ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 29ης Ιουνίου 2011
σχετικά με την κρατική ενίσχυση αριθ. SA.14554 (C 7/04) την οποία έθεσε σε εφαρμογή η Γερμανία υπέρ της Gesellschaft für Weinabsatz (εταιρεία εμπορίας οίνου)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 4426]
(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(2012/268/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),
Αφού, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες διατάξεις, κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Μετά από καταγγελία που έλαβε στις 10 Μαΐου 2001, η Επιτροπή έστειλε, στις 9 Νοεμβρίου 2001, γραπτό αίτημα στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Το μέτρο κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή με επιστολή της 5ης Μαρτίου 2002, που παρελήφθη στις 8 Μαρτίου 2002, έπειτα από το εν λόγω αίτημα που είχε απευθύνει η Επιτροπή. Επειδή το μέτρο είχε ήδη τεθεί σε εφαρμογή εκείνη τη χρονική στιγμή, η ενίσχυση καταχωρίσθηκε στο μητρώο των μη κοινοποιηθεισών ενισχύσεων (ενίσχυση αριθ. NN 159/02).
(2)
Η Γερμανία κοινοποίησε συμπληρωματικές πληροφορίες με επιστολή της 20ής Νοεμβρίου 2002, που ελήφθη στις 25 Νοεμβρίου 2002, με επιστολή της 28ης Απριλίου 2003, που ελήφθη στις 2 Μαΐου 2003, με επιστολή της 27ης Μαΐου 2003, που ελήφθη στις 28 Μαΐου 2003, και με φαξ της 2ας Οκτωβρίου 2003.
(3)
Με επιστολή της 19ης Φεβρουαρίου 2004, με τα στοιχεία SG-Greffe (2004) D/200645, η Επιτροπή κοινοποίησε στη Γερμανία την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.
(4)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.
(5)
Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις εκ μέρους των ενδιαφερομένων (4).
(6)
Η Γερμανία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στην Επιτροπή με επιστολή της 18ης Μαρτίου 2004, που πρωτοκολλήθηκε στις 23 Μαρτίου 2004. Περαιτέρω σχόλια διαβιβάστηκαν με επιστολή της 10ης Ιανουαρίου 2006, που πρωτοκολλήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2006, και με επιστολή της 13ης Ιουλίου 2007, που πρωτοκολλήθηκε στις 16 Ιουλίου 2007.
(7)
Με επιστολή της 21ης Οκτωβρίου 2008, με τα στοιχεία SG-Greffe (2008) D/206430, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Γερμανία ότι είχε αποφασίσει να επεκτείνει τη διαδικασία που είχε κινήσει βάσει του άρθρου παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την ενίσχυση.
(8)
Η απόφαση της Επιτροπής για την επέκταση της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (5). Στο πλαίσιο αυτό η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.
(9)
Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις εκ μέρους των ενδιαφερομένων.
(10)
Η Γερμανία υπέβαλε (μετά από αίτηση για παράταση της προθεσμίας της 17ης Νοεμβρίου 2008, που έγινε δεκτή από την Επιτροπή στις 21 Νοεμβρίου 2008) παρατηρήσεις στην Επιτροπή με επιστολή της 23ης Δεκεμβρίου 2008, που πρωτοκολλήθηκε στις 5 Ιανουαρίου 2009.
II. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
II.1. Τίτλος του μέτρου
(11)
Kredit an die Gesellschaft für Weinabsatz mit nachfolgendem Forderungsverzicht [δάνειο στην Gesellschaft für Weinabsatz (εταιρεία εμπορίας οίνου) και μετέπειτα παραίτηση από απαιτήσεις].
II.2. Νομική βάση
(12)
Το μέτρο τέθηκε σε εφαρμογή με βάση συμβατική συμφωνία μεταξύ του Wiederaufbaukasse der Rheinland-pfälzischen Weinbaugebiete (Ταμείο για την ανασυγκρότηση των οινοπαραγωγών περιοχών Ρηνανίας-Παλατινάτου, εφεξής «WAK») και της Gesellschaft für Weinabsatz Pfalz GmbH (Εταιρεία Οινεμπορίας Παλατινάτου, εφεξής «GfW»).
II.3. Στόχος
(13)
Ο στόχος ήταν να χορηγηθεί δάνειο στην GfW για να αγοράσει γλεύκος από οινοπαραγωγούς επιχειρήσεις και εμπόρους. Ως εξασφάλιση, η GfW παραχώρησε στο WAK την εξασφαλιστική κυριότητα επί των αποθεμάτων. Τα αποθέματα αυτά υπόκειντο σε διαφορετικούς βαθμούς επιφύλαξης της κυριότητας (Eigentumsvorbehalt), καθώς οι οινοπαραγωγοί επιχειρήσεις και οι έμποροι (Weinbaubetriebe und Kommissionäre) διατήρησαν την κυριότητα με απλή, διευρυμένη ή παρατεταμένη επιφύλαξη. Η παραίτηση από απαιτήσεις προέκυψε όταν η GfW άρχισε να αντιμετωπίζει οικονομική στενότητα λόγω της πτώσης των τιμών στην αγορά.
II.4. Δημόσια επιχείρηση
(14)
Το WAK είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου, με έδρα το Mainz. Δραστηριοποιείται ως τράπεζα για τον αμπελοοινικό τομέα. Ο επιχειρηματικός σκοπός του WAK είναι κατά κανόνα η χορήγηση δανείων για αναδασμό (Flurbereinigung). Το WAK χρηματοδοτείται από εισφορές, τέλη, δάνεια και επιχορηγήσεις [άρθρο 8 παράγραφος 1 του Weinbergsaufbaugesetz (νόμος για την ανάπτυξη των οινοπαραγωγών επιχειρήσεων)].
II.5. Δικαιούχοι
(15)
Δικαιούχος του μέτρου ήταν η GfW, στην οποία χορηγήθηκε δάνειο από το WAK με όρους που δεν ήταν σύμφωνοι με τις συνθήκες της αγοράς,
(16)
Η GfW ήταν θυγατρική εταιρεία υπό την πλήρη κυριότητα της Bauern-und Winzerverband Rheinland-Pfalz Süd (Ένωση γεωργικών και αμπελοοινικών επιχειρήσεων της Νότιας Ρηνανίας-Παλατινάτου). Ιδρύθηκε το 1984 με σκοπό την εμπορία οίνου και αντικείμενο των δραστηριοτήτων της ήταν η παραγωγή και εμπορία αφρώδους οίνου, χυμού σταφυλιού, ζελέ σταφυλιού, αποστάγματος σταφυλιού και μπράντι. Επιπλέον, η GfW παρείχε στις αμπελοοινικές επιχειρήσεις υπηρεσίες σχετικές με τα μέτρα απόσταξης (Destillationsmaßnahmen). Αυτά τα μέτρα απόσταξης αφορούσαν μέτρα υπαγόμενα στην κοινή οργάνωση της αγοράς (6) και κρατικά χρηματοδοτούμενη απόσταξη που συνήθως πραγματοποιείται με βάση αποφάσεις του Συμβουλίου (7). Εν προκειμένω, η GfW παρείχε συμβουλές σε μικρές οινοπαραγωγούς επιχειρήσεις και οργάνωνε τη μεταφορά των οίνων σε οινοπνευματοποιεία.
(17)
Άλλοι πιθανοί δικαιούχοι είναι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι, από τους οποίους, χάρη στο δάνειο, η GfW είχε τη δυνατότητα να αγοράζει γλεύκος και οι οποίοι δεν παραιτήθηκαν από τις απαιτήσεις τους στην GfW όταν το WAK αποφάσισε να παραιτηθεί από τις απαιτήσεις του αφού η GfW άρχισε να αντιμετωπίζει οικονομική στενότητα.
II.6. Ιστορικό της ενίσχυσης
(18)
Το 1999, η GfW χρησιμοποιώντας δάνειο ύψους 15 302 696,25 ευρώ από το WAK και ίδια κεφάλαια, αγόρασε 44 εκατ. λίτρα γλεύκους. Ποσοστό 60 % αυτού του γλεύκους είχε πυκνότητα 60 βαθμών Oechsle και κατά μέσο όρο 81 βαθμών Oechsle. Ποσοστό 40 % του γλεύκους αυτού ήταν γλεύκος για συνήθη επιτραπέζιο οίνος με πυκνότητα 44 βαθμών Oechsle τουλάχιστον, το οποίο αγοράστηκε προκειμένου να αξιοποιηθούν οι ευνοϊκές συνθήκες για προληπτική απόσταξη. Για το σύνολο της ποσότητας γλεύκους που αγοράστηκε καταβλήθηκε μέση τιμή 0,38 ευρώ ανά λίτρο. Δεν αγοράστηκε έτοιμος οίνος. Κατά την πώληση, οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι διατήρησαν την κυριότητα ως απλή, διευρυμένη ή παρατεταμένη επιφύλαξη κυριότητας (einfache, erweiterte, verlängerte Eigentumsvorbehalte). Ταυτόχρονα, συμφωνήθηκε να μεταβιβαστεί στο WAK η κυριότητα των αποθεμάτων, ως μέτρο εξασφάλισης.
(19)
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που υπέβαλε η Γερμανία, το επιχειρηματικό σχέδιο της GfW ήταν να αποσταχθεί το 40 % του γλεύκους, ώστε να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες που παρέχονταν με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 και να μεταποιηθεί το 60 % του γλεύκους σε οίνο βάσης για την παραγωγή αφρώδους οίνου, ο οποίος να πωληθεί στους παραγωγούς αφρώδους οίνου. Επιπλέον, η GfW προγραμμάτιζε να αποθηκεύσει το 20 % του οίνου βάσης για εννέα μήνες έως ένα έτος, προκειμένου να επωφεληθεί από τις επιδοτήσεις της ΕΕ για την αποθεματοποίηση οίνου σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 822/87, προτού το πωλήσει στην αγορά ως οίνο βάσης για την παραγωγή αφρώδους οίνου.
(20)
Στις 11 Νοεμβρίου 1999, οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι έλαβαν προκαταβολή του 80 % της τιμής αγοράς. Πληρώθηκε προκαταβολή 0,31 ευρώ ανά λίτρο κατά μέσο όρο.
(21)
Το 1999, η GfW έστειλε το 40 % των αποθεμάτων της για προληπτική απόσταξη. Λόγω της πτώσης των τιμών στην αγορά οίνου βάσης, στα τέλη του 1999, η GfW αποφάσισε να μην πωλήσει καθόλου οίνο βάσης εκείνο το έτος, αλλά να περιμένει να ανακάμψει η αγορά το 2000.
(22)
Το 2000, λόγω του συγκριτικά ιδιαίτερα αποδοτικού τρύγου και της μείωσης των πωλήσεων αφρώδους οίνου, η αγορά λευκού οίνου υποχώρησε ακόμη περισσότερο (σε ορισμένες περιπτώσεις, μέση πτώση των τιμών έως και 0,20 ευρώ). Χρειάστηκε να σταλούν εκ νέου στα αποστακτήρια μεγάλες ποσότητες οίνου που παρέμεναν αποθεματοποιημένες σε βαρέλια.
(23)
Ως αποτέλεσμα της τροποποίησης της κοινής οργάνωσης της αμπελοοινικής αγοράς, που εγκρίθηκε το 1999 και τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2000, η προληπτική απόσταξη που προβλεπόταν στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 αντικαταστάθηκε, με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1493/1999, από την απόσταξη για τον εφοδιασμό της αγοράς πόσιμης αλκοόλης. Οι όροι επιδεινώθηκαν σημαντικά, καθώς ήταν δυνατό να επιτευχθεί μόνο το ήμισυ της τιμής των 0,50-0,55 ευρώ ανά λίτρο που προβλεπόταν προγενέστερα για την προληπτική απόσταξη.
(24)
Μετά την πτώση των τιμών το 2000, αποδείχθηκε αδύνατο να επιτύχει η GfW τα αναμενόμενα κέρδη στην αγορά του οίνου για απόσταξη ή για τον εφοδιασμό της αγοράς πόσιμης αλκοόλης. Ως αποτέλεσμα, χρειάστηκε να μειωθεί σημαντικά η λογιστική αξία των αποθεμάτων της GfW και, ως εκ τούτου, οι υποχρεώσεις της GfW υπερέβησαν την αξία των περιουσιακών της στοιχείων.
(25)
Λαμβάνοντας υπόψη τα εμπορικά προβλήματα που περιγράφονται ανωτέρω, καταρτίστηκε ενδιάμεση κατάσταση λογαριασμού για το έτος μέχρι τις 31 Οκτωβρίου 2000, η οποία ελέγχθηκε από ορκωτό ελεγκτή. Στις 31 Οκτωβρίου 2000 οι υποχρεώσεις της GfW (15 670 155 ευρώ) υπερέβαιναν τα κεφάλαια κίνησης (9 886 856 ευρώ) κατά 5 783 299 ευρώ και τα στοιχεία του παθητικού της GfW κατανέμονταν όπως αναλύεται στον παρακάτω πίνακα. Σύμφωνα με έκθεση που εκπονήθηκε από την εταιρεία οικονομικών ελεγκτών Falk&Co GmbH, καθώς οι υποχρεώσεις της GfW υπερέβαιναν τα περιουσιακά της στοιχεία (Überschuldung), η εταιρεία αυτή πολύ σύντομα θα αντιμετώπιζε διαδικασία αφερεγγυότητας εάν δεν λαμβανόταν κανένα μέτρο για να αποφευχθεί αυτό.
(26)
Πίνακας 1
(σε ευρώ)
Υποχρεώσεις σε
Ποσό
WAK
10 150 959
Χρηματοπιστωτικά ιδρύματα
726 892
Προμηθευτές
218 460
Αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους
4 355 581
Λοιπούς
218 263
Σύνολο
15 670 155
(27)
Σύμφωνα με το άρθρο 19 του γερμανικού πτωχευτικού κώδικα (Insolvenzordnung), όταν οι υποχρεώσεις εταιρείας υπερβαίνουν τα στοιχεία του ενεργητικού της εταιρείας (Überschuldung) υφίσταται αιτία για την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας. Κατά συνέπεια, το διοικητικό συμβούλιο της GfW ήταν υποχρεωμένο, σύμφωνα με το άρθρο 64 του τότε ισχύοντος γερμανικού νόμου περί εταιρειών περιορισμένης ευθύνης (GmbHG λ.) σε συνδυασμό με το άρθρο 19 του InsO, να υποβάλει, εντός τριών εβδομάδων από τη στιγμή της υπερχρέωσης, αίτηση για την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας.
(28)
Ως αποτέλεσμα της επικείμενης αφερεγγυότητας, η GfW ζήτησε από ορισμένους πιστωτές (το WAK, αμπελοοινικές επιχειρήσεις και περίπου 130 εμπόρους οι οποίοι συμμετείχαν στην αγορά που περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 18), να παραιτηθούν από μέρος των υπόλοιπων απαιτήσεών τους για να επιτρέψουν στην εταιρεία να συνεχίσει την εμπορική δραστηριότητά της. Η παραίτηση από τις απαιτήσεις εκ μέρους των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και των εμπόρων θα κάλυπτε το 90 % των υπόλοιπων απαιτήσεών τους, που σημαίνει ότι θα λάμβαναν μόνο πρόσθετο 2 % της συμφωνηθείσας τιμής αγοράς. Η υπόλοιπη υπερχρέωση προβλεπόταν να καλυφθεί με την αναγκαία υπόταξη των απαιτήσεων του WAK και την παραίτησή του από απαιτήσεις.
(29)
Ως κύριος πιστωτής (βλέπε πίνακα 1) με υποδεέστερη τάξη εξασφαλίσεων, το WAK είχε σημαντικό συμφέρον να αποτρέψει την επικείμενη πτώχευση. Ως εκ τούτου, προσπάθησε να πείσει τις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και τους εμπόρους να συμφωνήσουν να παραιτηθούν από μέρος των απαιτήσεών τους. Επιπλέον, το WAK υπέγραψε γραπτή συμφωνία με την GfW, στις 4 Δεκεμβρίου 2000, με την οποία συναίνεσε να υποτάξει μέρος των υπόλοιπων απαιτήσεων του -το οποίο αντιστοιχεί στην υπερχρέωση της GfW- υπέρ των λοιπών πιστωτών. Το τελικό ποσό που θα αφορούσε η υπόταξη των απαιτήσεων του WAK προβλεπόταν να καθοριστεί μετά την παραίτηση των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και των εμπόρων από τις υπόλοιπες απαιτήσεις τους, ώστε το ποσό αυτό να ελαχιστοποιηθεί. Στη συμφωνία προβλεπόταν επίσης το WAK, εάν αποδεικνυόταν αναγκαίο σε μεταγενέστερο στάδιο προκειμένου να αποφευχθεί η διαδικασία αφερεγγυότητας, να παραιτηθεί από απαιτήσεις κατά το ισόποσο που αφορούσε η παραίτησή από την τάξη προτεραιότητάς του.
