ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 22ας Φεβρουαρίου 2012
σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις αριθ. SA.29608 (C37/10) τις οποίες χορήγησε η Ουγγαρία για την ανακεφαλαιοποίηση της FHB Jelzálogbank Nyrt
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 1021]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2014/296/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και συγκεκριμένα το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α,
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα (1), και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
Ι. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 25 Μαρτίου 2009, η Ουγγαρία χορήγησε στην FHB Jelzálogbank Nyrt (εφεξής η «FHB» ή η «τράπεζα») μεσοπρόθεσμο κρατικό δάνειο 120 δισεκατ. ουγγρικών φιορινιών (HUF) [περίπου 410 (2) εκατ. ευρώ] στο πλαίσιο του μηχανισμού ρευστότητας για τις ουγγρικές τράπεζες που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 14 Ιανουαρίου 2010 (3). Στις 31 Μαρτίου 2009, οι ουγγρικές αρχές προέβησαν στην ανακεφαλαιοποίηση της FHB με το ποσό των 30 δισεκατ. HUF (περ. 100 εκατ. ευρώ), υπό τη μορφή νεοεκδοθεισών προνομιούχων μετοχών ειδικού μερίσματος συν μιας μετοχής με δικαίωμα ψήφου, που χορηγήθηκε στις 31 Μαρτίου 2009 στο πλαίσιο του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης (4).
(2)
Με τις επιστολές της με ημερομηνίες 3 Απριλίου, 13 Μαΐου, 14 Ιουλίου και 11 Σεπτεμβρίου 2009, η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες από τις ουγγρικές αρχές σχετικά με τους όρους της ανακεφαλαιοποίησης. Οι ουγγρικές αρχές απάντησαν με τις επιστολές τους με ημερομηνίες 24 Απριλίου, 2 Ιουνίου, 12 Αυγούστου και 9 Οκτωβρίου 2009.
(3)
Λόγω αμφιβολιών ως προς την ευρωστία της τράπεζας κατά τον χρόνο της ανακεφαλαιοποίησης, η Επιτροπή ζήτησε από την Ουγγαρία στις 19 Οκτωβρίου 2009 να υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης της FHB σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής περί της αποκατάστασης της βιωσιμότητας και αξιολόγησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (5) (εφεξής η «ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης»). Η Ουγγαρία χορήγησε πρόσθετες πληροφορίες στις 12 και στις 19 Νοεμβρίου 2009, καθώς και ένα προκαταρκτικό σχέδιο αναδιάρθρωσης στις 26 Ιανουαρίου 2010.
(4)
Στις 19 Φεβρουαρίου 2010, η FHB αποπλήρωσε ολόκληρο το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης προς το Δημόσιο.
(5)
Με τις επιστολές της με ημερομηνίες 24 και 25 Μαρτίου 2010, η Ουγγαρία υπέβαλε πρόσθετες πληροφορίες στην Επιτροπή. Η FHB διεξήγαγε γενική συνέλευση των μετόχων στις 21 Απριλίου 2010, κατά την οποία αποφάσισε την καταβολή αποζημίωσης στο Δημόσιο για την ανακεφαλαιοποίηση, και στη συνέχεια η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες με την επιστολή της με ημερομηνία 22 Απριλίου 2010.
(6)
Η Επιτροπή ζήτησε πρόσθετες πληροφορίες με τις επιστολές της με ημερομηνίες 2 Ιουνίου και 1 Οκτωβρίου 2010. Οι ουγγρικές αρχές χορήγησαν πρόσθετες πληροφορίες με την επιστολή τους με ημερομηνία 11 Ιουνίου 2010.
(7)
Στις 15 Ιουνίου 2010, η Ουγγαρία υπέβαλε επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, το οποίο συμπληρώθηκε με πρόσθετα ουσιώδη δεδομένα που υποβλήθηκαν στις 30 Σεπτεμβρίου 2010.
(8)
Οι ουγγρικές αρχές υπέβαλαν πρόσθετες πληροφορίες με τις επιστολές τους με ημερομηνίες 18 Ιουνίου, 28 Ιουλίου και 5 Οκτωβρίου 2010 και πληροφόρησαν την Επιτροπή με την επιστολή τους με ημερομηνία 29 Οκτωβρίου 2010 ότι η FHB είχε καταβάλει αποζημίωση για την ανακεφαλαιοποίηση.
(9)
Στις 16 Δεκεμβρίου 2010, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής η «Συνθήκη») σχετικά με τα μέτρα ενίσχυσης υπέρ της FHB. Στη συνέχεια, οι ουγγρικές αρχές ζήτησαν από την Επιτροπή να τροποποιήσει την εν λόγω απόφαση δεδομένου ότι ορισμένα μέρη της ήταν εσφαλμένα και δεν είχαν επικαιροποιηθεί. Ως εκ τούτου, η απόφαση αντικαταστάθηκε από νέα απόφαση της 24ης Ιανουαρίου 2011 (6) (εφεξής η «απόφαση κίνησης της διαδικασίας»). Με την επιστολή της με ημερομηνία 24 Ιανουαρίου 2011, η Επιτροπή πληροφόρησε τις ουγγρικές αρχές ότι είχε αποφασίσει να κινήσει τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης αναφορικά με το μέτρο ενίσχυσης. Η απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 18 Ιουνίου 2011. Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους επί του μέτρου.
(10)
Με την επιστολή τους με ημερομηνία 2 Μαρτίου 2011, οι ουγγρικές αρχές υπέβαλαν τα σχόλιά τους επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας της Επιτροπής, της 24ης Ιανουαρίου 2011, βάσει της οποίας κινήθηκε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με το μέτρο που ελήφθη υπέρ της FHB. Οι παρατηρήσεις αυτές συμπληρώθηκαν με τα σχόλια που ελήφθησαν από την FHB με την επιστολή με ημερομηνία 11 Ιουλίου 2011.
(11)
Με την επιστολή του με ημερομηνία 18 Ιουλίου 2011, ένας τρίτος (η Magyar Jelzálogbank Egyesület - η ένωση ουγγρικών κτηματικών τραπεζών) υπέβαλε στην Επιτροπή τα σχόλιά του επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας.
(12)
Με την επιστολή τους με ημερομηνία 3 Οκτωβρίου 2011, οι ουγγρικές αρχές υπέβαλαν νεότερη επικαιροποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης, καθώς και πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με την αποπληρωμή της ανακεφαλαιοποίησης προς το ουγγρικό Δημόσιο.
(13)
Στις 15 Δεκεμβρίου 2011, υπεγράφη νέα συμφωνία μεταξύ της FHB και του ουγγρικού Δημοσίου, βάσει της οποίας η τράπεζα όφειλε να καταβάλει στο Δημόσιο την αποζημίωση που είχε συμφωνηθεί αρχικά στη συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης.
II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΥ
1.1. Ο ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ
(14)
Η FHB ιδρύθηκε από το Δημόσιο το 1997. Το Δημόσιο εκποίησε σταδιακά τη συμμετοχή του στην FHB. Το 2003 η FHB εισήχθη στο χρηματιστήριο της Βουδαπέστης και τον Αύγουστο του 2007 το Δημόσιο μείωσε την πλειοψηφική συμμετοχή του στην τράπεζα σε ποσοστό λίγο μεγαλύτερο του 4 %.
(15)
Η FHB ιδρύθηκε αρχικά ως κτηματική τράπεζα για να προωθήσει τη χρήση ενυπόθηκων ομολογιών. Υπόκειτο σε αυστηρούς κανόνες αναφορικά με τον περιορισμό των δραστηριοτήτων, τις εγγυήσεις και συγκεκριμένη εποπτεία με σκοπό τη διασφάλιση της μέγιστης ασφάλειας των ενυπόθηκων ομολογιών. Αρχικά επιτράπηκε στην FHB να χορηγεί μόνον μακροπρόθεσμα ενυπόθηκα δάνεια και εγγυήσεις σχετιζόμενες με ενυπόθηκα δάνεια, καθώς και να διενεργεί ορισμένα είδη συναλλαγών επί παραγώγων προκειμένου να αντισταθμίζει τη θέση της που προκύπτει από τις χορηγήσεις ενυπόθηκων δανείων. Οι ενυπόθηκες ομολογίες αποτελούσαν την κύρια πηγή χρηματοδότησης για τις χορηγήσεις της. Η τράπεζα αναχρηματοδοτούσε επίσης ενυπόθηκα δάνεια που είχαν χορηγήσει άλλες τράπεζες.
(16)
Το 2006 η FHB εφάρμοσε το Νέο Στρατηγικό Σχέδιο προκειμένου να επεκτείνει την τραπεζική της δραστηριότητα και το δίκτυο υποκαταστημάτων της, ώστε να διευρύνει τη χρηματοδοτική και επιχειρησιακή της βάση εισερχόμενη στη λιανική αγορά μέσω της Εμπορικής Τράπεζας FHB. Με το πέρασμα του χρόνου, η FHB ξεκίνησε την πώληση ορισμένων λιανικών και εταιρικών δανειακών προϊόντων, καθώς και την προσφορά υπηρεσιών διαχείρισης λογαριασμών, καταθέσεων και καρτών, επεκτείνοντας έτσι το φάσμα των προϊόντων της στο σκέλος του παθητικού.
(17)
Η FHB αποτελεί έναν όμιλο που περιλαμβάνει τη μητρική εταιρεία, την FHB Mortgage Bank Co. Plc, και τις εξής κατά το 100 % θυγατρικές: FHB Commercial Bank Ltd, FHB Service Ltd, FHB Real Estate Ltd και FHB Life Annuity Real Estate Investment Ltd. Δραστηριοποιείται κυρίως στην αγορά ενυπόθηκων ομολογιών. Η FHB κατέχει μερίδιο αγοράς 23 % (το 2009) και είναι η δεύτερη σε μέγεθος εταιρεία στην ουγγρική αγορά (μετά την OTP Bank, η οποία κατέχει μερίδιο αγοράς 74 %). Η FHB κατέχει μερίδιο αγοράς 4,6 % στα λιανικά ενυπόθηκα δάνεια και 0,6 % στις λιανικές καταθέσεις.
(18)
Όταν ανακεφαλαιοποιήθηκε η τράπεζα τον Μάρτιο του 2009, ο συνολικός ισολογισμός της ανερχόταν σε 746,2 δισεκατ. HUF. Κατά την ίδια ημερομηνία, το ποσοστό κεφαλαιακής επάρκειας της τράπεζας (εφεξής «CAR») ανερχόταν σε 10,5 %. Τα κεφάλαια που χορηγήθηκαν από το Δημόσιο αύξησαν το CAR της FHB σε 16,1 % στο τέλος του 2009 (υπολογιζόμενο βάσει των ουγγρικών λογιστικών κανόνων).
1.2. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
(19)
Η Ουγγαρία είναι ένα από τα κράτη μέλη που επηρεάστηκαν περισσότερο από την οικονομική κρίση. Οι πολυετείς δαπάνες από μέρους της κυβέρνησης, καθώς επίσης οι κατασκευές και η κατανάλωση που βασίζονταν στη χορήγηση δανείων, είχαν οδηγήσει σε σοβαρές ανισορροπίες στην οικονομία ακόμη πριν από την κρίση. Η επικράτηση των δανείων προς νοικοκυριά σε ευρώ και ελβετικό φράγκο, καθώς και η συνεχιζόμενη εξάρτηση από την εξωτερική χρηματοδότηση κατέστησαν τη χώρα και τον τραπεζικό τομέα της ευάλωτα στις διακυμάνσεις της αξίας του ουγγρικού φιορινιού, η οποία μειώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια της κρίσης.
(20)
Η οικονομική κρίση επηρέασε την Ουγγαρία σε σημείο που το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (εφεξής «ΔΝΤ»), η Ευρωπαϊκή Ένωση (εφεξής, «ΕΕ») και η Παγκόσμια Τράπεζα χρειάστηκε να χορηγήσουν έκτακτα δάνεια στην Ουγγαρία τον Νοέμβριο του 2008 προκειμένου να μειώσουν τις εντάσεις που ασκούνταν στις χρηματοπιστωτικές αγορές της χώρας.
(21)
Αντιδρώντας στις σοβαρές συνέπειες που είχε η κρίση στην ουγγρική οικονομία, η ουγγρική κυβέρνηση εφάρμοσε ορισμένα μέτρα που αποσκοπούσαν στη στήριξη του χρηματοπιστωτικού τομέα και χρηματοδοτήθηκαν από ένα κοινό πακέτο προερχόμενο από το ΔΝΤ, την ΕΕ και την Παγκόσμια Τράπεζα. Τα μέτρα συμπεριέλαβαν έναν μηχανισμό στήριξης της ρευστότητας, καθώς και έναν μηχανισμό εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης.
(22)
Ο μηχανισμός στήριξης της ρευστότητας (εφεξής «μηχανισμός ρευστότητας»), που θεσπίστηκε βάσει του ουγγρικού νόμου περί δημόσιων οικονομικών, προβλέπει την παροχή ρευστότητας υπό τη μορφή δανείων προς χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 14 Ιανουαρίου 2009 (7) και παρατάθηκε αρκετές φορές έκτοτε, τελευταία δε στις 31 Δεκεμβρίου 2011 (8).
(23)
Βάσει της απόφασης της 12ης Φεβρουαρίου 2009 (9), η Επιτροπή ενέκρινε τον μηχανισμό εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης της Ουγγαρίας. Στο πλαίσιο του μηχανισμού αυτού, το ουγγρικό Δημόσιο μπορούσε να αναλάβει προνομιούχες μετοχές, οι οποίες θεωρούνταν κεφάλαιο κατηγορίας 1 σε τράπεζες. Το σκέλος που αφορούσε την ανακεφαλαιοποίηση του μηχανισμού παρατάθηκε αρκετές φορές, τελευταία δε στις 31 Δεκεμβρίου 2011.
(24)
Με βάση το καθεστώς εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης, εφόσον η ανακεφαλαιοποίηση υπερβαίνει το 2 % της αξίας σταθμισμένων κατά τον κίνδυνο περιουσιακών στοιχείων (εφεξής «RWA»), οι ουγγρικές αρχές πρέπει να ενημερώνουν την Επιτροπή και να υποβάλλουν λεπτομερή εκτίμηση του κατά πόσον πιστεύουν ότι μια τέτοια τράπεζα εξακολουθεί να θεωρείται ουσιωδώς εύρωστο ίδρυμα. Εάν η Επιτροπή δεν δεχθεί την εκτίμηση ότι η τράπεζα διαθέτει ουσιώδη ευρωστία, η ανακεφαλαιοποίηση μπορεί και πάλι να υλοποιηθεί, αλλά η αποζημίωση πρέπει να αυξηθεί ώστε να αντικατοπτρίζει τον υψηλότερο κίνδυνο, και πρέπει να υποβληθεί στην Επιτροπή σχέδιο αναδιάρθρωσης εντός έξι μηνών από την ανακεφαλαιοποίηση.
Οι λόγοι για τις δυσκολίες της FHB
(25)
Η Ουγγαρία επηρεάστηκε σοβαρά από την οικονομική κρίση, η οποία, σε συνδυασμό με άλλα εσωτερικά προβλήματα του τραπεζικού τομέα, επιδείνωσε την κατάσταση των ουγγρικών τραπεζών.
