάσταση στον πίνακα 1).
Πίνακας 1
Βάρη που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο της απόφασης περί μεγεθών αναφοράς του 2002 (σε εκατ. EUR, ονομαστικές τιμές)
#
Βάρη από την απόφαση περί μεγεθών αναφοράς του 2002
Μέση επιβάρυνση (1998-2006) σε εκατ. EUR
%
1
Μη ανταγωνιστικό μισθολογικό κόστος
[…]
[…]
2
Μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες
[…]
[…]
3
Βάρος από υποδομές (υποκαταστήματα)
[…]
[…]
4
Πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση υπαλλήλων (VAP)
[…]
[…]
5
Βάρος από υποδομές (μεταφορά)
[…]
[…]
6
Κοινωνικές δαπάνες και δαπάνες υγείας (BAnstPT)
[…]
[…]
7
Αναδιάρθρωση προσωπικού
[…]
[…]
8
Κάλυψη ελλείμματος ταμείου ασφάλισης ασθενείας των δημοσίων υπαλλήλων
[…]
[…]
Συνολική μέση επιβάρυνση
[…]
100 %
(96)
Τελικά η Postregulierungsbehörde έκανε δεκτό τον ισχυρισμό της Deutsche Post ότι τα εν λόγω βάρη δεν θα είχαν δημιουργηθεί αν δεν υφίσταντο η υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας (βάρη # 3 και 5, κόστος παροχής καθολικής υπηρεσίας) και η υποχρέωση ανάληψης των δημόσιων και ιδιωτικών υπαλλήλων της POSTDIENST (βάρη # 1, 2, 4, 6, 7 και 8). Ακολούθως η Postregulierungsbehörde ενέκρινε υψηλότερες ρυθμιζόμενες τιμές επιστολικού ταχυδρομείου προκειμένου να καταστεί δυνατή η χρηματοδότηση, με έσοδα από τις ρυθμιζόμενες υπηρεσίες επιστολικού ταχυδρομείου, των μέσων ετήσιων επιβαρύνσεων της περιόδου 2002-2006 ύψους […] δισεκατ. EUR. Σύμφωνα με την απόφαση περί μεγεθών αναφοράς του 2002 το 100 % των βαρών καταλογίζεται στις τιμές οι οποίες καθορίζονται βάσει του ex ante συστήματος προσδιορισμού.
II.3.1.1. Μη ανταγωνιστικοί βασικοί μισθοί (βάρος # 1)
(97)
Το βάρος # 1 αντιστοιχεί στο μέρος των βασικών μισθών των ταχυδρομικών υπαλλήλων το οποίο φέρεται να υπερβαίνει τον αντίστοιχο μέσο όρο του κλάδου. Ως κριτήριο αναφοράς όσον αφορά τους «ανταγωνιστικούς» μισθούς ορίστηκαν οι μισθοί που είχαν συμφωνηθεί από τα εργατικά σωματεία στο πλαίσιο συλλογικής σύμβασης αποδοχών (στο εξής: «ΣΣΑ») για τους υπαλλήλους που είχαν προσληφθεί μετά το 2002. Εντούτοις, για τον υπολογισμό του βάρους # 1 το εν λόγω κριτήριο αναφοράς χρησιμοποιείται για όλους τους υπαλλήλους. Επίσης λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο των διαβιβασθέντων στοιχείων αναλυτικής λογιστικής αναδρομικά έως το 1998.
II.3.1.2. Μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες (βάρος # 2)
(98)
Η Postregulierungsbehörde έκανε επίσης δεκτό το επιχείρημα της Deutsche Post ότι η τελευταία επιβαρύνθηκε με εισφορές κοινωνικής ασφάλισης για τους δημόσιους και ιδιωτικούς υπαλλήλους της, οι οποίες ήταν υψηλότερες από εκείνες με τις οποίες επιβαρύνονται συνήθως οι ανταγωνιστές του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους που απασχολούν.
(99)
Στο πλαίσιο των υπολογισμών της η Deutsche Post λαμβάνει ως βάση ένα ποσοστό εισφοράς στην κοινωνική ασφάλιση το οποίο θεωρεί «ανταγωνιστικό» τόσο όσον αφορά τους δημόσιους υπαλλήλους όσο και όσον αφορά τους ιδιωτικούς υπαλλήλους (στο εξής: «ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ»). Το εν λόγω ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ ορίζεται ως το άθροισμα
-
του καταβαλλόμενου από τον εργοδότη ποσοστού ασφαλιστικών εισφορών για ιδιωτικούς υπαλλήλους (περίπου 19 % έως 21 %, ήτοι, όπως εμφαίνεται στο Σχήμα το ήμισυ περίπου του συνολικού ποσοστού ασφαλιστικών υπηρεσιών) και
-
της εισφοράς στο ταμείο ασφάλισης ατυχημάτων [(0 % έως 5 %) στην Deutsche Post η εν λόγω εισφορά περιλαμβάνεται από το 2001 στο ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ], και
-
της εισφοράς στην πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση [(0 % έως 5 %) στην Deutsche Post η εν λόγω εισφορά περιλαμβάνεται από το 1997 στο ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ, καθόσον αυτού του ύψους η εισφορά στην πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση θεωρείται «ανταγωνιστική». Το συγκεκριμένο ποσοστό βασίζεται στην πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση την οποία η Deutsche Post παρέχει από το 1997 στους νεοπροσλαμβανόμενους ιδιωτικούς υπαλλήλους της].
(100)
Από τα ρυθμιζόμενα έσοδα χρηματοδοτούνται οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης στο μέτρο που υπερβαίνουν το ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ (στο εξής: «μη ανταγωνιστικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης»). Όπως εμφαίνεται από το παράδειγμα υπολογισμού των μη ανταγωνιστικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για το έτος 2001 στον πίνακα 2, οι πραγματικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης για τους δημόσιους υπαλλήλους ήταν σχεδόν διπλάσιες σε σχέση με τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που υπολογίζονται βάσει του ποσοστού εισφοράς ΛΕΕ και θεωρούνται «ανταγωνιστικές».
Πίνακας 2
Υπολογισμός των μη ανταγωνιστικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για δημόσιους υπαλλήλους κατά το έτος 2001 με βάση τον ΛΕΕ του 2002 (σε εκατ. EUR)
% επί των καταβλητέων αποδοχών
(1)
Ποσοστό εισφοράς στο ταμείο συντάξεων
33 %
(2)
Σύνολο αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων
[…]
(3)
=(1)*(2)
Εισφορά στο ταμείο συντάξεων
[…]
(4)
Δαπάνες υγείας
[…]
(5)
=(3)+(4)
Πραγματοποιηθείσες κοινωνικές δαπάνες
[…]
[40 % έως 45 %]
(6)
Συμμετοχή εργοδότη Εισφορές κοινωνικής ασφάλισης
20,43 %
(7)
Ασφάλιση ατυχημάτων
[…]
(8)
Πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση
[…]
(9)
=(6)+(7)+(8)
Ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ
[…]
(10)
=(2)*(9)
Κοινωνικές δαπάνες με βάση το κριτήριο αναφοράς ΛΕΕ
[…]
[20 % έως 25 %]
(11)
=(5)-(10)
Μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες
[…]
[15 % έως 20 %]
(101)
Οι πραγματοποιηθείσες εισφορές κοινωνικής ασφάλισης περιλαμβάνουν το αποδιδόμενο από την Deutsche Post ποσοστό 33 % επί των καταβλητέων αποδοχών των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων (που για την περίοδο 1995-1999 αντιστοιχεί σε ποσό 2,045 δισεκατ. EUR) ως εισφορά στο ταμείο συντάξεων καθώς και τις εισφορές στις δαπάνες υγείας των δημοσίων υπαλλήλων. Το 2001 οι καταβλητέες εισφορές κοινωνικής ασφάλισης ανήλθαν σε συνολικά [40 % έως 45 %] των καταβλητέων αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων.
(102)
Παρότι το ύψος της εισφοράς κοινωνικής ασφάλισης ορίζεται ως ποσοστό επί του μεικτού μισθού των ιδιωτικών υπαλλήλων (καθαρός μισθός + συμμετοχή του εργαζόμενου στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης), η Deutsche Post προσδιορίζει το κριτήριο αναφοράς ΛΕΕ πολλαπλασιάζοντας το ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ [20 % έως 25 %] με τον καταβλητέο μισθό των δημοσίων υπαλλήλων.
II.3.1.3. Πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση ιδιωτικών υπαλλήλων (βάρος # 4)
(103)
Σκοπός του βάρους # 4 είναι να λειτουργήσει ως αντιστάθμισμα στον σχηματισμό προβλέψεων για τις υποχρεώσεις που γεννήθηκαν πριν από το 1997 από την πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση VAP των ιδιωτικών υπαλλήλων της Deutsche Post.
(104)
Όπως προαναφέρθηκε στο κεφάλαιο II.1.4, στους ιδιωτικούς υπαλλήλους της Deutsche Post που είχαν προσληφθεί πριν από το 1997 προσφέρθηκε μία πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση προκειμένου να εξασφαλίσουν σύνταξη ανάλογη με αυτή των δημοσίων υπαλλήλων. Εντούτοις η POSTDIENST δεν είχε σχηματίσει αντίστοιχες προβλέψεις για τις μελλοντικές καταβολές συντάξεων. Μόνο μετά την ίδρυση της DPAG σχηματίστηκαν στον ισολογισμό προβλέψεις ύψους 8,153 δισεκατ. EUR.
II.3.1.4. Λοιπές μη ανταγωνιστικές δαπάνες (βάρη # 6, 7 και 8)
(105)
Το βάρος # 6 περιλαμβάνει την εισφορά της Deutsche Post στον ομοσπονδιακό οργανισμό ταχυδρομείων και τηλεπικοινωνιών (Bundesanstalt für Post und Telekommunikation, στο εξής: "BanstPT"), ο οποίος χορηγεί ορισμένες κοινωνικές παροχές (π.χ. εργατικές κατοικίες) προς δημοσίους υπαλλήλους και ιδιωτικούς υπαλλήλους που έχουν μεταταχθεί στην POSTDIENST. Το βάρος # 7 αφορά τη συνεισφορά της Deutsche Post στην κάλυψη του ελλείμματος του ταμείου ασφάλισης ασθενείας των δημοσίων υπαλλήλων. Το βάρος # 8 (αναδιάρθρωση προσωπικού) αφορά τόσο τους δημόσιους όσο και τους ιδιωτικούς υπαλλήλους.
II.3.1.5. Βάρη από την παροχή καθολικής υπηρεσίας (# 3 και 5)
(106)
Τα εν λόγω βάρη αντικατοπτρίζουν την εξοικονόμηση δαπανών που θα μπορούσε να πετύχει η Deutsche Post εάν ανέπτυσσε το δίκτυο των υποκαταστημάτων της και των υπηρεσιών δεμάτων με βάση εμπορικά κριτήρια. Η εν λόγω εξοικονόμηση δαπανών υπολογίζεται για παράδειγμα βάσει του αριθμού των υποκαταστημάτων που η Deutsche Post θα λειτουργούσε στην περίπτωση που δεν θα ήταν υποχρεωμένη να παρέχει καθολική υπηρεσία.
II.3.2. Αποφάσεις περί μεγεθών αναφοράς του 2007 και του 2011
(107)
Στις 7 Νοεμβρίου 2007 η Postregulierungsbehörde ενέκρινε το μέγεθος αναφοράς για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2008 μέχρι 31ης Δεκεμβρίου 2011 (στο εξής: «απόφαση περί μεγεθών αναφοράς του 2007»). Στις 14 Νοεμβρίου 2011 ενέκρινε το μέγεθος αναφοράς για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2012 μέχρι 31ης Δεκεμβρίου 2013 (στο εξής: «απόφαση περί μεγεθών αναφοράς του 2011»).
(108)
Από της εκδόσεως της αποφάσεως περί μεγεθών αναφοράς του 2007 οι τιμές για την αποστολή περισσότερων από 50 επιστολών δεν ελέγχονται πλέον ex ante αλλά αποτελούν αντικείμενο εκ των υστέρων ελέγχου κατά το άρθρο 25 του PostG 1997 (37). Οι τιμές για όλες τις υπόλοιπες ταχυδρομικές υπηρεσίες στις οποίες η Deutsche Post κατέχει δεσπόζουσα θέση, εξακολουθούν να υπόκεινται σε ex ante έλεγχο σύμφωνα με το άρθρο 19 του PostG 1997.
(109)
Στο πλαίσιο της αποφάσεως αυτής, η Επιτροπή χαρακτηρίζει τις υπηρεσίες στις οποίες η Deutsche Post κατέχει δεσπόζουσα θέση και οι τιμές των οποίων υπόκεινται είτε σε ex ante έλεγχο κατά το άρθρο 19 του PostG 1997 είτε σε ex post έλεγχο κατά το άρθρο 25 του PostG 1997 ως «διατιμημένες υπηρεσίες». Όλες οι υπόλοιπες υπηρεσίες, στις οποίες η Deutsche Post δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση και οι οποίες δεν υπόκεινται σε έλεγχο τιμών, χαρακτηρίζονται ως «μη διατιμημένες υπηρεσίες».
(110)
Η Deutsche Post εξακολούθησε να επικαλείται τα βάρη που συνεπάγονταν γι αυτήν οι μη ανταγωνιστικές μισθολογικές και κοινωνικές δαπάνες λόγω της ανάληψης των εργαζομένων της POSTDIENST (για παράδειγμα, ποσό ανερχόμενο κατά ετήσιο μέσο όρο σε […] εκατ. EUR από το 2008 για το βάρος # 2 - μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες) καθώς και βάρη λόγω της υποχρέωσής της για παροχή καθολικής υπηρεσίας. Όπως είχε ήδη πράξει και με την απόφαση περί μεγεθών αναφοράς του 2002, η Postregulierungsbehörde ενέκρινε εκ νέου την κάλυψη των εν λόγω βαρών από τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες, καθορίζοντας αντίστοιχα υψηλότερο μέγεθος αναφοράς. Κατά συνέπεια, η αναγνώριση των εν λόγω βαρών εκ μέρους της Postregulierungsbehörde στο πλαίσιο των αποφάσεων περί μεγεθών αναφοράς των ετών 2002, 2007 και 2009 παραμένει αμετάβλητη όσον αφορά τις μη διατιμημένες υπηρεσίες.
II.4. Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα της DPAG
(111)
Τα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα της DPAG για τα έτη 1995-2006 παρατίθενται στο σχήμα 2 της απόφασης του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας. Ενώ κατά την περίοδο 1995-1999 τα αποτελέσματα ήταν μεικτά (ορισμένες χρήσεις ήταν ζημιογόνες, ενώ ορισμένες ήταν κερδοφόρες), η DPAG κατάφερε κατά την περίοδο 2000-2006 να σημειώσει κέρδη ύψους 1 έως 2 δισεκατ. EUR προ φόρων.
(112)
Κατά τα έτη 2007-2010 η DPAG είχε τα ακόλουθα καθαρά κέρδη: 1,8 δισεκατ. EUR (2007), -2,0 δισεκατ. EUR (2008), 0,7 δισεκατ. EUR (2009) και 2,6 δισεκατ. EUR (2010).
(113)
Οι δημοσιευμένοι ισολογισμοί της DPAG δεν επιτρέπουν την αντιστοίχιση των κερδών με επιμέρους υπηρεσίες. Ως εκ τούτου δεν είναι δυνατό να διαπιστωθεί βάσει των δημοσιευμένων ισολογισμών αν οι διατιμημένες καθολικές υπηρεσίες ήταν στο σύνολό τους ζημιογόνες ή κερδοφόρες.
III. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(114)
Όπως επιβεβαίωσε το Γενικό Δικαστήριο στην απόφασή του στην υπόθεση T-421/07 (38), από την απόφαση του 1999 περί κινήσεως της διαδικασίας και εφεξής όλα τα εξεταζόμενα μέτρα αποτελούν αντικείμενο της διαδικασίας που συνεχίστηκε με την έκδοση της αποφάσεως του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας.
III.1. Επιδότηση συντάξεων
(115)
Με την απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου διαπιστώθηκε ότι η επιδότηση συντάξεων αποτελεί νέα ενίσχυση, καθόσον πριν από τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση του 1995 η Deutsche Post χρηματοδοτούσε τις συνταξιοδοτικές δαπάνες εξ ολοκλήρου από δικούς της πόρους. Με την ίδια απόφαση αποκρούστηκε ο στηριζόμενος στην απόφαση Combus (39) ισχυρισμός της Γερμανίας ότι η επιδότηση συντάξεων δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση.
(116)
Προκειμένου να διαπιστωθεί αν η επιδότηση συντάξεων ως αντιστάθμιση για συνταξιοδοτικά βάρη του παρελθόντος συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά (για παράδειγμα, σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής για τη γαλλική La Poste (40) (στο εξής: «απόφαση La Poste»), στην απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου συνεκτιμήθηκε το γεγονός ότι οι επικαλούμενες μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες δεν αντισταθμίστηκαν μόνο διά της επιδοτήσεως συντάξεων, αλλά και από τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες (π.χ. βάρος # 2 -μη ανταγωνιστικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης).
(117)
Πράγματι, όπως προέκυψε από τους υπολογισμούς που έγιναν στο πλαίσιο της απόφασης του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου, κατά τους οποίους λήφθηκαν υπόψη αμφότεροι οι αντισταθμιστικοί παράγοντες, η Deutsche Post είχε τη δυνατότητα να εφαρμόζει συντελεστές εισφορών κοινωνικής ασφάλισης οι οποίοι υπολείπονταν έναντι των υποχρεωτικών συνολικών συντελεστών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης (συμμετοχή εργοδότη + συμμετοχή εργαζόμενου) των ιδιωτών ανταγωνιστών της κατά 10 έως 14 ποσοστιαίες μονάδες.
(118)
Κατά συνέπεια, στην απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου εκφράσθηκαν αμφιβολίες σχετικά με το αν η επιδότηση συντάξεων ως αντιστάθμιση για συνταξιοδοτικά βάρη του παρελθόντος συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά κατά το άρθρο 107 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
III.2. Χρηματοοικονομική αντιστάθμιση για την παροχή καθολικής υπηρεσίας
(119)
Η Γερμανία επικαλείται το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, προκειμένου να στοιχειοθετήσει το συμβιβάσιμο των χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων και της εγγυήσεως που παρασχέθηκαν από το κράτος ως αντιστάθμιση για την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας:
(120)
Στηριζόμενη στην απόφαση Altmark (41) η Επιτροπή υποστήριξε στην απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας του 2007 την άποψη ότι οι χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις και η κρατική εγγύηση αποτελούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
(121)
Στην απόφαση του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις και εγγυήσεις ήταν αναγκαίες για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων παροχής καθολικής υπηρεσίας και ανάλογες προς τον επιδιωκόμενο σκοπό. Κατά την άποψη της Επιτροπής έπρεπε ιδίως να ελεγχθεί με βάση τις γενικές αρχές που κατοχυρώνονται με το κοινοτικό πλαίσιο του 2005 ο επιμερισμός του κόστους ανάμεσα στην καθολική υπηρεσία και στις εμπορικές υπηρεσίες. Επίσης εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τον υπολογισμό εύλογου κέρδους για τον οποίο είχαν ληφθεί υπόψη η μέση κερδοφορία του κλάδου και οι επιχειρηματικοί κίνδυνοι της Deutsche Post.
IV. ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ WIK
(122)
Η γνωμοδότηση WIK παραγγέλθηκε προς υποστήριξη της Επιτροπής στο πλαίσιο του λογιστικού ελέγχου της Deutsche Post για τα έτη 1990-2007, προκειμένου να διαπιστωθεί αν η Deutsche Post είχε λάβει υπέρμετρη αντιστάθμιση για την υποχρέωση προς παροχή καθολικής υπηρεσίας. Στην WIK Consult GmbH ανατέθηκαν ιδίως τα ακόλουθα:
-
Προσδιορισμός του κριτηρίου αναφοράς για το εύλογο κέρδος
-
έλεγχος της εσωτερικής κατανομής του κόστους και των συμφωνιών χρέωσης και
-
υπολογισμός της υπεραντιστάθμισης για το καθαρό κόστος της παροχής καθολικής υπηρεσίας.
IV.1. Ανάλυση του λογαριασμού ρυθμιζόμενων εσόδων - εξόδων έτους 2009
(123)
Τελικά το 2009, μετά την έκδοση στις 30 Οκτωβρίου 2008 της διαταγής παροχής πληροφοριών από την Επιτροπή, η Γερμανία διαβίβασε πλήρη σειρά στοιχείων ΛΕΕ για την περίοδο 1990-2007 (στο εξής: «ΛΕΕ 2009»).
IV.1.1. Έσοδα
(124)
Τα έσοδα της Deutsche Post μπορούν να κατανεμηθούν στις ακόλουθες τρεις ευρείες κατηγορίες:
-
Ρυθμιζόμενη καθολική επιστολική υπηρεσία (62 % των συνολικών εσόδων κατά την περίοδο 1990-2007)
Στις διατιμημένες υπηρεσίες αλληλογραφίας περιλαμβάνεται κάθε παροχή καθολικής υπηρεσίας στις αγορές που η Deutsche Post κατείχε δεσπόζουσα θέση, περιλαμβανομένων των υπηρεσιών από τις οποίες επωφελείτο επειδή διέθετε αποκλειστική άδεια παροχής τους. Από τις εν λόγω υπηρεσίες η Deutsche Post αποκόμισε κατά την περίοδο 1990-2007 το 62 % των συνολικών εσόδων της (42).
-
Μη ρυθμιζόμενη καθολική υπηρεσία (26 % των συνολικών εσόδων κατά την περίοδο 1990-2007)
Η καθολική υπηρεσία δεμάτων παρασχέθηκε σε αγορές ανοιχτές στον ανταγωνισμό, στις οποίες η Deutsche Post κατείχε μερίδιο αγοράς 30 % κατά μέσο όρο. Την περίοδο 1990-2007, τα έσοδα της Deutsche Post από την καθολική υπηρεσία δεμάτων αναλογούσαν σε 15 % επί του συνόλου των εσόδων της.
Από την παροχή μη διατιμημένων καθολικών υπηρεσιών (π.χ. κατάλογοι, διεθνές ταχυδρομείο) η Deutsche Post αποκόμισε περίπου το 11 % των συνολικών εσόδων της.
-
Μη ρυθμιζόμενες εμπορικές υπηρεσίες (12 % των συνολικών εσόδων κατά την περίοδο 1990-2007)
Η Deutsche Post χρησιμοποίησε το δίκτυο των καταστημάτων της όχι μόνο για την πώληση ταχυδρομικών υπηρεσιών αλλά και για την πώληση προϊόντων και υπηρεσιών της Postbank AG και -σε ελάχιστο βαθμό- της Deutschen Telekom. Από τις εν λόγω εμπορικές υπηρεσίες πωλήσεων προήλθε περίπου το 6 % των συνολικών εσόδων της Deutsche Post.
Οι εμπορικές υπηρεσίες δεμάτων και επιστολών (π.χ. διαφημιστικές επιστολές με συγκεκριμένο παραλήπτη) αντιστοιχούν στο 4 % περίπου των συνολικών εσόδων της Deutsche Post.
Επίσης η Deutsche Post παρείχε ποικίλες επιμέρους υπηρεσίες, π.χ. υπό την ιδιότητά της ως εταιρεία συμμετοχών για διεθνείς θυγατρικές εταιρείες δραστηριοποιούμενες σε άλλους επιχειρηματικούς τομείς (π.χ. DANZAS, DHL). Από τις εν λόγω λοιπές εμπορικές υπηρεσίες πωλήσεων προήλθε το 2 % περίπου των συνολικών εσόδων της Deutsche Post.
Σχήμα 3
Μέσο ποσοστό επί των εσόδων κατά την περίοδο 1990-2007 (με βάση τις ονομαστικές αξίες)
(125)
Η γνωμοδότηση WIK έχει ως αντικείμενο τις εμπορικές μόνο υπηρεσίες που παρασχέθηκαν από το νομικό πρόσωπο της DPAG και την προκάτοχο POSTDIENST σε συνδυασμό με την καθολική υπηρεσία. Δεν αποτέλεσαν αντικείμενο της γνωμοδοτήσεως οι εμπορικές υπηρεσίες (π.χ. οι παγκόσμιες ταχυμεταφορές της DHL), οι οποίες παρασχέθηκαν από άλλα νομικά πρόσωπα στο πλαίσιο της Deutsche Post World Net (στο εξής: «DPWN»).
IV.1.2. Ο υπολογισμός των βαρών στον ΛΕΕ 2009
(126)
Σε αντίθεση με τους ΛΕΕ που υπέβαλε η Deutsche Post στη ρυθμιστική αρχή για τις αποφάσεις περί μεγεθών αναφοράς των ετών 2002, 2007 και 2011, ο ΛΕΕ του έτους 2009, ο οποίος ουδέποτε διαβιβάστηκε στην Postregulierungsbehörde, περιέχει σημαντικά αυξημένο ποσό βαρών το οποίο η Deutsche Post καταλογίζει στις ρυθμιζόμενες υπηρεσίες.
(127)
Βάσει του ΛΕΕ 2009 η Deutsche Post επικαλείται για την περίοδο 1990-2006 βάρος ανερχόμενο κατά μέσο όρο σε […] δισεκατ. EUR. Στον ΛΕΕ 2002 το αντίστοιχο ποσό ήταν […] δισεκατ. EUR.
Σχήμα 4
Σύγκριση μεταξύ των βαρών από την καθολική υπηρεσία με βάση τον ΛΕΕ 2009 και των βαρών που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο της απόφασης περί μεγεθών αναφοράς του 2002 (ετήσιος μέσος όρος, ονομαστική αξία σε εκατ. EUR)
[…]
(128)
Ενώ σε ό,τι αφορά το βάρος # 2 (μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες) και το βάρος # 4 (πρόσθετη κοινωνική ασφάλιση) δεν υφίστανται ουσιαστικές διαφορές μεταξύ του ΛΕΕ 2002 και του ΛΕΕ 2009, το βάρος # 1 (μη ανταγωνιστικοί βασικοί μισθοί) έχει σχεδόν […]. Σε αντίθεση προς ό,τι έπραξε στον ΛΕΕ 2002, η Deutsche Post δεν χρησιμοποίησε πλέον ως κριτήριο αναφοράς για τους «ανταγωνιστικούς» μισθούς τους μισθούς της ΣΣΑ αλλά τον κατώτατο μισθό που ισχύει για τον ταχυδρομικό κλάδο βάσει αποφάσεως του Ομοσπονδιακού Bundesministerium für Arbeit (Ομοσπονδιακού Υπουργείου Εργασίας) του έτους 2007 (στο εξής: «κατώτατος μισθός 2007»). Ωστόσο, η εν λόγω απόφαση είχε κριθεί από το Bundesverwaltungsgericht (ανώτατο ομοσπονδιακό διοικητικό δικαστήριο) ως παράνομη και για τον λόγο αυτό δεν κατέστη ουδέποτε νομικά ισχυρή.
(129)
Επίσης η Deutsche Post επικαλέστηκε στον ΛΕΕ 2009 ως νέο βάρος την «υποδομή όσον αφορά τις επιστολές», η οποία περιλαμβάνει το πρόσθετο κόστος που συνδέεται με την έκτη ημέρα παράδοσης (κατά μέσο όρο […] εκατ. EUR ετησίως). Ο υπολογισμός στηρίζεται στην a contrario παραδοχή ότι η Deutsche Post, αν δεν είχε υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας, θα παρέδιδε ταχυδρομείο μόνο επί πέντε αντί επί έξι ημέρες εβδομαδιαίως.
(130)
Το βάρος # 3 -βάρος υποδομής υποκαταστημάτων- υπολογίζεται με τρόπο διαφορετικό από ό,τι στον ΛΕΕ 2002. Καλύπτει πλέον την εικαζόμενη εξοικονόμηση κόστους που θα επιτυγχανόταν αν όλα τα ταχυδρομεία λειτουργούσαν από το 1990 και μετά ως πρακτορεία. Το βάρος # 3 υπολογίζεται με βάση τις αμοιβές που καταβλήθηκαν από την Deutsche Post το έτος 2007 σε τρίτους για την παροχή υπηρεσιών πωλήσεων.
IV.1.3. Τα περιθώρια κέρδους στον ΛΕΕ 2009
(131)
Ο καταλογισμός των βαρών στις διατιμημένες επιστολικές καθολικές υπηρεσίες απαλλάσσει τις μη ρυθμιζόμενες υπηρεσίες σε σημαντικό βαθμό από κόστη που αφορούν, για παράδειγμα, σε μισθούς και κοινωνικές δαπάνες. Η εν λόγω ανακατανομή οδηγεί σε σαφώς θετικά περιθώρια κέρδους ύψους [15 % έως 25 %] στις εμπορικές υπηρεσίες και σε ζημίες ύψους σχεδόν [0 % έως 10 %] στις διατιμημένες επιστολικές υπηρεσίες.
(132)
Η Deutsche Post εμφανίζει στα ετήσια αποτελέσματά της ιδιαίτερα υψηλά κέρδη στον τομέα του επιστολικού ταχυδρομείου (βλέπε επίσης κεφάλαιο V.3), τα οποία ωστόσο υπερκεράζονται λόγω της μεταφοράς των βαρών από τις μη διατιμημένες υπηρεσίες στις διατιμημένες υπηρεσίες.
Σχήμα 5
Μέσος όρος κερδών από πωλήσεις βάσει του ΛΕΕ 2009
[…]
IV.2. Συγκριτική αξιολόγηση για τον προσδιορισμό του εύλογου κέρδους
IV.2.1. Αξιακή αλυσίδα της Deutsche Post: Δραστηριότητα χαμηλής τεχνολογίας και ελάχιστου κινδύνου
(133)
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της συγκριτικής αξιολόγησης για τον προσδιορισμό του «εύλογου κέρδους» και την αξιολόγηση της κατανομής του κόστους είναι απαραίτητη η ανάλυση της αξιακής αλυσίδας και των αναληφθέντων επιχειρηματικών κινδύνων. Για να εξευρεθεί μία ομάδα «συγκρίσιμων» επιχειρήσεων αναφοράς και να προσδιορισθεί ένα κριτήριο αναφοράς για το εύλογο κέρδος που έχει επιφυλαχθεί στην Deutsche Post απαιτείται γνώση των λειτουργικών χαρακτηριστικών και των χαρακτηριστικών κινδύνου.
IV.2.1.1. Αξιακή αλυσίδα επιχειρηματικού τομέα χαμηλής τεχνολογίας
(134)
Η αξιακή αλυσίδα μπορεί να υποδιαιρεθεί σε δύο βασικές λειτουργίες:
-
δίκτυο διανομής αντικειμένων αλληλογραφίας και δεμάτων στο σύνολο της γερμανικής επικράτειας,
-
δίκτυο ταχυδρομικών καταστημάτων στο σύνολο της γερμανικής επικράτειας.
(135)
Η διαχειριστική υποστήριξη ενός δικτύου διανομής αλληλογραφίας και δεμάτων αποτελεί επιχειρηματικό τομέα χαμηλής τεχνολογίας, ο οποίος δεν απαιτεί σημαντικές δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, όλες οι υπόλοιπες επιχειρήσεις του συγκεκριμένου κλάδου εργάζονται με παρόμοιο τυποποιημένο τρόπο. Οι εργασίες αυτού του είδους χαρακτηρίζονται συχνά ως «λειτουργίες ρουτίνας». Ο χαρακτήρας των εν λόγω εργασιών προκύπτει εξάλλου και από το γεγονός ότι η Deutsche Post τις έχει αναθέσει σε μεγάλο βαθμό σε τρίτους. Το ίδιο συμβαίνει και με τις παρασχεθείσες μέσω του καλύπτοντος το σύνολο της επικράτειας δικτύου καταστημάτων υπηρεσίες διανομής, οι οποίες επίσης ανατέθηκαν σταδιακά σε τρίτους.
(136)
Εκτός από τις ανωτέρω λειτουργίες ρουτίνας, σημαντικότερες άυλες αξίες της Deutsche Post είναι το πελατολόγιο, το σήμα και η ισχυρή θέση στην (επιστολική ιδίως) αγορά. Σύμφωνα όμως με τη γνωμοδότηση WIK, οι εν λόγω άυλες αξίες δεν οφείλονται ουσιαστικά στις προσπάθειες ή τις επενδύσεις της Deutsche Post, αλλά μάλλον στην αποκλειστική άδεια που διέθετε στο παρελθόν. Έτσι, η Deutsche Post δεν χρειάσθηκε να πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις μάρκετινγκ, αλλά έως το 2007 μπορούσε να στηρίζεται στην εγγυημένη από τον νόμο θέση της στην αγορά. Για τον λόγο αυτό η Deutsche Post δεν θα έπρεπε να δικαιούται κανένα αντάλλαγμα για τις συγκεκριμένες άυλες αξίες.
IV.2.1.2. Ελάχιστος κίνδυνος λόγω κρατικών μέτρων
(137)
Για πολλούς λόγους, τόσο στον τομέα των μη ρυθμιζόμενων υπηρεσιών όσο και στον τομέα των ρυθμιζόμενων υπηρεσιών η Deutsche Post ήταν λιγότερο εκτεθειμένη σε κινδύνους από ό,τι οι ανταγωνιστές της:
(138)
Πρώτον, η Deutsche Post προστατευόταν έως το 2007 από το νομοθετικά κατοχυρωμένο μονοπώλιο που κατείχε στον τομέα του επιστολικού ταχυδρομείου. Επίσης η Deutsche Post κατείχε σε όλες τις ρυθμιζόμενες υπηρεσίες επιστολικού ταχυδρομείου μερίδιο αγοράς 90 %, ενώ ο ανταγωνισμός ήταν ελάχιστος ή και ανύπαρκτος. Η Deutsche Post αντλούσε περίπου τα δύο τρίτα των εσόδων της από την παροχή διατιμημένων υπηρεσιών.
(139)
Δεύτερον, η Postregulierungsbehörde ενέκρινε ανώτατα όρια τιμών για ρυθμιζόμενες επιστολικές υπηρεσίες. Το εν λόγω ανώτατο όριο οριζόταν πάνω από το κόστος μιας αποδοτικής επιχείρησης με την αιτιολογία, μεταξύ άλλων, της αντισταθμίσεως των δήθεν μη ανταγωνιστικών δαπανών στον τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών. Κανένας από τους ανταγωνιστές της DPAG δεν διέθετε αποκλειστική άδεια ή δεσπόζουσα θέση στην αγορά η οποία να του επέτρεπε την εγκάρσια χρηματοδότηση κοινωνικών δαπανών. Για τον λόγο αυτόν, η αποκλειστική άδεια ή/και η δεσπόζουσα θέση στην αγορά συνέβαλε στη σημαντική μείωση των επιχειρηματικών κινδύνων όχι μόνο στον τομέα των ρυθμιζόμενων, αλλά και σε εκείνον των μη διατιμημένων καθολικών και εμπορικών υπηρεσιών.
(140)
Τρίτον, στη σημαντική απομείωση του κινδύνου συνέβαλαν και άλλα κρατικά μέτρα που λήφθηκαν τόσο στον τομέα των καθολικών υπηρεσιών όσο και στον τομέα των εμπορικών υπηρεσιών. Ενδεικτικά, στις αρχές της δεκαετίας του ‘90 οι ζημίες αναχαιτίστηκαν από τις χορηγηθείσες από το κράτος χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις, ενώ η παροχή κρατικής εγγύησης επέτρεψε στην Deutsche Post να δανειστεί κεφάλαια με το ίδιο επιτόκιο που δανειζόταν το κράτος παρά τη δυσχερή οικονομική κατάσταση στην οποία βρέθηκε η Deutsche Post από τις αρχές της δεκαετίας του ‘90 έως το έτος 1995.
(141)
Εν κατακλείδι, η Deutsche Post είχε να αντιμετωπίσει σημαντικά λιγότερους κινδύνους αγοράς και κόστους σε σχέση με τους ανταγωνιστές της, καθόσον δεν ήταν αναγκασμένη να δημιουργήσει η ίδια το πελατολόγιό της και είχε τη δυνατότητα να μετακυλίει τυχόν αυξήσεις κόστους μέσω της αυξήσεως των ρυθμιζόμενων τιμών. Με βάση τα επιχειρήματα αυτά, η γνωμοδότηση WIK καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ως συγκρίσιμοι ανταγωνιστές ενδείκνυνται οι ταχυδρομικές εταιρείες που ασκούν μόνο λειτουργίες ρουτίνας (π.χ. δεν επενδύουν σημαντικά σε μάρκετινγκ και εμπορικό σήμα) και δεν είναι εκτεθειμένες σε υψηλό επιχειρηματικό κίνδυνο (π.χ. διαθέτουν μακροχρόνιες συμβάσεις.
IV.2.2. Ποσοτικοποίηση κριτηρίων αναφοράς για το εύλογο κέρδος
(142)
Βάσει των συμπερασμάτων της λειτουργικής ανάλυσης και της ανάλυσης των κινδύνων αναζητήθηκαν στο πλαίσιο της γνωμοδότησης WIK συγκρίσιμες ταχυδρομικές επιχειρήσεις στις υφιστάμενες τράπεζες χρηματοοικονομικών πληροφοριών (για παράδειγμα στην τράπεζα πληροφοριών ORBIS, η οποία περιλαμβάνει περί τα 10 εκατ. επιχειρήσεις από όλο τον κόσμο). Με την εφαρμογή ελεγχόμενων μέτρων ποσοτικής και ποιοτικής επιλογής βρέθηκαν επιχειρήσεις αναφοράς οι οποίες προσφέρουν ταχυδρομικές υπηρεσίες σε ανταγωνιστικές αγορές.
(143)
Για τους σκοπούς της γνωμοδότησης WIK επιλέχθηκε μία ομάδα από 26 επιχειρήσεις αναφοράς οι οποίες δραστηριοποιούνται κατά κύριο λόγο στον τομέα της παροχής υπηρεσιών δεμάτων και εκτελούν τις τυπικές εργασίες ρουτίνας στον τομέα αυτόν. Όλες οι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις αναφοράς ανήκαν στον κλάδο "ταχυδρομικές υπηρεσίες και ταχυμεταφορές" (NACE-Code (43) 641).
(144)
Εν προκειμένω πρέπει να διευκρινισθεί ότι ο αριθμός των ανταγωνιστών που δύνανται να χρησιμοποιηθούν ως επιχειρήσεις αναφοράς είναι περιορισμένος, καθόσον, μέχρι τούδε, λόγω της αποκλειστικής άδειας του παραδοσιακού φορέα εκμετάλλευσης, η οποία ίσχυε για ένα σημαντικό μέρος των επιστολικών υπηρεσιών, δεν υπήρχαν ιδιωτικές επιχειρήσεις που να παρέχουν επιστολικές υπηρεσίες σε αξιόλογη έκταση. Επίσης στη γνωμοδότηση WIK δεν περιλήφθηκαν ως επιχειρήσεις αναφοράς παραδοσιακοί φορείς παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών από άλλες χώρες, καθώς αυτοί προστατεύονταν, όπως και η Deutsche Post, από αποκλειστικές άδειες και δεν δραστηριοποιούνταν κατά πρώτο λόγο σε ανταγωνιστικές αγορές.
(145)
Για τον προσδιορισμό του «εύλογου» κέρδους χρησιμοποιείται στη γνωμοδότηση WIK η απόδοση επί των πωλήσεων (return-on-sales, στο εξής: "ROS"), η οποία ισούται με το πηλίκο των λειτουργικών κερδών (κέρδη προ φόρων και τόκων (EBIT)) διά των πωλήσεων. Επίσης στη γνωμοδότηση WIK γίνεται υπολογισμός της απόδοσης ιδίων κεφαλαίων (return-on-asset, στο εξής: "δείκτης ROA"), π.χ. EBIT ως ποσοστό επί του συνολικού κεφαλαίου, προκειμένου να παρέχεται για τον προσδιορισμό του εύλογου κέρδους ένα κριτήριο αναφοράς βασιζόμενο στο κεφάλαιο.
Πίνακας 3
Κριτήρια αναφοράς ROS και ROA βάσει της γνωμοδότησης WIK
Απόδοση επί των πωλήσεων
(ROS)
Απόδοση ιδίων κεφαλαίων
(ROA)
Διάμεσος
3,48 %
7,33 %
Ανώτατο όριο (75ο εκατοστημόριο)
6,77 %
13,41 %
(146)
Από τον δειγματοληπτικό έλεγχο προέκυψε ότι στο ανταγωνιστικό τμήμα του ταχυδρομικού κλάδου η διάμεσος ROS ανέρχονταν κατά την περίοδο 1998-2007 σε 3,48 %. Ωστόσο η γνωμοδότηση WIK δεν περιέχει μόνο τη διάμεσο αποδόσεων αλλά και ένα ανώτατο όριο για το εύλογο κέρδος, και συγκεκριμένα το τρίτο τεταρτημόριο του κέρδους των συγκρίσιμων ανταγωνιστών, το οποίο ανέρχεται σε ROS 6,77 %. Αυτό σημαίνει με άλλα λόγια, ότι τα κέρδη του 75 % των συγκρίσιμων ανταγωνιστών υπολείπονται ενός ROS 6,77 % (44).
(147)
Όσον αφορά την απόδοση επί των πωλήσεων, στη γνωμοδότηση WIK η διάμεσος ROA προσδιορίζεται σε 7,33 % και το ανώτατο όριο σε 13,41 %.
(148)
Καθόσον η Deutsche Post είναι εκτεθειμένη σε σημαντικά χαμηλότερους κινδύνους σε σχέση με τις επιχειρήσεις αναφοράς που δραστηριοποιούνται σε αγορές με έντονο ανταγωνισμό (όπως είναι η αγορά της ταχυμεταφοράς δεμάτων), στη γνωμοδότηση WIK εκφράζεται η άποψη ότι το 3,48 % (διάμεσος ROS) συνιστά προσεκτικά και συντηρητικά καταρτισμένο κριτήριο αναφοράς για το εύλογο κέρδος της Deutsche Post και ότι δεν ενδείκνυται η χρησιμοποίηση υψηλότερης τιμής εντός του πεδίου μέχρι του τρίτου τεταρτημόριου ROS, το οποίο έχει τιμή 6,77 %. Επισημαίνεται μάλιστα ότι θα μπορούσε να δικαιολογηθεί ένα χαμηλότερο κριτήριο αναφοράς, καθόσον η διάμεσος ROS 3,48 % συνεπάγεται ROA 7,33 %, τιμή σαφώς υψηλότερη από το επιτόκιο άνευ κινδύνου.
IV.3. Εξέταση της κατανομής του κόστους
(149)
Στη γνωμοδότηση WIK επικρίνεται ο τρόπος κατανομής των βαρών στον ΛΕΕ 2009, καθόσον στις εμπορικές υπηρεσίες ένα περιθώριο λειτουργικού κέρδους ύψους [15 % έως 25 %] είναι σαφώς μεγαλύτερο από τον μέσο όρο του κλάδου (45). Δεδομένου ότι παρά τα πολύ μικρότερα περιθώρια κέρδους των ιδιωτών ανταγωνιστών η δραστηριότητα τους είναι κερδοφόρα, η γνωμοδότηση WIK συμπεραίνει ότι στις εμπορικές υπηρεσίες της Deutsche Post θα έπρεπε να αναλογεί μεγαλύτερο ποσοστό κόστους και ως εκ τούτου τα βάρη που αναλογούν στις ρυθμιζόμενες υπηρεσίες είναι αντίστοιχα χαμηλότερα.
(150)
Κατά συνέπεια η γνωμοδότηση WIK καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, παρά το κόστος που επιβαρύνονται, όλες οι εμπορικές υπηρεσίες εξακολουθούν να αποφέρουν κέρδη ίσα με τη διάμεσο ROS των ανταγωνιστών, ήτοι 3,48 %. Ως εκ τούτου η γνωμοδότηση δέχεται ότι το μέσο ετήσιο βάρος που αντιστοιχούσε στις ρυθμιζόμενες υπηρεσίες κατά την περίοδο 1990-2007 ήταν χαμηλότερο κατά […] εκατ. EUR.
(151)
Επειδή ένα μεγάλο μέρος των υπηρεσιών εμπορικής διανομής παρασχέθηκε στις συνδεδεμένες επιχειρήσεις Postbank και Telekom, η γνωμοδότηση WIK εξετάζει και το ερώτημα αν οι τελικές τιμές που χρεώθηκαν στις δύο αυτές επιχειρήσεις ήταν αγοραίες και συνεπώς μπορούν να χρησιμεύσουν ως κατάλληλο κριτήριο αναφοράς όσον αφορά τα κόστη τα οποία έπρεπε να επιβαρύνουν τις υπηρεσίες εμπορικής διανομής. Με βάση τα διατιθέμενα στοιχεία στη γνωμοδότηση WIK αναφέρεται ότι οι συμβάσεις μεταξύ της Deutsche Post και των δύο συνδεδεμένων επιχειρήσεων περιέχουν όρους οι οποίοι θα γίνονταν δεκτοί και από τρίτους. Καθόσον στις αρχές της δεκαετίας του ’90 οι POSTBANK και TELEKOM δεν είχαν ουσιαστικά τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν δίκτυα διανομής τρίτων, συμφώνησαν να μοιράζονται το σχετικό κόστος. Όταν όμως, μετά την πάροδο ορισμένων ετών, η Postbank και η Telekom ήταν πιο εύκολο να βρουν άλλα δίκτυα και μειώθηκε το κόστος του δικτύου καθολικής υπηρεσίας, η σύμβαση τροποποιήθηκε και συμφωνήθηκε ένα είδος προμήθειας συναρτώμενης με τα κέρδη, η οποία προσομοίαζε περισσότερο προς αυτές που συμφωνούνται στις τυπικές συμβάσεις παροχής υπηρεσιών εμπορικής διανομής (46).
IV.4. Αναπροσαρμογή του ΛΕΕ 2009
(152)
Οι συντάκτες της γνωμοδότησης WIK προέβησαν σε μια σειρά αναπροσαρμογών του ΛΕΕ 2009 ακλουθώντας την ακόλουθη μέθοδο:
Πίνακας 4
Μέθοδος υπολογισμού της γνωμοδότησης WIK όσον αφορά τα ετήσια υπέρμετρα κέρδη βάσει του ΛΕΕ 2009
Έσοδα από την παροχή καθολικής υπηρεσίας
-
Κόστος παροχής καθολικής υπηρεσίας
-
Εύλογο κέρδος
+
Κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις
Υπέρμετρα κέρδη
IV.4.1. Αναπροσαρμογή των εσόδων από την παροχή καθολικής υπηρεσίας
(153)
Η Deutsche Post πώλησε ένα μεγάλο μέρος της ακίνητης περιουσίας της (π.χ. ακίνητα τα οποία δεν χρειαζόταν πλέον λόγω της λειτουργικής αναδιάρθρωσης του ταχυδρομείου). Τα έσοδα από τις εν λόγω πωλήσεις επρόκειτο να διατεθούν στην καθολική υπηρεσία, καθώς αυτή ήταν ο βασικός χρήστης των συγκεκριμένων ακινήτων, τα οποία είχε εκμισθώσει στις εμπορικές υπηρεσίες.
(154)
Λόγω της αναπροσαρμογής αυτής, καθ’ όλη την περίοδο 1990-2007 τα έσοδα από την καθολική υπηρεσία ήταν αυξημένα κατά […] εκατ. EUR ετησίως κατά μέσο όρο.
IV.4.2. Αναπροσαρμογή του κόστους για την παροχή καθολικής υπηρεσίας
IV.4.2.1. Ανάλυση του λογαριασμού δαπανών
(155)
Ο ΛΕΕ 2009 δεν περιέχει ορθή ανάλυση των εσωτερικών τιμολογήσεων υπηρεσιών: Στην καθολική υπηρεσία δεν αναφέρεται το συνολικό πραγματοποιηθέν κέρδος, καθόσον τα κέρδη από τις επιμέρους λειτουργίες (π.χ. υποκαταστήματα) δεν αναλύονται ανάλογα με το εάν αφορούν την παροχή καθολικής υπηρεσίας ή τις εμπορικές υπηρεσίες (π.χ. κόστος των επιμέρους υπηρεσιών) αλλά εμφανίζονται συγκεντρωτικά ως εμπορικά κέρδη. Για τον λόγο αυτόν η Deutsche Post δεν ήταν σε θέση να προσκομίσει χωριστούς λογαριασμούς όπως προβλέπεται από την οδηγία 2006/111/ΕΚ της Επιτροπής, της 16ης Νοεμβρίου 2006, για τη διαφάνεια των χρηματοοικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεων καθώς και για τη χρηματοοικονομική διαφάνεια εντός ορισμένων επιχειρήσεων (47).
(156)
Ενώ για την περίοδο έως το 1997 η Deutsche Post προσκόμισε προσεγγιστική ανάλυση της εσωτερικής κοστολόγησης, στο πλαίσιο της γνωμοδότησης WIK απαιτήθηκε διόρθωση των αντίστοιχων κοστολογήσεων της περιόδου μετά το 1997. Κατά τη διόρθωση αυτή, ορισμένα κόστη που είχαν καταλογισθεί εσφαλμένα στην καθολική υπηρεσία μεταφέρθηκαν στις εμπορικές υπηρεσίες.
(157)
Με τη σχετική διόρθωση το μέσο ετήσιο κόστος για την παροχή καθολικής υπηρεσίας κατά την περίοδο 1998-2007 μειώνεται κατά […] εκατ. EUR.
IV.4.2.2. Αναπροσαρμογή της κατανομής των βαρών μεταξύ διατιμημένων και μη διατιμημένων υπηρεσιών
(158)
Όπως προαναφέρθηκε, στη γνωμοδότηση WIK δεν γίνεται διόρθωση κάθε βάρους χωριστά. Αντ’ αυτού, κατά τον εκ νέου υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη οι τελικές τιμές των εμπορικών υπηρεσιών, οι οποίες θεωρήθηκαν ως ικανοποιητικά κριτήρια αναφοράς για το μέσο κόστος του κλάδου. Κατά συνέπεια όλα τα υπέρμετρα κέρδη από εμπορικές υπηρεσίες (48) θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση των αρχικώς επικληθέντων βαρών. Για το σύνολο της περιόδου 1990-2007 τα βάρη μειώνονται κατά […] εκατ. EUR ετησίως κατά μέσο όρο.
IV.4.2.3. Κόστη που αφορούν την πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση (βάρος # 4) και δεν αποτυπώνονται στα ετήσια αποτελέσματα
(159)
Με το βάρος # 4 (πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση) η Deutsche Post ανέλαβε κόστη τα οποία δεν αποτυπώνονται στα ετήσια αποτελέσματά της. Λόγω του ότι το κριτήριο αναφοράς ROS προσδιορίζεται βάσει των ΛΕΕ των «συγκρίσιμων ανταγωνιστών», στο πλαίσιο της αναλυτικής λογιστικής της Deutsche Post μπορούν να ληφθούν υπόψη μόνο τα κόστη τα οποία αναγνωρίζονται και με βάση τα εθνικά λογιστικά πρότυπα ή τα διεθνή λογιστικά πρότυπα (IAS). Κατά συνέπεια, τα πρόσθετα κόστη που κανονικά δεν συμπεριλαμβάνονται σε λογαριασμούς συντασσόμενους με βάση τα διεθνή λογιστικά πρότυπα, δεν μπορούν να γίνουν δεκτά ως έξοδα και πρέπει να χρηματοδοτηθούν από το καθορισθέν περιθώριο κέρδους (κριτήριο αναφοράς).
(160)
Με τη σχετική διόρθωση το μέσο ετήσιο κόστος για το βάρος # 4 καθ’ όλη την περίοδο 1990-2007 μειώνεται κατά […] εκατ. EUR.
IV.4.3. Διόρθωση του κόστους κεφαλαίου σε εύλογο κέρδος
(161)
Η Deutsche Post συμπεριέλαβε στον ΛΕΕ 2009 ορισμένα κόστη τα οποία αρχικά δεν συμπεριλαμβάνονταν στον ΛΕΕ, όπως ενδεικτικά δαπάνες […] και […]. Στη γνωμοδότηση WIK διαγράφονται τόσο οι δαπάνες […] όσο και οι δαπάνες […] και αντικαθίστανται από το κριτήριο αναφοράς για το εύλογο κέρδος.
IV.4.3.1. Περίοδος 1996 - 2007
(162)
Το εύλογο κέρδος προσδιορίζεται βάσει των αναθεωρημένων εσόδων από την καθολική υπηρεσία και του κριτηρίου αναφοράς ROS με τιμή 3,48 %. Με τον τρόπο αυτό προκύπτει μέσο ετήσιο εύλογο κέρδος ύψους […] εκατ. EUR. Το μέσο ετήσιο κόστος κεφαλαίου ύψους […] εκατ. EUR (έξοδα για τόκους […] εκατ. EUR και υψηλότερες κανονιστικές αποσβέσεις ύψους […] εκατ. EUR) διαγράφεται από τον ΛΕΕ 2009.
(163)
Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι το εύλογο κέρδος που υπολογίζεται βάσει κριτηρίου αναφοράς ROS 3,48 % είναι σε σχέση με τον ΛΕΕ 2009 σε απόλυτα μεγέθη υψηλότερο από το κόστος κεφαλαίου που επικαλείται η Deutsche Post (π.χ. έξοδα για τόκους τα οποία υπολογίστηκαν βάσει εσωτερικής ROS ανερχόμενης σε περίπου […] των απασχολούμενων ιδίων κεφαλαίων, καθώς και υψηλότερο κόστος αποσβέσεων βασιζόμενο στην αγοραία αξία).
IV.4.3.2. Περίοδος 1990-1995
(164)
Κατά το άρθρο 63 παράγραφος 1 PostVerfG, η Deutsche Post όφειλε έως το 1995 να καταβάλει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση τις λεγόμενες επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων (49), οι οποίες ανέρχονταν σε περίπου 5,838 δισεκατ. EUR ή άλλως σε 8 % των πωλήσεων. Σε αντάλλαγμα η Deutsche Post απαλλάχθηκε από την προβλεπόμενη στο άρθρο 63 παράγραφος 4 PostVerfG υποχρέωση προς διανομή μερισμάτων πέραν των επιστροφών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων.
(165)
Για τον λόγο αυτό, στη γνωμοδότηση WIK δηλώνεται ρητώς ότι δεν θα ληφθεί υπόψη «εύλογο κέρδος» για την περίοδο έως το 1995 διότι κατά την περίοδο αυτή οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων κάλυπταν πλήρως το κόστος ιδίων κεφαλαίων της Deutsche Post. Ως εκ τούτου, το μέσο ετήσιο κόστος κεφαλαίου της Deutsche Post ύψους […] εκατ. EUR (έξοδα τόκων […] εκατ. EUR και ρυθμιζόμενες πρόσθετες αποσβέσεις […] εκατ. EUR) διαγράφηκε από τον ΛΕΕ 2009 και το κόστος καθολικής υπηρεσίας μειώθηκε αντίστοιχα.
IV.4.4. Συμπεράσματα
(166)
Όπως καταδεικνύουν ο ΛΕΕ 2009 και η γνωμοδότηση WIK, κατά την περίοδο μέχρι το 1996 τα έσοδα από την καθολική υπηρεσία δεν επαρκούσαν για την κάλυψη του κόστους της. Παρότι σύμφωνα με τον ΛΕΕ 2009 η Deutsche Post εμφάνιζε για ολόκληρο το διάστημα έως το 2007 σωρευμένες ζημίες ακόμη και με τον συνυπολογισμό των κρατικών αντισταθμίσεων, εντούτοις η γνωμοδότηση WIK καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι κρατικές ενισχύσεις ήταν τόσο υψηλές ώστε η Deutsche Post μπορούσε ήδη από το 1997 να είναι κερδοφόρος.
(167)
Σύμφωνα με τον ΛΕΕ 2009, έως το 1999 η αποδοτικότητα της καθολικής υπηρεσίας σημείωσε μηδαμινή αύξηση και μόνο από το έτος 2000 και εφεξής διαπιστώνεται ότι τα έσοδα από την καθολική υπηρεσία καλύπτουν κατά μέσο όρο το κόστος. Αντιθέτως, από τη γνωμοδότηση WIK προκύπτει ότι από το έτος 2000 και εφεξής η καθολική υπηρεσία απέφερε σημαντικά κέρδη, τα οποία υπερβαίνουν σαφώς τη διάμεσο ROS 3,48 %, παρότι στην καθολική υπηρεσία δεμάτων η αποδοτικότητα από τις πωλήσεις υπολειπόταν του μέσου όρου ανερχόμενη σε […] (βλέπε σχήμα 6).
Σχήμα 6
Σύγκριση των ετησίων υπέρμετρων κερδών από την παροχή καθολικής υπηρεσίας κατά την περίοδο 1990-2007 (σε εκατ. EUR, ονομαστικές αξίες)
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(168)
Οι μετέχοντες στη διαδικασία διαβίβασαν τις παρατηρήσεις τους επί της απόφασης του 1999 περί κινήσεως της διαδικασίας, της απόφαση του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας και της απόφασης του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου. Στο παρόν κεφάλαιο παρατίθενται συνοπτικά οι σημαντικότερες από τις παρατηρήσεις αυτές.
V.1. Αποκλειστική άδεια για τη χρησιμοποίηση γραμματοσήμων εκδιδόμενων από το Bundesministerium der Finanzen
(169)
Η TNT αμφισβητεί ότι η Deutsche Post κατέβαλε αντάλλαγμα για την αποκλειστική άδεια χρησιμοποίησης των εκδιδόμενων από το Bundesministerium der Finanzen γραμματοσήμων. Όπως υποστηρίζει, κατά το άρθρο 43 του PostG 1997 το αποκλειστικό δικαίωμα έκδοσης γραμματοσήμων με την ένδειξη «Γερμανία» ανήκει αποκλειστικά στο Bundesministerium der Finanzen. Ένας πάροχος ταχυδρομικών υπηρεσιών που αιτείται τη χρησιμοποίηση τέτοιων γραμματοσήμων οφείλει να καταβάλει αντάλλαγμα και να αναλάβει τα έξοδα. Κατά το άρθρο 54 του PostG 1997 η Deutsche Post AG διέθετε έως την 31η Δεκεμβρίου 2007 αποκλειστική άδεια για τη χρησιμοποίηση των εκδιδόμενων από το Bundesministerium der Finanzen γραμματοσήμων.
(170)
Αν πράγματι η Deutsche Post χρησιμοποιούσε τα εκδιδόμενα από το Bundesministerium der Finanzen γραμματόσημα δίχως να καταβάλλει αντάλλαγμα, το γεγονός αυτό σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της TNT συνιστά παράνομη κρατική ενίσχυση.
(171)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι στην απόφαση του 1999 περί κινήσεως της διαδικασίας, την απόφαση του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας και την απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου δεν έχει γίνει αναφορά στο εν λόγω μέτρο. Ως εκ τούτου, το μέτρο αυτό δεν αποτελεί αντικείμενο της παρούσας απόφασης.
V.2. Επιδότηση συντάξεων
(172)
Κατά την άποψη της UPS η Deutsche Post επωφελήθηκε από το γεγονός ότι απαλλάχθηκε εν μέρει από τις υποχρεώσεις πληρωμής που υφίσταντο προ του 1995. Καθόσον μια κανονική επιχείρηση βαρύνεται η ίδια με τις δαπάνες που αφορούν τις συντάξεις, η Deutsche Post περιήλθε σε ευνοϊκότερη θέση σε σχέση με τους ανταγωνιστές της. Περαιτέρω η UPS συμφωνεί με το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η υπό κρίση ενίσχυση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως υφιστάμενη ενίσχυση, δεδομένου ότι η θέση της Deutsche Post άλλαξε ριζικά και θεσπίστηκαν νέες νομοθετικές διατάξεις με βάση τις οποίες η Deutsche Post απαλλάσσεται μερικώς από την υποχρέωσή της να αναλάβει τις δαπάνες για τις συντάξεις των υπαλλήλων της. Κατά την άποψη της UPS, τέτοιου είδους καίριες αλλαγές ενός συστήματος δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπισθούν ως απλές αλλαγές αποκλειστικά τυπικού ή τεχνικού χαρακτήρα.
(173)
Η UPS επικροτεί το προσωρινό συμπέρασμα της Επιτροπής, σύμφωνα με το οποίο κατά το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, η επιδότηση συντάξεων δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά. Παρατηρεί ότι ενόψει της διαρκούς κερδοφορίας και της αποκλειστικής άδειας της Deutsche Post ανακύπτει εύλογα το ερώτημα αν η απαλλαγή από τα επικαλούμενα βάρη του παρελθόντος είναι όντως αναγκαία. Επίσης παρατηρεί ότι η στήριξη που χορηγήθηκε δεν βρίσκεται σε αναλογία με τον σκοπό του κοινού συμφέροντος τον οποίο επικαλείται η Γερμανία, καθόσον μάλιστα τα βάρη του παρελθόντος αντισταθμίζονται τόσο από την αύξηση των ταχυδρομικών τελών όσο και από την επιδότηση συντάξεων. Η UPS τονίζει ότι το βάρος της απόδειξης της αναλογικότητας του μέτρου το φέρει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και ότι εισέτι η Γερμανία δεν έχει προσδιορίσει τον αναλογικό χαρακτήρα των πλεονεκτημάτων που γεννώνται από το εν λόγω μέτρο υπέρ της Deutsche Post.
(174)
Κατά την UPS η Deutsche Post κατάφερε χάρη στην ενίσχυση να βελτιώσει τη θέση της όχι μόνο στη Γερμανία, αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές στις οποίες ανταγωνίζεται άλλους φορείς παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών όπως είναι η UPS. Επειδή η Deutsche Post μπόρεσε με τη βοήθεια της επιδότησης συντάξεων να ενισχύσει τη θέση της στον τομέα των εμπορικών υπηρεσιών εις βάρος άλλων φορέων, η στρέβλωση του ανταγωνισμού απέβη εις βάρος των ανταγωνιστών της.
(175)
Η UPS ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα όλων των παροχών που χορηγήθηκαν για τη χρηματοδότηση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και αναφέρονται στην απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως της επίσημης διαδικασίας ελέγχου για την περίοδο 2007-2011, όπως επίσης να εξετάσει αν η Deutsche Post εξακολουθεί ακόμη και τώρα να λαμβάνει κρατικές ενισχύσεις οι οποίες απαγορεύονται κατά το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(176)
Τέλος η UPS καλεί την Επιτροπή παράσχει αναλυτικότερες εξηγήσεις για το σκεπτικό που την οδήγησε στο συμπέρασμα ότι οι χορηγηθείσες στην Deutsche Post ενισχύσεις δεν συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά. Ιδίως ζητεί να της διαβιβασθεί αντίγραφο της γνωμοδότησης WΙΚ προκειμένου να μορφώσει άποψη για το κατά πόσο τα πορίσματα της γνωμοδότησης WIK χρησιμοποιήθηκαν για τους σκοπούς της εκτίμησης της επιδότησης συντάξεων στο πλαίσιο της απόφασης του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου.
V.3. Αντιστάθμιση για την παροχή καθολικής υπηρεσίας
(177)
Η UPS τάσσεται σαφώς υπέρ της εξέτασης από την Επιτροπή και συμφωνεί πλήρως με την εκτίμηση που περιέχεται στην απόφαση του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας σχετικά με την αντιστάθμιση για την παροχή καθολικής υπηρεσίας. Επίσης η UPS διαβίβασε μία επικαιροποιημένη έκδοση (50) της έκθεσης εμπειρογνωμόνων της εταιρείας NERA του Οκτωβρίου 2006 (51), στην οποία η Επιτροπή παραπέμπει στο σημείο 58 της απόφασης του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας.