(30)
Από τις 2 700 αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους, οι 1 700 είχαν δηλώσει ότι ήταν διατεθειμένοι να παραιτηθούν από το 90 % των λοιπών απαιτήσεών τους, ποσοστό που αντιστοιχούσε σε περίπου 60 % των υπόλοιπων απαιτήσεων της ομάδας στο σύνολό της. Ωστόσο, οι λοιπές αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι, είτε απέρριψαν ρητά την προσφορά είτε δεν απάντησαν στο αίτημα. Προφανώς ορισμένοι από αυτούς είχαν αποφασίσει να μην παραιτηθούν από τις απαιτήσεις τους, λόγω της ισχυρότερης θέσης των εγγυήσεών τους -μερικοί είχαν παρατεταμένη επιφύλαξη κυριότητας και είχαν ήδη λάβει ως προκαταβολή το 80 % της συμφωνηθείσας τιμής. Αυτό σήμαινε ότι, σε περίπτωση διαδικασίας αφερεγγυότητας, θα ελάμβαναν περισσότερο από το 2 % της συμφωνηθείσας τιμής αγοράς που τους προσέφεραν.
(31)
Επιπλέον, ορισμένες αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι είχαν προσφύγει δικαστικώς κατά της GfW και το δικαστήριο που εκδίκασε τις αγωγές πρότεινε συμφωνίες διακανονισμού. Στις συμφωνίες συμβιβασμού προβλεπόταν η καταβολή από την GfW του 70 % των υπόλοιπων απαιτήσεων και η παραίτηση από το 30 % των απαιτήσεων. Το δικαστήριο αποφάσισε επίσης ότι η GfW θα έπρεπε να αναλάβει το 80 % των δικαστικών εξόδων. Ανάλογες συμφωνίες διακανονισμού προτάθηκαν και από άλλα δικαστήρια και, κατά συνέπεια, η GfW δεν μπορούσε πλέον να αναμένει ότι οι λοιπές αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι θα συμφωνούσαν να παραιτηθούν από το 90 % των υπόλοιπων απαιτήσεών τους. Επιπλέον, οι περισσότερες αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι δήλωσαν πλέον ότι θα ζητήσουν την κατά 100 % εξόφληση του υπόλοιπου 20 %.
(32)
Στο άρθρο 305A του γερμανικού νόμου περί αφερεγγυότητας προβλέπεται ότι εξώδικος συμβιβασμός (außergerichtliche Einigung) για τον διακανονισμό χρεών αποτυγχάνει όταν ένας πιστωτής αποφασίσει να προχωρήσει σε αναγκαστική εκτέλεση μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων για εξώδικο συμβιβασμό.
(33)
Ως εκ τούτου, σε αντίθεση με την αρχική πρόθεσή της, η GfW δεν μπορούσε πλέον να ζητήσει από τις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους να παραιτηθούν από τις απαιτήσεις τους. Αντ’ αυτού, στις 21 Φεβρουαρίου 2001, η GfW υπέγραψε συμφωνία με το WAK, με βάση την οποία το WAK συμφωνούσε να καλύψει πλήρως το έλλειμμα της GfW του έτους 2000 παραιτούμενο των απαιτήσεών του ύψους 5 005 441,60 ευρώ. Επιπλέον, προβλεπόταν ότι το WAK δεν θα αξίωνε τόκους για το υπόλοιπο του χρέους της χρονικής περιόδου 1 Ιανουαρίου 2001 - 31 Δεκεμβρίου 2001. Στη συμφωνία προβλεπόταν επίσης ότι θα αποπληρωνόταν το υπόλοιπο των απαιτήσεων των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων. Με αυτόν τον τρόπο, εξασφαλίστηκαν οι απαιτήσεις από τις οποίες δεν είχε παραιτηθεί το WAK, αποφεύχθηκε η κατάσταση υπερχρέωσης και, προσωρινά, οι διαδικασίες αφερεγγυότητας, ώστε η GfW να μπορέσει να συνεχίσει τις εμπορικές δραστηριότητές της.
(34)
Την περίοδο 1 Νοεμβρίου 2000 - 31 Δεκεμβρίου 2000 η GfW αποπλήρωσε στο WAK δάνειο ύψους 1 440 446,92 ευρώ. Την περίοδο 2001 - 2005 η GfW συνέχισε τις δραστηριότητές της και αποπλήρωνε τακτικά το δάνειό της στο WAK, συνολικού ύψους 3 728 969,40 ευρώ. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια του 2001, η GfW κατέβαλε στο WAK τόκους συνολικού ύψους 149 757,16 ευρώ.
(35)
Στις 31 Δεκεμβρίου 2004 η GfW αποφάσισε, λόγω της μείωσης του κύκλου εργασιών στους συνήθεις τομείς δραστηριότητάς της και της ανεπάρκειας ιδίων κεφαλαίων, να σταματήσει κάθε δραστηριότητα και να εκκαθαρίσει την εταιρεία. Όλα τα αποθηκευμένα εμπορεύματα από τους εναπομένοντες τομείς δραστηριότητας της εταιρείας πωλήθηκαν. Όλα τα έσοδα από αυτή την πώληση χρησιμοποιήθηκαν για τη διευθέτηση των απαιτήσεων του WAK. Με τον (ιδιώτη) αγοραστή είχε συμφωνηθεί να καταβληθεί στο WAK έως το τέλος του 2005 η αξία του συνόλου των αποθεμάτων σύμφωνα με το βιβλίο απογραφής της 31ης Δεκεμβρίου 2004. Η αξία τους καθορίστηκε σε 79 579,79 ευρώ, που ήταν η αρχική τιμή αγοράς τους.
(36)
Τελικά, η GfW διαλύθηκε την 1η Ιουνίου 2005 και διαγράφηκε από το εμπορικό μητρώο κατά τη διάρκεια του 2006. Δεν υπάρχει νόμιμος διάδοχος ή νομική οντότητα από την οποία θα ήταν δυνατόν να ανακτηθεί η ενίσχυση.
(37)
Στις 31 Δεκεμβρίου 2005 είχε αποπληρωθεί από το δάνειο ποσό 9 897 154,65 ευρώ και είχαν πληρωθεί τόκοι ύψους 793 994,99 ευρώ. Μετά την εκκαθάριση του υπολοίπου των στοιχείων ενεργητικού της GfW (87 079,79 ευρώ), οι υπόλοιπες απαιτήσεις του WAK ύψους 313 000 ευρώ περίπου χαρακτηρίστηκαν μη ανακτήσιμες και διαγράφηκαν. Ως εκ τούτου, το μέρος του δανείου που ποτέ δεν εξοφλήθηκε ανήλθε συνολικά σε 5 318 441,60 ευρώ (η αρχική παραίτηση από απαιτήσεις ύψους 5 005 441,60 ευρώ συν 313 000 ευρώ υπόλοιπων απαιτήσεων μετά την εκκαθάριση).
II.7. Χαρακτήρας και ένταση της ενίσχυσης
(38)
Το δάνειο συνολικού ύψους 15 302 696,25 ευρώ χορηγήθηκε από το WAK στην GfW σε δόσεις το 1999, με προθεσμία εξόφλησης 12 έως 18 μήνες
(σε ευρώ)
11.11.1999
5 936 061,62
25.11.1999
6 868 777,04
1.12.1999
585 429,72
13.12.1999
112 110,66
17.12.1999
1 800 317,21
Σύνολο
15 302 696,25
(39)
Επιβλήθηκαν τα ακόλουθα επιτόκια:
4ο τρίμηνο 1999
3,28 %
1ο τρίμηνο 2000
3,51 %
2ο τρίμηνο 2000
4,15 %
3ο τρίμηνο 2000
4,80 %
4ο τρίμηνο 2000
5,15 %
2001
4,55 %-5,25 %
(40)
Στις 11 Νοεμβρίου 1999 οι προμηθευτές έλαβαν προκαταβολή 80 % της συμφωνηθείσας τιμής. Επιπλέον, ως αποτέλεσμα της παρατεταμένης παρακράτησης της κυριότητας η οποία εκχωρήθηκε σε ορισμένους προμηθευτές και δεν έληξε μετά τη μεταποίηση, την ανάμειξη και τη μείξη, μέρος των αποθεμάτων χρησιμοποιήθηκε ως εγγύηση για το 20 % των υπόλοιπων απαιτήσεων των εν λόγω προμηθευτών. Για τα αποθέματα αυτά είχε επίσης συμφωνηθεί να μεταβιβαστεί η κυριότητα στο WAK, ως εξασφάλιση. Ωστόσο, λόγω της παρακράτησης της κυριότητας, οι απαιτήσεις του WAK επί του μέρους των αποθεμάτων ήταν υποδεέστερης τάξης για όσο διάστημα δεν αποπληρώνονταν οι απαιτήσεις που καλύπτονταν με την παρατεταμένη επιφύλαξη της κυριότητας. Κατά συνέπεια, το μεγαλύτερο μερίδιο του κινδύνου διακυμάνσεων των τιμών επιβάρυνε την GfW και τους πιστωτές της, από τους οποίους ο κυριότερος ήταν το WAK.
(41)
Οι τόκοι που πληρώθηκαν για το δάνειο από το WAK στην GfW κάλυψαν τα περιορισμένα διαστήματα: 11η Νοεμβρίου 1999 - 31 Δεκεμβρίου 1999 (επιτόκιο 3,28 %), 1η Ιανουαρίου 2000 - 31η Δεκεμβρίου 2000 (επιτόκιο 3,51 % - 5,15 %) και 1η Ιανουαρίου 2001 - 31η Δεκεμβρίου 2001 (επιτόκιο 4,55 % - 5,25 %). Μετά την 31η Δεκεμβρίου 2001 δεν χρεώθηκαν τόκοι.
(42)
Λαμβάνοντας υπόψη τον κίνδυνο που ανέλαβε το WAK όταν δάνεισε χρήματα στην GfW, το κανονικό επιτόκιο θα έπρεπε να ήταν επαυξημένο με σημαντικό ασφάλιστρο κινδύνου. Δεδομένου ότι δεν προβλέφθηκε επαύξηση του κανονικού επιτοκίου με ασφάλιστρο κινδύνου, υπήρχε στοιχείο ενίσχυσης κατά τη στιγμή της χορήγησης του δανείου. Αυτό το στοιχείο ενίσχυσης μπορεί να υπολογιστεί ως η διαφορά μεταξύ του επιτοκίου που χρεώθηκε και του προσαυξημένου με το ασφάλιστρο κινδύνου επιτοκίου της αγοράς που θα έπρεπε να είχε χρεωθεί.
(43)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (8), όπως τροποποιήθηκε με την ανακοίνωση της Επιτροπής για την τεχνική προσαρμογή της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (9), η οποία ήταν η εφαρμοστέα για την εν λόγω περίοδο, το επιτόκιο αναφοράς για τη Γερμανία ήταν μεταξύ 5,23 % και 6,33 %. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το επιτόκιο αναφοράς που καθορίζεται είναι κατώτατο επιτόκιο το οποίο μπορεί να αυξηθεί σε περιπτώσεις ιδιαίτερου κινδύνου (παραδείγματος χάρη, επιχείρηση που αντιμετωπίζει δυσχέρειες, απουσία εγγυήσεων τις οποίες συνήθως απαιτούν οι τράπεζες κ.λπ.). Σε τέτοιες περιπτώσεις, η προσαύξηση μπορεί να ανέλθει σε 400 μονάδες βάσης και σε ακόμη υψηλότερο επίπεδο, εφόσον καμία ιδιωτική τράπεζα δεν θα δέχονταν να χορηγήσει το υπό εξέταση δάνειο.
(44)
Σύμφωνα με τη Γερμανία, την εν λόγω περίοδο οι γερμανικές τράπεζες χρέωναν για παρόμοιες πιστώσεις επιτόκια 5,25 %-6,50 % (π.χ., VR-Bank Südliche Weinstrasse) και 5,40 %-6 % (Die Kreissparkasse Bad Dürkheim).
II.8. Διάρκεια του μέτρου
(45)
'Εκτακτο μέτρο.
II.9. Λόγοι για τους οποίους κινήθηκε η επίσημη διαδικασία έρευνας
(46)
Η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ επειδή υπάρχουν υποψίες ότι η υπόταξη των απαιτήσεων και η παραίτηση από απαιτήσεις θα μπορούσε να στοιχειοθετούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ.
(47)
Ειδικότερα, η Επιτροπή, βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών όταν κινήθηκε η αρχική επίσημη διαδικασία έρευνας, εξέτασε κατά πόσον η υπόταξη των απαιτήσεων και η παραίτηση από απαιτήσεις πραγματοποιήθηκαν κατ’ εφαρμογή του κριτηρίου του ιδιώτη πιστωτή.
(48)
Με βάση το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή αξιολογείται κατά πόσο, υπό τις ίδιες συνθήκες της αγοράς, ο ιδιώτης πιστωτής θα είχε ενεργήσει ή θα ενεργούσε κατά τον ίδιο τρόπο που έπραξε ο δημόσιος πιστωτής. Όσον αφορά την προκειμένη περίπτωση, οι ιδιώτες πιστωτές της είχαν απαιτήσεις έναντι της GfW συνολικού ύψους 5,5 εκατ. ευρώ στις 31 Οκτωβρίου 2000, αλλά κανένας από αυτούς δεν παραιτήθηκε από τις απαιτήσεις του. Σύμφωνα με πραγματογνωμοσύνη ανεξάρτητου οικονομικού ελεγκτή προέκυψε ότι ήταν εύλογο από οικονομική άποψη για το WAK να υποτάξει τις απαιτήσεις του και να παραιτηθεί από μέρος των απαιτήσεών του, αλλά δεν εξηγήθηκε γιατί κανένας από τους λοιπούς πιστωτές δεν ήταν έτοιμος να παραιτηθεί από τις δικές του απαιτήσεις.
(49)
Όταν αποφάσισε να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, κατά την έναρξη της διαδικασίας, δεν μπορούσε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να μην συνάδουν με το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή η υπόταξη των απαιτήσεων και η παραίτηση από απαιτήσεις (όσον αφορά το δάνειο στην GfW και τις μελλοντικές πληρωμές τόκων για αυτό το δάνειο), επειδή φαίνονταν να είναι μεγαλύτερες από ό,τι είναι απολύτως απαραίτητο και ευνοούσαν υπερβολικά όχι μόνο GfW αλλά και τους λοιπούς πιστωτές (κυρίως αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους), των οποίων οι απαιτήσεις εξοφλήθηκαν στο ακέραιο.
(50)
Ακολούθως, η επίσημη διαδικασία έρευνας επεκτάθηκε για να συμπεριλάβει τη χορήγηση του δανείου. Συγκεκριμένα, προέκυψαν αμφιβολίες για το κατά πόσον η χορήγηση του δανείου έγινε με όρους αγοράς (δεν χρεώθηκε ασφάλιστρο κινδύνου) και με επαρκείς εγγυήσεις.
(51)
Με την επέκταση της επίσημης διαδικασίας έρευνας τέθηκε εκ νέου το ερώτημα σχετικά με το ενδεχόμενο ενίσχυσης των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων. Σύμφωνα με τις τότε διαθέσιμες πληροφορίες, φαινόταν ότι η τιμή που καταβλήθηκε για το γλεύκος ήταν υψηλότερη από την τιμή της αγοράς, ότι ο στόχος της συναλλαγής δεν ήταν η μεγιστοποίηση του κέρδους αλλά η υποστήριξη της αγοράς οίνου και γλεύκους, και ότι οι εγγυήσεις προς τις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους που προβλέφθηκαν στο πλαίσιο της σύμβασης αγοράς ήταν ευνοϊκότερες από ό,τι κατά τους συνήθεις όρους της αγοράς.
(52)
Τις αμφιβολίες ως προς την τιμή επιβεβαίωσαν τα έγγραφα που προσκόμισε η Γερμανία μετά την πρώτη φορά που κινήθηκε η διαδικασία, σύμφωνα με τα οποία η τιμή ανά λίτρο επιτραπέζιου οίνου (χωρίς ΦΠΑ) από την περιοχή Rheinhessen του Παλατινάτου κυμαινόταν το 1999 από τουλάχιστον 0,26 ευρώ (Οκτώβριος/Νοέμβριος) έως 0,30 ευρώ (Ιούνιο έως Σεπτέμβριο), 0,35 ευρώ (Απρίλιος), και κατ’ ανώτατο όριο 1,10 ευρώ (Φεβρουάριο, Ιούνιο, Νοέμβριο/Δεκέμβριο). Η ελάχιστη τιμή αγοράς που θα μπορούσε να επιτευχθεί για τους επιτραπέζιους οίνους κατά τη στιγμή της χορήγησης του δανείου ήταν ως εκ τούτου 0,26 ευρώ ανά λίτρο.
(53)
Συνεπώς, η μέση τιμή αγοράς -0,38 ευρώ ανά λίτρο γλεύκους- υπερέβαινε τη χαμηλότερη αγοραία τιμή των 0,26 ευρώ ανά λίτρο.
III. ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΡΙΤΟΥΣ
(54)
Σύμφωνα με πληροφορίες που έλαβε η Επιτροπή, η προαναφερόμενη παραίτηση από απαιτήσεις χρηματοδοτήθηκε με κεφάλαια του WAK. Η δημόσια αρχή χρηματοδότησης του WAK, το ομόσπονδο κράτος Ρηνανίας-Παλατινάτου, είχε εξετάσει την πιθανότητα εισφοράς κεφαλαίου λόγω της μειωμένης κεφαλαιακής βάσης του WAK, αλλά τελικά την απέρριψε.