(26)
Η FHB χρειάστηκε κρατική ενίσχυση διότι, σε αντίθεση με άλλες ουγγρικές τράπεζες, δεν διέθετε μητρική εταιρεία στην ευρωζώνη και συνεπώς δεν μπορούσε να εξασφαλίσει φθηνή χρηματοδότηση προερχόμενη από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (εφεξής «ΕΚΤ»). Οι διευκολύνσεις της ΕΚΤ, συμπεριλαμβανομένων διάφορων διευκολύνσεων που περιλαμβάνουν ρέπος, ήταν διαθέσιμες στην ευρωζώνη από το φθινόπωρο του 2008. Η Εθνική Τράπεζα της Ουγγαρίας δημιούργησε έναν μηχανισμό στις αρχές του 2010, ο οποίος όμως απλώς αύξησε την πρόσβαση σε χρηματοδότηση σε ουγγρικά φιορίνια, αλλά όχι τη χρηματοδότηση σε ευρώ, πράγμα που, κατά την FHB, ήταν ζωτικής σημασίας κατά τη διάρκεια της σφοδρότερης περιόδου της κρίσης (10).
(27)
Σύμφωνα με τις ουγγρικές αρχές, η ανακεφαλαιοποίηση της FHB ήταν απαραίτητη προκειμένου να διασφαλιστεί η φερεγγυότητα της τράπεζας και να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα ρευστότητας που αντιμετώπιζε ολόκληρος ο τραπεζικός κλάδος στην Ουγγαρία.
III. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(28)
Τα μέτρα ενίσχυσης που ελήφθησαν από την Ουγγαρία προς όφελος της FHB περιγράφηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας της Επιτροπής, της 24ης Ιανουαρίου 2011, και περιλάμβαναν τα εξής:
-
μεσοπρόθεσμο κρατικό δάνειο στο πλαίσιο του μηχανισμού ρευστότητας ύψους 120 δισεκατ. HUF (περ. 410 εκατ. ευρώ), που χορηγήθηκε στις 25 Μαρτίου 2009, με ημερομηνία λήξης την 11η Νοεμβρίου 2012,
-
ανακεφαλαιοποίηση ύψους 30 δισεκατ. HUF (περ. 100 εκατ. ευρώ), υπό τη μορφή νεοεκδοθεισών προνομιούχων μετοχών ειδικού μερίσματος συν μιας μετοχής με δικαίωμα ψήφου, που χορηγήθηκε στις 31 Μαρτίου 2009 στο πλαίσιο του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης.
(29)
Μια συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης μεταξύ της Ουγγαρίας και της FHB καθόρισε τον μαθηματικό τύπο με τον οποίο το ποσοστό αποζημίωσης του Δημοσίου για τις μετοχές υπολογίσθηκε σε 10,49 %, ποσοστό το οποίο συμφωνεί με το ποσοστό αποζημίωσης για ουσιωδώς εύρωστες τράπεζες που έχει καθοριστεί βάσει του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης, και το οποίο θα καταβαλλόταν υπό τη μορφή μερισμάτων. Η ανακεφαλαιοποίηση ανήλθε στο 9 % των RWA της FHB, ποσοστό που υπερβαίνει το όριο του 2 % το οποίο έχει καθοριστεί βάσει του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης, κάτω από το οποίο τα ιδρύματα-δικαιούχοι μπορούν να θεωρούνται ουσιωδώς εύρωστα. Εφόσον το μέτρο αυτό δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή πριν την υλοποίησή του, η Επιτροπή δεν είχε την ευκαιρία να ελέγξει εάν η τράπεζα θα έπρεπε να θεωρηθεί ουσιωδώς εύρωστη βάσει του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης. Όταν ο δικαιούχος θεωρείται μη εύρωστος βάσει του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης, απαιτείται σχέδιο αναδιάρθρωσης, και το ποσοστό αποζημίωσης πρέπει να αντανακλά τον ουσιωδώς μη εύρωστο χαρακτήρα της τράπεζας και να είναι υψηλότερο από το ποσοστό αποζημίωσης που ισχύει για μια ουσιωδώς εύρωστη τράπεζα.
(30)
Παρά τις δυσκολίες, η τράπεζα κατάφερε να λειτουργήσει επιτυχώς κατά την περίοδο αυτή: είχε ισχυρή κεφαλαιακή θέση (CAR ύψους 10,5 % τον Μάρτιο του 2009) και αξιολογήθηκε με Baa3 από τον οίκο αξιολόγησης Moody's Investors Service (εφεξής «Moody's»), αξιολόγηση που εξακολουθεί να θεωρείται «επιπέδου επένδυσης». Τον Φεβρουάριο του 2010, λιγότερο από εννέα μήνες μετά την ανακεφαλαιοποίηση, η τράπεζα επαναγόρασε τις προνομιούχες μετοχές ειδικού μερίσματος που κατείχε το Δημόσιο.
(31)
Η τράπεζα αποφάσισε να αποπληρώσει την ανακεφαλαιοποίηση βάσει ενός επανεξετασθέντος ενοποιημένου τρέχοντος και αναμενόμενου CAR, λαμβάνοντας υπόψη τη μακροοικονομική πρόβλεψη που χρησιμοποιήθηκε στον σχεδιασμό της για το 2010 και τα στοιχεία περί αναμενόμενων όγκων, υπολοίπων και κινδύνων που περιλαμβάνονταν στο χρηματοοικονομικό σχέδιο της τράπεζας για το 2010. Η επανεξέταση οδήγησε στο συμπέρασμα ότι, παρά την παγκόσμια οικονομική κρίση, η κατάσταση της τράπεζας στο τέλος του έτους ήταν σημαντικά καλύτερη από ό,τι αναμενόταν κατά τον χρόνο σύναψης της συμφωνίας ανακεφαλαιοποίησης της τράπεζας με το ουγγρικό Δημόσιο στις αρχές του 2009.
(32)
Η FHB αποπλήρωσε την ανακεφαλαιοποίηση προς το Δημόσιο χωρίς να καταβάλει καμία αποζημίωση σε αυτό, πράγμα που οδήγησε σε παραβίαση της συμφωνίας ανακεφαλαιοποίησης (11). Ωστόσο, η τράπεζα θεώρησε ότι οι προνομιούχες μετοχές ειδικού μερίσματος που κατείχε το Δημόσιο δεν συνεπάγονταν αυτόματα την υποχρέωση καταβολής μερισμάτων και ο προνομιούχος χαρακτήρας τους συνίστατο απλώς και μόνο στο ότι η τράπεζα όφειλε να καταβάλει στο Δημόσιο το δηλωθέν μέρισμα προτού καταβληθούν μερίσματα για τις κοινές μετοχές. Δεδομένου ότι οι κάτοχοι κοινών μετοχών δεν έλαβαν κανένα μέρισμα κατά την περίοδο κατά την οποία το Δημόσιο κατείχε τις προνομιούχες μετοχές ειδικού μερίσματος, σύμφωνα με την τράπεζα, δεν υφίστατο υποχρέωση καταβολής προνομιούχων μερισμάτων. Επιπρόσθετα, η FHB υποστήριξε ότι σε κάθε περίπτωση το Δημόσιο δεν κατείχε τις προνομιούχες μετοχές ειδικού μερίσματος όταν δηλώθηκαν τα μερίσματα για το έτος 2009, δεδομένου ότι η επαναγορά των μετοχών είχε προηγηθεί.
(33)
Η FHB ενημέρωσε την Επιτροπή ότι είχε συμμετάσχει στα τεστ αντοχής που διεξήχθησαν σε ολόκληρη την ΕΕ κατά το 2010 υπό τον συντονισμό της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Αρχών Τραπεζικής Εποπτείας, σε συνεργασία με την ΕΚΤ και την ουγγρική αρχή χρηματοπιστωτικής εποπτείας. Το τεστ αντοχής ασχολήθηκε κυρίως με την κεφαλαιακή επάρκεια, ενώ δεν διενεργήθηκαν τεστ αντοχής συγκεκριμένα για τη ρευστότητα. Τα αποτελέσματα του τεστ, βάσει των ενοποιημένων κονδυλίων του τέλους του 2009, κατέδειξαν εφεδρεία [άνω των 50] (12) εκατ. ευρώ για κεφάλαια κατηγορίας 1 βάσει του ορίου του 6 % για το ποσοστό επάρκειας κεφαλαίων κατηγορίας 1 που ίσχυε για την FHB.
(34)
Με τον νόμο CX του 2010 περί τροποποίησης ορισμένων νόμων σχετικών με την οικονομία και τα οικονομικά (εφεξής «νόμος CX του 2010»), που τέθηκε σε ισχύ στις 21 Αυγούστου 2010, η Ουγγαρία τροποποίησε τον νόμο CIV του 2008 περί σταθερότητας του χρηματοοικονομικού ενδιάμεσου συστήματος (εφεξής «νόμος περί σταθεροποίησης»). Ο νόμος CX του 2010 δημιούργησε αναδρομικά ένα νομικό μέσο βάσει του οποίου το ουγγρικό Δημόσιο θα μπορούσε να διεκδικήσει αποζημίωση από την FHB σε σχέση με την ανακεφαλαιοποίηση παρά το γεγονός ότι το ουγγρικό Δημόσιο δεν ήταν πια μέτοχος κατά τον χρόνο διεξαγωγής της συνέλευσης των μετόχων της FHB η οποία αποφάσισε την καταβολή μερισμάτων.
(35)
Στις 28 Οκτωβρίου 2010, το ουγγρικό Δημόσιο και η FHB υπέγραψαν συμφωνία βάσει της οποίας η FHB θα κατέβαλε στο ουγγρικό Δημόσιο αποζημίωση ύψους 890 εκατ. HUF για την ανακεφαλαιοποίηση, καθώς και τόκους υπερημερίας ύψους 11 726 786 HUF.
(36)
Το ύψος της αποζημίωσης υποτίθεται ότι καθορίστηκε βάσει των όρων του μηχανισμού ρευστότητας. Οι ουγγρικές αρχές υποστήριξαν ότι η ανακεφαλαιοποίηση είχε χορηγηθεί από την ίδια πηγή χρηματοδότησης με εκείνη της στήριξης της ρευστότητας υπό τη μορφή δανείου και, για τους λόγους αυτούς, η αποζημίωση για την ανακεφαλαιοποίηση και για τη στήριξη της ρευστότητας θα έπρεπε να είναι η ίδια. Το κεφάλαιο χορηγήθηκε στην FHB στις 6 Μαΐου 2009 και αποπληρώθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 2010. Το επιτόκιο που ίσχυσε τελικά ήταν το ίδιο με εκείνο που ίσχυσε για το δάνειο ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που χορήγησε η Ουγγαρία, το τελικό μηνιαίο μέσο επιτόκιο κυμαινόταν μεταξύ 3,79 % και 4,08 %, ενώ το πραγματικό ποσό υπολογιζόταν σε εβδομαδιαία βάση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που χορήγησαν οι ουγγρικές αρχές, το συνολικό ποσό της αποζημίωσης ύψους 890 εκατ. HUF καταβλήθηκε στο τέλος του 2010.
(37)
Χρεώθηκαν τόκοι υπερημερίας βάσει του ουγγρικού επιτοκίου αναφοράς 5,97 %, όπως δημοσιεύεται από την Επιτροπή (13), αυξημένο κατά 100 μονάδες βάσης. Ο τόκος υπερημερίας υπολογίστηκε για την περίοδο από 21 Αυγούστου 2010, όταν τέθηκε σε ισχύ ο τροποποιημένος νόμος περί σταθεροποίησης, μέχρι τις 28 Οκτωβρίου 2010, όταν υπογράφηκε η συμφωνία.
(38)
Στις 15 Δεκεμβρίου 2011, το ουγγρικό Δημόσιο και η FHB συνήψαν νέα συμφωνία, βάσει της οποίας η τράπεζα συμφώνησε να καταβάλει στο Δημόσιο αθροιστικά ποσό ίσο με το 10,49 % του συνολικού ποσού της ανακεφαλαιοποίησης (δηλαδή να καταβάλει το συνολικό ποσό των 2 491 742 552 HUF). Βάσει της νέας συμφωνίας, η FHB δεσμεύτηκε λοιπόν να καταβάλει στο Δημόσιο έως την 31η Δεκεμβρίου 2011 το πρόσθετο ποσό των 1 601 742 552 HUF, υπολογιζόμενο ως η διαφορά μεταξύ του συνολικού ποσού της αποζημίωσης των 890 εκατ. HUF, που αναφέρθηκε στην αιτιολογική σκέψη 36 ανωτέρω, και της αποζημίωσης που είχε ήδη καταβληθεί στις 28 Οκτωβρίου 2010.
IV. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(39)
Στις 30 Σεπτεμβρίου 2010, η Ουγγαρία υπέβαλε στην Επιτροπή επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την FHB. Πρόσθετα στοιχεία σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης υποβλήθηκαν στην Επιτροπή με την επιστολή με ημερομηνία 3 Οκτωβρίου 2011. Οι βασικές πτυχές του σχεδίου αναδιάρθρωσης έχουν ήδη περιγραφεί στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας της Επιτροπής. Πρόσθετα στοιχεία υποβλήθηκαν στις 3 Οκτωβρίου 2011, τα οποία περιγράφονται στις ενότητες 4.1 έως 4.3.
4.1. ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ
(40)
Το 2010, το διεθνές και εγχώριο οικονομικό περιβάλλον ήταν μάλλον δύσκολο, αν και υπήρχαν σημάδια βελτίωσης. Το 2010, η κερδοφορία του ουγγρικού τραπεζικού τομέα υπολειπόταν κατά πολύ της κερδοφορίας του προηγούμενου έτους. Βάσει του νόμου XC του 2010, που τέθηκε σε ισχύ στις 13 Αυγούστου 2010, η ουγγρική κυβέρνηση εφάρμοσε ειδικό φόρο που όφειλαν να καταβάλουν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, ο οποίος θα ανερχόταν αθροιστικά στο ποσό των 187 δισεκατ. HUF και θα καταβαλλόταν κατά κύριο λόγο από τα πιστωτικά ιδρύματα.
(41)
Η ζήτηση για δάνεια από πελάτες λιανικής μειώθηκε δραματικά καθ' όλη τη διάρκεια του 2010. Ταυτόχρονα, η προσφορά εξασθένησε εξαιτίας δυσμενών αλλαγών στο ρυθμιστικό περιβάλλον και στις συνθήκες της αγοράς. Οι εταιρικές χορηγήσεις κλονίστηκαν και αυτές σε ολόκληρο τον κλάδο, έστω και αν μερικές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένης της FHB, επέκτειναν τις εταιρικές τους δραστηριότητες.
(42)
Το σημαντικότερο συμβάν αναφορικά με τις λειτουργίες και τα οικονομικά αποτελέσματα της FHB ήταν η εξαγορά της Allianz Commercial Bank Ltd (εφεξής «Allianz Bank») και η συμφωνία μακροπρόθεσμης στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ της Allianz Hungaria Insurance Co. Ltd. (εφεξής «Allianz Hungaria Insurance») και της FHB. Η εξαγορά έκλεισε στις 30 Σεπτεμβρίου 2010. Ταυτόχρονα, η FHB ξεκίνησε ένα πρόγραμμα ενσωμάτωσης για τη συγχώνευση της Allianz Bank και της εμπορικής τράπεζας FHB με σκοπό τον εξορθολογισμό και τη βελτιστοποίηση των λειτουργιών ολόκληρου του ομίλου (του δικτύου καταστημάτων, των διαύλων διανομής, του χαρτοφυλακίου προϊόντων, των λειτουργιών πληροφορικής, της οργανωτικής δομής και του ανθρώπινου δυναμικού κ.λπ.).