(178)
Ενώ στην έκθεση NERA του 2006 η μέση απόδοση κεφαλαίου στον κλάδο του επιστολικού ταχυδρομείου της DPWN είχε εκτιμηθεί για την περίοδο μετά το 1999 σε περισσότερο από 20 % (52), στην αναθεωρημένη έκδοση της έκθεσης αναφέρεται ότι η απόδοση αυτή ξεπέρασε κατά την περίοδο 2000-2005 το 50 %. Μάλιστα για τα έτη 2003, 2004 και 2005 εκτιμάται ότι η απόδοση κεφαλαίου ξεπέρασε το 100 %. Η UPS καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα κέρδη από τον εξαιρετικά αποδοτικό κλάδο του ρυθμιζόμενου επιστολικού ταχυδρομείου μπορούσαν να υπερκαλύψουν τις ζημίες από την παροχή καθολικής υπηρεσίας.
(179)
Περαιτέρω η UPS ισχυρίζεται ότι η κοστολόγηση της Deutsche Post δεν αποτελεί κατάλληλη βάση για την ανάλυση και την εκτίμηση της αποδοτικότητας και των βαρών του τομέα αποκλειστικών υπηρεσιών. Κατά την άποψή της θα πρέπει να γίνει κατανομή του κόστους μεταξύ των ρυθμιζόμενων υπηρεσιών, της καθολικής υπηρεσίας και των εμπορικών υπηρεσιών. Κατά τον προσδιορισμό του ποσού της ενίσχυσης και του ύψους της υπεραντιστάθμισης πρέπει να ληφθούν υπόψη τα πλεονεκτήματα που χορηγήθηκαν στην Deutsche Post προς κάλυψη των βαρών του παρελθόντος, όπως για παράδειγμα τα κεφάλαια που εισέφερε το γερμανικό κράτος στην Deutsche Post το 1995 και η μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων υπό μορφή ακινήτων και υποδομής.
(180)
Όσον αφορά τις συμβάσεις που συνήφθησαν με συνδεδεμένες επιχειρήσεις σχετικά με τις ενδοομιλικές τιμολογήσεις, κατά την UPS θα πρέπει με βάση την απόφαση Chronopost (53) να ισχύει γι’ αυτές η αρχή του πλήρους ανταγωνισμού (arm’s length principle). Ως εκ τούτου η Επιτροπή πρέπει να ελέγξει τη σύμβαση μεταξύ της Deutsche Post και της DPEED εστιάζοντας ιδίως στις περιεχόμενες σε αυτή συμφωνίες για τις τιμές.
V.4. Υπερβολικά τέλη επιστολικού ταχυδρομείου
(181)
Η απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου έτυχε της πλήρους υποστηρίξεως της FFPI: Κατά την FFPI, οι νομοθετικές και διοικητικές αλλαγές που συνεπάγονται υψηλότερες δαπάνες για συντάξεις αποτελούν συνήθη επιχειρηματικό κίνδυνο ο οποίος ενδέχεται να επηρεάσει την αποδοτικότητα μιας επιχείρησης. Εφόσον οι επιχειρήσεις που λειτουργούν υπό συνήθεις όρους αγοράς είναι υποχρεωμένες να χρηματοδοτούν τέτοιου είδους πρόσθετες δαπάνες από δικούς τους πόρους, δεν έπρεπε ούτε η Deutsche Post να λάβει επιδότηση συντάξεων από το γερμανικό κράτος.
(182)
Επίσης η FFPI τονίζει ότι στην έκθεση διαχείρισης για τη χρήση 2000 η Deutsche Post είχε τονίσει τη σημασία της μεταρρύθμισης του συστήματος συντάξεων των υπαλλήλων της και στο πλαίσιο αυτό είχε δηλώσει ότι η αύξηση του EBITA (κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων) κατά 98,6 % στις υπηρεσίες διανομής ταχυδρομείου εταιρικών πελατών οφείλονταν κατά πρώτο λόγο στο μειωμένο εύρος εισφορών προς το κεφάλαιο συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων. Ως εκ τούτου, η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι δευτερεύουσας σημασίας ή κυρίως τεχνικής φύσεως.
(183)
Από μελέτη που εκπονήθηκε από την FFPI κατά την περίοδο 2001-2008 προκύπτει ότι το 2009 στην Γερμανία το ταχυδρομικό τέλος για μια κανονική επιστολή βάρους έως 20 γραμμαρίων ήταν εξαιρετικά υψηλό. Αντιθέτως, το τέλος για την αποστολή δέματος βάρους έως 500 γραμμαρίων ήταν σχετικά χαμηλό, γεγονός που αποτελεί ένδειξη εγκάρσιας επιδότησης.
(184)
Η FFPI είναι βέβαιη ότι η ενίσχυση της Deutsche Post δεν έγινε με σκοπό την προώθηση της ανάπτυξης της γερμανικής ταχυδρομικής αγοράς ή/και ορισμένων ταχυδρομικών υπηρεσιών. Κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου η Deutsche Post ήταν μια κερδοφόρος επιχείρηση η οποία κατάφερε να ενισχύσει τόσο την ηγεμονική θέση της στη γερμανική αγορά όσο και την αποδοτικότητα και τις δραστηριότητές της. Κατά συνέπεια η επιδότηση συντάξεων δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ότι είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά κατά το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
V.5. Περιθώρια κέρδους
(185)
Όπως παρατηρεί ο BIEK, η πρακτική της Deutsche Post να εκμεταλλεύεται τη δεσπόζουσα θέση της σε συγκεκριμένες επιστολικές αγορές για την εγκάρσια χρηματοδότηση του κόστους των επιστολικών υπηρεσιών και υπηρεσιών δεμάτων που παρέχονται σε αγορές με εντονότερο ανταγωνισμό απέβη εις βάρος άλλων φορέων ταχυδρομικών υπηρεσιών. Καθόσον η Deutsche Post δύναται να αυξάνει τις τιμές της στις αγορές στις οποίες κατέχει μερίδιο μεγαλύτερο του 90 %, είναι σε θέση να προβαίνει σε εγκάρσια χρηματοδότηση των δαπανών που ανακύπτουν σε αγορές στις οποίες επικρατεί μεγαλύτερος ανταγωνισμός.
(186)
Επίσης ο BIEK επισημαίνει ότι η Deutsche Post, παρά τα βάρη του παρελθόντος που επικαλείται, σημείωσε σημαντικά υψηλότερα κέρδη από ό,τι επιχειρήσεις αναφοράς άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Εν προκειμένω είναι χαρακτηριστικό ότι, μεταξύ άλλων, στην εγχώρια διανομή τα περιθώρια ROS ανήλθαν σε 10 % έως 20 %. Μάλιστα τα συγκεκριμένα περιθώρια δεν αποκλείεται να είναι υψηλότερα, καθόσον η εγχώρια διανομή περιλαμβάνει και υπηρεσίες δεμάτων στις οποίες το περιθώριο κέρδους είναι κατά μέσο όρο χαμηλότερο από ό,τι στις επιστολικές υπηρεσίες.
(187)
Όσον αφορά τις υψηλότερες μισθολογικές δαπάνες που επικαλείται η Deutsche Post, ο BIEK παρατηρεί ότι η Deutsche Post χρησιμοποίησε ως κριτήριο αναφοράς για τον υπολογισμό των καταβαλλόμενων από αυτή μισθών σε σύγκριση με τους μισθούς που καταβάλλουν οι ανταγωνιστές της τους μέσους μισθούς που ισχύουν στον κλάδο των μεταφορών. Ο BIEK ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή, παρότι χρησιμοποίησε τα εν λόγω αριθμητικά στοιχεία ως κριτήρια αναφοράς για τους υπολογισμούς της στην απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου, πρέπει να λάβει υπόψη της ότι οι ανταγωνιστές της Deutsche Post πληρώνουν μισθούς οι οποίοι είναι κατά τουλάχιστο 15 % υψηλότεροι σε σχέση με τους μέσους μισθούς. Κατά συνέπεια, οι πρόσθετες μισθολογικές δαπάνες που επικαλείται η Deutsche Post είναι πολύ χαμηλότερες από ό,τι διατείνεται. Κατά τον BIEK, η υπόλοιπη διαφορά στο μισθολογικό κόστος δεν οφείλεται στα βάρη του παρελθόντος αλλά μάλλον στο μέγεθος της Deutsche Post και στη δεσπόζουσα θέση της στην αγορά.
(188)
Εξάλλου, κατά τον BIEK, τα βάρη του παρελθόντος που επωμίστηκε η Deutsche Post, περιλαμβανομένων των δαπανών για συντάξεις, υπεραντισταθμίστηκαν από την αύξηση των τελών στις διατιμημένες επιστολικές υπηρεσίες. Τα κρατικά μέτρα ενίσχυσης που καλείται να αξιολογήσει η Επιτροπή είχαν ως συνέπεια, στον μεν τομέα της παροχής επιστολικών υπηρεσιών να μην υπάρχει έως σήμερα πραγματικός ανταγωνισμός, στον δε τομέα των υπηρεσιών δεμάτων ο ανταγωνισμός να εξαιρετικά στρεβλωμένος.
VI. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
VI.1. Παρατηρήσεις σχετικά με την επιδότηση συντάξεων
VI.1.1. Μη ύπαρξη οικονομικού πλεονεκτήματος από τη χορηγηθείσα χρηματοοικονομική αντιστάθμιση για μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες
(189)
Επικαλούμενη την απόφαση Combus (54) η Γερμανία υποστηρίζει ότι τα ποσά που καταβάλλονται από το κράτος στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης ενός πρώην κρατικού φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας ως αντιστάθμισμα για συνταξιοδοτικές δαπάνες υπερβαίνουσες εκείνες που συνήθως βαρύνουν τους ιδιώτες ανταγωνιστές δεν αποτελούν κρατική ενίσχυση.
(190)
Η Γερμανία συντάσσεται με την άποψη της Επιτροπής ότι οι κοινωνικές δαπάνες θα πρέπει να συγκριθούν με εκείνες των ανταγωνιστών. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι η σύγκριση αυτή έπρεπε ήδη να γίνει βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, και όχι στο μεταγενέστερο στάδιο της εξέτασης της συμβατότητας με βάση το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
VI.1.2. Μη ύπαρξη οικονομικού πλεονεκτήματος σε σχέση με την κατάσταση προ του 1995
(191)
Κατά την άποψη της Γερμανίας, η Deutsche Post δεν απηλλάγη εξαιτίας της επιδότησης συντάξεων από δαπάνες τις οποίες διαφορετικά θα έπρεπε να επιβαρυνθεί η ίδια. Κατά συνέπεια δεν παρασχέθηκε στην Deutsche Post κάποιο πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Κατά τη Γερμανία, η Deutsche Post δεν ήταν νομικά υποχρεωμένη αλλά και ούτε και είχε την οικονομική δυνατότητα να καταβάλλει τις συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων πριν και μετά το 1995.
(192)
Η Γερμανία ισχυρίζεται, αφενός, ότι κατά το άρθρο 46 του PostVerfG 1989 οι δημόσιοι υπάλληλοι τους οποίους ανέλαβε η Deutsche Post το 1989 εξακολουθούν να βρίσκονται στην υπηρεσία του κράτους. Μάλιστα και μετά τη δεύτερη ταχυδρομική μεταρρύθμιση του 1995, οι εν λόγω υπάλληλοι της Deutsche Post εξακολουθούν να βρίσκονται στην υπηρεσία του κράτους δυνάμει του άρθρου 2 παράγραφος 3 PostPersRG 1994 και του νέου άρθρου 143b του Grundgesetz.
(193)
Καθόσον η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ήταν πάντα η αποκλειστική οφειλέτρια των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων, η Deutsche Post ουδέποτε είχε νομική υποχρέωση να χρησιμοποιήσει δικούς της πόρους για την καταβολή τους.
(194)
Μολονότι η Deutsche Post είχε κατά το άρθρο 54 παράγραφος 2 PostVerfG 1989 την υποχρέωση να χρηματοδοτεί τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα των δημοσίων υπαλλήλων της, η Γερμανία εμμένει στην άποψή της ότι η εν λόγω συνταξιοδοτική διάταξη (όπως και η προβλεπόμενη από το άρθρο 63 του PostVerfG 1989 υποχρέωση προς επιστροφή χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων) ρύθμιζε τη μεταξύ τους «εσωτερική σχέση» και είχε ως σκοπό την εξασφάλιση εισοδηματικών πόρων εντασσόμενων στον κρατικό προϋπολογισμό. Αυτό κατά την Γερμανία δεν θεμελιώνει υποχρέωση της Deutsche Post απέναντι στους δημοσίους υπαλλήλους.
(195)
Κατά τα άρθρα 2 παράγραφος 3 PostPersRG 1994 και 14 έως 16 PostPersRG 1994 το κράτος παρέμεινε και μετά τη δεύτερη ταχυδρομική μεταρρύθμιση αποκλειστικός οφειλέτης των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων προς τους δημοσίους υπαλλήλους. Όπως διατείνεται η Γερμανία, η προβλεπόμενη στο άρθρο 16 παράγραφος 1 PostPersRG υποχρέωση της Deutsche Post προς καταβολή εισφορών υπέρ του Postbeamtenversorgungskasse, όπως και η υποχρέωση κατ’ άρθρο 54 παράγραφος 2 PostVerfG 1989, απλώς ελάφρυναν τον κρατικό υπολογισμό χωρίς να μεταβάλουν την αποκλειστική ευθύνη του κράτους για την παροχή των συντάξεων.
(196)
Από απόψεως αστικού δικαίου η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν είχε εξάλλου τη δυνατότητα να μεταβιβάσει την υποχρέωσή της προς χρηματοδότηση των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων στη νεοϊδρυθείσα το έτος 1995 DPAG. Κατά τη μεταβίβαση υφιστάμενων συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων σε νομικά ανεξάρτητη θυγατρική εταιρεία, η μητρική εταιρεία εξακολουθεί με βάση τις βασικές αρχές του αστικού δικαίου να ευθύνεται για την καταβολή απαιτήσεων που απορρέουν από περιουσιακά δικαιώματα τρίτων.
(197)
Επίσης η Γερμανία προβάλλει το επιχείρημα ότι η Deutsche Post ουδέποτε διέθετε επαρκείς δικούς της πόρους για να χρηματοδοτήσει τα συνταξιοδοτικά βάρη. Ειδικότερα, η POSTDIENST εμφάνιζε πριν από το 1995 συνεχώς ζημίες τις οποίες το κράτος ήταν αναγκασμένο να αντισταθμίσει μεταφέροντας κεφάλαια ύψους 5,6 δισεκατ. EUR, ενώ και μετά τη μετατροπή της POSTDIENST το 1995, από την οποία προέκυψε η DPAG, οι σωρευμένες συνταξιοδοτικές οφειλές ανέρχονταν σε περίπου […] δισεκατ. EUR. Έχοντας τέτοιου ύψους υποχρεώσεις στο παθητικό της, η DPAG ήταν αδύνατο να ιδρυθεί ως επιχείρηση διεπόμενη από το ιδιωτικό δίκαιο, καθώς η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν διέθεσε σε αυτή τα κεφάλαια τα οποία θα μπορούσαν να καταστήσουν την DPAG οικονομικά βιώσιμη.
VI.1.3. Η επιδότηση συντάξεων αποτελεί υφιστάμενη ενίσχυση κατά το άρθρο 108 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(198)
Για την περίπτωση που κριθεί ότι η επιδότηση συντάξεων αποτελεί κρατική ενίσχυση, θα πρέπει κατά την άποψη της Γερμανίας η ενίσχυση αυτή να θεωρηθεί ως «υφιστάμενη» κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο β) σημείο i), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, καθόσον το κράτος είναι αποκλειστικός οφειλέτης και υπόχρεος προς χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών απαιτήσεων των δημοσίων υπαλλήλων ήδη από το έτος 1953, όταν άρχισαν να ισχύουν οι σχετικές διατάξεις του γερμανικού Grundgesetz. Η Γερμανία εμμένει στη θέση της ότι το καθεστώς των εν λόγω υποχρεώσεων του κράτους δεν μεταβλήθηκε ούτε κατά την πρώτη ταχυδρομική μεταρρύθμιση του 1989 ούτε κατά τη δεύτερη ταχυδρομική μεταρρύθμιση του 1995 και ότι η Deutsche Post, τόσο προ του 1995 όσο και μεταγενέστερα, ουδέποτε έφερε τη νομική υποχρέωση ούτε διέθετε την οικονομική δυνατότητα να καταβάλλει τις συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων.
(199)
Περαιτέρω η Γερμανία επικαλείται μία δήλωση που είχε υποβάλει η Επιτροπή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου επί της υπόθεσης T-266/02. Όπως ισχυρίζεται, από τη σκέψη 54 της αποφάσεως που εκδόθηκε στην υπόθεση αυτή προκύπτει σαφώς ότι η Επιτροπή «είχε θεωρήσει, με την προσβαλλόμενη απόφαση, ότι μόνον τα ποσά που η DB-Telekom μετέφερε στην προσφεύγουσα είχαν παράσχει πλεονέκτημα στη δεύτερη» (55).
(200)
Η Γερμανία συνάγει από την εν λόγω δήλωση ότι κατά την Επιτροπή δεν υφίσταται οικονομικό πλεονέκτημα ούτε όταν πρόκειται για την επιδότηση συντάξεων. Ως εκ τούτου η Γερμανία φρονεί ότι η Επιτροπή έλαβε «απόφαση για τη μη διατύπωση αντιρρήσεων» κατά την έννοια του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999. Επίσης υποστηρίζει ότι κατά το άρθρο 1 στοιχείο β) σημείο ii) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, μία τέτοια θετική απόφαση θα σήμαινε ότι η επιδότηση συντάξεων αποτελεί υφιστάμενη ενίσχυση.
VI.1.4. Η επιδότηση συντάξεων αποτελεί κατά το άρθρο 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά αντιστάθμιση για βάρη του παρελθόντος
(201)
Αναφερόμενη στο σκεπτικό της Επιτροπής στην απόφαση La Poste, η Γερμανία εκφράζει την άποψη ότι η επιδότηση συντάξεων αποτελεί μέτρο συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά κατά το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, την άποψη δε αυτή στηρίζει ως εξής:
-
Η Deutsche Post κατέβαλλε εισφορές κοινωνικής ασφάλισης το ύψος των οποίων πάντως υπερέβαινε τη συμμετοχή του εργοδότη στις εισφορές ασφάλισης συντάξεων, ασθενείας και περίθαλψης σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης.
-
Ο περί συγκριτικού πλεονεκτήματος ισχυρισμός της Επιτροπής δεν ευσταθεί στον βαθμό που ο υποκείμενος υπολογισμός στηρίζεται στην υπόθεση ότι οι διατιμημένες υπηρεσίες καλύπτουν το επικαλούμενο βάρος # 2 (μη ανταγωνιστικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Η La Poste - όπως και άλλες κατεστημένες ταχυδρομικές επιχειρήσεις - αναχρηματοδότησαν τις κοινωνικές τους δαπάνες μέσω της αυξήσεως των επιστολικών τελών, γεγονός που η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη στην απόφαση La Poste.
-
Μολονότι η Γερμανία συμφωνεί καταρχήν με την άποψη ότι τα έσοδα από τις διατιμημένες υπηρεσίες θα έπρεπε να καλύπτουν τα επικαλούμενα βάρη, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η ρυθμιστική αρχή έκανε δεκτό το αίτημα της Deutsche Post για τη χρηματοδότηση των μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών από τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες ούτε ότι τα έσοδα αυτά επαρκούσαν πράγματι για τη χρηματοδότηση των μη ανταγωνιστικών κοινωνικών υπηρεσιών.
(202)
Περαιτέρω η Γερμανία υπενθυμίζει ότι στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας που αφορούσε την Royal Mail (56) η Επιτροπή είχε τονίσει τη σημασία της βάσει συνεκτικών κριτηρίων αξιολόγησης των συνταξιοδοτικών δαπανών πρώην κρατικών επιχειρήσεων ώστε να διασφαλισθεί η συνοχή άλλων αποφάσεων που θα εκδοθούν μελλοντικά. Κατά συνέπεια η Επιτροπή οφείλει να λάβει υπόψη της τόσο την απόφαση La Poste όσο και την προσωρινή εκτίμησή της στην περίπτωση της Royal Mail. Στην τελευταία, η Επιτροπή δεν διατύπωσε αντιρρήσεις κατά της αντιστάθμισης ελλειμμάτων συνταξιοδοτικών ταμείων, παρότι από την έκθεση Hooper του 2008 συνάγεται ότι οι συνταξιοδοτικές δαπάνες της Royal Mail είχαν καλυφθεί εν μέρει μέσω της αύξησης των τιμών για διατιμημένες επιστολικές υπηρεσίες.
VI.1.4.1. Το κριτήριο αναφοράς θα έπρεπε να βασίζεται στις ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες
(203)
Επικαλούμενη τη γνωμάτευση του καθηγητή Ehlermann της 19ης Ιουλίου 2011 (57), η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή υπέπεσε κατά τον προσδιορισμό του κριτηρίου αναφοράς για τις κοινωνικές δαπάνες της Deutsche Post σε δύο λάθη.
(204)
Κατά την άποψη της Γερμανίας, η συμμετοχή του μισθωτού στις εισφορές δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως στοιχείο προσδιορισμού του κριτηρίου αναφοράς, καθόσον στην ιδιωτική οικονομία ο εργοδότης δεν είναι υποχρεωμένος να αναλάβει το ποσοστό εισφορών που αναλογεί στον μισθωτό. Οι εργοδότες μπορεί να αναλαμβάνουν την καταβολή ολόκληρου του ποσού της εισφοράς στην κοινωνική ασφάλιση για τεχνικούς λόγους, δεν έχουν όμως αντίστοιχη νομική υποχρέωση. Η χρησιμοποίηση του στοιχείου της συμμετοχής του εργαζομένου στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης είναι εξάλλου αντίθετο και προς την έως σήμερα ακολουθούμενη πρακτική (βλέπε απόφαση La Poste).
(205)
Ως βάση για τον υπολογισμό του κριτηρίου αναφοράς για τις κοινωνικές δαπάνες θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι ανταγωνιστικοί μισθοί (58), καθόσον οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων ήταν σημαντικά υψηλότεροι σε σχέση με τον μέσο όρο της αγοράς.
VI.1.4.2. Τα έσοδα από ρυθμιζόμενες υπηρεσίες δεν επαρκούν για την κάλυψη των μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών
(206)
Η Γερμανία τονίζει κατά πρώτο λόγο ότι η παραδοχή σύμφωνα με την οποία το βάρος# 2 καλύπτεται πλήρως από τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες αποτελεί απλή εικασία, καθόσον δεν είναι δυνατό να διαπιστωθεί αν οι ρυθμιζόμενες τιμές αυξήθηκαν πράγματι προκειμένου να αντισταθμιστούν οι μη ανταγωνιστικές δαπάνες. Αφενός δεν προκύπτει από την απόφαση περί τιμών αναφοράς του 2002 αν και σε ποιο βαθμό η Postregulierungsbehörde έλαβε υπόψη τα επικαλούμενα βάρη από μη ανταγωνιστικές δαπάνες. Αφετέρου, οι τιμές είχαν διατηρηθεί έως το 2002 στα επίπεδα του 1997. Είναι λοιπόν αδύνατο να διαπιστωθεί αν οι τιμές αυτές περιείχαν αντιστάθμιση για τις μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες των μη ρυθμιζόμενων υπηρεσιών.
(207)
Κατά τους ισχυρισμούς της Γερμανίας δεν αρκεί να αναφέρεται απλώς ότι για τον τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών ίσχυαν χαμηλότερα ποσοστά εισφορών κοινωνικής ασφάλισης σε σχέση με τα ποσοστά που ίσχυαν για τους ανταγωνιστές. Πρέπει να εξεταστεί και αν ο τομέας των διατιμημένων υπηρεσιών ήταν πράγματι σε θέση να χρηματοδοτήσει τις μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες από τα έσοδά του.
(208)
Η Deutsche Post θα είχε αποκομίσει οικονομικό πλεονέκτημα λόγω της αντιστάθμισης που έλαβε για τις μη ανταγωνιστικές κοινωνικές της δαπάνες μόνον εφόσον οι χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις που της χορηγήθηκαν ήταν υψηλότερες σε σχέση με τις κοινωνικές δαπάνες που η ίδια κατέβαλλε συνολικά για τους δημόσιους υπαλλήλους που απασχολούσε.
(209)
Η Γερμανία θεωρεί λυπηρό το γεγονός ότι δεν παρατίθεται ένας αναλυτικός υπολογισμός από τον οποίο να προκύπτει αν η αντιστάθμιση που έλαβε η Deutsche Post για τις μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες των δημοσίων υπαλλήλων ήταν εν συνόλω υπέρμετρη ή ελλιπής. Τονίζει ότι η ανάλυση αυτή είναι απαραίτητη για να διαπιστωθεί αν υφίσταται οικονομικό πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
α) Κατά την άποψη εμπειρογνωμόνων πρόκειται για υπο-αντιστάθμιση των μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών
(210)
Για να διορθώσει το σφάλμα αυτό, η Γερμανία διαβίβασε γνωμοδότηση του καθηγητή Weber (59) προκειμένου να αποδείξει ότι οι κοινωνικές δαπάνες που συνδέονταν με την απασχόληση δημοσίων υπαλλήλων περιήγαγαν την Deutsche Post σε οικονομικά μειονεκτική θέση. Στην εν λόγω γνωμοδότηση προσδιορίζεται αρχικά το ύψος κατά το οποίο οι βαρύνουσες την Deutsche Post κοινωνικές δαπάνες για δημοσίους υπαλλήλους υπερβαίνουν πράγματι τις κοινωνικές δαπάνες που επιβαρύνονται οι ιδιώτες ανταγωνιστές της για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους τους (στη γνωμοδότηση η διαφορά αυτή αναφέρεται ως «κοινωνικές δαπάνες της DPAG που υπερβαίνουν τα συνήθη στην αγορά επίπεδα» ή «διαρθρωτικό μειονέκτημα»). Στη γνωμοδότηση Weber οι εν λόγω υπερβαίνουσες τα συνήθη στην αγορά επίπεδα δαπάνες αντιστοιχούνται με την αντιστάθμιση για το βάρος# 2.
(211)
Όπως προκύπτει από τον πίνακα 5, ο συντάκτης της γνωμοδότησης συμπεριέλαβε στις κοινωνικές δαπάνες που συνδέονται με την απασχόληση των δημοσίων υπαλλήλων και τα ποσά που καταβλήθηκαν από την Deutsche Post στο ταμείο συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά και άλλες κοινωνικές δαπάνες όπως είναι η συνεισφορά στις δαπάνες ασθενείας καθώς και οι εισφορές στην ασφάλιση ατυχημάτων και σε άλλες ασφαλίσεις.
(212)
Μεταξύ των κοινωνικών δαπανών που συνδέονται με την απασχόληση ιδιωτικών υπαλλήλων περιλαμβάνεται στη γνωμάτευση η συμμετοχή του εργοδότη στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης προς τα ταμεία υποχρεωτικής ασφάλισης συντάξεων, ανεργίας, ασθενείας και περίθαλψης σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης, πολλαπλασιαζόμενη επί των «ανταγωνιστικών» μισθών (π.χ. του κατώτατου μισθού που ίσχυε για την πλειονότητα των δημοσίων υπαλλήλων το 2007).
(213)
Ως μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες ορίζονται οι κοινωνικές δαπάνες τις οποίες επιβαρύνεται η Deutsche Post για τους δημόσιους υπαλλήλους που απασχολεί και οι οποίες υπερβαίνουν το κριτήριο αναφοράς για τις κοινωνικές δαπάνες, όπως αυτό ορίζεται με βάση τη συμμετοχή των εργοδοτών στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης.
Πίνακας 5
Υπολογισμός του καθαρού αποτελέσματος με βάση τη γερμανική γνωμοδότηση
-
Καταβολές προς το ταμείο συντάξεων
-
Λοιπές κοινωνικές δαπάνες
+
«ανταγωνιστικές» κοινωνικές δαπάνες ως κριτήριο αναφοράς (βάσει του ποσοστού συμμετοχής του εργοδότη στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης προς τα ταμεία υποχρεωτικής ασφάλισης και των «ανταγωνιστικών» μισθών (π.χ. κατώτατος μισθός που ίσχυε το 2007)
Μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες
+
Αντιστάθμιση από τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες (βάρος # 2 - μη ανταγωνιστικές κοινωνικές επιβαρύνσεις)
Καθαρό αποτέλεσμα (υπεραντιστάθμιση ή υπο-αντιστάθμιση)
(214)
Όπως προκύπτει από τον υπολογισμό, την περίοδο 1995-2007 το βάρος # 2 δεν επαρκούσε για την κάλυψη των μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών. Στη γνωμοδότηση μάλιστα επισημαίνεται ότι η αντιστάθμιση που έλαβε η Deutsche Post υπολείπονταν κατά […] δισεκατ. EUR. Ο συντάκτης της γνωμοδότησης καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ακόμη και στην περίπτωση που στα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες συμπεριλαμβανόταν το βάρος # 2, η Deutsche Post και πάλι δεν θα είχε λάβει επαρκή αντιστάθμιση για τις μη ανταγωνιστικές δαπάνες τις οποίες επιβαρύνθηκε.
β) Κατά τον ΛΕΕ 2009 τα έσοδα από τον τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών δεν επαρκούσαν για την κάλυψη των μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών
(215)
Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι καθόσον από τις διατιμημένες υπηρεσίες δημιουργούνται ζημίες οι οποίες υπερβαίνουν τις μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες, δεν είναι δυνατό να διαπιστωθεί ότι τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες αντισταθμίζουν πράγματι τις δαπάνες αυτές. Για τον λόγο αυτόν η Γερμανία διαβίβασε ένα γνωμοδοτικό σημείωμα στηριζόμενο στον ΛΕΕ 2009 (60) για να αποδείξει ότι οι ζημίες από τις διατιμημένες υπηρεσίες ήταν σαφώς υψηλότερες από τις μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες.
(216)
Οι υπολογισμοί στηρίζονται στον ΛΕΕ 2009 και στην παραδοχή (με αναφορά στη γνωμοδότηση Deloitte-II, για την οποία θα γίνει αναλυτικότερα λόγος στο κεφάλαιο VI.3.2) ότι το ROS του εύλογου κέρδους από τις διατιμημένες υπηρεσίες ανέρχεται σε 7 %. Μετά την αφαίρεση του εύλογου κέρδους προκύπτει για τις διατιμημένες υπηρεσίες ζημία ύψους […] δισεκατ. EUR, ήτοι ποσό που υπερβαίνει το ύψος των επικαλούμενων μη ανταγωνιστικών δαπανών για την περίοδο 1995-2007. Κατά συνέπεια, τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες δεν επαρκούσαν για την κάλυψη των εν λόγω μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών.
VI.2. Παρατηρήσεις επί της αντιστάθμισης για την παροχή καθολικής υπηρεσίας
VI.2.1. Κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις
(217)
Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις δεν προσδίδουν οικονομικό πλεονέκτημα στην Deutsche Post, καθόσον οι σχετικές καταβολές ύψους 5 666 δισεκατ. EUR αποτελούν αποκλειστικά αντιστάθμιση για επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων ύψους 5,838 δισεκατ. EUR τις οποίες η Deutsche Post είχε υποχρεωθεί να πραγματοποιήσει έως το 1995.
(218)
Όπως αναφέρεται στην απόφαση του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας, οι εν λόγω επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων είχαν τη γενεσιουργό αιτία τους στην πρώην ταχυδρομική διοίκηση, η οποία όφειλε να αποδίδει περίπου το 10 % των ετήσιων λειτουργικών εισόδων της στο κράτος. Οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων καταργήθηκαν σταδιακά κατά το διάστημα 1989-1995 με βάση το άρθρο 63 παράγραφος 1 PostVerfG. Έως το 1993, η Deutsche Post ήταν υποχρεωμένη να αποδίδει το 10 % των λειτουργικών της εισόδων. Από το 1993 και εφεξής, οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων μειώθηκαν σταδιακά ανερχόμενες ενδεικτικά το έτος 1993 σε 10 % των λειτουργικών εσόδων μείον 153 εκατ. EUR, το 1994 σε 70 % του εύρους του 1993 και το 1995 σε 50 % του ποσού που είχε αποδοθεί το 1993. Εν συνόλω η Deutsche Post πραγματοποίησε από το 1990 μέχρι το 1995 επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων ύψους 5,838 δισεκατ. EUR.
(219)
Κατά το άρθρο 63 παράγραφος 4 PostVerfG, από τις επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων αφαιρούνταν τα καταβαλλόμενα ποσά για μερίσματα. Ενόψει της διατάξεως αυτής και της απαλλαγής από άμεσους και έμμεσους φόρους, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η απόφαση του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας αντιμετώπιζε τις επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων ως υποκατάστατο για την απαλλαγή από τους άμεσους και έμμεσους φόρους καθώς και ως αντάλλαγμα για τη χρηματοδότηση που παρείχε το κράτος ως μέτοχος.
(220)
Αντιδρώντας στη διαπίστωση αυτή η Γερμανία διαβίβασε τη γνωμοδότηση της KPMG, κατά την οποία οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων δεν μπορούσαν για διάφορους λόγους να θεωρηθούν ως υποκατάστατο φόρων ή μερισμάτων.
(221)
Ειδικότερα, σύμφωνα με τη γνωμάτευση της KPMG, στον χαρακτηρισμό των επιστροφών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων ως φόρου αντιτίθεται το γεγονός ότι οι επιστροφές υπολογίζονται από το 1931 με βάση το ύψος των λειτουργικών εσόδων. Για τον λόγο αυτόν καταβάλλονταν ακόμη και όταν η Deutsche Post εμφάνιζε ζημίες. Αντιθέτως, το ύψος του φόρου εισοδήματος εξαρτάται από το πραγματικό πλεόνασμα. Ο χαρακτηρισμός των επιστροφών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων ως φόρου θα ήταν συνεπώς αντίθετος προς τη συνταγματική επιταγή σύμφωνα με την οποία ο φόρος υπολογίζεται ανάλογα με τη φοροδοτική ικανότητα του φορολογούμενου.
(222)
Επίσης, κατά τη γνωμοδότηση, σκόπιμη δεν είναι ούτε η σύγκριση των επιστροφών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων με τον φόρο κύκλου εργασιών. Στον φόρο κύκλου εργασιών η φορολογική υποχρέωση συνυπάρχει με την έκπτωση φόρου για την απόκτηση αγαθών ή υπηρεσιών, ενώ αυτό δεν συμβαίνει στις επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων, με συνέπεια ο τρόπος υπολογισμού των επιστροφών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων να παρεκκλίνει σημαντικά από τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται ο πραγματικά οφειλόμενος από μία επιχείρηση φόρος κύκλου εργασιών.
(223)
Περαιτέρω κατά τους ισχυρισμούς της Γερμανίας οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ούτε ως μέρισμα. Η διανομή μερίσματος αφορά το αποτέλεσμα του προηγούμενου διαχειριστικού έτους ή των προηγούμενων ετών. Εντούτοις η Deutsche Post, παρότι κατά την περίοδο από το 1990 έως το 1995 δεν σημείωσε κέρδη, προέβη σε επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων. Κατά συνέπεια, οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων δεν αποτελούν μερίσματα.
(224)
Η γνωμοδότηση της KPMG καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως φόρος ή ως μέρισμα, αλλά αποτελούν φορολογική επιβάρυνση «sui generis», την οποία υποχρεούται να καταβάλλουν μόνο η Deutsche Bundespost και οι επιχειρήσεις που τη διαδέχτηκαν.
(225)
Στηριζόμενη στη γνωμοδότηση της KPMG η Γερμανία απορρίπτει ως αβάσιμη την παραδοχή της Επιτροπής ότι οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως υποκατάστατο της φορολόγησης των κερδών και της καταβολής μερίσματος. Η Γερμανία εμμένει στην άποψή της ότι οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων αποτελούσαν μία επιβάρυνση της Deutsche Post η οποία δεν δικαιολογείτο ούτε από αντικειμενικούς ούτε από οικονομικούς λόγους. Καθόσον οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις απάλλαξαν την Deutsche Post μόνο από τις επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων, η τελευταία δεν αποκόμισε κάποιο οικονομικό πλεονέκτημα και συνεπώς τα εν λόγω ποσά δεν αποτελούν κρατική ενίσχυση.
(226)
Η Γερμανία παραθέτει επικουρικά δύο ακόμη λόγους για τους οποίους οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις δεν μπορεί να αποτελούν ενίσχυση. Ο πρώτος λόγος είναι ότι, ενόψει των σημαντικών αποδόσεων επένδυσης (δείκτης ROI) και των υψηλών κερδών που η Deutsche Post αποκόμισε από την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο, οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις συνάδουν με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι, όπως προκύπτει τόσο από ΛΕΕ 2009 όσο και από τη γνωμοδότηση WIK, κατά την περίοδο από το 1990 έως το 1994 οι συσσωρευμένες ζημίες από την παροχή καθολικής υπηρεσίας ήταν υψηλότερες από τις κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις. Κατά συνέπεια, η Deutsche Post δεν έλαβε επαρκή αντιστάθμιση για την παροχή υπηρεσιών στο πλαίσιο της υποχρέωσής της προς παροχή καθολικής υπηρεσίας.
VI.2.2. Κρατική εγγύηση
(227)
Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η κατά το άρθρο 2 παράγραφος 4 PostUmwG 1994, χορήγηση εγγύησης από το κράτος για τους χρεωστικούς τίτλους που είχαν εκδοθεί προ του 1995 δεν προσέδωσε στην Deutsche Post κάποιο επιλεκτικό πλεονέκτημα μετά το 1995. Τον ισχυρισμό της αυτόν η Γερμανία τον στηρίζει σε μια σειρά από λόγους.
(228)
Οι επιχειρήσεις της ιδιωτικής οικονομίας εξακολουθούν να ευθύνονται για τις υποχρεώσεις μιας θυγατρικής τους ακόμη και μετά την απόσπαση αυτής. Μάλιστα, η ευθύνη τους διατηρείται και μετά την πώληση των εν λόγω υποχρεώσεων σε τρίτους. Όπως εκθέτει η Γερμανία, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η κρατική εγγύηση για τους χρεωστικούς τίτλους ήταν απαραίτητη μόνον επειδή η POSTDIENST δεν διέθετε αυτοτελή νομική προσωπικότητα. Το άρθρο 40 του PostVerfG 1989, κατά το οποίο οι χρεωστικοί τίτλοι της Deutsche Bundespost εξομοιώνονται με τους χρεωστικούς τίτλους του κράτους, έχει δηλωτικό μόνο χαρακτήρα.
(229)
Κατά δεύτερο λόγο, η DPAG δεν αποκόμισε πλεονέκτημα από την ανάληψη των χρεωστικών τίτλων της POSTDIENST, καθόσον η DPAG μπορούσε το 1995 να λάβει αναχρηματοδότηση με ευνοϊκότερο επιτόκιο. Οι χρεωστικοί τίτλοι της POSTDIENST ενσωμάτωναν κατά την 1η Ιανουαρίου 1995 συνολική αξία 931 εκατ. EUR με μέσο επιτόκιο 7,17 % και με υπολειπόμενη διάρκεια 8,8 ετών. Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια ανέρχονταν κατά την 1η Ιανουαρίου 1995 σε 5 % έως 5,5 %, το επιπλέον κόστος που επιβαρύνθηκε η DPAG ανήλθε σε 1,7 %, το οποίο αντιστοιχούσε σε 15,3 εκατ. EUR επιπλέον δαπάνες για τόκους ετησίως.
(230)
Ο τρίτος λόγος που προβάλλει η Γερμανία είναι ότι, όπως προκύπτει από την αντιπαραβολή των μέσων επιτοκίων που ίσχυαν στην αγορά των χρεωστικών τίτλων ιδιωτικών εταιρειών, αφενός, και των επιτοκίων των χρεωστικών τίτλων της POSTDIENST, αφετέρου, κατά την ημέρα της αρχικής έκδοσης των τελευταίων, η POSTDIENST άντλησε κεφάλαια με επιτόκιο το οποίο ήταν κατά μέσο όρο υψηλότερο από το μέσο επιτόκιο της αγοράς. Η Γερμανία δεν προέβη στην κατάρτιση λεπτομερούς μελέτης αλλά μόνο σε απλή σύγκριση των επιτοκίων ορισμένων χρεωστικών τίτλων της POSTDIENST με το συνολικό μέσο όρο της αγοράς.
(231)
Επικουρικά η Γερμανία προβάλλει το επιχείρημα ότι οι κρατικές ενισχύσεις συνιστούν υφιστάμενη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο β) σημείο i) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου. Καθόσον η Deutsche Bundespost αποτελούσε έως τα τέλη του 1994 τμήμα της δημόσιας διοίκησης, οι χρεωστικοί τίτλοι που εξέδωσε από την ίδρυσή της το 1950 αποτελούν χρέη του δημοσίου. Αν η Deutsche Post είχε αποκομίσει από την κρατική εγγύηση πλεονεκτήματα σχετικά με τα επιτόκια, αυτά θα έπρεπε να θεωρηθούν ως υφιστάμενη ενίσχυση. Η Γερμανία παραπέμπει εν προκειμένω και στην απόφαση που έλαβε η Επιτροπή στην περίπτωση της EDF (61), στην οποία μία παρόμοια εγγύηση είχε κριθεί ότι αποτελούσε υφιστάμενη ενίσχυση.
VI.2.3. Αποκλειστική άδεια
(232)
Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι με βάση την απόφαση PreussenElektra (62) τα έσοδα από τις διατιμημένες επιστολικές υπηρεσίες δεν αποτελούν κρατικές ενισχύσεις.
(233)
Δεδομένου ότι τα έσοδα από διατιμημένες επιστολικές υπηρεσίες δεν αποτελούν κρατικούς πόρους, τα υποτιθέμενα υπέρμετρα επιστολικά τέλη μπορούν να εξετασθούν μόνο στο πλαίσιο διαδικασίας του άρθρου 102 της ΣΛΕΕ.
VI.3. Παρατηρήσεις της ομοσπονδιακής κυβέρνησης επί της γνωμοδότησης WIK
VI.3.1. Η γνωμοδότηση WIK επιβεβαιώνει την αναγκαιότητα των κρατικών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων προς αντιστάθμιση του καθαρού κόστους της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας έως το 1995
(234)
Πέραν τυχόν αντιρρήσεων όσον αφορά τη μεθοδολογία, η Γερμανία υποστηρίζει ότι η γνωμοδότηση WIK επιβεβαιώνει την άποψη της Γερμανίας, κατά την οποία οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις ήταν αναγκαίες για την αντιστάθμιση των ζημιών που σημείωσε η Deutsche Post κατά την περίοδο 1990-1995 εξαιτίας της παροχής καθολικής υπηρεσίας.
(235)
Τα υπέρμετρα κέρδη που πραγματοποιήθηκαν μετά το 1995 δεν θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, καθόσον οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις αναλώθηκαν για την κάλυψη των καθαρών δαπανών που επιβαρύνθηκε η Deutsche Post λόγω της υποχρέωσής της προς παροχή καθολικής υπηρεσίας έως το 1995. Εξάλλου, και η ακύρωση της αρνητικής απόφασης 2002 εκ μέρους του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου αποδεικνύει ότι κάτι το οποίο «αναλώθηκε» δεν μπορεί να αναλωθεί και δεύτερη φορά. Εφόσον οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις είχαν ήδη αναλωθεί λόγω των συσσωρευμένων έως το έτος 1995 ζημιών, οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιήθηκαν μεταγενέστερα για τη χρηματοδότηση υπέρμετρων κερδών.
VI.3.2. Εσφαλμένος προσδιορισμός του εύλογου κέρδους
(236)
Παραπέμποντας στις γνωμοδοτήσεις της Deloitte, η Γερμανία προβάλλει ιδίως την αντίρρηση ότι στη γνωμοδότηση WIK η συγκριτική αξιολόγηση γίνεται σε σχέση με πολλές μικρές επιχειρήσεις. Η σύγκριση θα έπρεπε να γίνει ιδίως με μεγάλες επιχειρήσεις μεταφοράς δεμάτων και επιχειρήσεις εφοδιαστικής υποστήριξης των οποίων τα δίκτυα είναι αντίστοιχα με το δίκτυο της Deutsche Post ως προς το μέγεθος και την πολυπλοκότητά τους (63).
(237)
Η γνωμοδότηση Deloitte-II βασίζεται στην παραδοχή ότι εύλογα συγκρίσιμες με την Deutsche Post είναι οι επιχειρήσεις στον τομέα διανομής δεμάτων και ταχυδρομικών υπηρεσιών οι οποίες διαθέτουν πολύπλοκα και μεγάλα δίκτυα παραλαβής και παράδοσης. Εξαιτίας της σημασίας των χαρακτηριστικών για τα ταχυδρομικά δίκτυα πλεονεκτημάτων λόγω ποσοτήτων, μεγεθών και βαθμού συγκέντρωσης, οι μεγάλες επιχειρήσεις ενδείκνυνται περισσότερο για τους σκοπούς της σύγκρισης από ό,τι οι μικρές. Επίσης συγκρίσιμες είναι μέχρι ενός βαθμού οι εταιρείες μεταφορών και εφοδιαστικής υποστήριξης, καθώς χρησιμοποιούν συγκρίσιμα πάγια στοιχεία ενεργητικού.
(238)
Η γνωμοδότηση Deloitte-II χρησιμοποιεί ως επιχειρήσεις αναφοράς μόνο ταχυδρομικές επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών μεγαλύτερο των 100 εκατ. εκατ. EUR. Έτσι σχηματίζεται μία μικρή ομάδα έξι επιχειρήσεων αναφοράς μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις ταχυμεταφοράς δεμάτων (UPS, FedEx και TNT Express) και άλλοι πάροχοι ταχυδρομικών υπηρεσιών (ιδίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο).
(239)
Για την εν λόγω ομάδα αναφοράς προκύπτει για την περίοδο 1998-2007 διάμεσος ROS 7,4 % και τρίτο τεταρτημόριο ROS 12 % ως ανώτατο όριο εύλογου κέρδους. Για μία μεγαλύτερη ομάδα αναφοράς, αποτελούμενη από 18 επιχειρήσεις μεταφορών και 19 επιχειρήσεις εφοδιαστικής υποστήριξης, προκύπτει διάμεσος ROS μεταξύ 4,6 % και 5,7 %. Ωστόσο στη γνωμοδότηση Deloitte-II εκφράζονται επιφυλάξεις ως προς τη συγκρισιμότητα των εν λόγω επιχειρήσεων με την Deutsche Post.
(240)
Βάσει των στοιχείων για τις δύο ομάδες αναφοράς, η γνωμοδότηση Deloitte-II προτείνει ως κριτήριο αναφοράς για το εύλογο κέρδος ένα περιθώριο ROS μεταξύ 6,1 % και 11,7 %.
(241)
Σε ό,τι αφορά τον προσδιορισμό του εύλογου περιθωρίου κέρδους με βάση τα στοιχεία που προκύπτουν από την ομάδα αναφοράς, η γνωμοδότηση Deloitte-II επισημαίνει ότι αν το εύλογο κέρδος υπολογισθεί λαμβάνοντας ως κριτήριο αναφοράς τον απλό πολυετή ROS για το εύλογο κέρδος, η τιμή που θα προκύψει θα είναι πολύ χαμηλή καθόσον δεν αποκλείεται, αφενός, να υπάρχουν σημαντικές και συστηματικής φύσεως διαφορές μεταξύ δύο συνεχόμενων ετών και, αφετέρου, να υπάρχουν μεταξύ επιχειρήσεων του ίδιου κλάδου σημαντικές διαφορές όσον αφορά την αποδοτικότητά τους. Η χρησιμοποίηση υπερβολικά χαμηλού κριτηρίου αναφοράς για το εύλογο κέρδος εγκυμονεί τον κίνδυνο να μην πραγματοποιηθούν αποτελεσματικά επενδυτικά σχέδια.
(242)
Όπως είχε επισημανθεί και στη γνωμοδότηση Deloitte-I, στην περιλαμβανόμενη στη γνωμοδότηση WIK συγκριτική αξιολόγηση ως προς το εύλογο κέρδος, η οποία βασίστηκε στη διάμεσο των επιχειρήσεων αναφοράς, δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη η βελτίωση της αποδοτικότητας της Deutsche Post, η οποία επιτεύχθηκε ως επί το πλείστον μετά το 1990. Εντούτοις, σύμφωνα με τα σημεία 14 και 18 του κοινοτικού πλαισίου του 2005, κατά τον προσδιορισμό του εύλογου κέρδους πρέπει να χρησιμοποιούνται και κριτήρια τα οποία συναρτώνται «με την ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας και με τα οφέλη όσον αφορά την παραγωγική αποτελεσματικότητα».
(243)
Κατ’ αντιστοιχία θα πρέπει και το κριτήριο αναφοράς για το εύλογο κέρδος να βασίζεται σε ένα ετήσιο περιθώριο. Όταν τα κέρδη κυμαίνονται στα ανώτερα όρια ή και υπερβαίνουν τα όρια αυτά, το γεγονός αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η μέση επιχείρηση παρουσίασε επιδόσεις ανώτερες του κριτηρίου αναφοράς διότι είχε καλύτερη επιχειρησιακή και εμπορική απόδοση. Οι ρυθμιστικές αρχές θα έπρεπε να επιτρέπουν τη συνεκτίμηση τέτοιου είδους κερδών προκειμένου να εξακολουθήσουν να παρέχουν κίνητρα για τη βελτίωση της αποδοτικότητας.
(244)
Επίσης η Γερμανία υπενθυμίζει ότι το ύψος του εύλογου κέρδους πρέπει να συνάδει με προηγούμενες αποφάσεις, με τις οποίες έγινε αποδεκτός για επιχειρήσεις σιδηροδρόμων και λεωφορείων ένας δείκτης ROS μεταξύ 7 % και 8 % (64).
VI.3.3. Εσφαλμένη κατανομή του κόστους και αξιολόγηση των δαπανών
(245)
Η Γερμανία επαναλαμβάνει ότι οποιαδήποτε μεταφορά επιβαρύνσεων που αφορούν την παροχή καθολικής υπηρεσίας προς τις εμπορικές υπηρεσίες είναι κατ’ ουσία αλλά και νομικά εσφαλμένη. Κατά το άρθρο 7 της οδηγίας 97/67/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 1998 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών (65) πρέπει το πρόσθετο καθαρό κόστος που συνεπάγεται η παροχή καθολικής υπηρεσίας να χρηματοδοτείται από έσοδα που προέρχονται από το μονοπώλιο των παραδοσιακών ταχυδρομικών υπηρεσιών και όχι από εμπορικές υπηρεσίες.
(246)
Επίσης η Γερμανία υποστηρίζει ότι η στη γνωμοδότηση WIK ορισμένα κόστη της Deutsche Post έχουν ορισθεί σε υπερβολικά χαμηλά επίπεδα:
-
Οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων τις οποίες είχε την υποχρέωση να καταβάλλει η Deutsche Post έως το 1995, έπρεπε να αφαιρεθούν ως έξοδα και όχι να χρησιμοποιηθούν ως υποκατάστατο μέγεθος για το κόστος κεφαλαίου ή/και το εύλογο κέρδος. Παραπέμποντας στη γνωμοδότηση της KPMG, η Γερμανία απορρίπτει τη διαπίστωση της γνωμοδότησης WIK σχετικά με τη δυνατότητα χρησιμοποίησης των επιστροφών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων ως υποκατάστατου της καταβολής φόρου επί των κερδών και φόρου μερίσματος. Η Γερμανία εμμένει στην άποψή της ότι οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων αποτελούσαν για την Deutsche Post ένα βάρος που δεν δικαιολογείτο ούτε από αντικειμενικής ούτε από οικονομικής απόψεως. Για τον λόγο αυτόν υποστηρίζει ότι στις δαπάνες για την παροχή καθολικής υπηρεσίας θα έπρεπε να περιληφθούν, εκτός από το κατά προσέγγιση εύλογο κέρδος ως αντάλλαγμα για το δεσμευμένο κεφάλαιο, και οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων.
-
Σε ό,τι αφορά τις αποσβέσεις, θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη οι εμφανιζόμενες στον επίσημο φορολογικό ισολογισμό πραγματικές αξίες των παγίων στοιχείων ενεργητικού και όχι οι χαμηλότερες λογιστικές αξίες που εμφανίζονταν στους ετήσιους λογαριασμούς.
-
Θα έπρεπε να περιληφθεί το συνολικό κόστος των πρόσθετων συντάξεων προς τους ιδιωτικούς υπαλλήλους.
VI.4. Απάντηση σε παρατηρήσεις τρίτων
VI.4.1. Επιδότηση συντάξεων
(247)
Η Γερμανία υπενθυμίζει ότι η Deutsche Post το 1995 δεν υποχρεούτο νομικά, αλλά ούτε ήταν οικονομικά σε θέση να αναλάβει τις υποχρεώσεις σχετικά με τις συντάξεις. Ως εκ τούτου, οι συνταξιοδοτικές δαπάνες αποτελούσαν χρέος του κράτους κατά την έννοια της αποφάσεως της Επιτροπής στην υπόθεση Poste Italiane (66). Από την επιδότηση συντάξεων η Deutsche Post δεν άντλησε οικονομικά πλεονεκτήματα.
(248)
Απαντώντας στον ισχυρισμό της UPS ότι κάθε κοινός επιχειρηματίας υποχρεούται να φέρει ο ίδιος τις συνταξιοδοτικές του δαπάνες, η Γερμανία υποστηρίζει ότι οι συνταξιοδοτικές δαπάνες για τους δημοσίους υπαλλήλους δεν αποτελούν ανταγωνιστικές δαπάνες που θα μπορούσαν να συγκριθούν με τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης τις οποίες καταβάλλουν οι ανταγωνιστές της Deutsche Post για τους υπαλλήλους τους. Τονίζει ότι οι ανταγωνιστές της Deutsche Post καταβάλλουν στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης μόνο το ποσό που αναλογεί στη συμμετοχή του εργοδότη, χωρίς να φέρουν βάρη του παρελθόντος από υφιστάμενα συνταξιοδοτικά δικαιώματα.
(249)
Η Γερμανία υπογραμμίζει ότι πρέπει να γίνει υπολογισμός της υπεραντιστάθμισης, καθόσον οι UPS και FFPI θεωρούν στις παρατηρήσεις τους ως δεδομένο ότι η Επιτροπή θα προβεί στον εν λόγω υπολογισμό προκειμένου να αποδείξει ότι η Deutsche Post έλαβε υπεραντιστάθμιση.
VI.4.2. Αντιστάθμιση για την παροχή καθολικής υπηρεσίας
(250)
Αναφερόμενη στην έκθεση της NERA του 2006, η Γερμανία τονίζει ότι η ίδια η Επιτροπή είχε καταλήξει σε σχέση με την υπόθεση COMP/37.821 ότι η απόδοση κεφαλαίου, όπως είχε εκτιμηθεί στην έκθεση NERA για τον τομέα επιστολικών υπηρεσιών της DPWN, δεν αρκούσε για να αποδειχθεί για τους σκοπούς του άρθρου 102 της ΣΛΕΕ ότι εισπράχθηκαν υπέρμετρα υψηλά επιστολικά τέλη.
(251)
Γενικότερα, η Γερμανία θεωρεί ότι η απόδοση κεφαλαίου δεν ενδείκνυται να χρησιμοποιηθεί ως στοιχείο για την κατάδειξη της ύπαρξης υπέρμετρων κερδών. Μία χαμηλότερη ένταση κεφαλαίου μπορεί να συνοδεύεται από υψηλή απόδοση κεφαλαίου με χαμηλή απόδοση των πωλήσεων. Καθόσον οι περισσότεροι κίνδυνοι απορρέουν από τα έσοδα και τις δαπάνες, η απόδοση των πωλήσεων αποτελεί ιδίως στις επιχειρήσεις με χαμηλή ένταση κεφαλαίου το κατάλληλο κριτήριο για τη διαπίστωση υπέρμετρων κερδών. Αν, όπως συμβαίνει στις εκθέσεις της NERA, χρησιμοποιηθεί η απόδοση των πωλήσεων ως επικουρικό κριτήριο για τον προσδιορισμό του κέρδους, αποδεικνύεται ότι η απόδοση των πωλήσεων της Deutsche Post ήταν υψηλότερη σε σχέση με εκείνη της Royal Mail αλλά πολύ χαμηλότερη από την απόδοση των πωλήσεων της TNT. Κατά συνέπεια, οι εκτιμώμενες στις εκθέσεις NERA αποδόσεις των πωλήσεων επιστολικών υπηρεσιών της DPWN ήταν πολύ χαμηλότερες σε σχέση με το κριτήριο αναφοράς για το υπέρμετρο κέρδος.
(252)
Ως εκ τούτου η Γερμανία φρονεί ότι ουδεμία συνάφεια υφίσταται μεταξύ αφενός της έκθεσης NERA του 2006 και της επικαιροποιημένης έκδοσής της και, αφετέρου, των ελέγχων που διενεργούνται με βάση το δίκαιο των κρατικών ενισχύσεων, καθόσον τα ανωτέρω κείμενα δεν παρέχουν επαρκείς αποδείξεις την ύπαρξη υπέρμετρων κερδών.
(253)
Επί του ισχυρισμού της UPS ότι η λογιστική καταγραφή του κόστους της Deutsche Post δεν αποτελεί κατάλληλη βάση για την ανάλυση των εσόδων και των επιβαρύνσεων της καθολικής υπηρεσίας, η Γερμανία απαντά ότι η λογιστική καταγραφή του κόστους έχει ελεγχθεί και εγκριθεί τόσο από οικονομικούς ελεγκτές όσο και από την Postregulierungsbehörde, ενώ είναι επιπλέον σύμφωνη με τις διατάξεις της οδηγίας 97/67/ΕΚ.
(254)
Σε ό,τι αφορά τις συμφωνίες για τις χρεώσεις μεταξύ της Deutsche Post και της DPEED, η Γερμανία τονίζει ότι πληρούν τους όρους που τέθηκαν με τη σχετική με τις συμπράξεις απόφαση του έτους 2001. Η Deutsche Post υποβάλλει στην Επιτροπή σε τακτά χρονικά διαστήματα έκθεση σχετικά με την τήρηση των όρων αυτών. Μέχρι τούδε δεν υπήρξαν αντιρρήσεις εκ μέρους της Επιτροπής.
(255)
Επίσης η Γερμανία προβάλλει αντιρρήσεις ως προς τη συνεκτίμηση, στο πλαίσιο του υπολογισμού της υπεραντιστάθμισης, των μεταβιβάσεων περιουσιακών στοιχείων (π.χ. υπό τη μορφή ακινήτων και υποδομής) από τη Γερμανία προς την Deutsche Post το 1995. Υποστηρίζει ότι τις σχετικές πληροφορίες τις διαβίβασε ήδη με τις παρατηρήσεις της επί της απόφασης του 1999 περί κινήσεως της διαδικασίας. Καθόσον το εν λόγω μέτρο δεν αμφισβητήθηκε από την Επιτροπή στο πλαίσιο της αρνητικής απόφασης του 2002, αλλά ούτε μνημονεύθηκε στο πλαίσιο της απόφασης της Επιτροπής περί κινήσεως της διαδικασίας του 2007, οι μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων δεν δύνανται κατά την άποψη της Γερμανίας να αποτελέσουν αντικείμενο της παρούσας εξέτασης.
VI.4.3. Επίπεδα μισθών
(256)
Η Γερμανία συμφωνεί ότι ως κριτήριο αναφοράς για τον υπολογισμό των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που καταβλήθηκαν από τους ανταγωνιστές της Deutsche Post θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι ανταγωνιστικοί μισθοί. Εντούτοις παρατηρεί ότι ένα τέτοιο κριτήριο αναφοράς δεν συνάδει με την απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου, καθόσον η Επιτροπή χρησιμοποιεί για τον υπολογισμό των καταβληθεισών από τους ανταγωνιστές εισφορών κοινωνικής ασφάλισης τους αναθεωρημένους ακαθάριστους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων και όχι τους ανταγωνιστικούς μισθούς που καταβάλλονται στην ελεύθερη αγορά. Όπως προκύπτει από τη γνωμοδότηση του καθηγητή Weber, το ύψος του ανταγωνιστικού μισθού αντιστοιχεί στο […] % περίπου του ακαθάριστου μισθού ενός υπαλλήλου. Ως εκ τούτου θεωρεί ότι δεν είναι εύλογο να χρησιμοποιούνται οι αναθεωρημένοι ακαθάριστοι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων ως κριτήριο αναφοράς για τον υπολογισμό των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης.
(257)
Κατά την άποψη της Γερμανίας, ο ισχυρισμός του BIEK, ότι η Deutsche Post χρησιμοποίησε τους συμφωνημένους μισθούς ως κριτήριο αναφοράς για τον υπολογισμό των μισθών που βαρύνουν την ίδια σε σχέση με εκείνους που βαρύνουν τους ανταγωνιστές της, δεν ευσταθεί. Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι από τη γνωμοδότηση του καθηγητή Weber προκύπτει ότι η Deutsche Post προσδιόρισε τους ανταγωνιστικούς μισθούς με βάση τους πραγματικούς μισθούς που καταβάλλουν οι ανταγωνιστές της.
VII. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΤΗΣΗΣ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ
VII.1. Κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(258)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές». Ως εκ τούτου, για να κρίνει εάν ένα μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει αν πληρούνται τα ακόλουθα κριτήρια: Το μέτρο πρέπει να χορηγείται από το κράτος και να χρησιμοποιούνται κρατικοί πόροι, να οδηγεί σε ευνοϊκή μεταχείριση ορισμένων επιχειρήσεων ή κλάδων νοθεύοντας τον ανταγωνισμό και να επηρεάζει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
(259)
Η επιδότηση συντάξεων ερείδεται στο άρθρο 16 του PostPersG 1994 και χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό, συνεπώς χορηγείται από το κράτος και με κρατικούς πόρους κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Καθόσον η επιδότηση συντάξεων χορηγήθηκε μόνο στο ταμείο συντάξεων προκειμένου να απαλλαγεί η Deutsche Post από δαπάνες για τις συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων, και ως εκ τούτου τελικά αποβαίνει προς όφελος της Deutsche Post, είναι επιλεκτική.
VII.1.1. Οικονομικό πλεονέκτημα λόγω της ταχυδρομικής μεταρρύθμισης του 1995
(260)
Επικαλούμενη την απόφαση Combus η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η επιδότηση συντάξεων δεν συνεπάγεται ορισμένο οικονομικό πλεονέκτημα, καθόσον η επιδότηση αυτή απάλλαξε την Deutsche Post από το βάρος της καταβολής μη ανταγωνιστικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης.
(261)
Για να διαπιστωθεί αν διαμέσου της επιδότησης συντάξεων παρασχέθηκε επιλεκτικό οικονομικό πλεονέκτημα, πρέπει να εξεταστεί αν η επιδότηση αυτή επέτρεψε στην Deutsche Post να μην επωμιστεί δαπάνες που κανονικά έπρεπε να πραγματοποιηθούν από τους οικονομικούς πόρους της επιχείρησης και κατ’ αυτόν τον τρόπο εμποδίστηκαν οι συνήθεις συνέπειες των δυνάμεων της αγοράς (67).