(55)
Η Επιτροπή έλαβε καταγγελία σχετικά με εικαζόμενη κρατική ενίσχυση που αφορά την παραίτηση του WAK από απαιτήσεις του. Ο καταγγέλλων δήλωσε ότι η GfW ήταν ανταγωνίστρια του στην πώληση αποσταγμάτων οίνου και, ως αποτέλεσμα της παραίτησης του WAK από απαιτήσεις του υπέρ της εν λόγω εταιρείας, οι ανταγωνιστές είχαν σημαντικά προβλήματα να πωλήσουν τα δικά τους προϊόντα. Ο καταγγέλλων υπέβαλε διάφορα άρθρα εφημερίδων με πληροφορίες σχετικά με την παραίτηση του WAK από απαιτήσεις του προς όφελος της GfW.
(56)
Ο ίδιος καταγγέλλων διαβίβασε, επίσης, επιστολή που είχε λάβει από το γραφείο του εισαγγελέα Kaiserslautern (Zentralstelle für Wirtschaftsstrafsachen/Κεντρική υπηρεσία καταπολέμησης οικονομικού εγκλήματος), ως απάντηση σε επιστολή που είχε στείλει ο ίδιος καταγγέλλων. Στην επιστολή από το γραφείο του εισαγγελέα Kaiserslautern συνοψίζονται οι πληροφορίες που διαβίβασε ο καταγγέλλων, με τη μορφή των άρθρων εφημερίδων και δηλώσεων, και ενημερώνεται ο καταγγέλλων ότι, με βάση τις πληροφορίες που είχαν υποβληθεί, δεν υφίσταται λόγος για να κινηθεί διαδικασία ποινικής έρευνας (strafrechtliches Ermittlungsverfahren einzuleiten).
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(57)
Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις εκ μέρους ενδιαφερομένων στο πλαίσιο της επίσημης διαδικασίας έρευνας.
(58)
Οι επιστολές που κατ’ επανάληψη απέστειλε ο καταγγέλλων μετά την αρχική έναρξη της διαδικασίας δεν πρόσθεσαν νέα πραγματικά περιστατικά ή επιχειρήματα.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
V.1. Στοιχείο ενίσχυσης κατά τη στιγμή της χορήγησης του δανείου
(59)
Η Γερμανία διαβίβασε εκτενείς πληροφορίες για τους όρους του δανείου που χορήγησε η WAK στην GfW οι οποίες έχουν συμπεριληφθεί στην περιγραφή του μέτρου, στο τμήμα II.
(60)
Στις παρατηρήσεις της, η Γερμανία αποδέχεται ότι το επιτόκιο που χρέωσε το WAK για το δάνειο προς την GfW ήταν χαμηλότερο από το επιτόκιο της αγοράς. Η Γερμανία αναγνωρίζει ότι η διαφορά μεταξύ του επιτοκίου της αγοράς και του επιτοκίου που χρεώθηκε συνιστά ενίσχυση υπέρ της GfW κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(61)
Η Γερμανία παρέχει επίσης αποδείξεις ότι η GfW τέθηκε σε καθεστώς εκκαθάρισης και διαλύθηκε την 1η Ιουνίου 2005. Όλα τα αποθηκευμένα εμπορεύματα από τους εναπομένοντες τομείς δραστηριότητας της εταιρείας πωλήθηκαν. Όλα τα έσοδα από αυτή την πώληση χρησιμοποιήθηκαν για τη διευθέτηση των απαιτήσεων του WAK. Με τον (ιδιώτη) αγοραστή είχε συμφωνηθεί να καταβληθεί στο WAK έως το τέλος του 2005 η αξία του συνόλου των αποθεμάτων σύμφωνα με το βιβλίο απογραφής της 31ης Δεκεμβρίου 2004. Η αξία τους καθορίστηκε σε 79 579,79 ευρώ, που ήταν η αρχική τιμή αγοράς τους. Η GfW διαγράφηκε από το εμπορικό μητρώο κατά τη διάρκεια του 2006 και δεν υπάρχει νόμιμος διάδοχος ή νομική οντότητα από την οποία θα ήταν δυνατόν να ανακτηθεί η ενίσχυση. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία (10) δεν είναι δυνατόν, κατά τη Γερμανία, να ανακτηθεί η ενίσχυση.
(62)
Η Γερμανία διαβεβαιώνει ότι ήταν σύμφωνη με τη συνήθη εμπορική πρακτική η μεταβίβαση από την GfW απλής, διευρυμένης ή παρατεταμένης επιφύλαξης κυριότητας στις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και τους εμπόρους σε σχέση με την πώληση του γλεύκους. Επιπλέον, η Γερμανία διαβεβαιώνει επίσης ότι ανταποκρινόταν στη συνήθη εμπορική πρακτική η αποδοχή εκ μέρους του WAK, για τη χορήγηση του δανείου στην GfW, της εξασφαλιστικής μεταβίβασης της κυριότητας των εμπορευμάτων παρά την επιφύλαξη της κυριότητας επ’ αυτών.
(63)
Περαιτέρω, η Γερμανία δηλώνει ότι το γλεύκος αγοράστηκε το φθινόπωρο του 1999 από την GfW με την αγοραία τιμή, καθώς το 60 % του γλεύκους ήταν υψηλής ποιότητας (60 βαθμών Oechsle τουλάχιστον) και δεν επρόκειτο για γλεύκος προοριζόμενο για συνήθη επιτραπέζιο οίνο, όπως εκτιμήθηκε όταν κινήθηκε η διαδικασία. Σύμφωνα με τη Γερμανία, οι απαιτήσεις ποιότητας για την παραγωγή αφρώδους οίνου είναι υψηλότερες από τις απαιτήσεις για τους επιτραπέζιους οίνους (ελάχιστη πυκνότητα 60 και 44 βαθμών Oechsle, αντίστοιχα). Το υπόλοιπο 40 % του γλεύκους προοριζόταν για συνήθη επιτραπέζιο οίνο και αγοράστηκε προκειμένου να αξιοποιηθούν οι ευνοϊκές συνθήκες για προληπτική απόσταξη.
(64)
Στις παρατηρήσεις της η Γερμανία τονίζει ότι η εμπορική στρατηγική της GfW προέβλεπε να αγοράσει για το 60 % των αποθεμάτων της μεγάλες ποσότητες γλεύκους υψηλής ποιότητας, το οποίο να μεταποιήσει κατόπιν σε ομοιογενείς παρτίδες οίνου βάσης για αφρώδη οίνο (Sektgrundwein), σύμφωνα με τις απαιτήσεις των οινοποιείων σχετικά με την ομοιογένεια και την ποιότητα. Ο οίνος βάσης για την παραγωγή αφρώδους οίνου πρέπει να έχει χαμηλή περιεκτικότητα SO2 και υψηλή περιεκτικότητα οξέων φρούτου. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με την αγορά του γλεύκους κατά τη φθινοπωρινή περίοδο πώλησης και τη μεταποίησή του σε οίνο βάσης από την ίδια την GfW.
(65)
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δόθηκαν από τη Γερμανία, στην αγορά οίνου βάσης για αφρώδη οίνο, η βασική τιμή για το γλεύκος 60 βαθμών Oechsle ήταν 0,312 ευρώ ανά λίτρο. Για κάθε επιπλέον βαθμό Oechsle (με ανώτατο όριο 80 βαθμούς Oechsle) πληρωνόταν 0,005 ευρώ ανά λίτρο. Αυτός ήταν ο τρόπος καθορισμού της τιμής που πληρώθηκε στις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμπορους για το υψηλής ποιότητας γλεύκος, δηλαδή για το 60 % του γλεύκους που αγοράστηκε.
(66)
Εν προκειμένω, η Γερμανία αναφέρεται στο θέμα της σχετικής αγοράς. Κατά την άποψη της Γερμανίας, η αγοραία τιμή για τους συνήθεις επιτραπέζιους οίνους δεν μπορεί να ληφθεί ως σημείο αναφοράς για το 60 % των αποθεμάτων, επειδή η καθοριστική αγορά για την GfW δεν είναι η αγορά του συνήθους επιτραπέζιου οίνου, αλλά η αγορά του υψηλότερης ποιότητας οίνου βάσης για την παραγωγή αφρώδους οίνου. Η Γερμανία αναφέρει επίσης τη θεωρία της δυνατότητας υποκατάστασης της ζήτησης, σύμφωνα με την οποία δύο προϊόντα δεν υπάγονται στην ίδια αγορά εφόσον ένα από αυτά δεν είναι δυνατό να αντικατασταθεί από το άλλο, ακόμη και αν η τιμή του πρώτου μεταβληθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, οι ειδικές απαιτήσεις σχετικά με το γλεύκος και τον οίνο βάσης για την παραγωγή αφρώδους οίνου καθιστούν αδύνατη την αντικατάστασή τους με γλεύκος ή οίνο βάσης για συνήθη επιτραπέζιο οίνο, ακόμη και εάν η τιμή του επιτραπέζιου οίνου μειωνόταν σημαντικά. Ως εκ τούτου, η μείωση της τιμής του επιτραπέζιου οίνου δεν θα επηρεάσει την τιμή του γλεύκους για την παραγωγή αφρώδους οίνου, επειδή δεν είναι δυνατόν να υποκαταστήσουν το ένα το άλλο.
(67)
Σύμφωνα με τις στατιστικές εισαγωγών της Ένωσης Γερμανών Οινοπαραγωγών (Deutsche Weinbauverband) για τα έτη 1998-2001, ο λευκός οίνος εισαγωγής, ο οποίος λόγω της υψηλής ποιότητάς του είναι κατάλληλος για την παραγωγή αφρώδους οίνου, είχε αγοραία τιμή 0,38 ευρώ ανά λίτρο, δηλαδή σημαντικά υψηλότερη από το 0,26 ευρώ ανά λίτρο που αφορούσε τον επιτραπέζιο οίνο. Στις παρατηρήσεις της, η Γερμανία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν δύο διακριτές αγορές: η αγορά των συνήθων επιτραπέζιων οίνων και γλεύκους για επιτραπέζιους οίνους και η αγορά των υψηλής ποιότητας οίνων βάσης και γλεύκους που πρέπει να χρησιμοποιούνται για την παραγωγή αφρώδους οίνου.
(68)
Σύμφωνα με τη Γερμανία θα πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η σχετική αγορά οίνου που δεν προορίζεται για απόσταξη είναι η αγορά των υψηλής ποιότητας οίνων βάσης για την παραγωγή αφρώδους οίνου, στην οποία είναι εφικτή πολύ υψηλότερη τιμή (0,38 ευρώ ανά λίτρο) και όχι η τιμή της αγοράς των συνήθων επιτραπέζιων οίνων (0,26 ευρώ ανά λίτρο). Κατά συνέπεια, ισχυρίζεται η Γερμανία, η τιμή που κατέβαλε για το γλεύκος η GfW ήταν σύμφωνη με την αγοραία τιμή στη σχετική αγορά και περιλάμβανε σύνηθες περιθώριο κέρδους.
(69)
Επιπλέον, η GfW προγραμμάτιζε να συμμετάσχει στα ενωσιακά προγράμματα αποθεματοποίησης και απόσταξης (η GfW είχε προσφέρει προγενέστερα τις υπηρεσίες αυτές σε αμπελουργούς). Στο πλαίσιο του προγράμματος αποθεματοποίησης πληρώθηκε 0,06 ευρώ ανά λίτρο για το 20 % των αποθεμάτων που προβλεπόταν να πωληθεί αργότερα ως οίνος βάσης για την παραγωγή αφρώδους οίνου. Στο πλαίσιο του προγράμματος απόσταξης καταβλήθηκε 0,50 - 0,55 ευρώ ανά λίτρο για το 40 % των αποθεμάτων που προωθήθηκαν στην απόσταξη.
(70)
Κατά την άποψη της Γερμανίας δεν ήταν δυνατό να ήταν επικερδείς οι δραστηριότητες αυτές, όταν το WAK χορήγησε το δάνειο στην GfW. Αφενός, η GfW σκόπευε να χρησιμοποιήσει το 40 % του γλεύκους που αγόρασε για προληπτική απόσταξη, τον Δεκέμβριο του 1999, όταν η τιμή απόσταξης ήταν σημαντικά υψηλότερη από την τιμή που αγοράς του γλεύκους (0,50 - 0,55 ευρώ ανά λίτρο). Αφετέρου, είχε προβλέψει ότι οι οινοπαραγωγοί αφρώδους οίνου θα πλήρωναν σχετικά καλές τιμές (μεταξύ 0,36 και 0,41 ευρώ ανά λίτρο) για τις μεγάλες παρτίδες ομοιογενούς, εγγυημένης ποιότητας οίνου βάσης. Η Γερμανία θεωρεί ότι η GfW θα μπορούσε να είχε επιτύχει έσοδα από την πώληση σε τιμή 0,44 έως 0,46 ευρώ ανά λίτρο κατά μέσον όρο, τιμή πολύ υψηλότερη από τον μέσον όρο των 0,38 ευρώ ανά λίτρο που είχε καταβάλει στις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμπορους.
(71)
Ο σχεδιασμός βασίστηκε στις εξής παραδοχές αναμενόμενων τιμών:
Ποσότητα
Τιμή σε ευρώ/λίτρο
Απόσταξη
40 %
0,50 - 0,55
Επιδότηση της ΕΕ για την αποθεματοποίηση του οίνου/γλεύκους (1 έτος): 0,06 ευρώ/λίτρο και ακολούθως πώληση ως οίνου βάσης για παραγωγή αφρώδους οίνου
20 %
0,435
Πώληση ως οίνου βάσης για παραγωγή αφρώδους οίνου
40 %
0,375
(72)
Με βάση αυτές τις παραδοχές, αναμενόταν μέση τιμή πώλησης 0,44 - 0,46 ευρώ/λίτρο.
(73)
Από τις παραπάνω εκτιμήσεις προκύπτει ο ακόλουθος υπολογισμός αναμενόμενου κέρδους:
Τιμή σε ευρώ/λίτρο
Τιμή αγοράς και μεταποίησης
0,37 - 0,38
Τα έσοδα από την πώληση οίνου βάσης για αφρώδη οίνο, την απόσταξη, τις επιδοτήσεις αποθεματοποίησης
0,44 - 0,46
Αναμενόμενο κέρδος
0,06 - 0,09
(74)
Για τη συνολική ποσότητα των 44 εκατ. λίτρων περίπου αναμενόταν κέρδος 2,64 έως 3,96 εκατ. ευρώ.
(75)
Η Γερμανία αναφέρει επίσης ότι η αγοραία τιμή για τους επιτραπέζιους οίνους (0,26 ευρώ ανά λίτρο) την οποία ανέφερε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις αρχικές αποφάσεις ήταν η χαμηλότερη τιμή για τον επιτραπέζιο οίνο τον Νοέμβριο του 1999. Η πλήρης προσφερόμενη κλίμακα αγοραίων τιμών για τον επιτραπέζιο οίνο τον Νοέμβριο του 1999 ήταν 0,26 έως 0,56 ευρώ ανά λίτρο. Επιπλέον, αυτό ήταν το πλήρες εύρος τιμών ολόκληρο το έτος 1999. Το 2000 οι τιμές κυμάνθηκαν μεταξύ 0,20 και 0,41 ευρώ ανά λίτρο. Η Γερμανία επισημαίνει επίσης ότι το 60 % του γλεύκους που αγόρασε η GfW είχε μέση πυκνότητα 81 βαθμών Oechsle, η οποία ήταν πολύ μεγαλύτερη από την προβλεπόμενη για τους επιτραπέζιους οίνους (44 βαθμοί Oechsle) και, φυσικά, αποτυπώθηκε στην τιμή που κατέβαλε η GfW για το γλεύκος.
V.2. Στοιχείο ενίσχυσης κατά τη στιγμή της υπόταξης των απαιτήσεων και της παραίτησης από απαιτήσεις
(76)
Σύμφωνα με τη Γερμανία, όταν τον Νοέμβριο του 2000 συντάχθηκε ενδιάμεση κατάσταση λογαριασμών διαπιστώθηκε θέμα αφερεγγυότητας της GfW. Το έλλειμμα της GfW ανερχόταν σε 6 εκατ. ευρώ περίπου, που επιβεβαιώθηκε με τον ισολογισμό της χρήσης 2000. Το έλλειμμα οφειλόταν στη μείωση της αξίας των αποθεμάτων υπό την κυριότητα της GfW μετά τη σημαντική πτώση των αγοραίων τιμών, που σήμαινε ότι η μοναδική δυνατότητα που είχε η GfW ήταν να πωλήσει τα αποθέματά της σε τιμή χαμηλότερη από εκείνη που είχε προβλεφθεί.