(43)
Η εξαγορά επηρέασε θετικά τα καθαρά κέρδη του ομίλου FHB το 2010. Εφάπαξ κονδύλια σχετιζόμενα με την εξαγορά αντιστάθμισαν την αρνητική επίδραση του ειδικού τραπεζικού φόρου, τις απώλειες στο χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων και το αυξανόμενο κόστος χρηματοδότησης. Το συνολικό κέρδος της FHB το έτος 2010 ανήλθε σε 11,2 δισεκατ. HUF, δηλαδή αύξηση 58,9 % σε σύγκριση με το 2009.
(44)
Ως αποτέλεσμα της εξαγοράς της Allianz Bank, ο αριθμός των λιανικών και εταιρικών τραπεζικών λογαριασμών της FHB αυξήθηκε σημαντικά, από […] τον Δεκέμβριο του 2009 σε […] τον Δεκέμβριο του 2010 (+ […] %). Ωστόσο, εξαιτίας του μεγάλου αριθμού ανενεργών λογαριασμών, το ποσό των καταθέσεων δεν αυξήθηκε αναλογικά, αλλά αυξήθηκε από […] δισεκατ. HUF τον Δεκέμβριο του 2009 σε […] δισεκατ. HUF τον Δεκέμβριο του 2010 (+ […] %). Το μερίδιο της FHB στις αγορές λιανικών και εταιρικών καταθέσεων αυξήθηκε αντίστοιχα από […] % σε […] %, και από […] % σε […] %. Συνεπώς η εξαγορά της Allianz Bank αύξησε το ποσοστό των καταθέσεων στο μείγμα χρηματοδότησης της FHB και μείωσε το ποσό των ενυπόθηκων ομολογιών από […] δισεκατ. HUF το 2010 σε […] δισεκατ. HUF το 2011.
(45)
Η FHB προέβλεψε ότι, βάσει του εκτιμώμενου ενοποιημένου ισολογισμού και λογαριασμού αποτελεσμάτων του 2011, το CAR της θα έπρεπε να είναι γύρω στο […] % τον Δεκέμβριο του 2011. Η πρόβλεψη αυτή έλαβε υπόψη την πρόσθετη καταβολή που θα γινόταν στο ουγγρικό Δημόσιο αναφορικά με την ανακεφαλαιοποίηση που υλοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2009, η οποία πρόσθετη καταβολή έγινε στις 15 Δεκεμβρίου 2011 σε συμφωνία με το ουγγρικό Δημόσιο.
4.2. ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΒΑΡΩΝ
(46)
Για την ανακεφαλαιοποίηση των 30 δισεκατ. HUF, η FHB κατέβαλε αποζημίωση 890 εκατ. HUF τον Οκτώβριο του 2010. Το επιτόκιο που ίσχυσε αρχικά ήταν ίδιο με εκείνο που ίσχυσε για το δάνειο των 120 δισεκατ. HUF ή μηνιαίο μέσο επιτόκιο που κυμαινόταν μεταξύ 3,79 % και 4,08 %.
(47)
Βάσει της νέας συμφωνίας που υπογράφηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2011 μεταξύ της FHB και του ουγγρικού Δημοσίου, η τράπεζα δεσμεύτηκε να καταβάλει συνολική αποζημίωση 2 491 742 552 HUF, ποσό που αντιστοιχούσε στο 10,49 % του ποσού της ανακεφαλαιοποίησης, όπως είχε συμφωνηθεί αρχικά μεταξύ της τράπεζας και του Δημοσίου στη συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης.
4.3. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
(48)
Τα πρόσθετα στοιχεία που χορηγήθηκαν τον Οκτώβριο του 2011 δεν αφορούσαν συγκεκριμένα τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, πέραν του ότι τόνισαν το γεγονός ότι, παρά την εξαγορά της Allianz Bank, το μερίδιο αγοράς της FHB ως προς τις λιανικές και εμπορικές καταθέσεις παρέμεινε περιορισμένο (στο [0,7 % - 1,3 %] και [0,4 % - 0,95 %], αντίστοιχα, στις 31 Δεκεμβρίου 2010 και [0,65 % - 1,3 %] και [1 % - 1,35 %], αντίστοιχα, στις 30 Ιουνίου 2011).
V. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΥΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(49)
Η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας διότι θεώρησε ότι οι βασικές παραδοχές στις οποίες στηρίζεται το σχέδιο αναδιάρθρωσης και η επιχειρηματική πρόβλεψη της FHB δεν είχαν αιτιολογηθεί επαρκώς και δεν είχαν λάβει υπόψη την πρόσφατη εξαγορά της Allianz Bank από την FHB. Επιπλέον, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες ως προς τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της FHB δεδομένης της έντονης έκθεσής της σε χονδρική χρηματοδότηση και στην ουγγρική αγορά ακινήτων.
(50)
Εκτός αυτού, δεδομένου του χαμηλού ποσού της αποζημίωσης που καταβλήθηκε στο Δημόσιο τον Οκτώβριο του 2010 για το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης (που αντιστοιχούσε σε επιτόκιο 3,79 % έως 4,08 %, όπως όριζε ο μηχανισμός ρευστότητας), η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες για το κατά πόσον επαρκούσε η ίδια συνεισφορά της τράπεζας στην προσπάθεια αναδιάρθρωσής της. Η εξαγορά της Allianz Bank από την FHB και η συμφωνία με την Allianz Hungaria Insurance ήγειρε επίσης αμφιβολίες ως προς το εάν η ενίσχυση περιορίστηκε στο ελάχιστο απαραίτητο ποσό.
(51)
Τέλος, η Επιτροπή θεώρησε ότι οι ουγγρικές αρχές δεν απέδειξαν τη λήψη επαρκών μέτρων για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκλήθηκαν στην αγορά από την ενίσχυση της FHB, ιδίως ενόψει της επεκτατικής της στρατηγικής, της πρόσφατης εξαγοράς της Allianz Bank και της ανεπαρκούς αποζημίωσης που καταβλήθηκε για την ανακεφαλαιοποίηση από το Δημόσιο.
VI. ΣΧΟΛΙΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΥΣ
(52)
Η Επιτροπή έλαβε τα σχόλια της ένωσης ουγγρικών κτηματικών τραπεζών (εφεξής η «ένωση») στις 18 Ιουλίου 2011. Στα σχόλιά της, η ένωση υπενθύμισε την έκταση της κρίσης που έπληξε την οικονομία και τον τραπεζικό κλάδο της Ουγγαρίας την περίοδο 2008-2009 και τόνισε ότι η ανακεφαλαιοποίηση της FHB υλοποιήθηκε εξαιτίας του προβληματικού μακροοικονομικού περιβάλλοντος που δημιούργησε η κρίση. Η κρατική παρέμβαση υπέρ της FHB αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση σοβαρών κινδύνων που υφίσταντο στον κλάδο των ενυπόθηκων πιστώσεων και στην αγορά ενυπόθηκων ομολογιών της Ουγγαρίας. Όντως, η τρωτότητα στη διακύμανση των συναλλαγματικών ισοτιμιών, η ενίσχυση του ελβετικού φράγκου έναντι του ουγγρικού φιορινιού, η μείωση του εισοδήματος των καταναλωτών και η αύξηση της ανεργίας επέφεραν ταχεία και σοβαρή υποβάθμιση της ποιότητας του αποθέματος ενυπόθηκων πιστώσεων και αύξηση του αριθμού των «επισφαλών πιστώσεων», καθώς και περιορισμό των δυνατοτήτων χρηματοδότησης των τραπεζών. Αυτό ίσχυε ιδιαίτερα στην περίπτωση της FHB, η οποία χρηματοδοτείται από την κεφαλαιαγορά.
VII. ΣΧΟΛΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ
(53)
Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις των ουγγρικών αρχών στις 2 Μαρτίου 2011, οι οποίες συμπληρώθηκαν με σχόλια από την FHB μέσω επιστολής με ημερομηνία 11 Ιουλίου 2011.
7.1. ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ
(54)
Απαντώντας στις αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με την ακρίβεια των παραδοχών στις οποίες βασίστηκε το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας, οι ουγγρικές αρχές δηλώνουν ότι οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις βασίζονται σε παραδοχές εξωτερικών εμπειρογνωμόνων και συνάδουν με τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα κατά τον χρόνο κατάρτισης των εν λόγω παραδοχών. Όσον αφορά την ευρωστία, δεν διαφέρουν από άλλα χρηματοοικονομικά σχέδια ή άλλες χρηματοοικονομικές προβλέψεις που έχει καταρτίσει η FHB.
(55)
Σύμφωνα με τις ουγγρικές αρχές, διασφαλίζεται η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της FHB, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η FHB κατάφερε να εξασφαλίσει κεφάλαια τόσο στη χρηματαγορά όσο και στην κεφαλαιαγορά: το 2009, η FHB εξέδωσε ενυπόθηκα γραμμάτια και ενυπόθηκες ομολογίες ύψους άνω των 60 δισεκατ. HUF, ενώ ιδιώτες επενδυτές δάνεισαν στην τράπεζα το συνολικό ποσό των […].
(56)
Επιπρόσθετα, οι ουγγρικές αρχές δήλωσαν ότι, αναφορικά με τους λιανικούς λογαριασμούς καταθέσεων, τα δεδομένα αποκαλύπτουν ότι το μερίδιο της FHB στον κλάδο των λιανικών καταθέσεων αυξήθηκε από […] % σε […] % το 2009, ενώ η πρόβλεψη για το τέλος του 2010 ήταν […] %. Επιπλέον, ο αριθμός των λιανικών λογαριασμών, καθώς και το μέγεθος του χαρτοφυλακίου των εν λόγω λογαριασμών αυξάνεται σταθερά και δυναμικά παρά την πρόβλεψη της αγοράς για μείωση του χαρτοφυλακίου. Ως εκ τούτου, η τράπεζα και οι ουγγρικές αρχές δεν θεωρούν ότι οι προβλέψεις σχετικά με τις λιανικές καταθέσεις και τους λιανικούς λογαριασμούς είναι υπεραισιόδοξες.
(57)
Όσο για την κατάσταση ρευστότητας της FHB, αυτή μπορεί να θεωρηθεί διαχρονικά σταθερή, πράγμα που οφείλεται μεταξύ άλλων στο γεγονός ότι πρέπει να συνάδει με τις περί ρευστότητας απαιτήσεις που ορίζουν οι οίκοι αξιολόγησης. Η κατάσταση ρευστότητας της τράπεζας ήταν σταθερή ακόμη και στις πλέον δύσκολες περιόδους της κρίσης, πράγμα που επιβεβαιώνεται από την επιστολή με ημερομηνία 19 Μαρτίου 2009 του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Ουγγαρίας προς τον υπουργό Οικονομικών.
(58)
Τελικά, η υποβάθμιση της ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων της τράπεζας κατά τη διάρκεια της κρίσης οφειλόταν κυρίως στη μακροοικονομική κατάσταση της Ουγγαρίας, στη μείωση του εισοδήματος των νοικοκυριών, στη μείωση των ποσοστών απασχόλησης και στην αύξηση του ποσοστού ανεργίας, και όχι στην ανοδική τάση της συναλλαγματικής ισοτιμίας μεταξύ του ελβετικού φράγκου και του ουγγρικού φιορινιού. Μολονότι η FHB έχει εφαρμόσει αρκετούς μηχανισμούς για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των δανειοληπτών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, η ποιότητα του χαρτοφυλακίου χορηγήσεων θα βελτιωθεί μόνιμα κυρίως από την ανάκαμψη της οικονομίας και τη βελτίωση των οικονομικών δεικτών. Οι οικονομικές προβλέψεις της Κεντρικής Τράπεζας της Ουγγαρίας και της ουγγρικής κυβέρνησης για το 2011 υποδεικνύουν αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (εφεξής «ΑΕΠ»), σταδιακή βελτίωση της απασχόλησης και μείωση του ποσοστού ανεργίας, πράγμα που ενδέχεται να έχει σημαντική επίπτωση στο χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων της FHB.
7.2. ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΒΑΡΩΝ
(59)
Οι ουγγρικές αρχές σχολίασαν ότι η FHB σύναψε τις συμφωνίες με την Allianz Bank και την Allianz Hungaria Insurance όταν η FHB είχε ήδη αποπληρώσει ολόκληρη την αξία έκδοσης των μετοχών στο Δημόσιο στις 19 Φεβρουαρίου 2010 και είχε εξαγοράσει τις μετοχές που εκδόθηκαν κατά την ανακεφαλαιοποίηση. Οι συμφωνίες της FHB με την Allianz συνάφθηκαν τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 2010 και η εξαγορά έγινε τον Σεπτέμβριο του 2010. Τότε η FHB δεν κατείχε κρατικά κεφάλαια. Συνεπώς, η FHB δεν θα μπορούσε να έχει χρηματοδοτήσει την εξαγορά από την ανακεφαλαιοποίηση, η οποία αποπληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2010. Οι προκαταρκτικές αναλύσεις και συζητήσεις μεταξύ της FHB και της Allianz ξεκίνησαν μετά την αποπληρωμή του κρατικού δανείου. Εκτός αυτού, η τιμή εξαγοράς που κατέβαλε η FHB για την Allianz Bank (λαμβάνοντας υπόψη την αξία των ίδιων μετοχών) ανήλθε περίπου στα 3,3 δισεκατ. HUF, ενώ το μετοχικό κεφάλαιο της Allianz Bank ήταν περίπου 14 δισεκατ. HUF στις 30 Σεπτεμβρίου 2010. Συνεπώς, για να μπορέσει να εξαγοράσει την Allianz Bank, η FHB δεν χρειάστηκε καθόλου κεφάλαιο και η συναλλαγή δεν μείωσε καθόλου το μετοχικό κεφάλαιο της FHB.
(60)
Επιπλέον, το γεγονός ότι η ενίσχυση περιορίστηκε στο ελάχιστο απαραίτητο ποσό φαίνεται από το ότι το CAR της FHB, που ήταν 11,3 % το 2008, έφτασε τον στόχο του 12 %, που έχει εγκρίνει η Επιτροπή στο πλαίσιο του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης, μόνο μετά την ανακεφαλαιοποίηση.
(61)
Οι ουγγρικές αρχές σημείωσαν επίσης ότι η FHB δεν είχε καταβάλει μερίσματα επί σειρά ετών και ότι έχει επαναγοράσει μόνο μικρό μέρος των μετοχών της σε σχέση με τη συνολική αξία του μετοχικού κεφαλαίου. Συνεπώς, εφόσον το ποσό των κεφαλαίων που επιστράφηκαν στους κατόχους και μετόχους είναι μικρό τα τελευταία χρόνια, έχει διασφαλιστεί ο πρέπων καταμερισμός βαρών.
7.3. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
(62)
Εκτός από τα μέτρα περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που ανέφερε η Επιτροπή στην απόφασή της, οι ουγγρικές αρχές ανέφεραν πρόσθετα μέτρα σχετιζόμενα με τον μηχανισμό εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης και με τη συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης μεταξύ της FHB και του ουγγρικού Δημοσίου:
-
το Δημόσιο έχει το δικαίωμα ειδικής άσκησης αρνησικυρίας επί της καταβολής μερισμάτων και των εξαγορών (14), και
-
η τράπεζα οφείλει να εφαρμόζει ορισμένους περιορισμούς αναφορικά με τους μισθούς, τις αμοιβές και τα επιδόματα των ανώτερων στελεχών της μέχρις ότου πάψει να υφίσταται η συμμετοχή του ουγγρικού Δημοσίου (15).