(262)
Η Επιτροπή δεν δέχεται όσα ισχυρίζεται η Γερμανία επικαλούμενη την απόφαση Combus. Επισημαίνει ότι το Δικαστήριο δεν έχει αποδεχτεί την εν λόγω απόφαση, καθώς και το γεγονός ότι σειρά αποφάσεων του Δικαστηρίου εκφράζουν την αντίθεσή τους προς τη θεωρία κατά την οποία δεν αποτελούν κρατική ενίσχυση τα μέτρα τα οποία λαμβάνονται προς αντιστάθμιση διαρθρωτικών μειονεκτημάτων. Όπως προκύπτει από την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με το εν λόγω ζήτημα, η ύπαρξη ή μη κρατικής ενίσχυσης εκτιμάται με βάση τα αποτελέσματα των κρατικών μέτρων και όχι με βάση τους λόγους ή τους σκοπούς για τους οποίους έχουν ληφθεί (68). Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η έννοια της ενίσχυσης περιλαμβάνει και τις παρεμβάσεις οι οποίες, ανεξαρτήτως μορφής, μειώνουν τις επιβαρύνσεις που κανονικώς βαρύνουν τον προϋπολογισμό μιας επιχείρησης (69). Επίσης, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, οι δαπάνες που συνδέονται με την αμοιβή των εργαζομένων σε μια επιχείρηση επιβαρύνουν, ως εκ της φύσεώς τους, τον προϋπολογισμό της επιχείρησης, ανεξάρτητα από το αν οι δαπάνες αυτές απορρέουν ή όχι από νομικές υποχρεώσεις ή από συλλογικές συμβάσεις (70). Το Δικαστήριο έκρινε συναφώς ότι ακόμη και αν σκοπός του κρατικού μέτρου είναι η αντιστάθμιση πρόσθετων δαπανών, αυτό δεν αρκεί για να αποκλεισθεί εκ των προτέρων το ενδεχόμενο να πρόκειται για κρατική ενίσχυση (71).
(263)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι υποχρεώσεις που έχει μία επιχείρηση βάσει της εργατικής νομοθεσίας ή των συλλογικών συμβάσεων με τα εργατικά σωματεία, όπως είναι οι υποχρεώσεις που αφορούν τις συντάξεις, αποτελούν μέρος των συνήθων εξόδων μιας επιχείρησης τα οποία πρέπει να καταβάλλονται από ίδιους πόρους (72). Κατά συνέπεια, κάθε κρατική συμμετοχή στα εν λόγω έξοδα πρέπει να εκλαμβάνεται ως ενίσχυση, ανεξάρτητα από το εάν οι πληρωμές πραγματοποιούνται άμεσα στην επιχείρηση ή εάν χορηγούνται μέσω δημοσίου φορέα στους εργαζόμενους (73). Εν προκειμένω δεν ενδιαφέρει αν η επιχείρηση φέρει τις δαπάνες για τις συντάξεις υπό την έννοια της άμεσης χρηματοδότησης των συντάξεων των πρώην εργαζομένων της (όπως η Deutsche Post για τους απασχολούμενους από αυτή δημόσιους υπαλλήλους) ή υπό τη μορφή της συνεισφοράς στο ταμείο ασφάλισης των ιδιωτικών υπαλλήλων, το οποίο με τη σειρά του χρησιμοποιεί τις καταβληθείσες εισφορές για τον σκοπό της χρηματοδότησης των συντάξεων όλων των ιδιωτικών υπαλλήλων. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι, είτε με τον έναν είτε με τον άλλο τρόπο, η επιχείρηση βαρύνεται με το σύνολο των συνταξιοδοτικών δαπανών.
(264)
Περαιτέρω η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Deutsche Bundespost έχει περιβληθεί από της ιδρύσεώς της τον νομικό τύπο του ειδικού περιουσιακού στοιχείου. Τα ειδικά περιουσιακά στοιχεία δεν έχουν μεν αυτοτελή νομική προσωπικότητα, διαθέτουν όμως δικό τους προϋπολογισμό και δικά τους βιβλία (άρθρα 3 PostVwG 1953 και § 48 HGrG (74)). Με βάση τις διοικητικές διατάξεις που ισχύουν για τις δημόσιες υπηρεσίες, ο προϋπολογισμός τους πρέπει να περιλαμβάνει τις δαπάνες προσωπικού, στις οποίες ανήκουν και τα έξοδα για συντάξεις για τους πρώην υπαλλήλους τους που έχουν συνταξιοδοτηθεί (§ 10 HGrG). Ως εκ τούτου, η Deutsche Post ήδη από το 1950 κατέβαλλε τα έξοδα αυτά από δικούς της πόρους. Κατά το άρθρο 15 του PostVwG 1953 απαγορεύεται ρητά η επιχορήγηση της Deutsche Bundespost από το δημόσιο ταμείο. Την εν λόγω διάταξη διαδέχθηκε το άρθρο 37 παράγραφος 1 PostVerfG 1989.
(265)
Το PostVerfG 1989 επιβεβαιώνει την υποχρέωση αυτή στο κεφάλαιο σχετικά με το καθεστώς προσωπικού και κοινωνικής ασφάλισης. Κατά το άρθρο 54 παράγραφος 2 PostVerfG 1989, η Deutsche Post έφερε την υποχρέωση να χρηματοδοτεί όλες τις δαπάνες της, περιλαμβανομένων των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων της, από δικούς της πόρους.
(266)
Μετά τη δεύτερη ταχυδρομική μεταρρύθμιση, η οποία έλαβε χώρα το 1995, η Deutsche Post παρέμεινε κατά το άρθρο 2 παράγραφος 3 PostPersRG 1994 υπόχρεα για την ικανοποίηση περιουσιακών αξιώσεων των δημοσίων υπαλλήλων, το κόστος των οποίων και εξακολούθησε να επιβαρύνεται, αν και απαλλάχθηκε μερικώς από την υποχρέωση καταβολής του κόστους για τις συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων. Σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 1 PostPersRG 1994 η Deutsche Post κατέβαλε για τα έτη 1995 έως 1999 ετήσιο κατ’ αποκοπή ποσό ύψους 2,045 δισεκατ. EUR προς το ταμείο συντάξεων. Από το 2000 και εφεξής το ετήσιο κατ’ αποκοπή ποσό αντικαταστάθηκε δυνάμει του άρθρου 16 παράγραφος 2 PostPersRG 1994 από ποσό ίσο με ποσοστό 33 % του συνολικού ύψους της μισθοδοσίας των υπαλλήλων. Επίσης το άρθρο 16 παράγραφος 2 Post PersRG 1994 όριζε ότι από το 1995 και εφεξής οι υπολειπόμενες συνταξιοδοτικές δαπάνες θα αναλαμβάνονταν από το κράτος. Το σχήμα 1 απεικονίζει τις ετήσιες πληρωμές με αφετηρία το 1995, οπότε είχαν καταβληθεί 151 εκατ. EUR.
(267)
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι τα επιχειρήματα που προβάλλει η Γερμανία για να αποδείξει ότι η DPAG βαρυνόταν με υψηλότερες δαπάνες για συντάξεις από ό,τι οι ιδιώτες ανταγωνιστές της, παρότι δεν συνδέονται με το ζήτημα του χαρακτηρισμού της επιδότησης συντάξεων ως ενίσχυσης, πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον έλεγχο της συμβατότητας.
(268)
Ένα από τα επιχειρήματα της Γερμανίας είναι ότι προκειμένου να διαπιστωθεί αν η Deutsche Post αποκόμισε οικονομικό πλεονέκτημα από την επιδότηση συντάξεων, οι εισφορές που κατέβαλε η Deutsche Post στο ταμείο συντάξεων θα πρέπει να συγκριθούν με την αναλογία της συμμετοχής των ιδιωτών εργοδοτών στις εισφορές για την καταβολή συντάξεων, χωρίς να συνυπολογίζεται η συμμετοχή των εργαζομένων. Το επιχείρημα αυτό αφορά τη συμβατότητα του μέτρου με την εσωτερική αγορά, θα πρέπει όμως για λόγους πληρότητας να παρατηρηθεί εν προκειμένω ότι ο εργοδότης υποχρεούται να αποδώσει στο ταμείο κοινωνικής ασφάλισης το ποσό της εισφοράς που αναλογεί στη συμμετοχή του μισθωτού επί της συνολικής καταβλητέας εισφοράς παρακρατώντας το από τον ακαθάριστο μισθό. Εξάλλου, πρέπει ιδιαιτέρως να επισημανθεί ότι όταν ένα κράτος μέλος ελαφρύνει τους εργαζόμενους μιας συγκεκριμένης επιχείρησης από κάποιο βάρος που άλλως θα τους επιβάρυνε, τότε δημιουργείται πλεονέκτημα για τον συγκεκριμένο εργοδότη, καθόσον με το μέτρο αυτό μειώνεται η διαφορά μεταξύ ακαθάριστου και καθαρού μισθού. Αυτό επιτρέπει στον εργοδότη να προσλαμβάνει ή/και να απασχολεί εργαζόμενους με χαμηλότερο ακαθάριστο μισθό. Κατά συνέπεια, τυχόν πλεονέκτημα σε σχέση με τη συμμετοχή του εργαζόμενου στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης συνεπάγεται πλεονέκτημα και για τον εργοδότη.
(269)
Ένα άλλο επιχείρημα που πρόβαλε η Γερμανία είναι ότι για να έχει αποκομίσει η Deutsche Post οικονομικό πλεονέκτημα από την αντιστάθμιση των μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών της, θα έπρεπε οι αντισταθμιστικές παροχές που έλαβε η ίδια να ήταν υψηλότερες σε σχέση με τις συνολικές μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες τις οποίες επιβαρυνόταν για τους δημοσίους υπαλλήλους που απασχολούσε στους τομείς των διατιμημένων και των μη διατιμημένων υπηρεσιών. Παραπέμποντας στην ανωτέρω αιτιολογική σκέψη 260, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το γεγονός ότι ένα μέτρο αποτελεί αντιστάθμιση δεν αποκλείει καταρχήν το ενδεχόμενο να συνιστά κρατική ενίσχυση.
(270)
Επίσης η Γερμανία εμμένει στην άποψή της ότι υπόχρεο για τη χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών απαιτήσεων των δημοσίων υπαλλήλων ήταν στην πραγματικότητα ανέκαθεν το κράτος. Καθόσον η ταχυδρομική μεταρρύθμιση του 1995 δεν επέφερε οποιαδήποτε αλλαγή σε σχέση με την ευθύνη του κράτους απέναντι στους δημόσιους υπαλλήλους, η Deutsche Post δεν αποκτά οικονομικό πλεονέκτημα λόγω της επιδότησης συντάξεων.
(271)
Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί το γεγονός ότι, μολονότι κατά τα άρθρα 3 PostVwG 1953 και § 2 PostVerfG 1989 η ευθύνη για τις υποχρεώσεις του ειδικού περιουσιακού στοιχείου βαρύνει σαφώς το ίδιο, και όχι το δημόσιο, υπόχρεο για τη διασφάλιση της χρηματοδότησης των συνταξιοδοτικών απαιτήσεων των δημοσίων υπαλλήλων ήταν τελικά το κράτος. Ωστόσο, σύμφωνα με τους νόμους περί ταχυδρομικών υπηρεσιών αλλά και τις γενικές διατάξεις, οι συνταξιοδοτικές εισφορές εγγράφονταν έως το 1995 στον προϋπολογισμό του ειδικού περιουσιακού στοιχείου «Deutsche Bundespost». Οι εν λόγω εισφορές έπρεπε να καταβάλλονται εξ ολοκλήρου από τα έσοδα που πραγματοποιούσε το ειδικό περιουσιακό στοιχείο. Κατά την εκτίμηση με βάση τις διατάξεις για τις κρατικές ενισχύσεις, το καθοριστικής σημασίας ζήτημα δεν είναι το ποιος τελικά εγγυάται τη χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών απαιτήσεων των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά το ποιος υποχρεούται κανονικά, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό καθεστώς, να προβεί στη χρηματοδότησή τους. Κατά τις διατάξεις των PostVwG 1953, HGrG και PostVerfG 1989 είναι σαφές ότι η υποχρέωση αυτή βαρύνει εξ ολοκλήρου την Deutsche Post.
(272)
Εξάλλου, οι δαπάνες σχετικά με τις συντάξεις αποτελούν στο σύνολό τους κανονικές δαπάνες εκμετάλλευσης, ανεξάρτητα από το αν η υπόχρεα επιχείρηση είναι δημόσια ή ιδιωτική και από το αν έχει ή όχι νομική προσωπικότητα. Μεταξύ κρατών μελών, αλλά και στο εσωτερικό ορισμένων κρατών μελών, έχει αναπτυχθεί ένα μεγάλο φάσμα συστημάτων χρηματοδότησης συντάξεων. Συχνά συμβαίνει να εφαρμόζονται διάφορα συστήματα ανάλογα με τον χρόνο πρόσληψης. Κατά συνέπεια, όπως κάθε επιχείρηση έτσι και η Deutsche Post οφείλει να φέρει τις συνταξιοδοτικές δαπάνες για όλους τους εργαζομένους της, περιλαμβανομένων των δημοσίων υπαλλήλων. Το γεγονός ότι ο συγκεκριμένος τρόπος χρηματοδότησης των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων διαφέρει από τον τρόπο χρηματοδότησης των συντάξεων των ιδιωτικών υπαλλήλων δεν επηρεάζει την υποχρέωση της Deutsche Post να εντάσσει τις συνταξιοδοτικές της δαπάνες στα τακτικά έξοδα λειτουργίας της. Η αποδοχή του ισχυρισμού της Γερμανίας θα σήμαινε ότι το κράτος θα μπορούσε να απαλλάξει μια δημόσια επιχείρηση από ένα σημαντικό παράγοντα κόστους ο οποίος συνδέεται με την τακτική της λειτουργία.
(273)
Τέλος, ο ισχυρισμός της Γερμανίας ότι η Deutsche Post δεν διέθετε ποτέ επαρκείς ίδιους πόρους για τη χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών απαιτήσεων των δημοσίων υπαλλήλων που απασχολεί, παραβλέπει το γεγονός ότι η εκτίμηση σχετικά με την ύπαρξη οικονομικού πλεονεκτήματος δεν συναρτάται με την οικονομική απόδοση μιας επιχείρησης.
(274)
Καθόσον με την ταχυδρομική μεταρρύθμιση του 1995 η Deutsche Post απαλλάχτηκε μερικώς από την υποχρέωση χρηματοδότησης των δημοσίων υπαλλήλων που απασχολεί, αποκόμισε από την επιδότηση συντάξεων οικονομικό πλεονέκτημα.
VII.1.2. Νόθευση του ανταγωνισμού και επηρεασμός των συναλλαγών
(275)
Οικονομική ενίσχυση χορηγούμενη από το δημόσιο η οποία ενισχύει τη θέση μιας επιχείρησης σε σχέση με εκείνη άλλων ανταγωνιστικών στα πλαίσια των συναλλαγών εντός της Ένωσης επιχειρήσεων, πρέπει να θεωρείται ότι επηρεάζει τις συναλλαγές εντός της Ένωσης. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία (75) [51], για να στρεβλώνει ένα μέτρο τον ανταγωνισμό και να επηρεάζονται οι συναλλαγές αρκεί ο αποδέκτης της ενίσχυσης να ανταγωνίζεται άλλες επιχειρήσεις σε αγορές που είναι ανοικτές στον ανταγωνισμό.
(276)
Στη Γερμανία οι αγορές διανομής δεμάτων, εφημερίδων και περιοδικών ήταν ανέκαθεν ανοικτές στον ανταγωνισμό. Στις αγορές αυτές η POSTDIENST πάντα ανταγωνιζόταν άλλες επιχειρήσεις, ορισμένες εκ των οποίων προέρχονταν από άλλα κράτη μέλη (όπως για παράδειγμα οι UPS, FedEx, TNT Express, GLS και DPD). Κατά την περίοδο από το 1998 έως το 2007 η DPAG απώλεσε σταδιακά την αποκλειστική άδεια που κατείχε στον τομέα των επιστολικών υπηρεσιών. Με την απελευθέρωση της αγοράς εισήλθαν σε αυτήν νέες επιχειρήσεις. Κατά συνέπεια, η ενίσχυση επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και είναι πιθανό να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό.
(277)
Επίσης η Επιτροπή παρατηρεί συναφώς ότι η Deutsche Post και η θυγατρική της εταιρεία συμμετοχών DPWN δραστηριοποιήθηκαν από το 1997 και εφεξής στην παροχή υπηρεσιών δεμάτων σε ευρωπαϊκές και διεθνείς αγορές. Ήδη το 1999 η DPWN κατείχε ηγετική θέση στην ευρωπαϊκή αγορά δεμάτων και ταχυμεταφορών πραγματοποιώντας έσοδα ύψους 4,6 δισεκατ. EUR περίπου ετησίως. Μετά την εξαγορά της DHL το 1998, η DPWN επέκτεινε τη δραστηριότητά της σε χώρες της Ασίας και της Βορείου Αμερικής. Αφού εξαγόρασε και μια σειρά επιχειρήσεων εφοδιαστικής υποστήριξης (όπως την Danzas, την Nedlloyd, την ASG και την Air Express International) η DPWN κατέστη μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις αεροπορικής και θαλάσσιας μεταφοράς φορτίων και υπηρεσιών εφοδιαστικής υποστήριξης σε παγκόσμιο επίπεδο. Εξάλλου η DPWN δραστηριοποιείται και σε ταχυδρομικές αγορές εκτός Γερμανίας (για παράδειγμα έχει εξαγοράσει την Unipost στην Ισπανία και την Williams Lee στο Ηνωμένο Βασίλειο). Μεταξύ του 1998 και του 2007 η DPWN εξαγόρασε επιχειρήσεις συνολικής αξίας 21 δισεκατ. EUR περίπου (76).
(278)
Με βάση τα παραπάνω η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η επιδότηση συντάξεων αποτελεί κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
VII.2. Αξιολόγηση με βάση τους κανόνες για τις υφιστάμενες ενισχύσεις κατά το άρθρο 108 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(279)
Σύμφωνα με την άποψη της Γερμανίας, η επιδότηση συντάξεων, αν ήθελε θεωρηθεί ότι αποτελεί κρατική ενίσχυση, σε κάθε περίπτωση αποτελεί υφιστάμενη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο β) σημείο i) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999. Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι από το 1953, έτος κατά το οποίο τέθηκαν σε ισχύ οι σχετικές διατάξεις του γερμανικού Grundgesetz, τελικός οφειλέτης και υπόχρεος προς χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών απαιτήσεων των δημοσίων υπαλλήλων είναι το κράτος. Εμμένει επίσης στην άποψή της ότι η σύσταση του ταμείου συντάξεων δεν επέφερε αλλαγές στο καθεστώς αυτό.
(280)
Κατά το άρθρο 1 στοιχείο β) σημείο i) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, ως υφιστάμενη ενίσχυση νοούνται όλες οι ενισχύσεις οι οποίες υφίσταντο πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης στο οικείο κράτος μέλος, δηλαδή καθεστώτα ενισχύσεων και ατομικές ενισχύσεις που είχαν τεθεί σε εφαρμογή πριν, και εφαρμόζονται ακόμη έπειτα, από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης.
(281)
Μέχρι το 1995 οι καταβολές για συντάξεις περιλαμβάνονταν σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις για τα ταχυδρομεία και τις γενικές νομοθετικές διατάξεις στον προϋπολογισμό του ειδικού περιουσιακού στοιχείου «Deutsche Bundespost» και έπρεπε να καλύπτονται εξ ολοκλήρου από έσοδα που πραγματοποιούσε το ειδικό περιουσιακό στοιχείο (αναλυτική αναφορά στις εν λόγω διατάξεις έγινε ανωτέρω στις αιτιολογικές σκέψεις 262 και 263). Ως εκ τούτου, πριν από τη δεύτερη ταχυδρομική μεταρρύθμιση, η οποία έλαβε χώρα το 1995, η Deutsche Post ήταν υποχρεωμένη να χρηματοδοτεί τις δαπάνες που αφορούσαν τις συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων από δικούς της πόρους, ενώ δεν λάμβανε ενισχύσεις οι οποίες προορίζονταν να την ελαφρύνουν από τις δαπάνες αυτές.
(282)
Η ίδρυση της DPAG και η σύσταση του Postpensionsfonds οδήγησαν το 1995 σε μία ριζική αναμόρφωση της χρηματοδότησης των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων. Μετά τη δεύτερη ταχυδρομική μεταρρύθμιση, η οποία έλαβε χώρα το 1995, η Deutsche Post παρέμεινε κατά το άρθρο 2 παράγραφος 3 PostPersRG 1994 υπόχρεα για την καταβολή περιουσιακών δικαιωμάτων των δημοσίων υπαλλήλων, το κόστος των οποίων εξακολούθησε να επιβαρύνεται. Ωστόσο απαλλάχθηκε μερικώς από την υποχρέωση καταβολής του κόστους για τις συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων. Κατά το άρθρο 16 παράγραφοι 1 και 2 PostPersRG 1994 η Deutsche Post δεν ήταν πλέον υποχρεωμένη να χρηματοδοτήσει το κόστος συντάξεων παρά μόνο μέχρι του ύψους ενός καθορισμένου κατ’ αποκοπή ποσού (για την περίοδο 1995 - 1999) ή καθορισμένων εισφορών (για την περίοδο μετά το έτος 2000). Η υπολειπόμενη διαφορά καλυπτόταν έκτοτε από την επιδότηση συντάξεων.
(283)
Ως εκ τούτου, η επιδότηση συντάξεων αποτελεί νέα ενίσχυση καθόσον θεσπίστηκε το 1995.
(284)
Σε σχέση με την αναφορά της Γερμανίας στη δήλωση της Επιτροπής στην υπόθεση T-266/02, η Επιτροπή διευκρινίζει καταρχάς, ότι στην αιτιολογική σκέψη 54 το Γενικό Δικαστήριο αναφέρεται στη θέση της Γερμανίας (και όχι στη θέση της Επιτροπής, όπως διατείνεται η Γερμανία). Από την αιτιολογική σκέψη 54 της απόφασης προκύπτει ότι, ακόμη και κατά την εκτίμηση της Γερμανίας, η αρνητική απόφαση του 2002 δεν είχε κρίνει την επιδότηση συντάξεων. Η θέση της Επιτροπής αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 61 της αποφάσεως ως ακολούθως:
«Κατά πρώτο λόγο, η Επιτροπή αντιτάσσει ότι, στο μέτρο που με την προσβαλλόμενη απόφαση έκρινε ότι μόνον τα ποσά που η DB-Telekom μετέφερε στην προσφεύγουσα ήταν κρίσιμα, είναι αδιανόητο το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι οι λοιποί κρατικοί πόροι, τους οποίους αναφέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, δεν της είχαν παράσχει κανένα πλεονέκτημα.»
(285)
Κατά συνέπεια, η απόφαση δεν στηρίζει την άποψη της Γερμανίας ότι με τη δήλωσή τους οι εκπρόσωποι της Επιτροπής έκαναν δήθεν εμμέσως αποδεκτή την επιδότηση συντάξεων. Σε κάθε περίπτωση είναι προφανές ότι μία τέτοια δήλωση δεν μπορεί να έχει τέτοιο αποτέλεσμα.
(286)
Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο έχει διαπιστώσει στην υπόθεση T-421/07 (77) ότι η απόφαση του 1999 περί κινήσεως της διαδικασίας είχε ως αντικείμενο, μεταξύ άλλων, και την επιδότηση συντάξεων και ότι η επίσημη διαδικασία ελέγχου του μέτρου αυτού δεν είχε περατωθεί με την αρνητική απόφαση 2002.
(287)
Καθόσον η Επιτροπή ουδέποτε εξέδωσε απόφαση σύμφωνα με την οποία η επιδότηση συντάξεων δεν συνιστά ενίσχυση ή/και ενίσχυση συμβιβάσιμη με εσωτερική αγορά, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η επιδότηση συντάξεων συνιστά νέα κρατική ενίσχυση.
VII.3. Αξιολόγηση της συμβατότητας της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά με βάση το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ
(288)
Οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στα άρθρα 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ και 107 παράγραφος 3 στοιχεία α) και β) της ΣΛΕΕ είναι προφανές ότι δεν μπορούν να εφαρμοσθούν.
(289)
Στην απόφαση του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας η Επιτροπή δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο, η επιδότηση συντάξεων που πραγματοποιείται ως αντιστάθμιση για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών να συμβιβάζεται, έστω εν μέρει, με την εσωτερική αγορά δυνάμει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Στην απάντησή της επί της αποφάσεως του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας η Γερμανία τόνισε ότι η επιδότηση συντάξεων, αν ήθελε θεωρηθεί ότι αποτελεί κρατική ενίσχυση, θα έπρεπε να εξετασθεί με βάση το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ και όχι με βάση το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Στην απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου η Επιτροπή περιέγραψε επίσης μία μέθοδο για την εξέταση της συμβατότητα της επιδότησης συντάξεων βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ. Η Γερμανία είχε υποβάλει τις παρατηρήσεις της επί της μεθόδου αυτής.
(290)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου (78) το κράτος μέλος οφείλει να αναφέρει όλους τους λόγους που συνηγορούν υπέρ της συμβατότητας με την εσωτερική αγορά και να αποδείξει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που απαιτεί η συμβατότητα αυτή. Η εν λόγω απόφαση καθιστά συνεπώς ακόμη πιο σαφές ότι η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη στην παρούσα περίπτωση να εξετάσει τη συμβατότητα της επιδότησης συντάξεων με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, αν το κράτος μέλος και ο δικαιούχος της επιδότησης αρνούνται ρητώς την εξέταση της συμβατότητας βάσει της διάταξης αυτής.
(291)
Για τον λόγο αυτόν η Επιτροπή θα ελέγξει αν η επιδότηση συντάξεων αποτελεί ενίσχυση που συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή δύναται να θεωρηθεί ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά οι ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον.
(292)
Σύμφωνα με τη νομολογία, η Επιτροπή μπορεί να θεωρήσει ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά οι κρατικές ενισχύσεις που συμβάλλουν στην υλοποίηση στόχων κοινού συμφέροντος, (79), είναι αναγκαίες για την υλοποίηση τέτοιων στόχων (80) και δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον (αρχή της αναλογικότητας).
VII.3.1. Το άνοιγμα της αγοράς στον τομέα των ταχυδρομικών υπηρεσιών ως στόχος κοινού συμφέροντος
(293)
Οι ταχυδρομικές υπηρεσίες συμβάλλουν στην κοινωνική, οικονομική και εδαφική συνοχή της Ένωσης. Το άνοιγμα της αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών στον ανταγωνισμό, το οποίο σε επίπεδο ΕΕ ξεκίνησε το 1998, οδήγησε σε άνοδο της ποιότητας, αύξηση της αποτελεσματικότητας και καλύτερη ανταπόκριση στις ανάγκες των χρηστών (81). Καθιστώντας δυνατή τη δημιουργία εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών, το άνοιγμα της αγοράς υπηρεσιών συμβάλλει στην υλοποίηση της εγκαθίδρυσης της εσωτερικής αγοράς που ορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(294)
Μετά τη μετατροπή της σε ανώνυμη εταιρεία, το 1995, η Deutsche Post δεν προσέλαβε άλλους δημοσίους υπαλλήλους. Ως εκ τούτου, οι υποχρεώσεις της στον τομέα των κοινωνικών παροχών προς δημοσίους υπαλλήλους ανάγονται σε χρόνο προγενέστερο του ανοίγματος της ταχυδρομικής αγοράς στον ανταγωνισμό. Είναι αντίστοιχες με το «λανθάνον κόστος» το οποίο απορρέει από υποχρεώσεις που η κατεστημένη επιχείρηση είχε αναλάβει προ του ανοίγματος της αγοράς και δεν μπορεί να εκπληρώσει υπό τους ίδιους όρους σε περιβάλλον ανταγωνισμού, καθόσον πλέον δεν είναι σε θέση να μετακυλίσει το αντίστοιχο κόστος στους χρήστες των υπηρεσιών. Αν η Deutsche Post δεν είχε απαλλαγεί έστω από μέρος αυτών των «βαρών του παρελθόντος» θα ήταν αναγκασμένη να εγκαταλείψει την αγορά.
(295)
Η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει τη βασιμότητα της άποψης ότι η προοδευτική μετάβαση από μια κατάσταση ιδιαίτερα περιορισμένου ανταγωνισμού σε συνθήκες πραγματικού ανταγωνισμού σε επίπεδο ΕΕ πρέπει να γίνει με όρους αποδεκτούς από οικονομική άποψη (82). Για τον λόγο αυτόν ενέκρινε, με σειρά αποφάσεών της, τη χορήγηση από ορισμένα κράτη μέλη ενισχύσεων που απέβλεπαν στην απαλλαγή των κατεστημένων επιχειρήσεων από ένα μέρος των βαρών του παρελθόντος που αφορούσαν σε συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις (83).
VII.3.2. Αναγκαιότητα και αναλογικότητα της επιδότησης συντάξεων
(296)
Η Επιτροπή υποστήριξε στις αποφάσεις της ότι η ελάφρυνση στον τομέα των δαπανών για συντάξεις δεν πρέπει να υπερβαίνει το μέτρο που είναι αναγκαίο για την εξίσωση των εισφορών που καταβάλλονται από την κατεστημένη επιχείρηση με αυτές που καταβάλλονται από τους ανταγωνιστές της (84).
(297)
Στην προκείμενη περίπτωση η Επιτροπή αποδέχεται ότι χωρίς την κρατική παρέμβαση η οποία την απάλλαξε από ένα μέρος των συνταξιοδοτικών της βαρών, η Deutsche Post δεν θα μπορούσε να διατηρήσει τη θέση της απέναντι στον ανταγωνισμό Λόγω των προερχόμενων από το παρελθόν κοινωνικών επιβαρύνσεων, τις οποίες δεν επωμίζονται οι ανταγωνιστές της, η Deutsche Post θα είχε εκτοπιστεί από τους ανταγωνιστικούς τομείς της αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών.
(298)
Στην απόφαση La Poste η Επιτροπή προέβη για πρώτη φορά σε αξιολόγηση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας ενός μέτρου ενίσχυσης με το οποίο μειώθηκαν οι συνταξιοδοτικές δαπάνες για δημοσίους υπαλλήλους που είχαν προσληφθεί πριν από την απελευθέρωση της αγοράς. Στην εν λόγω απόφαση η Επιτροπή εξέτασε αν η επιδότηση συντάξεων επιτρέπει την εξισορρόπηση των επιπέδων των υποχρεωτικών κοινωνικών επιβαρύνσεων μεταξύ της κατεστημένης επιχείρησης και των άλλων επιχειρήσεων του κλάδου των υπηρεσιών αλληλογραφίας και αποστολής δεμάτων (85).
(299)
Την ίδια προσέγγιση θα επιχειρήσει να εφαρμόσει η Επιτροπή και στην παρούσα υπόθεση. Η εξέταση θα πραγματοποιηθεί σε τρεις φάσεις:
1.
Αρχικά η Επιτροπή θα προσδιορίσει το ύψος των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που καταβάλλουν άλλες επιχειρήσεις του κλάδου των υπηρεσιών αλληλογραφίας και αποστολής δεμάτων.
2.
Ακολούθως πρέπει να διαπιστώσει το ύψος των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που επιβαρύνεται η Deutsche Post για τους υπαγόμενους σε αυτή δημοσίους υπαλλήλους.
3.
Τέλος πρέπει να εξετάσει αν το ύψος των εισφορών είναι σε αμφότερες τις περιπτώσεις το ίδιο.
VII.3.2.1. Το ύψος των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης άλλων επιχειρήσεων του κλάδου των υπηρεσιών αλληλογραφίας και αποστολής δεμάτων
(300)
Το ύψος των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης καθορίζεται από δύο παράγοντες: τον συντελεστή εισφοράς και τη μισθολογική βάση επί της οποίας αυτός υπολογίζεται.
α) Προσδιορισμός του συντελεστή που αποτελεί το κριτήριο αναφοράς
(301)
Οι ιδιώτες ανταγωνιστές υποχρεούνται να χρηματοδοτούν από τα έσοδά τους τόσο το ποσοστό της εισφοράς που αναλογεί στον εργοδότη όσο και εκείνο που αναλογεί στον εργαζόμενο. Όπως φαίνεται στο σχήμα 2, κατά την περίοδο από το 1995 και εφεξής ο συντελεστής εισφοράς ανήλθε σε 38 % έως 42 % του ακαθάριστου μισθού του ιδιωτικού υπαλλήλου (ακαθάριστος μισθός = καθαρός μισθός + εισφορά εργοδότη). Η συμμετοχή του εργοδότη και του εργαζόμενου στον συντελεστή εισφοράς κοινωνικής ασφάλισης ανήλθε σε ποσοστά από 19 % έως 21 % του ακαθάριστου μισθού για τον καθένα (βλέπε αναλυτικές χρονοσειρές στο παράρτημα).
(302)
Σε αντίθεση με το ποσοστό συμμετοχής των ιδιωτικών υπαλλήλων στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, το ποσοστό συμμετοχής των δημοσίων υπαλλήλων ανέρχεται σε μόλις 30 % έως 50 % των δαπανών υγείας, δεν περιλαμβάνει όμως περαιτέρω εισφορές στις δαπάνες συντάξεων, υγείας και περίθαλψης σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης. Ως εκ τούτου, η εισφορά της Deutsche Post υπερβαίνει την αντίστοιχη εισφορά των ιδιωτών εργοδοτών καλύπτοντας το σύνολο των συνταξιοδοτικών δαπανών καθώς και τις υπολειπόμενες δαπάνες υγείας και περίθαλψης σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης.
(303)
Συνεπώς, κατά τον προσδιορισμό του σχετικού κριτηρίου αναφοράς για την Deutsche Post θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η συμμετοχή των δημοσίων υπαλλήλων στις εισφορές είναι χαμηλότερη από εκείνη των ιδιωτικών υπαλλήλων.
(304)
Το ποσοστό συμμετοχής των δημοσίων υπαλλήλων στις δαπάνες υγείας και περίθαλψής τους σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης, το οποίο ανέρχεται σε 30 % έως 50 %, μπορεί να θεωρηθεί ότι από άποψη οικονομικού αποτελέσματος αντιστοιχεί κατ’ ουσία στη συμμετοχή των ιδιωτικών υπαλλήλων στις εισφορές της υποχρεωτικής τους ασφάλισης υγείας και περίθαλψης σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης (η οποία συμμετοχή ανήλθε για παράδειγμα το 2006 σε 8,50 % του ακαθάριστου μισθού των ιδιωτικών υπαλλήλων).
(305)
Καθόσον οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν καταβάλλουν εισφορές στην ασφάλιση συντάξεων και ανεργίας, η Deutsche Post υποχρεούται να αναλάβει ένα αντίστοιχο ποσό προκειμένου να επιβαρύνεται εισφορές κοινωνικής ασφάλισης σε ύψος ανάλογο με αυτό των εισφορών υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης που οι ιδιωτικές επιχειρήσεις καταβάλλουν από τα έσοδά τους.
(306)
Κατά συνέπεια, όπως φαίνεται στον πίνακα, ο συντελεστής εισφορών κοινωνικής ασφάλισης της Deutsche Post που θα αποτελεί κριτήριο αναφοράς (στο εξής: «συντελεστής αναφοράς») θα πρέπει να περιλαμβάνει το συνολικό ποσοστό εισφοράς (= συμμετοχή εργοδότη- + συμμετοχή εργαζομένου) στην ασφάλιση συντάξεων και ανεργίας καθώς και τη συμμετοχή του εργοδότη στην ασφάλιση ασθενείας και περίθαλψης σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης.
Σχήμα 7
Προσδιορισμός του συντελεστή αναφοράς για τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης της Deutsche Post
(307)
Όπως προκύπτει από το σχήμα 8, κατά την περίοδο 2003-2010 ο συντελεστής αναφοράς κυμάνθηκε σε ποσοστά μεταξύ 30 % και 34,1 % του ακαθάριστου μισθού των ιδιωτικών υπαλλήλων (86).
(308)
Η Γερμανία αντιτείνει ότι σε περίπτωση χρησιμοποίησης κριτηρίου αναφοράς υψηλότερου από τη συμμετοχή του εργοδότη στον συντελεστή εισφοράς κοινωνικής ασφάλισης, η Deutsche Post θα βρισκόταν σε δυσχερέστερη θέση σε σχέση με ανταγωνιστές οι οποίοι οφείλουν να καταβάλλουν μόνο το ποσοστό που αναλογεί στον εργοδότη. Ωστόσο, όπως προκύπτει από το παρακάτω απλοποιημένο παράδειγμα (το οποίο βασίζεται στους συντελεστές εισφορών του 2006), αν ο συντελεστής αναφοράς ήταν ίσος μόνο με τη συμμετοχή του εργοδότη στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, η Deutsche Post θα βρισκόταν σε σαφώς πλεονεκτική θέση έναντι των ιδιωτών ανταγωνιστών της:
1)
Η Deutsche Post και ένας ιδιώτης ανταγωνιστής καταβάλλουν σε έναν δημόσιο υπάλληλο και σε έναν ιδιωτικό υπάλληλο, αντίστοιχα, το ίδιο καθαρό ημερομίσθιο ύψους 79,5 EUR.
2)
Το ποσοστό της συμμετοχής εργοδότη και εργαζόμενου στον συντελεστή εισφοράς κοινωνικής ασφάλισης ανέρχεται για έκαστο σε 20,5 % του ακαθάριστου μισθού του ιδιωτικού υπαλλήλου. Αθροίζοντας το καθαρό ημερομίσθιο των 79,5 EUR με τη συμμετοχή του εργοδότη στις εισφορές, η οποία ανέρχεται σε 20,5 EUR, προκύπτει ακαθάριστο ημερομίσθιο 100 EUR. Το σύνολο των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης ανέρχεται συνεπώς σε 41 EUR (= 41 % του ακαθάριστου μισθού του ιδιωτικού υπαλλήλου).
3)
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι η Deutsche Post θα έπρεπε να επιβαρυνθεί μόνο το ποσό που αντιστοιχεί στη συμμετοχή του εργαζομένου επί των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, το οποίο προστίθεται στη συμμετοχή του δημοσίου υπαλλήλου στις δαπάνες υγείας (οι οποίες προσδιορίζονται στο ύψος της εισφοράς του ιδιωτικού υπαλλήλου στην ασφάλιση ασθενείας και περίθαλψης σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης, ήτοι σε 7,5 EUR).
4)
Η Γερμανία υπολογίζει τη συμμετοχή του εργοδότη βάσει του καταβλητέου μισθού του δημοσίου υπαλλήλου ύψους 87 EUR (που αποτελεί το άθροισμα του καθαρού μισθού ύψους 79,5 EUR και της συμμετοχής του δημοσίου υπαλλήλου στις δαπάνες υγείας ύψους 7,5 EUR). Οι κοινωνικές δαπάνες συνίστανται κατά συνέπεια στο άθροισμα των 17,8 EUR (συμμετοχή του εργοδότη ίση με 20,5 % του καταβλητέου μισθού του δημοσίου υπαλλήλου, ύψους 87 EUR) και της συμμετοχής του δημοσίου υπαλλήλου στις δαπάνες υγείας, ύψους 7,5 EUR.
5)
Βάσει των υπολογισμών της Γερμανίας, οι κοινωνικές δαπάνες για τον δημόσιο υπάλληλο θα ανέρχονταν σε μόλις 25,3 EUR ενώ οι κοινωνικές δαπάνες για τον ιδιωτικό υπάλληλο θα ανέρχονταν σε 41 EUR.
(309)
Μολονότι η Deutsche Post και ο ιδιώτης ανταγωνιστής καταβάλλουν τον ίδιο ακαθάριστο μισθό, οι κοινωνικές δαπάνες που θα επιβαρυνόταν η Deutsche Post θα ανέρχονταν σε μόλις 62 % περίπου των εισφορών υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης ενός ιδιωτικού υπαλλήλου εφόσον η συμμετοχή του εργοδότη στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης περιλαμβάνεται στο κριτήριο αναφοράς.
(310)
Περαιτέρω διαπιστώνεται ότι το ποσοστό του εργοδότη επί του συντελεστή εισφοράς κοινωνικής ασφάλισης (ο οποίος από το 1995 και εφεξής κυμαίνεται μεταξύ 19 % και 21 %) ήταν σαφώς χαμηλότερο σε σχέση με τον συντελεστή εισφοράς που προβλέπεται στο Pensionsgesetz του 1995 ως κριτήριο αναφοράς για τη συνεισφορά της Deutsche Post στο ταμείο συντάξεων και ορίζεται στο 33 % των καταβλητέων αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων. Κατά συνέπεια, η βούληση του γερμανού νομοθέτη δεν ήταν να χρηματοδοτεί η Deutsche Post μόνο το ποσοστό που αναλογεί στον εργοδότη, αλλά να βαρύνεται η Deutsche Post με μία σημαντικά υψηλότερη συνεισφορά επί των συνταξιοδοτικών δαπανών των δημοσίων υπαλλήλων καθώς επίσης και όλες τις υπολειπόμενες κοινωνικές δαπάνες (όπως τη συνεισφορά στις δαπάνες υγείας των δημοσίων υπαλλήλων).
(311)
Εν κατακλείδι, η Επιτροπή δεν κάνει δεκτή τη χρησιμοποίηση του ποσοστού συμμετοχής του εργοδότη επί του συντελεστή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης καθόσον οι δημόσιοι υπάλληλοι -σε αντίθεση με τους ιδιωτικούς υπαλλήλους- δεν καταβάλλουν υποχρεωτικές εισφορές στα ταμεία ασφάλισης συντάξεων και ανεργίας. Οι εν λόγω εισφορές θα πρέπει, συνεπώς, να περιληφθούν σε κάθε περίπτωση στον συντελεστή αναφοράς, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι άμεσες ή/και έμμεσες εισφορές που βαρύνουν την Deutsche Post έχουν το ίδιο ύψος με εκείνες που βαρύνουν τους ιδιώτες ανταγωνιστές.
β) Υπολογισμός της μισθολογικής βάσης
(312)
Καθόσον το ύψος των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που επιβαρύνεται η Deutsche Post για τους δημοσίους υπαλλήλους της θα έπρεπε να εξισωθεί με το ύψος των εισφορών υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης που επιβαρύνονται οι ιδιώτες ανταγωνιστές της, είναι σημαντικό η Deutsche Post όχι μόνο να υπόκειται σε συντελεστή εισφοράς ίδιου ύψους, αλλά ο συντελεστής αυτός να εφαρμόζεται επί αντίστοιχης μισθολογικής βάσης. Όπως φαίνεται από το ανωτέρω παράδειγμα, ο υπολογισμός της συμμετοχής του εργοδότη, η οποία ορίζεται σε ποσοστό 20,5 %, αν εφαρμοσθεί στη βάση των καταβληθησόμενων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, σημαίνει εισφορά ύψους 17,8 EUR, ενώ ο ιδιώτης ανταγωνιστής βαρύνεται με 20,5 EUR (20,5 % επί ακαθάριστου μισθού ύψους 100 EUR).
(313)
Κατά συνέπεια είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός ακαθάριστου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων ο οποίος να παρέχει μισθολογική βάση ανάλογη με τον ακαθάριστο μισθό των ιδιωτικών υπαλλήλων. Η εισφορά των δημοσίων υπαλλήλων στις δαπάνες υγείας θεωρείται ότι είναι ίση με την εισφορά των ιδιωτικών υπαλλήλων στο ταμείο ασθενείας και περίθαλψης σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης. Ως εκ τούτου, η υπολειπόμενη διαφορά μεταξύ του ακαθάριστου μισθού και του καταβλητέου μισθού αποτελεί τη συμμετοχή του εργοδότη στις εισφορές συντάξεων και ανεργίας. Με τον ακόλουθο τύπο, ο καταβληθείς μισθός μετατρέπεται σε ακαθάριστο μισθό αντίστοιχο προς τον ακαθάριστο μισθό των ιδιωτικών υπαλλήλων:
Πίνακας 6
Υπολογισμός του ακαθάριστου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων (βάσει των συντελεστών εισφοράς του 2006)
Ακαθάριστος μισθός των δημοσίων υπαλλήλων =
(314)
Για παράδειγμα, εξετάζοντας τους συντελεστές εισφοράς του 2006 διαπιστώνεται ότι ο ακαθάριστος μισθός των δημοσίων υπαλλήλων είναι κατά 15 % υψηλότερος από τον καταβλητέο μισθό. Το εν λόγω ποσοστό ποσοτικοποιεί κατά συνέπεια το σφάλμα που θα προέκυπτε αν ως βάση για τον υπολογισμό των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης της Deutsche Post σε σχέση με τις εισφορές υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης των ιδιωτών ανταγωνιστών λαμβάνονταν ο καταβλητέος μισθός αντί του ακαθάριστου μισθού. Αυτό καθίσταται σαφές από το παράδειγμα που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 308, καθόσον σε αυτό η συμμετοχή του εργοδότη ύψους 20,5 EUR, η οποία ορθώς βασίζεται στον ακαθάριστο μισθό, είναι κατά 15 % υψηλότερη σε σχέση με τη συμμετοχή του εργοδότη ύψους 17,8 EUR, η οποία θα προέκυπτε από την εσφαλμένη χρησιμοποίηση του καταβλητέου μισθού ως μισθολογικής βάσης.
(315)
Για τον λόγο αυτόν, η Επιτροπή τάσσεται υπέρ της άποψης ότι ο συντελεστής αναφοράς για τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης της Deutsche Post πρέπει να βασίζεται στη συμμετοχή εργοδότη και εργαζόμενου στις εισφορές για την ασφάλιση συντάξεων και ανεργίας και στη συμμετοχή του εργοδότη στις εισφορές για την ασφάλιση ασθενείας και περίθαλψης σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης. Ο συντελεστής αναφοράς πρέπει να εφαρμοσθεί επί του ακαθάριστου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων (όπως ορίζεται στον πίνακα 6).
VII.3.2.2. Εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που βαρύνουν την Deutsche Post για τους δημοσίους υπαλλήλους της
(316)
Σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 1 PostPersRG 1994 η Deutsche Post όφειλε να καταβάλει στο κεφάλαιο συντάξεων κατά την περίοδο 1995-1999 ποσό 2,045 δισεκατ. EUR ετησίως ή συνολικά 10,225 δισεκατ. EUR. Κατά το άρθρο 16 παράγραφος 2 PostPersRG 1994 η Deutsche Post καταβάλλει από το έτος 2000 ποσοστό 33 %. Το ποσοστό αυτό εφαρμόζεται επί του καταβλητέου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων.
(317)
Ο έλεγχος της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας δεν πρέπει όμως να παραβλέπει ότι, από οικονομική άποψη, η Deutsche Post δεν βαρύνεται με τις συνολικές εισφορές των 2,045 δισεκατ., οι οποίες αντιστοιχούν στο 33 % των καταβλητέων μισθών. Εν προκειμένω θα πρέπει κατά την άποψη της Επιτροπής να γίνει διάκριση μεταξύ της περιόδου από το 1995 έως το 2002 και της περιόδου από το 2003 μέχρι σήμερα.
α) Η συνεισφορά της Deutsche Post κατά την περίοδο1995-2002
(318)
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι η Deutsche Post, λόγω ιδίως των ετήσιων κατ’ αποκοπή καταβολών συνολικού ύψους 2,045 δισεκατ. EUR που πραγματοποίησε προς το ταμείο συντάξεων κατά την περίοδο 1995-1999, έχει καταβάλει εισφορές κοινωνικής ασφάλισης υψηλότερες από τις εισφορές υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης που βάρυναν τους ανταγωνιστές της. Ως εκ τούτου, η Deutsche Post κατέβαλε κατά το χρονικό διάστημα έως το 1999, αλλά και καθ’ όλη την εξεταζόμενη περίοδο, εισφορές τουλάχιστο ίσες, αν όχι υψηλότερες, σε σχέση με εκείνες των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Κατά συνέπεια δεν μπορεί να διαπιστωθεί ότι η Deutsche Post περιήλθε λόγω της επιδότησης συντάξεων σε πλεονεκτικότερη θέση έναντι των ανταγωνιστών της. Η Επιτροπή οφείλει να απορρίψει το εν λόγω επιχείρημα καθόσον δεν συνάδει με τις σχετικές κανονιστικές διατάξεις των γερμανικών αρχών σε ό,τι αφορά την κάλυψη του κόστους των μη διατιμημένων υπηρεσιών.
(319)
Η Επιτροπή διαπιστώνει στην παρούσα απόφαση ότι η Deutsche Post περιήλθε σε πλεονεκτικότερη θέση έναντι των ανταγωνιστών της στις αγορές των μη διατιμημένων υπηρεσιών καθόσον μέρος των καταβλητέων κοινωνικών δαπανών για τους δημοσίους υπαλλήλους που απασχολούνταν στις υπηρεσίες αυτές δεν καταβλήθηκε από πόρους των εν λόγω υπηρεσιών. Αντιθέτως, το μέρος αυτό των καταβλητέων δαπανών κοινωνικής ασφάλισης καταλογίστηκε στις διατιμημένες υπηρεσίες, των οποίων τα έσοδα διατηρήθηκαν σε επίπεδο αρκούντως υψηλό ώστε να χρηματοδοτούνται από τις υπηρεσίες αυτές και άλλες δαπάνες πέραν εκείνων που προέκυπταν από την παροχή διατιμημένων υπηρεσιών.
(320)
Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τις εσωτερικές λογιστικές εγγραφές της Deutsche Post για το διάστημα από το 1995 και εφεξής, η Deutsche Post καταλόγισε στις μη διατιμημένες υπηρεσίες εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που δεν υπερέβαιναν το ύψος που προκύπτει βάσει του ποσοστού εισφοράς ΛΕΕ. Ο ΛΕΕ 2002 και οι αμέσως επόμενοι ΛΕΕ επιβεβαιώνουν την πρακτική αυτή. Ως εκ τούτου υπήρχε οικονομικό πλεονέκτημα για τις μη διατιμημένες υπηρεσίες τόσο πριν όσο και μετά το 1999, καθόσον είναι σαφές ότι οι εν λόγω υπηρεσίες ήταν απαλλαγμένες από μέρος των αναλογουσών σε αυτές δαπανών.
(321)
Ο ισχυρισμός της Γερμανίας ότι εις βάρος της Deutsche Post προέκυψε συγκριτικό μειονέκτημα διότι λόγω της καταβολής των κατ’ αποκοπή ποσών κατά το διάστημα από το 1995 έως το 1999 αναγκάστηκε να χρηματοδοτήσει υψηλότερες κοινωνικές δαπάνες δεν ευσταθεί για δύο λόγους. Ο πρώτος λόγος είναι ότι η Deutsche Post εξακολούθησε να παρέχει κατ’ αποκλειστικότητα τις περισσότερες από τις διατιμημένες υπηρεσίες. Ο δεύτερος και κυριότερος λόγος είναι ότι οι τιμές των υπηρεσιών που παρέχονταν κατ’ αποκλειστικότητα ήταν αρκετά υψηλές ώστε να μετακυλισθεί το κόστος στους χρήστες.
(322)
Όσον αφορά το χρονικό διάστημα έως το 1995, οι τιμές ρυθμίζονταν βάσει του Postdienstverordnung (νόμου περί ταχυδρομικών υπηρεσιών) (87) της 24ης Ιουνίου 1991, σύμφωνα με τον οποίο οι τιμές των υπηρεσιών που υπάγονταν στο μονοπώλιο έπρεπε να είναι εξισορροπημένες. Στη διοικητική πρακτική η σχετική ρύθμιση συμπεριλάμβανε και τις συνταξιοδοτικές δαπάνες. Κατά την περίοδο 1995-1997 ο καθορισμός των τιμών διεπόταν από τον Gesetz über die Regulierung der Telekommunikation und des Postwesens (νόμο περί ρύθμισης των τηλεπικοινωνιών και των ταχυδρομείων) της 14ης Σεπτεμβρίου 1994 (BGBl. I σ. 2325, 2371). Κατά το άρθρο 4 σε συνδυασμό με τα άρθρα 2 και 7 του εν λόγω νόμου επιτρεπόταν να χρηματοδοτηθούν με έσοδα προερχόμενα από την παροχή διατιμημένων υπηρεσιών όχι μόνο οι δαπάνες που αναλογούσαν στην παροχή διατιμημένων υπηρεσιών, περιλαμβανομένων των εισφορών στο ταμείο συντάξεων, αλλά και οι δαπάνες των μη διατιμημένων υπηρεσιών.
(323)
Όπως προκύπτει από τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της Deutsche Post, οι τιμές για διατιμημένες υπηρεσίες παρέμειναν κατά τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση στο ίδιο ύψος με εκείνο που είχαν προηγουμένως, όταν η Deutsche Post βαρυνόταν ακόμη με το σύνολο των συνταξιοδοτικών δαπανών. Μολονότι αργότερα οι συνταξιοδοτικές δαπάνες είτε περιορίστηκαν στο ύψος του κατ’ αποκοπή ποσού (για την περίοδο 1995 - 1999) είτε ορίστηκαν σε ποσοστό 33 % των μισθολογικών δαπανών (από το 2000 και ύστερα), οι οποίες κάθε έτος μειώνονταν, δεν μειώθηκαν οι ρυθμιζόμενες τιμές ώστε πλέον να καλύπτουν μόνο εισφορές κοινωνικής ασφάλισης αντίστοιχες με τις εισφορές υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης που κατέβαλλαν οι ανταγωνιστές. Καθόσον οι καθορισθείσες εισφορές στο ταμείο συντάξεων παρέμειναν μέχρι το 1999 περίπου στα επίπεδα των συνταξιοδοτικών δαπανών του έτους 1994 (2,045 δισεκατ. EUR ετησίως), η οικονομική κατάσταση της Deutsche Post σε σχέση με την κάλυψη των συνταξιοδοτικών δαπανών που προέκυπταν από τον τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών παρέμεινε αμετάβλητη. Τόσο το ύψος των εσόδων της Deutsche Post όσο και οι εισφορές της στο κεφάλαιο συντάξεων διατήρησαν την ισορροπίες τους.
(324)
Στον PostG 1997 προβλέπεται ρητώς ότι οι τιμές για διατιμημένες υπηρεσίες δεν πρέπει να καλύπτουν μόνο τις δαπάνες που απαιτεί η «αποδοτική» προσφορά υπηρεσιών, αλλά και επιβαρύνσεις που αφορούν, για παράδειγμα, τις κοινωνικές δαπάνες για τους δημόσιους υπαλλήλους. Για τον λόγο αυτό στον PostG 1997 αναγνωρίζεται ρητώς ότι τα έσοδα από τον τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών έπρεπε να καθορίζονται κατά τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται η κάλυψη των κατ’ αποκοπή πληρωμών στο σύνολό τους. Καθόσον ο γερμανός νομοθέτης φαίνεται ότι θεωρούσε ότι το τότε ύψος των ρυθμιζόμενων τιμών πληρούσε τις προϋποθέσεις του PostG 1997, αποφάσισε ότι οι τιμές έπρεπε να παραμείνουν στα επίπεδα του 1997 έως το 1999. Στη συνέχεια, στις 17 Μαρτίου 2000 ο τότε υπουργός οικονομίας και τεχνολογίας αποφάσισε ότι οι τιμές που είχαν εγκριθεί την 1η Σεπτεμβρίου 1997 έπρεπε να παραμείνουν σε ισχύ έως την 31η Δεκεμβρίου 2002.
(325)
Ως εκ τούτου, οι ρυθμιζόμενες τιμές δεν μειώθηκαν κατά τρόπο ώστε η Deutsche Post να υποστεί συγκριτικό μειονέκτημα, αλλά διατηρήθηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
(326)
Από το 2000 και εφεξής η Post βρέθηκε σε ακόμη ευνοϊκότερη θέση έναντι των ανταγωνιστών της, καθόσον οι καθορισθείσες εισφορές στο ταμείο συντάξεων μειώθηκαν στο 33 % των καταβλητέων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων. Σε απόλυτα μεγέθη, το ύψος αυτό σημαίνει μείωση των δαπανών από 2,045 δισεκατ. EUR σε 735 εκατ. EUR (και σε ακόμη χαμηλότερο ποσό κατά τα επόμενα έτη, καθώς ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων μειώθηκε και η εξέλιξη αυτή δεν αντισταθμίστηκε παρά μόνο μερικώς από την αύξηση των μισθών). Καθόσον οι ρυθμιζόμενες τιμές διατηρήθηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, η Deutsche Post κατάφερε από το έτος 2000 και εφεξής να αποκομίσει σημαντικά κέρδη από την παροχή διατιμημένων υπηρεσιών.
(327)
Κατά την εξέταση της αποδοτικότητας της Deutsche Post στον τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών κατά την περίοδο 1995-2002, η γνωμοδότηση WIK καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Deutsche Post δεν υπέστη ζημίες από την παροχή διατιμημένων υπηρεσιών παρά, για παράδειγμα, την καταβολή κατ’ αποκοπή ποσών έως το 1999. Για την περίοδο από το 2000 και εφεξής η γνωμοδότηση WIK καταδεικνύει μάλιστα ότι αποκομίσθηκαν σημαντικά κέρδη.
(328)
Κατά συνέπεια η Επιτροπή δεν μπορεί να κάνει δεκτό τον ισχυρισμό της Γερμανίας ότι η Deutsche Post ήταν σε μειονεκτική θέση έναντι των ανταγωνιστών της σε σχέση με την κάλυψη των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης στον τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών και ότι η επιδότηση συντάξεων κατά την περίοδο πριν από το 2002 ήταν αναγκαία και αναλογική.
(329)
Πέραν όσων εκτίθενται ανωτέρω, η Επιτροπή οφείλει να παραδεχθεί ότι στην παρούσα περίπτωση δεν διαθέτει επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για να προσδιορίσει το ακριβές ύψος των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που καταβλήθηκαν από την Deutsche Post κατά την περίοδο 1995 - 2002. Κατά την άποψη της Επιτροπής, μία τέτοια ποσοτικοποίηση δεν μπορεί κανονικά να βασισθεί στην εκ των υστέρων διαπίστωση ότι ένα συγκεκριμένο μέρος των κοινωνικών δαπανών του τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών μεταφέρθηκε κατά τρόπο ώστε να χρηματοδοτηθεί από έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες, καθώς και ότι η Deutsche Post δεν βρέθηκε τελικά σε μειονεκτική θέση στο πλαίσιο των ρυθμίσεων για το ταμείο συντάξεων, καθόσον τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες είχαν καθορισθεί εκ των πραγμάτων σε ύψος που κάλυπτε τις εισφορές στο ταμείο συντάξεων, περιλαμβανομένων των μεταφερθέντων βαρών. Εξίσου αδύνατη είναι η εξεύρεση μιας μεθόδου βάσει της οποίας θα μπορούσε το κράτος μέλος να υπολογίσει το ύψος των εισφορών για τη συγκεκριμένη περίοδο. Κατόπιν εξέτασης της νομικής βάσης που ίσχυσε για τις ρυθμιζόμενες τιμές των ετών 1995-2002, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι από τις νομοθετικές διατάξεις δεν προκύπτει με σαφήνεια ο τρόπος με τον οποίο οι αρμόδιες αρχές καθόρισαν εκ των προτέρων τη σύνθεση των ρυθμιζόμενων τιμών. Ιδίως δεν μπορεί στην προκείμενη περίπτωση να αποδειχθεί με ασφάλεια ότι κατά τον χρόνο καθορισμού των ρυθμιζόμενων τιμών σε ύψος το οποίο τελικά κάλυπτε εν τοις πράγμασι το μεταφερθέν βάρος, οι αρμόδιες αρχές εμφάνιζαν στις αποφάσεις τους ένα ορισμένο ποσοστό των ρυθμιζόμενων τιμών ως προοριζόμενο σαφώς για την κάλυψη του ποσού των επικαλούμενων βαρών από μη διατιμημένες υπηρεσίες.
(330)
Σε αντίθεση προς ό,τι συνέβη με τις αποφάσεις περί μεγεθών αναφοράς των ετών 2002, 2007 και 2011, στις οποίες τα αν λόγω βάρη επιβεβαιώθηκαν και εγκρίθηκαν ρητώς από την Postregulierungsbehörde, αυτή η προηγηθείσα κάλυψη εν τοις πράγμασι θα μπορούσε να είχε στηριχθεί σε συλλογισμούς των αρμόδιων για τον καθορισμό των τιμών αρχών σχετικά με την εξέλιξη άλλων στοιχείων του κόστους ή άλλων μεταβλητών στοιχείων της επιχείρησης. Ως εκ τούτου, αυτή η προηγούμενη κάλυψη εν τοις πράγμασι δεν αρκεί εν προκειμένω για να προσδιορισθεί με βεβαιότητα το κατά πόσο οι αρμόδιες αρχές αύξησαν τις ρυθμιζόμενες τιμές με σκοπό να ανταποκριθούν στα επικαλούμενα βάρη που αφορούν τις μη διατιμημένες υπηρεσίες.
(331)
Αντιθέτως, όσον αφορά το χρονικό διάστημα μετά την 1η Ιανουαρίου 2003, από τις αποφάσεις περί μεγεθών αναφοράς των ετών 2002, 2007 και 2011 προκύπτει σαφώς ο τρόπος με τον οποίο η Postregulierungsbehörde προσδιόρισε τη σύνθεση των ρυθμιζόμενων τιμών. Οι ρυθμιζόμενες τιμές ορίστηκαν προδήλως σε υψηλότερα επίπεδα προκειμένου να καλυφθούν τα βάρη των μη διατιμημένων υπηρεσιών από έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες.
β) Η συνεισφορά της Deutsche Post την περίοδο μετά το 2003
(332)
Σύμφωνα με τον PostG 1997, η Deutsche Post δύναται να απαιτήσει από τη ρυθμιστική αρχή να λάβει υπόψη της κατά τον καθορισμό του επιτρεπόμενου ύψους των εσόδων από την αποκλειστική άδεια και τις διατιμημένες υπηρεσίες ότι στις δαπάνες που μετακυλίονται στους χρήστες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, και οι «μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες» καθώς και το κόστος για την αποτελεσματική παροχή της καθολικής υπηρεσίας. Η μέθοδος αυτή εφαρμόστηκε από την Postregulierungsbehörde για πρώτη φορά στο πλαίσιο της απόφασης περί μεγεθών αναφοράς του έτους 2002. Η Postregulierungsbehörde ενέκρινε τα απορρέοντα από τις μη ανταγωνιστικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης βάρη και με τις αποφάσεις περί μεγεθών αναφοράς των ετών 2007 και 2011. Το γεγονός ότι σε ex ante έλεγχο τιμών υπόκειται πλέον μέρος μόνο των διατιμημένων υπηρεσιών δεν μεταβάλλει την εκτίμηση της Επιτροπής. Η Deutsche Post εξακολουθούσε να έχει τη δυνατότητα μετακύλισης του συνόλου της επιβάρυνσης εκμεταλλευόμενη τη δεσπόζουσα θέση της. Από την άποψη αυτή δεν έχει διαφορά αν η ρυθμιστική αρχή ασκήσει τον έλεγχό της ex ante ή ex post.
(333)
Η Postregulierungsbehörde ενέκρινε σε όλες τις περιπτώσεις το αίτημα της Deutsche Post για αναχρηματοδότηση του βάρους # 2 (πραγματοποιηθείσες κοινωνικές δαπάνες πέραν του ποσοστού εισφοράς ΛΕΕ) με έσοδα από τον τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών. Έτσι, κατά τον προσδιορισμό των μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών (βάρος # 2) του έτους 2001 οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που όφειλε να καταβάλλει η Deutsche Post για τους δημοσίους υπαλλήλους της, ύψους [40 % έως 45 %] των καταβληθέντων μισθών (88), έτυχαν σύγκρισης με βάση το κριτήριο αναφοράς ΛΕΕ. Το εν λόγω κριτήριο αναφοράς αποτελείται από τη συμμετοχή του εργοδότη στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, ασφάλισης ατυχημάτων και πρόσθετης συνταξιοδοτικής ασφάλισης, οι οποίες ανέρχονται από κοινού σε ποσοστό [20 % έως 25 %] των καταβαλλόμενων μισθών.