(77)
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαβίβασε η Γερμανία, οι απαιτήσεις του WAK έναντι της GfW ανέρχονταν, στις 31 Οκτωβρίου 2000 σε 10 εκατ. ευρώ περίπου. Η GfW είχε παραχωρήσει στο WAK την εξασφαλιστική κυριότητα επί των αποθεμάτων, αξίας 5,7 εκατ. ευρώ. Οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι είχαν διαφορετικού βαθμού (απλή, διευρυμένη ή παρατεταμένη) εξασφαλιστική κυριότητα επί των εν λόγω αποθεμάτων. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με το γερμανικό πτωχευτικό δίκαιο, οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι θα είχαν προτεραιότητα σε περίπτωση διαδικασίας αφερεγγυότητας. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τη Γερμανία, σε περίπτωση διαδικασίας αφερεγγυότητας, η GfW θα έπρεπε να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων, ύψους 3,5 εκατ. ευρώ περίπου, προτού εξυπηρετήσει τις απαιτήσεις οποιουδήποτε άλλου πιστωτή.
(78)
Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση της υπερχρέωσης και να αποφευχθεί η έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας σύμφωνα με το άρθρο 64 του τότε ισχύοντος γερμανικού νόμου περί εταιρειών περιορισμένης ευθύνης (GmbHG λ.) σε συνδυασμό με το άρθρο 19 του InsO, ήταν απαραίτητο να ληφθούν επειγόντως μέτρα.
(79)
Η Γερμανία επισημαίνει ότι το WAK, ως κύριος πιστωτής με υποδεέστερης τάξης εξασφάλιση πιστώσεων, είχε σημαντικό συμφέρον να αποφύγει επαπειλούμενη αφερεγγυότητα. Ως εκ τούτου, προσπάθησε να πείσει τις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και τους εμπόρους να παραιτηθούν μέρους των απαιτήσεών τους και, επιπλέον, στις 4 Δεκεμβρίου 2000, συμφώνησε με την GfW τα ακόλουθα:
-
να υποτάξει τις απαιτήσεις του κατά το ισόποσο της υπερχρέωσης υπό τον όρο ότι οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι θα συμφωνούσαν να παραιτηθούν από το 90 % των υπόλοιπων απαιτήσεών τους·
-
μόνο εάν είναι αναγκαίο, να παραιτηθεί από το ισόποσο των απαιτήσεών του που συμφωνεί να υποτάξει.
(80)
Μολονότι οι διαπραγματεύσεις άρχισαν επιτυχώς, με την πλειονότητα των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων να συμφωνούν να παραιτηθούν των απαιτήσεών τους, το αποτέλεσμα για την GfW ήταν τελικώς ανεπιτυχές λόγω της συντονισμένης δράσης από μερικές αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους και τους δικηγόρους τους. Δεν ήταν πρόθυμοι να παραιτηθούν των απαιτήσεών τους, λόγω της προνομιακής θέσης των εξασφαλίσεών τους, ως αποτέλεσμα της εκτεταμένης και παρατεταμένης επιφύλαξης κυριότητας, και άσκησαν αγωγές. Αυτές οι αγωγές εκδικάστηκαν από δικαστήριο το οποίο πρότεινε συμφωνίες διακανονισμού. Στις συμφωνίες διακανονισμού προβλεπόταν η καταβολή από την GfW του 70 % των υπόλοιπων απαιτήσεων και η παραίτηση από το 30 % των απαιτήσεων. Το δικαστήριο αποφάσισε επίσης ότι η GfW θα έπρεπε να αναλάβει το 80 % των δικαστικών εξόδων. Ανάλογες συμφωνίες διακανονισμού προτάθηκαν και από άλλα δικαστήρια και, κατά συνέπεια, η GfW δεν μπορούσε πλέον να αναμένει ότι οι λοιπές αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι θα συμφωνούσαν να παραιτηθούν από το 90 % των υπόλοιπων απαιτήσεών τους. Επιπλέον, οι περισσότερες αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι δήλωσαν πλέον ότι θα ζητήσουν την κατά 100 % εξόφληση του υπόλοιπου 20 %. Το γεγονός ότι 1 700 από τις 2 700 αμπελοοινικές εκμεταλλεύσεις και εμπόρους είχαν ήδη δηλώσει ότι ήταν διατεθειμένοι να παραιτηθούν από μέρος των απαιτήσεών τους ήταν πλέον άνευ αντικειμένου, καθώς στο άρθρο 305A του γερμανικού νόμου περί αφερεγγυότητας προβλέπεται ότι εξώδικος συμβιβασμός (außergerichtliche Einigung) για τον διακανονισμό χρεών αποτυγχάνει όταν ένας πιστωτής αποφασίσει να προχωρήσει σε αναγκαστική εκτέλεση μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων για εξώδικο συμβιβασμό.
(81)
Ως εκ τούτου, στις 21 Φεβρουαρίου 2001 η GfW υπέγραψε συμφωνία με το WAK, με βάση την οποία το WAK κάλυψε το έλλειμμα της GfW του έτους 2000, καθώς παραιτήθηκε απαιτήσεών του ύψους 5 005 441,60 ευρώ, δεν αξίωσε τόκους για το υπόλοιπο του χρέους της χρονικής περιόδου 1 Ιανουαρίου 2001 - 31 Δεκεμβρίου 2001 και ανέλαβε να αποπληρώσει τις απαιτήσεις των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων. Εξασφαλίστηκαν οι μη δευτερεύουσες απαιτήσεις. Αντιμετωπίστηκε η κατάσταση υπερχρέωσης και αποφεύχθηκαν οι διαδικασίες αφερεγγυότητας, ώστε η GfW να μπορέσει να συνεχίσει τις εμπορικές δραστηριότητές της.
(82)
Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι τόσο η υπόταξη απαιτήσεων όσο και η παραίτηση από απαιτήσεις πληρούν το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή. Για την υποστήριξη αυτού του ισχυρισμού, η Γερμανία παραπέμπει στη σχετική νομολογία.
(83)
Ενδέχεται να χρειάζεται παραίτηση από μέρος των απαιτήσεων προκειμένου να αυξηθεί το πράγματι ανακτώμενο ποσό (11). Έτσι θα ενεργούσε ο ιδιώτης πιστωτής προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι απώλειες του. Σε περίπτωση που οι απαιτήσεις δεν είναι επαρκώς εξασφαλισμένες, η αναμονή εκ μέρους των πιστωτών αυξάνει τις πιθανότητες ανακτήσεως οφειλομένων ποσών χωρίς ζημία μόνον εάν ο οφειλέτης υπερβεί την κρίση και βελτιώσει τη θέση του (12). Με την απόφασή του στην υπόθεση HAMSA, το Πρωτοδικείο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων απέρριψε τη μέχρι τότε πρακτική της Επιτροπής να απαιτεί από τους ιδιώτες και τους δημόσιους πιστωτές να παραιτούνται από τις απαιτήσεις τους κατά μερίδια ανάλογα με τα οφειλόμενα. Αντ’ αυτού, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή μπορεί να εφαρμοστεί ακόμη και στην περίπτωση που είναι ασύμμετρα μεταξύ των διαφόρων πιστωτών τα μερίδια παραίτησης από τις απαιτήσεις τους. Το Πρωτοδικείο τονίζει ότι καθοριστικής σημασίας για τον πιστωτή είναι η ιδιότητά του ως ενυπόθηκου, προνομιούχου ή εγχειρόγραφου πιστωτή, δηλαδή η κατάταξη των εξασφαλίσεων των διαφόρων πιστωτών. Το Πρωτοδικείο έκρινε ότι δημόσιος πιστωτής συμπεριφέρεται ως ιδιώτης πιστωτής όταν αποφασίζει να παραιτηθεί από μέρος των απαιτήσεών του, μετά από εκτενή και εύλογη εκτίμηση του ποσού που θα είναι δυνατόν να ανακτήσει, του κινδύνου της εκκαθάρισης και της δυνατότητας να αποκατασταθεί η βιωσιμότητα της επιχείρησης (13). Τέλος, η Γερμανία παραπέμπει στην απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση Huta Cynku, σύμφωνα με την οποία δεν υφίσταται πλεονέκτημα -επομένως ούτε και κρατική ενίσχυση- σε περίπτωση που η αναδιάρθρωση θα απέφερε περισσότερα έσοδα σε σχέση με την εκκαθάριση (14).
(84)
Για τους λόγους αυτούς η Γερμανία ισχυρίζεται ότι, εάν ληφθεί υπόψη η θέση του WAK ως κύριου πιστωτή και η υποδεέστερη εξασφάλιση των πιστώσεών του σε σχέση με τις αμπελοοινικές εκμεταλλεύσεις και εμπόρους, τόσο η υπόταξη των απαιτήσεων όσο και η παραίτηση από απαιτήσεις πληρούν το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή και δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση. Μετά από διαδικασία αφερεγγυότητας το WAK θα είχε απολέσει τουλάχιστον το ίδιο, κατά πάσα δε πιθανότητα σημαντικά μεγαλύτερο, ποσό των υπόλοιπων απαιτήσεων.
(85)
Μόνο χάρη στην αποφυγή της αφερεγγυότητας της GfW και στον διακανονισμό των υπόλοιπων απαιτήσεων των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και έμπορων, το WAK κατοχύρωσε πλήρως τα εξασφαλιστικά δικαιώματα του στα υπόλοιπα αποθέματα και, συνεπώς, μπόρεσε να εξασφαλίσει μεγαλύτερο ποσοστό αποπληρωμής των απαιτήσεών του σε σύγκριση με το ποσό που θα απέφερε η διαδικασία αφερεγγυότητας.
(86)
Από εκ των προτέρων προοπτική, η συμπεριφορά του WAK ήταν ορθή, σύμφωνα με τη Γερμανία, καθώς το WAK επέτυχε να εξασφαλίσει υψηλότερο ποσοστό αποπληρωμής των απαιτήσεών του, αναβάθμισε την εξασφαλιστική του κυριότητα και αποφεύχθηκε η απειλούμενη αφερεγγυότητα της GfW. Σύμφωνα με τη Γερμανία, οποιαδήποτε ιδιωτική τράπεζα θα είχε ενεργήσει με τον ίδιο τρόπο στην ίδια κατάσταση.
(87)
Σύμφωνα με τις γερμανικές αρχές, από εκ των προτέρων εκτίμηση των λογαριασμών της GfW θα προέκυπτε ότι, εάν η GfW συνέχιζε τη δραστηριότητά της, το WAK θα μπορούσε να αναμένει αποπληρωμές ύψους 5 112 918,81 ευρώ. Από την άλλη πλευρά, εάν η GfW είχε τεθεί σε διαδικασία αφερεγγυότητας, το μέγιστο ποσό αποπληρωμών στο WAK θα ανέρχονταν μόνο σε 2,4 εκατ. ευρώ. Πρόκειται λοιπόν για διαφορά αποπληρωμών ύψους 2,7 εκατ. ευρώ τουλάχιστον.
(88)
Αυτό επιβεβαιώνεται με έκθεση πραγματογνωμοσύνης από 3ης Φεβρουαρίου 2003, η οποία ανατέθηκε σε ανεξάρτητο ελεγκτή (15) από το WAK και υποβλήθηκε στις γερμανικές αρχές. Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ήταν οικονομικά ενδεδειγμένο το WAK να υποτάξει τις απαιτήσεις του, να παραιτηθεί μέρους των απαιτήσεών του κατά τα προαναφερόμενο ποσό και από μελλοντικές πληρωμές τόκων. Το συμπέρασμα αυτό στηρίζεται στους ακόλουθους λόγους που κοινοποίησε η Γερμανία:
-
Εάν το WAK δεν είχε υποτάξει τις απαιτήσεις του και δεν είχε παραιτηθεί από απαιτήσεις και πληρωμές τόκων, η GfW θα έπρεπε να καταθέσει αίτηση κηρύξεως πτωχεύσεως και θα είχε τεθεί υπό εκκαθάριση. Οι απαιτήσεις του WAK θα έπρεπε να καλυφθούν από την πώληση των αποθεμάτων της GfW.
-
Εάν η εταιρεία είχε τεθεί υπό εκκαθάριση θα είχε μειωθεί η αξία των αποθεμάτων της. Τα πραγματικά έσοδα από την πώληση των αποθεμάτων θα ήταν μόνο 50 % - 70 % περίπου της λογιστικής αξίας τους. Ως εκ τούτου, λαμβανομένων υπόψη των δικαιωμάτων εξασφάλισης των απαιτήσεων, τα έσοδα θα ανέρχονταν σε 1,84 - 2,4 εκατ. ευρώ.
-
Οι διαδικασίες αφερεγγυότητας είναι δαπανηρές.
-
Ο γερμανικός πτωχευτικός κώδικας (deutsche Insolvenzordnung, «InsO») προβλέπει το δικαίωμα διαχωρισμού για τα προϊόντα με επιφύλαξη της κυριότητας επ’ αυτών, αλλά αποτελεί δικαίωμα του συνδίκου πτώχευσης να επιλέξει μεταξύ της εκτέλεσης της σύμβασης και του διαχωρισμού των περιουσιακών στοιχείων (άρθρο 103 InsO). Ο διαχωρισμός των περιουσιακών στοιχείων είναι δυνατός μόνο εάν ο σύνδικος πτώχευσης αρνείται να εκτελέσει τη σύμβαση. Στην περίπτωση αυτή, ο πιστωτής μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση, να απαιτήσει τον διαχωρισμό των περιουσιακών στοιχείων και δικαιούται αποζημίωση για τη μη εκτέλεση της σύμβασης. Επιτρέπεται ο συμψηφισμός προκαταβολών. Από την άλλη πλευρά, η GfW θα μπορούσε να διεκδικήσει την ανάκτηση των πληρωμών που είχαν ήδη πραγματοποιηθεί, ώστε να καταστεί δυνατός ο συμψηφισμός με την αποζημίωση για μη εκτέλεση της σύμβασης.
-
Αντιθέτως, αφού το WAK υπέταξε μέρος των απαιτήσεών του, ήταν νομικά δυνατό να αποφευχθεί η διαδικασία αφερεγγυότητας της GfW και, αφού το WAK παραιτήθηκε από μέρος των απαιτήσεών του και την καταβολή τόκων, το WAK είχε υπόλοιπες απαιτήσεις ύψους 5,15 εκατ. ευρώ, τις οποίες μπορούσε να αναμένει ότι θα ανακτήσει επειδή η GfW θα μπορούσε να συνεχίσει τις εμπορικές δραστηριότητές της.
-
Επίσης, επισημαίνεται ότι, εάν είχαν κινηθεί οι διαδικασίες αφερεγγυότητας, η GfW θα μπορούσε, σύμφωνα με τις διατάξεις περί αφερεγγυότητας, να έχει προσβάλει τις αποπληρωμές της περιόδου 1η Νοεμβρίου - 31η Δεκεμβρίου 2000 προς το WAK, που ανέρχονταν σε 1 440 476,92 ευρώ. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να υποχρεωθεί το WAK να επιστρέψει τα κεφάλαια αυτά.
(89)
Η Γερμανία επισημαίνει ότι από εκ των υστέρων αξιολόγηση προκύπτει ότι η υπόταξη και η παραίτηση από απαιτήσεις ήταν οικονομικά σκοπιμότερη, καθώς το ποσό που επιστράφηκε λόγω της αποφυγής της πτώχευσης της GfW ήταν 4 670 517,65 ευρώ, ήταν δηλαδή μεγαλύτερο από το ποσό των 2,4 εκατ. ευρώ που θα μπορούσε κατ’ ανώτατο όριο να αναμένει κανείς στο πλαίσιο της διαδικασίας αφερεγγυότητας.
(90)
Η Γερμανία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, επειδή η υπόταξη και η παραίτηση πληρούσαν το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή, δεν χορηγήθηκε καμία ενίσχυση στις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους κατά την υπόταξη και παραίτηση από απαιτήσεις εκ μέρους του WAK.
VI. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
VI.1. Κοινή οργάνωση αγοράς
(91)
Μέχρι την έναρξη ισχύος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2008 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2008, για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς (16), η αμπελοκαλλιέργεια και η οινοποίηση καλύπτονταν από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1493/1999. Στο άρθρο 71 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1493/1999 ορίζεται ότι στην παραγωγή και στο εμπόριο των προϊόντων που καλύπτονται από τον εν λόγω κανονισμό εφαρμόζονται τα άρθρα 87, 88 και 89 της Συνθήκης (νυν άρθρα 107, 108 και 109 της ΣΛΕΕ). Πριν από τις 31 Ιουλίου 2000, η αμπελοκαλλιέργεια και η οινοποίηση καλύπτονταν από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 822/87. Στο άρθρο 76 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 ορίζεται ότι στην παραγωγή και στο εμπόριο των προϊόντων που αναφέρονται στο άρθρο 1 του εν λόγω κανονισμού εφαρμόζονται τα άρθρα 92, 93 και 94 της Συνθήκης (νυν άρθρα 107, 108 και 109 της ΣΛΕΕ). Ως εκ τούτου, τα επίμαχα μέτρα πρέπει να εξεταστούν σύμφωνα με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις.
VI.2. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(92)
Στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζεται ότι οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(93)
Το WAK είναι οργανισμός δημοσίου δικαίου και χρηματοδοτείται εν μέρει από κεφάλαια του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου και εν μέρει από επιβαρύνσεις υπέρ τρίτων. Ως εκ τούτου το μέτρο χρηματοδοτείται από κρατικούς πόρους.