(63)
Οι ουγγρικές αρχές σημειώνουν ότι, σύμφωνα με τη δική τους ερμηνεία των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, τα εν λόγω μέτρα συμπεριφοράς, καθώς και άλλα μέτρα που περιορίζουν τη στρέβλωση του ανταγωνισμού είναι ή ήταν δεσμευτικά για την FHB για όσο διάστημα το Δημόσιο ήταν μέτοχος της τράπεζας.
(64)
Εκτός από τα παραπάνω μέτρα, η FHB προέβη σε περαιτέρω δεσμεύσεις στο σημείο 3.8 της συμφωνίας ανακεφαλαιοποίησης, το οποίο ορίζει ότι η ανακεφαλαιοποίηση θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την επίτευξη των εξής στόχων:
-
να προβεί η FHB σε αύξηση του κεφαλαίου της εμπορικής τράπεζας FHB,
-
να συμβάλει η ανακεφαλαιοποίηση στη σταθεροποίηση των ουγγρικών αγορών ενυπόθηκων γραμματίων και ενυπόθηκων δανείων και να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη των λιανικών χορηγήσεων και των χορηγήσεων προς ΜΜΕ,
-
να βελτιώσει τη σταθερότητα της FHB και να ενισχύσει την ενεργή παρουσία της στην κεφαλαιαγορά, συμβάλλοντας έτσι στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των επενδυτών,
-
να συμμετάσχει η FHB στην ενοποίηση των ως άνω τμημάτων της αγοράς,
-
να βελτιστοποιήσει η FHB τη χρηματοδοτική της δομή (δομή ρευστότητας),
-
να επεκτείνει η FHB τη δέσμη μέσων που απαιτούνται για την αντιμετώπιση ακραίων επιπτώσεων κινδύνων σε μακροεπίπεδο (συναλλαγματικών κινδύνων) σε ό,τι αφορά το σκέλος του κεφαλαίου.
(65)
Σε αντίθεση με τις αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή, η ανακεφαλαιοποίηση της FHB δεν αποσκοπούσε στη στρέβλωση του ανταγωνισμού μέσω επέκτασης των δραστηριοτήτων της εμπορικής τράπεζας FHB. Η αύξηση κεφαλαίου της τελευταίας έγινε κατόπιν σχετικής δέσμευσης που είχε αναληφθεί στο πλαίσιο της συμφωνίας ανακεφαλαιοποίησης. Η βασική δραστηριότητα της εμπορικής τράπεζας FHB, που στηρίχθηκε και αυτή με την αύξηση κεφαλαίου ύψους 25 δισεκατ. HUF η οποία χρηματοδοτήθηκε από την κρατική ανακεφαλαιοποίηση, παραμένει ως έχει. Το χαρτοφυλάκιο εταιρικών δανείων επεκτείνεται σταθερά, χωρίς όμως να υπερβαίνει την προγενέστερη αυξητική του τάση.
(66)
Κατά την άποψή τους, τα παραπάνω αποκαλύπτουν ότι είναι αβάσιμη η συνοπτική κρίση της Επιτροπής για τα μέτρα που αποσκοπούσαν στον περιορισμό της στρέβλωσης του ανταγωνισμού και είναι αβάσιμος ο ισχυρισμός της ότι «αυτά τα μέτρα είναι πολύ περιορισμένα». Συνεπώς, οι ουγγρικές αρχές επιμένουν ότι η συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης πληρούσε τα κριτήρια που τέθηκαν τόσο με τον νόμο περί σταθεροποίησης όσο με τις σχετικές ανακοινώσεις της Επιτροπής.
VIII. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
8.1. ΎΠΑΡΞΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(67)
Η Επιτροπή έχει ήδη διαπιστώσει στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, της 24ης Ιανουαρίου 2011, ότι τόσο η ανακεφαλαιοποίηση όσο και η στήριξη της ρευστότητας υπό μορφή δανείου που χορηγήθηκε στην FHB αποτελούσαν κρατική ενίσχυση κατά τη σημασία του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης (16). Ούτε οι ουγγρικές αρχές ούτε η FHB παρουσίασαν οποιοδήποτε επιχείρημα που θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση τη διαπίστωση αυτή.
8.2. ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(68)
Η Επιτροπή έχει ήδη δηλώσει στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, της 24ης Ιανουαρίου 2011, ότι η ανακεφαλαιοποίηση υπέρ της FHB δεν πληρούσε τους όρους του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης. Συγκεκριμένα, δεν πληρούσε τις απαιτήσεις που πρέπει να ισχύουν όταν η αύξηση κεφαλαίου υπερβαίνει το 2 % των RWA του δικαιούχου. Ως εκ τούτου, το μέτρο θα πρέπει να κοινοποιηθεί στην Επιτροπή ξεχωριστά, σύμφωνα με τους όρους του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης και του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης.
(69)
Επομένως, η Ουγγαρία υλοποίησε παράνομα την ενίσχυση υπό τη μορφή ανακεφαλαιοποίησης υπέρ της FHB, παραβιάζοντας το άρθρο 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης.
8.3. ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(70)
Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της FHB, έπρεπε να ληφθούν υπόψη όλα τα μέτρα που της χορηγήθηκαν. Συνεπώς, η ανακεφαλαιοποίηση των 30 δισεκατ. HUF και το δάνειο ρευστότητας των 120 δισεκατ. HUF έπρεπε να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση της συμβατότητας.
8.4. ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
8.4.1. Νομική βάση
(71)
Όπως ορίστηκε ήδη στην απόφαση της Επιτροπής της 24ης Ιανουαρίου 2011, δεδομένων των συγκεκριμένων καταστάσεων των χρηματοπιστωτικών αγορών, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα μπορούν να εξεταστούν βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, που δηλώνει ότι «Δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά: […] οι ενισχύσεις […] για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους». Εφόσον η παρούσα απόφαση αποσκοπεί στην αξιολόγηση της ενίσχυσης που έλαβε η FHB και του σχεδίου αναδιάρθρωσής της, η Επιτροπή κρίνει κατάλληλο να βασίσει την αξιολόγησή της σε ανακοινώσεις σχετικά με την εφαρμογή κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στον χρηματοπιστωτικό τομέα κατά τη διάρκεια της κρίσης (17). Συγκεκριμένα, η αξιολόγηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της τράπεζας θα βασιστεί στην ανακοίνωση περί αναδιαρθρώσεων (18).
8.4.2. Συμβατότητα του σχεδίου αναδιάρθρωσης
8.4.2.1. Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του ιδρύματος
(72)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (19), η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς την αξιοπιστία των παραδοχών που υιοθέτησε η FHB στις χρηματοοικονομικές της προβλέψεις. Η Επιτροπή σημείωσε ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπέβαλε η FHB τον Σεπτέμβριο του 2010 δεν εξηγούσε γιατί ήταν ορθές οι εν λόγω παραδοχές. Επιπρόσθετα, εφόσον οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις δεν φαινόταν να λαμβάνουν υπόψη τις συνέπειες της εξαγοράς της Allianz Bank και της συμφωνίας με την Allianz Hungaria Insurance, η Επιτροπή δεν θα μπορούσε θα θεωρήσει ότι οι προβλέψεις που παρουσιάστηκαν παραμένουν σε ισχύ. Η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες σχετικά με τις παραδοχές της τράπεζας που βασίζονταν σε σημαντική αύξηση των καταθέσεων.
(73)
Επιπλέον, η Επιτροπή είχε επίσης επιφυλάξεις σχετικά με τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της τράπεζας δεδομένου του επιχειρηματικού μοντέλου της FHB, το οποίο φαινόταν να είναι ευάλωτο σε κρίσεις ρευστότητας διότι βασιζόταν πάρα πολύ στη χονδρική χρηματοδότηση και πολύ λίγο στις καταθέσεις. Η Επιτροπή θεωρούσε ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας του Σεπτεμβρίου 2010, ενώ αφορούσε κατά κύριο λόγο το ζήτημα του κεφαλαίου, δεν παρείχε επαρκείς λεπτομέρειες σχετικά με τη μακροπρόθεσμη βιώσιμη χρηματοδότηση της τράπεζας.
(74)
Βάσει των πρόσθετων στοιχείων σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας του Οκτωβρίου του 2011, η Επιτροπή σημείωσε ότι οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις του σχεδίου του Σεπτεμβρίου 2010 βασίζονται σε ορθές και αξιόπιστες παραδοχές. Τα επικαιροποιημένα στοιχεία που περιλάμβαναν την εξαγορά της Allianz Bank καταδεικνύουν αύξηση των λιανικών και εμπορικών καταθέσεων της τράπεζας η οποία οφείλεται σε λογαριασμούς που αποκτήθηκαν από την Allianz Bank. Η εξαγορά αυτή υποστηρίζει τις παραδοχές που έγιναν σχετικά με την αύξηση των καταθέσεων.
(75)
Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ευνοϊκά το γεγονός ότι η αύξηση των καταθέσεων συμβάλλει στη διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης της τράπεζας, στη μείωση της σχετικής βαρύτητας των ενυπόθηκων ομολογιών στο μείγμα χρηματοδότησης, καθώς και στη μείωση της εξάρτησης της τράπεζας από χονδρική χρηματοδότηση. Βάσει των στοιχείων που παρασχέθηκαν, η συμμετοχή της χονδρικής χρηματοδότησης (δηλαδή του συνόλου των εκδοθεισών ομολογιών, των καταθέσεων από τράπεζες και του τμήματος των ενυπόθηκων ομολογιών που δεν χρησιμοποιείται για την αναχρηματοδότηση δανείων) έχει μειωθεί ως ποσοστό του συνολικού παθητικού της τράπεζας από [35 % - 30 %] στις 31 Δεκεμβρίου 2009 σε [30 % - 25 %] στις 31 Δεκεμβρίου 2010. Ως αποτέλεσμα αυτού του αναπροσανατολισμού του μείγματος χρηματοδότησης της τράπεζας προς τις καταθέσεις, το μέσο κόστος χρηματοδότησης της τράπεζας (υπολογιζόμενο ως χρεωστικοί τόκοι επί του συνολικού παθητικού) βελτιώθηκε από [7 - 6,5] μονάδες βάσης στις 31 Δεκεμβρίου 2009 σε [6 - 5,5] μονάδες βάσης στις 31 Δεκεμβρίου 2010. Βελτιώθηκε επίσης η απόδοση ενεργητικού από [0,90 % - 1 %] το 2009 σε [1,05 % - 1,10 %] το 2010. Αυτή η θετική τάση επιβεβαιώνεται στην πρόβλεψη της τράπεζας βάσει της οποίας η απόδοση ενεργητικού θα σταθεροποιούνταν το 2014 στο [1,05 % - 1,2 %] σύμφωνα με ένα βασικό σενάριο, και [0,9 % - 1,05 %] σύμφωνα με ένα σενάριο κρίσης. Το 2014, η απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα έφτανε το [11 % - 13 %] σύμφωνα με ένα βασικό σενάριο και το [10 % - 12 %] σύμφωνα με ένα σενάριο κρίσης.
(76)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες σχετικά με την επάρκεια των μέτρων που προβλέφθηκαν από τις ουγγρικές αρχές εκείνη την εποχή για την αντιμετώπιση της έκθεσης της FHB στην ουγγρική αγορά ακινήτων και στις δυσμενείς νομισματικές διακυμάνσεις. Ωστόσο, βάσει των πληροφοριών που υποβλήθηκαν από την Ουγγαρία στις 9 Δεκεμβρίου 2011, η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι η FHB έκανε τα απαραίτητα βήματα προκειμένου να μειώσει σημαντικά την εμπλοκή της στην αγορά ενυπόθηκων ομολογιών (20). Η τράπεζα αύξησε επίσης σημαντικά το μερίδιό της στα δάνεια λιανικής από [3 % - 5 %] το 2009 σε [9 % - 11 %] το 2011. Η Επιτροπή σημειώνει περαιτέρω ότι η «συμφωνία της Allianz» (21) συνέβαλε σημαντικά σε αυτές τις θετικές τάσεις. Όσο για την έκθεση της τράπεζας σε δυσμενείς νομισματικές διακυμάνσεις, η δέσμευση της FHB για επέκταση της δέσμης μέσων που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της ακραίας επίπτωσης συναλλαγματικών κινδύνων σε ό,τι αφορά το κεφάλαιο μπορεί να θεωρηθεί ότι αρκεί για να διαλύσει τις αμφιβολίες της Επιτροπής (22) εφόσον παρέχει στην τράπεζα τη δυνατότητα να εξαλείψει ή να αντισταθμίσει τον συναλλαγματικό της κίνδυνο που προκύπτει από συναλλαγές σε ξένα νομίσματα.
(77)
Συνεπώς η Επιτροπή θεωρεί ότι το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, λαμβάνοντας υπόψη τη συμφωνία της Allianz Bank, δικαιολογεί σαφή επίπεδα στόχων για τις χρηματοοικονομικές προβλέψεις της FHB και συμβάλλει στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας.
8.4.2.2. Ίδια συνεισφορά από την τράπεζα (καταμερισμός βαρών)
(78)
Η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης αποπληρώθηκε ήδη στο Δημόσιο στις 19 Φεβρουαρίου 2010, δηλαδή εντός περιόδου μικρότερης του ενός έτους και ότι η τράπεζα αποπλήρωσε το ποσό της ενίσχυσης χρησιμοποιώντας δικούς της πόρους. Η FHB χρησιμοποίησε επίσης ίδια κεφάλαια προκειμένου να αποπληρώσει τέσσερις δόσεις του μακροπρόθεσμου κρατικού δανείου που οφείλονταν στις 11 Φεβρουαρίου 2011, στις 11 Μαΐου 2011, στις 11 Αυγούστου 2011 και στις 11 Νοεμβρίου 2011.
8.4.2.3. Περιορισμός του κόστους αναδιάρθρωσης, αποζημίωση
(79)
Η Επιτροπή βλέπει ευνοϊκά την πρόωρη εξόφληση του ποσού της ανακεφαλαιοποίησης προς το Δημόσιο. Επιπλέον, η εξαγορά της Allianz Bank από την FHB βελτιώνει το προφίλ ρευστότητας της τράπεζας, αυξάνοντας το ποσό των λιανικών και εμπορικών καταθέσεων. Η εξαγορά αυτή αποτελεί λοιπόν σημαντική πτυχή του επιχειρηματικού σχεδίου της τράπεζας και συμβάλλει στη μακροπρόθεσμη κερδοφορία της. Συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην FHB χρησιμοποιήθηκε για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της σε νέους επιχειρηματικούς τομείς, εφόσον η Allianz Bank και η FHB λειτουργούν και οι δύο στην ίδια λιανική και στην ίδια εμπορική αγορά. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εξαγορά της Allianz Bank Ltd από την FHB αποτελεί κατάλληλο μέτρο για τη διατήρηση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας.
(80)
Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι τα στοιχεία που χορήγησαν οι ουγγρικές αρχές εξάλειψαν τις αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, της 24ης Ιανουαρίου 2011, ως προς το κατά πόσον η εξαγορά της Allianz Bank έγινε σε μεγάλο βαθμό με δημόσια δαπάνη. Η εξαγορά της Allianz Βank ολοκληρώθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2010, μετά την αποπληρωμή της ανακεφαλαιοποίησης προς το Δημόσιο στις 19 Φεβρουαρίου 2010. Σχετικά με τα υπόλοιπα του δανείου, η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι η τράπεζα έχει ήδη αποπληρώσει τέσσερις δόσεις του δανείου από τον Φεβρουάριο του 2011 (23). Η αξιολόγηση της Επιτροπής δεν αλλάζει εάν ληφθεί υπόψη η «ελλείπουσα» αποζημίωση για την ανακεφαλαιοποίηση, δηλαδή το ποσό που δεν καταβλήθηκε αρχικά από την FHB, εφόσον η καταβολή αυτή ανερχόταν περίπου στο ποσό των 1,6 δισεκατ. HUF (αιτιολογική σκέψη 40) και το τίμημα που κατέβαλε για την Allianz Bank ήταν 3,3 δισεκατ. HUF (αιτιολογική σκέψη 60).