(334)
Η εν λόγω διαφορά μεταξύ των δύο ποσοστών [15 % έως 20 %] του καταβαλλόμενου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων περιλήφθηκε στο βάρος # 2 και καλύφθηκε από έσοδα προερχόμενα από τον τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών (βλέπε πίνακα 2).
(335)
Κατά συνέπεια, η Deutsche Post δεν επιβαρύνεται από οικονομική σκοπιά με εισφορές κοινωνικής ασφάλισης ποσοστού 33 % των καταβαλλόμενων μισθών, αλλά ποσοστού [20 % έως 25 %]. Από το 2003 και εφεξής, η υπολειπόμενη διαφορά βαρύνει τους καταναλωτές, οι οποίοι αναγκάζονται να πληρώνουν τιμές καλύπτουσες τις κοινωνικές δαπάνες της Deutsche Post για τις υπηρεσίες για τις οποίες η Deutsche Post κατείχε έως το 2007 αποκλειστική άδεια, καθώς και για τις καθολικές υπηρεσίες στις οποίες η Deutsche Post κατέχει δεσπόζουσα θέση.
(336)
Για να συγκριθεί ο συντελεστής εισφοράς που εφαρμόζεται επί των καταβαλλόμενων μισθών με το ύψος των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που βαρύνουν κάποιον ανταγωνιστή, ο καταβαλλόμενος μισθός πρέπει να μετατραπεί σε ακαθάριστο μισθό των δημοσίων υπαλλήλων.
(337)
Ο καταβαλλόμενος μισθός ανέρχεται σε ποσοστό μεταξύ [85 % και 90 %] του ακαθάριστου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων (89). Βάσει αυτού, ένα ποσοστό [20 % έως 25 %] των καταβαλλόμενων μισθών αντιστοιχεί σε ποσοστό [17,5 % έως 22,5 %] του ακαθάριστου μισθού.
(338)
Συνεπεία του περιορισμού της εισφοράς της Deutsche Post στο κεφάλαιο συντάξεων σε ποσοστό 33 % και της έγκρισης του βάρους # 2 από την Postregulierungsbehörde, η Deutsche Post καταβάλλει για εισφορές κοινωνικής ασφάλισης ποσοστό [17,5 % έως 22,5 %] του ακαθάριστου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων.
VII.3.2.3. Σύγκριση
α) Περίοδος 1995-2002
(339)
Κατά το διάστημα 1995-2002 τα έσοδα της Deutsche Post από τα τιμολόγια που εφάρμοσε στον τομέα των αποκλειστικών υπηρεσιών προκάλεσαν σημαντική μείωση της πραγματικής οικονομικής επιβάρυνσής της που οφειλόταν στη συνεισφορά της στην κάλυψη των κοινωνικών δαπανών. Εντούτοις, λόγω της μη προσκόμισης ιδίων στοιχείων περί των εν λόγω τιμολογίων, η Επιτροπή δύναται μόνο να διαπιστώσει ότι το ποσοστό της εισφοράς της Deutsche Post ήταν χαμηλότερο από τον συντελεστή αναφοράς. Η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να υπολογίσει την ακριβή διαφορά μεταξύ των δύο μεγεθών ούτε δύναται να προτείνει ορισμένη μέθοδο η οποία θα επέτρεπε στο κράτος μέλος να προβεί στον υπολογισμό αυτό.
β) Περίοδος από το 2003 και εφεξής
(340)
Όσον αφορά τη σύγκριση του ποσοστού εισφοράς ΛΕΕ με τον συντελεστή αναφοράς, επισημαίνεται ότι το ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ βασίζεται στους καταβλητέους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων οι οποίοι αποτελούν υπερβολικά χαμηλή μισθολογική βάση σε σχέση με τους ακαθάριστους μισθούς των ιδιωτικών υπαλλήλων. Κατά συνέπεια, το ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ πρέπει να υπολογισθεί εκ νέου ως ποσοστό επί των ακαθάριστων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων.
(341)
Όπως προκύπτει από τη σύγκριση για το 2006, οι μη διατιμημένες υπηρεσίες επιβαρύνθηκαν πράγματι με εισφορές κοινωνικής ασφάλισης ίσες με [17,5 έως 22,5] % των ακαθάριστων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων (ή/και [20 έως 25]% των καταβαλλόμενων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων) - ενώ ο συντελεστής αναφοράς ήταν το 33,5 %. Όσον αφορά τους συντελεστές εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, το 2006 η Deutsche Post απέκτησε εξ αυτού συγκριτικό πλεονέκτημα ύψους [10 έως 15]% των ακαθάριστων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων.
Πίνακας 7
Σύγκριση του ποσοστού εισφοράς ΛΕΕ με τον συντελεστή αναφοράς που ισχύει για τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης της Deutsche Post για το έτος 2006
Συντελεστής εισφοράς υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης
Ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ
Συντελεστής αναφοράς για τις δαπάνες για εισφορές κοινωνικής ασφάλισης της Deutsche Post
Ως ποσοστό επί τοις εκατό
Ακαθάριστος μισθός ιδιωτικών υπαλλήλων
Ακαθάριστος μισθός δημοσίων υπαλλήλων
Ακαθάριστος μισθός δημοσίων υπαλλήλων
Συμμετοχή εργοδότη
20,50 %
17,84 %
20,50 %
Ασφάλιση ασθενείας
6,65 %
5,79 %
6,65 %
Ασφάλιση περίθαλψης
0,85 %
0,74 %
0,85 %
Ασφάλιση ανεργίας
3,25 %
2,83 %
3,25 %
Ασφάλιση συντάξεων
9,75 %
8,48 %
9,75 %
Συμμετοχή εργαζόμενου
20,50 %
Ασφάλιση ασθενείας
6,65 %
Ασφάλιση περίθαλψης
0,85 %
Ασφάλιση ανεργίας
3,25 %
3,25 %
Ασφάλιση συντάξεων
9,75 %
9,75 %
Πρόσθετη ασφάλιση συντάξεων
[0 % έως 5 %]
Ασφάλιση ατυχήματος
[0 % έως 5 %]
Ποσοστό εισφοράς
[17,5 % έως 22,5 %]
33,50 %
(342)
Σύμφωνα με τον πίνακα 7, ο συντελεστής αναφοράς για την Deutsche Post ανέρχεται σε 33,5 % του ακαθάριστου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων και είναι κατά [10 έως 15] εκατοστιαίες μονάδες υψηλότερος σε σχέση με το πραγματικό ποσό που επιβαρύνθηκε η Deutsche Post.
(343)
Η διαφορά των [10 έως 15] εκατοστιαίων μονάδων για το 2006 είναι υψηλότερη από την ανερχόμενη σε [8 έως 13]% ονομαστική διαφορά ανάμεσα στον συντελεστή αναφοράς, που ανέρχεται σε 33,5 %, και του ποσοστού εισφοράς ΛΕΕ που ανέρχεται σε [20 έως 25]%. Η διαφορά περιλαμβάνει μία πρόσθετη καταβολή [2 έως 3] εκατοστιαίων μονάδων, η οποία οφείλεται στο γεγονός ότι το ονομαστικό ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ [20 έως 25]% βασίζεται αδικαιολόγητα στον καταβαλλόμενο μισθό των δημοσίων υπαλλήλων και όχι στον ακαθάριστο μισθό των δημοσίων υπαλλήλων ο οποίος αντιστοιχεί στον ακαθάριστο μισθό των ιδιωτικών υπαλλήλων.
VII.3.2.4. Προσωρινό συμπέρασμα επί της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας του μέτρου
(344)
Η επιδότηση συντάξεων, με την οποία καλύπτονται οι ανάγκες χρηματοδότησης του ταμείου συντάξεων κατά το μέρος που υπερβαίνουν το ποσοστό εισφοράς κοινωνικής ασφάλισης ύψους 33 % επί των καταβαλλόμενων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων της Deutsche Post, αντίκειται στις αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας για τους ακόλουθους λόγους:
1)
Μεταξύ του 1995 και του 2002 η Deutsche Post επιβαρύνθηκε με πραγματικές δαπάνες οι οποίες υπολείπονταν του κριτηρίου αναφοράς. Η ακριβής διαφορά δεν δύναται να προσδιορισθεί.
2)
Από το έτος 2003 και εφεξής, η Deutsche Post επιβαρύνθηκε κατά μέσο όρο με δαπάνες περίπου [17,5 έως 22,5]% του ακαθάριστου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων της, ενώ το μέσο κριτήριο αναφοράς ανερχόταν σε ποσοστό 32 % του ακαθάριστου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων. Το υπόλοιπο κόστος το έφεραν οι χρήστες, καθόσον τα έσοδα που είχαν εγκριθεί στο πλαίσιο του συστήματος καθορισμού ανώτατων τιμών περιελάμβαναν την επιβάρυνση από μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες, οι οποίες κάλυπταν το υπολειπόμενο [10 έως 15]% του ακαθάριστου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων.
(345)
Για την ύπαρξη διαφορετικών συντελεστών από το 2003 και εφεξής προτείνονται δύο εξηγήσεις:
1)
Οι εισφορές υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης που καταβάλλονται από τις επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται στους τομείς των επιστολικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών διανομής δεμάτων ανέρχονται σε ποσοστό 41 % επί των ακαθάριστων μισθών. Για τη σύγκριση με τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που καταβάλλει η Deutsche Post για τους δημοσίους υπαλλήλους της απαιτείται να γίνει μία διόρθωση ώστε να ληφθεί υπόψη ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι βαρύνονται οι ίδιοι με ποσοστό 30 % έως 50 % των πραγματοποιούμενων για αυτούς δαπανών υγείας και περίθαλψης. Το εν λόγω ποσοστό, το οποίο βαρύνει τους δημοσίους υπαλλήλους, πρέπει να εξισωθεί με τη συμμετοχή των εργαζόμενων στις εισφορές ασφάλισης ασθενείας και περίθαλψης, η οποία ανέρχεται σε ποσοστό 7,5 % των ακαθάριστων μισθών.
2)
Η εισφορά της Deutsche Post υπολογίζεται βάσει του καταβαλλόμενου και όχι του ακαθάριστου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων. Για τον λόγο αυτόν, το κριτήριο αναφοράς για τους υπαλλήλους της Deutsche Post είναι 33,5 % του ακαθάριστου μισθού. Η πέραν αυτού ελάφρυνση δεν είναι καταρχήν ούτε αναγκαία ούτε ανάλογη.
(346)
Για την περίοδο 1995-2002 δεν είναι δυνατός ο ακριβής προσδιορισμός της ελάφρυνσης πέραν του βαθμού που θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή ως αναγκαία και μη δυσανάλογη. Από το 2003 και εφεξής, η ελάφρυνση αυτή ανέρχεται σε ποσοστό [10 έως 15]% του ακαθάριστου μισθού.
VII.3.2.5. Οι επιπτώσεις του ειδικού ανταγωνιστικού και ρυθμιστικού περιβάλλοντος στα κριτήρια της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας
(347)
Εντούτοις, κατά την εκτίμηση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας της επιδότησης συντάξεων πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι πρόκειται για ένα ειδικό ανταγωνιστικό και ρυθμιστικό περιβάλλον.
(348)
Όπως εξηγήθηκε στο κεφάλαιο II.2.1, η Deutsche Post διέθετε έως την 31η Δεκεμβρίου 2007 αποκλειστική άδεια για τη διανομή ορισμένων αντικειμένων αλληλογραφίας. Σύμφωνα με το άρθρο 52 PostG 1997, έως την ημερομηνία αυτή της είχε ανατεθεί η υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσία κατά την έννοια του κεφαλαίου 2 της οδηγίας 97/67/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (90) και του άρθρου 11 PostG 1997. Από την 1η Ιανουαρίου 2008 και μετά, η Deutsche Post παρέχει καθολική υπηρεσία σε προαιρετική βάση.
(349)
Για όσο χρόνο η Deutsche Post κατείχε αποκλειστική άδεια για την παροχή ορισμένων επιστολικών υπηρεσιών, οι ανταγωνιστές της δεν είχαν τη δυνατότητα να προσφέρουν τις υπηρεσίες που αυτή προσέφερε στον συγκεκριμένο τομέα της ταχυδρομικής αγοράς. Το γεγονός ότι η Postregulierungsbehörde επέτρεψε στην Deutsche Post να αναχρηματοδοτεί, πλήρως και πέραν του ύψους των κοινωνικών δαπανών που επιβαρύνονταν οι ανταγωνιστές της, το μέρος των κοινωνικών δαπανών για τους δημόσιους υπαλλήλους της το οποίο συνδεόταν με την παροχή των αποκλειστικών υπηρεσιών, μέσω της χρέωσης υψηλότερων τιμών για διατιμημένες υπηρεσίες, προφανώς δεν αλλοίωσε τους όρους συναλλαγών σε βαθμό που να αντιστρατεύεται το κοινό συμφέρον.
(350)
Η υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας στηρίζεται στην εκτίμηση ότι υπό όρους ανταγωνισμού, οι επιχειρήσεις παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών δεν προσφέρουν ορισμένες υπηρεσίες σε απομακρυσμένες ή αγροτικές περιοχές ή, αν τις προσφέρουν, το πράττουν έναντι υπερβολικά υψηλού τιμήματος. Για τον λόγο αυτόν, τα κράτη μέλη οφείλουν κατά το άρθρο 4 της οδηγίας 97/67/ΕΚ να μεριμνούν ώστε οι χρήστες να απολαύουν του δικαιώματος καθολικής υπηρεσίας, που αντιστοιχεί στην προσφορά ταχυδρομικών υπηρεσιών συγκεκριμένης ποιότητας σε μόνιμη βάση και σε όλα τα σημεία της επικράτειας, σε τιμές προσιτές για όλους τους χρήστες.
(351)
Συναφώς ο γερμανός νομοθέτης επιβάλλει σε όλους τους κατέχοντες δεσπόζουσα θέση σε αγορά για την οποία υπάρχει υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας ταχυδρομικούς φορείς εκμετάλλευσης ένα ιδιαίτερο καθήκον. Κατά το άρθρο 2 PDLV (91) οι φορείς αυτοί οφείλουν να παρέχουν τις υπηρεσίες σε όλους τους χρήστες υπό τους ίδιους όρους. Μέχρι στιγμής, τέτοια δεσπόζουσα θέση στην αγορά κατείχε μόνο η Deutsche Post, η οποία ως εκ τούτου έφερε την εν λόγω υποχρέωση.
(352)
Από την ιδιωτικοποίησή της και μετά, η Deutsche Post δεν έχει λάβει κρατικές ενισχύσεις ως αντιστάθμισμα για την παροχή καθολικής υπηρεσίας. Λαμβάνει όμως από τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες, στην αγορά των οποίων κατέχει δεσπόζουσα θέση, ένα αντιστάθμισμα για τις δαπάνες που συνεπάγεται η εξασφάλιση καθολικής υπηρεσίας. Το δεδομένο αυτό πρέπει κατά την άποψη της Επιτροπής να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της εκτίμησης της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας της επιδότησης συντάξεων.
(353)
Για τον λόγο αυτόν, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στην περίπτωση των κοινωνικών δαπανών για δημοσίους ταχυδρομικούς υπαλλήλους, οι οποίες προήλθαν από την παροχή υπαγόμενων στην υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας διατιμημένων υπηρεσιών, στην αγορά των οποίων η Deutsche Post κατέχει δεσπόζουσα θέση, το γεγονός ότι η Postregulierungsbehörde ενέκρινε τη χρηματοδότηση των συγκεκριμένων κοινωνικών δαπανών, οι οποίες απορρέουν από την παροχή διατιμημένων υπηρεσιών, εξ ολοκλήρου από τη χρέωση υψηλότερων τιμών, ακόμη και αν οι εν λόγω δαπάνες υπερβαίνουν εκείνες που κατά κανόνα επιβαρύνονται οι ανταγωνιστές, δεν αλλοιώνει τους όρους συναλλαγών σε βαθμό που να αντιστρατεύεται το κοινό συμφέρον. Το συμπέρασμα αυτό δικαιολογείται από το ιδιαίτερο ανταγωνιστικό και ρυθμιστικό περιβάλλον μέσα στο οποίο παρέχονται οι εν λόγω υπηρεσίες. Ως εκ τούτου δεν μπορεί να ισχύσει για άλλους τομείς.
VII.3.3. Συμπέρασμα
(354)
Μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι μετά το 2003, οι κοινωνικές εισφορές που κατέβαλλε η Deutsche Post για τους δημοσίους υπαλλήλους της οι οποίοι απασχολούνταν σε τομείς μη διατιμημένων υπηρεσιών, ήταν κατά 11 έως 14 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερες από εκείνες των ανταγωνιστών της.
Σχήμα 8
Συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με τον συντελεστή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης έναντι των μη διατιμημένων υπηρεσιών (συντελεστές εισφορών ως εκατοστιαία ποσοστά επί των ακαθάριστων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων)
[…]
(355)
Οι χαμηλές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης δεν είναι ούτε αναγκαίες ούτε ανάλογες για την επίτευξη του στόχου της σταδιακής απελευθέρωσης της ταχυδρομικής αγοράς. Στις σχετικές αγορές η Deutsche Post βρίσκεται σε έντονο ανταγωνισμό με άλλες επιχειρήσεις. Για τον λόγο αυτόν, η Επιτροπή υποστηρίζει την άποψη ότι οι χαμηλές δαπάνες για εισφορές κοινωνικής ασφάλισης αλλοιώνουν τους όρους συναλλαγών σε βαθμό που αντιστρατεύεται το κοινό συμφέρον και κατά συνέπεια δεν μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά.
(356)
Το μη συμβατό με την εσωτερική αγορά μέρος της επιδότησης συντάξεων υπολογίζεται για το διάστημα από 1ης Ιανουαρίου 2003 με βάση τον ακόλουθο τύπο: Είναι ίσο με τη διαφορά μεταξύ του συντελεστή αναφοράς και του ποσοστού εισφοράς ΛΕΕ πολλαπλασιαζόμενη επί το σύνολο των ακαθάριστων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων που απασχολούνται στον τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών.
Πίνακας 8
Τύπος για τον υπολογισμό της μη συμβατής με την εσωτερική αγορά ενίσχυσης κατά το διάστημα από 1ης Ιανουαρίου 2003
Ενίσχυση μη συμβατή με την εσωτερική αγορά =
=
(συντελεστής αναφοράς - ρυθμιζόμενο ποσοστό εισφοράς)
×
Σύνολο των ακαθάριστων μισθών των απασχολούμενων στον τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών δημοσίων υπαλλήλων
(357)
Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα προκύπτει για την περίοδο 2003-2010 εν συνόλω ένα συγκριτικό πλεονέκτημα της τάξης των [500 έως 1 000] εκατ. EUR (βλέπε παράρτημα). Κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου, το ετήσιο ποσό της μη συμβατής με την εσωτερική αγορά ενίσχυσης μειώθηκε λόγω της μείωσης του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων από τα […] εκατ. EUR (2003) στα […] εκατ. EUR (2010).
VII.3.4. Αντίκρουση των επιχειρημάτων της Γερμανίας
(358)
Στην απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου η Επιτροπή είχε εκφράσει αμφιβολίες σχετικά με την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα της επιδότησης συντάξεων, καθόσον για τον τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών είχαν καταβληθεί εισφορές κοινωνικής ασφάλισης οι οποίες ήταν κατά 11 έως 14 % χαμηλότερες από εκείνες που κατέβαλλαν οι ιδιώτες ανταγωνιστές. Το πλεονέκτημα που συνεπαγόταν το γεγονός αυτό είχε εκτιμηθεί στην απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου σε 100 εκατ. EUR έως 200 εκατ. EUR ετησίως.
(359)
Στις παρατηρήσεις της επί της απόφασης του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου η Γερμανία προέβαλε δύο βασικές αντιρρήσεις:
1)
Η Γερμανία εμμένει στην άποψη ότι ο συντελεστής αναφοράς δεν θα μπορούσε να στηριχθεί παρά μόνο στη συμμετοχή του εργοδότη στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, καθόσον οι ιδιωτικές επιχειρήσεις δεν υποχρεούνται από τον νόμο να καταβάλλουν τη συμμετοχή του εργαζόμενου. Επίσης θα πρέπει κατά τον προσδιορισμό του κριτηρίου αναφοράς να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το επίπεδο των μισθών της Deutsche Post ήταν πάντοτε υψηλότερο από το «ανταγωνιστικό» επίπεδο μισθών.
2)
Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι τα έσοδα από την παροχή διατιμημένης καθολικής υπηρεσίας επαρκούσαν για την κάλυψη των επικαλούμενων βαρών που οφείλονται στις μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες.
VII.3.4.1. Ορθώς η Επιτροπή συμπεριέλαβε στον συντελεστή αναφοράς τις εισφορές των εργαζομένων και δεν προέβη σε διόρθωση του επίπεδου του μισθού ώστε να αντιστοιχεί σε «ανταγωνιστικό μισθό»
(360)
Η Γερμανία προβάλλει το επιχείρημα ότι ο προσδιορισμός του κριτηρίου αναφοράς σε ύψος μεγαλύτερο από το ύψος της συμμετοχής του εργοδότη στον συντελεστή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης φέρει την Deutsche Post σε μειονεκτική θέση έναντι των ανταγωνιστών της, οι οποίοι καταβάλλουν μόνο το ποσοστό που αναλογεί στον εργοδότη.
(361)
Ως προς το πρώτο αυτό επιχείρημα, η Επιτροπή τονίζει ότι, σε αντίθεση με τους ιδιωτικούς υπαλλήλους, οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν υποχρεούνται να καταβάλλουν εισφορές στα ταμεία ασφάλισης συντάξεων και ανεργίας. Ως εκ τούτου οι εισφορές αυτές θα πρέπει να περιληφθούν στον συντελεστή αναφοράς προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η Deutsche Post και οι ιδιώτες ανταγωνιστές φέρουν άμεσα ή έμμεσα το ίδιο κόστος εισφορών.
(362)
Περαιτέρω η Γερμανία εμμένει στον ισχυρισμό ότι ο συντελεστής αναφοράς δεν εφαρμόζεται ούτε επί του ακαθάριστου μισθού ούτε επί του καταβαλλόμενου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά επί του «ανταγωνιστικού» μισθού. Όπως προκύπτει από τους ΛΕΕ 2002, 2007 και 2011, κατά την άποψη της Deutsche Post ο «ανταγωνιστικός μισθός» θα έπρεπε να προσδιορίζεται είτε με βάση τον μισθό που ορίζεται στις ΣΣΑ είτε με βάση τις ισχύουσες για τους εργαζόμενους στον τομέα των ταχυδρομείων συλλογικές συμβάσεις του έτους 2003.
(363)
Στον ΛΕΕ 2009 ορίζεται ως «ανταγωνιστικός» μισθός ο κατώτατος μισθός που ίσχυε το 2007, ο οποίος είναι χαμηλότερος από τον προβλεπόμενο στην ΣΣΑ.
(364)
Όπως διατείνεται η Γερμανία, η στήριξη του υπολογισμού σε τέτοιου είδους «ανταγωνιστικούς» μισθούς είναι αναγκαία προκειμένου οι κοινωνικές δαπάνες της Deutsche Post να είναι στο ίδιο επίπεδο με εκείνες των ανταγωνιστών της.
(365)
Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται το εν λόγω επιχείρημα καθόσον η ενίσχυση πρέπει να περιορίζεται στο κατώτερο όριο που απαιτείται προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η σταδιακή μετάβαση από ένα έντονα περιορισμένο καθεστώς ανταγωνισμού σε ένα καθεστώς γνήσιου ανταγωνισμού σε επίπεδο Ενώσεως θα γίνει υπό εύλογους οικονομικούς όρους.
(366)
Κατά συνέπεια θα ήταν δυσανάλογο η ενίσχυση να αυξανόταν σε βαθμό ώστε η Deutsche Post να όφειλε από το 1995 και μετά να χρηματοδοτεί μόνο κοινωνικές δαπάνες υπολογιζόμενες βάσει «ανταγωνιστικών» μισθών οι οποίοι δεν θα ανταποκρίνονταν στις συνθήκες που επικρατούσαν στην αγορά κατά τα προηγούμενα έτη. Στην οικονομία δεν είναι ασυνήθιστο να υπάρχουν διαφορές στους μισθούς εργαζομένων οι οποίοι προσλήφθηκαν από τις ήδη λειτουργούσες επιχειρήσεις ή τους νέους φορείς της αγοράς σε διαφορετικούς χρόνους.
(367)
Στην υπόθεση κρατικής ενίσχυσης France Telecom (92) η Επιτροπή είχε απορρίψει το αντίστοιχο επιχείρημα της Γαλλίας ότι όσον αφορά τους συντελεστές εισφορών κοινωνικής ασφάλισης θα έπρεπε να λαμβάνεται υπόψη και το γεγονός ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι λάμβαναν υψηλότερους μισθούς σε σχέση με τους εργαζόμενους στον ανταγωνισμό. Η Επιτροπή είχε τονίσει συναφώς ότι, χάρη στους δημόσιους υπαλλήλους που απασχολούσε, ο παραδοσιακός φορέας εκμετάλλευσης διέθετε κατά τον χρόνο του ανοίγματος της αγοράς ικανούς και αξιόπιστους συνεργάτες χωρίς τους οποίους δεν θα μπορούσε να διατηρήσει τη θέση του στην αγορά. Ούτως ή άλλως είναι τελείως ανυπόστατο το επιχείρημα που προβάλλει μεμονωμένα μειονεκτήματα ενώ ταυτόχρονα αποσιωπεί σημαντικά πλεονεκτήματα που έχει ο παραδοσιακός φορέας εκμετάλλευσης, όπως για παράδειγμα σε σχέση με το μερίδιο αγοράς, την αναγνωρισιμότητα και το πελατολόγιο.
(368)
Εξάλλου δεν μπορεί να υποστηριχθεί πειστικά ότι η Deutsche Post θα μπορούσε πράγματι να είχε εξοικονομήσει μισθολογικές δαπάνες αν δεν είχε υποχρέωση να απασχολεί δημοσίους υπαλλήλους. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι όντως μετέβαιναν το 1995 σε εργασιακό καθεστώς ιδιωτικού δικαίου, και πάλι δεν είναι γνωστό πόσοι δημόσιοι υπάλληλοι θα αντικαθιστούνταν το 1995 από ιδιωτικούς υπαλλήλους και σε ποιο μισθολογικό κλιμάκιο θα συνέβαινε αυτό. Και μόνο λόγω του μεγάλου αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων που απασχολούσε η Deutsche Post το 1995 (93), φαίνεται απίθανο να μπορούσε να υπάρξει μετά το 1995 νομική και οικονομική δυνατότητα για την αντικατάσταση των δημοσίων υπαλλήλων από εξίσου παραγωγικούς ιδιωτικούς υπαλλήλους με χαμηλότερους μισθούς.
(369)
Για τους λόγους αυτούς η Επιτροπή απορρίπτει τις αντιρρήσεις που προέβαλε η Γερμανία σε σχέση με τον συντελεστή αναφοράς και τους μισθούς.
VII.3.4.2. Επί του ισχυρισμού της Γερμανίας ότι τα έσοδα από τις διατιμημένες υπηρεσίες δεν επαρκούσαν για τη χρηματοδότηση των επικαλούμενων βαρών
(370)
Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή αξιολογεί μόνο το ύψος των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για τον τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών χωρίς να εξετάζει αν τα κέρδη από τις διατιμημένες καθολικές υπηρεσίες επαρκούσαν για τη χρηματοδότηση των επικαλούμενων βαρών.
(371)
Τα επιχειρήματα της Γερμανίας κινούνται προς δύο κατευθύνσεις. Πρώτον, ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η γερμανική ρυθμιστική αρχή ενέκρινε πράγματι τα επικαλούμενα από την Deutsche Post βάρη. Δεύτερον, ότι ακόμη και αν η ρυθμιστική αρχή είχε εγκρίνει τα βάρη αυτά, τα κέρδη από τις διατιμημένες καθολικές υπηρεσίες δεν επαρκούσαν για τη χρηματοδότηση των βαρών. Η Γερμανία διαβίβασε δύο γνωμοδοτήσεις, του καθηγητή Weber και της CTcon, προκειμένου να αποδείξει ότι τα έσοδα από τις διατιμημένες υπηρεσίες δεν επαρκούσαν για να καλύψουν τα επικαλούμενα βάρη που οφείλονταν σε μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες. Για τους λόγους αυτούς η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η Deutsche Post είχε λάβει υπό-αντιστάθμιση για τις δαπάνες αυτές.
α) Οι αποφάσεις περί μεγεθών αναφοράς των ετών 2002, 2007 και 2011 βασίζονται στους ΛΕΕ που υποβλήθηκαν από την Deutsche Post και ενέκριναν όλα τα επικαλούμενα βάρη
(372)
Από τα σχετικά στοιχεία αποδεικνύεται ότι από την έκδοση της απόφασης περί μεγεθών αναφοράς του 2002 και εφεξής, η Postregulierungsbehörde ενέκρινε τα βάρη της Deutsche Post καθορίζοντας τις ρυθμιζόμενες τιμές κατά τρόπο ώστε να τα καλύπτει. Οι αποφάσεις περί μεγεθών αναφοράς του 2007 και του 2011 επιβεβαιώνουν εξάλλου ότι η Postregulierungsbehörde είχε κάνει δεκτό το αίτημα της Deutsche Post και είχε εγκρίνει τη χρηματοδότηση των επικαλούμενων μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών από τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες.
β) Από τη γνωμοδότηση του καθηγητή Weber δεν προκύπτει ότι τα έσοδα από την παροχή διατιμημένων καθολικών υπηρεσιών δεν επαρκούσαν για την κάλυψη των επικαλούμενων από την Deutsche Post βαρών
(373)
Στη γνωμοδότηση του καθηγητή Weber, η οποία αφορά την περίοδο 1995-2010, διαπιστώνεται ότι η Deutsche Post όχι μόνο έλαβε επιδότηση συντάξεων, αλλά και κάλυπτε το βάρος # 2 εξ ολοκλήρου από έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες [αναλυτική περιγραφή της γνωμοδότησης γίνεται ανωτέρω στο κεφάλαιο 6.1.4.2 α)].
(374)
Στο πλαίσιο της αξιολόγησης της γνωμοδότησης θα πρέπει καταρχήν να υπομνησθούν τα μεγέθη αναφοράς της απόφασης για την έγκριση των τιμών κατά το άρθρο 20 παράγραφος 2 PostG 1997. Με βάση τη διάταξη αυτή, το μέγεθος αναφοράς πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις δαπάνες που απαιτούνται για την αποτελεσματική παροχή των υπηρεσιών καθώς και τα βάρη που προκύπτουν από το κόστος παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών σε ολόκληρη την επικράτεια και το κόστος για τη χορήγηση παροχών συνταξιοδοτικής ασφάλισης προς τους υπαλλήλους που απορρέει από την ανάληψη των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της Deutsche Bundespost.
Πίνακας 9
Καθορισμός τιμών κατά το άρθρο 20 παράγραφος 2 PostG 1997
Μέγεθος αναφοράς για τις διατιμημένες υπηρεσίες =
=
Κόστος αποτελεσματικής παροχής ρυθμιζόμενων υπηρεσιών + βαρών
=
Συνολικό κόστος ρυθμιζόμενων υπηρεσιών + βάρη από μη ρυθμιζόμενες υπηρεσίες
(375)
Η Postregulierungsbehörde οφείλει να προσδιορίσει τις ρυθμιζόμενες τιμές κατά τρόπο ώστε να καλύπτεται το κόστος για την «αποτελεσματική παροχή» των διατιμημένων υπηρεσιών και τα εγκεκριμένα βάρη. Με άλλα λόγια, οι ρυθμιζόμενες τιμές δεν αρκεί να καλύπτουν το συνολικό κόστος της παροχής των διατιμημένων υπηρεσιών, και μάλιστα ανεξάρτητα από το αν αυτό εμφανίζεται ως «κόστος αποτελεσματικής παροχής υπηρεσιών» ή ως «βάρη», αλλά και ένα μέρος των επιβαρύνσεων που προέρχονται από τις μη διατιμημένες υπηρεσίες. Το άρθρο 20 παράγραφος 2 PostG 1997 διασφαλίζει ότι τα εγκεκριμένα βάρη καλύπτονται πλήρως από τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες. Αυτό σημαίνει ότι, παρά τους αντίθετους ισχυρισμούς της Γερμανίας, υπάρχει νομοθετική πρόβλεψη που διασφαλίζει ότι η ανάληψη των μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών για τους εργαζόμενους στον τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών δεν θα οδηγήσει σε υπο-αντιστάθμιση στον τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών.
(376)
Στη γνωμοδότηση οι μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες για τους δημοσίους υπαλλήλους ορίζονται ως η διαφορά μεταξύ του συνόλου των κοινωνικών δαπανών της Deutsche Post για τους δημοσίους υπαλλήλους της (καταβολές στο ταμείο συντάξεων καθώς και δαπάνες υγείας, ασφάλισης ατυχημάτων και λοιπές ασφαλιστικές παροχές) και των αναλογουσών στον εργοδότη εισφορών στα ταμεία συντάξεων, ασθενείας και περίθαλψης σε περίπτωση αδυναμίας αυτοεξυπηρέτησης με βάση τον κατώτατο μισθό που ίσχυε το 2007. Σε δεύτερο στάδιο η εν λόγω διαφορά συγκρίνεται με το βάρος # 2.
(377)
Η γνωμοδότηση του καθηγητή Weber πάσχει από δύο απόψεις. Πρώτον, οι μη ανταγωνιστικές δαπάνες προσδιορίζονται σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα. Δεύτερον, δεν λαμβάνεται υπόψη ότι εξαιτίας του γεγονότος αυτού οι μη ανταγωνιστικές δαπάνες περιέχουν και δαπάνες για τις οποίες η Deutsche Post έχει λάβει χρηματοοικονομική αντιστάθμιση και οι οποίες δεν εμφανίζονται ως μέρος του βάρους # 2, αλλά σε άλλες θέσεις. Ειδικότερα επιβάλλεται να επισημανθούν τα ακόλουθα προβληματικά σημεία:
(378)
Πρώτον, στη γνωμοδότηση οι μη ανταγωνιστικές δαπάνες προσδιορίζονται με βάση τη συμμετοχή του εργοδότη στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, ενώ το βάρος# 2 προσδιορίζεται με βάση το ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ. Επειδή το ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ είναι υψηλότερο από τη συμμετοχή του εργοδότη στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, οι μη ανταγωνιστικές δαπάνες υπολογίζονται στη γνωμοδότηση υψηλότερες από το βάρος # 2. Κατά συνέπεια, η γνωμοδότηση λαμβάνει υπόψη μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες τις οποίες η Postregulierungsbehörde θεωρεί ως δαπάνες για την «αποτελεσματική παροχή» των υπηρεσιών.
(379)
Δεύτερον, στη γνωμοδότηση δεν λαμβάνεται υπόψη ότι στο βάρος # 1 (ανταγωνιστικές μισθολογικές δαπάνες) περιέχεται και ένα μέρος μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών (π.χ. λόγω των διαφορών μεταξύ των καταβαλλόμενων μισθών και του κριτηρίου αναφοράς για το «ανταγωνιστικό» επίπεδο μισθών), οι οποίες κατά συνέπεια χρηματοδοτούνται από το βάρος # 1. Επίσης και άλλες κοινωνικές δαπάνες που περιλαμβάνονται στη γνωμοδότηση καλύπτονται από άλλα βάρη (π.χ. οι καταβολές προς το BAnstPT υπάγονται στο βάρος # 6) και συνεπώς αντισταθμίζονται. Ενώ όμως αναφέρεται το σύνολο των κοινωνικών δαπανών που αφορούν τους δημοσίους υπαλλήλους, δεν αναφέρεται ότι οι μη ανταγωνιστικές δαπάνες καλύπτονται και από άλλα βάρη πέραν του βάρους # 2.
(380)
Τρίτον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι στο βάρος # 2 περιλαμβάνονται οι μη ανταγωνιστικές δαπάνες τόσο για τους δημόσιους όσο και για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους. Πριν από το 2003, οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους ήταν υψηλότερες από το κριτήριο αναφοράς ΛΕΕ, καθόσον στις εν λόγω δαπάνες συμπεριλαμβάνονται και έξοδα τόκων ύψους […] εκατ. EUR περίπου, τα οποία αφορούσαν την πρόσθετη συνταξιοδοτική ασφάλιση των ιδιωτικών υπαλλήλων. Την περίοδο από το 2003 και μετά, για την οποία τα εν λόγω έξοδα τόκων καταλογίζονται στις χρηματοοικονομικές δαπάνες, οι κοινωνικές δαπάνες για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους ήταν χαμηλότερες σε σχέση με το κριτήριο αναφοράς ΛΕΕ.
(381)
Επειδή στη γνωμοδότηση το βάρος # 2 λαμβάνεται στο σύνολό του ως αντιστάθμισμα για τις μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες, φαίνεται ότι η ελάφρυνση για τις κοινωνικές δαπάνες των δημοσίων υπαλλήλων κατά την περίοδο προ του 2003 ήταν υπέρμετρη, ενώ κατά την περίοδο από το 2003 και μετά ήταν ανεπαρκής. Για να προσδιορισθεί το ύψος του εύλογου αντισταθμίσματος από το βάρος # 2 για τις μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες που αφορούν τους δημοσίους υπαλλήλους, θα πρέπει στο βάρος # 2 να γίνει διάκριση μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών υπαλλήλων.
(382)
Κατά συνέπεια, η υπο-αντιστάθμιση στην οποία καταλήγει η γνωμοδότηση είναι παραπλανητική, καθόσον δεν λαμβάνεται υπόψη ότι οι επικαλούμενες μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες δεν καλύπτονται από το βάρος # 2 και ότι η Postregulierungsbehörde θεώρησε μεγαλύτερο μέρος των κοινωνικών δαπανών ως κόστος για την «αποτελεσματική παροχή» των υπηρεσιών. Μετά την προσήκουσα διόρθωση των σφαλμάτων που περιέχει η γνωμοδότηση σε σχέση με την αντιστάθμιση, τα βάρη αντιστοιχούν ακριβώς στις μη ανταγωνιστικές δαπάνες όπως απαιτεί το άρθρο 20 παράγραφος 2 PostG 1997.
(383)
Ο ισχυρισμός της Γερμανίας ότι στην απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου η Επιτροπή υπέπεσε στο σφάλμα να προσδιορίσει μόνο το συγκριτικό πλεονέκτημα στον τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών είναι απορριπτέος, καθόσον κατά το άρθρο 20 παράγραφος 2 PostG 1997 η Postregulierungsbehörde όφειλε να καθορίζει τα μεγέθη αναφοράς κατά τρόπο ώστε τα έσοδα από τις διατιμημένες υπηρεσίες να καλύπτουν το κόστος για την αποτελεσματική παροχή διατιμημένων υπηρεσιών καθώς και τα εγκεκριμένα βάρη.
γ) Δεν αποδεικνύεται η υπο-αντιστάθμιση των μη ανταγωνιστικών δαπανών βάσει της γνωμοδότησης WIK
(384)
Επικαλούμενη τον ΛΕΕ 2009 η Γερμανία εμμένει στον ισχυρισμό ότι η Deutsche Post εμφάνιζε από το 1990 σημαντικές ζημίες στον τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών, καθόσον τα έσοδα από τον τομέα αυτόν αναλώνονταν από το κόστος παροχής διατιμημένων υπηρεσιών και το καθαρό κόστος για την εκπλήρωση της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας (94). Και εξαιτίας του λόγου αυτού λοιπόν η Γερμανία απορρίπτει τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι τα κέρδη από τις διατιμημένες υπηρεσίες επαρκούσαν δήθεν για τη χρηματοδότηση των μη ανταγωνιστικών κοινωνικών δαπανών για τις μη διατιμημένες υπηρεσίες.
(385)
Συναφώς η Επιτροπή διαπιστώνει ότι από τις εκδοθείσες από το 2003και μετά αποφάσεις της Postregulierungsbehörde προκύπτει σαφώς ότι χαρακτήριζε ένα μέρος των εσόδων από διατιμημένες υπηρεσίες ως αντιστάθμισμα για το βάρος # 2. Κατά συνέπεια, η προέλευση της εν λόγω συνεισφοράς από τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες προκύπτει σαφώς από τις αποφάσεις Postregulierungsbehörde.
(386)
Επίσης η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, σε αντίθεση με τον ΛΕΕ 2009, η γνωμοδότηση WIK καταδεικνύει ότι από το έτος 2000 οι διατιμημένες υπηρεσίες εμφάνιζαν σημαντικά περιθώρια κέρδους που υπερέβαιναν το [6,5 έως 8,5]% του κύκλου εργασιών.
Σχήμα 9
Υπολογισμός του δείκτη ROS για τις διατιμημένες υπηρεσίες βάσει της γνωμοδότησης WIK
[…]
Επισήμανση:
Οι υπολογισμοί βασίζονται στις αναθεωρήσεις του ΛΕΕ 2009 οι οποίες διενεργήθηκαν στο πλαίσιο της γνωμοδότησης WIK. Περαιτέρω λαμβάνεται ως δεδομένο ότι οι διατιμημένες υπηρεσίες καλύπτουν όλες τις ζημίες από την παροχή μη διατιμημένων καθολικών υπηρεσιών. Η πτώση των κερδών κατά το έτος 2007 οφείλεται ιδίως σε ασυνήθιστα υψηλές αποσβέσεις στο χαρτοφυλάκιο ακινήτων.
(387)
Η άνοδος των κερδών από το 2000 και μετά συνδέεται άμεσα με τη μείωση των εισφορών συνταξιοδοτικής ασφάλισης με βάση τον Pensionsgesetz 1995: Ενώ το 1999 η Deutsche Post κατέβαλλε ετήσιο κατ’ αποκοπή ποσό ύψους 2,045 δισεκατ. EUR, το 2000 το αντίστοιχο ποσό ανήλθε σε μόλις 735 εκατ. EUR (33 % των καταβαλλόμενων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων). Καθόσον η Postregulierungsbehörde το 2000 δεν αναθεώρησε τις ρυθμιζόμενες τιμές προς τα κάτω, ώστε να συνάδουν με τις μειωμένες συνταξιοδοτικές εισφορές, τα κέρδη της Deutsche Post αυξήθηκαν σημαντικά. Τα πραγματοποιηθέντα κέρδη παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα ακόμη και μετά την απόφαση περί μεγεθών αναφοράς του 2002, καθόσον οι ρυθμιζόμενες τιμές δεν μειώθηκαν αρκετά ώστε να αντιστοιχούν στο κόστος των διατιμημένων υπηρεσιών.
(388)
Σε ό,τι αφορά την κριτική που ασκεί η Γερμανία στη γνωμοδότηση WIK, η Επιτροπή φρονεί ότι η γνωμοδότηση προσφέρει μία ορθότερη εικόνα της οικονομικής κατάστασης της Γερμανίας εν γένει και ειδικότερα των κερδών από τις διατιμημένες υπηρεσίες σε σχέση με τον ΛΕΕ 2009. Η εκτίμηση αυτή εξηγείται από τους κατωτέρω λόγους.
i) Ορθότερη κατανομή των δαπανών στις εμπορικές υπηρεσίες
(389)
Με βάση την απόφαση Chronopost, οι εμπορικές υπηρεσίες πρέπει να φέρουν οι ίδιες το άμεσο κόστος τους και να συμβάλλουν εύλογα στις κοινές δαπάνες. Η προσήκουσα κατανομή των δαπανών στις διάφορες υπηρεσίες μπορεί να γίνει είτε βάσει ενός εξωτερικού κριτηρίου αναφοράς (π.χ. τιμές αγοράς) είτε βάσει εσωτερικών στοιχείων κόστους (95).
(390)
Ο ΛΕΕ 2009 βασίζεται στη γενική αρχή του άρθρου 20 παράγραφος 2 PostG 1997, κατά την οποία στις μη διατιμημένες υπηρεσίες μπορούν να καταλογισθούν μόνο τα έξοδα για την αποτελεσματική παροχή των υπηρεσιών, ενώ όλα τα βάρη (όπως για παράδειγμα οι πρόσθετες δαπάνες από την ανάληψη των βαρών σχετικά με τις συντάξεις των εργαζόμενων στην POSTDIENST και το καθαρό κόστος της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας) πρέπει να καταβάλλονται από έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες. Ωστόσο, η γνωμοδότηση WIK διαπιστώνει, μετά την εξέταση του ΛΕΕ 2009 σε σχέση με την αποδοτικότητα ορισμένων ιδιωτών ανταγωνιστών, ότι η Deutsche Post καταλογίζει στις διατιμημένες υπηρεσίες ένα υπερβολικά μεγάλο μέρος των βαρών, ενώ στις εμπορικές υπηρεσίες δεν καταλογίζει αρκετές δαπάνες.
(391)
Η εξέταση των «ανταγωνιστικών» κριτηρίων αναφοράς που χρησιμοποίησε η Deutsche Post για να υπολογίσει τα επιμέρους βάρη επιβεβαιώνει την ορθότητα των συμπερασμάτων της γνωμοδότησης WIK: όπως εξηγήθηκε προηγουμένως, το ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ αποτελεί υπερβολικά χαμηλό κριτήριο αναφοράς για τον υπολογισμό του βάρους #2 (μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες) σε σχέση με τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που οφείλουν να καταβάλλουν οι ιδιώτες ανταγωνιστές. Επίσης, ορισμένα κριτήρια αναφοράς όπως, για παράδειγμα, το βάρος από υποδομές για υποκαταστήματα έχουν καθαρά υποθετικό χαρακτήρα, καθόσον δεν είναι δυνατό να αποδειχθεί ότι η Deutsche Post δεν θα διατηρούσε από το 1990 και μετά ταχυδρομικά υποκαταστήματα αν δεν είχε υποχρέωση να παρέχει καθολική υπηρεσία. Εξίσου αδύνατο να αποδειχθεί είναι το επιχείρημα ότι η Deutsche Post από το 1990 θα μπορούσε να απασχολεί αποκλειστικά εργαζόμενους στους οποίους θα κατέβαλλε μισθό ίσο με τον κατώτατο μισθό που ίσχυε το 2007.
(392)
Για τους ανωτέρω λόγους η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η γνωμοδότηση WIK αποτελεί καταλληλότερη βάση για τον προσδιορισμό των δαπανών που θα πρέπει να καταλογισθούν στις εμπορικές υπηρεσίες.
(393)
Εξάλλου, σύμφωνα με τις οδηγίες 97/67/ΕΚ και 2006/111/ΕΚ, η αξιολόγηση των δαπανών πρέπει να γίνεται με βάση τα γενικά λογιστικά πρότυπα. Ούτε το αυξημένο κόστος αποσβέσεων ούτε οι προσδιοριζόμενες σε υψηλότερα επίπεδα πρόσθετες συνταξιοδοτικές δαπάνες περιλαμβάνονται στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της Deutsche Post. Αυτού του είδους οι δαπάνες - ο κανόνας αυτός ισχύει τόσο για την Deutsche Post όσο και για τους ανταγωνιστές της - χρηματοδοτούνται κανονικά από τα κέρδη ισολογισμού μιας επιχείρησης. Κατά συνέπεια, μία επαναξιολόγηση προς τα άνω θα προσέδιδε στην Deutsche Post πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της.
ii) Συγκριτική αξιολόγηση για τον προσδιορισμό του εύλογου κέρδους υπό το πρίσμα των επιχειρηματικών κινδύνων της Deutsche Post
(394)
Τα κέρδη που πραγματοποίησε η Deutsche Post από το 2000 και μετά ήταν σαφώς υψηλότερα από τη διάμεσο ROS ύψους 3,48 % της γνωμοδότησης WIK και την κατώτερη ROS ύψους 6,1 % της γνωμοδότησης Deloitte-II. Κατά συνέπεια, ο ισχυρισμός της Γερμανίας ότι η Deutsche Post είχε υποστεί τόσο υψηλές ζημίες ώστε να μην είναι σε θέση να καλύψει τα βάρη με έσοδα από τις διατιμημένες υπηρεσίες, δεν μπορεί να γίνει δεκτός.
(395)
Εξάλλου, η γνωμοδότηση Deloitte-II, η οποία στηρίζεται σε μία μικρή ομάδα αναφοράς αποτελούμενη κατά κύριο λόγο από πολυεθνικές εταιρείες ταχυμεταφοράς δεμάτων (μεταξύ των οποίων οι UPS, FedEx, TNT Express), πρέπει να αντιμετωπιστεί με επιφυλάξεις. Η σύσταση που περιέχεται στη γνωμοδότηση Deloitte-II σχετικά με τον προσδιορισμό του εύλογου περιθωρίου κέρδους σε ROS κάτω από 6,1 % και της διαμέσου ROS σε 7,4 %, δεν λαμβάνει υπόψη ότι η δραστηριότητα της Deutsche Post χαρακτηρίζεται όχι μόνο από πολύ μικρότερη ένταση κεφαλαίου αλλά και από χαμηλότερο κίνδυνο:
1)
Οι διεθνείς υπηρεσίες ταχυμεταφοράς δεμάτων δεν παρέχονται από την ίδια την Deutsche Post, αλλά από τις θυγατρικές της υπό το σήμα DHL.
2)
Για τις επιστολικές υπηρεσίες, με τις οποίες η Deutsche Post πραγματοποιεί το 75 % των εσόδων της, απαιτείται η επένδυση σαφώς λιγότερων κεφαλαίων σε σχέση με αυτά που απαιτούνται για τις πολυεθνικές εταιρείες μεταφοράς δεμάτων, καθόσον το μεγαλύτερο κονδύλι δαπανών αποτελούν οι μισθοί των ταχυδρόμων. Για τις υπηρεσίες ταχυμεταφοράς δεμάτων απαιτούνται σαφώς υψηλότερες επενδύσεις σε εξοπλισμό έντασης κεφαλαίου (96).
3)
Η δεσπόζουσα θέση της Deutsche Post στην αγορά των επιστολικών υπηρεσιών αναπτύχθηκε και παγιώθηκε χάρη στην αποκλειστική άδεια η οποία εξασφάλισε στην Deutsche Post ένα σίγουρο πελατολόγιο χωρίς να είναι αναγκασμένη να επενδύσει μεγάλα ποσά σε μάρκετινγκ και σήματα. Αντιθέτως, οι πολυεθνικές εταιρείες μεταφοράς δεμάτων χρειάστηκε να οικοδομήσουν τη θέση τους σε κάθε εθνική αγορά από την αρχή, δημιούργησαν δε μερικά από τα πλέον γνωστά σήματα (97) με δικό τους κίνδυνο και κόστος.
4)
Οι κίνδυνοι αγοράς και κόστους της Deutsche Post καλύφθηκαν με κρατικά μέτρα (98). Ιδίως η ρύθμιση των τιμών συνέβαλε στην κάλυψη των βαρών από μη διατιμημένες υπηρεσίες (99).
(396)
Ως εκ τούτου ορθώς η γνωμοδότηση WIK χρησιμοποιεί, όσον αφορά το κέρδος, ένα κριτήριο αναφοράς το οποίο υπολείπεται του περιθωρίου της γνωμοδότησης Deloitte-II, ώστε να ανταποκρίνεται στη χαμηλότερη, σε σχέση με τις πολυεθνικές εταιρείες ταχυμεταφορών, ένταση κεφαλαίου και τους μικρότερους επιχειρηματικούς κινδύνους που βάρυναν την Deutsche Post. Εντούτοις δεν είναι απαραίτητο να προσδιοριστεί το ακριβές επίπεδο του κριτηρίου αναφοράς για το κέρδος, καθόσον τα μέσα περιθώρια ROS, που ανέρχονται σε 8,3 %, είναι ήδη υψηλότερα από την εκτιμώμενη με βάση τη γνωμοδότηση Deloitte-II χαμηλή ROS 6,1 %. Ακόμη και με βάση τη γνωμοδότηση που προσκόμισε η ίδια η Γερμανία, δεν ήταν δυνατό να διαπιστωθεί αν η Deutsche Post έλαβε υπο-αντιστάθμιση από το έτος 2000 και εφεξής.
(397)
Σε κάθε περίπτωση, οι επιφυλάξεις της Γερμανίας ως προς τη γνωμοδότηση WIK είναι μάλλον αδικαιολόγητες, καθόσον η διάμεσος ROS, ύψους 3,48 %, δεν είναι ανώτερη από το επίπεδο κερδών που κρίνεται ως εύλογο τόσο από την Postregulierungsbehörde όσο και από την ίδια την Deutsche Post. Αφενός, από το κριτήριο αναφοράς ROS 3,48 % προκύπτει σε απόλυτα μεγέθη υψηλότερο κέρδος σε σχέση με το κόστος κεφαλαίου που επικαλέστηκε η Deutsche Post στους ΛΕΕ και ενέκρινε η ρυθμιστική αρχή (π.χ. δαπάνες για […] και […]) (βλέπε κεφάλαιο IV.4.3). Αφετέρου, η διάμεσος ROA 7,66 %, που αναφέρει η γνωμοδότηση WIK, κινείται σε παρόμοια επίπεδα με την απόδοση κεφαλαίου, την οποία η Deutsche Post […].
(398)
Τα επικαλούμενα από την Deutsche Post εύλογα περιθώρια κέρδους στους τομείς των σιδηροδρομικών και λεωφορειακών συγκοινωνιών (απόδοση πωλήσεων της τάξης του 7 % - 8 %) δεν επηρεάζουν τα συμπεράσματα από τη συγκριτική αξιολόγηση όσον αφορά τον προσδιορισμό του εύλογου κέρδους. Οι εν λόγω οικονομικοί κλάδοι απαιτούν μεγαλύτερη ένταση κεφαλαίου και ως εκ τούτου υψηλότερη απόδοση πωλήσεων προς κάλυψη του κόστους κεφαλαίου. Αντιθέτως οι αριθμοί αυτοί καθιστούν σαφές ότι το χρησιμοποιούμενο στη γνωμοδότηση Deloitte-II κριτήριο αναφοράς για το εύλογο κέρδος αντιστοιχεί μάλλον στη μέση ROS ενός κλάδου έντασης κεφαλαίου παρά ενός κλάδου έντασης απασχόλησης.
δ) Συμπεράσματα
(399)
Η Επιτροπή απορρίπτει τον ισχυρισμό της Γερμανίας κατά τον οποίο τα έσοδα από την παροχή διατιμημένων υπηρεσιών δεν επαρκούσαν για την κάλυψη των επικαλούμενων βαρών για μη ανταγωνιστικές κοινωνικές δαπάνες. Ο ισχυρισμός αυτός δεν επαληθεύεται ούτε από τη γνωμοδότηση που προσκόμισε η Γερμανία ούτε από τον ΛΕΕ 2009.
(400)
Αντιθέτως, από τις αποφάσεις περί μεγεθών αναφοράς των ετών 2002, 2007 και 2011 προκύπτει σαφώς ότι η Postregulierungsbehörde ενέκρινε σε όλες τις περιπτώσεις την αντιστάθμιση των επικαλούμενων βαρών από έσοδα των διατιμημένων υπηρεσιών.
VII.3.5. Κατάργηση των μη συμβατών με την εσωτερική αγορά κρατικών ενισχύσεων από 1ης Ιανουαρίου 2003
(401)
Κατά πάγια νομολογία η Επιτροπή έχει αρμοδιότητα, όταν διαπιστώσει το ασυμβίβαστο μιας ενισχύσεως με την εσωτερική αγορά, να αποφασίσει ότι το ενδιαφερόμενο κράτος πρέπει να την καταργήσει ή να την τροποποιήσει (100). Σύμφωνα με τη νομολογία αυτή, η εν λόγω υποχρέωση έχει ως σκοπό την αποκατάσταση της προτέρας κατάστασης (101). Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι ο σκοπός αυτός επιτυγχάνεται αν ο λαβών επιστρέψει την ενίσχυση και με τον τρόπο αυτό χάσει το πλεονέκτημα που απολάμβανε στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του, τα δε πράγματα επανέλθουν στην προ της καταβολής της ενίσχυσης κατάσταση.
(402)
Λαμβάνοντας υπόψη την ανωτέρω νομολογία το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 ορίζει τα ακόλουθα: «Σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο […]. Η Επιτροπή δεν απαιτεί ανάκτηση της ενίσχυσης εάν αυτό αντίκειται σε κάποια γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου».
(403)
Περαιτέρω, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η απόφαση του 2007 για την επέκταση του πεδίου της διαδικασίας και η απόφαση του 2011 περί επεκτάσεως του ελέγχου αφορούν την περίοδο 1990-2007. Ωστόσο, η επιδότηση συντάξεων συνιστά διαρκή ενίσχυση, η οποία αφορά και την περίοδο μετά το έτος 2007. Έτσι για παράδειγμα, το 2007 δεν καταργήθηκε ούτε η αντιστάθμιση των βαρών από τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες. Αντίστοιχα η ανακοίνωση της Γερμανίας της 2ας Ιανουαρίου 2012 περιείχε στοιχεία για την επιδότηση συντάξεων και τα έσοδα από διατιμημένες υπηρεσίες για την περίοδο έως και το 2010. Για τον λόγο αυτόν η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ανάκτηση της επιδότησης συντάξεων κατά το μέρος που δεν είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά δεν θα πρέπει να αφορά μόνο την περίοδο έως το 2007 αλλά να καταλαμβάνει και το διάστημα έως την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης.
(404)
Όσον αφορά τον υπολογισμό του ποσού της κρατικής ενίσχυσης, ο οποίος έχει τεθεί υπόψη της Deutsche Post, θα πρέπει να τονισθεί ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, καμία διάταξη του δικαίου της Ενώσεως δεν απαιτεί από την Επιτροπή, όταν διατάσσει την ανάκτηση ενίσχυσης κηρυχθείσας ασύμβατης προς την κοινή αγορά, να καθορίζει το ακριβές ύψος της ενίσχυσης που πρέπει να ανακτηθεί. Συγκεκριμένα, αρκεί η απόφαση της Επιτροπής να περιέχει στοιχεία βάσει των οποίων ο αποδέκτης της να μπορεί να καθορίσει ο ίδιος, χωρίς υπερβολικές δυσχέρειες, το ύψος αυτό (102).
(405)
Οι μη συμβατές με την εσωτερική αγορά ενισχύσεις πρέπει να υπολογιστούν με βάση τον τύπο που παρατίθεται ανωτέρω στον πίνακα 8, ήτοι βάσει του ποσοστού εισφοράς ΛΕΕ και του συντελεστή αναφοράς (βλέπε τον ορισμό στο παράρτημα και στον πίνακα 6). Η επιστροφή των ετησίως χορηγηθεισών παράνομων ενισχύσεων πρέπει να είναι έντοκη έως και την ημερομηνία ανάκτησης. Ο τόκος υπολογίζεται με βάση τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της Συνθήκης ΕΚ (103).
(406)
Οι παρατιθέμενοι στο παράρτημα υπολογισμοί του ύψους των παράνομων ενισχύσεων που χορηγήθηκαν κατά την περίοδο από το 2003 έως το 2010 (χωρίς τους τόκους) στηρίζονται στην παραδοχή ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι κατανέμονται ισομερώς μεταξύ του τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών και του τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δίνουν πληροφορίες για τον ακριβή αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων οι οποίοι εργάζονταν στον τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών και στον τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών αντίστοιχα. Ως εκ τούτου θεωρείται ότι τα ποσοστά των εσόδων από τις διατιμημένες και τις μη διατιμημένες υπηρεσίες αποτελούν αξιόπιστα μεγέθη για μία πρώτη προσέγγιση της κατανομής των μισθολογικών δαπανών.
(407)
Η ύπαρξη ακριβέστερων στοιχείων θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακριβέστερους υπολογισμούς και κατά συνέπεια σε άλλα αποτελέσματα. Η Γερμανία προσκόμισε πρόσφατα νέα στοιχεία σχετικά με το σύνολο των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων στον τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών κατά την περίοδο μεταξύ 1995 και 2007. Από τα εν λόγω στοιχεία προκύπτει ότι το σύνολο των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων θα πρέπει να εκτιμηθεί μέσω κατανομής η οποία θα βασισθεί στις δαπάνες προσωπικού που αναφέρονται στους ΛΕΕ. Μία τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα σύνολο των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων χαμηλότερο από εκείνο που προκύπτει από την κατανομή ανάλογα με τα έσοδα. Στις 2 και στις 19 Ιανουαρίου η Γερμανία διαβίβασε παρατηρήσεις από τις οποίες προκύπτει ότι η σχετική κατανομή των βαρών εντός του τομέα των διατιμημένων υπηρεσιών και μεταξύ των τομέων των διατιμημένων και των μη διατιμημένων υπηρεσιών είχε μεταβληθεί, τουλάχιστο όσον αφορά την απόφαση περί μεγεθών αναφοράς του 2011. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, από το 2008 και μετά ένα μέρος των βαρών φέρεται να καταλογίζεται στις μη διατιμημένες υπηρεσίες. Ο υπολογισμός του ακριβούς ποσού των παράνομων ενισχύσεων, για τον οποίο θα ληφθούν υπόψη οι ανωτέρω συλλογισμοί, θα γίνει από κοινού με τη Γερμανία κατά την εκτέλεση της παρούσας απόφασης.
(408)
Παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε, η Επιτροπή δεν κατάφερε να προσδιορίσει αξιόπιστα μεγέθη όσον αφορά τις παράνομες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν μεταξύ του 1995 και του 2002. Επίσης δεν φαίνεται να είναι δυνατό να δοθούν με την παρούσα απόφαση συγκεκριμένες παράμετροι υπολογισμού οι οποίες να είναι τόσο ακριβείς ώστε το κράτος μέλος να μπορεί να προβεί στους τελικούς υπολογισμούς κατά την εφαρμογή της απόφασης (είτε μόνο του είτε σε συνεργασία με την Επιτροπή). Υπό τις συνθήκες αυτές, η ανάκτηση αντίκειται στα δικαιώματα άμυνας του κράτους μέλους και στην αρχή της ασφάλειας του δικαίου κατά την έννοια του άρθρου 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, καθόσον σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη "η Επιτροπή δεν απαιτεί ανάκτηση της ενίσχυσης εάν αυτό αντίκειται σε κάποια γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου".
(409)
Κατά συνέπεια, η ανάκτηση πρέπει να αφορά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2003 έως την ημέρα κατά την οποία θα πάψει να υφίσταται το συγκριτικό πλεονέκτημα για τις μη διατιμημένες υπηρεσίες.
(410)
Για το χρονικό διάστημα από την ημέρα της κοινοποίησης της παρούσας απόφασης και μετά θα πρέπει να διασφαλισθεί ότι το επίπεδο των συναρτώμενων με τον μισθό εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που καταβάλλει η Deutsche Post για τους δημόσιους υπαλλήλους της δεν θα είναι χαμηλότερο από το επίπεδο εισφορών για ιδιωτικούς υπαλλήλου που ισχύει για τους ανταγωνιστές της. Κατά τη σύγκριση των δύο επιπέδων πρέπει να ληφθεί υπόψη οποιαδήποτε αντιστάθμιση λαμβάνει η Deutsche Post διαμέσου της ρύθμισης των τιμών κατά το άρθρο 20 PostG.