(94)
Η χορήγηση ενίσχυσης σε επιχείρηση μπορεί να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών όταν η επιχείρηση δραστηριοποιείται σε αγορά ανοιχτή στις εμπορικές συναλλαγές εντός της Ένωσης (17). Είναι σημαντικότατες οι εμπορικές συναλλαγές γεωργικών προϊόντων εντός της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η εν λόγω ενίσχυση είναι πιθανό να επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών (18).
(95)
Το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι, για την εκτίμηση του εάν ορισμένο κρατικό μέτρο συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, πρέπει να προσδιορισθεί εάν η ωφελούμενη επιχείρηση αντλεί οικονομικό όφελος το οποίο δεν θα είχε αποκομίσει υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς (19) ή/και εάν το μέτρο κατέστησε δυνατό στην επιχείρηση να αποφύγει να επωμιστεί τις δαπάνες που κανονικά έπρεπε να πραγματοποιηθούν από τους οικονομικούς πόρους της (20). Αυτό θα ήταν πράγματι επαρκής ένδειξη δυνητικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (21).
VI.2.1. Ύπαρξη ενίσχυσης υπέρ της Gesellschaft für Weinabsatz (GfW)
VI.2.1.α. Η χορήγηση του δανείου από το WAK
(96)
Το WAK χορήγησε το φθινόπωρο του 1999 δάνειο ύψους 15 302 696,25 ευρώ. Η GfW χρεώθηκε για την περίοδο του δανείου με επιτόκιο μεταξύ 3,28 % και 5,25 %. Δεν χρεώθηκε ασφάλιστρο κινδύνου. Το επιτόκιο αναφοράς στη Γερμανία την περίοδο αυτή κυμαινόταν μεταξύ 5,23 % και 6,33 %.
(97)
Η Γερμανία συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι η χορήγηση του δανείου δεν έγινε με όρους αγοράς. Εάν το δάνειο είχε χορηγηθεί με όρους της αγοράς, θα είχε χρεωθεί υψηλότερο επιτόκιο αναφοράς και πρόσθετο ασφάλιστρο κινδύνου, λόγω των περιορισμένων εγγυήσεων του δανείου.
(98)
Επειδή στην GfW παρασχέθηκε οικονομικό πλεονέκτημα, το οποίο δεν θα είχε λάβει υπό κανονικές συνθήκες της αγοράς, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το δάνειο που χορηγήθηκε στην GfW περιείχε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Το στοιχείο ενίσχυσης υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ του επιτοκίου που χρεώθηκε και του επιτοκίου της αγοράς προσαυξημένου με επαρκές ασφάλιστρο κινδύνου.
(99)
Πιθανή μετακύλιση της ενίσχυσης σε νόμιμους διαδόχους
(100)
Σύμφωνα με τη Γερμανία, η GfW τέθηκε σε καθεστώς εκκαθάρισης και διαλύθηκε την 1η Ιουνίου 2005. Όλα τα υπόλοιπα αποθέματα από τους εναπομένοντες τομείς δραστηριότητας της εταιρείας πωλήθηκαν. Όλα τα έσοδα χρησιμοποιήθηκαν για την αποπληρωμή του WAK. Με τον (ιδιώτη) αγοραστή είχε συμφωνηθεί να καταβληθεί στο WAK έως το τέλος του 2005 η αξία του συνόλου των αποθεμάτων σύμφωνα με το βιβλίο απογραφής της 31ης Δεκεμβρίου 2004. Η αξία τους καθορίστηκε σε 79 579,79 ευρώ, που ήταν η αρχική τιμή αγοράς τους. Η GfW διαγράφηκε από το εμπορικό μητρώο κατά τη διάρκεια του 2006 και δεν υπάρχει νόμιμος διάδοχος ή νομική οντότητα από την οποία θα ήταν δυνατόν να ανακτηθεί η ενίσχυση. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τη Γερμανία, δεν είναι δυνατόν να ανακτηθεί η ενίσχυση με βάση την πάγια νομολογία (22).
(101)
Δεδομένου ότι εκποιήθηκαν τα υπόλοιπα στοιχεία ενεργητικού της GfW, ο αγοραστής θα μπορούσε ενδεχομένως να ωφεληθεί από την ενίσχυση που χορηγήθηκε στην GfW. Ωστόσο, δεδομένου ότι ο αγοραστής κατέβαλε την αρχική τιμή αγοράς και ότι στην αγορά είχε σημειωθεί πτώση τα προηγούμενα έτη, είναι σαφές ότι η τιμή που κατέβαλε ο αγοραστής αντιστοιχούσε τουλάχιστον στις αγοραίες τιμές. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στον αγοραστή των υπόλοιπων αποθεμάτων της GfW δεν μετακυλίστηκε καμία ενίσχυση. Ταυτόχρονα, η GfW έπαυσε να υφίσταται και, ως εκ τούτου, δεν υπάρχει ενίσχυση που είναι δυνατόν να ανακτηθεί.
VI.2.1.β. Η υπόταξη των απαιτήσεων εκ μέρους του WAK και η παραίτηση από απαιτήσεις του
(102)
Η υπόταξη των απαιτήσεων εκ μέρους του WAK και η παραίτησή του από απαιτήσεις και καταβολή τόκων χρηματοδοτήθηκαν από ιδίους πόρους του WAK και αντίστοιχο δάνειο που έλαβε το WAK και, επομένως, πρέπει να θεωρηθεί ότι χρηματοδοτήθηκαν με κρατικούς πόρους.
(103)
Για να καθοριστεί κατά πόσον η υπόταξη των απαιτήσεων και η παραίτηση από απαιτήσεις και καταβολή τόκων συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, είναι απαραίτητο να εξακριβωθεί κατά πόσον στην GfW παρασχέθηκε οικονομικό πλεονέκτημα, το οποίο δεν θα είχε λάβει υπό κανονικές συνθήκες της αγοράς ή/και κατά πόσον το μέτρο επέτρεψε στην GfW να αποφύγει να επωμιστεί τις δαπάνες που κανονικά έπρεπε να πραγματοποιηθούν με ίδιους οικονομικούς πόρους. Η εκτίμηση αυτή πρέπει να γίνει με το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή. Με βάση το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή αξιολογείται κατά πόσο, υπό τις ίδιες συνθήκες της αγοράς, ο ιδιώτης πιστωτής θα είχε ενεργήσει ή θα ενεργούσε κατά τον ίδιο τρόπο που έπραξε ο δημόσιος πιστωτής.
(104)
Σύμφωνα με την πάγια νομολογία, ενδέχεται να χρειάζεται παραίτηση από μέρος των απαιτήσεων προκειμένου να αυξηθεί το πράγματι ανακτώμενο ποσό. Έτσι θα ενεργούσε ο ιδιώτης πιστωτής προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι απώλειες του (23). Σε περίπτωση που οι απαιτήσεις δεν είναι επαρκώς εξασφαλισμένες, η αναμονή εκ μέρους των πιστωτών αυξάνει τις πιθανότητες ανακτήσεως οφειλομένων ποσών χωρίς ζημία μόνον εφόσον ο οφειλέτης υπερβεί την κρίση και βελτιώσει τη θέση του (24).
(105)
Με την απόφασή του στην υπόθεση HAMSA (25), το Πρωτοδικείο απέρριψε τη μέχρι τότε πρακτική της Επιτροπής να απαιτεί από τους ιδιώτες και τους δημόσιους πιστωτές να παραιτούνται από τις απαιτήσεις τους κατά μερίδια ανάλογα με τα οφειλόμενα. Αντ’ αυτού, το Δικαστήριο έκρινε ότι το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή μπορεί να εφαρμοστεί ακόμη και στην περίπτωση που είναι ασύμμετρα μεταξύ των διαφόρων πιστωτών τα μερίδια παραίτησης από τις απαιτήσεις τους. Στις σκέψεις 168 και 169 της απόφασης ορίζεται ότι:
«(168)
Όταν μια επιχείρηση που αντιμετωπίζει σημαντική επιδείνωση της χρηματοοικονομικής καταστάσεως της προτείνει στους δανειστές της μια συμφωνία, ή μια σειρά συμφωνιών, για τη ρύθμιση του χρέους της, ώστε να βελτιωθεί η κατάσταση της και να αποφευχθεί η θέση της υπό εκκαθάριση, κάθε δανειστής πρέπει να προβεί σε επιλογή μεταξύ, αφενός, του ποσού που του προσφέρεται στο πλαίσιο της προτεινόμενης συμφωνίας και, αφετέρου, του ποσού που εκτιμά ότι μπορεί να ανακτήσει κατά το πέρας της ενδεχόμενης θέσεως της επιχειρήσεως υπό εκκαθάριση. Η επιλογή του επηρεάζεται από σειρά παραγόντων, όπως η ιδιότητα του ως ενυπόθηκου, προνομιούχου ή εγχειρόγραφου δανειστή, η φύση και η έκταση των ενδεχομένων ασφαλειών που κατέχει, η αξιολόγηση των πιθανοτήτων εξυγιάνσεως της επιχειρήσεως καθώς και το κέρδος που θα απεκόμιζε σε περίπτωση εκκαθαρίσεως. Αν αποδεικνυόταν, παραδείγματος χάριν, ότι, στην περίπτωση εκκαθαρίσεως μιας επιχειρήσεως, η αξία των στοιχείων του ενεργητικού της επιτρέπει την ικανοποίηση μόνον των ενυπόθηκων και προνομιούχων απαιτήσεων, οι εγχειρόγραφες απαιτήσεις ουδεμία αξία θα είχαν. Σε τέτοια κατάσταση, το γεγονός ότι ένας εγχειρόγραφος δανειστής δέχεται να παραιτηθεί από την ικανοποίηση σημαντικού μέρους της απαιτήσεως του δεν συνιστά πραγματική θυσία.
(169)
Από τα ανωτέρω προκύπτει ιδίως ότι, εφόσον δεν είναι γνωστοί οι παράγοντες που καθορίζουν τις αντίστοιχες αξίες των επιλογών που προσφέρονται στους δανειστές, το απλό γεγονός ότι υφίσταται προφανής δυσαναλογία μεταξύ των ποσών από τα οποία παραιτήθηκαν οι διάφορες κατηγορίες δανειστών δεν επιτρέπει, καθεαυτό, τη συναγωγή συμπερασμάτων όσον αφορά την αιτία που τους ώθησε να δεχθούν τις προτεινόμενες διαγραφές χρεών.»
(106)
Επιπλέον, στην υπόθεση HAMSA (26) το Πρωτοδικείο αποφάνθηκε ότι δημόσιος πιστωτής ενεργεί ως ιδιώτης πιστωτής όταν αποφασίζει να παραιτηθεί από μέρος των απαιτήσεών του, μετά από εκτενή και εύλογη εκτίμηση του ποσού που θα είναι δυνατόν να ανακτήσει, του κινδύνου της εκκαθάρισης και της δυνατότητας να αποκατασταθεί η βιωσιμότητα της επιχείρησης. Τέλος, στην απόφασή της στην υπόθεση Huta Cynku (27), η Επιτροπή έκρινε ότι δεν υφίσταται πλεονέκτημα -επομένως ούτε και κρατική ενίσχυση- σε περίπτωση που η αναδιάρθρωση θα απέφερε περισσότερα έσοδα σε σχέση με την εκκαθάριση.
(107)
Με βάση τη νομολογία που αναφέρεται ανωτέρω, κατά την αξιολόγηση του εάν ιδιώτης πιστωτής θα είχε ενεργήσει ή έχει ενεργήσει κατά τον ίδιο τρόπο με το WAK, πρέπει να εξεταστούν οι επιλογές που είχε το WAK όταν διαπιστώθηκε θέμα αφερεγγυότητας της GfW και ποιες θα ήταν οι οικονομικές επιπτώσεις αυτών των επιλογών. Ως δεύτερο βήμα, είναι επίσης απαραίτητη η ίδια έρευνα όσον αφορά τις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους και, ακολούθως, να εκτιμηθεί κατά πόσον η κατάσταση που αντιμετώπιζε το WAK είναι δυνατόν να συγκριθεί και αξιολογηθεί με βάση τις ενέργειες των αμπελουργικών επιχειρήσεων και εμπόρων.
(108)
Όταν το WAK ενημερώθηκε σχετικά με την επαπειλούμενη αφερεγγυότητα της GfW είχε δύο επιλογές. Είχε τη δυνατότητα είτε να επιτρέψει να κινηθεί η διαδικασία αφερεγγυότητας είτε να προσπαθήσει να την αποφύγει, με την επίτευξη συμφωνίας με την GfW που θα καθιστούσε δυνατή τη συνέχιση των εμπορικών δραστηριοτήτων της. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαβίβασε η Γερμανία και την πραγματογνωμοσύνη ανεξάρτητου ελεγκτή από τις 3 Φεβρουαρίου 2003 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 88), οι οικονομικές επιπτώσεις των δύο αυτών επιλογών, σύμφωνα με τη Γερμανία, ήταν οι ακόλουθες. Εκ των προτέρων, στην περίπτωση της διαδικασίας αφερεγγυότητας, το WAK θα μπορούσε να αναμένει να ανακτήσει κατ’ ανώτατο όριο περίπου 2,4 εκατ. ευρώ των απαιτήσεών του. Εάν το WAK υπέγραφε με την GfW συμφωνία με την οποία παραιτείτο από μέρος των απαιτήσεών του και, με τον τρόπο αυτό, καθιστούσε δυνατή τη συνέχιση των εμπορικών δραστηριοτήτων της GfW, το WAK μπορούσε εκ των προτέρων να αναμένει να ανακτήσει περίπου 5,1 εκατ. ευρώ των απαιτήσεών του. Κατά συνέπεια, το WAK θα μπορούσε να αναμένει να ανακτήσει 2,7 εκατ. ευρώ περισσότερα εάν καθιστούσε δυνατό να αποφευχθεί η διαδικασία αφερεγγυότητας. Κατά πόσον οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι ήταν διατεθειμένοι να πράξουν το ίδιο είχε ελάχιστη επίπτωση στους υπολογισμούς του ποσού ανάκτησης, αλλά δεν αλλάζει το αποτέλεσμα της σύγκρισης των δύο επιλογών.
(109)
Το ποσό ανάκτησης σε περίπτωση αφερεγγυότητας εκτιμήθηκε σε 2,4 εκατ. ευρώ στην πραγματογνωμοσύνη, η οποία βασίστηκε στην παραδοχή εκ μέρους της Γερμανίας ότι η αποπληρωμή των απαιτήσεων των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων, ύψους 4,4 εκατ. ευρώ, θα έπρεπε να προταχθεί της αποπληρωμής των απαιτήσεων του WAK. Ωστόσο, κατά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πριν από τις απαιτήσεις του WAK θα έπρεπε, σύμφωνα με τον γερμανικό πτωχευτικό κώδικα (InsO), να αποπληρωθούν μόνο οι απαιτήσεις των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και έμπορων με παρατεταμένη επιφύλαξη κυριότητας. Οι λοιπές απαιτήσεις ήταν ισότιμες με τις απαιτήσεις του WAK. Ωστόσο, οι υπολογισμοί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δείχνουν ότι, ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία ήταν πλήρως ισότιμες οι απαιτήσεις του WAK και οι απαιτήσεις των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και έμπορων, το μέγιστο ποσό που θα μπορούσε να αναμένει να ανακτήσει το WAK θα ήταν 4,7 εκατ. ευρώ σε περίπτωση αφερεγγυότητας (με την εκτίμηση ότι το μέγιστο συνολικό ποσό αποπληρωμής θα ήταν 6,8 εκατ. ευρώ σε περίπτωση αφερεγγυότητας, το οποίο θα κατανεμόταν στο WAK και στις αμπελοοινικές επιχειρήσεις κατ’ αναλογία των απαιτήσεών τους - 10 εκατ. ευρώ απαιτήσεις του WAK και 4,4 εκατ. ευρώ απαιτήσεις των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και έμπορων). Συνεπώς, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η εκ των προτέρων ευνοϊκότερη επιλογή του WAK θα ήταν να καταστεί δυνατόν να αποφευχθεί η αφερεγγυότητα της GfW.