(81)
Σχετικά με την αποζημίωση για τα μέτρα ενίσχυσης, η Επιτροπή σημειώνει ευνοϊκά ότι η FHB και η ουγγρική κυβέρνηση συνήψαν συμφωνία στις 15 Δεκεμβρίου 2011 βάσει της οποίας η FHB συμφώνησε να καταβάλει στο Δημόσιο πρόσθετη αποζημίωση ύψους 1,6 δισεκατ. HUF. Εκτός από την καταβολή των 890 εκατ. HUF που έγινε τον Οκτώβριο του 2010, το συνολικό ποσό που καταβλήθηκε για την ανακεφαλαιοποίηση της FHB από το ουγγρικό Δημόσιο αντιστοιχεί σε ποσοστό αποζημίωσης 10,49 %, πράγμα το οποίο συμφωνεί με τους όρους που ορίζονται στον μηχανισμό εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης.
(82)
Η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι η τράπεζα αποπλήρωσε την ανακεφαλαιοποίηση που χορηγήθηκε από το Δημόσιο εντός περιόδου μικρότερης του έτους (δηλαδή η τράπεζα ανακεφαλαιοποιήθηκε στις 23 Μαρτίου 2009 και η αποπληρωμή προς το Δημόσιο έγινε στις 19 Φεβρουαρίου 2010).
(83)
Το μεσοπρόθεσμο δάνειο που έλαβε η τράπεζα βάσει του μηχανισμού ρευστότητας προβλέπει αποζημίωση ίση με το υψηλότερο εκ των εξής: (i) των Ειδικών Τραβηκτικών Δικαιωμάτων του ΔΝΤ (εφεξής «SDR») + 345 μονάδες βάσης, και (ii) του 12μηνου διατραπεζικού επιτοκίου δανεισμού (εφεξής «IBOR») + 100 μονάδες βάσης + 123,5 μονάδες βάσης (που αντιστοιχεί σε μηνιαίο μέσο επιτόκιο που κυμαίνεται μεταξύ 3,79 % και 4,08 %), πράγμα που συμφωνεί με τους όρους που ορίζονται στον μηχανισμό ρευστότητας.
(84)
Η δανειακή σύμβαση για το μεσοπρόθεσμο κρατικό δάνειο προβλέπει την αποπληρωμή του […] η οποία αρχίζει στις 11 Φεβρουαρίου 2011. Σύμφωνα με τα στοιχεία που υπέβαλαν οι ουγγρικές αρχές, η FHB έχει καταβάλει τέσσερις δόσεις, οι οποίες οφείλονταν στις 11 Φεβρουαρίου 2011, στις 11 Μαΐου 2011, στις 11 Αυγούστου 2011 και στις 11 Νοεμβρίου 2011. Η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι προς το παρόν η FHB εκπληρώνει εγκαίρως τις υποχρεώσεις καταβολής των δόσεων του μεσοπρόθεσμου δανείου. Η Επιτροπή δεν έχει λόγο να αμφιβάλλει ότι το δάνειο θα έχει αποπληρωθεί πλήρως και εγκαίρως κατά την ημερομηνία λήξης του.
(85)
Η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνεται από τις καλές επιδόσεις της FHB παρά τις δυσκολίες του ουγγρικού τραπεζικού τομέα και από το υψηλό ποσοστό κεφαλαίων κατηγορίας 1 (12 % στο τέλος του 2008, που αυξήθηκε σε 16,9 % μετά την ανακεφαλαιοποίηση το 2009 και παρέμεινε στο υψηλό επίπεδο του 10,5 % μετά την αποπληρωμή των κρατικών κεφαλαίων). Εκείνη τη χρονική στιγμή, η κεφαλαιακή απαίτηση για τις ουγγρικές τράπεζες ήταν 8 %. Αντίθετα με ορισμένες άλλες αντίστοιχες τράπεζες, η συγκεκριμένη κατάφερε να διατηρήσει την ισχυρή κεφαλαιακή της θέση (CAR ύψους 10,5 % τον Μάρτιο του 2009, μετά την αποπληρωμή της ανακεφαλαιοποίησης προς το Δημόσιο). Επίσης, διατήρησε την αξιολόγηση Baa3 του οίκου Moody's, αξιολόγηση που εξακολουθεί να θεωρείται «επιπέδου επένδυσης».
(86)
Με αυτά τα δεδομένα, η Επιτροπή πιστεύει ότι οι δυσκολίες που αντιμετώπισε η FHB ήταν προσωρινής φύσης, αλλά όχι θεμελιώδεις. Θεωρεί λοιπόν ότι η αποζημίωση που κατέβαλε η τράπεζα επαρκεί, δεδομένου ότι είναι αντίστοιχη της αποζημίωσης που απαιτείται από μια ουσιωδώς εύρωστη τράπεζα.
(87)
Δεδομένου ότι η βιωσιμότητα της τράπεζας δεν τέθηκε σε κίνδυνο εξαιτίας των συνεχιζόμενων δυσκολιών που αντιμετωπίζει η Ουγγαρία, η Επιτροπή δεν θα απαιτήσει την καταβολή πρόσθετης αποζημίωσης προς το Δημόσιο.
(88)
Επιπλέον, η αποζημίωση που κατέβαλε η FHB προς το Δημόσιο για το μεσοπρόθεσμο δάνειο (βλέπε αιτιολογική σκέψη 84) ήταν σύμφωνη με τους όρους που ορίζονται στον μηχανισμό ρευστότητας. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι η αποζημίωση και για τα δύο μέτρα ενίσχυσης είναι κατάλληλη.
(89)
Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ευνοϊκά ότι η τράπεζα δεν κατέβαλε μέρισμα για τις κοινές μετοχές της για τα έτη 2009 και 2010. Η FHB εφάρμοσε επίσης ορισμένους περιορισμούς αναφορικά με τους μισθούς, τις αμοιβές και τα επιδόματα των ανώτερων στελεχών της μέχρι το πέρας της συμμετοχής του ουγγρικού Δημοσίου.
(90)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης διασφαλίζει τη δέουσα ίδια συνεισφορά της τράπεζας, των μετόχων και της διοίκησης για την κάλυψη των δαπανών αναδιάρθρωσης.
8.4.2.4. Μέτρα για τη διόρθωση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(91)
Η Επιτροπή σημειώνει ότι τα μέτρα που περιέχονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού είναι περιορισμένα. Πρώτον, δεν ελήφθησαν διαρθρωτικά μέτρα. Δεύτερον, τα μέτρα συμπεριφοράς του σχεδίου αναδιάρθρωσης ισχύουν μόνο για όσο διάστημα η τράπεζα επωφελείται από το κεφάλαιο που της χορήγησε το Δημόσιο. Τρίτον, η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι προς το παρόν η FHB εκπληρώνει εγκαίρως τις υποχρεώσεις αποπληρωμής του μεσοπρόθεσμου δανείου. Η Επιτροπή δεν έχει λόγο να αμφιβάλλει ότι η τράπεζα θα είναι σε θέση να αποπληρώσει το δάνειο πλήρως και εγκαίρως κατά την ημερομηνία λήξης του. Τέταρτον, η θέση της FHB στην αγορά δεν άλλαξε σημαντικά αφότου εξαγόρασε την Allianz Bank (με μερίδια αγοράς [3 % - 3,3 %] και [3,4 % - 3,6 %] πριν και μετά την εξαγορά, αντίστοιχα), πράγμα που διαβεβαιώνει την Επιτροπή ότι η επίδραση της εξαγοράς αυτής στις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού παραμένει περιορισμένη.
(92)
Τα μέτρα συμπεριφοράς περιορίζονται στα εξής:
-
η τράπεζα δεν θα πρέπει να ακολουθεί επιθετική επιχειρηματική στρατηγική,
-
η τράπεζα δεν θα πρέπει να επενδύει σε νέους επιχειρηματικούς τομείς, με εξαίρεση τις επενδύσεις που είχαν εγκριθεί πριν από τη συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης,
-
η τράπεζα θα πρέπει να αποφεύγει την εκμετάλλευση στην αγορά της ύπαρξης της κρατικής ενίσχυσης.
(93)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα υπόλοιπα μέτρα συμπεριφοράς αναφορικά με την ανακεφαλαιοποίηση τα οποία ανέφεραν οι ουγγρικές αρχές στην απάντησή τους στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, με ημερομηνία 27 Ιανουαρίου 2011, μπορούν να θεωρηθούν μέτρα που περιορίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού τις οποίες προκαλεί η ενίσχυση.
(94)
Εντούτοις, λαμβάνοντας υπόψη το περιορισμένο μέγεθος της FHB στη λιανική και στην εμπορική αγορά της Ουγγαρίας (μερίδιο αγοράς [0,9 % - 1,08 %] και [0,5 % - 0,9 %], αντίστοιχα, στην αγορά λιανικών καταθέσεων και στην αγορά εταιρικών καταθέσεων) και το γεγονός ότι η τράπεζα αποπλήρωσε το κεφάλαιο που της χορήγησε το Δημόσιο σε λιγότερο από ένα έτος από την έκδοσή του, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού παραμένουν περιορισμένες. Επιπλέον, δεδομένου ότι η FHB έχει ήδη αποπληρώσει τέσσερις δόσεις του μεσοπρόθεσμου κρατικού δανείου που της χορηγήθηκε βάσει του μηχανισμού ρευστότητας, η Επιτροπή δεν έχει λόγο να αμφιβάλλει ότι η τράπεζα θα αποπληρώσει το δάνειο πλήρως και εγκαίρως.
(95)
Επιπρόσθετα, η αποζημίωση που καταβλήθηκε προς το Δημόσιο είναι σύμφωνη με τον μηχανισμό ανακεφαλαιοποίησης και εγγυήσεων και, ως εκ τούτου, είναι κατάλληλη σύμφωνα με την απαίτηση του σημείου 34 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(96)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, βάσει των στοιχείων που υπέβαλαν οι ουγγρικές αρχές και του επικαιροποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης της FHB που ορίζεται στην ενότητα IV της παρούσας απόφασης, τα μέτρα στήριξης που υλοποιήθηκαν υπό τη μορφή δανείου για τη στήριξη της ρευστότητας και ανακεφαλαιοποίησης είναι συμβατά με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης και πληρούν τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης σε ό,τι αφορά τη βιωσιμότητα, τον καταμερισμό των βαρών και τα μέτρα για τον μετριασμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(97)
Η Ουγγαρία συμφώνησε κατ' εξαίρεση η αυθεντική γλώσσα της παρούσας απόφασης να είναι η αγγλική,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Τα μέτρα που περιλαμβάνουν ένα μεσοπρόθεσμο κρατικό δάνειο ύψους 120 δισεκατ. HUF (περίπου 410 εκατ. ευρώ) το οποίο χορηγήθηκε στις 25 Μαρτίου 2009 με ημερομηνία λήξης την 11η Νοεμβρίου 2012 και ανακεφαλαιοποίηση ύψους 30 δισεκατ. HUF (περίπου 100 εκατ. ευρώ), υπό τη μορφή προνομιούχων μετοχών ειδικού μερίσματος συν μιας μετοχής με δικαίωμα ψήφου, που χορηγήθηκε στις 31 Μαρτίου 2009, και τα οποία υλοποίησε η Ουγγαρία για την FHB Jelzálogbank Nyrt είναι συμβατά με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ουγγαρία.
Βρυξέλλες, 22 Φεβρουαρίου 2012.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 22. února 2012
o státní podpoře SA.29608 (C37/10) poskytnuté Maďarskem na rekapitalizaci banky FHB Jelzálogbank Nyrt
(oznámeno pod číslem C(2012) 1021)
(Pouze anglické znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2014/296/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany, aby v souladu s výše uvedenými ustanoveními podaly připomínky (1), a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I ŘÍZENÍ
(1)
Dne 25. března 2009 poskytlo Maďarsko bance FHB Jelzálogbank Nyrt (dále jen „FHB“ nebo„banka“) střednědobou státní půjčku ve výši 120 miliard maďarských forintů (HUF) (přibližně 410 (2) milionů EUR) v rámci programu na podporu likvidity pro maďarské banky, který Komise schválila dne 14. ledna 2010 (3). Dne 31. března 2009 maďarské orgány poskytly na rekapitalizaci FHB částku 30 miliard HUF (přibližně 100 milionů EUR) ve formě nově vydaných preferenčních akcií, ze kterých budou vyplaceny mimořádné dividendy, plus jedné akcie s hlasovacím právem. Tato částka byla poskytnuta dne 31. března 2009 v rámci záručního a rekapitalizačního systému, který schválila Komise (4).
(2)
Dopisy ze dne 3. dubna, 13. května, 14. července a 11. září 2009 Komise požádala maďarské orgány o informace týkající se podmínek rekapitalizace. Maďarské orgány odpověděly dopisy ze dne 24. dubna, 2. června, 12. srpna a 9. října 2009.
(3)
Kvůli pochybnostem ohledně finančního zdraví banky v okamžiku rekapitalizace Komise dne 19. října 2009 požádala maďarské orgány, aby předložily plán restrukturalizace FHB v souladu se sdělením Komise o návratu k životaschopnosti a hodnocení restrukturalizačních opatření ve finančním sektoru v současné krizi podle pravidel pro státní podporu (5) (dále jen „sdělení o restrukturalizaci“). Maďarsko předložilo další informace ve dnech 12. a 19. listopadu 2009 a návrh plánu restrukturalizace dne 26. ledna 2010.
(4)
Dne 19. února 2010 FHB vrátila státu rekapitalizaci v plné výši.
(5)
Dopisy ze dne 24. a 25. března 2010 předložilo Maďarsko Komisi další informace. Dne 21. dubna 2010 se konala valná hromada akcionářů, na níž FHB rozhodla vyplatit státu kompenzaci za rekapitalizaci. Poté si Komise vyžádala informace dopisem ze dne 22. dubna 2010.
(6)
Komise si v dopisech ze dne 2. června a 1. října 2010 vyžádala doplňující informace. Maďarské orgány poskytly dodatečné informace dopisem ze dne 11. června 2010.
(7)
Dne 15. června 2010 Maďarsko předložilo aktualizovaný plán restrukturalizace, který byl doplněn dalšími nezbytnými údaji předloženými dne 30. září 2010.
(8)
Maďarské orgány předložily další informace dopisy ze dne 18. června, 28. července a 5. října 2010 a informovaly Komisi dopisem ze dne 29. října 2010, že FHB vyplatila za rekapitalizaci kompenzaci.
(9)
Dne 16. prosince 2010 se Komise rozhodla ohledně opatření podpory ve prospěch FHB zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva“). Následně maďarské orgány požádaly Komisi o změnu uvedeného rozhodnutí, neboť některé jeho části nebyly správné ani aktuální. Rozhodnutí bylo proto nahrazeno novým rozhodnutím ze dne 24. ledna 2011 (6) (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“). Dopisem ze dne 24. ledna 2011 Komise maďarské orgány informovala, že se s ohledem na opatření podpory rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy. Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie dne 18. června 2011. Komise vyzvala zúčastněné strany, aby k opatření podaly své připomínky.