VIII. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΕΩΝ
VIII.1. Κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(411)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές». Ως εκ τούτου, για να κρίνει εάν ένα μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει αν πληρούνται τα ακόλουθα κριτήρια: Το μέτρο πρέπει να χορηγείται από το κράτος και να χρησιμοποιούνται κρατικοί πόροι, να οδηγεί σε ευνοϊκή μεταχείριση ορισμένων επιχειρήσεων ή κλάδων νοθεύοντας τον ανταγωνισμό και να επηρεάζει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
(412)
Οι κρατικές χρηματοδοτικές αντισταθμίσεις αποτελούν κρατικούς πόρους, καθόσον χορηγήθηκαν με βάση τα άρθρα 37 και 40 PostVerfG 1989 και το άρθρο 2 PostUmwG 1994 και χρηματοδοτήθηκαν από τη δημόσια επιχείρηση TELEKOM.
VIII.1.1. Οικονομικό πλεονέκτημα απορρέον από τις κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις
VIII.1.1.1. Ισχυρισμός της Γερμανίας ότι οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων πρέπει να θεωρηθούν ως ειδικό βάρος
(413)
Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις δεν ήταν παρά το αντιστάθμισμα για τις επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων, οι οποίες αποτελούσαν δαπάνες που συνήθως δεν βαρύνουν τους ιδιώτες ανταγωνιστές. Κατά την άποψη της Γερμανίας, οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων έχουν τον χαρακτήρα sui generis επιβάρυνσης, η οποία δεν μπορεί να θεωρηθεί ούτε φόρος ούτε μέρισμα.
(414)
Η Deutsche Post υποχρεώθηκε να προβεί σε επιστροφή χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων ύψους 6,6 % έως 10 % του κύκλου εργασιών κατά την περίοδο από το 1924 έως το 1995. Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση της KPMG, το ομοσπονδιακό συνταγματικό δικαστήριο (Bundesverfassungsgericht) χαρακτήρισε με βάση την απόφασή του της 22ας Μαρτίου 1984 τις επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων ως «εισόδημα του ομοσπονδιακού κράτους», παραλείποντας ωστόσο να αποφανθεί οριστικά επί της νομικής τους φύσης. Οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων χαρακτηρίστηκαν επίσης ως «δαπάνες παροχής» τις οποίες η Deutsche Post έπρεπε να καταβάλει για την παροχή των υπηρεσιών της.
(415)
Μολονότι το Bundesverfassungsgericht δεν προσδιόρισε με σαφήνεια το κατά πόσο οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων πρέπει να θεωρούνται υποκατάστατο φόρων ή μερίσματος, είναι προφανές ότι οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων συνιστούσαν τελικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού.
(416)
Αφενός, στο παρελθόν πολλά κράτη μέλη χρησιμοποίησαν τα έσοδα από το ταχυδρομικό και το τηλεπικοινωνιακό μονοπώλιο ως πηγή εσόδων για τον κρατικό προϋπολογισμό. Καθόσον έως το 1995 η BUNDESPOST και οι παλαιότερες αυτής δημόσιες επιχειρήσεις δεν υπόκειντο σε φορολόγηση, είχε θεσπισθεί μία sui generis επιβάρυνση προκειμένου το κράτος να εισπράξει έσοδα και από τους τομείς αυτούς. Εξάλλου, αυτού του είδους επιβάρυνση των μονοπωλιακών φορέων ήταν εύλογη και από οικονομική άποψη. Καθώς οι χρήστες ήταν διατεθειμένοι να αποδεχτούν υψηλότερες τιμές χωρίς να περιορίσουν ιδιαίτερα τη χρήση των υπηρεσιών, τα έσοδα για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό ήταν σημαντικά.
(417)
Αφετέρου, σε αντίθεση με τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, η Deutsche Post δεν ήταν άμεσα ή έμμεσα υποκείμενη σε φόρο, ούτε όφειλε να καταβάλλει μέρισμα για τα ίδια κεφάλαια που της είχαν παρασχεθεί. Ως εκ τούτου, οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων αποτελούσαν για το κράτος τον μόνο τρόπο προκειμένου, είτε ως φορολογική αρχή είτε ως μέτοχος, να έχει έσοδα από την Deutsche Post. Το αν οι εν λόγω επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων πληρούν ή όχι τους ορισμούς κάποιου φορολογικού συστήματος ή συστήματος διανομής μερισμάτων δεν έχει εν προκειμένω καμία σημασία. Σε κάθε περίπτωση, οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων αποτελούσαν καταβολές τις οποίες η Deutsche Post πραγματοποιούσε από το 1924 και οι οποίες συνεπάγονταν έσοδα για το κράτος.
(418)
Τέλος μπορεί να διαπιστωθεί ότι η υποχρέωση για την καταβολή επιστροφών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων ανταποκρινόταν στον δημόσιο σκοπό της άντλησης κρατικών εσόδων από ένα κρατικό μονοπώλιο, ανεξάρτητα από το αν αυτά είχαν τη μορφή φόρου ή μερίσματος. Κατά συνέπεια, οι επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων αποτελούν κανονικές δαπάνες τις οποίες η Deutsche Post όφειλε να χρηματοδοτήσει με δικούς της πόρους.
VIII.1.1.2. Ο ισχυρισμός της Γερμανίας ότι οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις συμβιβάζονται με τη συμπεριφορά του ιδιώτη επενδυτή
(419)
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι κατά τη χορήγηση των κρατικών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων ενεργούσε εν μέρει ως ιδιώτης επενδυτής, καθόσον με αυτές χρηματοδοτούνταν κερδοφόρες επενδύσεις στο δίκτυο της Deutsche Post.
(420)
Καθόσον οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις δεν βασίζονταν σε επενδυτικά σχέδια, αλλά σε σωρευμένες ζημίες, είναι προφανές ότι κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα ακολουθούσε μία τέτοια επενδυτική στρατηγική.
(421)
Κατά συνέπεια η Deutsche Post απέκτησε οικονομικό πλεονέκτημα από τη χορήγηση των κρατικών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων.
VIII.1.1.3. Ο ισχυρισμός της Γερμανίας ότι πρόκειται για αντιστάθμιση του καθαρού κόστους της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας
(422)
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις δεν συνιστούσαν κρατική ενίσχυση καθόσον χορηγούνταν προς αντιστάθμιση του καθαρού κόστους της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας.
(423)
Όπως διαπίστωσε το Δικαστήριο στην απόφαση Altmark (104), για να μη χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ μια αντιστάθμιση που παρέχεται ως αντιπαροχή για την εκπλήρωση υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας, πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις: Πρώτον, η δικαιούχος επιχείρηση πρέπει να είναι πράγματι επιφορτισμένη με την εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας, η δε υποχρέωση αυτή πρέπει να είναι σαφώς καθορισμένη. Δεύτερον, οι βασικές παράμετροι βάσει των οποίων υπολογίζεται η αντιστάθμιση πρέπει να έχουν προσδιοριστεί εκ των προτέρων με αντικειμενικότητα και διαφάνεια. Τρίτον, η αντιστάθμιση δεν μπορεί να υπερβαίνει το μέτρο του αναγκαίου για την κάλυψη του συνόλου ή μέρους των δαπανών που πραγματοποιούνται για την εκπλήρωση υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εσόδων και ενός ευλόγου κέρδους για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών. Τέταρτον, όταν η επιλογή της επιχειρήσεως στην οποία πρόκειται να ανατεθεί η εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας σε συγκεκριμένη περίπτωση δεν πραγματοποιείται στο πλαίσιο διαδικασίας συνάψεως δημοσίας συμβάσεως, παρέχουσας τη δυνατότητα επιλογής του υποψηφίου που είναι σε θέση να παράσχει τις σχετικές υπηρεσίες με το μικρότερο για το κοινωνικό σύνολο κόστος, το επίπεδο της απαραίτητης αντισταθμίσεως πρέπει να καθορίζεται βάσει αναλύσεως των δαπανών στις οποίες θα προέβαινε μια μέση επιχείρηση εφαρμόζοντας χρηστή διαχείριση όντας κατάλληλα εξοπλισμένη με μεταφορικά μέσα.
(424)
Καθόσον η Deutsche Post δεν επελέγη στο πλαίσιο διαδικασίας ανάθεσης δημόσιας σύμβασης και η Γερμανία δεν απέδειξε ότι η Deutsche Post είναι μία επιχείρηση με χρηστή διαχείριση, δεν πληρούται η τέταρτη προϋπόθεση σύμφωνα με την απόφαση Altmark.
VIII.1.2. Συμπεράσματα σχετικά με την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(425)
Οι κρατικές χρηματοοικονομικές ενισχύσεις χορηγήθηκαν από κρατικούς πόρους και ελάφρυναν την Deutsche Post από δαπάνες τις οποίες κανονικά φέρουν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις. Η Γερμανία δεν απέδειξε ότι οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις πληρούν τα κριτήρια που θέτει η απόφαση Altmark και κατά συνέπεια ότι δεν πρέπει να χαρακτηρισθούν ως κρατική ενίσχυση.
(426)
Για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά στο κεφάλαιο VII.1.2, οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις είναι ικανές να αλλοιώσουν τον ανταγωνισμό και να επηρεάσουν τις συναλλαγές.
(427)
Ως εκ τούτου η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις έχουν τον χαρακτήρα κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
VIII.2. Αξιολόγηση υφιστάμενων ενισχύσεων κατά την έννοια του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ
(428)
Οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις θεσπίστηκαν με το άρθρο 37 παράγραφοι 2 και 3 PostVerfG 1989 και ως εκ τούτου αποτελούν νέο μέτρο ενίσχυσης.
VIII.3. Αξιολόγηση της συμβατότητας με την εσωτερική αγορά κατά το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ
(429)
Κατά το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, οι επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος ή που έχουν χαρακτήρα δημοσιονομικού μονοπωλίου υπόκεινται στους κανόνες των Συνθηκών και ιδίως στους κανόνες ανταγωνισμού. Ωστόσο η Συνθήκη επιτρέπει εξαίρεση από τους κανόνες που περιέχονται σε αυτή, εφόσον πληρούνται ορισμένα κριτήρια. Πρώτον, πρέπει να υπάρχει πράξη ανάθεσης, με την οποία το κράτος αναθέτει σε μια επιχείρηση την αρμοδιότητα της εκτέλεσης συγκεκριμένης αποστολής. Δεύτερον, η ανάθεση πρέπει να αφορά υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Τρίτον, η εξαίρεση πρέπει να είναι αναγκαία για την εκτέλεση της ανατεθείσας αποστολής και ανάλογη με τον επιδιωκόμενο σκοπό. Τέλος, η ανάπτυξη των συναλλαγών δεν πρέπει να επηρεάζεται σε βαθμό ο οποίος θα αντέκειτο στο συμφέρον της Ένωσης.
(430)
Στις ανακοινώσεις της Επιτροπής του 1996 ή/και του 2001 (105), (106) καθώς και στο κοινοτικό πλαίσιο του 2005, η Επιτροπή διευκρίνισε τον τρόπο με τον οποίο τα κριτήρια της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας εφαρμόζονται κατά την εκτίμηση μιας εξαίρεσης κατά το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Οι διατάξεις σχετικά με τη σημασία και την έκταση των κριτηρίων αυτών, οι οποίες εφαρμόσθηκαν με συνέπεια από το Δικαστήριο, το Γενικό Δικαστήριο και την Επιτροπή στο παρελθόν, κωδικοποιήθηκαν για τελευταία φορά στο κεφάλαιο 2.4 του κοινοτικού πλαισίου του 2005.
(431)
Σύμφωνα με το κεφάλαιο 2.4 του κοινοτικού πλαισίου του 2005, κατά την εκτίμηση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας της χορηγηθείσας αντιστάθμισης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθες βασικές αρχές:
1.
Το ύψος της αντιστάθμισης δεν δύναται να υπερβαίνει το ποσό που απαιτείται για να καλυφθούν οι δαπάνες που προκύπτουν από την εκτέλεση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εσόδων καθώς και ευλόγου κέρδους για την εκτέλεση των εν λόγω υποχρεώσεων.
2.
Το ύψος της αντιστάθμισης περιλαμβάνει όλα τα πλεονεκτήματα που παρέχονται από το κράτος ή από κρατικούς πόρους υπό οιαδήποτε μορφή, ανεξάρτητα από τον χαρακτηρισμό τους για τους σκοπούς του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
3.
Η αντιστάθμιση πρέπει να χρησιμοποιηθεί πράγματι για την παροχή της σχετικής υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος. Η αντιστάθμιση για παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγείται για την παροχή υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, αλλά στην πραγματικότητα χρησιμοποιείται σε δραστηριότητες σε άλλες αγορές, δεν δικαιολογείται και κατά συνέπεια συνιστά μη συμβιβάσιμη κρατική ενίσχυση.
(432)
Η Επιτροπή έχει κάνει δεκτό ότι οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις για δαπάνες παροχής καθολικής υπηρεσίας μπορεί να είναι συμβατές με την εσωτερική αγορά (ή/και να μην αποτελούν κρατικές ενισχύσεις) εφόσον το ύψος τους είναι χαμηλότερο από το καθαρό κόστος που συνδέεται με την παροχή καθολικής υπηρεσίας (107).
VIII.3.1. Ανάθεση υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος
(433)
Κατά τις διαδοχικές οδηγίες για τα ταχυδρομεία, καθώς και κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου (108), η παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών σε ολόκληρη την επικράτεια θεωρείται υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος.
(434)
Στην Deutsche Post είχε ανατεθεί δυνάμει των διαδοχικών νόμων για τα ταχυδρομεία η παροχή καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας έως την 31η Δεκεμβρίου 2007.
VIII.3.2. Αναγκαιότητα και αναλογικότητα των κρατικών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων
(435)
Η Γερμανία εμμένει στην άποψη ότι οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις αποτελούν εύλογη αντιστάθμιση καθόσον με βάση τον ΛΕΕ 2009 κατά την περίοδο 1990-1995 ήταν σαφώς χαμηλότερες από το καθαρό κόστος που συνδεόταν με την παροχή καθολικής υπηρεσίας. Όπως η ίδια διατείνεται, ο ΛΕΕ 2009 αποδεικνύει ότι, παρά τις κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις που της χορηγήθηκαν, η Deutsche Post είχε λάβει το 1995 υπο-αντιστάθμιση κατά […] δισεκατ. EUR (εκτοκισμένη αξία 1995) για το συνολικό καθαρό κόστος παροχής της καθολικής υπηρεσίας κατά την περίοδο 1990 - 1995.
(436)
Μετά από διορθώσεις στην κατανομή και την αξιολόγηση του κόστους στον ΛΕΕ 2009, η γνωμοδότηση WIK καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις αντιστάθμισαν το συνολικό καθαρό κόστος παροχής της καθολικής υπηρεσίας κατά το διάστημα 1990 - 1995.
(437)
Οι υπολογισμοί που παρατίθενται στη γνωμοδότηση WIK αποδεικνύουν ότι η αντιστάθμιση ήταν κατά [0 έως 20] εκατ. EUR υψηλότερη σε σχέση με το συνολικό καθαρό κόστος του 1995. Ωστόσο η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι τα στοιχεία της λογιστικής καταγραφής του κόστους των ετών αυτών είναι πλημμελή. Επίσης φρονεί ότι η γνωμοδότηση WIK αναγνώρισε ως κόστος κεφαλαίου μόνο τις επιστροφές χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων, χωρίς να υπολογίσει ένα επιπλέον εύλογο κέρδος.
(438)
Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η γνωμοδότηση WIK δεν μπορεί να αποτελέσει θεμέλιο για την απόρριψη του ισχυρισμού της Γερμανίας ότι οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις αποτελούσαν εύλογο αντιστάθμισμα του κόστους που επιβαρύνθηκε η Deutsche Post σε σχέση με την παροχή καθολικής υπηρεσίας.
Πίνακας 10
Υπολογισμός του συνολικού καθαρού κόστους της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας και των κρατικών χρηματοοικονομικών αντισταθμίσεων (εκτοκισμένες αξίες 1995)
ΛΕΕ 2009
γνωμοδότηση WIK
Συνολικό καθαρό κόστος
- […] δισεκατ. EUR
- […] δισεκατ. EUR
Κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις
+6,707 δισεκατ. EUR
+6,707 δισεκατ. EUR
Υπεραντιστάθμιση (υπο-αντιστάθμιση)
- […] δισεκατ. EUR
+ [0 έως 20] εκατ. EUR
(439)
Κατά συνέπεια, οι κρατικές χρηματοοικονομικές αντισταθμίσεις αποτελούν ενισχύσεις συμβατές με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, καθόσον δεν υπερβαίνουν το καθαρό κόστος που επωμίστηκε η Deutsche Post λόγω της υποχρέωσής της για παροχή καθολικής υπηρεσίας.
IX. Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΡΕΩΣΤΙΚΟΥΣ ΤΙΤΛΟΥΣ ΠΟΥ ΕΙΧΑΝ ΕΚΔΟΘΕΙ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ 1995 ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 108 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(440)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι διατάξεις σχετικά με την κρατική εγγύηση για τους χρεωστικούς τίτλους του 1953 είχαν θεσπισθεί δυνάμει του άρθρου 22 παράγραφος 4 PostVwG 1953. Κατά την κατάργηση του PostVwG 1953 με τον νόμο PostVerfG 1989 οι εν λόγω διατάξεις περιλήφθηκαν στο άρθρο 40 PostVerfG 1989 ως είχαν.
(441)
Καθόσον η κρατική εγγύηση για τους χρεωστικούς τίτλους είχε θεσπιστεί το έτος 1953, ήτοι πριν από τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης ΕΟΚ, αποτελεί υφιστάμενη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο β) σημείο i) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου.
(442)
Με το άρθρο 2 (4) PostUmwG 1995 η εν λόγω υφιστάμενη ενίσχυση καταργήθηκε. Το γεγονός ότι το ομοσπονδιακό κράτος συνέχισε να εγγυάται τους χρεωστικούς τίτλους οι οποίοι είχαν εκδοθεί πριν από την ιδιωτικοποίηση της Deutsche Post δεν συνιστά νέα ενίσχυση, καθόσον το πλεονέκτημα είχε χορηγηθεί στην Deutsche Post κατά τον χρόνο έκδοσης των χρεωστικών τίτλων.
X. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(443)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η επιδότηση συντάξεων και οι κρατικές χρηματοοικονομικές ενισχύσεις αποτελούν κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, καθόσον ελάφρυναν την Deutsche Post από δαπάνες τις οποίες κανονικά φέρουν οι επιχειρήσεις.
(444)
Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι η Γερμανία χορήγησε παράνομη επιδότηση συντάξεων και κρατικές χρηματοοικονομικές ενισχύσεις παραβιάζοντας το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Η παροχή κρατικής εγγύησης για χρεωστικούς τίτλους, οι οποίοι είχαν εκδοθεί από την Deutsche Post πριν από την ιδιωτικοποίησή της, αποτελούσε υφιστάμενη ενίσχυση η οποία καταργήθηκε το 1995.
(445)
Η επιδότηση συντάξεων δεν συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ καθόσον λόγω της εγκριθείσας από την Postregulierungsbehörde χρηματοδότηση των βαρών από έσοδα προερχόμενα από διατιμημένες υπηρεσίες είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία συγκριτικού πλεονεκτήματος για τις μη διατιμημένες υπηρεσίες. Η Γερμανία ελάφρυνε την Deutsche Post AG σε δυσανάλογο βαθμό από εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, καθόσον στο πλαίσιο των μέτρων για την ελάφρυνση από συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις δεν χορηγήθηκε μόνο επιδότηση συντάξεων αλλά επιπλέον επιτράπηκε στην Deutsche Post AG να μετακυλίει στους χρήστες των διατιμημένων υπηρεσιών μέρος των κοινωνικών δαπανών που συνδέονται με την παροχή μη διατιμημένων υπηρεσιών, τις οποίες η Deutsche Post AG όφειλε όπως κάθε άλλος ιδιώτης ανταγωνιστής να επιβαρυνθεί η ίδια.
(446)
Εν κατακλείδι, η Deutsche Post AG βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση απέναντι στους ιδιώτες ανταγωνιστές της, καθόσον τα βάρη από κοινωνικές εισφορές, τα οποία η Deutsche Post AG όφειλε να επιβαρυνθεί σε σχέση με τις μη διατιμημένες υπηρεσίες της, ήταν χαμηλότερα σε σχέση με το κόστος που αναγκαστικά φέρουν οι ιδιώτες ανταγωνιστές της.
(447)
Αντίστοιχα θα πρέπει το ύψος της μη συμβατής με την εσωτερική αγορά ενίσχυσης να ορισθεί ως η διαφορά μεταξύ του συντελεστή αναφοράς, με τη χρήση του οποίου γίνεται η εξίσωση των κοινωνικών εισφορών της Deutsche Post AG για μη διατιμημένες υπηρεσίες με τις εισφορές των ανταγωνιστών, και του ποσοστού εισφοράς ΛΕΕ, το οποίο η Deutsche Post AG επιβαρύνθηκε πράγματι σε σχέση με τις μη διατιμημένες υπηρεσίες της, πολλαπλασιαζόμενη με το σύνολο των ακαθάριστων μισθών των δημοσίων υπαλλήλων που απασχολούνται στον τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών. Ιδίως η μη συμβατή με την εσωτερική αγορά ενίσχυση θα πρέπει να υπολογισθεί με εφαρμογή του τύπου που παρατίθεται στον πίνακα 8 βάσει των ορισμών που δίδονται για το ποσοστό εισφοράς ΛΕΕ και το κριτήριο αναφοράς ΛΕΕ, όπως προκύπτει από τον πίνακα 7 και το παράρτημα, καθώς και τον ακαθάριστο μισθό των δημοσίων υπαλλήλων όπως αυτός προσδιορίζεται στον πίνακα 6.
(448)
Η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην Deutsche Post από 1ης Ιανουαρίου 2003 και δεν συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά θα πρέπει να ανακτηθεί αναδρομικά από την ανωτέρω ημερομηνία και μέχρις ότου πάψει να υφίσταται συγκριτικό πλεονέκτημα. Επίσης η Γερμανία πρέπει να λάβει κάθε αναγκαίο μέτρο για την αλλαγή του καθεστώτος απαλλαγής από συνταξιοδοτικές δαπάνες, το οποίο στηρίζεται στην επιδότηση συντάξεων και στη ρύθμιση των τιμών, ώστε να πάψει να υφίσταται συγκριτικό αποτέλεσμα.
(449)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι κρατικές χρηματοοικονομικές ενισχύσεις συνιστούν κατά το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ κρατική ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά, καθόσον με αυτές αντισταθμίστηκε το συνολικό καθαρό κόστος το οποίο επωμίστηκε η Deutsche Post λόγω της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Η χορηγηθείσα στην Deutsche Post AG επιδότηση συντάξεων αποτελεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ και χορηγήθηκε παρανόμως από την Γερμανία κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
2. Η επιδότηση συντάξεων δεν είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά καθόσον η Γερμανία συνέβαλε σε δυσανάλογο βαθμό στη χρηματοδότηση των συντάξεων των συνταξιούχων υπαλλήλων της Deutsche Post AG.
Άρθρο 2
Οι κρατικές χρηματοοικονομικές ενισχύσεις, οι οποίες συνιστούν ενίσχυση υπέρ της Deutsche Post AG κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ και χορηγήθηκαν παρανόμως από τη Γερμανία κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, είναι συμβατές με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 3
Η κρατική εγγύηση αποτελεί υφιστάμενη ενίσχυση υπέρ της Deutsche Post AG κατά την έννοια των άρθρων 107 παράγραφος 1 και 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
Άρθρο 4
1. Η Γερμανία ανακτά από την Deutsche Post AG την ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1, η οποία χορηγήθηκε ή θα χορηγηθεί στην Deutsche Post AG από 1ης Ιανουαρίου 2003 και έως τον χρόνο κατά τον οποίο θα εξαλειφθεί το συγκριτικό πλεονέκτημα.
2. Το κατά την παράγραφο 1 ανακτώμενο ποσό βαρύνεται με τόκο από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου έως την ημερομηνία της πραγματικής του ανάκτησης.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 271/2008 της Επιτροπής (109) ο οποίος τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 794/2004.
4. Από την ημέρα της κοινοποίησης της παρούσας απόφασης η Γερμανία εξασφαλίζει ότι η Deutsche Post AG, λαμβανομένης υπόψη της εγκριθείσας από την Postregulierungsbehörde χρηματοδότησης των βαρών από τις διατιμημένες υπηρεσίες, δεν θα αποκτά πλέον συγκριτικό πλεονέκτημα στον τομέα των μη διατιμημένων υπηρεσιών.
Άρθρο 5
1. Η ανάκτηση της ενίσχυσης που ορίζεται στο άρθρο 4 είναι άμεση και αποτελεσματική.
2. Η Γερμανία εξασφαλίζει την εκτέλεση της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία της κοινοποίησής της.
Άρθρο 6
1. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Γερμανία υποβάλλει τις ακόλουθες πληροφορίες στην Επιτροπή:
α)
το συνολικό ποσό (αρχικό κεφάλαιο και τόκοι) που πρέπει να ανακτηθεί από την Deutsche Post AG·
β)
ακριβή περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν για τη συμμόρφωση προς την παρούσα απόφαση·
γ)
έγγραφα τα οποία αποδεικνύουν ότι ζητήθηκε από την Deutsche Post AG η επιστροφή της ασύμβατης με την εσωτερική αγορά ενίσχυσης.
2. Η Γερμανία τηρεί την Επιτροπή ενήμερη σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που λαμβάνονται για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης έως την ανάκτηση της ασύμβατης με την εσωτερική αγορά ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 1. Εφόσον ζητηθεί εκ μέρους της Επιτροπής, η Γερμανία παρέχει αμελλητί όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή πρόκειται να λάβει για να συμμορφωθεί προς την παρούσα απόφαση. Παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά της ενίσχυσης και των τόκων που έχουν ήδη ανακτηθεί από την Deutsche Post AG.
Άρθρο 7
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Βρυξέλλες, 25 Ιανουαρίου 2012.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 25. ledna 2012
o opatření C 36/07 (ex NN 25/07) Německa ve prospěch společnosti Deutsche Post AG
(oznámeno pod číslem C(2012) 184)
(Pouze německé znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/636/EU)
EVROPSKÁ KOMISE
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie (1) a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
po výzvě zúčastněným stranám k podání připomínek podle výše uvedených článků (2) a s ohledem na jejich stanoviska,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
I.1 Řízení o státní podpoře
I.1.1 Rozhodnutí o zahájení řízení z roku 1999 a záporné rozhodnutí z roku 2002
(1)
V roce 1994 podala společnost United Parcel Service (dále jen „UPS“) stížnost, v níž tvrdí, že společnosti Deutsche Bundespost POSTDIENST (dále jen „POSTDIENST“) byly poskytnuty protiprávní podpory.
(2)
Poté, co bylo dne 23. října 1999 zahájeno řízení o státní podpoře (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení 1999“), podalo Německo dne 16. září 1999 připomínky. Po zveřejnění rozhodnutí o zahájení řízení 1999 obdržela Komise připomínky 14 zúčastněných stran, které byly dopisem ze dne 15. prosince 1999 sděleny spolkové vládě, aby dostala příležitost zaujmout k těmto připomínkám stanovisko. Německo odpovědělo dopisem ze dne 1. února 2000, který byl zaregistrován při doručení dne 2. února 2000.
(3)
Komise dne 19. června 2002 přijala záporné rozhodnutí (3) (dále jen „záporné rozhodnutí 2002“), v němž uvedla, že společnost POSTDIENST a její nástupce Deutsche Post AG (dále jen „DPAG“, zatímco POSTDIENST a DPAG jsou dále spolu označovány jako „Deutsche Post“) účtovaly ceny balíkových zásilek doručovaných ode dveří ke dveřím pod úrovní přírůstkových nákladů a že tato agresivní cenová politika nespadala do povinnosti veřejné služby společnosti Deutsche Post. Tímto vzniklé ztráty ve výši 572 mil. EUR byly nakonec v rozporu s články 106 a 107 SFEU financovány ze státních prostředků, které byly společnosti Deutsche Post poskytnuty v různých formách (např. státní vyrovnávací platby od sesterské společnosti Deutsche Bundespost TELEKOM (dále jen „TELEKOM“), státní úvěrové záruky a státní podpora na financování penzí poštovních úředníků (dále jen „dotování penzí“)).
(4)
Na žádost Komise si Německo od DPAG vyžádalo vrácení státní podpory neslučitelné s vnitřním trhem ve výši 572 mil. EUR. Deutsche Post podala proti rozhodnutí odvolání k soudům Unie.
(5)
Tribunál ve svém rozsudku z roku 2008 (4) prohlásil záporné rozhodnutí 2002 za neplatné, neboť Komise neprovedla obsáhlou analýzu všech výnosů a nákladů souvisejících s univerzálními službami, aby zjistila, zda Deutsche Post obdržela nedostatečné nebo nadměrné vyrovnání.
(6)
Poté Německo společnosti Deutsche Post opět vyplatilo vymáhanou státní podporu ve výši 572 mil. EUR včetně úroků.
(7)
Dne 2. září 2010 Soudní dvůr zamítl odvolání Komise proti rozhodnutí Tribunálu (5).
I.1.2 Další stížnosti po záporném rozhodnutí 2002
(8)
Dne 13. května 2004 podala UPS další stížnost, podle které byly po záporném rozhodnutí 2002 společnosti Deutsche Post poskytnuty protiprávní podpory. UPS zastávala názor, že v záporném rozhodnutí 2002 nebyla prověřena všechna opatření uvedená v původní stížnosti z roku 1994 a že finanční výhody poskytnuté společnosti Deutsche Post výrazně překračují podporu ve výši 572 mil. EUR neslučitelnou s pravidly pro státní podpory. Dále se domnívá, že Deutsche Post používala státní prostředky na rozšíření svých operací v oblasti balíkových zásilek (např. přebíráním jiných podniků) a prodej služeb svým dceřiným společnostem Postbank AG a Deutsche Post Euro Express GmbH & Co OHG (dále jen „DPEED“), které poskytovaly bankovní služby příp. marketing firemních balíkových zásilek pod značkou DHL, za nepřiměřeně nízké převodní ceny.
(9)
Ve dnech 9. listopadu 2004 a 1. dubna 2005 zaslala Komise Německu žádosti o informace. Německo zaslalo své odpovědi ve dnech 2. prosince 2004 a 3. června 2005.
(10)
Dne 16. července 2004 podala společnost TNT Post AG & Co KG (dále jen „TNT“) stížnost, v níž i ona uváděla, že Deutsche Post prodávala společnosti Postbank AG služby za nepřiměřeně nízké převodní ceny. TNT tvrdila, že Postbank AG platila za poskytnuté služby pouze variabilní náklady, zatímco Deutsche Post k financování společných fixních nákladů na distribuční síť využívala v plném rozsahu výnosy ze svého monopolu v oblasti listovních zásilek.
(11)
Ve dnech 11. listopadu 2004 a 25. dubna 2005 zaslala Komise Německu žádosti o informace. Německo zaslalo své odpovědi ve dnech 17. prosince 2004 a 23. června 2005.
I.1.3 Rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007
(12)
Poté, co Komise obdržela další stížnosti, informovala Německo dopisem ze dne 12. září 2007 (6) (dále jen „rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007“) o rozšíření řízení zahájeného v roce 1999. Cílem rozhodnutí o rozšíření řízení 2007 bylo zahrnout do řízení všechny nově doručené informace a podrobně přezkoumat veškerá případná narušení hospodářské soutěže vyplývající ze státních opatření ve prospěch Deutsche Post (bližší informace ke státním vyrovnávacím platbám, státním zárukám, dotování penzí a exkluzivní licenci na poskytování listovních služeb viz oddíl I.1.14).
(13)
Podle názoru Komise bylo třeba přesně rekonstruovat účetnictví Deutsche Post v období 1990 až 2007, aby se vyjasnily dopady státních opatření na výnosy a náklady různých služeb poskytovaných společností Deutsche Post.
I.1.4 Připomínky Německa k rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007
(14)
Německo předložilo připomínky dne 14. prosince 2007 a Deutsche Post podala proti rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 odvolání (viz též oddíl I.3.1).
I.1.5 Připomínky zúčastněných stran k rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 a stanovisko Německa k těmto připomínkám
(15)
Dne 16. listopadu 2007 předložily své připomínky UPS a TNT.
(16)
Poté, co Německo dne 20. prosince 2007 požádalo o prodloužení lhůty, předložila spolková vláda dne 12. března 2008 své stanovisko k připomínkám TNT a UPS.
I.1.6 Výběr externího znalce
(17)
Komise dne 23. ledna 2008 zveřejnila nabídkové řízení na vypracování posudku, který by Komisi pomohl zjistit, zda Deutsche Post v období 1990-2007 neobdržela nadměrné vyrovnání za svou povinnost poskytovat univerzální služby (7).
(18)
Dne 18. června 2008 uzavřela Komise smlouvu se společností WIK Consult GmbH, která se specializuje na nákladové účetnictví v poštovním odvětví.
I.1.7 Připomínky Německa k přiměřené délce období šetření
(19)
V dopisech ze dne 10. června 2008 a 18. června 2008 vyjádřilo Německo svůj nesouhlas s délkou období šetření (1990-2007), které Komise zvolila, a zastávalo názor, že stačí omezit šetření na roky 1990 až 1994, kdy byly státní vyrovnávací platby poskytnuty; v tomto období byly ztráty vyšší než státní vyrovnávací platby, takže Deutsche Post neobdržela žádné nadměrné vyrovnání. Podle rámce Společenství pro státní podporu ve formě vyrovnávací platby za závazek veřejné služby (8) (dále jen „rámec Společenství z roku 2005“) je poskytnutí účetních údajů za období po roce 1994 nepoměrné, neboť období pro výpočet nadměrného vyrovnání je omezen na čtyři roky.
(20)
Německo dne 27. června 2008 předložilo právní posudek o povinnosti Komise prošetřit jednotlivě všechny státní vyrovnávací platby, státní záruky a dotování penzí (9). Dále Německo tvrdilo, že kontrola účetních údajů není pro posouzení státních záruk a dotování penzí nutná.
(21)
Stejný postoj zastávalo Německo i vůči útvarům Komise na schůzkách ve dnech 29. května 2008 a 15. července 2008.
I.1.8 Žádost o informace ze dne 17. července 2008
(22)
Komise dne 17. července 2008 zaslala Německu žádost o informace týkající se všech státních opatření, která jsou předmětem šetření, včetně dotazníku ohledně výnosů a nákladů společnosti Deutsche Post za období 1990-2007. Žádost o informace byla vypracována ve spolupráci s WIK Consult. Německo dne 5. srpna 2008 požádalo o neurčité prodloužení lhůty, neboť se nejprve musí ověřit dostupnost určitých údajů.
I.1.9 Upomínky ze dne 12. a 22. srpna 2008
(23)
Komise dne 12. srpna 2008 vysvětlila, proč musela proběhnout kontrola výnosů a nákladů společnosti Deutsche Post za období 1990-2007, a trvala na předložení požadovaných informací.
(24)
Ve svém sdělení ze dne 14. srpna 2008 Německo opět tvrdilo, že není důvod prošetřovat výnosy a ztráty Deutsche Post za období po roce 1994. Dne 22. srpna 2008 si Komise pro případ, že Německo nepředloží požadované informace, vyhradila právo vydat příkaz k poskytnutí informací podle čl. 10 odst. 3 nařízení Rady (ES) 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (10).
(25)
Ve sdělení ze dne 29. září 2008 Německo předložilo výsledky dalšího právního posudku (doručeného dne 2. října 2008), aby podložilo svůj postoj, že analýza účetnictví po roce 1994 není nutná a že přiměřeným obdobím šetření je období 1990-1994 (11).
(26)
Německo dne 28. října 2008 předložilo informace o státních zárukách a dotování penzí.
I.1.10 Příkaz k poskytnutí informací ze dne 30. října 2008
(27)
Komise neakceptovala argumenty Německa a trvala na tom, že bylo nutné provést analýzu do roku 2007, aby byly v plném rozsahu posouzeny dopady poskytnutých státních opatření na hospodářskou soutěž. V návaznosti na obě upomínky z 12. srpna 2008 a 22. srpna 2008 Komise vydala dne 30. října 2008 příkaz k poskytnutí informací, kterým Německo formálně vyzvala k předložení všech potřebných účetních údajů za celé období 1990-2007.
(28)
Německo a Deutsche Post zpochybnily platnost příkazu k poskytnutí informací (viz Oddíl I.3.2).
(29)
Německo dne 27. listopadu 2008 předložilo požadované účetní údaje za období 1990-1994. Ve dnech 5. a 16. prosince 2008 Německo účetní údaje předložené dne 27. listopadu 2008 aktualizovalo.
I.1.11 Předložení účetních údajů za období 1990-2007
(30)
Po schůzce státního tajemníka pana Pfaffenbacha, předsedy představenstva DPAG pana Appela a člena Komise odpovědného za politiku hospodářské soutěže, která proběhla dne 6. února 2009, Německo a Deutsche Post souhlasily s poskytnutím účetních údajů za období po roce 1994.
(31)
Dne 3. března 2009 Německo předložilo první soubor účetních údajů za celé období šetření 1990-2007.
(32)
Setkání zástupců Deutsche Post a útvarů Komise proběhla dne 3. března 2009 v Bruselu, jakož i ve dnech 12. března 2009, 2. dubna 2009, 28. května 2009, 23. června 2009 a 18. září 2009 v Bonnu. Německo předložilo odpovídající vysvětlení od Deutsche Post ve dnech 26. března 2009, 7. května 2009 a 22. června 2009.
(33)
V návaznosti na tato setkání a celou řadu otázek, které útvary Komise položily společnosti Deutsche Post ve dnech 4. června 2009 a 30. července 2009, Německo ve dnech 9. července 2009, 31. července 2009, 17. srpna 2009, 8. září 2009, 10. září 2009 a 15. října 2009 poskytlo aktualizované účetní údaje a další objasňující informace.
(34)
Ve dnech 16. a 24. září 2009 předložily útvary Komise další otázky, na které Německo odpovědělo dne 14. října 2009.
I.1.12 Předložení posudku od společnosti WIK
(35)
Z důvodu zpoždění při předkládání účetních údajů musela být smlouva s WIK Consult několikrát prodloužena. Dne 9. listopadu 2009 WIK Consult nakonec předložila svůj posudek (dále jen „posudek WIK“).
(36)
Ve dnech 14. a 21. ledna 2010 Německo předložilo k posudku WIK připomínky. Dne 11. února 2010 předložilo Německo posudek vypracovaný společností KPMG (dále jen „posudek KPMG“) o právní povaze odvodů (12), které musela Deutsche Post zaplatit spolkovému státu do roku 1995, a posudek vypracovaný firmou Deloitte (13) (dále jen „posudek Deloitte-I“) o referenční hodnotě „přiměřeného“ zisku použité za základ v posudku WIK.
(37)
Dne 23. dubna 2010 předložilo Německo další studii Deloitte (dále jen „posudek Deloitte-II“) o výši přiměřeného zisku, ze kterého se má vycházet v případě univerzálních služeb poskytovaných společností Deutsche Post.
(38)
Dne 9. srpna 2010 Německo předložilo další připomínky k výpočtu nadměrného vyrovnání a k použití zásady investora v tržním hospodářství při posuzování státních vyrovnávacích plateb.
I.1.13 Připomínky následující po prohlášení záporného rozhodnutí 2002 za neplatné
(39)
Dne 5. listopadu 2010 předložilo Německo další právní posudek, který se zabývá významem rozsudku ve věci Komise v. Deutsche Post, C-399/08, (viz oddíl I.3.5) pro probíhající šetření ve věci státní podpory (14).
I.1.14 Rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011
(40)
Dopisem ze dne 10. května 2011 oznámila Komise Německu své rozhodnutí rozšířit řízení zahájené v roce 1999 a rozšířené v roce 2007 podle čl. 108 odst. 2 SFEU, aby byly důkladně prošetřeny dotace na penze, které Deutsche Post čerpala od roku 1995 (dále jen „rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011“).
(41)
Poté, co Německo nejprve dne 23. května 2011 požádalo o prodloužení lhůty, předložilo dne 29. července 2011 své stanovisko, jakož i další posudky o nutnosti výpočtu nadměrného vyrovnání na důkaz údajného vzájemného dotování (15), o srovnání nákladů na sociální zabezpečení placených společností Deutsche Post s náklady na sociální zabezpečení obvyklými na trhu (16) a o výši nákladů na sociální zabezpečení placených společností Deutsche Post, která překračuje tržní úroveň (17).
(42)
Dne 4. října 2011 předložila své připomínky UPS. Iniciativa Free and Fair Postal Initiative (dále jen „FFPI“) předložila stanovisko dne 5. října 2011, spolkový svaz Bundesverband Internationaler Express und Kurierdienste (dále jen „BIEK“) dne 7. října 2011. Komise dne 13. října 2011 postoupila stanoviska zúčastněných stran Německu.
(43)
Německo předložilo připomínky ke stanoviskům zúčastněných stran dne 14. listopadu 2011.
(44)
Komise dne 18. listopadu 2011 zaslala další žádost o informace týkající se podrobností financování nároků na důchod po roce 2007. Německo odpovědělo dopisy ze dne 2. a 19. ledna 2012. Komise dne 16. prosince 2011 předložila Německu posudek na téma referenční hodnota pro zisk (18) od společnosti Charles River Associates (dále jen „posudek CRA“), k němuž Německo zaujalo stanovisko dne 16. ledna 2012.
I.2 Řízení podle článku 102 SFEU
(45)
Na základě stížnosti UPS z roku 1994 Komise zjistila, že Deutsche Post v období 1990-1995 porušila článek 102 SFEU svou dravou cenovou politikou u přepravy balíkových zásilek mezi podnikem a spotřebitelem. Společnosti Deutsche Post byla uložena pokuta ve výši 24 mil. EUR (19).
(46)
Dne 22. dubna 2004 podala UPS na základě článku 102 SFEU další stížnost ohledně zneužití dominantního postavení ze strany Deutsche Post. Podle UPS Deutsche Post účtovala za své regulované listovní služby přemrštěné ceny.
(47)
Během svého šetření obdržela Komise dne 5. listopadu 2004 podklady k rozhodnutí německého poštovního regulačního orgánu (dále jen „poštovní regulační orgán“) o cenovém limitu pro regulované listovní služby společnosti Deutsche Post za období od 1. ledna 2003 (dále jen „rozhodnutí o cenových limitech 2002“). Dopisem ze dne 13. června 2007 Německo vyjádřilo souhlas s použitím těchto podkladů v řízení o státní podpoře.
(48)
Komise dne 25. března 2008 rozhodla ukončit kartelové řízení, neboť podle jejího názoru nebylo pravděpodobné, že by bylo možné prokázat takové porušení článku 102 SFEU (20).
I.3 Soudní řízení
I.3.1 Věc T-421/07 Deutsche Post AG v. Komise
(49)
Deutsche Post podala proti rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 odvolání a přitom uvedla, že záporné rozhodnutí z roku 2002 navodilo oprávněnou důvěru, že Komise své šetření již neobnoví.
(50)
Soud dne 8. prosince 2011 toto odvolání zamítl jako nepřípustné (21).
I.3.2 Věc T-570/08 Deutsche Post AG v. Komise a věc T-571/08 Německo v. Komise
(51)
Německo a Deutsche Post napadly příkaz Komise k poskytnutí informací ze dne 30. října 2008, neboť podle jejich názoru jsou v rámci tohoto příkazu požadovány irelevantní informace a pro Deutsche Post je splnění tohoto příkazu spojeno s nepřiměřenou zátěží.
(52)
Dne 16. července 2010 prohlásil Tribunál obě žaloby za nepřípustné, neboť vydáním příkazu k poskytnutí informací nebyla porušena ani procesní práva Deutsche Post, ani procesní práva Německa.
I.3.3 Věc C-463/10 P Deutsche Post AG v. Komise a věc C-475/10 P Německo v. Komise
(53)
Dne 27. září 2010 se Deutsche Post a Německo proti tomuto rozsudku Tribunálu odvolaly a nadále zastávaly názor, že příkaz k poskytnutí informací porušil jejich práva. Dne 13. října 2011 Soudní dvůr rozsudek Tribunálu ze dne 16. července 2010 zrušil (22). Věc byla proto vrácena Tribunálu a řízení dosud nebylo uzavřeno.
I.3.4 Věc T-344/10 UPS v. Komise
(54)
UPS podala dne 20. srpna 2010 žalobu k Tribunálu a tvrdila, že se Komise vzhledem k šetření státní podpory z roku 2007 dopustila protiprávní nečinnosti. Jelikož od vydání rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 uplynuly již téměř tři roky, měla Komise dostatek příležitostí příslušná opatření prověřit a posoudit skutkovou a právní situaci, aby mohla přijmout konečné rozhodnutí a vyšetřovací řízení uzavřít. Toto řízení dosud nebylo uzavřeno.
I.3.5 Věc T-388/11 Deutsche Post AG v. Komise
(55)
Deutsche Post dne 22. července 2011 napadla rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 s odůvodněním, že se Komise zjevně zmýlila, když ve svém předběžném posouzení prohlásila dotování penzí za státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU a za novou podporu ve smyslu čl. 108 odst. 1 SFEU. Toto řízení dosud nebylo uzavřeno.
II. PODROBNÝ POPIS STÁTNÍCH OPATŘENÍ
(56)
Deutsche Post od roku 1989 obdržela státní podporu v podobě různých opatření:
-
státní financování nároků na důchod na základě:
-
zákona o osobním právu (Personalrechtsgesetz) z roku 1994 (23) (dále jen „PostPersRG 1994“)
-
státní vyrovnávací platby a záruky na základě:
-
zákona o organizaci pošty (Postverfassungsgesetz) z roku 1989 (24) (dále jen „PostVerfG 1989“)
-
zákona o reorganizaci pošty (Postumwandlungsgesetz) z roku 1994 (25) (dále jen „PostUmwG 1994“)
-
exkluzivní licence a regulace cen na základě:
-
zákona o poštovním systému (Gesetz über das Postwesen) z roku 1989 (26) (dále jen „PostG 1989“)
-
zákona o poštách z roku 1997 (Postgesetz) (dále jen „PostG 1997“)
II.1 Dotování penzí v souvislosti se sociálními dávkami a systémy příspěvků na sociální zabezpečení pro úředníky a soukromé zaměstnance
(57)
Dotování penzí pokrývá od roku 1995 velkou část plateb penzí pro úředníky Deutsche Post v důchodu. Aby bylo možné v posouzení v plném rozsahu zachytit dopady dotování penzí, jsou v následujících oddílech podrobněji popsány sociální dávky a sociální příspěvky úředníků a porovnány se zákonným pojištěním na sociální zabezpečení pro zaměstnance soukromého sektoru (dále jen „soukromí zaměstnanci“).
II.1.1 Sociální dávky pro úředníky
(58)
Úředníci mají nárok na penzijní pojištění a podporu v případě onemocnění a potřeby péče. Dávky pro úředníky Deutsche Post odpovídají dávkám, které jsou poskytovány všem ostatním úředníkům.
-
Výše penzí je podle § 14 BeamtVG (27) stanovena předem jako určité procento z posledních platů úředníka. Tak např. úředníci, kteří odešli do důchodu v roce 2010 a odpracovali požadovaný počet let, obdrží penzi, která odpovídá 71,75 % jejich posledních platů.
-
Úředníci mají nárok na proplacení 50-70 % nákladů na zdravotní péči a musí si hradit sami pouze náklady překračující toto procento. Přesné rozdělení nákladů na zdravotní péči závisí na různých kritériích, např. na počtu dětí. Úředníci mohou buď uzavřít dobrovolné dodatečné připojištění nebo si svůj podíl na nákladech na zdravotní péči hradit sami.
II.1.2 Financování sociálních dávek pro úředníky POSTDIENST v období 1989-1994
(59)
Po první poštovní reformě v roce 1989 musely POSTDIENST, TELEKOM a POSTBANK podle § 54 odst. 2 PostVerfG 1989 v plné výši financovat výplaty penzí a náklady na zdravotní péči pro úředníky v důchodu, kteří byli zařazeni do příslušných podniků na základě svých bývalých činností. Podle tohoto ustanovení uplatňují úředníci své nároky i nadále vůči státu, který však může celkovou částku požadovat od společností POSTDIENST, TELEKOM a POSTBANK.
II.1.3 Financování sociálních dávek pro úředníky DPAG od roku 1995
(60)
V rámci druhé poštovní reformy z roku 1994 byli úředníci, kteří pracovali u POSTDIENST, převedeni podle § 2 odst. 1 PostPersRG 1994 na DPAG. Přitom si úředníci podle § 2 odst. 3 PostPersRG 1994 ponechali své právní postavení. Podle § 1 odst. 1 PostPersRG 1994 převzala DPAG od spolkového státu všechna práva a povinnosti zaměstnavatele a podle § 2 odst. 3 PostPersRG 1994 všechny majetkoprávní nároky úředníků.
(61)
Podle § 15 PostPersRG 1994 převzal výplaty důchodů a nákladů na zdravotní péči úředníkům v důchodu nově vytvořený penzijní fond pro úředníky Deutsche Post. Dne 1. července 2001 byly sloučeny penzijní fondy pro Deutsche Post, Deutsche Telekom AG a Postbank AG do penzijního fondu pro zaměstnance pošty (Postbeamtenversorgungskasse) (dále označované pro celé období od 1. ledna 1995 společně jako „penzijní fond“).
(62)
Podle § 16 odst. 1 PostPersRG 1994 musela Deutsche Post v období 1995-1999 přispívat do penzijního fondu ročním příspěvkem ve výši 2,045 mld. EUR, tedy celkovou částkou 10,225 mld. EUR. Od roku 2000 musí Deutsche Post do penzijního fondu zaplatit na základě § 16 odst. 2 PostPersRG 1994 roční příspěvek ve výši 33 % skutečných příjmů úředníků (tzn. příjmů, které dosahovaly od 735 mil. EUR v roce 2000 až 540 mil. EUR v roce 2010).
(63)
Dotování penzí kryje podle § 16 odst. 2 PostPersRG 1994 zbývající deficit (tj. rozdíl mezi penzemi vyplacenými úředníkům v důchodu a příspěvkem Deutsche Post do penzijního fondu). Dotování penzí se zvýšilo z částky 151 mil. EUR (1995) na 3,203 mld. EUR (2010) a činilo v období 1995-2010 celkem 37,121 mld. EUR.
Obrázek 1
Financování penzijního fondu (v mil. EUR)
II.1.4 Zákonné pojistné na sociální zabezpečení pro soukromé zaměstnance a penzijní připojištění pro soukromé zaměstnance Deutsche Post
(64)
Soukromí zaměstnanci jsou povinni platit příspěvky na sociální zabezpečení a musí uzavřít následující čtyři pojistky: důchodové pojištění, pojištění pro případ nezaměstnanosti, zdravotní pojištění a pojištění dlouhodobé péče (28). Zákonné systémy sociálního zabezpečení pro soukromé zaměstnance předpokládají v oblasti důchodového a zdravotního pojištění jinou pojistnou ochranu než systém platný pro úředníky:
-
Výše důchodu není vypočítána jako procentuální podíl z posledního měsíčního platu, nýbrž z průměrného platu za celý život.
-
Výdaje na zdravotní pojištění a pojištění dlouhodobé péče jsou plně hrazeny.
(65)
Také ve financování sociálních dávek existují značné rozdíly v porovnání s režimem platným pro úředníky: zákonné pojistné na sociální zabezpečení pro soukromé zaměstnance je financováno z příspěvků zaměstnance a zaměstnavatele během pracovního života zaměstnance (dále jen „příspěvky na zákonné pojistné na sociální zabezpečení“). Celková sazba příspěvků je formálně rozdělena na podíl zaměstnance a podíl zaměstnavatele, přičemž každý činí asi polovinu celkové sazby. Zaměstnavatel však má formální povinnost odvádět celou sazbu příspěvků do systémů sociálního zabezpečení.
Obrázek 2
Příspěvky na zákonné pojistné na sociální zabezpečení v procentech hrubého platu soukromých zaměstnanců (viz též příloha)
(66)
Z obrázku 2 vyplývá, že sazby příspěvků na zákonné pojistné na sociální zabezpečení od roku 1995 kolísaly mezi 38 % až 42 % hrubého platu (= čistý plat + podíl zaměstnance). Podíly zaměstnanců a zaměstnavatelů na příspěvcích do systému sociálního zabezpečení dosahovaly 19 % až 21 % hrubého platu (podrobnější časová posloupnost je uvedena v příloze).
(67)
Soukromí zaměstnanci Deutsche Post využívali nejen zákonného pojistného na sociální zabezpečení, nýbrž také penzijního připojištění. Soukromým zaměstnancům zaměstnaným před rokem 1997 bylo nabídnuto penzijní připojištění, díky němuž by dostávali důchod srovnatelný s penzí úředníků. Penzijní připojištění tak pokrývalo rozdíl mezi zákonnou penzí ze sociálního zabezpečení soukromých zaměstnanců, která odpovídá určité procentuální sazbě průměrného příjmu za celý život, a penzí úředníka, která odpovídá určitému procentu posledních mezd. Přesná pravidla jsou uvedena ve stanovách úřadu pro správu důchodů německé spolkové pošty (Versorgungsanstalt der Deutschen Bundespost) (dále jen „VAP“) (29).
(68)
Deutsche Post financovala doplňkovou penzi pro soukromé zaměstnance v důchodu do roku 1997 příspěvkem ve výši [5 % až 10 %] (30) hrubého platu aktivních soukromých zaměstnanců. Od roku 1997 Deutsche Post vytvářela rezervy na pokrytí neuhrazených závazků VAP (viz též popis zátěže # 4 v oddíle II.3.1.3).
(69)
Od roku 1997 bylo nově zaměstnaným soukromým zaměstnancům nabídnuto výrazně snížené penzijní připojištění, na které Deutsche Post v období 1997-2007 přispěla částkou ve výši [0 % a 5 %] hrubého platu.
II.2 Státní vyrovnávací platby a záruky na pozadí exkluzivní licence a povinnosti Deutsche Post poskytovat univerzální poštovní službu
II.2.1 Exkluzivní licence do roku 2007
(70)
Před rokem 1998 bylo zřizování a provozování zařízení pro placené poskytování listovních služeb podle § 2 PostG 1989 vyhrazeno výlučně společnosti Deutsche Post. Jiné poštovní služby, jako je doručování balíků, novin nebo časopisů, nebyly vyhrazeny společnosti Deutsche Post a podléhaly hospodářské soutěži. Podle § 37 PostVerfG 1989 musí být zisky z těchto vyhrazených listovních služeb použity k financování ztrát v oblasti univerzálních služeb nabízených na trzích otevřených hospodářské soutěži. Podle § 4 PTRegG 1994 (31) byl za schvalování poplatků za vyhrazené listovní služby odpovědný spolkový ministr pošt a telekomunikací.
(71)
Po vstupu zákona PostG 1997 v platnost v roce 1998 se objem služeb vyhrazených společnosti Deutsche Post postupně snižoval. Podle § 51 PostG 1997 se exkluzivní licence Deutsche Post v roce 1997 vztahovala na doručování listovních zásilek a adresovaných katalogů s hmotností do 200 g, avšak následně se hmotnostní limit postupně snižoval a v roce 2006 byl stanoven na 50 g. Exkluzivní licence vypršela dne 31. prosince 2007.
II.2.2 Povinnost poskytovat univerzální poštovní služby do roku 2007
(72)
Povinnost poskytovat univerzální služby byla společnosti Deutsche Post formálně uložena dvěma právními akty:
-
Nařízením o povinných poštovních službách (32) (Postdienst-Pflichtleistungsverordnung) (dále jen „PPflLV“) byla Deutsche Post ustanovena poskytovatelem univerzálních poštovních služeb v oblasti listovních zásilek a balíků do hmotnosti až 20 kg a pověřena poskytováním odpovídajících služeb za jednotné poplatky v celém Německu.
-
Zákonem PostG 1997 a doprovodným prováděcím nařízením z roku 1999 (33) (dále jen „nařízení o univerzálních službách z roku 1999“ (Universaldienstleistungsverordnung)) bylo pověření DPAG poskytovat univerzální služby prodlouženo.
(73)
V § 11 PostG 1997 jsou univerzální služby definovány jako minimální nabídka poštovních služeb, které se mají poskytovat na území celého státu za dostupné ceny. Tyto služby zahrnují doručování listovních zásilek, adresovaných balíků, jejichž hmotnost nepřesahuje 20 kg, knih, katalogů, novin a časopisů (dále jen „univerzální služby“).
(74)
V nařízení o univerzálních službách z roku 1999 jsou stanoveny minimální požadavky na kvalitu univerzální služby:
-
Na území celého Německa musí být k dispozici nejméně 12 000 poštovních úřadů.
-
V ročním průměru musí být 80 % listovních zásilek a balíků doručeno ve stanovené lhůtě (jeden pracovní den u listovních zásilek a dva pracovní dny u balíků), přičemž zásilky se musí doručovat nejméně jednou každý pracovní den.
-
Obecně sice platí, že univerzální služby musí být cenově dostupné, DPAG však musela účtovat jednotné ceny za listovní služby, které poskytovala v rámci exkluzivní licence, jejíž platnost vypršela v roce 2007. DPAG ovšem má v případě vyhrazených služeb při stanovování cen určitou flexibilitu, jelikož může uzavírat cenové dohody s jednotlivými zákazníky, kteří při každém podání zásilek odesílají nejméně 50 kusů.
(75)
Na základě § 52 PostG 1997 bylo pověření DPAG poskytováním univerzálních služeb prodlouženo až do 31. prosince 2007, tj. do zrušení exkluzivní licence na listovní služby. Po vypršení exkluzivní licence nebyl povinností univerzální služby pověřen žádný poštovní provozovatel v Německu, což znamená, že by univerzální poštovní služby měli poskytovat všichni poskytovatelé poštovních služeb („tržní síly“). Jestliže je jisté nebo lze předpokládat, že univerzální služba není poskytována dostatečně nebo přiměřeně, nabízí PostG 1997 právní prostředky, aby bylo poskytování těchto služeb zajištěno.
(76)
Jak lze vyčíst z posudku WIK (viz obrázek 3), připadalo 88 % celkových výnosů v letech 1990 až 2007 na univerzální služby. Velká část univerzálních listovních služeb podléhala na základě dominantního postavení Deutsche Post cenové regulaci (viz oddíl II.2.1). Vedle těchto regulovaných služeb, které představovaly okolo 62 % celkových výnosů, poskytovala Deutsche Post v konkurenci s jinými poskytovateli univerzální balíkové služby (15 % celkových výnosů), jakož i další cenově neregulované univerzální listovní služby (11 % celkových výnosů).
(77)
Kromě toho Deutsche Post nabízela rovněž komerční služby (např. retailové bankovní služby pro Postbank, distribuční služby pro Telekom, doručování adresných reklamních zásilek). Deutsche Post dosáhla v období 1990-2007 poskytováním komerčních služeb 12 % celkových výnosů.
II.2.3 Státní vyrovnávací platby
(78)
Deutsche Bundespost byla od svého založení v roce 1950 zvláštním majetkem spolkového státu. Podle německého správního práva nemá zvláštní majetek právní subjektivitu nezávislou na státu, ale má vlastní rozpočet a neručí za obecné dluhy státu.
(79)
První poštovní reforma z roku 1989 předpokládala, že se zvláštní majetek rozčlení na tři dílčí oblasti - POSTDIENST, POSTBANK a TELEKOM, které byly klasifikovány jako „veřejné podniky“, avšak stále ještě neměly právní subjektivitu nezávislou na státu.
(80)
Podle § 37 odst. 2 a 3 PostVerfG 1989 měly tyto tři podniky v jednotlivých službách zpravidla vytvořit zisk na pokrytí všech nákladů, přičemž bylo mezi těmito třemi podniky přípustné křížové financování, pokud z povinnosti univerzální služby vyplynuly ztráty. Na tomto základě obdržela POSTDIENST od společnosti TELEKOM v období 1990-1993 celkem 2,844 mld. EUR na pokrytí svých ztrát.
(81)
Během druhé poštovní reformy byly tři dílčí oblasti zvláštního majetku k 1. lednu 1995 přeměněny na akciové společnosti: Ze společnosti POSTDIENST vznikla DPAG, z POSTBANK se stala Postbank AG a z TELEKOM se stala Telekom AG. Podle § 2 odst. 2 PostUmwG 1994 převzala Telekom AG všechny úvěrové závazky, které se týkaly zvláštního majetku jako celku, avšak obdržela právo uplatňovat regres vůči DPAG a Postbank AG do té míry, do jaké bylo možné přičíst úvěrové závazky jejich právním předchůdcům.
(82)
Podle § 7 PostUmwG 1994 však právo (vyplývající z § 2 odst. 2 PostUmwG 1994) Telekom AG uplatňovat regres vůči DPAG ve výši ztrát vzniklých společnosti POSTDIENST vypršelo dne 31. prosince 1994. Na základě toho došlo k transferu majetku v hodnotě 2,822 mld. EUR ze společnosti Telekom AG do DPAG. Podle názoru Německa byl tento transfer z Telekom AG - stejně jako dřívější vyrovnávací platby na základě § 37 odst. 3 PostVerfG 1989 - pro DPAG pro plnění její povinnosti univerzální služby nevyhnutelný.
(83)
V období 1990-1995 obdržela POSTDIENST celkem 5,666 mld. EUR jako kompenzaci za povinnost poskytovat univerzální služby.
II.2.4 Státní záruka za dluhopisy vydané před rokem 1995
(84)
Od roku 1953 mají podle § 22 odst. 4 PostVwG 1953 (34) dluhopisy Deutsche Bundespost stejnou právní hodnotu jako státní dluhopisy. Když byl zákon PostVwG 1953 zrušen zákonem PostVerfG 1989, bylo toto ustanovení převzato do § 40 PostVerfG 1989.
(85)
Po založení tří dílčích oblastí v roce 1989 nevydávala POSTDIENST dluhopisy samostatně; POSTBANK spravovala odpovídající transakce samostatně pro všechny podniky Deutsche Bundespost. Dluhopisy pak byly přidělovány společnostem POSTDIENST, TELEKOM a POSTBANK vždy podle jejich aktuální finanční potřeby.
(86)
Po roce 1995 ručilo Německo podle § 2 odst. 4 PostUmwG 1994 i nadále za splnění všech závazků, které převzala Deutsche Bundespost před rokem 1995 a které pak byly převedeny na POSTDIENST, TELEKOM a POSTBANK. Německo však nijak neručilo za dluhopisy, které DPAG vydala později.
II.3 Výnosy z regulovaných služeb jako dodatečné vyrovnání za náklady na penze a čisté náklady spojené s univerzálními službami
(87)
Podle zákona PostG 1997 je dozorem nad vyhrazenými a liberalizovanými trhy s listovními zásilkami pověřena agentura Bundesnetzagentur (dále jen „poštovní regulační orgán“). Podle § 19 PostG 1997 je poštovní regulační orgán odpovědný za regulaci poplatků, které Deutsche Post vybírá na trzích s listovními zásilkami, na nichž má dominantní postavení. Deutsche Post měla dominantní postavení nejen v oblasti vyhrazených služeb (podle § 51 PostG 1997), nýbrž také v oblasti téměř veškerých dalších listovních služeb, které již byly otevřeny hospodářské soutěži. Cenová regulace může probíhat buď ex ante stanovením cenového limitu nebo ex post v rámci cenových kontrol.