(110)
Από την άλλη πλευρά, ήταν τελείως διαφορετικός ο υπολογισμός όσον αφορά τις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους. Πρώτον, είχαν ήδη λάβει το 80 % της πληρωμής για την παράδοση των προϊόντων τους. Δεύτερον, σύμφωνα με την προσφορά της GfW, θα αποπληρωνόταν μόνο το 10 % από το 20 % των υπόλοιπων απαιτήσεών τους. Στην πραγματικότητα, αυτό σήμαινε ότι, εάν υπέγραφαν τη συμφωνία, θα λάμβαναν μόνο ένα πρόσθετο 2 % του συμφωνηθέντος τιμήματος. Αυτό ήταν με βεβαιότητα λιγότερο απ’ ό,τι θα μπορούσαν να αναμένουν από τη διαδικασία αφερεγγυότητας, ανεξάρτητα από την τάξη των εξασφαλίσεών τους (απλή, διευρυμένη ή παρατεταμένη κυριότητα). Κατά μέσο όρο θα μπορούσαν να αναμένουν να λάβουν το 48 % των υπόλοιπων απαιτήσεών τους (2,1 εκατ. ευρώ από το συνολικά οφειλόμενο ποσό των 4,4 εκατ. ευρώ). Συνεπώς, δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη το ότι μερικές από τις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους αρνήθηκαν την προσφορά της GfW. Τρίτον, πρέπει να ήταν προφανές ότι θα ήταν προς το συμφέρον του WAK να παραιτηθεί από μέρος των απαιτήσεών του και να αποφευχθεί η αφερεγγυότητα της GfW, έστω και εάν οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι δεν έπρατταν το ίδιο, πράγμα που θα καθιστούσε δυνατόν να ανακτήσουν οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι μεγαλύτερο μερίδιο των υπόλοιπων απαιτήσεών τους από το 10 % που προβλεπόταν στην προσφορά της GfW. Τέταρτον, αρκετοί από αυτούς είχαν ήδη προσφύγει δικαστικώς κατά της GfW και το δικαστήριο είχε αποφανθεί προς όφελός τους, υποχρεώνοντας την GfW να αποπληρώσει το 80 % των υπόλοιπων απαιτήσεων.
(111)
Μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι, παρά το γεγονός ότι οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι και το WAK ήταν όλοι πιστωτές της GfW, οι επιλογές και τα αποτελέσματα αυτών των επιλογών για την WAK, αφενός, και τις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους, αφετέρου, ήταν τόσο ανόμοια, ώστε να μην είναι συγκρίσιμα. Το γεγονός ότι οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι επέλεξαν να μην παραιτηθούν από τις απαιτήσεις τους δεν θα πρέπει να επηρεάσει αρνητικά την κρίση του κατά πόσον το WAK ενήργησε σύμφωνα με το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή.
(112)
Σταθμίζοντας τις διάφορες επιλογές του WAK, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η μερική υπόταξη των απαιτήσεων και η παραίτηση από απαιτήσεις, στις 4 Δεκεμβρίου 2000 και στις 21 Φεβρουαρίου 2001, συνολικού ύψους 5 005 441,60 ευρώ, και η παραίτηση από πληρωμές τόκων, στις 31 Δεκεμβρίου 2000, ήταν η πιο συμφέρουσα επιλογή για το WAK και, ως εκ τούτου, είναι σύμφωνες με το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή. Η υπόταξη των απαιτήσεων και η παραίτηση από απαιτήσεις σημαίνουν αναστολή πληρωμών, που είναι πιο συμφέρουσα για τον πιστωτή σε σύγκριση με την εκκαθάριση. Σύμφωνα με πάγια νομολογία (28), ο δημόσιος πιστωτής θα πρέπει να συγκρίνει προσεκτικά τα πλεονεκτήματα που θα είχε αν εισέπραττε το ποσό που του προσφέρεται σύμφωνα με σχέδιο αναδιάρθρωσης και το ποσό που θα μπορούσε να λάβει στο πλαίσιο ενδεχόμενης διαδικασίας εκκαθάρισης της επιχείρησης. Ως εκ τούτου, η GfW δεν αποκόμισε κανένα πλεονέκτημα που δεν θα είχε χορηγηθεί υπό κανονικές συνθήκες της αγοράς και, συνεπώς, δεν χορηγήθηκε κρατική ενίσχυση στην GfW, ως αποτέλεσμα της απόφασης του WAK να υποτάξει τις απαιτήσεις του και να παραιτηθεί από μέρος των απαιτήσεών του.
(113)
Όταν κινήθηκε η διαδικασία εκφράστηκαν αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον το WAK περιόρισε στο ελάχιστο δυνατό την υπόταξη των απαιτήσεών του και την παραίτηση από απαιτήσεις του. Ωστόσο, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις της Γερμανίας, το WAK παραιτήθηκε από το μερίδιο των απαιτήσεών του που ήταν αναγκαίο για να καλυφθεί η υπερχρέωση της GfW το 2000, που ήταν απαραίτητο σύμφωνα με τον γερμανικό πτωχευτικό κώδικα (βλέπε αιτιολογική σκέψη 25) προκειμένου να αποφευχθεί η διαδικασία αφερεγγυότητας και να καταστεί δυνατή η συνέχιση των εμπορικών δραστηριοτήτων της GfW. Στην πρώτη σύμβαση μεταξύ GfW και WAK (που υπογράφηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2000) προκειμένου να αποφευχθεί η πτώχευση της GfW, το WAK συμφωνεί με την GfW να υποτάξει τις απαιτήσεις του κατά το ισόποσο της υπερχρέωσης υπό τον όρο ότι οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι συμφωνήσουν να παραιτηθούν από το 90 % των υπόλοιπων απαιτήσεών τους και, εφόσον είναι αναγκαίο, να παραιτηθεί από το ποσό απαιτήσεων του που συμφωνεί να υποτάξει (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 79 και 80). Το ποσό της παραίτησης από απαιτήσεις ήταν τελικά μεγαλύτερο από το αρχικώς αναμενόμενο επειδή παρά τις προσπάθειες του WAK και της GfW να πείσουν τις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους να συνεισφέρουν στην αποφυγή της πτώχευσης της GfW (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 79 και 80 των παρατηρήσεων της Γερμανίας), οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι αποφάσισαν να μην παραιτηθούν από τις απαιτήσεις τους για τους λόγους που αναφέρονται στην ανωτέρω αιτιολογική σκέψη 110. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 108, η απόφαση των αμπελοοινικών επιχειρήσεις και εμπόρων να μην παραιτηθούν από μέρος των υπόλοιπων απαιτήσεών τους είχαν περιορισμένη μόνο επίπτωση στην οικονομική εκτίμηση από το WAK και δεν άλλαξε το αποτέλεσμα αυτής της εκτίμησης ότι ήταν οικονομικά πιο συμφέρον για το WAK να αποφευχθεί η διαδικασία αφερεγγυότητας της GfW.
(114)
Η Επιτροπή καταλήγει επομένως στο συμπέρασμα ότι η μερική υπόταξη των απαιτήσεων του WAK και η παραίτηση του από απαιτήσεις ήταν η πιο συμφέρουσα επιλογή για το WAK και, ως εκ τούτου, ανταποκρίνεται στην αρχή του ιδιώτη πιστωτή και, συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση υπέρ της GfW κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
VI.2.2. Ύπαρξη ενίσχυσης υπέρ των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων
(115)
Όταν κινήθηκε και, ακολούθως, επεκτάθηκε η επίσημη διαδικασία έρευνας ανέκυψαν ερωτήματα σχετικά με ενδεχόμενη ενίσχυση υπέρ των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων. Πρώτον, η τάξη των εξασφαλίσεων που είχε παράσχει η GfW τις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους κατά τη στιγμή της αγοράς φαινόταν σχετικά ισχυρή και διατυπώθηκαν αμφιβολίες κατά πόσον η τάξη των εξασφαλίσεων που είχαν παρασχεθεί ήταν σύμφωνη με τη συνήθη εμπορική πρακτική. Δεύτερον, εκτιμήθηκε ότι η τιμή που καταβλήθηκε για την αγορά του γλεύκους ήταν υψηλότερη της αγοραίας τιμής. Τρίτον, αμφισβητήθηκε η απόφαση των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων να μην παραιτηθούν από μέρος των απαιτήσεών τους, όταν η GfW αντιμετώπιζε αφερεγγυότητα, σε συνδυασμό με την απόφαση του WAK να υποτάξει τις απαιτήσεις του και, ακολούθως, να παραιτηθεί από μέρος των απαιτήσεών του, παρόλο που οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι αποφάσισαν να μην παραιτηθούν από το 90 % των υπόλοιπων απαιτήσεών τους (20 % της αξίας των αποθεμάτων).
VI.2.2.α. Η τάξη των εξασφαλίσεων που είχαν παρασχεθεί όταν αγοράστηκε το γλεύκος
(116)
Στις παρατηρήσεις της, η Γερμανία διαβεβαίωσε ότι η απλή, η διευρυμένη ή η παρατεταμένη εξασφαλιστική κυριότητα που είχε παρασχεθεί στις διάφορες αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους σε σχέση με την αγορά του γλεύκους ήταν πράγματι σύμφωνη με τη συνήθη εμπορική πρακτική. Αυτό σημαίνει ότι, μολονότι ήταν σχετικά ισχυρή η τάξη των εξασφαλίσεων που διέθεταν οι αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμποροι, ιδιαίτερα εκείνων που είχαν παρασχεθεί με παρατεταμένη επιφύλαξη κυριότητας, ήταν σύμφωνη με τη συνήθη εμπορική πρακτική και δεν ήταν ισχυρότερη από ό,τι θα είχε συμφωνηθεί με ιδιώτη αγοραστή.
(117)
Η Επιτροπή παραπέμπει στις συστάσεις (29) της Bundesverband der Deutschen Weinkellereien und des Weinfachhandels eV, Trier (Ομοσπονδιακή Ένωση Οινοποιείων και Λιανοπωλητών Οίνου της Γερμανίας, με έδρα το Τρίερ), της Bundesverband der Deutschen Weinkommissionäre eV, Mainz (Ομοσπονδιακή Ένωση Οινεμπόρων της Γερμανίας, με έδρα το Μάιντς) και της Deutsche Weinbauverband eV, Bonn (Ομοσπονδιακή Ένωση Αμπελοοινικών Επιχειρήσεων, με έδρα τη Βόννη), που καταχωρίσθηκαν από την Bundezkartellamt (Γερμανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία για τις Συμπράξεις) σύμφωνα με το άρθρο 22 παράγραφος 3 αριθ. 2 του νόμου κατά των περιορισμών του ανταγωνισμού (Gesetz gegen Wettbewerbsbeschränkungen) (30). Η πρώτη έκδοση των συστάσεων είχε καταχωρισθεί το 1990 και η επίκαιρη έκδοση το 2005. Οι συστάσεις αυτές καθιστούν σαφές ότι εάν το πλήρες τίμημα αγοράς δεν έχει καταβληθεί κατά τη στιγμή της μεταφοράς των εμπορευμάτων, ο πωλητής θα πρέπει να διατηρεί την κυριότητα μέχρις ότου ο αγοραστής εξοφλήσει το τίμημα αγοράς. Στην προκειμένη περίπτωση ήταν διαφορετική η τάξη των εξασφαλίσεων που είχαν παρασχεθεί στις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους. Μόνο αυτοί με παρατεταμένη επιφύλαξη κυριότητας είχαν πλήρη εξασφάλιση αποπληρωμής. Αυτό σημαίνει ότι η τάξη των εξασφαλίσεων που είχαν παρασχεθεί στις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους δεν ήταν κατά μέσο όρο τόσο ισχυρή όσο προβλέπεται στις συστάσεις που αναφέρονται ανωτέρω. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τις συστάσεις και την τάξη των εξασφαλίσεων που είχαν παρασχεθεί, αποδέχεται τις διαβεβαιώσεις της Γερμανίας ότι η τάξη των εξασφαλίσεων που είχαν παρασχεθεί στις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους στην προκειμένη περίπτωση ανταποκρίνεται στη συνήθη εμπορική πρακτική και δεν ήταν ευνοϊκότερη από ό,τι για κανονική σύμβαση μεταξύ δύο ιδιωτικών επιχειρήσεων, και, επομένως, δεν υφίσταται κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
VI.2.2.β. Η τιμή που καταβλήθηκε για το γλεύκος όταν αγοράστηκε
(118)
Όταν κινήθηκε η διαδικασία είχε δηλωθεί ότι η τιμή που είχε καταβάλει η GfW για την αγορά του γλεύκους ήταν υψηλότερη της αγοραίας τιμής. Επειδή ως αγοραία τιμή χρησιμοποιήθηκε η τιμή για τον επιτραπέζιο οίνο, η τιμή αναφοράς ήταν 0,26 ευρώ ανά λίτρο. Στις παρατηρήσεις της, η Γερμανία παρείχε σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την επιχειρηματική στρατηγική της GfW, σύμφωνα με τις οποίες η σχετική αγορά δεν ήταν η αγορά συνήθους επιτραπέζιου οίνου και ότι η στρατηγική της GfW ήταν τριπλή. Πρώτον, να αγοράσει επιτραπέζιο οίνο προκειμένου να συμμετάσχει στο πρόγραμμα της ΕΕ για την απόσταξη (40 % του αποθέματος). Δεύτερον, να αγοράσει γλεύκος υψηλής ποιότητας προκειμένου να το πωλήσει στην αγορά οίνου βάσης υψηλής ποιότητας για την παραγωγή αφρώδους οίνου (60 % του αποθέματος). Τρίτον, να συμμετάσχει στο πρόγραμμα της ΕΕ για την αποθεματοποίηση με το 20 % του αποθέματος προτού το πωλήσει για την παραγωγή αφρώδους οίνου. Κατά την ανάλυση του κατά πόσον δύο προϊόντα ανήκουν στην ίδια αγορά, η Επιτροπή κάνει χρήση της ανακοίνωσης της Επιτροπής όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού (31). Σύμφωνα με το σημείο 7 της ανακοίνωσης «Η αγορά του σχετικού προϊόντος περιλαμβάνει όλα τα προϊόντα ή και τις υπηρεσίες που είναι δυνατόν να εναλλάσσονται ή να υποκαθίστανται αμοιβαία από τον καταναλωτή, λόγω των χαρακτηριστικών, των τιμών και της χρήσης για την οποία προορίζονται».
(119)
Η αγορά γλεύκους με σκοπό τη συμμετοχή στο πρόγραμμα της ΕΕ για την απόσταξη είναι βέβαια η αγορά για τον συνήθη επιτραπέζιο οίνο. Ωστόσο, η σχετική τιμή πρέπει να είναι η τιμή αγοράς του οίνου που αποστέλλεται για απόσταξη.
(120)
Όπως όλα τα συνήθη μέτρα παρέμβασης στις γεωργικές αγορές, η προληπτική απόσταξη του οίνου, σύμφωνα με το άρθρο 38 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87, αποσκοπεί κυρίως στην εξάλειψη της υπερβολικής προσφοράς στην αμπελοοινική αγορά και, επομένως, η τιμή αυτής της προαιρετικής απόσταξης έπρεπε να είναι αρκετά υψηλή, ώστε να δοθεί στους παραγωγούς το κίνητρο να αποστάζουν οίνο. Η πραγματική ετήσια τιμή στο πλαίσιο του μέτρου της απόσταξης ορίστηκε από το Συμβούλιο σε 65 % της καλούμενης τιμής προσανατολισμού.
(121)
Η τιμή προσανατολισμού καθοριζόταν από το Συμβούλιο ανά έτος και αποσκοπούσε ρητώς στη στήριξη της αγοράς. Προς τον σκοπό αυτό, προφανώς θα έπρεπε να καθορίζεται σε αρκετά υψηλό επίπεδο. Στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1676/1999 του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 1999, για τον καθορισμό των τιμών προσανατολισμού στον τομέα του οίνου για την περίοδο 1999/2000 (32), καθορίστηκαν οι τιμές προσανατολισμού για τις διαφορετικές κατηγορίες οίνων. Η τιμή για την κατηγορία ΑΙΙ (λευκός επιτραπέζιος οίνος που προέρχεται από ποικιλίες του τύπου Sylvaner ή του τύπου Mueller-Thurgau) καθορίστηκε σε 82,81 ευρώ ανά εκατόλιτρο και για την κατηγορία ΑΙΙΙ (λευκός επιτραπέζιος οίνος που προέρχεται από ποικιλίες του τύπου Riesling) σε 94,57 ευρώ ανά εκατόλιτρο. Σύμφωνα με το παράρτημα III του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1681/1999, της 26ης Ιουλίου 1999, για τον καθορισμό των τιμών αγοράς και των ενισχύσεων καθώς και ορισμένων άλλων στοιχείων που εφαρμόζονται για την περίοδο εμπορίας 1999/2000 στα μέτρα παρέμβασης στον αμπελοοινικό τομέα (33), η ακριβής τιμή αγοράς που καταβλήθηκε για την απόσταξη ήταν συνάρτηση του βαθμού αλκοόλης του παραδιδόμενου οίνου, επειδή η τιμή για την προληπτική απόσταξη (65 % της τιμής προσανατολισμού) υπολογίστηκε εκείνο το έτος από την Επιτροπή όχι ανά εκατόλιτρο, αλλά ανάλογα με το βαθμό αλκοόλης ανά εκατόλιτρο.