(10)
Dopisem ze dne 2. března 2011 maďarské orgány předložily své připomínky týkající se rozhodnutí Komise o zahájení řízení ze dne 24. ledna 2011, kterým bylo zahájeno formální vyšetřovací řízení s ohledem na opatření ve prospěch FHB. Tyto připomínky byly doplněny připomínkami od FHB dopisem ze dne 11. července 2011.
(11)
Dopisem ze dne 18. července 2011 podala k rozhodnutí Komise o zahájení řízení připomínky třetí strana (Magyar Jelzálogbank Egyesület - Sdružení maďarských hypotečních bank).
(12)
Další aktualizace plánu restrukturalizace a dodatečné informace o splacení rekapitalizace maďarskému státu byla předložena maďarskými orgány dopisem ze dne 3. října 2011.
(13)
Dne 15. prosince 2011 byla podepsána nová dohoda mezi FHB a maďarským státem, podle které se banka zavázala zaplatit státu kompenzaci, která byla původně dohodnuta v dohodě o rekapitalizaci.
II. POPIS PŘÍJEMCE
1.1. PŘÍJEMCE
(14)
Banka FHB byla zřízena státem v roce 1997. Postupně stát svůj podíl v FHB odprodával. V roce 2003 byla FHB kotována na burze v Budapešti a v srpnu 2007 stát snížil svůj většinový podíl v bance na úroveň mírně převyšující 4 %.
(15)
FHB byla původně zřízena jako hypoteční banka s cílem podpořit využívání hypotečních dluhopisů. Podléhala přísným pravidlům ohledně omezení činnosti, dohledu nad zárukami a zvláštního dohledu v zájmu zajištění maximální bezpečnosti hypotečních dluhopisů. FHB měla původně povolení poskytovat pouze dlouhodobé hypoteční úvěry a záruky související s hypotéčními úvěry a uzavírat některé typy derivátových transakcí k zajištění svého vlastního postavení vyplývajícího z její hypoteční úvěrové činnosti. Hypoteční dluhopisy byly hlavním zdrojem financování její úvěrové činnosti. Banka také refinancovala hypoteční úvěry poskytované jinými bankami.
(16)
V roce 2006 zavedla FHB nový strategický plán s cílem rozšířit svou bankovní činnost a síť poboček, aby rozšířila svou finanční a provozní základnu vstupem na retailový trh prostřednictvím FHB Commercial Bank. V průběhu času začala FHB prodávat různé úvěrové produkty pro retailové a firemní zákazníky a nabízet služby vedení účtů, přijímání vkladů a služby související s kartami, čímž rozšířila svůj sortiment produktů na straně pasiv.
(17)
FHB je skupina, kterou tvoří mateřská společnost, FHB Mortgage Bank Co. Plc a plně vlastněné dceřiné společnosti: FHB Commercial Bank Ltd, FHB Service Ltd, FHB Real Estate Ltd a FHB Life Annuity Real Estate Investment Ltd. Působí především na trhu hypotečních dluhopisů. Na tomto trhu má FHB podíl ve výši 23 % (2009) a je druhým největším účastníkem na maďarském trhu (po bance OTP, která má na trhu podíl 74 %). FHB má tržní podíl ve výši 4,6 % na trhu hypoték pro retailové klienty a 0,6 % v oblasti vkladů retailových klientů.
(18)
Když byla banka v březnu 2009 rekapitalizována, její bilanční suma činila 746,2 miliardy HUF. K témuž datu činil ukazatel kapitálové přiměřenosti banky 10,5 %. Kapitálová injekce ze strany státu zvýšila ukazatel kapitálové přiměřenosti FHB na konci roku 2009 na 16,1 % (vypočtené podle maďarských účetních pravidel).
1.2. SOUVISLOSTI
(19)
Maďarsko je jedním z členských států nejvíce zasažených finanční krizí. Léta nadměrných veřejných výdajů a konjunktury ve stavebnictví a spotřebě, která byla posilována úvěry, vedla k vážné nerovnováze v hospodářství již před krizí. Rozšíření úvěrů pro domácnosti vedené v eurech a švýcarských francích, jakož i přetrvávající spoléhání na vnější financování vedly k tomu, že země i její bankovní sektor jsou zvláště zranitelné vůči výkyvům hodnoty maďarského forintu, který během krize výrazně oslabil.
(20)
Finanční krize postihla Maďarsko do takové míry, že Mezinárodní měnový fond (dále jen „MMF“), Evropská unie (dále jen „EU“) a Světová banka musely v listopadu 2008 Maďarsku poskytnout mimořádné úvěry, aby se ztlumilo napětí na finančních trzích země.
(21)
V reakci na tuto závažnou poruchu v maďarském hospodářství způsobenou krizí zavedla maďarská vláda několik opatření zaměřených na podporu finančního sektoru a financovaných společně z MMF, EU a Světové banky. Opatření zahrnovala režim na podporu likvidity a záruční a rekapitalizační systém.
(22)
Režim na podporu likvidity (dále jen „režim likvidity“) zřízený maďarským zákonem o veřejném financování umožňuje likviditu ve formě úvěrů finančním institucím. Byl schválen Komisí dne 14. ledna 2009 (7) a poté několikrát prodloužen, naposledy do 31. prosince 2011 (8).
(23)
Rozhodnutím ze dne 12. února 2009 (9) Komise schválila maďarský záruční a rekapitalizační systém. V rámci tohoto systému mohl maďarský stát upsat prioritní akcie, které jsou v bankách považovány za kapitál tier 1. Rekapitalizační část systému byla několikrát prodloužena, naposledy do 31. prosince 2011.
(24)
Podle záručního a rekapitalizačního systému platí, že pokud rekapitalizace překročí 2 % rizikově vážených aktiv banky (dále jen „RVA“), maďarské orgány o tom musí nejprve uvědomit Komisi a poskytnout podrobné posouzení ohledně toho, proč se domnívají, že by tato banka měla být nadále považována v zásadě za zdravou instituci. Pokud Komise nepřijme posouzení, že je banka v zásadě zdravá, může rekapitalizace i nadále proběhnout, ale kompenzace musí být zvýšena tak, aby odrážela vyšší riziko, a do šesti měsíců od rekapitalizace musí být Komisi předložen plán restrukturalizace.
Důvody obtíží FHB
(25)
Maďarsko bylo těžce zasaženo finanční krizí, která spolu s dalšími vnitřními problémy v bankovním sektoru situaci maďarských bank ještě zhoršila.
(26)
FHB požádala o státní podporu, protože na rozdíl od mnoha jiných maďarských bank neměla mateřskou společnost v eurozóně, a proto nemohla získat levné financování poskytované Evropskou centrální bankou (dále jen „ECB“). Nástroje ECB, včetně různých repo nástrojů, byly v eurozóně k dispozici od podzimu 2008. Maďarská národní banka vytvořila nástroj počátkem roku 2010, tím se však zlepšil pouze přístup k financování v maďarských forintech, a nikoli k financování v eurech, které podle FHB bylo během nejhoršího období krize rozhodující (10).
(27)
Podle maďarských orgánů byla rekapitalizace FHB nezbytná pro zajištění platební schopnosti banky a pro překonání problémů s likviditou, kterým čelil celý bankovní sektor v Maďarsku.
III. POPIS OPATŘENÍ PODPORY
(28)
Opatření podpory udělená Maďarskem bance FHB, která jsou popsána v rozhodnutí Komise o zahájení řízení ze dne 24. ledna 2011, spočívají:
-
ve střednědobé státní půjčce v rámci režimu likvidity ve výši 120 miliard HUF (přibližně 410 milionů EUR) udělené dne 25. března 2009 s termínem splatnosti 11. listopadu 2012,
-
v rekapitalizaci ve výši 30 miliard HUF (přibližně 100 milionů EUR) ve formě nově vydaných prioritních akcií, ze kterých budou vyplaceny mimořádné dividendy, plus jedné akcie s hlasovacím právem, poskytnutých dne 31. března 2009 v rámci záručního a rekapitalizačního systému.
(29)
V dohodě o rekapitalizaci mezi Maďarskem a FHB byl stanoven vzorec pro výpočet výše státní kompenzace za akcie ve výši 10,49 %, která má být vyplacena v podobě dividend, což je v souladu s výší kompenzace v případě bank, které jsou v zásadě zdravé, stanovené v záručním a rekapitalizačním systému. Rekapitalizace představovala 9 % RVA FHB, což převyšuje 2 % práh podle záručního a rekapitalizačního systému, na jehož základě lze přijímající instituce považovat v zásadě za zdravé. Vzhledem k tomu, že opatření nebylo Komisi oznámeno před provedením, neměla Komise možnost zkontrolovat, zda by banka měla být považována v zásadě za zdravou instituci podle záručního a rekapitalizačního systému. V případě, že přijímající banka není podle záručního a rekapitalizačního systému považována za zdravou, požaduje se plán restrukturalizace a výše kompenzace musí odrážet to, že banka není považována za zdravou, a musí být vyšší, než kompenzace pro v zásadě zdravé banky.
(30)
Navzdory svým obtížím si banka během tohoto období počínala dobře: měla silnou kapitálovou pozici (CAR 10,5 % v březnu 2009) a od Moody's Investors Service (dále „Moody's“) obdržela rating Baa3, který ještě spadá do kategorie investičního stupně. V únoru 2010, tedy méně než devět měsíců od rekapitalizace, banka zpětně odkoupila státem držené prioritní akcie, ze kterých mají být vyplaceny mimořádné dividendy.
(31)
Banka rozhodla o splacení rekapitalizace na základě revidovaného konsolidovaného stávajícího a očekávaného ukazatele kapitálové přiměřenosti, s přihlédnutím k makroekonomickým prognózám použitým při plánování na rok 2010 a předpokládaným objemům, rozvahám a informacím o rizicích uvedeným ve finančním plánu banky na rok 2010. Na základě přezkumu se dospělo k závěru, že i přes globální finanční krizi byla situace banky na konci roku podstatně lepší, než se očekávalo počátkem roku 2009 v době uzavření dohody o rekapitalizaci s maďarským státem.
(32)
FHB splatila státu rekapitalizaci, ovšem nezaplatila kompenzaci, což je v rozporu s dohodou o rekapitalizaci (11). Banka však měla za to, že prioritní akcie, ze kterých budou vyplaceny mimořádné dividendy a které byly v držení státu, nezakládaly automaticky nárok na výplatu dividend a jejich priorita znamená pouze to, že banka měla před výplatou dividend z kmenových akcií nejprve zaplatit uvedené dividendy státu. Vzhledem k tomu, že kmenoví akcionáři neobdrželi žádné dividendy během období, kdy stát vlastnil prioritní akcie, ze kterých mají být vyplaceny mimořádné dividendy, neexistovala podle banky žádná povinnost prioritní dividendy vyplatit. Kromě toho FHB tvrdila, že stát stejně prioritní akcie, ze kterých mají být vyplaceny mimořádné dividendy, v okamžiku, kdy byly vyhlášeny dividendy za rok 2009, nevlastnil vzhledem k tomu, že akcie již byly předtím odkoupeny zpět.
(33)
FHB informovala Komisi, že se v roce 2010 účastnila zátěžového testu EU, který koordinoval Evropský výbor orgánů bankovního dohledu ve spolupráci s ECB a maďarským orgánem finančního dohledu. Zátěžový test byl zaměřen na kapitálovou přiměřenost, přičemž rizika spojená s likviditou nebyla přímo prověřována. Výsledky testu založené na konsolidovaných údajích ke konci roku 2009 naznačují, že FHB disponovala rezervou ve výši [více než 50] (12) milionů EUR kapitálu tier 1 v porovnání s prahovou hodnotou ve výši 6 % kapitálové přiměřenosti tier 1.
(34)
Zákonem CX z roku 2010 o změně některých zákonů v oblasti hospodářství a financí (dále jen „zákon CX z roku 2010“), který vstoupil v platnost dnem 21. srpna 2010, Maďarsko změnilo zákon CIV z roku 2008 o stabilitě systému finančního zprostředkování (dále jen „zákon o stabilizaci“). Zákonem CX z roku 2010 byl maďarskému státu zpětně poskytnut právní nárok požadovat od FHB kompenzaci za poskytnutí rekapitalizace, a to i přes to, že v době, kdy bylo na valné hromadě akcionářů FHB rozhodnuto o výplatě dividend, maďarský stát již nebyl akcionářem banky.
(35)
Dne 28. října 2010 maďarský stát a FHB podepsaly dohodu, podle níž měla FHB maďarskému státu vyplatit kompenzaci ve výši 890 milionů HUF za rekapitalizaci a úroky z prodlení ve výši 11 726 786 HUF.
(36)
Výše kompenzace byla údajně stanovena na základě podmínek režimu likvidity. Maďarské orgány uvedly, že rekapitalizace byla poskytnuta ze stejného zdroje financování jako podpora likvidity ve formě půjčky a z těchto důvodů by kompenzace za rekapitalizaci a na podporu likvidity měla být stejná. Kapitál byl bance FHB poskytnut dne 6. května 2009 a byl splacen dne 19. února 2010. Úroková sazba, která byla nakonec uplatněna, byla stejná jako úroková sazba zaplacená za půjčku ve výši přibližně 400 milionů EUR. Podle informací poskytnutých Maďarskem se výsledná měsíční průměrná úroková sazba pohybovala mezi 3,79 % a 4,08 %; aktuální částka byla vypočítávána na týdenní bázi. Podle informací poskytnutých maďarskými orgány byla celková částka kompenzace ve výši 890 milionů HUF vyplacena na konci roku 2010.
(37)
Úroky z prodlení byly účtovány v souladu s maďarskou referenční sazbou 5,97 %, kterou zveřejnila Komise (13), navýšenou o 100 bazických bodů. Úroky z prodlení byly vypočítány pro období od 21. srpna 2010, kdy vstoupil v platnost pozměněný zákon o stabilizaci, do 28. října 2010, kdy byla podepsána dohoda.
(38)
Dne 15. prosince 2011 uzavřely maďarský stát a FHB novou dohodu, na jejímž základě banka souhlasila s tím, že státu zaplatí souhrnnou částku ve výši 10,49 % z celkové výše rekapitalizace (tj. celkově 2 491 742 552 HUF). Podle této nové dohody se tak FHB zavazuje odvést státu do 31. prosince 2011 dodatečnou částku ve výši 1 601 742 552 HUF, vypočítanou jako rozdíl mezi celkovou kompenzací ve výši 890 milionů HUF uvedenou výše v bodě 36 a kompenzací, která již byla zaplacena dne 28. října 2010.
IV. PLÁN RESTRUKTURALIZACE
(39)
Dne 30. září 2010 Maďarsko předložilo Komisi aktualizovaný plán restrukturalizace FHB. Doplňkové informace o plánu restrukturalizace byly Komisi předloženy dopisem ze dne 3. října 2011. Hlavní aspekty plánu restrukturalizace byly již popsány v rozhodnutí Komise o zahájení řízení. Další prvky byly předloženy dne 3. října 2011 a jsou popsány v oddílech 4.1 až 4.3.
4.1. ŽIVOTASCHOPNOST
(40)
V roce 2010 bylo mezinárodní a domácí hospodářské prostředí v poměrně obtížné situaci, i když se objevily určité náznaky zlepšení. V roce 2010 ziskovost maďarského bankovního sektoru dalece zaostávala za předchozím rokem. Na základě zákona XC z roku 2010, který vstoupil v platnost dne 13. srpna 2010, maďarská vláda zavedla zvláštní daň pro finanční organizace dosahující celkové výše 187 miliard HUF, kterou zaplatily hlavně úvěrové instituce.