(88)
Z průzkumů trhu prováděných poštovním regulačním orgánem vyplývá, že Deutsche Post držela na trzích s regulovanými listovními službami průměrně podíl 90 až 97 %. Ve své poslední zprávě vyjadřuje poštovní regulační orgán politování, že se postupným otvíráním trhů zahájeným roku 1997 nepodařilo na německém trhu s listovními zásilkami vytvořit fungující hospodářskou soutěž (35).
(89)
Deutsche Post dosáhla velké části celkových výnosů regulovanými listovními službami (např. přibližně 62 % celkových výnosů v období 1990-2007 (viz obrázek 3) a přibližně 56 % celkových výnosů v období 2008-2010).
(90)
Všechny ostatní univerzální a komerční služby, které nespadají pod §§ 19-27 PostG 1997 (36) o regulaci poplatků, budou dále označovány jako „cenově neregulované služby“.
(91)
Pro cenově regulované listovní služby je v § 20 odst. 1 a 2 PostG 1997 stanoveno, že poplatky musí odrážet náklady na účinné poskytování služeb. Kdykoli je to objektivně odůvodněné, musí poštovní regulační orgán mimo jiné přiměřeně zohlednit:
-
náklady na celostátní poskytování poštovní služeb a
-
náklady na financování penzí a zdravotního pojištění pro zaměstnance, kteří byli převedeni do společnosti POSTDIENST.
(92)
Na základě § 57 PostG 1997 a obecných pokynů spolkového ministra hospodářství a technologií ze dne 27. března 2000 byly ke dni 31. prosince 2002 regulované ceny zmrazeny na úrovni z roku 1997.
II.3.1 Rozhodnutí o cenových limitech 2002
(93)
Úplně první rozhodnutí ohledně cenového limitu na regulované odměny za listovní služby za období od 1. ledna 2003 do 31. prosince 2007 (dále jen „rozhodnutí o cenových limitech 2002“) přijal poštovní regulační úřad až v roce 2002. Tzv. „regulace cenových stropů“ je postupem k regulaci cen celého souboru služeb, při němž se namísto kontroly jednotlivých cen za každou službu stanoví jako horní hranice vážený průměr všech cen v příslušném souboru. Podle § 19 PostG 1997 se stanovení cenových limitů ex ante vztahovalo na všechny poštovní služby, v jejichž případě měla Deutsche Post dominantní postavení na trhu.
(94)
Pro účely rozhodnutí o cenových limitech 2002 Deutsche Post předložila poštovnímu regulačnímu orgánu poprvé výnosové a nákladové regulační účty (dále jen „REK 2002“), které se vztahují na období 1998-2006. Výnosové a nákladové regulační účty vycházely z výsledků dosažených do roku 2001 a z prognóz na další roky.
(95)
V roce 2002 Deutsche Post uplatnila tzv. „zátěž“ za povinnost univerzální služby, jakož i za zaměstnání úředníků a soukromých zaměstnanců převzatých od společnosti POSTDIENST. U této zátěže se jedná o náklady, které by podle Deutsche Post bez povinnosti poskytovat univerzální služby a bez převzetí zaměstnanců a infrastruktury od společnosti POSTDIENST nevznikly (viz podrobný seznam v tabulce 1).
Tabulka 1
Zátěž schválená v rámci rozhodnutí o cenových limitech 2002 (v mil. EUR, jmenovité hodnoty)
#
Zátěž z rozhodnutí o cenových limitech 2002
Průměrná zátěž (1998-2006) v mil. EUR
%
1
Ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na platy
(…)
(…)
2
Ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení
(…)
(…)
3
Zátěž v oblasti infrastruktury - pobočky
(…)
(…)
4
Penzijní připojištění pro zaměstnance (VAP)
(…)
(…)
5
Zátěž v oblasti infrastruktury - přeprava
(…)
(…)
6
Náklady na sociální zabezpečení a zdravotní péči (BAnstPT)
(…)
(…)
7
Personální restrukturalizace
(…)
(…)
8
Pokrytí ztrát zdravotního pojištění pro úředníky
(…)
(…)
Průměrná celková zátěž
(…)
100 %
(96)
Poštovní regulační orgán nakonec akceptoval tvrzení Deutsche Post, že by jí tato zátěž bez povinnosti poskytovat univerzální služby (zátěž # 3 a 5, náklady na univerzální služby), případně bez povinnosti převzít úředníky a soukromé zaměstnance společnosti POSTDIENST (zátěž # 1, 2, 4, 6, 7 a 8) nevznikla. Poštovní regulační úřad poté schválil vyšší regulované odměny za listovní služby, aby mohla být průměrná roční zátěž uplatňovaná za období 2002-2006 ve výši […] mld. EUR financována z výnosů docílených regulovanými listovními službami. Podle rozhodnutí o cenových limitech 2002 se veškerá zátěž (100 %) přidělí cenám, pro které se stanovuje limit ex ante.
II.3.1.1 Ve srovnání s konkurencí neobvyklé základní platy (zátěž # 1)
(97)
Zátěž # 1 představuje uplatňovanou část základních platů poštovních zaměstnanců, která překračuje průměr dosahovaný v tomto odvětví. Deutsche Post stanovila jako referenční hodnotu pro platy, které jsou ve srovnání s konkurencí obvyklé, platy, které byly dohodnuty s odbory v kolektivní smlouvě o odměnách pro nové zaměstnance přijaté po roce 2002. Při výpočtu zátěže # 1 se však tato referenční hodnota používá na všechny zaměstnance. Kromě toho se používá jako základ v předkládaných kalkulacích nákladů a výkonů se zpětnou platností do roku 1998.
II.3.1.2 Ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení (zátěž # 2)
(98)
Poštovní regulační orgán rovněž souhlasil s tvrzením Deutsche Post, že musela svým soukromým zaměstnancům a úředníkům hradit vyšší příspěvky na sociální zabezpečení, než obvykle platí konkurenti ze soukromého sektoru svým soukromým zaměstnancům.
(99)
Deutsche Post ve svých výpočtech vychází ze sazby příspěvku na sociální zabezpečení, která je ve srovnání s konkurencí považována jak pro úředníky, tak pro soukromé zaměstnance za obvyklou (dále jen „sazba příspěvků REK“). Tato sazba příspěvků REK je definována jako součet
-
podílu zaměstnavatele na příspěvcích na sociální zabezpečení na jednoho soukromého zaměstnance (19 až 21 %, což - jak ukazuje obrázek - odpovídá asi polovině celkové sazby příspěvku na sociální zabezpečení),
-
příspěvku na úrazové pojištění ([0 % bis 5 %]; u Deutsche Post je tento příspěvek od roku 2001 obsažen v sazbě příspěvku REK) a
-
příspěvku na penzijní připojištění ([0 % bis 5 %]; u Deutsche Post je tento příspěvek od roku 1997 obsažen v sazbě příspěvku REK, neboť příspěvek na penzijní připojištění v této výši je ve srovnání s konkurencí považován za obvyklý. Tato sazba vychází z penzijního připojištění, které Deutsche Post nabízí od roku 1997 nově přijímaným soukromým zaměstnancům).
(100)
Z regulovaných výnosů jsou financovány všechny příspěvky na sociální zabezpečení, které překračují sazbu příspěvku REK (dále jen „ve srovnání s konkurencí neobvyklé příspěvky na sociální zabezpečení“). Tabulka 2 ukazuje na příkladu výpočtu ve srovnání s konkurencí neobvyklých příspěvků na sociální zabezpečení pro úředníky v roce 2001, že skutečné příspěvky na sociální zabezpečení pro úředníky byly téměř dvojnásobné v porovnání s příspěvky na sociální zabezpečení obvyklými ve srovnání s konkurencí a vyplývajícími ze sazby příspěvku REK.
Tabulka 2
Výpočet nákladů na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, pro úředníky v roce 2001 podle REK 2002 (v mil. EUR)
% skutečných příjmů
(1)
Sazba příspěvku do penzijního fondu
33 %
(2)
Součet příjmů úředníků
(…)
(3)
=(1)*(2)
Příspěvek do penzijního fondu
(…)
(4)
Náklady na zdravotní péči
(…)
(5)
=(3)+(4)
Vzniklé náklady na sociální zabezpečení
(…)
[40 % až 45 %]
(6)
Podíl zaměstnavatele na příspěvcích na sociální zabezpečení
20,43 %
(7)
Úrazové pojištění
(…)
(8)
Penzijní připojištění
(…)
(9)
=(6)+(7)+(8)
Sazba příspěvků REK
(…)
(10)
=(2)*(9)
Náklady na sociální zabezpečení podle referenční hodnoty REK
(…)
[20 % až 25 %]
(11)
=(5)-(10)
Ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení
(…)
[15 % až 20 %]
(101)
Vzniklé příspěvky na sociální zabezpečení zahrnují příspěvek Deutsche Post do penzijního fondu ve výši 33 % skutečných platů aktivních úředníků (příp. roční paušální platby ve výši 2,045 mld. EUR v období 1995-1999), jakož i příspěvky na náklady na zdravotní péči pro úředníky. V roce 2001 činily příspěvky na sociální zabezpečení celkem [40 % až 45 %] skutečných příjmů úředníků.
(102)
I když je sazba příspěvku na sociální zabezpečení definována jako procentuální sazba hrubého platu soukromých zaměstnanců (čistý plat + podíl zaměstnance na příspěvku na sociální zabezpečení), Deutsche Post počítá referenční hodnotu REK tak, že sazbu příspěvku REK ve výši [20 % až 25 %] násobí skutečnými platy úředníků.
II.3.1.3 Penzijní připojištění pro soukromé zaměstnance (zátěž # 4)
(103)
Zátěž # 4 má vyrovnat vytvoření rezerv na závazky vzniklé před rokem 1997 z penzijního připojištění VAP pro soukromé zaměstnance Deutsche Post.
(104)
Jak je vysvětleno v oddíle II.1.4., bylo soukromým zaměstnancům Deutsche Post zaměstnaným před rokem 1997 nabídnuto penzijní připojištění, aby jim byl zaručen důchod srovnatelný s penzí úředníků. Společnost POSTDIENST však nevytvořila odpovídající rezervy na budoucí výplaty penzí. Až po založení DPAG byly v rozvaze vytvořeny rezervy ve výši 8,153 mld. EUR.
II.3.1.4 Další ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení (zátěž # 6, 7 a 8)
(105)
Zátěž # 6 zahrnuje příspěvek Deutsche Post Spolkovému úřadu pro pošty a telekomunikace (BanstPT), který poskytuje určité sociální služby (např. sociální byty) úředníkům a soukromým zaměstnancům převedeným ze společnosti POSTDIENST. Zátěž # 7 se vztahuje na příspěvky Deutsche Post na pokrytí ztráty zdravotního pojištění pro úředníky. Zátěž # 8 (personální restrukturalizace) se týká jak úředníků, tak soukromých zaměstnanců.
II.3.1.5 Zátěž spojená s univerzálními službami (# 3 a 5)
(106)
Tato zátěž odráží úspory nákladů, kterých mohla Deutsche Post dosáhnout, kdyby činnost své sítě poboček a sítě doručování balíků uspořádala na základě komerčních úvah. Úspory nákladů se například vypočítají na základě hypotetického počtu poboček, které by Deutsche Post provozovala bez povinnosti poskytovat univerzální služby.
II.3.2 Rozhodnutí o cenových limitech z roku 2002 a 2011
(107)
Poštovní regulační orgán dne 7. listopadu 2007 schválil cenový limit na období od 1. ledna 2008 do 31. prosince 2011 (dále jen „rozhodnutí o cenových limitech 2007“). Dne 14. listopadu 2011 schválil cenový limit platný pro období od 1. ledna 2012 do 31. prosince 2013 (dále jen „rozhodnutí o cenových limitech 2011“).
(108)
Od rozhodnutí o cenových limitech 2007 se ceny za zasílání více než 50 dopisů již nekontrolují ex ante, nýbrž jsou předmětem cenové kontroly ex post podle § 25 PostG 1997 (37). Ceny všech ostatních poštovních služeb, v jejichž případě má Deutsche Post dominantní postavení na trhu, se i nadále schvalují ex ante podle § 19 PostG 1997.
(109)
Komise v rámci tohoto rozhodnutí označuje služby, v jejichž případě má Deutsche Post dominantní postavení na trhu a které podléhají buď cenové kontrole ex ante podle § 19 PostG 1997, anebo cenové kontrole ex post podle § 25 PostG 1997, jako „cenově regulované služby“. Všechny ostatní služby, u nichž Deutsche Post nemá dominantní postavení na trhu a které nepodléhají žádné cenové kontrole, se označují jako „cenově neregulované služby“.
(110)
Deutsche Post kromě toho uplatnila zátěž, která jí vznikla z mzdových nákladů a nákladů na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, v důsledku převzetí zaměstnanců POSTDIENST (např. průměrně […] mil.EUR od roku 2008 za zátěž # 2 - ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení), jakož i zátěž vyplývající z povinnosti poskytovat univerzální služby. Poštovní regulační orgán, stejně jako již v případě rozhodnutí o cenových limitech 2002, opět schválil úhradu této zátěže z regulovaných výnosů, a proto stanovil odpovídající vyšší cenový limit. Uznání této zátěže poštovním regulačním orgánem v rozhodnutích o cenových limitech z let 2002, 2007 a 2009 se tudíž ve vztahu k cenově neregulovaným službám nemění.
II.4 Finanční výsledky DPAG
(111)
Finanční výsledky DPAG za období 1995-2006 jsou uvedeny na obrázku 2 rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007. Zatímco v letech 1995-1999 bylo dosaženo smíšených výsledků (v některých letech byly zaznamenány ztráty, v jiných zisky), mohla DPAG v letech 2000-2006 vykazovat stabilní zisky ve výši 1 až 2 mld. EUR před zdaněním.
(112)
V letech 2007-2010 dosáhla DPAG těchto čistých zisků: 1,8 mld. EUR (2007), -2,0 mld. EUR (2008), 0,7 mld. EUR (2009) a 2,6 mld. EUR (2010).
(113)
Uveřejněné rozvahy DPAG neumožňují přiřadit zisky různým službám. Není tudíž možné na základě uveřejněných rozvah zjistit, zda byly cenově regulované univerzální služby celkově ztrátové nebo ziskové.
III. DŮVODY ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(114)
Jak potvrdil Tribunál ve svém rozsudku ve věci T-421/07 (38), jsou všechna opatření zkoumaná od rozhodnutí o zahájení řízení v roce 1999 předmětem řízení, které pokračovalo na základě rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007.
III.1. Dotování penzí
(115)
V rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 bylo zjištěno, že dotování penzí představuje novou podporu, neboť Deutsche Post musela před penzijní reformou v roce 1995 financovat náklady na penze v plném objemu z vlastních prostředků. Kromě toho se v rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 zamítlo tvrzení Německa, které se opíralo o rozsudek Combus (39), že dotování penzí není podporou.
(116)
Při šetření, zda je dotování penzí jako kompenzace za zděděné závazky slučitelné s vnitřním trhem (např. v souladu s rozhodnutím Komise o francouzské La Poste (40) (dále jen „rozhodnutí La Poste“)), bylo v rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 zohledněno, že uplatňované náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, byly kompenzovány nejen dotováním penzí, nýbrž také z regulovaných výnosů (např. zátěž # 2 - ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení).
(117)
Z výpočtů provedených v rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011, v nichž byly zohledněny oba prvky kompenzace, vyplynulo, že Deutsche Post mohla skutečně použít sazby příspěvků na sociální zabezpečení, které jsou o 10 až 14 procentních bodů nižší než celkové sazby příspěvků na sociální zabezpečení (podíl zaměstnavatele + podíl zaměstnance) placených soukromými konkurenty.
(118)
V rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 byly proto vyjádřeny pochybnosti, zda je dotování penzí jako kompenzace za zděděné závazky slučitelné s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
III.2 Kompenzace za poskytování univerzálních služeb
(119)
Německo se při odůvodňování slučitelnosti státních vyrovnávacích plateb a státních záruk jako kompenzace za povinnost poskytovat univerzální služby opírá o čl. 106 odst. 2 SFEU.
(120)
Na základě rozsudku Altmark (41) zastávala Komise v rozhodnutí o zahájení řízení z roku 2007 názor, že státní vyrovnávací platby a státní záruky představují státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(121)
Komise v rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 vyjádřila pochybnosti, zda byly státní vyrovnávací platby a záruky za plnění povinnosti poskytovat univerzální služby potřebné a přiměřené účelu. Podle názoru Komise se muselo zejména prošetřit přidělení nákladů na univerzální služby, případně na komerční služby podle zásad zakotvených v rámci Společenství z roku 2005. Kromě toho měla také pochybnosti ohledně výpočtu přiměřeného zisku, při kterém bylo třeba zohlednit průměrnou ziskovost v tomto odvětví a rizikové pozice Deutsche Post.
IV. POSUDEK WIK
(122)
Vypracování posudku WIK bylo zadáno s cílem podpořit Komisi při kontrole účetnictví Deutsche Post za období 1990-2007, aby se zjistilo, zda Deutsche Post neobdržela za povinnost poskytovat univerzální služby nadměrné vyrovnání. Společnosti WIK Consult GmbH byly uloženy zejména tyto úkoly:
-
stanovení referenční hodnoty pro přiměřený zisk,
-
přezkum vnitřního přidělení nákladů a dohod o převodních cenách a
-
výpočet nadměrného vyrovnání za čisté náklady na plnění povinnosti univerzální služby.
IV.1 Popis výnosových a nákladových regulačních účtů předložených v roce 2009
(123)
V reakci na příkaz k poskytnutí informací, který Komise vydala dne 30. října 2008, Německo v roce 2009 předložilo úplný soubor údajů o výnosových a nákladových regulačních účtech za období 1990-2007 (dále jen „REK 2009“).
IV.1.1 Výnosy
(124)
Výnosy Deutschen Post lze rozdělit podle těchto tří široce pojatých kategorií:
-
Regulované univerzální listovní služby (62 % z celkových výnosů v období 1990-2007)
Tyto cenově regulované listovní služby zahrnují všechny univerzální služby, které se nabízejí na trzích, na kterých měla Deutsche Post dominantní postavení, včetně služeb, u kterých profitovala z udělení exkluzivní licence. Výnos z těchto služeb představoval v období 1990-2007 62 % celkového zisku Deutsche Post (42).
-
Neregulované univerzální služby (26 % z celkových výnosů v období 1990-2007)
Univerzální balíkové služby byly vždy poskytovány na trzích otevřených hospodářské soutěži, na kterých měla Deutsche Post pouze průměrný, 30 % podíl. V období 1990-2007 tyto univerzální balíkové služby tvořily 15 % celkových zisků Deutsche Post.
Výnosy z cenově neregulovaných univerzálních listovních služeb (např. katalogy, přeshraniční zásilky) představovaly asi 11 % celkových výnosů Deutsche Post.
-
Neregulované komerční služby (12 % z celkových výnosů v období 1990-2007)
Deutsche Post využívala síť svých poboček nejenom pro distribuci poštovních služeb, nýbrž i pro prodej produktů a služeb podniku Postbank AG a - v menší míře - podniku Deutsche Telekom. Prostřednictvím těchto komerčních distribučních služeb Deutsche Post docílila asi 6 % ze svých celkových výnosů.
Komerční balíkové a listovní služby (např. zásilky s adresnou reklamou) představovaly asi 4 % z celkových výnosů Deutsche Post.
Deutsche Post dále poskytovala řadu různých služeb, např. ve své funkci holdingové společnosti pro své mezinárodní dceřiné společnosti, které působí v jiných oblastech podnikání (např. DANZAS, DHL). Prostřednictvím těchto dalších komerčních distribučních služeb Deutsche Post docílila asi 2 % svých celkových výnosů.
Obrázek 3
Průměrný podíl na výnosech v období 1990-2007 (na základě jmenovitých hodnot)
(125)
Předmětem posudku společnosti WIK jsou pouze komerční služby, které poskytoval právnický subjekt DPAG a předchůdce POSTDIENST v souvislosti s univerzální službou. Komerční služby (např. celosvětová přeprava expresních zásilek ze stany DHL), které poskytovaly jiné právnické subjekty v rámci Deutsche Post World Net (dále jen „DPWN“), předmětem posudku nebyly.
IV.1.2 Výpočet zátěže v REK 2009
(126)
Oproti výnosovým a nákladovým regulačním účtům, které Deutsche Post předložila regulačnímu orgánu pro účely rozhodnutí o cenových limitech 2002, 2007 a 2011, obsahují REK 2009, které regulační orgán nikdy neobdržel, významně vyšší částku týkající se zátěže, kterou Deutsche Post přiřazuje regulovaným službám.
(127)
Na základě REK 2009 Deutsche Post uplatňuje pro období 1990-2006 průměrnou zátěž ve výši […] miliard EUR; v REK 2002 to bylo miliard […] EUR.
Obrázek 4
Srovnání zátěže spojené s univerzálními službami podle REK 2009 se zátěží, která byla schválena v rámci rozhodnutí o cenových limitech 2002 (roční průměr, jmenovitá hodnota v milionech EUR)
(…)
(128)
Zatímco se výše zátěže # 2 (ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení) a zátěže # 4 (doplňkové penzijní připojištění) v REK 2002 a REK 2009 významně neliší, výše zátěže # 1 (ve srovnání s konkurencí neobvyklé základní platy) se téměř […]. Na rozdíl od REK 2002 již Deutsche Post nevychází při výpočtu „platů obvyklých ve srovnání s konkurencí“ z platů podle tarifní smlouvy o mzdách jako referenční hodnoty, nýbrž z minimální mzdy pro poštovní odvětví, jehož základem je nařízení Spolkového ministerstva práce z roku 2007 (dále jen „minimální mzda 2007“). Toto nařízení však Spolkový správní soud (Bundesverwaltungsgericht) prohlásil za protiprávní a nařízení proto nenabylo platnosti.
(129)
Kromě toho uplatňuje Deutsche Post v REK 2009 novou zátěž „infrastruktura - listovní zásilky“, která zahrnuje inkrementální náklady spojené s šestým doručovacím dnem (v průměru […] milionů EUR za rok). Tento výpočet vychází z hypotetického předpokladu, že by Deutsche Post bez svého závazku poskytovat univerzální služby doručovala poštu nikoli v šesti dnech, nýbrž pouze v pěti dnech.
(130)
Výše zátěže # 3 (zátěž „infrastruktura - pobočky“) je vypočítána jinak než v REK 2002. Nyní zahrnuje domnělé úspory nákladů, kterých by bylo možné dosáhnout, kdyby se všechny poštovní úřady od roku 1990 provozovaly jako agentury. Zátěž # 3 je vypočítána na základě poplatku, který Deutsche Post zaplatila v roce 2007 třetím stranám za distribuční služby.
IV.1.3 Rozpětí zisku v REK 2009
(131)
Přidělení zátěže k cenově regulovaným univerzálním listovním službám u neregulovaných služeb významně snižuje výši nákladů, jako jsou např. náklady na mzdy či sociální zabezpečení. Takové přerozdělení má za následek výrazně kladné rozpětí zisku ve výši zhruba [15 % až 25 %] u komerčních služeb a ztráty ve výši téměř [0 % bis 10 %] u cenově regulovaných listovních služeb.
(132)
Deutsche Post vykazuje ve svých ročních závěrkách u divize listovních služeb velmi vysoké zisky (viz také oddíl V.3), které však více než pohltí zátěž přenesenou z neregulovaných služeb na služby regulované.
Obrázek 5
Průměrné výnosy z prodeje na základě REK 2009
(…)
IV.2 Stanovení referenčních hodnot za účelem zjištění přiměřeného zisku
IV.2.1 Hodnotový řetězec podniku Deutsche Post: Technologicky nenáročné obchody a nízké obchodní riziko
(133)
Před stanovením referenčních hodnot za účelem zjištění „přiměřeného“ zisku a posouzení přidělení nákladů je nutné vypracovat analýzu hodnotového řetězce a převzatých obchodních rizik. Pouze v případě, že jsou známy funkce a rizika, lze hledat skupinu „srovnatelných“ podniků a vypočíst referenční hodnoty pro přiměřený zisk, který byl přidělen Deutsche Post.
IV.2.1.1 Hodnotový řetězec obchodní divize využívající nenáročné technologie
(134)
Hodnotový řetězec podniku Deutsche Post lze rozdělit na dvě hlavní funkce:
-
celoněmecká síť pro doručování listovních zásilek a balíků,
-
celoněmecká síť poštovních poboček.
(135)
Logistika sítě pro doručování listovních zásilek a balíků je obchodní divize, která využívá nenáročné technologie a nevyžaduje si rozsáhlou výzkumnou a vývojovou činnost. Proto všichni ostatní provozovatelé v tomto odvětví pracují srovnatelným, standardizovaným způsobem. Takové činnosti se často označují jako „rutinní funkce“. O rutinním charakteru těchto činností svědčí rovněž skutečnost, že jejich provádění zadává Deutsche Post ve velké míře externě. To platí rovněž pro distribuční služby poskytované prostřednictvím celoněmecké sítě poboček, jejichž poskytování se rovněž čím dál více zadává externě.
(136)
Kromě těchto rutinních funkcí jsou nejdůležitějšími nehmotnými hodnotami podniku Deutsche Post zákaznická základna, obchodní značka a silné postavení na trhu, především na trzích s listovními zásilkami. Posudek WIK však zastává názor, že tyto nehmotné hodnoty nevznikly v první řadě díky úsilí a investicím podniku Deutsche Post, nýbrž v mnohem větší míře je důvodem dřívější exkluzivní licence tohoto podniku. Deutsche Post totiž nemusela významně investovat do marketingu, ale až do roku 2007 se mohla spolehnout na své právně zaručené postavení na trhu. Proto by za tyto nehmotné hodnoty neměla podniku Deutsche Post příslušet žádné poplatky.
IV.2.1.2 Nízké riziko z důvodu státních opatření
(137)
V porovnání se svými konkurenty byla Deutsche Post v oblasti regulovaných i v oblasti neregulovaných služeb vystavena z více důvodů nižšímu riziku.
(138)
Zaprvé, byla Deutsche Post až do roku 2007 ze zákona chráněna monopolem na listovní zásilky. Kromě toho profitovala Deutsche Post z 90 % podílu na trhu, pokud jde o všechny regulované listovní služby, a ze skutečnosti, že hospodářská soutěž neexistovala, nebo existovala pouze v malé míře. Výnosy z těchto cenově regulovaných služeb tvořily téměř dvě třetiny výnosů Deutsche Post.
(139)
Zadruhé, povolil poštovní regulační orgán u regulovaných listovních služeb horní cenovou hranici. Tato horní hranice byla stanovena vyšší, než jsou náklady efektivního podniku, mj. údajně proto, aby se vyvážily ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady v oblasti cenově neregulovaných služeb. Žádný konkurent DPAG neměl exkluzivní licenci či dominantní postavení na trhu, které by mu umožnilo křížové financování nákladů na sociální zabezpečení. Proto vedla exkluzivní licence, popř. dominantní postavení na trhu k výraznému snížení obchodních rizik nejenom v oblasti regulovaných, nýbrž i v oblasti cenově neregulovaných univerzálních služeb a komerčních služeb.
(140)
Zatřetí, vedla jiná státní opatření jak v oblasti univerzálních služeb, tak i v oblasti komerčních služeb rovněž k významnému snížení rizika: státní vyrovnávací platby totiž vyvážily ztráty z počátku devadesátých let minulého století a státní záruky umožnily Deutsche Post získávat kapitál za stejnou úrokovou míru jako spolkový stát, i přes její obtížnou finanční situaci, která trvala od začátku devadesátých let do roku 1995.
(141)
Celkově byla Deutsche Post vystavena výrazně nižším tržním a nákladovým rizikům než její konkurenti, neboť nemusela sama budovat svou zákaznickou základnu a nárůst nákladů mohla vyrovnávat zvýšením regulovaných poplatků. Na základě těchto argumentů došel posudek WIK k závěru, že nejvhodnějšími srovnatelnými konkurenty jsou poštovní společnosti, které vykonávají pouze rutinní funkce (např. neinvestují významně do marketingu a obchodní značky) a které nejsou vystaveny vysokému obchodnímu riziku (např. mají k dispozici dlouhodobé smlouvy).
IV.2.2 Kvantifikace referenčních hodnot pro přiměřený zisk
(142)
Na základě výsledků analýzy funkcí a rizik se v rámci posudku WIK hledaly ve finančních databázích (např. také v databázi ORBIS, která zahrnuje asi 10 milionů podniků z celého světa) srovnatelní poskytovatelé poštovních služeb. Srovnatelné podniky, které na konkurenčních trzích nabízejí poštovní služby, se zjišťují kontrolovaným postupem kvantitativního a kvalitativního výběru.
(143)
Pro posudek WIK byla vybrána skupina 26 srovnatelných podniků, které působí především v oblasti balíkových služeb a vykonávají typické rutinní činnosti poskytovatelů poštovních služeb. Všichni srovnatelní konkurenti pocházeli z hospodářského odvětví „Poštovní a kurýrní služby“ (kód NACE (43) 641).
(144)
V této souvislosti je důležité si uvědomit, že počet srovnatelných konkurentů je omezený, neboť soukromé podniky vzhledem k exkluzivní licenci zavedeného provozovatele, která platila pro významnou část listovních služeb, doposud listovní služby neposkytovaly ve větším rozsahu. Kromě toho byli z posudku WIK jako srovnatelné podniky vyloučeni zavedení poskytovatelé poštovních služeb z jiných zemí, neboť byli - stejně jako Deutsche Post - chráněni exkluzivní licencí a nepůsobili v první řadě na konkurenčních trzích.
(145)
Ke zjištění „přiměřeného“ zisku se v posudku WIK používá výnos z prodeje (return-on-sales, dále jen „ROS“), ke kterému se dojde vydělením účetního zisku (zisk před zohledněním úroků a daní („EBIT“)) obratem. Navíc je v posudku WIK vypočítán (např. EBIT jako procento z celkového kapitálu) výnos z vlastního kapitálu (return-on-asset; dále jen „ROA“), aby byla k dispozici referenční hodnota pro zjištění přiměřeného zisku.
Tabulka 3
Referenční hodnoty ROS a ROA z posudku WIK
Výnos z prodeje
(ROS)
Výnos z vlastního kapitálu
(ROA)
Medián
3,48 %
7,33 %
Horní hranice (75. percentil)
6,77 %
13,41 %
(146)
Z vybraného vzorku podniků vyplývá, že medián ROS činil v konkurenční části poštovního odvětví v období 1998-2007 3,48 %. Posudek WIK však uvádí nejenom medián výnosu, nýbrž i horní hranici pro přiměřený zisk, tj. třetí kvartil zisku srovnatelných konkurentů, který odpovídá ROS ve výši 6,77 %. To, jinak řečeno, znamená, že 75 % srovnatelných konkurentů dosahuje zisku, který je nižší než ROS činící 6,77 % (44).
(147)
Pokud jde o výnosy z prodeje, z posudku WIK vyplývá medián ROA ve výši 7,33 % a horní hranice ve výši 13,41 %.
(148)
Protože je Deutsche Post vystavena významně nižšímu riziku než srovnatelné podniky, které působí na trzích, na kterých vládne velká konkurence (např. na trhu s expresními balíky), zastává posudek WIK názor, že medián ROS ve výši 3,48 % je pro přiměřený zisk podniku Deutsche Post opatrná a konzervativní referenční hodnota a že použití vyšší hodnoty až do třetího kvartilu ROS ve výši 6,77 % se nedoporučuje. Podle posudku by byla zdůvodnitelná dokonce nižší referenční hodnota, neboť medián ROS ve výši 3,48 % se promítá v ROA ve výši 7,33 %, který stále ještě výrazně překračuje bezrizikovou úrokovou míru.
IV.3 Kontrola přidělení nákladů
(149)
Posudek WIK kritizuje přidělení zátěže v REK 2009, protože marže ROS komerčních služeb činící asi [15 % až 25 %] výrazně překračují průměr dosahovaný v tomto odvětví (45). Protože soukromí konkurenti i přes značně nižší rozpětí zisku dosahují profitu, dospívá posudek WIK k závěru, že by měl být komerčním službám podniku Deutsche Post přidělen vyšší podíl na nákladech, a proto by se mělo u regulovaných služeb vycházet z náležitě nižší zátěže.
(150)
Posudek WIK proto došel k výsledku, že všechny komerční služby, i přes náklady, které musejí nést, dosahují stále ještě zisku, který odpovídá mediánu ROS konkurentů ve výši 3,48 %. Posudek tedy vychází u regulovaných služeb pro období 1990-2007 z průměrné roční zátěže, která je o […] milionů EUR nižší.
(151)
Velká část komerčních distribučních služeb byla poskytována sdruženým podnikům Postbank a Telekom, a proto posudek WIK také zkoumá, zda konečné ceny vyúčtované oběma podnikům odpovídaly cenám na trhu a mohou být tedy považovány za vhodnou referenční hodnotu pro náklady, které by měly nést komerční distribuční služby. Na základě dostupných důkazů zastává posudek WIK názor, že smlouvy mezi Deutsche Post a oběma sdruženými podniky odrážejí podmínky, se kterými by souhlasily rovněž i nezávislé třetí strany. Protože podniky POSTBANK a TELEKOM na začátku devadesátých let v podstatě neměly možnost využívat externích distribučních sítí, dohodly se na tom, že si vzniklé náklady rozdělí. Když však bylo v pozdějších letech pro Postbank a Telekom snazší nalézt jiné distribuční sítě a náklady na síť univerzálních služeb klesly, byla daná smlouva změněna a dohodnut poplatek odvíjející se od výše výnosů, který více odpovídal standardní smlouvě na poskytování distribučních služeb (46).
IV.4 Korekce REK 2009
(152)
Posudek WIK provedl několik korekcí REK 2009 podle této metody:
Tabulka 4
Metoda výpočtu použitá v posudku WIK pro každoroční nepřiměřeně vysoké zisky na základě REK 2009
Výnosy z univerzálních služeb
-
Náklady na univerzální služby
-
Přiměřený zisk
+
Státní vyrovnávací platby
Nepřiměřeně vysoké zisky
IV.4.1 Korekce výnosů z univerzální služby
(153)
Deutsche Post prodala velkou část svého nemovitého majetku (např. nemovitosti, které již z důvodu restrukturalizace provozu pošty nebyly zapotřebí). Tyto výnosy by měly být přiděleny univerzální službě, neboť tato služba využívala aktiva nejvíce a pronajala je komerčním službám.
(154)
Z důvodu této korekce se výnosy z univerzální služby za celé období 1990-2007 zvyšují ročně průměrně o […] milionů EUR.
IV.4.2 Korekce nákladů na poskytování univerzálních služeb
IV.4.2.1 Rozdělení nákladového účetnictví
(155)
V REK 2009 je vyúčtování interních převodních cen nesprávně rozděleno: u univerzální služby není uveden dosažený celkový zisk, neboť zisky z určitých funkcí (př. poboček) nejsou rozlišeny na univerzální služby a na komerční služby (např. náklady na jednotlivé služby), nýbrž jsou sloučeny a vykázány jako komerční zisky. Deutsche Post proto nemohla předložit oddělené účetnictví, jak stanoví směrnice Komise 2006/111/ES ze dne 16. listopadu 2006 o zprůhlednění finančních vztahů mezi členskými státy a veřejnými podniky a o finanční průhlednosti uvnitř jednotlivých podniků (47).
(156)
Zatímco za období do roku 1997 Deutsche Post předložila přibližné rozdělení interního nákladového účetnictví, muselo být nákladové účetnictví za období od roku 1997 v posudku WIK opraveno; náklady chybně umístěné v položce univerzální služby byly přesunuty do nákladového účetnictví komerčních služeb.
(157)
Tato příslušná oprava vedla ke snížení ročních nákladů na univerzální služby v období 1998-2007 o průměrně […] milionů EUR.
IV.4.2.2 Korekce přidělení zátěže k cenově regulovaným a cenově neregulovaným službám
(158)
Jak již bylo uvedeno, posudek WIK neopravuje každou zátěž odděleně. Místo toho při novém výpočtu jako základ používá konečné ceny komerčních služeb, které byly posouzeny jako solidní referenční hodnota pro určení průměrných nákladů v daném odvětví. Všechny nepřiměřeně vysoké zisky z komerčních služeb (48) jsou tedy použity na financování původně uplatňované zátěže. Za celé období 1990-2007 se částka spojená se zátěží ročně snížila průměrně o […] milionů EUR.
IV.4.2.3 Podrozvahové náklady na doplňkové penzijní připojištění (zátěž # 4)
(159)
V podobě zátěže # 4 (doplňkové penzijní připojištění) na sebe Deutsche Post vzala náklady, které nejsou uvedeny v jejích rozvahách. Protože se referenční hodnota ROS zjišťuje na základě výnosových a nákladových regulačních účtů „srovnatelných konkurentů“, lze v případě nákladového účetnictví podniku Deutsche Post zohlednit pouze ty náklady, které připouští také vnitrostátní účetní standardy či mezinárodní účetní standardy (IAS). Proto nelze dodatečné náklady, které obvykle nejsou součástí prohlášení IAS, akceptovat jako položku nákladů a musí být financovány ze stanoveného rozpětí zisku (referenční hodnoty).
(160)
Tato příslušná korekce vede ke snížení nákladů na zátěž # 4 (doplňkové penzijní připojištění) za celé období 1990-2007 ročně o průměrně […] milionů EUR.
IV.4.3 Oprava nákladů na kapitál na přiměřený zisk
(161)
Deutsche Post zahrnula do REK 2009 náklady na kapitál, které původně v těchto výnosových a nákladových regulačních účtech nebyly, např. náklady na […] a […]. V posudku WIK jsou náklady na […] a […] zrušeny a nahrazeny referenční hodnotou pro přiměřený zisk.
IV.4.3.1 Období 1996 až 2007
(162)
Přiměřený zisk se zjišťuje na základě opravených výnosů z univerzálních služeb a referenční hodnoty ROS ve výši 3,48 %, z čehož vyplývá roční přiměřený zisk činící průměrně […] milionů EUR. Průměrné roční náklady na kapitál ve výši […] milionů EUR (náklady na úroky ve výši […] milionů EUR a vyšší regulační odpisy ve výši […] milionů EUR) se v REK 2009 ruší.
(163)
Obzvláště pozoruhodné je, že přiměřený zisk, který se vypočítává pomocí referenční hodnoty ROS ve výši 3,48 %, je v porovnání s REK 2009 v absolutním vyčíslení vyšší než náklady na kapitál uplatňované podnikem Deutsche Post (např. náklady na úroky, které byly vypočítány na základě interního ROS činícího asi […] vloženého vlastního kapitálu, a vyšší náklady na odpisy založené na tržní hodnotě).
IV.4.3.2 Období 1990 až 1995
(164)
Podle § 63 odst. 1 ústavního zákona o poštovních službách (Postverfassungsgesetz, PostVerfG) musela Deutsche Post do roku 1995 platit spolkové vládě takzvané odvody (49), které činily asi 5,838 miliard EUR, popř. 8 % obratu. Výměnou za to však byla Deutsche Post podle § 63 odst. 4 PostVerfG zbavena závazku vyplácet dividendy překračující výši odvodů.
(165)
Posudek WIK proto výslovně odmítá pro období do roku 1995 dodatečně zohlednit „přiměřený zisk“, neboť tyto odvody již plně pokryly náklady na vlastní kapitál podniku Deutsche Post. Průměrné roční náklady na kapitál podniku Deutsche Post ve výši […] milionů EUR (náklady na úroky ve výši […] milionů EUR a vyšší regulační odpisy ve výši […] milionů EUR) se tedy v REK 2009 ruší a náklady na univerzální služby se odpovídajícím způsobem snižují.
IV.4.4 Závěry
(166)
Jak REK 2009, tak i posudek WIK ukazují, že do roku 1996 výnosy z univerzálních služeb nepostačovaly pokrýt náklady na univerzální služby. Přestože podle REK 2009 Deutsche Post - dokonce i při zohlednění státních vyrovnávacích plateb - vykazovala pro celé období do roku 2007 kumulovaný schodek, dochází posudek WIK k závěru, že státní vyrovnávací platby byly tak vysoké, že Deutsche Post mohla v roce 1997 dosáhnout hranici rentability.
(167)
Podle REK 2009 se rentabilita univerzálních služeb do roku 1999 téměř nezvýšila a teprve od roku 2000 je možné konstatovat, že výnosy z univerzálních služeb v průměru pokrývají náklady. Posudek WIK oproti tomu u univerzálních služeb ukazuje od roku 2000 významné zisky, které výrazně překračují medián ROS ve výši 3,48 %, ačkoli v případě univerzálních balíkových služeb bylo dosaženo pouze podprůměrného výnosu z prodeje ve výši […] (viz obrázek 6).
Obrázek 6
Srovnání ročních nepřiměřeně vysokých zisků z univerzálních služeb v období 1990-2007 (v milionech EUR, jmenovité hodnoty)
V. STANOVISKA ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(168)
Zúčastněné strany předložily stanoviska k rozhodnutí o zahájení řízení z roku 1999, k rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 a rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011. Tento oddíl shrnuje nejdůležitější tvrzení, která byla ohledně těchto rozhodnutí předložena.
V.1 Exkluzivní licence na používání poštovních známek vydávaných Spolkovým ministerstvem financí
(169)
TNT zpochybňuje, že by Deutsche Post zaplatila poplatek za exkluzivní licenci na používání poštovních známek vydávaných Spolkovým ministerstvem financí. Podle § 43 PostG 1997 přísluší pravomoc vydávat poštovní známky s nátiskem „Deutschland“ výhradně Spolkovému ministerstvu financí. Provozovatel poštovních služeb, který požádá o používání takových poštovních známek, musí zaplatit poplatek a převzít výlohy. Podle § 54 PostG 1997 měla Deutsche Post AG až do 31. prosince 2007 na poštovní známky vydávané Spolkovým ministerstvem financí exkluzivní licenci.
(170)
Pokud Deutsche Post skutečně používala známky vydávané Spolkovým ministerstvem financí, aniž by za to zaplatila poplatek, pak by to podle tvrzení TNT představovalo protiprávní státní podporu.
(171)
Komise konstatuje, že v rozhodnutí o zahájení řízení z roku 1999, v rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 a rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 se toto opatření neposuzovalo. Proto není předmětem tohoto rozhodnutí.
V.2 Dotování penzí
(172)
Podle názoru UPS byla Deutsche Post poskytnuta výhoda, neboť byla zčásti zproštěna platebních závazků z období před rokem 1995. Protože běžný provozovatel musí nést náklady na penze sám, měla Deutsche Post oproti svým konkurentům lepší postavení. Dále UPS souhlasí s tvrzením Komise, že projednávanou podporu nelze považovat za stávající podporu, neboť se postavení podniku Deutsche Post zásadně změnilo a byla zavedena nová zákonná ustanovení, podle kterých byla Deutsche Post zčásti zproštěna svého závazku převzít náklady na penze svých úředníků. Podle názoru UPS nepředstavují takové zásadní změny systému jednoduchou změnu čistě formální a správní povahy.
(173)
UPS vítá předběžný závěr Komise, podle kterého nelze takové dotování penzí považovat za slučitelné s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU. Vzhledem k dlouhodobé rentabilitě, jakož i exkluzivní licenci, kterou Deutsche Post měla, vyvstává oprávněná otázka, zda je skutečně nutné zčásti zbavit Deutsche Post závazků v souvislosti se zděděnou zátěží. Poskytnutá dotace navíc není přiměřená, pokud jde o cíl společného zájmu, který prý Německo sleduje, zejména proto, že zděděná zátěž byla vyrovnána prostřednictvím vyšších poplatků za listovní služby a dotování penzí. UPS zdůrazňuje, že důkazní břemeno ohledně přiměřenosti opatření nese spolková vláda. Německo prý dosud přesně nevysvětlilo přiměřenost výhod, které měla Deutsche Post z daného opatření.
(174)
Podle UPS měla Deutsche Post díky podpoře možnost vybudovat si lepší postavení, a to nejen v Německu, ale i na jiných evropských trzích, na kterých konkuruje s jinými poskytovateli poštovních služeb, jako je např. UPS. Protože Deutsche Post mohla s pomocí dotování penzí posílit své postavení v komerční oblasti na úkor jiných zúčastněných, poškodilo prý toto narušení hospodářské soutěže konkurenty podniku Deutsche Post.
(175)
UPS požaduje, aby Komise přezkoumala všechny dotace na financování nároků na penze, které uvádí rozhodnutí o rozšíření formálního vyšetřovacího řízení z roku 2011 na období 2007-2011, i ohledně jejich nutnosti a přiměřenosti, a navíc prošetřila, zda Deutsche Post stále ještě získává státní podporu, která je podle čl. 107 odst. 1 SFEU protiprávní.
(176)
UPS vyzývá dále Komisi, aby podrobněji popsala, jak došla k závěru, že podpory poskytnuté podniku Deutsche Post nejsou slučitelné s vnitřním trhem. UPS zejména žádá o kopii posudku WIK, aby mohl sám posoudit, do jaké míry byly v rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 při posuzování dotování penzí zohledněny výsledky posudku WIK.
V.3 Vyrovnávací platba za poskytování univerzálních služeb
(177)
UPS plně podporuje šetření Komise a zcela souhlasí s posouzením, které bylo provedeno v rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 a hodnotilo vyrovnávací platbu za poskytování univerzálních služeb. Kromě toho UPS předložilo aktualizované znění (50) zprávy odborníků NERA z října 2006 (51), na kterou Komise odkazuje v 58. bodě odůvodnění rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007.
(178)
Zatímco zpráva odborníků NERA z roku 2006 odhaduje průměrné výnosy z kapitálu u divize listovních služeb podniku DPWN v období po roku 1999 na více než 20 % (52), přepracované znění posudku uvádí, že výnosy z kapitálu v období 2000-2005 dokonce překročily 50 %. Pro období od roku 2003 do roku 2005 se výnosy z kapitálu odhadují dokonce na více než 100 %. UPS dospěl k závěru, že zisky extrémně ziskové divize regulovaných listovních služeb byly více než dostačující, aby pokryly ztráty univerzálních služeb.
(179)
Podle UPS kromě toho nákladové účetnictví podniku Deutsche Post nepředstavuje dobrý základ pro analýzu a odhad rentability a zátěže ve vyhrazené oblasti. Proto je nutné provést důkladnou analýzu přiřazení nákladů k regulovaným službám, univerzálním službám a komerčním službám. Všechny výhody, které byly podniku Deutsche Post poskytnuty na pokrytí zděděné zátěže (např. kapitálové injekce Německa ve prospěch Deutsche Post v roce 1995 a přenesení aktiv ve formě nemovitostí a infrastruktury) by měly být zohledněny při zjišťování výše podpory a rozsahu nadměrného vyrovnání.
(180)
UPS se domnívá, že pokud jde o dohody o interních převodních cenách, které uzavřely sdružené podniky, musí i nadále v souladu s rozsudkem ve věci Chronopost (53) platit zásada tržního odstupu (arm’s length principle). Komise má proto přezkoumat smlouvu mezi Deutsche Post a DPEED, zejména dohody o cenách, které jsou v ní obsažené.
V.4 Nepřiměřeně vysoké poplatky za listovní služby
(181)
Rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 plně podpořil FFPI: Podle FFPI jsou zákonné a správní změny, které mají za důsledek vyšší náklady na penze, běžným obchodním rizikem, které může mít rovněž dopad na rentabilitu podniku. Protože podniky, které fungují za běžných tržních podmínek, musí takové dodatečné náklady financovat z vlastních zdrojů, neměla ani Deutsche Post od Německa získat dotace na penze.
(182)
FFPI dále poukazuje na to, že Deutsche Post ve své výroční zprávě z roku 2000 obzvláště vyzdvihla význam reformy důchodového zabezpečení a v tomto rámci prohlásila, že zasílání pošty obchodním zákazníkům zaznamenalo nárůst zisku před započtením daní, úroků a odpisů (EBITA) o 98,6 %, a to především z důvodu malého objemu příspěvků do penzijního fondu úředníků. Penzijní reforma tedy nemůže být považována za málo významnou či za převážně správní opatření.
(183)
Ze studie, kterou FFPI nechal provést v období od roku 2001 do roku 2008, vyplývá, že poštovné platné v Německu v roce 2009 pro standardní listovní zásilku do 20 g patřilo k nejdražším. Oproti tomu byla cena poštovného za zaslání balíků do 500 g relativně nízká, což svědčí o křížovém dotování.
(184)
FFPI je přesvědčen, že cílem podpory podniku Deutsche Post nebylo posílení růstu německého poštovního trhu, popř. určitých poštovních služeb. FFPI tvrdí, že během zkoumaného období byla Deutsche Post rentabilním podnikem, který mohl na německém trhu posilovat své vedoucí postavení i svou výkonnost a obchodní činnost. Proto by dotování penzí nemělo být považováno za slučitelné s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
V.5 Rozpětí zisku
(185)
BIEK zastává názor, že ostatní poskytovatele poštovních služeb poškozovala praxe podniku Deutsche Post, v rámci které využíval svého dominantního postavení na určitých trzích s listovními zásilkami ke křížovému financování nákladů na listovní a balíkové služby, které jsou poskytovány na trzích, na kterých vládne silná konkurence. Protože Deutsche Post mohla zvyšovat ceny na trzích, pro které měla exkluzivní licenci a na nichž má i nadále více než 90 % podíl, je Deutsche Post podle BIEK schopna křížově financovat náklady na trzích, na kterých vládne silná konkurence.
(186)
BIEK dále tvrdí, že Deutsche Post i přes údajnou zděděnou zátěž dosáhla značně vyšších zisků než srovnatelné podniky v jiných evropských státech; svědčí o tom mj. marže ROS od 10 % do 20 % v oblasti zasílání poštovních zásilek na domácím trhu. Toto rozpětí zisku by mohlo být případně zkresleno a vydáváno za nižší, neboť vnitrostátní zasílání poštovních zásilek zahrnuje také balíkové služby, u kterých je rozpětí zisku v průměru nižší než u listovních služeb.
(187)
Pokud jde o údajné vyšší náklady na platy, jak tvrdí Deutsche Post, BIEK upozorňuje, že Deutsche Post pro výpočet platů, jež musí na rozdíl od svých konkurentů vyplácet, použila jako referenční hodnotu průměrné mzdy v odvětví dopravy. BIEK tvrdí, že Komise sice z těchto čísel jako referenční hodnoty vycházela při svých výpočtech v rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011, musí však uvážit, že konkurenti podniku Deutsche Post vyplácejí platy, které jsou nejméně o 15 % vyšší než průměrné platy v odvětví dopravy. Údajné dodatečné náklady na platby jsou tedy značně nižší, než tvrdí Deutsche Post. Podle BIEK je důvodem zbývajícího rozdílu v nákladech na platy nikoli zděděná zátěž, nýbrž spíše velikost podniku Deutsche Post a jeho dominantní postavení na trhu.
(188)
BIEK tvrdí, že zděděná zátěž podniku Deutsche Post (včetně nákladů na penze) byla navíc více než dostatečně vyrovnána prostřednictvím vyšších regulovaných poplatků za listovní služby. Opatření podpory, které má Komise posoudit, prý měla za následek, že v oblasti listovních služeb dosud neexistuje hospodářská soutěž a hospodářská soutěž u balíkových služeb je značně narušena.
VI. STANOVISKA NĚMECKA
VI.1 Stanovisko k dotování penzí
VI.1.1 Z důvodu vyrovnávacích plateb za náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, nevznikla žádná finanční výhoda
(189)
Německo odkazuje na rozsudek ve věci Combus (54) a zastává názor, že veřejné platby, které byly v rámci privatizace vyplaceny poskytovatelům univerzálních služeb, kteří dříve byli ve státním vlastnictví, jako vyrovnávací platby za náklady na penze, jejichž výše překračuje obvyklé platy vyplácené soukromými konkurenty, nepředstavují podporu.
(190)
Německo souhlasí s Komisí, že náklady podniku Deutsche Post na sociální zabezpečení by měly být srovnány s náklady na sociální zabezpečení, které nesou konkurenti. Toto srovnání má však být provedeno již na základě čl. 107 odst. 1 SFEU, a nikoli až ve fázi posuzování slučitelnosti podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
VI.1.2 Ve srovnání se situací před rokem 1995 nevznikla finanční výhoda
(191)
Podle názoru Německa nebyla Deutsche Post dotováním penzí zčásti zbavena nákladů, které se obvykle musí hradit z vlastních zdrojů. Podniku Deutsche Post proto nevznikla žádná výhoda ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Podle Německa nebyla Deutsche Post před rokem 1995 ani po něm ze zákona povinna platit penze úředníků a ani toho nebyla z hospodářského hlediska s to.
(192)
Zaprvé, Německo tvrdí, že podle § 46 PostVerfG 1989 byli úředníci, které Deutsche Post převzala v roce 1989, i nadále ve službě spolkového státu. I po druhé reformě pošty v roce 1995 prý byli úředníci podle § 2 odst. 3 PostPersRG 1994 a podle článku 143b, který byl nově vložen do ústavy, i nadále ve službě spolkového státu.
(193)
Protože výlučným dlužníkem těchto nároků na penze vždy byla spolková vláda, neměla Deutsche Post nikdy právní povinnost použít své vlastní zdroje.
(194)
I kdyby pro Deutsche Post podle § 54 odst. 2 PostVerfG 1989 existoval závazek financovat nároky na penze úředníků, Německo přesto trvá na tom, že toto ustanovení o penzích (stejně jako závazek platit odvody podle § 63 PostVerfG 1989) bylo „interní“ opatření a sloužilo k mobilizaci zdrojů ze spolkového rozpočtu. Ustanovení prý nepředstavuje závazek podniku Deutsche Post vůči úředníkům.
(195)
I po druhé poštovní reformě z roku 1995 byl spolkový stát podle § 2 odst. 3 PostPersRG 1994 a §§ 14 a 16 PostPersRG 1994 i nadále výlučným dlužníkem úředníků s nárokem na penzi. Závazek podniku Deutsche Post platit příspěvky do penzijního fondu úředníků vyplývající z § 16 odst. 1 PostPersRG, tedy - stejně jako závazek podle § 54 odst. 2 PostVerfG 1989 - snížil pouze náklady spolkového rozpočtu. Tyto závazky nijak nezměnily výlučnou povinnost spolkového státu ohledně penzí.
(196)
Z občanskoprávního hlediska ani nebylo možné, aby spolková vláda své závazky ohledně financování penzí úředníků přenesla na DPAG, která byla nově založena v roce 1995. Pokud jsou stávající závazky ohledně penzí přeneseny na právně nezávislou dceřinou společnost, zůstává podle zásad občanského práva za majetkoprávní nároky třetích stran i nadále odpovědná mateřská společnost.
(197)
Německo dále tvrdí, že Deutsche Post nikdy nedisponovala dostatečnými vlastními zdroji, aby mohla financovat zátěž spojenou s penzemi. Na jedné straně POSTDIENST před rokem 1995 vždy vykazoval schodky, které musel spolkový stát vyrovnávat prostřednictvím převodů ve výši 5,6 miliardy EUR. Na druhé straně činily závazky vzniklé v souvislosti s penzemi v okamžiku, kdy se v roce 1995 POSTDIENST přeměnil na DPAG, asi […] miliard EUR. S takovou výši závazků na straně pasiv v rozvaze prý nebylo možné, aby byla DPAG založena jako soukromoprávní podnik, neboť spolková vláda nedala k dispozici příslušnou kapitálovou vybavenost, která by DPAG propůjčila potřebnou hospodářskou solidnost.
VI.1.3 Dotování penzí je existující podpora podle čl. 108 odst. 1 SFEU
(198)
Pokud by bylo dotování penzí označeno za státní podporu, je ji podle názoru Německa třeba považovat podle čl. 1 písm. b) bodu i) nařízení (ES) č. 659/1999 za existující podporu, neboť od roku 1953, tj. od okamžiku vstupu v platnost příslušného ustanovení v německé ústavě, je stát výlučným dlužníkem a subjektem povinným financovat nároky na penze úředníků. Německo trvá na tom, že ani první reforma pošty z roku 1989 ani druhá poštovní reforma z roku 1995 na tomto závazku státu ohledně důchodového zabezpečení a závazku financovat nároky na penze nic nezměnily. Podle Německa nebyla Deutsche Post před rokem 1995 ani po něm ze zákona povinna platit penze úředníků a ani toho nebyla z hospodářského hlediska s to.
(199)
Německo dále odkazuje na prohlášení Komise před soudem ve věci T-266/02. Podle Německa z 54. bodu odůvodnění rozsudku jasně vyplývá, že Komise „měla v rámci napadeného rozhodnutí za to, že žalobkyni výhodu poskytly pouze platby provedené DB-Telekom“ (55).
(200)
Německo z tohoto prohlášení vyvozuje, že Komise tím také prohlásila, že pokud jde o dotování penzí, nevznikla finanční výhoda. Podle Německa tak Komise ve smyslu článku 4 nařízení (ES) č. 659/1999 přijala „rozhodnutí nevznášet námitky“. Takové pozitivní rozhodnutí by kromě toho podle čl. 1 písm. b) bodu ii) nařízení (ES) č. 659/1999 znamenalo, že se v případě dotování penzí jedná o existující podporu.
VI.1.4 Dotování penzí je vyrovnávací platba za zděděnou zátěž, která je podle čl. 107 odst. 3 SFEU slučitelná s vnitřním trhem
(201)
S ohledem na argumenty Komise uvedené v rozhodnutí La-Poste zastává Německo názor, že dotování penzí je slučitelné s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU, a zdůvodňuje to následovně:
-
Deutsche Post poskytovala příspěvky na sociální zabezpečení, které byly bez výjimky vyšší než příspěvky zaměstnavatele na důchodové a zdravotní pojištění a pojištění dlouhodobé péče.
-
Komparativní výhoda, kterou Komise zjistila, není správná, neboť její výpočet vychází z předpokladu, že cenově regulované služby pokrývají uplatňovanou zátěž # 2 (ve srovnání s konkurencí neobvyklé příspěvky na sociální zabezpečení). La Poste refinancovala své náklady na sociální zabezpečení - stejně jako ostatní zavedení poskytovatelé poštovních služeb - prostřednictvím vyšších poplatků za listovní služby, což však Komise ve svém rozhodnutí La-Poste nezohlednila.
-
Třebaže Německo v zásadě souhlasí s tím, že by výnosy z cenově regulovaných služeb měly pokrýt uplatňovanou zátěž, Komise nedokázala, že by regulační orgán vyhověl žádosti Deutsche Post financovat náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé. Komise prý také nedokázala, že regulované výnosy byly skutečně dostatečně vysoké, aby z nich mohly být tyto náklady financovány.
(202)
Německo dále upozorňuje, že Komise ve svém rozhodnutí o zahájení řízení ve věci Royal Mail (56) zdůraznila, jak je důležité, aby se v zájmu dalšího jednotného přijímání rozhodnutí uznávaly náklady dřívějších státních podniků na penze pomocí jednotných kritérií. Komise proto musí zohlednit také své rozhodnutí La-Poste a své předběžné hodnocení ve věci Royal Mail. V případě Royal Mail Komise proti vyrovnávací platbě za schodky u penzí nevznesla žádné námitky, ačkoli ze zprávy Hooper z roku 2008 vyplývá, že náklady podniku Royal Mail na penze byly z části pokrývány pomocí vyšších regulovaných poplatků za poštovní služby.
VI.1.4.1 Základem referenční hodnoty by měly být náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí obvyklé
(203)
S odvoláním na posudek prof. Ehlermanna ze dne 19. července 2011 (57) Německo tvrdí, že se Komise při výpočtu referenční hodnoty pro náklady Deutsche Post na sociální zabezpečení dopustila dvou chyb.
(204)
Podle Německa by do referenční hodnoty neměl být zahrnut podíl hrazený zaměstnancem, neboť v soukromém sektoru není zaměstnavatel ze zákona povinný tento podíl hrazený zaměstnancem převzít. Zaměstnavatel v soukromém sektoru by platbu celkových příspěvků na sociální zabezpečení převzal pouze ze správních důvodů, ze zákona k tomu však povinen není. Pokud by se při výpočtu referenční hodnoty zohlednil podíl hrazený zaměstnancem, odporovalo by to rovněž dosavadní praxi přijímání rozhodnutí (srov. rozhodnutí La-Poste).
(205)
Jako základ pro výpočet referenční hodnoty pro náklady na sociální zabezpečení by měly být použity na trhu obvyklé platy (58), neboť platy úředníků jsou výrazně vyšší než průměrné platy na trhu.
VI.1.4.2 Výnosy z regulovaných služeb nepostačují na pokrytí nákladů na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé
(206)
Na prvním místě Německo zdůrazňuje, že předpoklad, že zátěž # 2 bude plně pokryta z cenově regulovaných výnosů, je čistě hypotetický, neboť není možné konstatovat, zda byly regulované ceny skutečně zvýšeny proto, aby vyrovnaly ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady. Na jedné straně prý z rozhodnutí o cenových limitech 2002 nevyplývá, zda a v jakém rozsahu zohlednil poštovní regulační orgán uplatňovanou zátěž spojenou s náklady, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé. Na druhé straně prý byly ceny do roku 2002 udržovány na úrovni schválené v roce 1997; není prý možné konstatovat, zda tyto ceny zahrnovaly vyrovnávací platbu za náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé.
(207)
Německo tvrdí, že nepostačuje vysvětlit, že v oblasti neregulovaných služeb platily pro Deutsche Post nižší sazby příspěvků na sociální zabezpečení než pro konkurenty. Rovněž musí být přezkoumáno, zda byly regulované služby skutečně s to financovat ze svých výnosů uplatňovanou zátěž spojenou se sociálním zabezpečením, která je neobvyklá ve srovnání s konkurencí.
(208)
Finanční výhoda vzniklá ve prospěch Deutsche Post na základě vyrovnávací platby za její náklady na sociální zabezpečení, které nejsou obvyklé ve srovnání s konkurencí, by existovala pouze tehdy, pokud by vyrovnávací platby vyplacené podniku Deutsche Post byly vyšší než celkové náklady na sociální zabezpečení úředníků, které Deutsche Post nese.
(209)
Německo lituje, že chybí obsáhlý výpočet, ze kterého by bylo jasné, zda s ohledem na náklady na sociální zabezpečení pro úředníky, které nese podnik Deutsche Post a které nejsou obvyklé ve srovnání s konkurencí, celkově došlo k nadměrnému či nedostatečnému vyrovnání. Německo zdůrazňuje, že takový výpočet je nutný proto, aby bylo možné konstatovat, zda vznikla finanční výhoda ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
a) Podle odborného posudku byly náklady na sociální zabezpečení, které nejsou obvyklé ve srovnání s konkurencí, vyrovnány nedostatečně
(210)
S cílem napravit tento stav předložilo Německo posudek prof. Webera (59), aby doložilo, že Deutsche Post měla v souvislosti s tím, že zaměstnává úředníky, nevýhodu vyplývající z nákladů na sociální zabezpečení. V posudku je nejprve vysvětleno, o jakou částku překračují náklady na sociální zabezpečení pro úředníky, které Deutsche Post skutečně nese, náklady na sociální zabezpečení pro zaměstnance, které nesou soukromí konkurenti (v posudku jsou označeny jako „náklady DPAG na sociální zabezpečení, které překračují úroveň na trhu“, popř. „strukturální nevýhoda“). V posudku prof. Webera jsou tyto náklady, které překračují úroveň na trhu, srovnány s vyrovnávací platbou za zátěž # 2.
(211)
Jak ukazuje tabulka 5, posudek zahrnuje do nákladů na sociální zabezpečení, které vznikají v souvislosti se zaměstnáváním úředníků, platby podniku Deutsche Post do penzijního fondu úředníků a ostatní sociální náklady, např. příspěvky na zdravotní náklady, jakož i úrazové pojištění a ostatní pojištění.