(122)
Ο κύριος ρόλος της Επιτροπής όσον αφορά την απόσταξη οίνου ήταν να εκτιμά την πραγματική κατάσταση της αγοράς και, αναλόγως, να καθορίζει κάθε έτος τις ποσότητες οίνου για προληπτική απόσταξη σε κάθε κράτος μέλος. Με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2367/1999, της 5ης Νοεμβρίου 1999, για την έναρξη της προληπτικής απόσταξης που αναφέρεται στο άρθρο 38 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 του Συμβουλίου για την περίοδο εμπορίας 1999/2000 (34) κατανεμήθηκαν στη γερμανική αγορά 148 000 εκατόλιτρα για την αμπελοοινική περίοδο 1999/2000. Η ποσότητα αυτή αυξήθηκε σε 468 000 εκατόλιτρα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 546/2000 της Επιτροπής, της 14ης Μαρτίου 2000, περί τροποποιήσεως του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2367/1999 για την έναρξη της προληπτικής απόσταξης που αναφέρεται στο άρθρο 38 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 του Συμβουλίου για την περίοδο εμπορίας 1999/2000 (35). Με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2367/1999 περιορίστηκε η ποσότητα οίνου για απόσταξη στο 40 % της παραγωγής. Σύμφωνα με τα αρχεία της Επιτροπής, οι Γερμανοί παραγωγοί απέσταξαν περίπου 400 000 εκατόλιτρα βάσει αυτού του καθεστώτος.
(123)
Σύμφωνα με τη Γερμανία, η τιμή που καταβλήθηκε για τον οίνο που διατέθηκε για απόσταξη ήταν 0,50 έως 0,55 ευρώ ανά λίτρο. Με τη μέθοδο υπολογισμού που προαναφέρεται, η Επιτροπή κρίνει ότι η τιμή που ανέφερε η Γερμανία ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
(124)
Η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι, λόγω της παρέμβασης στην αγορά της ΕΕ, δημιουργήθηκαν δύο διακριτές αγορές για σημαντικό μερίδιο των οίνων: Αφενός, η αγορά στην οποία καταβαλλόταν η τιμή αναφοράς για τον οίνο προς απόσταξη, στην προκειμένη περίπτωση 0,50-0,55 ευρώ ανά λίτρο και, αφετέρου, η αγορά στην οποία η τιμή αναφοράς ήταν η αγοραία τιμή. Η τιμή 0,26 ευρώ ανά λίτρο, που αναφερόταν στην απόφαση με την οποία κινήθηκε η διαδικασία, δεν μπορεί συνεπώς να θεωρηθεί ως η σχετική τιμή αναφοράς του γλεύκους που αγοράστηκε προς απόσταξη.
(125)
Για να διαπιστωθεί ποια ήταν η σχετική αγορά γλεύκους το οποίο αγοράστηκε προκειμένου να μεταποιηθεί σε οίνο βάσης για την παραγωγή αφρώδους οίνου, είναι απαραίτητο πρώτα να εξεταστεί εάν υπάρχουν χωριστές αγορές για τον οίνο και κατά πόσον ο οίνος που αγόρασε η GfW ανήκει στην ίδια αγορά με τους επιτραπέζιους οίνους ή όχι. Πρέπει επίσης να εξεταστεί το κατά πόσο θα ήταν δυνατό να επιτευχθούν υψηλότερες τιμές για τον οίνο υψηλής ποιότητας. Στις στατιστικές της Επιτροπής αναφέρονται πάντα διαφορετικές τιμές ανάλογα με την ποιότητα του οίνου. Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες εντός της Επιτροπής για τον οίνο, η τιμή του οίνου δεν είναι η ίδια για κάθε παρτίδα και στα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία αναφέρονται οι μέσες τιμές για διαφορετικές ποιότητες οίνου. Η πραγματική τιμή επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Τα βασικά στοιχεία είναι η ποιότητα, η παλαιότητα, η φήμη, η ζήτηση και ο αλκοολικός τίτλος ή οι βαθμοί Oechsle. Οι βαθμοί Oechsle δηλώνουν την ωριμότητα και την περιεκτικότητα των σταφυλιών σε σάκχαρα. Είναι σημαντική ιδιότητα, δεδομένου ότι καθορίζει τον τελικό φυσικό αλκοολικό τίτλο των οίνων. Σύμφωνα με το Deutsches Weininstitut (Γερμανικό Οινολογικό Ινστιτούτο), για την παραγωγή αφρώδους οίνου απαιτείται οίνος βάσης με υψηλό αλκοολικό τίτλο (36).
(126)
Αυτό επιρρωνύει τον ισχυρισμό της Γερμανίας ότι οι βαθμοί Oechsle του γλεύκους για την παραγωγή αφρώδους οίνου πρέπει να είναι υψηλότεροι από τους βαθμούς Oechsle του γλεύκους για την παραγωγή επιτραπέζιου οίνου και ότι έπρεπε να καταβληθεί υψηλότερη τιμή για το γλεύκος με περισσότερους βαθμούς Oechsle. Η Επιτροπή αποδέχεται, ως εκ τούτου, το επιχείρημα της Γερμανίας ότι υπάρχουν χωριστές αγορές και ότι η τιμή του γλεύκους για την παραγωγή αφρώδους οίνου πράγματι πρέπει να ήταν υψηλότερη από την τιμή του γλεύκους για την παραγωγή επιτραπέζιου οίνου. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αποδέχεται επίσης ότι η τιμή που κατέβαλε η GfW κατά την αγορά δεν μπορεί να συγκριθεί - όπως συνέβη όταν κινήθηκε η διαδικασία - με την τιμή για τους επιτραπέζιους οίνους, ύψους 0,26 ευρώ ανά λίτρο.
(127)
Επιπλέον, η Γερμανία παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις εφικτές τιμές στη σχετική αγορά, δηλαδή στην αγορά γλεύκους υψηλής ποιότητας που επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή αφρώδους οίνου. Σύμφωνα με αυτές τις πληροφορίες, στην αγορά οίνου βάσης για αφρώδη οίνο, η βασική τιμή του γλεύκους 60 βαθμών Oechsle ήταν 0,312 ευρώ ανά λίτρο. Για κάθε επιπλέον βαθμό Oechsle (με ανώτατο όριο 80 βαθμούς Oechsle) πληρωνόταν 0,005 ευρώ ανά λίτρο. Αυτός ήταν ο τρόπος καθορισμού της τιμής που πληρώθηκε στις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και έμπορους για το υψηλής ποιότητας γλεύκος, δηλαδή για το 60 % του γλεύκους που αγοράστηκε. Επίσης, σύμφωνα με τις στατιστικές εισαγωγών της Γερμανικής Ένωσης Οινοπαραγωγών (Deutsche Weinbauverband) για τα έτη 1998-2001, που διαβίβασε η Γερμανία, η αγοραία τιμή για τον χύδην εισαγόμενο λευκό οίνο, ο οποίος λόγω της υψηλής ποιότητάς του είναι κατάλληλος για την παραγωγή αφρώδους οίνου, ήταν 0,38 ευρώ ανά λίτρο.
(128)
Με βάση τις πληροφορίες από τους εμπειρογνώμονες εντός της Επιτροπής για τον οίνο σχετικά με τη διαμόρφωση της τιμής του οίνου, τις πληροφορίες από το Deutsches Weininstitut που αναφέρονται ανωτέρω και τον υπολογισμό του κέρδους στο επιχειρηματικό σχέδιο της GfW, η Επιτροπή είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί τα επιχειρήματα της Γερμανίας για τη σχετική αγοραία τιμή της τάξης του 0,38 ευρώ ανά λίτρο.
(129)
Από το επιχειρηματικό σχέδιο της GfW, που διαβίβασε η Γερμανία, διαπιστώνεται ότι κατά τη στιγμή της αγοράς του γλεύκους, η GfW ανέμενε να είναι σε θέση να διαθέσει 40 % του αποθέματος για προληπτική απόσταξη, στην τιμή των 0,50 - 0,55 ευρώ ανά λίτρο, να πωλήσει το 60 % του αποθέματος στην τιμή των 0,375 ευρώ ανά λίτρο και, ένα έτος αργότερα, να λάβει από την ΕΕ για το 20 % του αποθέματος επιπλέον επιδότηση 0,06 ευρώ ανά λίτρο για την αποθεματοποίηση του οίνου πριν την πώλησή του σε τιμή 0,375 ευρώ ανά λίτρο. Συνολικά, ανέμενε να πωλήσει το απόθεμα σε μια μέση τιμή 0,44 - 0,46 ευρώ ανά λίτρο και να αποκομίσει κέρδος 0,06 - 0,09 ευρώ ανά λίτρο. Αναμενόταν συνολικό κέρδος 2,64 έως 3,96 εκατ. ευρώ.
(130)
Το 1999 η GfW διέθεσε το 40 % των αποθεμάτων της για προληπτική απόσταξη, για την οποία έλαβε τιμή 0,50 - 0,55 ευρώ ανά λίτρο. Λόγω της πτώσης των τιμών στην αγορά οίνου, στο τέλος του 1999 -που δεν ήταν αναμενόμενη από την GfW λόγω των υψηλότερων τιμών του προηγουμένου έτους- η GfW αποφάσισε να μην πωλήσει το υπόλοιπο απόθεμα αυτό το έτος, αλλά να το αποθηκεύσει και να το πωλήσει το 2000 ή, σε περίπτωση που οι τιμές στην αγορά παρέμεναν χαμηλές, να επωφεληθεί από δεύτερη προληπτική απόσταξη. Η απόφαση αυτή βασίστηκε στην παραδοχή ότι θα συνεχιζόταν η προληπτική απόσταξη. Ωστόσο, ο νέος κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1493/1999 για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς κατάργησε την προληπτική απόσταξη. Αντ’ αυτής, θέσπισε την προαιρετική απόσταξη για την προμήθεια της αγοράς πόσιμης αλκοόλης. Το νέο μέτρο της απόσταξης κρίσης επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις διαταραχής της αγοράς. Η αιτιολογική σκέψη 35 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1493/1999 αναφέρεται ρητώς στην κατάργηση του συστήματος απόσταξης, ως τεχνητής διεξόδου για την πλεονάζουσα παραγωγή. Ο νέος κανονισμός τέθηκε σε ισχύ στις 31 Ιουλίου 2000.
(131)
Αυτό σήμαινε για την GfW ότι τα μέτρα απόσταξης για την αμπελοοινική περίοδο 2000/2001 ήταν πολύ λιγότερο ευνοϊκά από εκείνα των προηγούμενων ετών. Στην απόσταξη για την προμήθεια της αγοράς πόσιμης αλκοόλης ήταν δυνατόν να επιτευχθεί μόνο το ήμισυ περίπου της προηγουμένως επιτευχθείσας μέσης τιμής των 0,50 ευρώ - 0,55 ευρώ ανά λίτρο.
(132)
Κατά την άποψη της Γερμανίας, η εξέλιξη αυτή δεν ήταν προβλέψιμη όταν η GfW αποφάσισε να κρατήσει τον οίνο αποθηκευμένο. Η Επιτροπή θεωρεί ωστόσο ότι η εξέλιξη αυτή ήταν ολωσδιόλου προβλέψιμη. Στη νέα κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς προβλεπόταν ρητώς η κατάργηση του συστήματος απόσταξης. Κατά συνέπεια, θα έπρεπε να ήταν σαφές για την GfW, όταν αποφασίστηκε το δεύτερο στάδιο απόσταξης, ότι, από το δεύτερο εξάμηνο του 2000 και μετά, δεν θα προβλέπονταν μέτρα απόσταξης για την αποφυγή της πτώσης των τιμών στην αγορά οίνου.
(133)
Ωστόσο, είναι άνευ σημασίας τα επιχειρήματα σχετικά με το κατά πόσον η GfW θα έπρεπε να γνωρίζει την αλλαγή του κανονισμού. Στο επιχειρηματικό σχέδιο κατά τη στιγμή της αγοράς, με βάση το οποίο θα πρέπει να κριθεί η συμπεριφορά της GfW ως ιδιώτης επενδυτής, προβλέπεται μόνο μία προληπτική απόσταξη, η οποία πραγματοποιήθηκε και για την οποία η GfW έλαβε 0,50 - 0,55 ευρώ ανά λίτρο. Δεν περιλαμβάνεται δεύτερη προληπτική απόσταξη και, επομένως, τα αναμενόμενα έσοδα από την απόσταξη αυτή δεν ήταν μέρος του συνολικού υπολογισμού του κέρδους κατά τη στιγμή της αγοράς. Η δεύτερη προληπτική απόσταξη δεν ήταν μέρος του επιχειρηματικού σχεδίου και, μολονότι αναμφισβήτητα ήταν εσφαλμένη η απόφαση της GfW να συμμετάσχει σε δεύτερη προληπτική απόσταξη, όταν η τιμή στην αγορά μειώθηκε, δεν μπορεί να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση υπέρ των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων κατά τη στιγμή της αγοράς.
(134)
Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η GfW κατέβαλε την αγοραία τιμή για το γλεύκος το φθινόπωρο του 1999 και ότι, συνεπώς, δεν υφίσταται κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ υπέρ των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων.
VI.2.2.γ. Κατά τη στιγμή της υπόταξης των απαιτήσεων εκ μέρους του WAK και της παραίτησης από απαιτήσεις του
(135)
Στην αιτιολογική σκέψη 114 συνάγεται το συμπέρασμα ότι η υπόταξη των απαιτήσεων εκ μέρους του WAK και η παραίτηση από απαιτήσεις του έγινε καθαρά από ίδιο συμφέρον και σύμφωνα με το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή και ότι, ως εκ τούτου, δεν υπήρχε κρατική ενίσχυση υπέρ της GfW. Το γεγονός ότι η απόφαση του WAK ευνόησε τις αμπελοοινικές επιχειρήσεις και εμπόρους είναι άνευ σημασίας, καθώς δεν ήταν αυτή η πρόθεση, αλλά απλώς μια συνέπεια της προσπάθειας του WAK να μεγιστοποιήσει τις πιθανότητες ανάκτησης των ιδίων πόρων του.
(136)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, όταν το WAK υπέταξε και παραιτήθηκε από απαιτήσεις του δεν χορήγησε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ υπέρ των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων.
VI.3. Χαρακτηρισμός της ενίσχυσης ως παράνομης
(137)
Επειδή το στοιχείο ενίσχυσης που περιέχει το δάνειο από το WAK στην GfW χορηγήθηκε και καταβλήθηκε χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση στην Επιτροπή, συνιστά παράνομη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο στ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 (37).
VI.4. Οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 της Συνθήκης όσον αφορά το δάνειο στην GfW
(138)
Κατά συνέπεια, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον εφαρμόζεται μια από τις παρεκκλίσεις από την απαγόρευση των κρατικών ενισχύσεων που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(139)
Από σημερινή σκοπιά, δεν εφαρμόζονται οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 2 και στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχεία α), β) και δ), επειδή η εν λόγω ενίσχυση δεν εμπίπτει σε καμία από τις ακόλουθες παρεκκλίσεις:
-
ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως περιοχών, στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση ή
-
ενισχύσεις για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους ή
-
ενισχύσεις για την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους συναλλαγών και ανταγωνισμού στην Ένωση σε βαθμό αντίθετο με το κοινό συμφέρον.
(140)
Κατά συνέπεια, η μόνη παρέκκλιση που θα μπορούσε ενδεχομένως να εφαρμοστεί είναι η προβλεπόμενη στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
(141)
Όταν χορηγήθηκε η ενίσχυση, οι ενισχύσεις στους πρωτογενείς παραγωγούς αξιολογήθηκαν άμεσα βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με την τότε πρακτική, οι ενισχύσεις για επενδύσεις, πιστώσεις, στον τομέα της κτηνοτροφίας, για οργανώσεις παραγωγών, για δημοσιότητα και προβολή, για αποζημίωση βλαβών που προκαλούν ασθένειες, για ασφάλιστρα και τεχνική βοήθεια ήταν δυνατόν να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά εάν πληρούσαν ορισμένα κριτήρια. Καμία από τις προαναφερθείσες μορφές συμβατής ενίσχυσης δεν μπορεί ωστόσο να χρησιμοποιηθεί για να εξαιρεθεί η επίμαχη ενίσχυση.
(142)
Επιπλέον, προκειμένου να αξιοποιήσει κάθε δυνατότητα, η Επιτροπή εξέτασε εάν εφαρμόζονται στην προκειμένη περίπτωση οι κατευθυντήριες γραμμές για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων. Η πρώτη προϋπόθεση για το δικαίωμα ενίσχυσης διάσωσης ή αναδιάρθρωσης είναι να θεωρείται η οικεία επιχείρηση προβληματική κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (38). Από τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή δεν προκύπτει ότι η επιχείρηση ήταν προβληματική, κατά την έννοια των προαναφερθεισών κατευθυντήριων γραμμών, όταν χορηγήθηκε η ενίσχυση. Η GfW κατέστη προβληματική ένα έτος αργότερα, λόγω της ύφεσης στην αγορά.