(41)
Poptávka retailových zákazníků po půjčkách byla v průběhu roku 2010 výrazně nižší; zároveň stranu nabídky oslabovaly nepříznivé změny regulačního prostředí a podmínek na trhu. Objem úvěrů poskytovaných firemním zákazníkům se v celém sektoru snížil, ačkoli některé banky, včetně FHB, své činnosti v oblasti podnikového bankovnictví rozšířily.
(42)
Nejvýznamnější událostí týkající se jak operací, tak finančních výsledků FHB byla její akvizice banky Allianz Commercial Bank Ltd (dále jen „Allianz Bank“) a dohoda o dlouhodobé strategické spolupráci mezi Allianz Hungaria Insurance Co. Ltd. (dále jen „Allianz Hungaria Insurance“) a FHB. Akvizice byla uzavřena do 30. září 2010. Zároveň byl v FBH zahájen integrační projekt s cílem sloučit Allianz Bank a FHB Commercial Bank a racionalizovat a optimalizovat operace celé skupiny (síť poboček, distribuční kanály, portfolio produktů, operace IT, organizační struktura a lidské zdroje atd.).
(43)
Akvizice příznivě ovlivnila čistý zisk skupiny FHB za rok 2010; jednorázové položky spojené s akvizicí vyvážily negativní dopad zvláštní bankovní daně, ztrát z úvěrového portfolia a zvyšující se náklady na financování. FHB dosáhla v roce 2010 celkového zisku ve výši 11,2 miliardy HUF, což ve srovnání s rokem 2009 představuje nárůst ve výši 58,9 %.
(44)
V důsledku akvizice Allianz Bank se počet retailových i podnikových bankovních účtů v FHB výrazně zvýšil, z […] v prosinci 2009 na […] v prosinci 2010 (+ […] %). Avšak kvůli velkému počtu spících účtů se objem vkladů nezvýšil úměrně, avšak zvýšil se z […] miliard HUF v prosinci 2009 na […] miliard HUF v prosinci 2010 (+[…] %). Podíl FHB na trhu v oblasti retailových a podnikových vkladů se zvýšil z […] % na […] % a z […] % na […] %. Akvizicí Allianz Bank se tak zvyšuje podíl vkladů ve skladbě finančních prostředků FHB a snižuje množství hypotečních dluhopisů z […] miliardy HUF v roce 2010 na […] miliard HUF v roce 2011.
(45)
FHB na základě odhadované konsolidované rozvahy a výkazu zisku a ztráty pro rok 2011 předpokládá, že by její ukazatel kapitálové přiměřenosti měl být v prosinci 2011 přibližně […] %. V této prognóze se zohledňuje dodatečná platba, která byla na základě dohody s maďarským státem uhrazena dne 15. prosince 2011 za rekapitalizaci provedenou v březnu 2009.
4.2. SDÍLENÍ NÁKLADŮ
(46)
Za rekapitalizaci ve výši 30 miliard HUF zaplatila FHB v říjnu 2010 kompenzaci ve výši 890 milionů HUF. Původně použitá úroková sazba byla stejná jako úroková sazba, která byla zaplacena za půjčku ve výši 120 miliard HUF, tedy měsíční průměrná sazba 3,79 % až 4,08 %.
(47)
V rámci nové dohody podepsané dne 15. prosince 2011 mezi FHB a maďarským státem se banka zavázala uhradit státu kompenzaci v celkové výši 2 491 742 552 HUF, což představuje 10,49 % výše rekapitalizace, jak bylo původně dohodnuto mezi bankou a státem v dohodě o rekapitalizaci.
4.3. OPATŘENÍ K OMEZENÍ NARUŠENÍ HOSPODÁŘSKÉ SOUTĚŽE
(48)
Dodatečné informace poskytnuté v říjnu 2011 se konkrétně netýkaly narušení hospodářské soutěže, kromě zdůraznění skutečnosti, že i přes koupi Allianz Bank zůstává podíl FHB na trhu retailových a podnikových vkladů omezený (v případě retailových vkladů [0,7 % až 1,3 %] a podnikových vkladů [0,4 % až 0,95 %] ke dni 31. prosince 2010 a v případě retailových vkladů [0,65 % až 1,3 %] a podnikových vkladů [1 % až 1,35 %] ke dni 30. června 2011).
V. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO ŘÍZENÍ
(49)
Komise zahájila formální vyšetřovací řízení, neboť se domnívala, že hlavní předpoklady, z nichž vycházely plán restrukturalizace a obchodní prognóza FHB, nebyly dostatečně odůvodněné a nezohlednily nedávnou koupi Allianz Bank ze strany FHB. Kromě toho Komise rovněž vyjádřila pochyby o dlouhodobé životaschopnosti FHB vzhledem k tomu, že má vysokou expozici vůči financování z jiných zdrojů než klientských vkladů a vůči trhu s nemovitostmi v Maďarsku.
(50)
Kromě toho Komise vzhledem k nízké úrovni kompenzace, která byla státu vyplacena v říjnu 2010 za rekapitalizaci (odpovídající průměrné úrokové sazbě 3,79 % až 4,08 % v souladu s režimem likvidity), také vyjádřila pochybnosti, zda byl vlastní příspěvek banky k její restrukturalizaci dostatečný. Odkoupení Allianz Bank a dohoda s Allianz Hungaria Insurance rovněž vyvolaly pochybnosti o tom, zda byla podpora omezena na nezbytné minimum.
(51)
Nakonec Komise měla rovněž za to, že maďarské orgány neprokázaly, že byla přijata dostatečná opatření s cílem omezit narušení hospodářské soutěže, které na trhu způsobila podpora, již FHB obdržela, zejména s ohledem na její expanzivní strategii, nedávnou akvizici Allianz Bank a nedostatečnou kompenzaci vyplacenou státu za rekapitalizaci.
VI. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(52)
Komise obdržela připomínky Sdružení maďarských hypotečních bank (dále jen „sdružení“) dne 18. července 2011. Ve svých připomínkách sdružení znovu připomnělo rozsah krize, která zasáhla maďarské hospodářství a bankovní sektor v letech 2008-2009, a zdůraznilo, že rekapitalizace FHB proběhla v důsledku obtížné makroekonomické situace vyplývající z krize. Cílem zásahu státu ve prospěch FHB bylo řešit závažná rizika, se kterými se potýkalo maďarské odvětví hypotečních úvěrů a trh hypotečních dluhopisů. Ve skutečnosti v důsledku zranitelnosti vůči výkyvům měny, posilování švýcarského franku vůči maďarskému forintu klesajícího příjmu spotřebitelů a růstu nezaměstnanosti došlo k rychlému a závažnému zhoršení kvality portfolia hypotečních úvěrů, zvýšení počtu „špatných úvěrů“ a ubývání možností financování pro banky. Tak tomu bylo zejména v případě FHB, která je financována na kapitálovém trhu.
VII. PŘIPOMÍNKY ČLENSKÉHO STÁTU
(53)
Komise obdržela připomínky maďarských orgánů dne 2. března 2011, které byly doplněny připomínkami FHB zaslanými dopisem ze dne 11. července 2011.
7.1. ŽIVOTASCHOPNOST
(54)
V reakci na pochybnosti Komise ohledně správnosti předpokladů, na nichž je postaven plán restrukturalizace banky, maďarské orgány uvedly, že finanční prognózy vycházejí z předpokladů externích odborníků a jsou v souladu s informacemi, které byly k dispozici v době, kdy byly provedeny. Pokud jde o spolehlivost, nijak se neliší od jiných finančních plánů nebo odhadů provedených FHB.
(55)
Podle maďarských orgánů je dlouhodobá životaschopnost FHB zajištěna, o čemž svědčí úspěch FHB při získávání finančních prostředků jak na peněžních, tak na kapitálových trzích: v roce 2009 FHB vydala hypoteční dluhopisy za více než 60 miliard HUF a soukromí investoři rovněž bance půjčili celkem […].
(56)
Kromě toho maďarské orgány uvádějí, že pokud jde o retailové vkladní účty, údaje naznačují, že se podíl FHB v segmentu retailových vkladů v roce 2009 zvýšil z […] % na […] %; prognóza na konec roku 2010 činí […] %. Dále se počet retailových účtů, jakož i velikost portfolia těchto účtů důsledně a dynamicky zvyšovaly, a to i přesto, že prognóza naznačovala, že v portfoliu dojde k poklesu. Proto banka a maďarské orgány nepovažují prognózy ohledně retailových vkladů a retailových účtů za příliš optimistické.
(57)
Pokud jde o likviditu, FHB může být považována za trvale stabilní, což je mimo jiné způsobeno skutečností, že musí splňovat požadavky na likviditu předepsané ratingovými agenturami. Likvidita banky byla stabilní dokonce i v nejobtížnějších obdobích krize, což bylo potvrzeno v dopise guvernéra maďarské centrální banky ministru financí ze dne 19. března 2009.
(58)
A konečně, oslabení kvality aktiv banky během krize bylo způsobeno především makroekonomickou situaci Maďarska, ztenčujícím se příjmem domácností, klesající mírou zaměstnanosti a rostoucí mírou nezaměstnanosti, a nikoli posilováním švýcarského franku vůči maďarskému forintu. Ačkoli FHB zahájila několik programů zaměřených na řešení problémů dlužníků v obtížích, kvalita úvěrového portfolia se bude trvale zlepšovat především hospodářským vzestupem a zlepšením hospodářských ukazatelů. Hospodářské výhledy maďarské centrální banky a maďarské vlády pro rok 2011 uvádějí růst hrubého domácího produktu (dále jen „HDP“), postupné zvyšování zaměstnanosti a nižší míru nezaměstnanosti, což bude pravděpodobně mít významný dopad na úvěrové portfolio FHB.
7.2. SDÍLENÍ ZÁTĚŽE
(59)
Maďarské orgány konstatují, že FHB uzavřela dohodu s Allianz Bank a Allianz Hungaria Insurance až poté, co dne 19. února 2010 zcela splatila státu částku v celkové hodnotě emitovaných akcií a splatila akcie vydané během rekapitalizace. Dohody FHB s Allianz vstoupily v platnost v červnu a červenci 2010 a akvizice proběhla v září 2010. V této době FHB neměla v držení žádné státní prostředky. FHB proto nemohla financovat akvizici z rekapitalizace splacené v únoru 2010. Přípravné analýzy a diskuse mezi FHB a Allianz byly zahájeny až poté, co byla státní půjčka vrácena. Kupní cena, kterou FHB zaplatila za Allianz Bank (při zohlednění hodnoty vlastních akcií), činila přibližně 3,3 miliardy HUF, zatímco vlastní kapitál Allianz Bank činil k 30. září 2010 téměř 14 miliard HUF. FHB tedy mohla získat Allianz Bank, aniž by potřebovala kapitál, přičemž touto transakcí se její vlastní kapitál nesnížil.
(60)
Kromě toho skutečnost, že podpora byla omezena na nezbytné minimum, se odráží v tom, že ukazatel kapitálové přiměřenosti FHB, který v roce 2008 činil 11,3 %, dosáhl cíle 12 %, který Komise schválila v rámci záručního a kapitálového systému, až po rekapitalizaci.
(61)
Maďarské orgány rovněž poznamenaly, že FHB nevyplatila dividendy několik po sobě jdoucích let a odkoupila zpět v poměru k celkové hodnotě vlastního kapitálu akcionářů pouze malou část svých akcií. Vzhledem k tomu, že částka finančních prostředků vrácená vlastníkům a akcionářům byla v minulých letech nízká, bylo zajištěno přiměřené sdílení nákladů.
7.3. OPATŘENÍ K OMEZENÍ NARUŠENÍ HOSPODÁŘSKÉ SOUTĚŽE
(62)
Kromě opatření omezujících narušení hospodářské soutěže, která Komise zmiňovala ve svém rozhodnutí, maďarské orgány poukazují na další opatření vázaná na záruční a rekapitalizační systém a dohodu o rekapitalizaci mezi FHB a maďarským státem:
-
stát má zvláštní právo veta při výplatách dividend a akvizicích (14) a
-
banka musí zavést určitá omezení, pokud jde o platy, odměny a výhody jejích vyšších úředníků až do ukončení účasti maďarského státu (15).
(63)
Maďarské orgány uvádějí, že podle jejich výkladu pravidel státní podpory jsou nebo byla opatření upravující chování a jiná opatření omezující narušení hospodářské soutěže pro FBH závazná tak dlouho, dokud byl stát akcionářem banky.
(64)
Kromě opatření uvedených výše učinila FHB další závazky v bodě 3.8 dohody o rekapitalizaci, která stanoví, že rekapitalizace by měla být využita k dosažení těchto cílů:
-
FHB provede navýšení kapitálu v FHB Commercial Bank,
-
rekapitalizace přispěje ke stabilizaci maďarských trhů hypotečních cenných papírů a hypotečních úvěrů a financuje rozvoj úvěrů retailovým klientům a malým a středním podnikům,
-
rekapitalizace zlepší stabilitu FHB a posílí její aktivní účast na kapitálovém trhu, a tím přispěje i k obnovení důvěry investorů,
-
FHB se zapojí do konsolidace výše uvedených segmentů trhu,
-
FHB optimalizuje svou strukturu financování (strukturu závazků),
-
FHB rozšíří svůj soubor nástrojů, které jsou potřebné k odvrácení extrémních dopadů makroekonomických (směnný kurz) rizik na straně kapitálu.
(65)
Oproti pochybnostem, které vyjádřila Komise, rekapitalizace FHB neměla narušit hospodářskou soutěž rozšířením činností FHB Commercial Bank. Navýšení kapitálu v FHB Commercial Bank bylo závazkem přijatým v rámci dohody o rekapitalizaci. Hlavní činnost FHB Commercial Bank, která byla rovněž podpořena navýšením kapitálu ve výši 25 miliard HUF financovaným ze státní rekapitalizace, zůstala zachována. Portfolio podnikových úvěrů se soustavně rozšiřovalo, avšak nepřekročilo svůj dřívější vývoj růstu.
(66)
Podle názoru maďarských orgánů z výše uvedených skutečností vyplývá, že neexistuje žádný základ pro souhrnné posouzení opatření zaměřených na omezení narušení hospodářské soutěže ze strany Komise, ani její tvrzení, že „tato opatření jsou velmi omezená“. Proto maďarské orgány trvají na tom, že dohoda o rekapitalizaci splňovala kritéria stanovená jak v zákonu o stabilizaci, tak v příslušných sděleních Komise.
VIII. POSOUZENÍ PODPORY
8.1. EXISTENCE PODPORY
(67)
Komise již ve svém rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 24. ledna 2011 konstatovala, že jak rekapitalizace, tak podpora likvidity ve formě půjčky poskytnuté FHB představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy (16). Ani maďarský stát, ani FHB nepředložily žádný argument, který by toto zjištění zpochybnil.
8.2. ZÁKONNOST PODPORY
(68)
Komise již ve svém rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 24. ledna 2011 prohlásila, že rekapitalizace ve prospěch FHB nebyla v souladu s podmínkami záručního a rekapitalizačního systému. Zejména nesplňovala požadavky, které se mají uplatnit při navýšení kapitálu, jež přesahuje 2 % rizikově vážených aktiv příjemce. Opatření tak měla být oznámena Komisi samostatně v souladu s podmínkami záručního a rekapitalizačního systému a s čl. 108 odst. 3 Smlouvy.
(69)
V důsledku toho Maďarsko v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy protiprávně poskytlo podporu ve formě rekapitalizace ve prospěch FHB.