(212)
Náklady na sociální zabezpečení spojené se zaměstnáváním zaměstnanců posudek definuje následovně: Podíl zaměstnavatele na příspěvcích na sociální zabezpečení pro zákonné důchodové pojištění, pojištění pro případ nezaměstnanosti, zdravotní pojištění a pojištění dlouhodobé péče vynásobený „ve srovnání s konkurencí obvyklými“ platy (např. minimální mzda z roku 2007 u většiny úředníků).
(213)
Náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, jsou náklady vzniklé podniku Deutsche Post na sociální zabezpečení úředníků, které překračují referenční hodnotu pro náklady na sociální zabezpečení, která byla definována na základě podílu zaměstnance na příspěvcích na sociální zabezpečení pro zaměstnance.
Tabulka 5
Výpočet čistého výsledku podle německého odborného posudku
-
Platby do penzijního fondu
-
ostatní náklady na sociální zabezpečení
+
„ve srovnání s konkurencí obvyklé“ náklady na sociální zabezpečení jako referenční hodnota (základ tvoří podíl zaměstnavatele na sociálním zabezpečení a „ve srovnání s konkurencí obvyklé“ platy (např. minimální mzda z roku 2007))
ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení
+
vyrovnávací platby z regulovaných výnosů (zátěž # 2 - ve srovnání s konkurencí neobvyklá zátěž spojená se sociálním zabezpečením)
Čistý výsledek (nedostatečné či nadměrné vyrovnání)
(214)
Z výpočtů vyplývá, že v období 1995-2007 vyrovnání u zátěže # 2 na pokrytí nákladů na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, nepostačovalo. V posudku se dokonce tvrdí, že nedostatečné vyrovnání ve prospěch Deutsche Post dosahovalo […] miliard EUR. Prof. Weber dospěl k závěru, že Deutsche Post neobdržela pro své náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, dostatečnou vyrovnávací platbu, a to i v případě, že by cenově regulované výnosy zahrnovaly zátěž # 2.
b) Podle REK 2009 výnosy z cenově regulované oblasti nepostačovaly na pokrytí nákladů na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé
(215)
Německo tvrdí, že dokud u cenově regulovaných služeb vznikají ztráty, které nepřekračují náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, nelze konstatovat, že regulované zisky skutečně tyto náklady vyrovnávají. Německo proto předložilo stanovisko z posudku (60), které se opírá o REK 2009, s cílem ukázat, že ztráty byly u cenově regulovaných služeb bez výjimky vyšší než náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé.
(216)
Výpočty vycházejí z REK 2009 a u cenově regulovaných služeb předpokládají jako přiměřený zisk ROS ve výši 7 % (zohledněn je rovněž posudek Deloitte-II, o kterém podrobněji pojednává oddíl VI.3.2). Po odečtení tohoto přiměřeného zisku činí ztráta u cenově regulovaných služeb […] miliard EUR, a v období 1995-2007 tak překračuje uplatňované náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé. Zisky z cenově regulovaných služeb tedy nebyly dostatečně vysoké, aby pokryly předmětné náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé.
VI.2 Připomínky k vyrovnávacím platbám za poskytování univerzálních služeb
VI.2.1 Státní vyrovnávací platby
(217)
Německo tvrdí, že státní vyrovnávací platby nepředstavují výhodu pro Deutsche Post, neboť se v případě těchto plateb ve výši 5 666 miliardy EUR jednalo výhradně o vyrovnávací platby za odvody ve výši 5,838 miliardy EUR, které Deutsche Post musela platit do roku 1995.
(218)
Jak vyplývá z rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007, důvodem těchto odvodů byl dřívější způsob správy pošty, v rámci které existovala povinnost odvádět spolkovému státu ročně asi 10 % provozních výnosů podniku. V období 1989-1995 byly tyto odvody podle § 63 odst. 1 PostVerfG postupně zrušeny. Do roku 1993 musela Deutsche Post odvádět 10 % svých provozních výnosů. Od roku 1993 se výše těchto odvodů postupně snižovala, např. na 10 % provozních výnosů minus 153 milionů EUR v roce 1993. V roce 1994 činily odvody 70 % objemu odvodů z roku 1993. V roce 1995 zaplatila Deutsche Post 50 % z částky odvodů z roku 1993. Celkem Deutsche Post v období 1990-1995 zaplatila odvody ve výši 5,838 miliardy EUR.
(219)
Podle § 63 odst. 4 PostVerfG musely být od odvodů odečteny platby dividend. Komise vzhledem k tomuto ustanovení a k osvobození od přímých a nepřímých daní v rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 konstatovala, že tyto odvody musí být považovány za náhradu za osvobození od přímých a nepřímých daní, jakož i za protiplnění za financování, které poskytl spolkový stát jako akcionář.
(220)
Německo na toto konstatování reagovalo a předložilo posudek KPMG, podle kterého nelze odvody považovat za náhradu za daně a dividendy, a to z více důvodů.
(221)
Podle posudku KPMG nelze tyto odvody zařadit mezi daně, neboť se výše těchto odvodů od roku 1931 určovala podle výše provozních výnosů. Proto by bývaly musely být placeny i v letech, ve kterých Deutsche Post vykazovala ztráty. Oproti tomu se výše daní z příjmu podniků určuje podle skutečně dosaženého ročního zisku. Zařazení odvodů mezi daně by tak odporovalo ústavnímu požadavku, podle kterého jsou příjmy podniků zdaňovány podle výkonnosti.
(222)
Také srovnání odvodů s daní z obratu není podle posudku správné. U daně z obratu zahrnuje daňová povinnost také odpočet za obdržené platby, což je u odvodů jinak, takže se výpočet odvodů značně liší od zjištění skutečné povinnosti podniku odvádět daň z obratu.
(223)
Německo dále tvrdí, že odvody nelze zařadit mezi dividendy. Vyplácení dividend souvisí s výsledky příslušného předchozího účetního období, popř. předchozích let. V letech 1990-1995 však Deutsche Post nedosáhla zisků a odvody přesto platila. Tyto odvody proto nejsou dividendy.
(224)
Posudek KPMG dochází k závěru, že odvody nelze zařadit mezi daně či dividendy; podle posudku se spíše jedná o odvod sui generis, který je povinna platit pouze Deutsche Post a její nástupnické podniky.
(225)
S přihlédnutím k posudku KPMG Německo odmítá předpoklad Komise, že odvody by mohly být chápány jako náhrada za platby daní ze zisku nebo platby dividend. Německo trvá na tom, že odvody pro Deutsche Post představovaly zátěž, již nelze odůvodnit ani z věcného ani z hospodářského hlediska. Protože státní vyrovnávací platby prý pouze snížily náklady Deutsche Post na odvody, nevznikla jí tím žádná výhoda, takže se u těchto plateb nejedná o státní podporu.
(226)
Kromě toho Německo uvádí další dva důvody, proč dané státní vyrovnávací platby nepředstavují podporu: zaprvé, jsou prý tyto státní vyrovnávací platby v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, a to vzhledem ke značné návratnosti investic (return on investment, ROI) dosažené v pozdějších letech a vzhledem k vysokým výnosům, kterých Deutsche Post dosáhla svým vstupem na burzu cenných papírů. Zadruhé, státní vyrovnávací platby nepředstavují státní podporu, protože kumulované ztráty univerzálních služeb byly jak podle REK 2009, tak i podle posudku WIK od roku 1990 do 1994 roku vyšší než státní vyrovnávací platby. Deutsche Post tedy za poskytování služeb v rámci své povinnosti univerzální služby podle Německa neobdržela dostatečně vysoké vyrovnávací platby.
VI.2.2 Státní záruka
(227)
Německo tvrdí, že pokračující poskytování záruky spolkového státu podle § 2 odst. 4 PostUmwG 1994 pro dluhopisy vydané před rokem 1995 nepředstavovalo po roce 1995 selektivní výhodu ve prospěch Deutsche Post, a to z více důvodů.
(228)
Každý podnik v soukromém sektoru nepřestává v případě oddělení dceřiné společnosti ručit za závazky, které jeho dceřiná společnost přijala. I v případě odprodání těchto závazků třetí straně, nepřestává podnik v soukromém sektoru ručit za své zbývající závazky. Německo dále upozorňuje na skutečnost, že původní státní záruka za dané dluhopisy byla nutná pouze proto, že POSTDIENST neměl vlastní právní subjektivitu. Ustanovení § 40 PostVerfG 1989, podle kterého mají dluhopisy Deutsche Bundespost stejnou právní hodnotu jako dluhopisy spolkového státu, má pouze deklaratorní charakter.
(229)
Zadruhé, pro DPAG nevznikla z převzetí dluhopisů podniku POSTDIENST žádná výhoda, neboť DPAG se mohla v roce 1995 refinancovat za nižší úrokovou sazbu. Dluhopisy POSTDIENST měly k 1. lednu 1995 hodnotu celkem 931 milionů EUR, přičemž úroková míra činila průměrně 7,17 % se zbytkovou splatností 8,8 let. Protože krátkodobá úroková míra činila dne 1. ledna 1995 5 % až 5,5 %, vzniklo DPAG nákladové znevýhodnění ve výši 1,7 %, což se projevilo ve vyšších ročních nákladech na úroky ve výši asi 15,3 milionu EUR.
(230)
Zatřetí, na základě srovnání průměrné úrokové míry na trhu platné pro dluhové nástroje upsané soukromými podniky a úrokové míry pro dluhové nástroje POSTDIENST ze dne, kdy byly tyto nástroje původně vydány, si POSTDIENST podle názoru Německa vypůjčil kapitál za úrokovou míru, která byla průměrně vyšší než průměrná úroková míra na trhu. Německo neprovedlo obsáhlé šetření, nýbrž pouze porovnalo úrokovou míru u určitých dluhových nástrojů POSTDIENST s agregovaným průměrem na trhu.
(231)
Německo kromě toho tvrdí, že státní záruky představují existující podporu podle čl. 1 písm. b) bodu i) nařízení Rady (ES) č. 659/1999. Protože Deutsche Bundespost byla do konce roku 1994 součástí veřejné správy, považují se tyto dluhové nástroje od jejího založení v roce 1950 za dluh státu. Jestliže by Deutsche Post díky této státní záruce vznikla výhoda, pokud jde o úrokovou míru, musela by být považována za existující podporu. Německo odkazuje také na rozhodnutí Komise ve věci EDF (61), ve kterém byla podobná záruka posouzena jako existující podpora.
VI.2.3 Exkluzivní licence
(232)
Německo tvrdí, že podle rozsudku ve věci PreussenElektra (62) se u výnosů z regulované divize listovních služeb nejednalo o státní podporu.
(233)
Protože se u výnosů z regulované divize listovních služeb nejednalo o státní zdroje, údajně nepřiměřeně vysoké poplatky za listovní služby by mohly být pouze předmětem řízení podle článku 102 SFEU.
VI.3 Stanovisko spolkové vlády k posudku WIK
VI.3.1 Posudek WIK potvrzuje nutnost státních vyrovnávacích plateb jako kompenzace za čisté náklady spojené s povinností univerzální služby do roku 1995
(234)
Přes veškeré metodické námitky má Německo za to, že posudek WIK potvrzuje názor Německa, podle něhož byly státní vyrovnávací platby jako kompenzace za ztráty, jež Deutsche Post v období 1990-1995 vykázala z důvodu poskytování univerzálních služeb, nutné.
(235)
Veškeré nadměrné zisky po roce 1995 nelze brát v potaz, jelikož státní vyrovnávací platby byly vyčerpány na čisté náklady spojené s povinností univerzální služby, které musela Deutsche Post nést do roku 1995. Prohlášení záporného rozhodnutí z roku 2002 Tribunálem za neplatné rovněž potvrdilo, že něco, co již „vyčerpáno“ bylo, nelze vyčerpat podruhé. Jelikož státní vyrovnávací platby již byly vyčerpány na uhrazení ztrát vzniklých do roku 1995, nemohly být použity později k financování nadměrných zisků.
VI.3.2 Chybné stanovení referenční hodnoty pro přiměřený zisk
(236)
S ohledem na posudek Deloitte spočívá hlavní námitka Německa v tom, že posudek WIK při stanovení referenční hodnoty bral v potaz příliš mnoho malých podniků. Jako srovnatelné podniky měly sloužit především velké společnosti v oblasti balíkových služeb a logistiky, jejichž sítě lze co do velikosti a komplexnosti srovnat se sítěmi Deutsche Post (63).
(237)
Posudek Deloitte-II vychází z toho, že odpovídajícími srovnatelnými společnostmi pro Deutsche Post jsou podniky v odvětví balíkových zásilek a poštovních služeb, jež disponují rozsáhlými a komplexními sítěmi pro vyzvedávání a doručování zásilek. Vzhledem k úsporám z rozsahu, dosahu a hustoty, jež jsou pro poštovní sítě typické, jsou velké podniky pro účely srovnání relevantnější než podniky malé. Společnosti, které se věnují přepravě zboží a logistice, by mohly do určité míry sloužit jako srovnatelné podniky, jelikož používají stejná aktiva.
(238)
V posudku-Deloitte II se tak za srovnatelné podniky považují pouze společnosti s ročním obratem přesahujícím 100 milionů EUR. Tímto způsobem se dospěje k pouze malé skupině srovnatelných podniků. Jedná se o velké mezinárodní provozovatele balíkových kurýrních služeb (UPS, FedEx a TNT Express) a jiné poskytovatele poštovních služeb (převážně ze Spojených států a Spojeného království).
(239)
V období 1998-2007 se u této srovnatelné skupiny dospělo k mediánu ROS ve výši 7,4 % a třetímu kvartilu ROS ve výši 12 %, což představuje horní hranici pro přiměřený zisk. U větší srovnatelné skupiny 18 logistických společností a 19 provozovatelů přepravy zboží dospělo k mediánu ROS mezi 4,6 % a 5,7 %, nicméně v posudku Deloitte-II byly ohledně srovnatelnosti těchto podniků s Deutsche Post vyjádřeny určité pochybnosti.
(240)
Na základě údajů ohledně obou srovnatelných skupin se v posudku Deloitte-II doporučuje rozpětí ROS mezi 6,1 % a 11,7 % jako referenční hodnota pro přiměřený zisk.
(241)
Pokud jde o stanovení rozpětí přiměřeného zisku na základě srovnatelné skupiny, poukazuje posudek Deloitte-II na to, že přiměřený zisk je v případě, kdy se pro něj jako referenční hodnota použije prosté víceleté ROS, stanoven jako příliš nízký, jelikož i) mezi jednotlivými roky dochází k významným a systematickým výkyvům a ii) mezi podniky ze stejného odvětví mohou existovat značné rozdíly, pokud jde o jejich ziskovost. Při použití příliš nízké referenční hodnoty pro přiměřený zisk existuje riziko neprovedení účinných investic.
(242)
Jak je již zdůrazněno v posudku Deloitte-I, je v posudku WIK při stanovování referenční hodnoty pro přiměřený zisk na základě mediánu srovnatelných podniků zcela pominuta vyšší efektivita, jíž Deutsche Post dosáhla z převážné části po roce 1990. V souladu s body 14 a 18 rámce Společenství z roku 2005 by však měla být u přiměřeného zisku zavedena „kritéria, která se budou mimo jiné týkat i kvality poskytované služby a přírůstků produktivity.“
(243)
Podle toho by se měla referenční hodnota pro přiměřený zisk zakládat na ročním rozpětí. Zisky, jež se blíží horní hranici rozpětí či jej dokonce přesahují, by mohly naznačovat, že průměrný podnik překročil referenční hodnotu díky lepším provozním či obchodním výsledkům. Tyto zisky by měly regulační orgány povolovat, a takto motivovat k dalšímu zvyšování efektivity.
(244)
Německo také podotýká, že výše přiměřeného zisku musí být v souladu s dřívějšími rozhodnutími, v nichž bylo pro železniční a autobusové společnosti schváleno rozpětí ROS mezi 7 % a 8 % (64).
VI.3.3 Nepřiměřené přidělení a ocenění nákladů
(245)
Německo znovu zdůrazňuje, že jakékoliv nové přidělení zátěže spojené s univerzální službou ke komerčním službám není z věcného ani právního hlediska udržitelné. Podle článku 7 směrnice Evropského parlamentu a Rady 97/67/ES ze dne 15. prosince 1997 o společných pravidlech pro rozvoj vnitřního trhu poštovních služeb Společenství a zvyšování kvality služby (65) mají být veškeré další čisté náklady vzniklé při plnění povinnosti univerzální služby financovány z výnosů monopolu v oblasti listovních zásilek a nikoliv z výnosů komerčních služeb.
(246)
Německo mimo to zastává stanovisko, že určité náklady Deutsche Post jsou v posudku WIK podhodnoceny:
-
Odvody, jež musela Deutsche Post platit do roku 1995, měly být odečteny jako náklady a neměly být použity jako zástupná hodnota pro kapitálové náklady, případně pro přiměřený zisk. S přihlédnutím k posudku KPMG Německo odmítá zjištění posudku WIK, že odvody by mohly být chápány jako náhrada za platby daní ze zisku nebo platby dividend. Německo trvá na tom, že odvody by pro Deutsche Post představovaly zátěž, již nelze odůvodnit ani z věcného ani z hospodářského hlediska. Spolu se stanovením přiměřeného zisku jako odměny za investovaný kapitál proto odvody měly být zohledněny jako náklady na univerzální službu.
-
V případě nákladů na odpisy se mělo vycházet z realistických hodnot dlouhodobých aktiv uvedených v daňovém účetnictví, a nikoliv z nízkých účetních hodnot v roční účetní závěrce.
-
V plném rozsahu měly být zohledněny náklady na platby doplňkových důchodů pro soukromé zaměstnance.
VI.4 Stanovisko k připomínkám třetích stran
VI.4.1 Dotování penzí
(247)
Německo připomíná, že Deutsche Post nebyla v roce 1995 ani právně vázána, ani z hospodářského hlediska s to převzít penzijní závazky. Ve smyslu rozhodnutí Komise ve věci Poste Italiane (66) tak náklady na penze představovaly dluhy státu. Dotování penzí nijak Deutsche Post finančně nezvýhodnilo.
(248)
Zatímco UPS zdůrazňuje, že běžný provozovatel musí nést vlastní náklady na penze sám, Německo tvrdí, že se u nákladů na penze úředníků jednalo o náklady, jež byly ve srovnání s konkurencí neobvyklé a které nelze srovnávat s příspěvky na sociální zabezpečení, jež za své zaměstnance odváděli konkurenti Deutsche Post. Ti odváděli do systému sociálního zabezpečení pouze příspěvky zaměstnavatele a nemuseli nést na základě stávajících penzijních nároků žádnou zděděnou zátěž.
(249)
Německo zdůrazňuje, že je třeba provést výpočet nadměrné vyrovnávací platby, jelikož stanoviska UPS a FFPI vycházela z předpokladu, že takový výpočet provede Komise, aby nadměrnou vyrovnávací platbu pro Deutsche Post prokázala
VI.4.2 Vyrovnávací platba za poskytování univerzálních služeb
(250)
S poukazem na zprávu odborníků NERA z roku 2006 Německo zdůrazňuje, že sama Komise ve spojení s věcí státní podpory COMP/37.821 vycházela z toho, že výnosy z kapitálu, jež pro divizi listovních služeb podniku DPWN odhaduje zpráva odborníků NERA, nepostačují k tomu, aby byla pro účely článku 102 SFEU prokázána existence nepřiměřeně vysokých poplatků za listovní služby.
(251)
V obecné rovině se Německo domnívá, že výnosy z kapitálu nejsou pro zjištění nadměrných zisků vhodné. Při nižší kapitálové náročnosti může jít vysoký výnos z kapitálu ruku v ruce s nižším výnosem z prodeje. Jelikož se většina rizik pojí s příjmy a náklady, je - zejména u podniků s nízkou kapitálovou náročností - vhodným měřítkem ke zjištění nadměrného zisku výnos z prodeje. Pokud se - tak jako ve zprávě odborníků NERA - použije jako pomocné měřítko zisku výnos z prodeje, vyjde najevo, že Deutsche Post měla vyšší výnos z prodeje než Royal Mail, avšak mnohem nižší než TNT. Výnosy z prodeje, jež zpráva odborníků NERA odhaduje u divize listovních služeb DPWN, tak zdaleka nedosahovaly referenční hodnoty pro nadměrné zisky.
(252)
Německo proto zastává stanovisko, že zpráva odborníků NERA z roku 2006 ani její aktualizované znění nemají pro vyšetřování ve věci státní podpory význam a neposkytují dostatečné důkazy o existenci nadměrných zisků.
(253)
Proti tvrzení UPS, podle něhož nákladové účetnictví Deutsche Post nepředstavuje dobrý základ pro analýzu výnosů a zátěže univerzální služby, se Německo ohrazuje tím, že nákladové účetnictví bylo zkontrolováno a schváleno auditory i poštovním regulačním orgánem a že je v souladu s ustanoveními směrnice 97/67/ES.
(254)
Pokud jde o dohody o převodních cenách mezi Deutsche Post a DPEED, zdůrazňuje Německo, že tyto dohody splňují požadavky rozhodnutí o kartelové dohodě z roku 2001. Deutsche Post podávala Komisi pravidelné zprávy o jejich dodržování. Ze strany Komise dosud nezazněly žádné námitky.
(255)
Kromě toho Německo vznáší námitku proti zařazení převodů majetku (aktiva v podobě nemovitostí a infrastruktury) na Deutsche Post, jež provedlo Německo v roce 1995, do výpočtu nadměrné vyrovnávací platby. Německo v této záležitosti poskytlo příslušné informace již v rámci svých připomínek k rozhodnutí o zahájení řízení z roku 1999. Jelikož Komise nevznesla v záporném rozhodnutí z roku 2002 proti těmto opatřením námitky ani je nijak nezmínila ve svém rozhodnutí o zahájení řízení z roku 2007, nemohou být tyto převody majetku předmětem nynějšího vyšetřování.
VI.4.3 Výše platů
(256)
Německo souhlasí s tím, aby byly jako referenční hodnota pro výpočet výše příspěvků na sociální zabezpečení, které odvádějí konkurenti Deutsche Post, použity tržní platy. Taková referenční hodnota je však v rozporu s rozhodnutím o rozšíření řízení z roku 2011, jelikož Komise k výpočtu příspěvků na sociální zabezpečení odvedených konkurenty Deutsche Post používá upravené hrubé platy úředníků, a nikoliv platy tržní. Podle posudku prof. Webera odpovídá tržní plat přibližně […] % hrubého platu úředníků. Použití upravených hrubých platů úředníků jako referenční hodnoty pro výpočet výše příspěvků na sociální zabezpečení proto není vhodné.
(257)
Podle Německa nelze uznat předpoklad BIEK, že Deutsche Post použila jako referenční hodnotu pro výpočet nákladů na platy, jež musí oproti svým konkurentům nést, dohodnuté mzdy v odvětví dopravy. Z posudku prof. Webera vyplývá, že Deutsche Post vypočítala tržní platy na základě platů skutečně vyplácených jejími konkurenty.
VII. POSOUZENÍ DOTOVÁNÍ PENZÍ Z HLEDISKA STÁTNÍ PODPORY
VII.1 Existence státní podpory podle čl. 107 odst. 1 SFEU
(258)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.“ Při určování, zda opatření představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, musí Komise posoudit tato kritéria: opatření musí být přičitatelné státu a jsou při něm použity státní prostředky, určité podniky či odvětví jsou zvýhodněny, čímž dochází k narušení hospodářské soutěže, a je ovlivněn obchod mezi členskými státy.
(259)
Dotování penzí se opírá § 16 PostPersG 1994 a je financováno ze státního rozpočtu, takže jej lze přičítat státu a je ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU poskytováno ze státních prostředků. Jelikož dotování penzí je určeno pouze penzijnímu fondu a jeho účelem je snížit Deutsche Post náklady na penze úředníků, a Deutsche Post z něj tedy má prospěch, je selektivní.
VII.1.1 Finanční zvýhodnění na základě penzijní reformy z roku 1995
(260)
Na základě rozsudku ve věci Combus Německo tvrdí, že z dotování penzí žádná finanční výhoda neplyne, jelikož toto dotování zbavilo Deutsche Post nákladů na sociální zabezpečení, jež jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé.
(261)
Ke zjištění toho, zda byla prostřednictvím dotování penzí poskytnuta selektivní finanční výhoda, je třeba posoudit, zda jím byla Deutsche Post zbavena nákladů, jež by určitý podnik v obvyklém případě musel nést sám, čímž bylo narušeno běžné fungování tržních sil (67).
(262)
Komise nemůže argumentaci Německa založenou na rozsudku ve věci Combus přijmout. Poukazuje na to, že rozsudek ve věci Combus nebyl Soudním dvorem potvrzen. Různé rozsudky Soudního dvora vyvracejí teorii, že na opatření na kompenzaci strukturálního znevýhodnění nelze pohlížet jako na státní podpory. Podle příslušné ustálené judikatury Soudního dvora je existenci podpory nutno posuzovat z hlediska dopadů a nikoliv z hlediska příčin nebo cílů státního opatření (68). Z judikatury Soudního dvora rovněž vyplývá, že pod pojem podpory spadají i výhody poskytnuté veřejnými orgány, které v různých formách snižují náklady, jež obvykle nese podnik (69). Podle Soudního dvora navíc náklady na odměny zaměstnanců zatěžují rozpočet podniků již ze své podstaty, a to bez ohledu na to, zda tyto náklady vyplývají ze zákonných povinností nebo kolektivních smluv či nikoliv (70). V této souvislosti Soudní dvůr rozhodl, že skutečnost, že státní opatření má kompenzovat dodatečné náklady, k automatickému vyloučení existence podpory nepostačuje (71).
(263)
Podle Komise jsou náklady spojené s plněním platebních závazků, jež podniku náleží podle pracovněprávních předpisů nebo kolektivních smluv s odbory, tj. například náklady na penze, součástí běžných nákladů, jež musí podnik pokrýt z vlastních zdrojů (72). Tyto náklady musí být považovány za náklady vyplývající z hospodářské činnosti podniku (73). V tomto ohledu nehraje roli, zda podnik nese penzijní náklady formou přímého financování penzí svých bývalých zaměstnanců (jako v případě úředníků zaměstnaných u Deutsche Post) nebo formou příspěvku do důchodového pojištění soukromých zaměstnanců, kde jsou pak tyto příspěvky použity k financování důchodů všech soukromých zaměstnanců. Rozhodující je, že podniky tím či oním způsobem nesou penzijní náklady v plném rozsahu.
(264)
Komise dále poznamenává, že Deutsche Bundespost má od svého založení v roce 1950 právní formu „zvláštního majetku“ (Sondervermögen). „Zvláštní majetek“ sice není samostatným právním subjektem, ale má vlastní rozpočtové řízení a účetnictví (§ 3 PostVwG 1953 a § 48 HGrG (74)). Podle správních předpisů platných pro státní orgány musí jejich rozpočtový plán zahrnovat výdaje na zaměstnance, mezi něž patří i náklady na penze bývalých úředníků těchto státních orgánů, kteří odešli do důchodu (§ 10 HGrG). Deutsche Post tak od roku 1950 hradila tyto náklady ze svých výnosů. Podle § 15 PostVwG 1953 jsou dotace ze spolkové pokladny pro Deutsche Post výslovně zakázány. Toto ustanovení bylo přejato do § 37 odst. 1 PostVerfG 1989.
(265)
V PostVerfG 1989 je tato povinnost potvrzena v oddíle o personálních a sociálních otázkách. Podle § 54 odst. 2 PostVerfG 1989 byla Deutsche Post povinna financovat všechny náklady včetně penzí pro své úředníky z vlastních zdrojů.
(266)
Po druhé reformě pošty v roce 1995 náležely platební povinnost a povinnost nést náklady ve spojitosti s majetkoprávními nároky úředníků nadále Deutsche Post (podle § 2 odst. 3 PostPersRG 1994), částečně však byla Deutsche Post osvobozena od úhrady nákladů na penze úředníků. Podle § 16 odst. 1 PostPersRG 1994 odváděla Deutsche Post za roky 1995 až 1999 do penzijního fondu roční paušální částku ve výši 2,045 miliardy EUR. Podle § 16 odst. 2 PostPersRG 1994 byly roční paušální částky od roku 2000 nahrazeny příspěvkem ve výši 33 % úhrnu platů úředníků. Kromě toho přebírá podle stejného ustanovení zbývající náklady na penze od roku 1995 spolkový stát. Na obrázku č. 1 jsou znázorněny roční platby ze spolkového rozpočtu za jednotlivé roky počínaje rokem 1995 a částkou 151 milionů EUR.
(267)
Z toho vyplývá, že argumenty, jimiž chce Německo prokázat, že DPAG musela nést vyšší náklady na penze než její soukromí konkurenti., nejsou pro otázku, zda dotování penzí představuje státní podporu, relevantní; měly by však být zohledněny v rámci posuzování slučitelnosti.
(268)
Německo uvedlo, že při posuzování, zda pro Deutsche Post z dotování penzí plynulo zvýhodnění, je třeba příspěvek odváděný Deutsche Post do penzijního fondu porovnat s podílem soukromých zaměstnavatelů na příspěvcích do důchodového pojištění bez podílu zaměstnanců. Tento argument se týká slučitelnosti opatření s vnitřním trhem, ale pro úplnost je třeba na tomto místě zaprvé poznamenat, že zaměstnavatel je povinen odvádět na sociální zabezpečení podíl zaměstnance na celkovém příspěvku, který je nutné za tohoto zaměstnance zaplatit z jeho hrubého platu. Zadruhé - a to je podstatnější - je v případě, kdy členský stát sníží zaměstnancům určitého podniku zátěž, kterou by jinak museli nést sami, příslušný zaměstnavatel zvýhodněn, jelikož se tímto opatřením snižuje rozdíl mezi hrubým a čistým platem. Zaměstnavatelé tak mohou zaměstnávat, případně udržet zaměstnance za nižší hrubé platy. Zvýhodnění v souvislosti s podílem zaměstnance na příspěvcích na sociální zabezpečení proto zároveň představuje i zvýhodnění pro zaměstnavatele.
(269)
Německo dále argumentovalo, že pro Deutsche Post vyplývá finanční výhoda z vyrovnávacích plateb za její - ve srovnání s konkurencí neobvyklé - náklady na sociální zabezpečení pouze v případě, pokud by tyto vyrovnávací platby pro Deutsche Post převyšovaly ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení, jež Deutsche Post musela za své úředníky v cenově regulovaném i neregulovaném odvětví nést. Komise připomíná, že skutečnost, že opatření má podobu vyrovnávací platby, předem nevylučuje, že toto opatření představuje státní podporu, a odkazuje na 260. bod odůvodnění.
(270)
Německo trvá na svém stanovisku, že subjektem povinným financovat nároky na penze úředníků byl vždy spolkový stát. Jelikož penzijní reforma z roku 1995 na závazku spolkového státu vůči úředníkům nic nezměnila, nevzniká Deutsche Post dotováním penzí žádná finanční výhoda.
(271)
Není pochyb o tom, že před rokem 1995 i po něm ručil za financování nároků na penze úředníků v konečném důsledku spolkový stát, ačkoliv Komise by chtěla poznamenat, že podle § 3 PostVwG 1953 a § 2 PostVerfG 1989 ručí za závazky „zvláštního majetku“ jednoznačně pouze „zvláštní majetek“. Platby penzí však byly do roku 1995 podle platných poštovních i obecných právních předpisů zahrnuty do rozpočtu „zvláštního majetku“ Deutsche Bundespost. Tyto platby musely být hrazeny v plné výši z dosažených výnosů „zvláštního majetku“. Pro posouzení opatření z hlediska státní podpory není rozhodující, kdo v konečném důsledku ručí za financování nároků na penze úředníků. Rozhodujícím faktorem je, kdo je musel podle platné právní úpravy financovat za běžných okolností. Podle PostVwG 1953, HGrG a PostVerfG 1989 jednoznačně náleží tato povinnost v plném rozsahu Deutsche Post.
(272)
Náklady na penze mimo to představují pro každý podnik bez ohledu na to, zda je veřejný nebo soukromý či zda má či nemá právní subjektivitu, běžné provozní náklady. Jak mezi členskými státy, tak uvnitř členských států se rozvinula široká řada mechanismů financování penzí. Uplatňují se různé systémy, často podle okamžiku nástupu do zaměstnání. Deutsche Post tak musí za své zaměstnance, včetně svých úředníků, nést náklady na penze stejným způsobem jako jiné podniky. Rozdíl ve způsobu financování penzí úředníků a důchodů soukromých zaměstnanců nemá na povinnost Deutsche Post započítávat financování penzí do svých běžných provozních nákladů vliv. Přijetí argumentace Německa by znamenalo, že stát může veřejným podnikům snížit náklady, jež souvisejí s jejich běžným provozem.
(273)
Tvrzení Německa, že Deutsche Post nikdy nedisponovala dostatečnými vlastními zdroji na financování nároků na penze svých úředníků, opomíjí skutečnost, že posouzení existence finanční výhody je na hospodářské výkonnosti podniku nezávislé.
(274)
Jelikož penzijní reforma z roku 1995 částečně Deutsche Post zbavila povinnosti financovat nároky na penze svých úředníků, vyplynula pro Deutsche Post finanční výhoda.
VII.1.2 Narušení hospodářské soutěže a vliv na obchod
(275)
Podpora poskytnutá členským státem ovlivňuje obchod uvnitř Unie, pokud v rámci tohoto obchodu posiluje postavení určitého podniku proti jeho konkurentům. K tomu, aby určité opatření narušovalo hospodářskou soutěž a ovlivňovalo obchod mezi členskými státy, postačuje podle ustálené judikatury (75) pouze skutečnost, že příjemce podpory soutěží s ostatními podniky na trhu otevřeném hospodářské soutěži.
(276)
V Německu byly trhy v případě balíkových zásilek, novin a časopisů vždy otevřeny hospodářské soutěži. Na těchto trzích společnost POSTDIENST vždy soutěžila s jinými podniky, a to i z jiných členských států (jako např. UPS, FedEx, TNT Express, GLS či DPD). Od roku 1998 do roku 2007 DPAG postupně přicházela o exkluzivní licenci na listovní zásilky. Po otevření trhu hospodářské soutěži na něj vstoupily nové podniky. Proto podpora ovlivňuje obchod mezi členskými státy a může narušovat hospodářskou soutěž.
(277)
V tomto ohledu Komise rovněž poznamenává, že Deutsche Post a její holdingová společnost DPWN začaly v roce 1997 přebírat balíkové služby na evropských a mezinárodních trzích: již v roce 1999 měla DPWN na evropských trzích v oblasti balíkových a expresních kurýrních služeb vedoucí postavení s ročními výnosy ve výši cca 4,6 mld. EUR. Převzetím DHL v roce 1998 rozšířila DPWN svou působnost na Asii a Severní Ameriku. Po dalších převzetích v oblasti logistiky (např. společnosti Danzas, Nedlloyd, ASG, Air Express International) se DPWN stala jedním největších poskytovatelů služeb letecké a námořní nákladní dopravy a globálních logistických služeb. Kromě toho začala DPWN působit i na poštovních trzích mimo Německo (např. převzetí podniku Unipost ve Španělsku a podniku Williams Lee ve Spojeném království). V letech 1998 až 2007 DPWN získala podniky v celkové hodnotě přibližně 21 mld. EUR (76).
(278)
Komise proto dochází k závěru, že dotování penzí představuje podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
VII.2 Posouzení existujících podpor podle čl. 108 odst. 1 SFEU
(279)
Podle názoru Německa má být dotování penzí, pokud se má vůbec v jeho případě jednat o podporu, považováno za existující podporu podle čl. 1 písm. b) bodu i) nařízení (ES) č. 659/1999. Německo tvrdí, že od vstupu příslušného ustanovení v německé ústavě v roce 1953 v platnost je stát konečným dlužníkem a subjektem povinným financovat nároky na penze úředníků. Německo nadále zastává stanovisko, že zřízení penzijního fondu na této povinnosti nic nezměnilo.
(280)
Podle čl. 1 písm. b) bodu i) nařízení (ES) č. 659/1999 zahrnuje pojem existující podpory všechny podpory existující v příslušných členských státech před vstupem Smlouvy v platnost, to znamená režimy podpor a jednotlivé podpory, které byly zavedeny před vstupem Smlouvy v platnost a zůstávají použitelné i po něm.
(281)
Podle platných poštovních i obecných právních předpisů byly platby penzí do roku 1995 zahrnuty do rozpočtu „zvláštního majetku“ Deutsche Bundespost a musely být v plné výši hrazeny z dosažených výnosů „zvláštního majetku“ (pro podrobné posouzení těchto předpisů viz body odůvodnění 262 a 263). Před druhou poštovní reformou v roce 1995 proto byla Deutsche Post povinna financovat výdaje na penze svých úředníků z vlastních zdrojů, a nedostávala žádnou podporu, která by byla určena na snížení penzijních nákladů Deutsche Post.
(282)
Založení DPAG a zřízení poštovního penzijního fondu v roce 1995 znamenalo zcela novou úpravu financování penzí úředníků. Po této druhé poštovní reformě v roce 1995 převzala Deutsche Post základní platební povinnost a povinnost nést náklady ve spojitosti s majetkoprávními nároky úředníků podle § 2 odst. 3 PostPersRG 1994, částečně však byla zbavena nákladů na penze úředníků. Podle § 16 odst. 1 a 2 PostPersRG 1994 již Deutsche Post nebyla povinna financovat náklady na penze prostřednictvím paušálních plateb (období 1995-1999) či stanovených příspěvků (od roku 2000). Zbývající deficit byl od té doby kryt dotováním penzí.
(283)
Proto se u dotování penzí jedná o novou podporu, jelikož bylo zavedeno v roce 1995.
(284)
Pokud jde o odkaz Německa na prohlášení Komise ve věci T-266/02, poukazuje Komise nejdříve na to, že Tribunál v bodě 54 rozsudku představuje stanovisko Německa (a nikoliv, jak uvádí Německo, stanovisko Komise). Z bodu 54 rozsudku vyplývá, že v záporném rozhodnutí z roku 2002 nebylo i podle názoru Německa dotování penzí posuzováno. V bodě 61 rozsudku je uvedeno stanovisko Komise:
„Komise zaprvé namítá, že … v rámci napadeného rozhodnutí měla za to, že byly relevantní pouze platby provedené DB-Telekom.“
(285)
Rozsudek tedy nepodporuje stanovisko Německa, že prohlášením zmocněnce Komise bylo dotování penzí implicitně povoleno. V každém případě je zjevné, že takové prohlášení by nemohlo mít tento účinek.
(286)
Nadto Tribunál ve věci T-421/07 (77) rozhodl, že předmětem rozhodnutí o zahájení vyšetřovacího řízení z roku 1999 bylo i dotování penzí a že řízení ohledně tohoto opatření nebylo záporným rozhodnutím z roku 2002 ukončeno.
(287)
Jelikož Komise nikdy nepřijala žádné rozhodnutí, podle něhož by dotování penzí nepředstavovalo podporu nebo by představovalo podporu slučitelnou s vnitřním trhem, dochází Komise k závěru, že dotování penzí představuje nové opatření podpory.
VII.3 Posouzení slučitelnosti s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU
(288)
Výjimky stanovené v čl. 107 odst. 2 SFEU a v čl. 107 odst. 3 písm. a) a b) SFEU jednoznačně nelze použít.
(289)
Komise vzala v rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 do úvahy možnost, že dotování penzí jakožto vyrovnávací platba za poskytování veřejných služeb podle čl. 106 odst. 2 SFEU by mohlo být alespoň částečně slučitelné s vnitřním trhem. Ve své odpovědi na rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 Německo zdůraznilo, že dotování penzí by v případě, že představuje podporu, mělo být posuzováno nikoliv na základě čl. 106 odst. 2 SFEU, nýbrž na základě čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU. V rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 Komise dále popsala metodu pro posouzení slučitelnosti dotování penzí na základě čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU, k čemuž Německo sdělilo své připomínky.
(290)
Podle judikatury Soudního dvora (78) je na členském státu, aby uvedl možné důvody pro slučitelnost s vnitřním trhem a prokázal, že předpoklady pro tuto slučitelnost jsou splněny. Z uvedeného rozsudku zejména vyplývá, že Komise v této věci není povinna slučitelnost dotování penzí s vnitřním trhem na základě čl. 106 odst. 2 SFEU posuzovat, pokud členský stát a příjemce dotací případné posouzení slučitelnosti na uvedeném základě výslovně odmítnou.
(291)
Komise proto posoudí, zda se v případě dotování penzí jedná o podporu slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU. Podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU mohou být za slučitelné s vnitřním trhem prohlášeny podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem.
(292)
Podle judikatury může Komise státní podpory prohlásit za slučitelné s vnitřním trhem, pokud přispívají k dosažení cíle společného zájmu (79), jsou pro dosažení tohoto cíle nezbytné (80) a pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem (přiměřenost).
VII.3.1 Otevření trhu v poštovním odvětví jako cíl společného zájmu
(293)
Poštovní služby přispívají k sociální, hospodářské a územní soudržnosti v Unii. Otevření poštovních služeb hospodářské soutěži, jež na úrovni EU započalo v roce 1998, vedlo ke zvýšení kvality a účinnosti a k lepší orientaci na uživatele (81). Otevření trhu umožnilo vytvoření vnitřního trhu poštovních služeb. Přispívá tak k cíli vytváření vnitřního trhu stanovenému v čl. 3 odst. 3 Smlouvy o EU.
(294)
Poté, co se v roce 1995 Deutsche Post přeměnila na akciovou společnost, nezaměstnala žádné další úředníky. Závazky v oblasti sociálních dávek pro úředníky tak mají svůj původ v době před otevřením poštovního trhu hospodářské soutěži. Jsou srovnatelné s tzv. „uvízlými náklady“ vyplývajícími ze závazků, jež byly přijaty před počátkem otevírání trhu a kterým již v konkurenčním tržním prostředí nelze za stejných podmínek dostát, jelikož zavedený provozovatel již není s to přenést příslušné náklady na uživatele. Pokud by Deutsche Post nebyla bývala alespoň částečně této „zděděné“ zátěže zbavena, bývala musela by trh opustit.
(295)
Komise uznala, že k postupnému přechodu ze situace se značně omezenou hospodářskou soutěží do situace se skutečnou hospodářskou soutěží na úrovni Unie musí dojít za přijatelných hospodářských podmínek (82). Proto v řadě svých rozhodnutí povolila státní podpory, kterými členské státy zavedeným provozovatelům uleví od části zděděné zátěže v oblasti penzijních závazků (83).
VII.3.2 Nutnost a přiměřenost dotování penzí
(296)
Komise zastávala ve své rozhodovací praxi stanovisko, že snížení penzijních nákladů je třeba omezit na takovou míru, jež je nezbytná k vyrovnání sazby příspěvků na sociální zabezpečení, které jako náklady nese zavedený provozovatel, se sazbou příspěvků na sociální zabezpečení u jeho konkurentů (84).
(297)
V nynější věci Komise uznává, že Deutsche Post by bez státního zásahu, kterým je osvobozena od části penzijních závazků vůči svým úředníkům, nebyla schopna se prosadit vůči svým konkurentům. Zátěž z minulosti spojená se sociálním zabezpečením, kterou její konkurenti nést nemusí, by ji mohla donutit opustit části trhu poštovních služeb podléhající hospodářské soutěži.
(298)
V rozhodnutí La Poste Komise poprvé posuzovala nutnost a přiměřenost opatření podpory, kterým se snižovaly náklady na penze úředníků zaměstnaných před otevřením trhu. V uvedeném rozhodnutí Komise zjišťovala, zda dotování penzí vyrovnává výši příspěvků na zákonné pojistné na sociální zabezpečení mezi zavedeným provozovatelem a ostatními podniky v odvětví listovních a balíkových zásilek (85).
(299)
V nynějším rozhodnutí bude Komise postupovat stejným způsobem. Analýza Komise bude probíhat ve třech krocích:
-
Nejdříve Komise zjistí výši příspěvků na sociální zabezpečení ostatních podniků v odvětví listovních a balíkových zásilek.
-
Následně musí zjistit výši příspěvků na sociální zabezpečení, které za své úředníky odvádí Deutsche Post.
-
Nakonec musí ověřit, zda jsou zjištěné příspěvky stejně vysoké.
VII.3.2.1 Výše příspěvků na sociální zabezpečení ostatních podniků v odvětví listovních a balíkových zásilek
(300)
Výše příspěvků na sociální zabezpečení se určí pomocí dvou faktorů: sazby příspěvků a platového základu, na který se sazba použije.
a) Výpočet referenční sazby
(301)
Soukromí konkurenti musí podíl zaměstnavatele i podíl zaměstnance financovat ze svých výnosů. Jak vyplývá z obrázku 2, pohybovala se celková sazba příspěvků od roku 1995 mezi 38 % a 42 % hrubého platu soukromého zaměstnance (hrubý plat = čistý plat + podíl zaměstnance). Podíl zaměstnavatele a podíl zaměstnance na sazbě příspěvků na sociální zabezpečení se v obou případech pohyboval mezi 19 % a 21 % hrubého platu (pro podrobnější časové posloupnosti viz příloha).
(302)
Na rozdíl od podílu soukromých zaměstnanců na příspěvcích na sociální zabezpečení zahrnuje podíl úředníků pouze 30 % až 50 % jejich nákladů na zdravotní péči, avšak žádné další příspěvky na jejich penzijní náklady a náklady na zdravotní či dlouhodobou péči. Příspěvek Deutsche Post tak přesahuje podíl soukromého zaměstnavatele a zahrnuje celkové penzijní náklady i zbývající náklady na zdravotní a dlouhodobou péči.
(303)
Při stanovování příslušné referenční sazby pro Deutsche Post je třeba přihlédnout k tomu, že příspěvek úředníků je nižší než příspěvek soukromých zaměstnanců.
(304)
Pokud jde o příspěvek úředníků na jejich náklady na zdravotní a dlouhodobou péči, jenž dosahuje 30 % až 50 %, lze předpokládat, že svými hospodářskými dopady vesměs odpovídá příspěvku soukromých zaměstnanců na zákonné zdravotní pojištění a pojištění dlouhodobé péče (jenž např. v roce 2006 činil 8,50 % hrubého platu soukromých zaměstnanců).
(305)
Jelikož úředníci neplatí žádné příspěvky na zákonné důchodové pojištění a pojištění pro případ nezaměstnanosti, musí Deutsche Post převzít příslušnou částku, aby skutečně odváděla příspěvky na sociální zabezpečení ve výši odpovídající příspěvkům na zákonné pojistné na sociální zabezpečení, jež musí soukromý podnik financovat ze svých výnosů.
(306)
Referenční sazba příspěvků na sociální zabezpečení Deutsche Post (dále jen „referenční sazba“) musí proto - tak, jak je znázorněno v tabulce - zahrnovat celkové sazby příspěvků (= podíl zaměstnavatele + podíl zaměstnance) na důchodové pojištění a pojištění pro případ nezaměstnanosti, jakož i podíl zaměstnavatele na zdravotní pojištění a pojištění dlouhodobé péče.
Obrázek 7
Stanovení referenční sazby příspěvků na sociální zabezpečení Deutsche Post
(307)
Jak vyplývá z obrázku 8, pohybovala se referenční sazba v letech 2003-2010 mezi 30 % a 34,1 % hrubého platu soukromých zaměstnanců (86).
(308)
Německo namítá, že referenční hodnota převyšující podíl zaměstnavatele na sazbě příspěvků na sociální zabezpečení by Deutsche Post znevýhodnila oproti jejím konkurentům, kteří musí platit pouze podíl zaměstnavatele. Jak ale ukazuje následující zjednodušený příklad (založený na sazbách příspěvků v roce 2006), vyplývala by pro Deutsche Post v porovnání se soukromými konkurenty výrazná výhoda, pokud by referenční sazba odpovídala pouze podílu zaměstnavatele na příspěvcích na sociální zabezpečení:
1)
Deutsche Post a soukromý konkurent vyplácí úředníkovi, příp. soukromému zaměstnanci stejný čistý plat ve výši 79,5 EUR.
2)
Podíl zaměstnavatele a podíl zaměstnance na sazbě příspěvků na sociální zabezpečení činí v obou případech 20,5 % hrubého platu soukromého zaměstnance. Sečtou-li se čistý plat 79,5 EUR a podíl zaměstnance 20,5 EUR, činí výsledný hrubý plat 100 EUR. Celkově tak příspěvky na sociální zabezpečení dosahují 41 EUR (= 41 % hrubého platu soukromého zaměstnance).
3)
Německo zastává názor, že Deutsche Post by měla platit pouze podíl zaměstnavatele na příspěvcích na sociální zabezpečení, který doplňuje příspěvek úředníka na náklady na zdravotní péči (jež jsou jako příspěvek soukromého zaměstnance na zdravotní pojištění a pojištění dlouhodobé péče stanoveny na 7,5 EUR).
4)
Německo počítá podíl zaměstnavatele na základě příslušného platu úředníka, který činí 87 EUR (součet čistého platu 79,5 EUR a příspěvku úředníka na náklady na zdravotní péči 7,5 EUR). Náklady na sociální zabezpečení tak jsou součtem 17,8 EUR (podíl zaměstnavatele 20,5 % z příslušného platu úředníka 87 EUR) a příspěvku úředníka na náklady na zdravotní péči ve výši 7,5 EUR.
5)
Podle propočtů Německa by náklady na sociální zabezpečení úředníků činily pouze 25,3 EUR oproti 41 EUR v případě soukromých zaměstnanců.
(309)
Třebaže Deutsche Post a soukromý konkurent vyplácí tentýž čistý plat, musela by Deutsche Post nést náklady na sociální zabezpečení dosahující pouze 62 % příspěvků na zákonné pojistné na sociální zabezpečení u soukromých zaměstnanců, pokud je podíl zaměstnance na příspěvcích na sociální zabezpečení zahrnut v referenční hodnotě.
(310)
Dále je třeba konstatovat, že podíl zaměstnavatele na sazbě příspěvků na sociální zabezpečení (od roku 1995 mezi 19 % a 21 %) byl rovněž značně nižší než sazba příspěvků 33 % z příslušných platů úředníků, jež je v poštovním zákoně z roku 1995 stanovena jako referenční hodnota pro příspěvek Deutsche Post do penzijního fondu. Německý zákonodárce tedy nezamýšlel, že by Deutsche Post měla financovat pouze podíl zaměstnavatele, nýbrž ukládal Deutsche Post podstatně vyšší příspěvek na pokrytí nákladů na penze úředníků i převzetí zbývajících nákladů na sociální zabezpečení (např. příspěvku na náklady na zdravotní péči úředníků).
(311)
Proto Komise odmítá použití podílu zaměstnavatele na sazbě příspěvků na sociální zabezpečení jako referenční sazby, jelikož úředníci - na rozdíl od soukromých zaměstnanců - nepřispívají povinně na důchodové pojištění a pojištění pro případ nezaměstnanosti. Z tohoto důvodu musí být tyto příspěvky v každém případě zahrnuty do referenční sazby, čímž bude zajištěno, že Deutsche Post i soukromí konkurenti odvádějí - přímo či nepřímo - příspěvky ve stejné výši.
b) Výpočet platového základu
(312)
Jelikož by se výše příspěvků na sociální zabezpečení, jež za své úředníky platí Deutsche Post, měla rovnat výši příspěvků na zákonné pojistné na sociální zabezpečení, jež odvádějí soukromí konkurenti, je důležité, aby pro Deutsche Post platila nejen stejně vysoká sazba příspěvků, ale také aby tato sazba byla použita na odpovídající platový základ. Jak bylo znázorněno na výše uvedeném příkladu, vede výpočet podílu zaměstnavatele ve výši 20,5 % na základě příslušných platů úředníků k příspěvku činícímu 17,8 EUR, zatímco soukromý konkurent musí odvádět 20,5 EUR (20,5 % na základě hrubého platu ve výši 100 EUR).
(313)
Proto je třeba stanovit hrubý plat úředníků, který bude představovat ekvivalent platového základu pro hrubý plat soukromých zaměstnanců. Předpokládá se, že příspěvek úředníků na náklady na zdravotní péči odpovídá příspěvku soukromých zaměstnanců na zdravotní pojištění a pojištění dlouhodobé péče. Zbývající rozdíl mezi hrubým platem a skutečným platem tak představuje podíl zaměstnance na příspěvcích na důchodové pojištění a pojištění pro případ nezaměstnanosti. Pomocí následující rovnice se provede přepočet skutečného platu na hrubý plat, jenž odpovídá hrubému platu soukromých zaměstnanců.
Tabulka 6
Výpočet hrubého platu úředníků (na základě sazeb příspěvků v roce 2006)
Hrubý plat úředníků =
(314)
Vezmou-li se v potaz například sazby příspěvků v roce 2006, je hrubý plat úředníků o 15 % vyšší než jejich skutečný plat. Tento procentní podíl tak vyčísluje chybu, ke které by došlo, pokud by se jako základ pro výpočet příspěvků Deutsche Post na sociální zabezpečení oproti zákonným příspěvkům soukromých konkurentů použil skutečný plat namísto platu hrubého. Je to znázorněno ve výše uvedeném 308. bodě odůvodnění, jelikož podíl zaměstnavatele ve výši 20,5 EUR, jenž se správně odvíjí od hrubého platu, převyšuje o 15 % podíl zaměstnavatele ve výši 17,8 EUR v případě, kdy by se nesprávně jako základ použil skutečný plat.
(315)
Komise má proto za to, že referenční sazba pro příspěvky Deutsche Post na sociální zabezpečení musí být založena na příspěvku zaměstnavatele a příspěvku zaměstnance na důchodové pojištění a pojištění pro případ nezaměstnanosti a na příspěvku zaměstnavatele na zdravotní pojištění a pojištění dlouhodobé péče. Referenční sazba musí být použita na hrubý plat úředníků (jak je stanoveno v tabulce 6).
VII.3.2.2 Příspěvky na sociální zabezpečení, které za své zaměstnance odvádí Deutsche Post
(316)
Podle § 16 odst. 1 PostPersRG 1994 musela Deutsche Post v období 1995-1999 přispívat do penzijního fondu ročním příspěvkem ve výši 2,045 mld. EUR, tedy celkovou částkou 10,225 mld. EUR. Podle § 16 odst. 2 PostPersRG 1994 odvádí Deutsche Post od roku 2000 sazbu ve výši 33 %. Tato sazba se použije na skutečný plat úředníků.
(317)
Při přezkumu nutnosti a přiměřenosti podpory je však třeba zohlednit skutečnost, že Deutsche Post nemusí z ekonomického hlediska odvádět do penzijního fondu celou částku ve výši 2,045 mld. EUR, tj. 33 % skutečných platů. V této souvislosti je třeba podle Komise rozlišovat mezi obdobím 1995-2002 a obdobím od roku 2003 po současnost.
a) Příspěvek Deutsche Post v období 1995-2002
(318)
Německo tvrdí, že zejména s ohledem na roční paušální platby v celkové výši 2,045 mld. EUR odváděné v období 1995-1999 do penzijního fondu byly příspěvky Deutsche Post na sociální zabezpečení vyšší než příspěvky na zákonné pojistné na sociální zabezpečení, které museli platit konkurenti. Proto Deutsche Post v období do roku 1999, ale i během celého zkoumaného období odváděla přinejmenším stejně vysoké, ne-li vyšší příspěvky než soukromé podniky. Nelze tedy zjistit, že Deutsche Post byla díky dotování penzí ve výhodnější pozici než její konkurenti. Komise musí tuto argumentaci odmítnout, jelikož se v ní nepřihlíží k příslušným regulačním ustanovením německých orgánů týkajícím se pokrytí nákladů na cenově neregulované služby.
(319)
Komise v nynějším rozhodnutí shledává, že Deutsche Post byla na cenově neregulovaných trzích ve výhodnějším postavení než její konkurenti, jelikož část vzniklých nákladů na sociální zabezpečení úředníků zaměstnaných v uvedených službách nenesly tyto služby samy. Místo toho byla tato část vzniklých nákladů na sociální zabezpečení přidána k cenově regulovaným službám, jejichž výnosy byly udržovány na dostatečně vysoké úrovni, aby z nich mohly být financovány i náklady dodatečně připočtené k nákladům vzniklým za samotné cenově regulované služby.
(320)
Z interního účetnictví Deutsche Post po roce 1995 vyplývá, že Deutsche Post cenově neregulovaným službám přidělovala pouze příspěvky na sociální zabezpečení ve výši založené na sazbě příspěvků REK. REK 2002 i navazující REK tuto praxi potvrzují. Cenově neregulované služby byly proto zvýhodněny jak před rokem 1999, tak i po něm, jelikož byly jednoznačně osvobozeny od vzniklých nákladů.
(321)
Tvrzení Německa, že Deutsche Post vzniklo na cenově regulovaných trzích komparativní znevýhodnění, jelikož musela v období 1995-1999 prostřednictvím odváděných paušálních plateb financovat vyšší náklady na sociální zabezpečení, není podpořeno fakty. Zaprvé měla Deutsche Post stále na většinu svých regulovaných služeb exkluzivní licenci. Zadruhé byly, a to je ještě důležitější, poplatky za služby podléhající exkluzivní licenci dostatečně vysoké, takže bylo možné přenést tyto náklady na uživatele závislé na těchto službách.
(322)
V období do roku 1995 vycházela regulace poplatků z nařízení o poštovní službě (Postdienstverordnung) (87) ze dne 24. června 1991, podle něhož musely být poplatky za monopol vyvážené. Ve správní praxi v tom byly zahrnuty i náklady na penze. V období 1995-1997 vycházela regulace poplatků ze zákona o regulaci telekomunikací a poštovních služeb (Gesetz über die Regulierung der Telekommunikation und des Postwesens) ze dne 14. září 1994 (BGBl. I s. 2325, 2371). Podle § 4 ve spojení s § 2 a § 7 uvedeného zákona směly být z výnosů z cenově regulované oblasti pokryty nejen náklady vzniklé v rámci cenově regulovaných služeb včetně příspěvků do penzijního fondu, ale i financovány náklady cenově neregulovaných služeb.
(323)
Jak vyplývá z ročních závěrek Deutsche Post, zůstaly regulované poplatky při penzijní reformě z roku 1995 na stejné úrovni, jaká platila v době, kdy Deutsche Post ještě musela nést celkové náklady na penze. Zatímco později byly náklady na penze buď omezeny na výši paušální částky (v období 1995-1999), nebo (od roku 2000) stanoveny na 33 % celkového, rok od roku klesajícího objemu platů úředníků, nebyly regulované poplatky odpovídajícím způsobem sníženy tak, aby nadále pokrývaly pouze příspěvky na sociální zabezpečení, jež odpovídaly příspěvkům na zákonné pojistné na sociální zabezpečení, které platili konkurenti. Jelikož příspěvky do penzijního fondu stanovené do roku 1999 (2,045 mld. EUR ročně) zůstaly přibližně na úrovni nákladů na penze v roce 1994, hospodářská situace se pro Deutsche Post s ohledem na pokrytí penzijních nákladů z cenově regulovaných služeb nezměnila. Výše výnosů Deutsche Post i její příspěvek do penzijního fondu zůstaly v rovnováze.
(324)
PostG 1997 jasně stanoví, že regulované poplatky mají pokrývat nejen náklady na efektivní poskytování služeb, nýbrž také zátěž vyplývající např. z nákladů na sociální zabezpečení úředníků. V PostG 1997 je proto výslovně uznáno, že výnosy z cenově regulované oblasti mají být stanoveny tak, aby bylo zajištěno pokrytí veškerých paušálních plateb. Jelikož podle německého zákonodárce zřejmě tehdejší výše regulovaných poplatků požadavky PostG 1997 splňovala, rozhodl, že ceny zůstanou do roku 1999 na úrovni z roku 1997. Tehdejší ministr hospodářství a technologií následně dne 27. března 2000 rozhodl, že poplatky schválené dne 1. září 1997 zůstanou v platnosti do 31. prosince 2002.
(325)
Regulované poplatky tak byly ponechány na historicky vysoké úrovni, a nebyly tedy sníženy na úroveň, při níž by Deutsche Post vzniklo komparativní znevýhodnění.
(326)
Od roku 2000 se Deutsche Post nacházela ve srovnání se svými konkurenty v ještě výhodnějším postavení, jelikož stanovené příspěvky do penzijního fondu byly sníženy na 33 % skutečných platů úředníků. Z této výše vyplývá v absolutním vyjádření snížení nákladů z 2,045 mld. EUR na 735 mil. EUR (a na částku ještě nižší v následujících letech, kdy počet úředníků klesal a kdy byl tento vývoj jen částečně vyrovnáván nárůstem platů). Jelikož byly regulované poplatky ponechány na historicky vysoké úrovni, mohla Deutsche Post od roku 2000 v rámci svých cenově regulovaných služeb dosáhnout značných zisků.
(327)
Při přezkumu rentability Deutsche Post v oblasti cenově regulovaných služeb za celé období 1995-2002 dochází posudek WIK k závěru, že Deutsche Post např. do roku 1999 i přes paušální platby do penzijního fondu nevznikly z poskytování cenově regulovaných služeb žádné ztráty. Od roku 2000 vykazuje posudek WIK dokonce výrazně pozitivní výsledky.
(328)
Proto musí Komise odmítnout tvrzení Německa, že Deutsche Post byla s ohledem na pokrytí příspěvků na sociální zabezpečení v rámci cenově regulovaných služeb oproti svým konkurentům znevýhodněna a že dotování penzí před rokem 2002 bylo nutné a přiměřené.
(329)
Bez ohledu na výše uvedené musí Komise připustit, že nemá v tomto případě k dispozici dostačující důkazní materiál k určení přesné výše příspěvků na sociální zabezpečení, které Deutsche Post v letech 1995-2002 odvedla. Komise má za to, že takové vyčíslení nemůže být založeno na dodatečném zjištění toho, že určitý podíl nákladů na sociální zabezpečení u cenově neregulovaných služeb byl přesunut, aby byl financován z výnosů z cenově regulované oblasti, a že Deutsche Post nebyla celkově v rámci právní úpravy o penzijním fondu znevýhodněna, jelikož výnosy z cenově regulované oblasti byly ve skutečnosti dostatečně vysoké na to, aby pokryly její příspěvky do penzijního fondu včetně přesunuté zátěže. Stejně omezená je i možnost stanovení metody, podle níž by členský stát mohl vypočítat výši příspěvků za toto období. Po posouzení právního základu, který platil pro regulované poplatky v období 1995-2002, Komise konstatuje, že z právních předpisů nelze s jistotou odvodit, jak příslušné orgány předem rozhodovaly o složení regulovaných poplatků. Zejména nelze v tomto případě s jistotou prokázat, že příslušné orgány v okamžiku stanovení regulovaných poplatků ve výši, jež přesunuté náklady fakticky v konečném důsledku pokrývala, vyčlenily ve svých rozhodnutích určitý podíl regulovaných poplatků jednoznačně na pokrytí částky uplatňované zátěže z cenově neregulovaných služeb.
(330)
Na rozdíl od rozhodnutí o cenových limitech z let 2002, 2007 a 2011, v nichž poštovní regulační orgán tuto zátěž výslovně potvrdil a povolil, by mohlo být toto dřívější faktické pokrytí odvíjet od úvah orgánů příslušných pro stanovení poplatků v souvislosti s vývojem složek nákladů nebo jiných podnikových proměnných. Toto dřívější faktické pokrytí proto v tomto případě nepostačuje k tomu, aby bylo možné přesně a s jistotou určit, do jaké míry příslušné orgány regulované poplatky zvýšily, aby zohlednily uplatňovanou zátěž v rámci cenově neregulovaných služeb.
(331)
V případě období od 1. ledna 2003 lze z rozhodnutí o cenových limitech z let 2002, 2007 a 2011 jasně vyvodit, jak poštovní regulační orgán stanovoval složení regulovaných poplatků. Regulované poplatky byly jednoznačně stanoveny na vyšší úrovni, aby bylo možné zátěž v rámci cenově neregulovaných služeb pokrýt z výnosů z cenově regulované oblasti.
b) Příspěvek Deutsche Post od roku 2003
(332)
Podle PostG 1997 může Deutsche Post od regulačního orgánu požadovat, aby při stanovování přípustné výše výnosů z exkluzivní licence a z cenově neregulovaných služeb započítal do nákladů, jež mají být přeneseny na uživatele, kromě jiného i „ve srovnání s konkurencí neobvyklou zátěž spojenou se sociálním zabezpečením“, jakož i náklady na účinné poskytování univerzální služby. Poštovní regulační orgán tuto metodu poprvé použil v rozhodnutí o cenových limitech v roce 2002. Poštovní regulační orgán povolil zátěž vyplývající z příspěvků na sociální zabezpečení, jež nebyly ve srovnání s konkurencí obvyklé, i v rozhodnutích o cenových limitech z roku 2007 a 2011. Okolnost, že cenové kontrole ex ante podléhá pouze část regulovaných služeb, na posouzení Komise nic nemění. Na základě svého dominantního postavení byla Deutsche Post nadále oprávněna k přenesení veškeré zátěže. V tomto ohledu na věci nic nemění, zda regulační orgán vykonává svou kontrolu ex ante nebo ex post.
(333)
Poštovní regulační orgán žádosti Deutsche Post, aby zátěž # 2 (vzniklé náklady na sociální zabezpečení nad rámec sazby příspěvků REK) byla refinancována z výnosů z cenově regulovaných služeb, vždy vyhověl. Tak byly při zjišťování nákladů na sociální zabezpečení, neobvyklých ve srovnání s konkurencí, (zátěž # 2) za rok 2001 porovnány vzniklé příspěvky Deutsche Post na sociální zabezpečení jejích úředníků činící [40 % až 45 %] skutečných platů (88) s referenční hodnotou REK. Tato referenční hodnota se skládá z podílu zaměstnavatele na příspěvcích na sociální zabezpečení, úrazové pojištění a penzijní připojištění, jež dohromady tvoří [20 % až 25 %] skutečných platů.
(334)
Tento rozdíl mezi oběma sazbami ve výši [15 % až 20 %] skutečného platu úředníka byl zahrnut do zátěže # 2 a byl financován z výnosů z cenově regulovaných služeb (srov. tabulka 2).
(335)
Z ekonomického hlediska proto sazba příspěvků Deutsche Post na sociální zabezpečení nečiní 33 % skutečných platů, nýbrž pouze [20 % až 25 %]. Od roku 2003 je zbývající část přenesena na závislé spotřebitele, kteří musí platit poplatky pokrývající náklady Deutsche Post na sociální zabezpečení u služeb, na něž měla Deutsche Post do roku 2007 exkluzivní licenci, případně u univerzálních služeb, ve kterých měla Deutsche Post dominantní postavení.
(336)
Při porovnávání sazby příspěvků použité na skutečné platy s výší příspěvků na sociální zabezpečení, které odvádí konkurent, musí být skutečný plat přepočítán na hrubý plat úředníka.
(337)
Skutečný plat činí [85 % až 90 %] hrubého platu úředníků (89). Na tomto základě odpovídá [20 % až 25 %] skutečného platu [17,5 % až 22,5 %] hrubého platu.
(338)
V důsledku omezení příspěvku deutsche Post do penzijního fondu na 33 % a povolení zátěže # 2 poštovním regulačním orgánem platí Deutsche post příspěvky na sociální zabezpečení ve výši [17,5 % až 22,5 %] hrubého platu úředníků.
VII.3.2.3 Srovnání
a) Období 1995-2002
(339)
Výnosy z poplatků, které Deutsche Post uplatňovala ve vyhrazeném odvětví, výrazně snížily v letech 1995-2002 skutečnou ekonomickou zátěž jejího příspěvku na pokrytí jejích nákladů na sociální zabezpečení. Při absenci výslovně vykazovaného prvku poplatků však může Komise pouze konstatovat, že výše příspěvku Deutsche Post zůstala nižší než referenční sazba. Komise není s to vypočítat přesný rozdíl mezi oběma úrovněmi ani určit metodu, podle níž by tento výpočet mohl provést členský stát.
b) Období od roku 2003
(340)
Pokud jde o srovnání sazby příspěvků REK s referenční sazbou, je třeba poznamenat, že sazba příspěvků REK vychází ze skutečných platů úředníků, jež v porovnání s hrubou mzdou soukromých zaměstnanců představují příliš nízký platový základ. Sazba příspěvků REK musí být proto nově vypočítána jako procentní podíl hrubých platů úředníků.
(341)
Ze srovnání pro rok 2006 vyplývá, že - oproti referenční sazbě ve výši 33,5 % - příspěvky na sociální zabezpečení u cenově neregulovaných služeb ve skutečnosti činily [17,5 až 22,5] % hrubých platů úředníků (příp. [20 až 25] % skutečných platů úředníků). Pokud jde o sazby příspěvků na sociální zabezpečení, profitovala tedy Deutsche Post v roce 2006 z komparativní výhody ve výši [10 až 15]% hrubých platů úředníků.
Tabulka 7
Srovnání sazby příspěvků REK s referenční sazbou příspěvků na sociální zabezpečení u Deutsche Post v roce 2006
Sazba příspěvků na sociální zabezpečení
Sazba příspěvků REK
Referenční sazba příspěvků na sociální zabezpečení u Deutsche Post
jako procentuální podíl z
hrubého platu soukromých zaměstnanců
hrubého platu úředníků
hrubého platu úředníků
Podíl zaměstnavatele
20,50 %
17,84 %
20,50 %
Zdravotní pojištění
6,65 %
5,79 %
6,65 %
Pojištění dlouhodobé péče
0,85 %
0,74 %
0,85 %
Pojištění pro případ nezaměstnanosti
3,25 %
2,83 %
3,25 %
Důchodové pojištění
9,75 %
8,48 %
9,75 %
Podíl zaměstnance
20,50 %
Zdravotní pojištění
6,65 %
Pojištění dlouhodobé péče
0,85 %
Pojištění pro případ nezaměstnanosti
3,25 %
3,25 %
Důchodové pojištění
9,75 %
9,75 %
Penzijní připojištění
[0 % až 5 %]
Úrazové pojištění
[0 % až 5 %]
Sazba příspěvku
[17,5 % až 22,5 %]
33,50 %
(342)
Podle tabulky 7 činí referenční sazba pro Deutsche Post 33,5 % hrubého platu úředníků a je o [10-15] procentních bodů vyšší než úroveň, kterou Deutsche Post skutečně hradila.
(343)
Rozdíl o [10 až 15] procentních bodů za rok 2006 je vyšší než nominální [8-13]% rozdíl mezi referenční sazbou ve výši 33,5 % a sazbou příspěvků REK, která činí [20-25] %. Rozdíl zahrnuje příplatek odpovídající [2-3] procentním bodům, který zohledňuje skutečnost, že nominální sazba příspěvků REK ve výši [20-25] % je nesprávně založena na skutečném platu úředníků a nikoliv na hrubém platu úředníků, který je rovnocenný hrubému platu soukromých zaměstnanců.
VII.3.2.4 Předběžný závěr týkající se nutnosti a přiměřenosti
(344)
Dotování penzí, které kryje potřebu financování penzijního fondu nad rámec příspěvku na sociální zabezpečení ve výši 33 % skutečného platu úředníků Deutsche Post, není nutné ani přiměřené z těchto důvodů:
1)
V období 1995-2002 vznikly Deutsche Post skutečné náklady, které byly nižší než referenční hodnota; přesný rozdíl však nelze stanovit.
2)
Deutsche Post od roku 2003 hradila náklady v průměrné výši [17,5-22,5] % hrubého platu svých úředníků, zatímco průměrná referenční sazba činí 32 % hrubého platu úředníků; zbývající náklady hradili uživatelé, neboť výnosy povolené podle regulace cenových stropů zahrnují zátěž vyplývající z nákladů na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé a které pokrývají zbývajících [10-15] % hrubého platu úředníků.
(345)
Pro rozdíl v sazbách od roku 2003 je dvojí vysvětlení:
1)
Výše zákonného pojistného na sociální zabezpečení, kterou hradí podniky v odvětví listovních a balíkových zásilek, činí 41 % hrubého platu. Pro účely srovnání s příspěvky, které Deutsche Post platí na sociální zabezpečení svých úředníků, je nutné provést opravu, která přihlíží k tomu, že úředníci platí 30 % až 50 % svých nákladů na zdravotní a dlouhodobou péči sami. Tato část, kterou hradí úředníci, je rovnocenná podílu zaměstnanců na nákladech na zdravotní a dlouhodobou péči odpovídajícímu 7,5 % hrubých platů.
2)
Příspěvek Deutsche Post se určuje na základě skutečných platů a nikoliv hrubých platů úředníků. Referenční hodnota úředníků Deutsche Post tedy činí 33,5 % hrubého platu. Vyplývající snížení, které tuto hodnotu přesahuje, není v zásadě ani nutné, ani přiměřené.
(346)
U období 1995-2002 není možné stanovit přesně poměr snížení, které přesahuje výši, již lze přijmout jako nutnou a přiměřenou. Od roku 2003 tento poměr odpovídá [10-15] % hrubého platu.
VII.3.2.5 Vliv zvláštního konkurenčního a regulačního prostředí na kritéria nutnosti a přiměřenosti
(347)
Posouzení nutnosti a přiměřenosti dotování penzí však musí přihlížet k tomu, že se jedná o zvláště konkurenční a regulační prostředí.
(348)
Jak je vysvětleno v oddíle II.2.1, disponovala Deutsche Post ke dni 31. prosince 2007 exkluzivní licencí na doručování určitých listovních zásilek. Podle § 52 PostG 1997 byla až do tohoto data pověřena povinností univerzální služby podle kapitoly 2 směrnice Evropského parlamentu a Rady 97/67/ES (90) a § 11 PostG 1997. Od 1. ledna 2008 poskytuje Deutsche Post univerzální služby dobrovolně.
(349)
Dokud Deutsche Post disponovala exkluzivní licencí na určité poštovní zásilky, nemohli její konkurenti na této části poštovního trhu nabízet své služby. Skutečnost, že poštovní regulační orgán dovolil Deutsche Post v plném rozsahu a částkou překračující příspěvky na sociální zabezpečení jejích konkurentů refinancovat tu část nákladů na sociální zabezpečení úředníků, která vyplývala z poskytování služeb podle exkluzivní licence, pomocí vyšších poplatků za cenově regulované služby, nemohla ovlivnit obchod v rozsahu, který by byl v rozporu se společným zájmem.
(350)
Povinnost univerzální služby je odůvodněna tím, že by poštovní provozovatelé v prostředí konkurenčního trhu určité služby ve venkovských nebo vzdálených oblastech buď vůbec neposkytovali, nebo by je poskytovali za nadměrné ceny. Proto musí členské státy podle článku 4 směrnice 97/67/ES zajistit, aby uživatelé mohli využívat práva na všeobecnou službu zahrnující trvalé poskytování poštovní služby ve stanovené kvalitě na celém území za dostupné ceny pro všechny uživatele.
(351)
V tomto ohledu ukládají německé právní předpisy ukládají zvláštní povinnost všem poštovním provozovatelům, kteří mají dominantní postavení na trhu, pro nějž platí povinnost univerzální služby. Podle § 2 PDLV (91) musí tito poskytovatelé zajišťovat služby na daném trhu za stejných podmínek pro všechny uživatele. Dominantní postavení na trhu měla a této povinnosti dosud podléhala pouze Deutsche Post.
(352)
Od privatizace Deutsche Post neobdržela žádnou státní podporu jako náhradu za poskytování univerzálních služeb. Dostává však náhradu nákladů na poskytování univerzální služby z výnosů z cenově regulovaných služeb, pro které má dominantní postavení na trhu. Komise se domnívá, že při posuzování přiměřenosti a nutnosti dotování penzí je vhodné vzít tuto skutečnost v úvahu.
(353)
Komise proto dochází k závěru, že v těch případě nákladů na sociální zabezpečení úředníků, které vyplývající z poskytování cenově regulovaných služeb, jež spadají do působnosti povinnosti univerzální služby a pro něž má Deutsche Post dominantní postavení na trhu, skutečnost, že poštovní regulační orgán dovolil v plném rozsahu a částkou přesahující příspěvky na sociální zabezpečení jejích konkurentů financovat uvedené náklady na sociální zabezpečení pomocí poplatků za cenově regulované služby, nemohla ovlivnit trh v rozsahu, který by byl v rozporu se společným zájmem. Tento závěr se opírá zvláště konkurenční a regulační prostředí, v němž se tyto služby poskytují. Na jiné oblasti proto jeho platnost nelze rozšířit.
VII.3.3 Dílčí závěr
(354)
Lze proto vyslovit závěr, že Deutsche Post počínaje rokem 2003 platila za své úředníky působící v cenově neregulovaných služeb příspěvky na sociální zabezpečení, které byly o 11-14 procentních bodů nižší, než sazba, kterou hradili její konkurenti.
Obrázek 8
Komparativní výhoda ve vztahu k sazbě příspěvků na sociální zabezpečení oproti cenově neregulovaným službám (sazby příspěvků jako procentuelní podíl na hrubých platech úředníků).
(…)
(355)
Nízké příspěvky na sociální zabezpečení nejsou ani nutné ani přiměřené pro dosažení cíle postupného otevírání trhu s poštovními službami. Deutsche Post je na dotčených trzích vystavena ostré konkurenci dalších podniků. Komise se proto domnívá, že menší objem příspěvků na sociální zabezpečení ovlivňuje trh v rozsahu, který je v rozporu s obecným zájmem. Nelze jej proto označit za slučitelný s vnitřním trhem.
(356)
S vnitřním trhem neslučitelný podíl dotování penzí pro období od 1. ledna 2003 se vypočítá jako rozdíl mezi referenční sazbou a sazbou příspěvků REK, který se vynásobí celkovou částkou hrubých platů úředníků působících v cenově neregulovaných službách podle níže uvedeného vzorce:
Tabulka 8
Vzorec k výpočtu podpory neslučitelné s vnitřním trhem za období od 1. ledna 2003
Podpora neslučitelná s vnitřním trhem =
=
(referenční sazba - sazba příspěvků REK)
×
Součet hrubých platů úředníků působících v cenově neregulovaných službách
(357)
Podle dostupných údajů činí komparativní výhoda za období 2003-2010 [500-1 000] milionů EUR (viz příloha). Roční částka podpory neslučitelné s vnitřním trhem se v důsledku snížení počtu úředníků v tomto období snížila z […] milionů EUR v roce 2003 na […] milionů EUR v roce 2010.
VII.3.4 Odpověď na argumenty Německa
(358)
V rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2007 Komise vyslovila pochybnosti ohledně nutnosti a přiměřenosti dotování penzí, jelikož příspěvky na sociální zabezpečení hrazené u cenově neregulovaných služeb byly o 11-14 % nižší než příspěvky hrazené soukromými konkurenty. Rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 kvantifikovalo výslednou výhodu v rozmezí 100-200 milionů EUR za rok.
(359)
V reakci na rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 vzneslo Německo dvě hlavní připomínky:
1)
Německo trvá na tom, že referenční sazba může být založena jen na podílu zaměstnavatele na příspěvcích na sociální zabezpečení, jelikož soukromé podniky nejsou ze zákona povinny podíl zaměstnance platit. Referenční sazba by navíc měla zohledňovat skutečnost, že úroveň platů vyplácených u Deutsche Post byla vždy vyšší než „konkurenční úroveň“.
2)
Německo tvrdí, že Komise neprokázala, že jsou příjmy z cenově regulovaných univerzálních služeb jsou dostatečné k financování uplatňované zátěže vyplývající z nákladů na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé.
VII.3.4.1 Komise oprávněně zahrnuje příspěvek zaměstnanců do referenční sazby a nepřizpůsobuje výši platů „platům obvyklým ve srovnání s konkurencí“.
(360)
Německo namítá, že referenční hodnota převyšující podíl zaměstnavatele na sazbě příspěvků na sociální zabezpečení by Deutsche Post znevýhodnila oproti jejím konkurentům, kteří musí platit pouze podíl zaměstnavatele.
(361)
Pokud jde o tento první argument, upozorňuje Komise, že úředníci nejsou oproti soukromým zaměstnanců povinni přispívat na důchodové pojištění a pojištění pro případ nezaměstnanosti. Z tohoto důvodu musí být tyto příspěvky nutně zahrnuty do referenční sazby, čímž bude zajištěno, že jak Deutsche Post, tak soukromí konkurenti odvádějí - přímo či nepřímo - příspěvky ve stejné výši.
(362)
Německo dále trvá na tom, že referenční sazba není uplatňována ani na hrubé ani na skutečné platy úředníků, nýbrž pouze na „platy obvyklé ve srovnání s konkurencí“. V REK 2002, 2007 a 2011 měl podle názoru Deutsche Post „plat obvyklý ve srovnání s konkurencí“ vycházet z platu podle tarifní smlouvy nebo z platu podle kolektivní smlouvy pro poštovní odvětví z roku 2003.
(363)
V REK 2009 je jako „plat obvyklý ve srovnání s konkurencí“ uvedena minimální mzda z roku 2007, která je ještě nižší než plat podle tarifní smlouvy.
(364)
Německo tvrdí, že při tomto výpočtu je nutné vycházet z těchto „platů obvyklých ve srovnání s konkurencí“, aby byly náklady Deutsche Post na sociální zabezpečení na stejné úrovni, jako u jejích konkurentů.
(365)
Komise nemůže tento argument přijmout, jelikož podpora musí být omezena na minimum nezbytné k zajištění toho, aby k postupnému přechodu ze situace se značně omezenou hospodářskou soutěží do situace se skutečnou hospodářskou soutěží na úrovni Unie došlo za přijatelných hospodářských podmínek.
(366)
Bylo by proto nepřiměřené zvýšit podporu v takové míře, že by Deutsche Post měla od roku 1995 hradit příspěvky na sociální pojištění pouze na základě „platů obvyklých ve srovnání s konkurencí“, které nezohledňují podmínky na trhu práce v dřívějších letech. V hospodářství je běžné, že se liší platy zaměstnanců přijatých v různou dobu zavedenými podniky resp. novými podniky vstupujícími na trh.
(367)
Ve věci podpory France Telecom (92) Komise také odmítla argument Francie, že by sazba příspěvků na sociální zabezpečení založená na platech měla přihlížet také ke skutečnosti, že úředníci dostávají vyšší platy než zaměstnanci konkurentů. Komise v této souvislosti upozornila na to, že zavedený provozovatel měl díky úředníkům v době otevření trhu dobře kvalifikované a kompetentní zaměstnance, bez nichž by si nedokázal udržet své postavení na trhu. V každém případě by bylo zcela nepřirozené podrobně rozvádět jednotlivá znevýhodnění tradičního poštovního provozovatele a nepřihlížet k jeho značným výhodám, např. pokud jde o podíl na trhu, obchodní značku a zákaznickou základnu.
(368)
Z výpočtů Deutsche Post nelze důvěryhodně vyvodit, že by bez povinnosti zaměstnávat úředníky dosáhla vypočtených úspor z hlediska nákladů na platy. Dokonce i v případě, že by se status státních úředníků v roce 1995 skutečně změnil na status soukromých zaměstnanců, není uvedeno ani kolik úředníků bylo v roce 1995 nahrazeno soukromými zaměstnanci, ani na jaké platové úrovni. Už jen vzhledem k samotnému počtu úředníků zaměstnávaných Deutsche Post (93) v roce 1995 je nepravděpodobné, že by bylo od roku 1995 právně a ekonomicky možné nahradit všechny úředníky stejně produktivními soukromými zaměstnanci s nižšími platy.
(369)
Komise proto odmítá obě námitky Německa, pokud jde o referenční sazbu a platy.
VII.3.4.2 K argumentům Německa, že výnosy z cenově regulovaných cen nestačily na pokrytí uplatňované zátěže
(370)
Německo tvrdí, že Komise posuzovala pouze výši příspěvků na sociální zabezpečení za cenově neregulované služby a nepřezkoumala, zda zisky z regulovaných univerzálních služeb stačí k pokrytí uplatňované zátěže.
(371)
Argumenty Německa jsou dvojí: Zaprvé Komise neprokázala, že německý regulační orgán skutečně schválil zátěže uplatňované Deutsche Post. Zadruhé, Německo uvádí, že přestože regulační orgán tyto zátěže schválil, zisky z cenově regulovaných univerzálních služeb nebyly dostatečné k jejich financování. Aby prokázalo, že výnosy z cenově regulovaných služeb nestačily na pokrytí uplatňované zátěže vyplývající z nákladů na sociální zabezpečení, jež jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, a že se Deutsche Post za ve srovnání s náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, nedostávalo dostatečné náhrady, Německo předložilo dva odborné posudky: vypracované Prof. Weberem a firmou CTcon.
a) Rozhodnutí o cenových limitech z roku 2002, 2007 a 2011 jsou založena na REK předložených Deutsche Post a schvalují všechny uplatňované zátěže
(372)
Existují doklady o tom, že od rozhodnutí o cenových limitech z roku 2002 poštovní regulační orgán schválil zátěže Deutsche Post a náležitě regulované poplatky tak, by tyto zátěže pokrývaly. Rozhodnutí o cenových limitech z roku 2007 a 2011 také potvrzují, že poštovní regulační orgán přijal požadavky Deutsche Post a povolil, aby byly uplatňované náklady na sociální zabezpečení, které byly ve srovnání s konkurencí neobvyklé, hrazeny z výnosů cenově regulovaných služeb.
b) Posudek Prof. Webera nepodporuje tvrzení, že výnosy z cenově regulovaných univerzálních služeb byly nedostatečné na pokrytí zátěží uplatňovaných Deutsche Post.
(373)
Posudek Prof. Webera se zabývá obdobím 1995 až 2010 a zdůrazňuje, že Deutsche Post přijímala nejen dotace na penze, ale také využívala plného krytí zátěže #2 výnosy z cenově regulovaných služeb (podrobný popis tohoto posudku je uveden v oddílu VI.1.4.2 a)).
(374)
Pro hodnocení odborného posudku je přínosné nejprve zopakovat pravidlo pro stanovování výše poplatků podle § 20 odst. 2 PostG 1997 Tento zákon vyžaduje, aby cenové limity náležitě zohledňovaly náklady na účinné poskytování poštovních služeb, zátěže plynoucí z nákladů na poskytování univerzální poštovní služby a náklady ve spojení s převzetím nákladů na důchody zaměstnanců, které vyvstaly z právního následovnictví za Deutsche Bundespost.
Tabulka 9
Stanovování výše poplatků podle § 20 odst. 2 PostG 1997
Cenové limity pro regulované služby =
=
náklady na účinné poskytování regulovaných služeb + zátěže
=
celkové náklady na regulované služby + zátěže vyplývající z cenově neregulovaných služeb
(375)
Poštovní regulační orgán stanovil regulované poplatky tak, aby příjmy pokrývaly náklady na „účinné poskytování“ cenově regulovaných služeb a schválené zátěže. Jinými slovy, regulované služby zcela financují nejen celkové náklady na regulované služby - bez ohledu na to, zda jsou označeny jako „zátěže“ nebo jako „náklady na účinné poskytování služeb“ - ale také část zátěže plynoucí z cenově neregulovaných služeb. § 20 odst. 2 PostG 1997 tedy zajišťuje, aby byly schválené zátěže zcela pokryty výnosy z cenově regulovaných služeb. V rozporu s tvrzením Německa tedy také zákon vyžaduje, aby za cenově regulované služby nedocházelo k nedostatečnému vyrovnání převzetím nákladů na sociální zabezpečení zaměstnanců v cenově neregulovaných službách, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé.
(376)
Nejprve odborný posudek definuje náklady na sociální zabezpečení úředníků, které nejsou ve srovnání s konkurencí obvyklé, jako rozdíl mezi všemi náklady na sociální zabezpečení, jež Deutsche Post za své úředníky hradí (platby do penzijního fondu, náklady na zdravotní péči, úrazové pojištění a různá další pojištění), a příspěvky zaměstnavatele na důchodové a zdravotní pojištění a pojištění dlouhodobé péče na základě minimální mzdy z roku 2007. Poté tento rozdíl dále srovnává se zátěží #2.
(377)
Posudek Prof. Webera je napadnutelný ze dvou hledisek: Zaprvé, přehnaně nadhodnocuje náklady neobvyklé ve srovnání s konkurencí. Zadruhé, přehlíží skutečnost, že v důsledku uvedeného nadhodnocení zahrnují náklady, které jsou neobvyklé ve srovnání s konkurencí, také náklady, na které Deutsche Post obdržela státní vyrovnávací platby, které nejsou přiděleny k zátěži # 2, nýbrž k jiným položkám nákladů. Podrobně se jedná o tyto nedostatky:
(378)
Zaprvé, posudek stanoví náklady na sociální zabezpečení, které jsou neobvyklé ve srovnání s konkurencí, na základě podílu zaměstnavatele na příspěvcích na sociální zabezpečení. Zátěž #2 je však vypočtena na základě sazby příspěvků REK. Jelikož je sazba příspěvků REK vyšší než podíl zaměstnavatele na příspěvcích na sociální zabezpečení, jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení vypočtené v posudku vyšší než zátěž #2. Posudek proto nezohledňuje ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení, které poštovní regulační orgán považuje za „náklady na účinné poskytování“.
(379)
Za druhé, posudek nezohledňuje skutečnost, že zátěž #1 (náklady na mzdy obvyklé ve srovnání s konkurencí) rovněž zahrnuje část nákladů na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé (např. vzhledem k rozdílu mezi skutečnými platy a referenční hodnotou pro úroveň platů, která je „ve srovnání s konkurencí obvyklá“), a že tyto náklady jsou proto financovány pomocí zátěže #1. Další náklady na sociální zabezpečení, které odborný posudek zohledňuje, jsou pokryty samostatnými zátěžemi (např. platby na sociální zabezpečení a zdravotní péči (BAnstPT) jsou hrazeny pomocí zátěže #6), a jsou tudíž vyrovnány. Zatímco je uvedena celková suma skutečných nákladů na sociální zabezpečení úředníků, neuvádí se, že jsou náklady neobvyklé ve srovnání s konkurencí hrazeny také jinými zátěžemi než pomocí zátěže #2.
(380)
Za třetí, je třeba přihlédnout k tomu, že zátěž #2 obsahuje náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, jak pro úředníky, tak pro soukromé zaměstnance. Příspěvky na sociální zabezpečení pro soukromé zaměstnance byly před rokem 2003 vyšší než referenční sazba REK, jelikož byly v těchto nákladech zahrnuty také úroky ve výši zhruba […] milionů EUR na penzijní připojištění soukromých zaměstnanců. Od roku 2003 jsou tyto náklady na úroky připočítávány k finančním nákladům a náklady na sociální zabezpečení vzniklé v souvislosti se soukromými zaměstnanci jsou tedy nižší než referenční sazba REK.
(381)
Jelikož posudek zahrnuje celou zátěž #2 jako vyrovnání nákladů na sociální zabezpečení úředníků, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, vzniklo pro náklady na sociální zabezpečení úředníků před rokem 2003 nadměrné snížení a po roce 2003 nedostatečné snížení. Pro výpočet přiměřeného vyrovnání nákladů na sociální zabezpečení úředníků ze zátěže #2, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, je třeba u zátěže #2 posuzovat státní úředníky a soukromé zaměstnance odděleně.
(382)
Nedostatečné vyrovnání, které posudek zjistil, je proto zavádějící, neboť se přehlíží skutečnost, že uplatňované náklady na sociální zabezpečení - ve srovnání s konkurencí neobvyklé - jsou kryty nejen zátěží #2 a že poštovní regulační orgán považoval vyšší podíl nákladů na sociální zabezpečení za náklady na „účinné poskytování“. Náležitou opravou chyb v odborném posudku, pokud jde o vyrovnání, se zátěže a náklady na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, vyrovnávají přesně podle § 20 odst. 2 PostG 1997.
(383)
Námitku Německa, že se Komise v rozhodnutí o rozšíření řízení z roku 2011 dopustila chyby, když vypočetla komparativní výhodu pouze pro cenově neregulované služby, je nutno odmítnout, protože podle § 20 odst. 2 PostG 1997 musí poštovní regulační orgán stanovit cenový limit tak, aby příjmy z cenově regulovaných služeb pokryly náklady na jejich účinné poskytování a schválené zátěže.
c) Absence důkazu nedostatečného vyrovnání nákladů na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, podle posudku WIK
(384)
S odkazem na REK 2009 Německo tvrdí, že Deutsche Post trpěla od roku 1990 značnými ztrátami z cenově regulovaných služeb, jelikož výnosy z jejich poskytování zcela absorbovaly náklady na cenově regulované služby a čisté náklady na plnění povinnosti univerzální služby (94). Německo také proto odmítá argument Komise, že by zisky z cenově regulovaných služeb byly dostatečné k financování nákladů na sociální zabezpečení, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé, na cenově neregulované služby.
(385)
Komise se zaprvé domnívá, že z rozhodnutí poštovního regulačního orgánu po roce 2003 jasně vyplývá, že vyčlenil část výnosu z cenově regulovaných služeb na vyrovnání zátěže #2. Existence příspěvku z výnosů z cenově regulovaných služeb proto jednoznačně vyplývá z rozhodnutí poštovního regulačního orgánu.
(386)
Zadruhé z posudku WIK v protikladu k REK 2009 vyplývá, že cenově regulované služby od roku 2000 dosahovaly značně pozitivního rozpětí zisku ve výši přesahující [6,5-8,5] % obratu.
Obrázek 9
Výpočet ROS pro cenově regulované služby na základě posudku WIK
(…)
Poznámka:
Výpočty jsou založeny na úpravách REK 2009 provedených v posudku WIK. Dále se vychází z toho, že cenově regulované služby pokrývají všechny ztráty cenově neregulovaných univerzálních služeb. Nižší zisk za rok 2007 lze připsat především mimořádně vysokým odpisům v oblasti nemovitostí.
(387)
Vyšší zisky od roku 2000 mají přímou souvislost se snížením příspěvků na penzijní pojištění podle penzijního zákona z roku 1995: Zatímco v roce 1999 Deutsche Post provedla roční paušální platbu ve výši 2,045 miliardy EUR, činil odpovídající částka v roce 2000 pouze 735 milionů EUR (33 % skutečných platů úředníků). Jelikož poštovní regulační orgán neupravil v roce 2000 regulované poplatky směrem dolů v souladu se snížením příspěvků na penzijní pojištění, zisky Deutsche Post se výrazně zvýšily. Dosažený zisk zůstal vysoký dokonce i po přijetí rozhodnutí o cenových limitech 2002, jelikož regulované poplatky nebyly sníženy dostatečně k tomu, aby odpovídaly nákladům na poskytování cenově regulovaných služeb.
(388)
Pokud jde o kritiku Německa ohledně posudku WIK, Komise shledává, že tento posudek poskytuje přesnější popis ekonomické situace Deutsche Post obecně a zisky z cenově regulovaných služeb, udává jako REK 2009. Je tomu tak z těchto důvodů:
i) Vhodnější přidělení nákladů komerčním službám
(389)
Podle rozsudku ve věci Chronopost musí komerční služby hradit své přímé náklady samy a musí poskytovat náležitý příspěvek na režijní náklady. Přiměřené rozdělení nákladů mezi jednotlivé služby lze prokázat buď pomocí vnějších referenčních hodnot (např. tržních cen) nebo pomocí vnitřních údajů o nákladech (95).
(390)
REK 2009 jsou založeny na zásadě stanovené v § 20 odst. 2 PostG 1997, podle níž by cenově neregulovaným službám měly být přisuzovány pouze náklady na účinné poskytování služeb, zatímco všechny zátěže (např. další náklady vyplývající z převzetí nákladů na důchody zaměstnanců Postdienst a čisté náklady spojené s povinností univerzální služby) musí být financovány z příjmů z cenově regulovaných služeb. V posudku WIK se však v návaznosti na přezkum REK 2009 ve srovnání s rentabilitou soukromých konkurentů uvádí, že Deutsche Post přisuzuje cenově regulovaným službám příliš vysoký podíl zátěží a naopak komerčním službám nedostatečné náklady.
(391)
Posouzení uplatňovaných - „ve srovnání s konkurencí obvyklých“ - referenčních hodnot, které Deutsche Post používala ke stanovení jednotlivých zátěží, potvrzuje zjištění posudku WIK: Jak je uvedeno výše, je sazba příspěvků REK k výpočtu zátěže #2 (ve srovnání s konkurencí neobvyklé náklady na sociální zabezpečení) příliš nízkou referenční hodnotou ve srovnání se zákonným pojistným na sociální zabezpečení, které musí platit konkurenti ze soukromého sektoru. Navíc se například v případě zátěže vyplývající ze sítě poštovních poboček jedná o čistě hypotetickou referenční hodnotu, jelikož nelze prokázat, že by Deutsche Post od roku 1990 sama bez povinnosti univerzální služby žádné poštovní pobočky neprovozovala. Stejně tak nelze prokázat, že by Deutsche Post mohla od roku 1990 fungovat výlučně s pracovníky, jimž by musela platit pouze plat na úrovni minimální mzdy z roku 2007.
(392)
Komise proto dochází k závěru, že posudek WIK představuje vhodnější základ ke stanovení nákladů, jež lze přisoudit komerčním službám.
(393)
Ocenění nákladů musí být navíc provedeno v souladu s všeobecně přijímanými účetními zásadami podle směrnice 97/67/ES a směrnice 2006/111/ES. V ročních uzávěrkách Deutsche Post nejsou uvedeny ani zvýšené náklady na odpisy ani výše nastavené dodatečné náklady na penze. Tyto náklady jsou - a to platí pro Deutsche Post i pro její konkurenty - běžně financovány z čistého zisku společnosti. Nové ocenění nákladů směrem výše by tudíž Deutsche Post oproti jejím konkurentům zvýhodnilo.
ii) Stanovení referenčních hodnot k výpočtu přiměřeného zisku s ohledem na rizikové postavení Deutsche Post
(394)
Zisky, kterých Deutsche Post od roku 2000 dosáhla, byly výrazně nad mediánem ROS ve výši 3,48 % uvedeném v posudku WIK a spodním ROS ve výši 6,1 % uvedeném v posudku Deloitte-II. Tvrzení Německa, že Deutsche Post utrpěla tak vážné ztráty, že nebyla schopná hradit zátěže zisky z cenově regulovaných služeb, proto nelze přijmout.
(395)
Dále je třeba kriticky nahlížet na posudek Deloitte-II, který vychází z malé srovnávací skupiny sestávající především z mezinárodních expresních balíkových služeb (např. UPS, FedEx, TNT Express). Doporučení vyslovené v posudku Deloitte-II pro přiměřené ziskové rozpětí použít spodní ROS ve výši 6,1 % a medián ROS ve výši 7,4 % přehlíží skutečnost, že Deutsche Post provozuje podnikání, které je nejen výrazně méně kapitálově náročné, ale také méně rizikové:
1)
Deutsche Post sama neprovozuje expresní balíkové služby. Ty provozuje její dceřiná společnost DHL.
2)
Listovní služby, které představují 75 % výnosů Deutsche Post, vyžadují daleko menší kapitálové investice ve srovnání s provozovateli mezinárodních balíkových služeb, protože hlavními náklady na doručování zásilek jsou platy listovních doručovatelů. Provozovatelé expresních balíkových služeb musí investovat daleko více do kapitálově náročného vybavení (96).
3)
Dominantní postavení Deutsche Post na trhu s listovními zásilkami bylo vytvořeno a upevněno díky exkluzivní licenci, která jí přinesla jistou zákaznickou základnu, aniž by musela provést zásadní investice do marketingu nebo obchodní značky. Naproti tomu mezinárodní provozovatelé balíkových služeb si museli vybudovat svou pozici na každém vnitrostátním trhu od základů, přičemž na vlastní riziko a náklady vytvořili některé velice dobře známé obchodní značky (97).
4)
Tržní a nákladová rizika Deutsche Post byla zajištěna státními opatřeními (98). Zejména cenová regulace zajistila, aby byly pokryty všechny zátěže cenově neregulovaných služeb (99).
(396)
Posudek WIK proto správně použil referenční sazbu pro zisk, která leží pod rozmezím doporučovaným v posudku Deloitte-II, a přihlédl by k tomu, že Deutsche Post podniká s nižší kapitálovou náročností a nižšími riziky, než provozovatelé mezinárodních expresních balíkových služeb. Není však nezbytné stanovit přesně úroveň referenční hodnoty zisku, protože dosažená průměrná rozpětí ROS ve výši 8,3 % jsou již vyšší než odhadovaný spodní ROS ve výši 6,1 % podle posudku Deloitte-II. Dokonce ani podle odborného posudku, který předložilo samo Německo, nebylo možné vyvodit, že by Deutsche Post od roku 2000 dostávala příliš nízké vyrovnání.
(397)
V každém případě lze kritice Německa týkající se posudku WIK jen těžko porozumět, jelikož medián ROS ve výši 3,48 % není nad úrovní zisku, který poštovní regulační orgán a Deutsche Post samy považovaly za přiměřený. Na jedné straně z referenční hodnoty ROS ve výši 3,48 % obecně vyplývá vyšší zisk než kapitálové náklady (např. náklady na […] a […]), které Deutsche Post uplatňovala ve svých REK a které byly schváleny poštovným regulačním orgánem (viz oddíl IV.4.3.). Na druhé straně se v posudku WIK uváděný medián ROA ve výši 7,66 % pohybuje na podobné úrovni jako výnosy z kapitálu, které Deutsche Post […].
(398)
To, že se Německo odkazuje na rozpětí přiměřeného zisku v železniční a autobusové dopravě (výnosy z prodeje ve výši 7 %-8 %), nemá vliv na závěry ohledně referenční hodnoty ke stanovení přiměřeného zisku. Tato odvětví hospodářství jsou kapitálově náročnější, a vyžadují proto k pokrytí kapitálových nákladů vyšší výnosy z prodeje. Tyto údaje naopak potvrzují, že referenční hodnota pro přiměřený zisk uvedená v posudku Deloitte-II je více v souladu s průměrnou výší ROS u kapitálově náročného hospodářského odvětví než u hospodářského odvětví náročného z hlediska pracovních sil.
c) Závěry
(399)
Komise musí odmítnout tvrzení Německa, podle něhož výnosy z cenově regulovaného odvětví nestačí na pokrytí uplatňované zátěže plynoucí z nákladů na sociální pojištění, které jsou ve srovnání s konkurencí neobvyklé. Tvrzení Německa nelze podpořit ani pomocí REK 2009 ani odborným posudkem, který Německo předložilo.
(400)
Naopak je v rozhodnutích o cenových limitech 2002, 2007 a 2011 jednoznačně zdokumentováno, že poštovní regulační orgán schválil vyrovnání uváděných zátěží výnosy z cenově regulovaných služeb.
VII.3.5 Zrušení podpory neslučitelné s vnitřním trhem od 1. ledna 2013
(401)
Podle ustálené judikatury Soudního dvora má Komise, pokud zjistila, že je určitá podpora neslučitelná s vnitřním trhem, pravomoc rozhodnout, že dotčený členský stát musí tuto podporu zrušit nebo změnit (100). Podle této judikatury slouží tato povinnost slouží k obnovení předchozí situace (101). Soudní dvůr v tomto ohledu stanovil, že tohoto cíle je dosaženo, jestliže příjemce protiprávní podporu vrátil, ztratil tak výhodu, kterou využíval na trhu ve vztahu ke svým konkurentům, čímž by byl obnoven stav před poskytnutím podpory (102).
(402)
V souladu s touto judikaturou čl. 14 odst. 1 nařízení (ES) č. 659/1999 stanoví toto: „Je-li v případech protiprávní podpory přijato záporné rozhodnutí, Komise rozhodne, že dotyčný členský stát učiní všechna nezbytná opatření, aby příjemce podporu navrátil […]. Komise nebude vyžadovat navrácení podpory, pokud by to bylo v rozporu s obecnými zásadami práva Společenství.“
(403)
Komise dále poznamenává, že se rozhodnutí o rozšíření řízení 2007 a 2011 vztahují na období 1990-2007. V případě dotování penzí se však jedná o pokračující režim podpory, který neskončil v roce 2007. Také vyrovnávání zátěží z výnosů cenově regulovaných služeb nebylo ukončeno v roce 2007. Německo ve svém sdělení z 2. ledna 2012 poskytlo údaje o dotování penzí a o dosažených výnosech z cenově regulovaných služeb, včetně roku 2010. Komise proto dochází k závěru, že navrácení neslučitelné části dotací na penze by nemělo být omezeno rokem 2007, nýbrž by mělo pokračovat až do data oznámení tohoto rozhodnutí.
(404)
S ohledem na výpočet prvků podpory, které již byly společnosti Deutsche Post poskytnuty, chce Komise nejprve podotknout, že podle judikatury Soudního dvora žádné ustanovení práva Unie od Komise nevyžaduje, aby při nařízení navrácení podpory, která byla prohlášena za neslučitelnou s vnitřním trhem, stanovila přesnou částku podpory, která má být navrácena. Postačuje, aby rozhodnutí Komise obsahovalo informace, které jeho adresátovi umožní stanovit tuto částku bez větších potíží (103).
(405)
Podpora neslučitelná s vnitřním trhem musí být vypočtena s použitím vzorce v tabulce 8 na základě sazby příspěvků REK a referenční sazby (definice je uvedena v příloze a v tabulce 7 a na základě hrubého platu úředníků (definice je uvedena v tabulce 6. Z částky protiprávní podpory budou za každý rok poskytování stanoveny úroky, a to až do úplného navrácení podpory. Úroky se vypočítají v souladu s ustanoveními v kapitole V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 ze dne 21. dubna 2004, kterým se provádí nařízení Rady (ES) č. 659/1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (104).
(406)
Výpočty v příloze, které stanoví výši protiprávní podpory za období 2003-2010 (bez úroků) jsou založeny na předpokladu, že úředníci pracují v oblasti cenově regulovaných a cenově neregulovaných služeb ve stejném poměru. Dostupné údaje nevypovídají o přesném počtu úředníků, kteří působili v cenově regulovaných a cenově neregulovaných službách. Předpokládá se proto, že podíly výnosů z cenově regulovaných a cenově neregulovaných služeb jsou spolehlivou aproximací pro účely rozdělení nákladů na platy.
(407)
Přesnější údaje mohou proto vést k přesnějším výpočtům a změnit výsledky. Německo nedávno poskytlo ohledně celkové částky platů úředníků v cenově neregulovaných službách v období 1995-2007 nové údaje. Tyto údaje naznačují, že by se celková částka platů úředníků měla stanovovat podle rozdělení založeného na nákladech na zaměstnance Deutsche Post uvedených v REK. Výsledná celková částka platů úředníků stanovená tímto postupem by mohla být nižší než u odhadů na základě podílů na výnosech. Německo dne 2. a 19. ledna 2012 předložilo připomínky, které poukazují na to, že se poměrné rozdělení zátěží v rámci cenově regulovaných služeb a mezi cenově regulované a cenově neregulované služby, přinejmenším, pokud jde o rozhodnutí o cenovém limitu 2011 změnilo. Podle těchto údajů byla zřejmě od roku 2008 jedna část zátěže přisouzena cenově neregulovaným službám. Při provádění tohoto rozhodnutí bude přesná částka protiprávní podpory vypočtena společně s Německem s přihlédnutím k těmto připomínkám.
(408)
Komise navzdory všemu úsilí nedokázala vypracovat spolehlivé údaje, pokud jde o částku protiprávní podpory poskytnutou v období 1995-2002. Také zřejmě není možné uvést v tomto rozhodnutí parametry výpočtu, které by byly dostatečně přesné k tomu, aby členskému státu umožnily (samostatně nebo ve spolupráci s Komisí) provést konečný výpočet během provádění rozhodnutí. Za těchto zvláštních okolností respekt k právu členského státu na obhajobu a zásada právní jistoty představují překážky pro navrácení podpory podle čl. 14 odst. 1 nařízení (ES) č. 659/1999, které stanoví, že „Komise nebude vyžadovat navrácení podpory, pokud by to bylo v rozporu s obecnými zásadami práva Společenství“.
(409)
Navracení podpory by proto mělo začínat 1. lednem 2003 a mělo by pokračovat, dokud nepřestane existovat komparativní výhoda pro cenově neregulované služby.
(410)
Pro období počínající dnem oznámení tohoto rozhodnutí je třeba zajistit, aby úroveň příspěvků na sociální zabezpečení založených na platech, které Deutsche Post platí za své úředníky, nebyla nižší než úroveň příspěvků, které platí konkurenti za soukromé zaměstnance. Při srovnání je třeba přihlížet k veškerým vyrovnáním, které Deutsche Post obdrží na základě regulace cen podle § 20 PostG.
VIII. POSOUZENÍ STÁTNÍCH VYROVNÁVACÍCH PLATEB
VIII.1 Existence státní podpory podle čl. 107 odst. 1 SFEU
(411)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.“ Při určování, zda opatření představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, musí Komise posoudit tato kritéria: opatření musí být přičitatelné státu a jsou při něm použity státní prostředky, určité podniky či odvětví jsou zvýhodněny, čímž dochází k narušení hospodářské soutěže, a je ovlivněn obchod mezi členskými státy.
(412)
Státní vyrovnávací platby jsou státním zdrojem, jelikož byly poskytovány na základě § 37 a 40 PostVerfG 1989 a § 2 PostUmwG 1994 a byly financovány ze zdrojů veřejného podniku Telekom.
VIII.1.1 Finanční výhoda ze státních vyrovnávacích plateb
VIII.1.1.1 Tvrzení Německa, že odvod je třeba považovat za zvláštní zátěž
(413)
Německo tvrdí, že státní vyrovnávací platby by vyrovnaly pouze ty odvody, které představovaly náklady, jež by soukromí konkurenti běžně nemuseli hradit. Podle Německa se v případě odvodů jedná o poplatek „sui generis“ a nelze je řadit mezi daně či dividendy.
(414)
Deutsche Post musela v období 1924-1995 platit odvody ve výši od 6,6 % a 10 % obratu. Podle posudku KPMG Spolkový ústavní soud (Bundesverfassungsgericht) ve svém rozsudku ze dne 22. března 1984 přesně nedefinoval právní povahu odvodů, ale charakterizoval je jako příjem do veřejného rozpočtu („Erwerbseinkünften des Bundes“). Odvody byly dále popsány jako náklady („Kosten der Leistung“), které Deutsche Post platí za poskytování svých služeb.
(415)
Ačkoli Spolkový ústavní soud nedefinoval přesně, do jaké míry by měly být odvody považovány za náhradu daní či dividend, je jasné, že představovaly příjem do státního rozpočtu.
(416)
Zaprvé, mnohé členské státy používaly příjmy z poštovního a telekomunikačního monopolu jako zdroj příjmů do státního rozpočtu. Jelikož Bundespost a její předchůdci byli jakožto státní podniky do roku 1995 osvobozeni od daní, byl jim uložen poplatek sui generis jako další zdroj příjmů z těchto sektorů do státní rozpočtu. Požadovat od těchto monopolů odvody bylo z ekonomického hlediska rozumné. Uživatelé byli ochotni přijmout zvyšování poplatků, aniž by výrazně omezili využívání těchto služeb, takže mohlo být dosaženo vysokých příjmů do státního rozpočtu.
(417)
Zadruhé, Deutsche Post nebyla na rozdíl od soukromých podniků povinna platit ani přímé ani nepřímé daně a nebyla povinna vyplácet dividendy z poskytnutého kapitálu. Platby odvodů tedy představovaly pro stát způsob, jak mít z Deutsche Post příjmy - ať už v jeho roli daňového orgánu nebo podílníka. V tomto ohledu není důležité, zda odvody zcela odpovídají definicím určitých daní a dividend či nikoliv. V každém případě se u odvodů jedná o platby, které Deutsche Post musela odvádět od roku1924 a které představovaly příjmy do státního rozpočtu.
(418)
Konečně, lze uzavřít, že povinnost platit odvody byla v souladu s veřejným cílem dosáhnout ze státního monopolu zisk pro státní rozpočet, ať už v podobě daní nebo dividend. Odvody proto představovaly běžné náklady, které musela Deutsche Post financovat z vlastních prostředků.
VIII.1.1.2 Tvrzení Německa, že státní vyrovnávací platby byly v souladu s chováním soukromého investora
(419)
Německo tvrdí, že poskytování státních vyrovnávacích plateb se částečně rovnalo jednání soukromého investora, jelikož těmito platbami financovalo ziskové investice do sítě Deutsche Post.
(420)
Jelikož však byly státní vyrovnávací platby poskytovány na základě utrpěných ztrát a nikoliv investičních plánů, je jasné, že žádný soukromý investor by takovou investiční strategii nepřijal.
(421)
Pro Deutsche Post proto ze státních vyrovnávacích plateb vznikla finanční výhoda.
VIII.1.1.3 Tvrzení Německa, že státní vyrovnávací platby byly vyrovnáním čistých nákladů na plnění povinnosti univerzální služby
(422)
Německo tvrdí, že státní vyrovnávací platby nepřestavovaly státní podporu, jelikož vyrovnávaly čisté náklady na plnění povinnosti univerzální služby.
(423)
V rozsudku Altmark (105) Soudní dvůr rozhodl, že vyrovnávací platby za poskytování veřejné služby nepředstavují státní podporu pro účely článku 107 SFEU, pokud jsou splněna čtyři kumulativní kritéria. Zaprvé, přijímající podnik musí být skutečně pověřen plněním povinnosti veřejné služby a tyto povinnosti musí být jasně definovány. Zadruhé, parametry, na jejichž základě je vyrovnání vypočteno, musejí být předem stanoveny objektivním a transparentním způsobem. Zatřetí, vyrovnání nemůže překračovat to, co je nezbytné k pokrytí všech nebo části nákladů vynaložených na plnění povinností veřejné služby se zohledněním příslušných příjmů, jakož i zisku, který je přiměřený k plnění těchto povinností. Začtvrté, není-li v konkrétním případě podnik, který má plnit povinnosti veřejné služby, vybrán v rámci veřejného výběrového řízení, které umožní zvolit uchazeče, jenž je schopen poskytovat společnosti tyto služby s nejnižšími náklady, musí být výše vyrovnávací platby stanovena na základě analýzy nákladů, které by vznikly průměrnému, dobře řízenému podniku, který je přiměřeně vybaven dopravními prostředky.
(424)
Jelikož Deutsche Post nebyla vybrána na základě veřejného výběrového řízení a Německo neprokázalo, že jde o dobře řízený podnik, není čtvrté kritérium podle rozsudku Altmark splněno.
VIII.1.2 Závěry o existenci podpory
(425)
Státní vyrovnávací platby byly poskytovány ze státních zdrojů a zmírňovaly u Deutsche Post náklady, které by za běžných podmínek soukromé podniky musely hradit samy. Německu se nepodařilo dokázat, že státní vyrovnávací platby splňují kritéria podle rozsudku Altmark, a proto by se neměly považovat za státní podporu.
(426)
Z důvodů objasněných v oddíle VII.1.2 je pravděpodobné, že státní vyrovnávací platby narušují hospodářskou soutěž a nepříznivě ovlivňují obchod.
(427)
Komise proto dochází k závěru, že státní vyrovnávací platby představují podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
VIII.2 Posouzení existujících podpor podle čl. 108 odst. 3 SFEU
(428)
Státní vyrovnávací platby byly zavedeny § 37 odst. 2 a 3 PostVerfG 1989, a představují proto nové opatření podpory.
VIII.3 Posouzení slučitelnosti s vnitřním trhem podle čl. 106 odst. 2 SFEU
(429)
Podle čl. 106 odst. 2 SFEU podniky pověřené poskytováním služeb obecného hospodářského zájmu nebo ty, které mají povahu fiskálního monopolu, podléhají pravidlům obsaženým ve Smlouvách, zejména pravidlům hospodářské soutěže. Smlouva však stanoví výjimku z těchto ustanovení, je-li splněna řada podmínek: za prvé musí stát oficiálně pověřit podnik plněním určitého úkolu. Za druhé, pověření se musí týkat služby obecného hospodářského zájmu. Za třetí, musí být výjimka pro splnění svěřeného úkolu nezbytná a přiměřená danému účelu. Za čtvrté, rozvoj obchodu nesmí být dotčen v míře, která by byla v rozporu se zájmem Unie.
(430)
Ve sděleních z roku 1996 resp. 2001 (106), (107) a v rámci Společenství z roku 2005 Komise vysvětluje uplatňování kritérií nutnosti a přiměřenosti s ohledem na výjimku podle čl. 106 odst. 2 SFEU. Oddíl 2.4 rámce Společenství z roku 2005 je nejnovější kodifikací ustanovení o významu a působnosti těchto kritérií, která v minulosti důsledně uplatňoval Soudní dvůr, Tribunál i Komise.
(431)
Podle oddílu 2.4 rámce Společenství z roku 2005 musí být zohledněna nutnost a přiměřenost poskytovaného vyrovnání splněny následující zásady:
1)
Vyrovnání nepřesáhne nezbytnou výši pro krytí nákladů vzniklých z plnění povinnosti veřejné služby s přihlédnutím k příjmům s ním souvisejícím, jakož i přiměřenému zisku z plnění těchto povinností.
2)
Vyrovnání zahrnuje veškeré výhody poskytované státem nebo prostřednictvím státních zdrojů v jakékoli formě - bez ohledu na jejich klasifikaci pro účely čl.107 odst. 1 SFEU.
3)
Vyrovnání musí být skutečně použito na činnosti dotyčné služby obecného hospodářského zájmu. Vyrovnávací platby za plnění povinnosti veřejné služby, které jsou poskytovány na provádění služeb obecného hospodářského zájmu, ale ve skutečnosti jsou využívány na činnost na jiných trzích, nejsou oprávněné, a představují tedy neslučitelnou státní podporu.
(432)
Komise ve své rozhodovací praxi považovala státní vyrovnávací platby nákladů spojených s poskytováním univerzální služby za podporu slučitelnou s vnitřním trhem (resp. je za podporu nepovažovala), pokud byly platby nižší než vzniklé čisté náklady na univerzální službu (108).
VIII.3.1 Pověření poskytováním služeb obecného hospodářského zájmu
(433)
Jednotlivé po sobě jdoucí směrnice a judikatura Soudního dvora (109) vždy uznávaly univerzální poskytování poštovních služeb za službu obecného hospodářského zájmu.
(434)
Deutsche Post byla do 31. prosince 2007 na sebe navazujícími zákony o poštách pověřena poskytováním univerzálních poštovních služeb.
VIII.3.2 Nutnost a přiměřenost státních vyrovnávacích plateb
(435)
Německo trvá na tom, že státní vyrovnávací platby byly přiměřeným vyrovnávacím opatřením, protože podle REK 2009 byly výrazně nižší než vzniklé čisté náklady na plnění povinnosti univerzální služby v období 1990-1995. Z REK 2009 vyplývá, že v roce 1995 chyběla Deutsche Post navzdory státním vyrovnávacím platbám na vyrovnání čistých kumulovaných nákladů na plnění povinnosti univerzální služby za období 1990-1995 částka […] mld. EUR.
(436)
Po úpravách přidělení nákladů a ocenění nákladů v REK 2009 došel posudek WIK k závěru, že státní vyrovnávací platby vyrovnávaly kumulované čisté náklady na plnění povinnosti univerzální služby v období 1990-1995 vyrovnaly.
(437)
Výpočty v posudku WIK ukazují, že v roce 1995 vyrovnání kumulované čisté náklady přesáhlo o [0-20] milionů EUR. Komise nicméně uznává, že kvalita údajů nákladového účetnictví za tyto roky je špatná. V posudku WIK se také jako kapitálové náklady uznávají pouze odvody, aniž by se přihlíželo k dalšímu přiměřenému zisku.
(438)
Z těchto dvou důvodů Komise shledává, že posudek WIK nelze použít jako základ pro odmítnutí tvrzení Německa, že státní vyrovnávací platby představují přiměřené vyrovnání nákladů Deutsche Post na plnění povinnosti univerzální služby.
Tabulka 10
Výpočet kumulovaných čistých nákladů na plnění povinnosti univerzální služby a státních vyrovnávacích plateb (složený úrok 1995)
REK 2009
Posudek WIK
Kumulované čisté náklady
- […] miliard EUR
- […] miliard EUR
Státní vyrovnávací platby
+ 6,707 miliardy EUR
+ 6,707 miliardy EUR
Nadměrné resp. nedostatečné vyrovnání
- […] miliard EUR
+ [0 až 20] milionů EUR
(439)
Státní vyrovnávací platby jsou proto podle čl. 106 odst. 2 SFEU podporou slučitelnou s vnitřním trhem, neboť nepřesahují čisté náklady, které vznikly Deutsche Post v souvislosti s plněním povinnosti univerzální služby.
IX. STÁTNÍ ZÁRUKA NA DLUHOPISY VYDANÉ PŘED ROKEM 1995 PŘEDSTAVUJE EXISTUJÍCÍ PODPORU PODLE ČL. 108 ODST. 3 SFEU
(440)
Komise uvádí, že předpisy o státní záruce na dluhopisy byly zavedeny v roce 1953 podle § 22 odst. 4 PostVwG 1953. Když byl zákon PostVwG 1953 zrušen zákonem PostVerfG 1989, bylo toto ustanovení beze změny převzato do § 40 PostVerfG 1989.
(441)
Jelikož byly státní záruky na dluhopisy zavedeny v roce 1953 a tedy před vstupem v platnost Smlouvy o EHS v roce 1958, jde o existující podporu podle čl. 1 písm. b) bodu i) nařízení (ES) č. 659/1999.
(442)
Podle § 2 odst. 4 PostUmwG 1995 tato existující podpora skončila. Skutečnost, že stát zůstal ručitelem za dluhopisy vydané před privatizací Deutsche Post, nepředstavuje novou podporu, protože tato výhoda byla Deutsche Post udělena v době, kdy byly dluhopisy vydány.
X. ZÁVĚRY
(443)
Komise shledává, že dotování penzí a státní vyrovnávací platby jsou opatřeními podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, protože ulevují Deutsche Post AG od nákladů, které by za běžných okolností měl hradit podnik sám.
(444)
Komise dále shledává, že Německo provádělo dotování penzí a státní vyrovnávací platby protiprávně, v rozporu s čl. 108 odst. 2 SFEU. Státní záruka na dluhopisy, které Deutsche Post vydala před svou privatizací, představuje existující podporu, která byla zrušena v roce 1995.
(445)
Dotování penzí je neslučitelné s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU, protože poskytovalo komparativní výhodu pro cenově neregulované služby vzhledem k tomu, že poštovní regulační orgán schválil financování zátěží výnosy z cenově regulovaných cen. Německo podniku Deutsche Post AG nepřiměřeně ulevilo od příspěvků na sociální zabezpečení, jelikož v rámci těchto opatření docházelo nejen k dotování penzí, ale bylo podniku Deutsche Post AG umožněno přenést na zákazníky cenově regulovaných služeb část nákladů na sociální zabezpečení cenově neregulovaných služeb, které by měl tento podnik hradit sám tak, jak to činí soukromí konkurenti.
(446)
Deutsche Post AG se díky opatřením na podporu v oblasti penzí nachází ve výhodném postavení oproti soukromým konkurentům, jelikož za své cenově neregulované služby musela nést nižší zátěž vyplývající z příspěvků na sociální zabezpečení, než jsou náklady stanovené zákonem, které bezesporu vznikají soukromým konkurentům.
(447)
S vnitřním trhem neslučitelná podpora by se tedy měla vypočítat jako rozdíl mezi referenční sazbou, která uvádí příspěvky Deutsche Post AG na sociální zabezpečení pro cenově neregulované služby do souladu s příspěvky konkurentů, a sazbou příspěvků REK, které skutečně hradí Deutsche Post AG za své cenově neregulované služby, vynásobený celkovou částkou hrubých platů úředníků působících v cenově neregulovaných službách. Konkrétně by se měla podpora neslučitelná s vnitřním trhem vypočítat podle vzorce v tabulce 8 na základě definic sazby příspěvků REK a referenční sazby REK, jak je stanoveno v tabulce 7 a v příloze, a hrubých platů úředníků v tabulce 6.
(448)
S vnitřním trhem neslučitelná státní podpora, kterou měla Deutsche Post k dispozici od 1. ledna 2003, by měla být požadována zpět počínaje 1. lednem 2003 a konče datem, kdy konkurenční výhoda přestane existovat. Kromě toho by Německo mělo v zájmu zrušení komparativní výhody přijmout všechna nutná opatření k tomu, aby změnila zmírnění nákladů na penze vyplývající z dotování penzí a regulace poplatků.
(449)
Komise shledává, že se v případě státních vyrovnávacích plateb jedná o opatření podpory, které je slučitelné s vnitřním trhem podle čl. 106 odst. 2 SFEU, protože vyrovnávaly kumulované čisté náklady vzniklé Deutsche Post v souvislosti s plněním povinnosti univerzální služby,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ
Článek 1
1. Dotování penzí pro Deutsche Post AG představuje státní podporu podle čl. 107 odst. 1 SFEU a Německo jej udělovalo protiprávně, v rozporu s čl. 108 odst. 3 SFEU.
2. Dotování penzí je neslučitelné s vnitřním trhem, protože Německo v nepřiměřené míře přispívalo k financování penzí úředníků Deutsche Post AG, kteří odešli do důchodu.
Článek 2
Státní vyrovnávací platby, které přestavují státní podporu podle čl. 107 odst. 1 SFEU pro Deutsche Post AG a které Německo poskytovalo protiprávně, v rozporu s čl. 108 odst. 3 SFEU, jsou slučitelné s vnitřním trhem.
Článek 3
Státní záruka přestavuje existující podporu ve prospěch Deutsche Post AG podle čl. 107 odst. 1 a čl. 108 odst. 3 SFEU.
Článek 4
1. Německo od Deutsche Post AG vyžádá zpět podporu neslučitelnou s vnitřním trhem uvedenou v článku 1, která je Deutsche Post AG poskytována od 1. ledna 2003 až do chvíle, kdy přestane existovat komparativní výhoda.
2. Částka, která má být podle odstavce 1 navrácena, zahrnuje úroky, jejichž výše se vypočítá ode dne, kdy byla podpora příjemci poskytnuta až do skutečného vrácení podpory.
3. Úroky se vypočítají jako složený úrok v souladu s kapitolou V nařízení (ES) č. 794/2004 a nařízením Komise (ES) č. 271/2008 (110), kterým se mění nařízení (ES) č. 794/2004.
4. S účinkem od data oznámení tohoto rozhodnutí Německo zajistí, aby při zohlednění financování zátěží z výnosů cenově regulovaných služeb schválených poštovním regulačním orgánem již Deutsche Post AG nevznikala komparativní výhoda pro cenově neregulované služby.
Článek 5
1. Navrácení podpory uvedené v článku 1 se provede s okamžitým účinkem, jak je stanoveno v článku 4.
2. Německo zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno do čtyř měsíců ode dne jeho oznámení.
Článek 6
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí poskytne Německo Komisi tyto informace:
a)
celkovou částku (jistina a úroky), která má být získána zpět od Deutsche Post AG;
b)
podrobný popis již přijatých nebo plánovaných opatření pro splnění tohoto rozhodnutí;
c)
doklady, z nichž vyplývá, že byl Deutsche Post AG doručen příkaz k navrácení podpory neslučitelné s vnitřním trhem.
2. Německo Komisi průběžně informuje o pokroku při provádění vnitrostátních opatření přijatých k provedení tohoto rozhodnutí, dokud není podpora neslučitelná s vnitřním trhem uvedená v článku 1 zcela navrácena. Na základě jednoduché žádosti Komise předloží Německo okamžitě informace o již přijatých nebo plánovaných opatřeních pro dosažení souladu s tímto rozhodnutím. Mimo jiné bude Německo poskytovat podrobné informace o částce podpory a úrocích, které Deutsche Post AG již vrátila.
Článek 7
Toto rozhodnutí je určeno Spolkové republice Německo.
V Bruselu dne 25. ledna 2012