8.3. VYČÍSLENÍ PODPORY
(70)
V souvislosti s restrukturalizací FHB je třeba zohlednit všechna opatření, která jí byla poskytnuta. Proto je třeba při posouzení slučitelnosti vzít v úvahu jak rekapitalizaci ve výši 30 miliard HUF, tak půjčku na likviditu ve výši 120 miliard HUF.
8.4. SLUČITELNOST PODPORY
8.4.1. Právní základ
(71)
Jak již bylo uvedeno v rozhodnutí Komise ze dne 24. ledna 2011, vzhledem ke specifické situaci na finančních trzích se Komise domnívá, že opatření mohou být posouzena podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, který stanoví, že „za slučitelné s vnitřním trhem mohou být považovány: […] podpory, které mají […] napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“. Jelikož má toto rozhodnutí posoudit podporu, kterou FHB obdržela, a její plán restrukturalizace, považuje Komise za vhodné vycházet ve svém posouzení ze sdělení o použití pravidel pro poskytování státní podpory na finanční sektor během krize (17). Především, pokud jde o plán restrukturalizace banky, bude posouzení založeno na sdělení o restrukturalizaci (18).
8.4.2. Slučitelnost plánu restrukturalizace
8.4.2.1. Obnovení dlouhodobé životaschopnosti instituce
(72)
V rozhodnutí o zahájení řízení (19) vyjádřila Komise pochybnosti o věrohodnosti předpokladů, z nichž FHB vycházela ve svých finančních výhledech. Komise zaznamenala, že v plánu restrukturalizace předloženém bankou FHB v září 2010 nebylo vysvětleno, proč jsou tyto předpoklady správné. Dále vzhledem k tomu, že finanční výhledy zřejmě nebraly v potaz důsledky koupě Allianz Bank a dohody s Allianz Hungaria Insurance, nemohla se Komise domnívat, že uvedené výhledy zůstanou platné. Komise rovněž vyjádřila pochybnosti o předpokladech banky, jež se opírají o silný růst vkladů.
(73)
Komise dále měla rovněž obavy ohledně dlouhodobé životaschopnosti banky, pokud jde o obchodní model FHB, který byl považován za ohrožený krizí likvidity kvůli své silné závislosti na financování z jiných zdrojů než klientských vkladů a malému podílu vkladů. Komise se domnívala, že plán restrukturalizace banky ze září 2010, i když se zaměřoval na kapitálový výhled, neposkytoval dostatečné podrobnosti o dlouhodobě udržitelném financování banky.
(74)
Na základě doplňkových informací o plánu restrukturalizace banky poskytnutých v říjnu 2011 Komise konstatuje, že finanční prognózy v plánu restrukturalizace ze září 2010 jsou založeny na řádných a spolehlivých předpokladech. Aktualizované informace včetně odkoupení Allianz Bank ukazují nárůst v oblasti retailových a podnikových vkladů banky, který vyplývá z účtů získaných od Allianz Bank. Tato akvizice podporuje předpoklady ohledně růstu vkladů.
(75)
Komise také vítá skutečnost, že růst vkladů přispívá k diverzifikaci zdrojů financování banky, ke snížení relativního podílu hypotečních dluhopisů ve skladbě prostředků financování banky a snížení její závislosti na financování z jiných zdrojů než klientských vkladů. Podle poskytnutých informací se podíl financování z jiných zdrojů než klientských vkladů (tj. součet vydaných dluhopisů, vklady od bank a část hypotečních dluhopisů, která není použita na refinancování půjček) vyjádřený v procentech z celkových závazků banky snížil z [35 % až 30 %] ke dni 31. prosince 2009 na [30 % - 25 %] ke dni 31. prosince 2010. V důsledku tohoto vyvážení skladby prostředků financování banky směrem k vkladům se její průměrné náklady financování (vypočtené jako úrokové náklady na celkové závazky) zlepšily z [7-6,5] bazických bodů ke dni 31. prosince 2009 na [6-5,5] bazických bodů ke dni 31. prosince 2010. Rentabilita aktiv se také zlepšila z [0,90 %-1 %] v roce 2009 na [1,05 %-1,10 %] v roce 2010. Tento pozitivní trend je potvrzen v prognóze banky, v níž se předpokládá, že se rentabilita aktiv v roce 2014 podle základního scénáře stabilizuje na [1,05 %-1,2 %] a podle scénáře nepříznivého vývoje na [0,9 % -1,05 %]. V roce 2014 by rentabilita kapitálu podle základního scénáře činila [11 %-13 %] a podle scénáře nepříznivého vývoje [10 % - 12 %].
(76)
V rozhodnutí o zahájení řízení Komise rovněž vyjádřila své obavy ohledně dostatečnosti opatření, která v té době poskytly maďarské orgány k řešení expozice FHB vůči maďarském trhu s nemovitostmi a nepříznivým pohybům měny. Na základě informací předložených Maďarskem dne 9. prosince 2011 však Komise vítá, že FHB podnikla nezbytné kroky s cílem výrazně snížit svou účast na trhu hypotečních dluhopisů (20). Banka rovněž značně zvýšila svůj podíl úvěrů pro retailové klienty z [3 %-5 %] v roce 2009 na [9 %-11 %] v roce 2011. Komise dále poznamenává, že „transakce Allianz“ (21) významně přispěla k tomuto pozitivnímu trendu. Pokud jde o expozici banky vůči nepříznivým pohybům měny, je závazek FHB rozšířit svůj soubor nástrojů potřebných k odvrácení extrémních dopadů měnových rizik na straně kapitálu možné přijmout jako přiměřený k tomu, aby rozptýlil pochybnosti Komise (22), neboť poskytuje bance možnost, aby odstranila nebo zajistila své měnové riziko vyplývající z transakcí v cizích měnách.
(77)
Komise se proto domnívá, že aktualizovaný plán restrukturalizace, který přihlíží k transakci Allianz Bank, odůvodňuje konkrétní cílové hodnoty pro finanční výhledy FHB a přispívá k obnově dlouhodobé životaschopnosti banky.
8.4.2.2. Vlastní příspěvek banky (sdílení nákladů)
(78)
Komise vítá, že částka rekapitalizace byla již plně splacena státu 19. února 2010, tj. v době kratší než jeden rok, a že banka vrátila částku podpory s využitím svých vlastních zdrojů. FHB rovněž použila své vlastní finanční prostředky k zaplacení čtyř splátek střednědobé státní půjčky, které byly splatné dne 11. února 2011, 11. května 2011, 11. srpna 2011 a 11. listopadu 2011.
8.4.2.3. Omezení restrukturalizačních nákladů, kompenzace
(79)
Komise příznivě hodnotí včasné splacení částky rekapitalizace státu. Dále akvizice Allianz Bank ze strany FHB zlepšuje profil likvidity banky zvýšením částky retailových a podnikových vkladů. Tato akvizice je tak důležitým aspektem obchodního plánu banky a přispívá k její dlouhodobé ziskovosti. Nelze proto mít za to, že podpora poskytnutá FHB byla použita k rozvoji jejích činností v nových oblastech podnikání, neboť Allianz Bank i FHB působí na stejných trzích retailového a podnikového bankovnictví. V důsledku toho se Komise domnívá, že akvizice Allianz Bank Ltd ze strany FHB představuje vhodné opatření k zachování dlouhodobé životaschopnosti banky.
(80)
Komise dále konstatuje, že informace, které poskytly maďarské orgány, rozptýlily pochybnosti vyjádřené Komisí v rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 24. ledna 2011 o tom, zda akvizice Allianz Bank proběhla do značné míry na náklady státu. Akvizice Allianz Bank byla uzavřena dne 30. září 2010 po vrácení rekapitalizace státu dne 19. února 2010. Pokud jde o nesplacené částky půjčky, Komise příznivě hodnotí, že banka od února 2011 již uhradila čtyři splátky půjčky (23). Komise své hodnocení nezměnila ani při zohlednění „chybějící“ kompenzace za rekapitalizaci, tj. částky, kterou FHB původně nezaplatila, jelikož tato částka činila přibližně 1,6 miliardy HUF (40. bod odůvodnění) a cena za Allianz Bank činila 3,3 miliardy HUF (60. bod odůvodnění).
(81)
Pokud jde o kompenzaci za opatření podpory, Komise příznivě hodnotí, že FHB a maďarská vláda uzavřely dne 15. prosince 2011 dohodu, na základě které FHB souhlasila se zaplacením dodatečné kompenzace státu ve výši 1,6 miliardy HUF. Kromě platby 890 milionů HUF provedené v říjnu 2010 odpovídá celková platba banky FHB za rekapitalizaci ze strany maďarského státu kompenzaci ve výši 10,49 %, což je v souladu s podmínkami uvedenými v záručním a rekapitalizačním systému.
(82)
Komise příznivě hodnotí, že banka splatila rekapitalizaci poskytnutou státem v době kratší než jeden rok (tj. banka byla rekapitalizována dne 23. března 2009 a státu byla částka vrácena dne 19. února 2010).
(83)
Střednědobá půjčka, kterou banka obdržela v rámci režimu podpory likvidity, s sebou nese kompenzaci v podobě i) zvláštního práva čerpání MMF (dále jen „ZPČ“) +345 bazických bodů nebo ii) 12měsíční mezibankovní referenční úrokové sazby (dále jen „IBOR“) +100 bazických bodů +123,5 bazických bodů (což odpovídá měsíčnímu průměru v rozmezí 3,79 % až 4,08 %), podle toho, která hodnota je vyšší, v souladu s podmínkami stanovenými v režimu likvidity.
(84)
Dohoda o střednědobé státní půjčce zajistí, že bude splácena […] počínaje dnem 11. února 2011. Podle informací předložených maďarskými orgány zaplatila FHB čtyři splátky půjčky, které byly splatné 11. února 2011, 11. května 2011, 11. srpna 2011 a 11. listopadu 2011. Komise příznivě hodnotí, že FHB dosud rychle plnila své finanční závazky, pokud jde o střednědobou půjčku. Komise nemá důvod pochybovat o tom, že půjčka bude plně a včas splacena ke dni splatnosti.
(85)
Toto posouzení potvrzuje dobrý výkon FHB, a to i přes obtíže v maďarském bankovním sektoru a relativně vysokému poměru kapitálu tier 1 (12 % na konci roku 2008, který se po rekapitalizaci v roce 2009 zvýšil na 16,9 % a udržel si vysokou úroveň 10,5 % po splacení státního kapitálu). Kapitálový požadavek pro maďarské banky činil v této době 8 %. Na rozdíl od podobných institucí byla banka schopna uchovat si svou silnou kapitálovou pozici (ukazatel kapitálové přiměřenosti 10,5 % v březnu 2009 po splacení rekapitalizace státu). Kromě toho si udržela rating agentury Moody's Baa3, který ještě spadá do kategorie investičního stupně.
(86)
Na základě těchto skutečností se Komise domnívá, že FHB zaznamenala pouze dočasné problémy, které nemají zásadní charakter. Proto se domnívá, že kompenzace, kterou banka zaplatila, je přiměřená, neboť odpovídá kompenzaci požadované od v zásadě zdravé banky.
(87)
Vzhledem k tomu, že životaschopnost banky nebyla ohrožena pokračujícími obtížemi v Maďarsku, Komise nebude požadovat zaplacení další kompenzace státu.
(88)
Kromě toho byla kompenzace poskytnutá státu bankou FHB za střednědobou půjčku (viz 84. bod odůvodnění) v souladu s podmínkami stanovenými v režimu likvidity. Komise se proto domnívá, že kompenzace za obě opatření podpory je přiměřená.
(89)
Komise rovněž příznivě hodnotí, že banka nevyplatila za roky 2009 a 2010 žádné dividendy ze svých kmenových akcií. FHB rovněž zavedla určitá omezení, pokud jde o platy, odměny a výhody svých vyšších úředníků do doby skončení účasti maďarského státu.
(90)
Komise se proto domnívá, že plán restrukturalizace zajišťuje přiměřený vlastní příspěvek banky, jejích akcionářů a vedení na náklady restrukturalizace.
8.4.2.4. Opatření určená k nápravě narušení hospodářské soutěže
(91)
Komise konstatuje, že opatření obsažená v plánu restrukturalizace banky k omezení narušení hospodářské soutěže, jsou omezená. Za prvé nejsou uskutečňována žádná strukturální opatření. Za druhé, opatření upravující v plánu restrukturalizace chování banky se použijí pouze v době, kdy má banka k dispozici kapitál vložený státem. Komise příznivě hodnotí, že FHB dosud rychle plnila své finanční závazky vyplývající ze střednědobé půjčky. Komise nemá důvod pochybovat o schopnosti banky plně a včas splatit půjčku ke dni její splatnosti. Za čtvrté, postavení FHB na trhu se od akvizice Allianz Bank (s podílem na trhu ve výši [3 %-3,3 %] před akvizicí a [3,4 %-3,6 %] po akvizici) výrazně nezměnilo, což Komisi znovu ujišťuje, že vliv této akvizice na narušení hospodářské soutěže zůstává omezený.
(92)
Opatření týkající se chování banky se omezují na následující:
-
banka nesleduje žádnou agresivní obchodní strategii,
-
banka by neměla investovat do nových oblastí podnikání, pokud tyto investice nebyly schváleny před podepsáním dohody o rekapitalizaci,
-
banka by se měla vyhnout marketingu existence státní podpory.
(93)
Komise se nedomnívá, že ostatní opatření ohledně chování banky spojená s rekapitalizací, která maďarské orgány uvedly ve své odpovědi na rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 27. ledna 2011, lze považovat za opatření, jež mají omezovat narušení hospodářské soutěže způsobené touto podporou.
(94)
Avšak vzhledem k omezené velikosti podílu FHB na trhu retailového a podnikového bankovnictví v Maďarsku ([0,9 %-1,08 %] a [0,5 %-0,9 %] případně na trhu retailových a podnikových vkladů) a vzhledem ke skutečnosti, že banka splatila kapitál vložený státem za dobu kratší než jeden rok poté, co byl poskytnut, se Komise domnívá, že narušení hospodářské soutěže zůstává omezené. Navíc vzhledem k tomu, že FHB již splatila čtyři splátky střednědobé státní půjčky v rámci režimu podpory likvidity, Komise nemá důvod pochybovat o tom, že banka splatí úvěr v plné výši a včas.
(95)
Dále byla kompenzace vyplacená státu v souladu se záručním a rekapitalizačním systémem, a je proto přiměřená, jak je stanoveno v bodu 34 sdělení o restrukturalizaci.
ZÁVĚR
(96)
Komise se domnívá, že na základě informací poskytnutých maďarskými orgány a aktualizovaného plánu restrukturalizace FHB uvedeného v oddíle IV tohoto rozhodnutí jsou realizovaná podpůrná opatření ve formě půjčky na podporu likvidity a ve formě rekapitalizace slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy a splňují požadavky obsažené ve sdělení o restrukturalizaci, pokud jde o životaschopnost, sdílení nákladů a opatření na zmírnění narušení hospodářské soutěže.
(97)
Maďarsko výjimečně souhlasilo s tím, aby bylo toto rozhodnutí přijato v angličtině jako jediném závazném znění,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Opatření spočívající ve střednědobé státní půjčce ve výši 120 miliard HUF (přibližně 410 milionů EUR) udělené dne 25. března 2009 s termínem splatnosti dne 11. listopadu 2012 a v rekapitalizaci ve výši 30 miliard HUF (přibližně 100 milionů EUR) ve formě prioritních akcií, ze kterých budou vyplaceny zvláštní dividendy, plus jedna akcie s hlasovacím právem poskytnuté dne 31. března 2009, která Maďarsko provedlo ve prospěch FHB Jelzálogbank Nyrt, jsou slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Maďarsku.
V Bruselu dne 22. února 2012.