(143)
Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι το οικείο κράτος μέλος, προκειμένου να ανταποκριθεί στο καθήκον συνεργασίας που υπέχει έναντι της Επιτροπής, έχει την υποχρέωση να παράσχει όλα τα στοιχεία που θα δώσουν τη δυνατότητα στην Επιτροπή να ελέγξει αν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις της παρεκκλίσεως στην οποία ζητεί να υπαχθεί το κράτος αυτό (39). Στην προκειμένη περίπτωση, η Γερμανία δεν διαβίβασε επαρκείς πληροφορίες οι οποίες θα καθιστούσαν δυνατό να εξετάσει η Επιτροπή τα δεδομένα υπό το πρίσμα των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, ούτε προσκόμισε επαρκή τεκμηρίωση η οποία θα καθιστούσε δυνατό να εκτιμήσει η Επιτροπή την ενίσχυση υπό το πρίσμα των άλλων μορφών συμβατής ενίσχυσης που αναφέρονται στην παράγραφο 126, και τούτο παρά τις υποδείξεις της Επιτροπής στη σκέψη 44 της απόφασης με την οποία κίνησε τη διαδικασία έρευνας.
(144)
Για την απευθείας αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των μέτρων ενίσχυσης βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, το εν λόγω άρθρο πρέπει να ερμηνευτεί συσταλτικά. Πρέπει να αποδεικνύεται σαφώς ότι τα θετικά αποτελέσματα του μέτρου ενίσχυσης αντισταθμίζουν τις αρνητικές επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει στον ανταγωνισμό και την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Τα μονομερή μέτρα κρατικών ενισχύσεων που αποσκοπούν απλώς στη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των παραγωγών, αλλά σε καμία περίπτωση δεν συμβάλλουν στην ανάπτυξη του τομέα, δεν θεωρείται ότι πληρούν τα κριτήρια αυτά και, ως εκ τούτου, συνιστούν ενίσχυση λειτουργίας, η οποία δεν είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
(145)
Για τους ανωτέρω λόγους, η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην GfW ως στοιχείο του δανείου δεν συμμορφώνεται με κάποια από τις πιθανές παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 3. Επομένως συνιστά ενίσχυση που δεν συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά.
(146)
Δεν εφαρμόζονται άλλες παρεκκλίσεις βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
VII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(147)
Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το δάνειο που χορηγήθηκε στην GfW δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά. Η Επιτροπή κρίνει επίσης ότι η Γερμανία εφάρμοσε το μέτρο παράνομα.
(148)
Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η συνακόλουθη υπόταξη των απαιτήσεων και η παραίτηση από απαιτήσεις και μελλοντικές πληρωμές τόκων δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της GfW ούτε υπέρ των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων.
(149)
Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η αγορά γλεύκους έγινε σε αγοραίες τιμές και σύμφωνα με τη συνήθη εμπορική πρακτική και, ως εκ τούτου, δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων.
(150)
Εάν ενίσχυση που χορηγήθηκε παράνομα κριθεί ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά, η εύλογη συνέπεια είναι να απαιτηθεί από τον αποδέκτη να την επιστρέψει, ώστε να αποκατασταθεί -στο μέτρο του δυνατού- η θέση του στον ανταγωνισμό πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης.
(151)
Δεδομένου ότι δεν υπάρχει νόμιμος διάδοχος της GfW, δεν είναι δυνατή η ανάκτηση σύμφωνα με την πάγια νομολογία (40),
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση υπέρ της Gesellschaft für Weinabsatz Pfalz GmbH, η οποία ισοδυναμεί με τη διαφορά μεταξύ του επιτοκίου που χρεώθηκε στην GfW και του επιτοκίου της αγοράς προσαυξημένου με το ασφάλιστρο κινδύνου που θα έπρεπε να είχε χρεωθεί για το δάνειο και η οποία χορηγήθηκε παράνομα από τη Γερμανία, κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά
Άρθρο 2
Η υπόταξη των απαιτήσεων εκ μέρους του WAK και η παραίτησή του από απαιτήσεις δεν συνιστούν ενίσχυση υπέρ της GfW ή των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 3
Η αγορά γλεύκους το 1999 από την GfW δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ των αμπελοοινικών επιχειρήσεων και εμπόρων κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 4
Η Γερμανία δεν υποχρεούται να ανακτήσει την ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 από τον δικαιούχο, επειδή ο δικαιούχος έχει πτωχεύσει, έχει εκκαθαριστεί και διαγραφεί από το εμπορικό μητρώο και δεν υπάρχει νόμιμος διάδοχός του.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Βρυξέλλες, 29 Ιουνίου 2011.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 29. června 2011
o státní podpoře SA.14554 (C 7/04), kterou poskytlo Německo společnosti Gesellschaft für Weinabsatz (Společnost pro prodej vína)
(oznámeno pod číslem K(2011) 4426)
(Pouze německé znění je závazné)
(2012/268/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec (1) této smlouvy,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními (2),
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Po obdržení stížnosti dne 10. května 2001 zaslaly útvary Komise Spolkové republice Německo dne 9. listopadu 2001 písemný dotaz. Na základě tohoto dotazu útvarů Komise bylo oznámeno dopisem ze dne 5. března 2002 doručeným dne 8. března 2002 opatření. Vzhledem k tomu, že v tu dobu bylo opatření již provedeno, bylo zařazeno mezi neoznámené režimy podpory (podpora NN 159/02).
(2)
Německo zaslalo dodatečné informace v dopisu ze dne 20. listopadu 2002 doručeném dne 25. listopadu 2002, v dopisu ze dne 28. dubna 2003 doručeném dne 2. května 2003, v dopisu ze dne 27. května 2003 doručeném dne 28. května 2003 a ve faxu ze dne 2. října 2003.
(3)
V dopisu ze dne 19. února 2004 SG-Greffe (2004) D/200645 informovala Komise Německo o svém rozhodnutí zahájit s ohledem na tuto podporu řízení v souladu s čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie.
(4)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (3). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby se vyjádřily k podpoře, jež je předmětem tohoto řízení.
(5)
Komise neobdržela od zúčastněných stran žádné připomínky (4).
(6)
Německo předložilo Komisi své připomínky dopisem ze dne 18. března 2004, jehož doručení bylo zaevidováno dne 23. března 2004. Další připomínky byly zaslány dopisem ze dne 10. ledna 2006 zaevidovaným dne 10. ledna 2006 a dopisem ze dne 13. července 2007, zaevidovaným dne 16. července 2007.
(7)
Dopisem ze dne 21. října 2008 SG-Greffe (2008) D/206430 informovala Komise Německo, že se rozhodla rozšířit řízení, které bylo s ohledem na tuto podporu zahájeno v souladu s čl. 108 odst. 2 SFEU.
(8)
Rozhodnutí Komise o rozšíření řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (5). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby se vyjádřily k podpoře, jež je předmětem tohoto řízení.
(9)
Komise neobdržela od zúčastněných stran žádné připomínky.
(10)
Německo předložilo (po žádosti o prodloužení lhůty ze dne 17. listopadu 2008, kterou Komise přijala dne 21. listopadu 2008) připomínky Komisi dopisem ze dne 23. prosince 2008 zaevidovaným dne 5. ledna 2009.
II. POPIS PODPORY
II.1 Název opatření
(11)
Kredit die Gesellschaft für Weinabsatz mit nachfolgendem Forderungsverzicht [úvěr společnosti Gesellschaft für Weinabsatz (společnost pro prodej vína) a následné vzdání se pohledávek]
II.2 Právní základ
(12)
Toto opatření bylo realizováno na základě smluvní dohody mezi Wiederaufbaukasse der Rheinland-pfälzischen Weinbaugebiete (Fond pro obnovu vinařské oblasti Porýní-Falc, WAK) a společnosti Gesellschaft für Weinabsatz Pfalz GmbH (falcká společnost obchodující s vínem, GfW).
II.3 Cíl
(13)
Cílem bylo poskytnout společnosti GfW úvěr na nákup moštu od vinařských podniků a obchodníků. Jako zajištění byla schválena zabezpečená aktiva. Tato aktiva byla také předmětem různé míry výhrady vlastnictví (Eigentumsvorbehalt) vinařských podniků a obchodníků (Weinbaugetriebe und Kommissionäre) ve formě prosté, rozšířené nebo prodloužené výhrady vlastnictví. Ke vzdání se pohledávek došlo v okamžiku, kdy se společnost GfW dostala do finančních potíží kvůli propadu tržních cen.
II.4 Veřejný subjekt
(14)
Fond WAK je veřejnoprávní korporací spolkové země Porýní-Falc, která je zapsána v Mohuči. Působí ve vinařské oblasti podobným způsobem jako banka. Obvyklou činností fondu WAK je poskytování úvěrů na přeparcelování pozemků (Flurbereinigung). Fond WAK je financován z příspěvků, poplatků, úvěrů a dotací (čl. 8 odst. 1 Weinbergsaufbaugesetz (zákon o rozvoji podnikání ve vinařství)).
II.5 Příjemci
(15)
Příjemcem opatření byla společnost GfW, které fond WAK poskytl úvěr za podmínek, které nebyly v souladu s tržními podmínkami.
(16)
GfW byla plně vlastněnou dceřinou společností asociace Bauern-und Winzerverband Rheinland-Pfalz Süd (asociace zemědělských a vinařských podniků v jižním Porýní-Falci). Byla založena v roce 1984 za účelem prodeje vína a zabývala se výrobou a prodejem šumivého vína, hroznové šťávy, hroznového želé, destilátu z vinných hroznů a brandy. Společnost GfW rovněž poskytovala služby vinařským podnikům v souvislosti s destilačními opatřeními (Destillationsmaßnahmen). Tato destilační opatření zahrnovala opatření v rámci společné organizace trhu (6) a destilaci financovanou státem, která se obvykle provádí na základě rozhodnutí Rady (7). V této souvislosti poskytovala společnost GfW poradenství drobným výrobcům vína a organizovala přepravu vína do palíren.
(17)
Dalšími možnými příjemci jsou vinařské podniky a obchodníci, od nichž mohla společnost GfW na základě úvěru nakupovat mošt a kteří se nevzdali pohledávek vůči GfW v situaci, kdy se k tomuto kroku rozhodl fond WAK poté, co se společnost GfW dostala do finančních potíží.
II.6 Základní informace o podpoře
(18)
V roce 1999 zakoupila společnost GfW 44 milionů litrů moštu, k jejichž úhradě použila úvěr od fondu WAK ve výši 15 302 696,25 EUR a vlastní zdroje. 60 % tohoto moštu mělo minimálně 60 stupňů Oechsle a průměr činil 81 stupňů Oechsle. 40 % tohoto moštu tvořil běžný mošt na výrobu stolního vína s minimálně 44 stupni Oechsle, který byl nakoupen za účelem využití výhodných podmínek pro preventivní destilaci. Cena uhrazená za všechen nakoupený mošt činila v průměru 0,38 EUR za litr. Nebylo zakoupeno žádné víno jako konečný produkt. Tento nákup byl proveden na základě jednoduché, rozšířené nebo prodloužené výhrady vlastnictví (einfache, erweiterte, verlängerte Eigentumsvorbehalte) vinařských podniků a obchodníků. Tato zajištěná aktiva byla zároveň odsouhlasena jako zajištění pro WAK.
(19)
Podle informací poskytnutých Nčmeckem bylo cílem obchodního plánu společnosti GfW využít podle nařízení (EHS) č. 822/87 u 40 % tohoto moštu možnosti destilace, kterou povolují právní předpisy EEC, a 60 % moštu zpracovat na surové víno určené pro výrobu šumivého vína a prodat ho výrobcům šumivého vína. Navíc měla společnost GfW v plánu skladovat 20 % surového vína po dobu devíti měsíců až jednoho roku s cílem využít dotací z EU na skladování vína v souladu s nařízením (EHS) č. 822/87 a následně ho prodat na trhu surového vína pro výrobu šumivého vína.
(20)
Dne 11. listopadu 1999 obdržely vinařské podniky a obchodníci zálohu ve výši 80 % kupní ceny. Průměrná výše vyplacené zálohy činila 0,31 EUR na litr.
(21)
V roce 1999 zaslala společnost GfW 40 % svých zásob na preventivní destilaci. Vzhledem k poklesu cen na trhu surového vína na konci roku 1999 společnost GfW rozhodla, že v daném roce nebude surové víno prodávat a počká na oživení trhu v roce 2000.
(22)
V roce 2000 došlo v důsledku poměrně velké úrody a poklesu prodeje šumivého vína k dalšímu propadu trhu s bílým vínem (průměrné ceny v některých případech klesly až o 0,20 EUR). Velké množství sudového vína, které se dosud nacházelo ve skladu, bylo nutno zaslat k další destilaci.
(23)
V důsledku změny společné organizace trhu s vínem z roku 1999, která vstoupila v platnost dne 1. srpna 2000, byla preventivní destilace v souladu s nařízením (EHS) č. 822/87 nahrazena destilací určenou pro trh konzumního alkoholu v souladu s nařízením (ES) č. 1493/1999. Její podmínky byly podstatně horší a bylo možné dosáhnout pouze přibližně poloviny předchozí ceny preventivní destilace, tj. 0,50-0,55 EUR za litr.
(24)
V důsledku poklesu cen v roce 2000 se společnosti GfW nepodařilo dosáhnout očekávaných zisků ani na trhu s vínem, ani u destilace určené pro trh konzumního alkoholu. V důsledku této skutečnosti bylo nutné výrazně snížit účetní hodnotu zásob společnosti GfW a v důsledku toho pasiva společnosti GfW převýšila její aktiva.
(25)
S ohledem na výše popsané obchodní problémy byla za rok do 31. října 2000 vypracována prozatímní účetní závěrka, která byla přezkoumána auditorem. Dne 31. října 2000 přesáhla pasiva společnosti GfW (15 670 155 EUR) její běžná aktiva ve výši 9 886 856 EUR o 5 783 299 EUR; pasiva GfW jsou uvedena v následující tabulce. Podle zprávy, kterou vypracovala společnost Wirtschaftsprüfungsgesellschaft Falk & Co. GmbH, hrozí společnosti GfW v nejbližší době úpadkové řízení vzhledem k tomu, že její pasiva převyšují její aktiva (Überschuldung), pokud nebudou podniknuty kroky s cílem této situaci zabránit.
(26)
Tabulka 1
(v EUR)
Závazky vůči
Částka
WAK
10 150 959
Finančním institucím
726 892
Dodavatelům
218 460
Vinařským podnikům a obchodníkům
4 355 581
Ostatní
218 263
Celkem
15 670 155
(27)
Podle § 19 německého zákona o úpadku (Insolvenzordnung) je situace, kdy pasiva společnosti přesáhnou její aktiva, důvodem k zahájení úpadkového řízení. Vzhledem k těmto okolnostem měla výkonná rada společnosti GfW v souladu s § 64 zákona GmbHG aF i. V. m. § 19 InsO povinnost požádat o zahájení úpadkového řízení do tří týdnů od okamžiku, kdy její pasiva převýšila její aktiva (Überschuldung).
(28)
V důsledku hrozící platební neschopnosti požádala společnost GfW některé věřitele (fond WAK, vinařské podniky a přibližně 130 obchodníků účastnících se nákupu uvedeného v 18. bodě odůvodnění)), aby se vzdali části svých nesplacených pohledávek a umožnili jí tak pokračovat v činnosti. Vinařské podniky a obchodníci by se měli vzdát 90 % svých nesplacených pohledávek, což znamená, že by obdrželi pouze další 2 % z dohodnuté kupní ceny. Zbývající schodek měl být eliminován díky nezbytnému podřízení pohledávek a prominutí pohledávek ze strany fondu WAK.
(29)
Jako hlavní věřitel (viz tabulka 1) se slabší pozicí z hlediska zajištění měla fond WAK výrazný zájem na odvrácení hrozící platební neschopnosti. Proto se pokusil přesvědčit vinařské podniky a obchodníky, aby souhlasili s prominutím části svých pohledávek. Fond WAK také dne 4. prosince 2000 podepsal písemnou dohodu se společností GfW, v níž se zavazuje podřídit část svých nesplacených pohledávek - odpovídající schodku GfW - ve prospěch ostatních věřitelů. Konečná výše tohoto podřízení pohledávek měla být stanovena až po obdržení prohlášení vinařských podniků a obchodníků, že se vzdávají svých pohledávek, aby se tak minimalizovala výše podřízených pohledávek. Bylo také dohodnuto, že fond WAK by se v případě, že by se to v pozdější fázi ukázalo jako nutné pro odvrácení úpadkového řízení, vzdal pohledávek ve výši rovnající se výši podřízených pohledávek.
(30)
1 700 z 2 700 vinařských podniků a obchodníků vyjádřilo ochotu vzdát se 90 % svých zbývajících pohledávek, což odpovídá přibližně 60 % nesplacených pohledávek této skupiny jako celku. Zbývající vinařské podniky a obchodníci však tuto nabídku buď výslovně odmítli, nebo na žádost nereagovali. Někteří z nich se evidentně rozhodli, že se svých pohledávek nevzdají vzhledem ke svému silnějšímu postavení z hlediska zajištění - někteří disponovali prodlouženou výhradou vlastnictví a již obdrželi zálohu ve výši 80 % z dohodnuté ceny. To znamenalo, že by jejich výnosy v případě úpadkového řízení byly vyšší než nabízená 2 % dohodnuté kupní ceny.
(31)
Navíc řada vinařských podniků a obchodníků podala na společnost GfW stížnost a těmito stížnostmi se zabýval soud, který navrhl dohody o narovnání. Podle těchto dohod o narovnání by společnost GfW měla zaplatit 70 % ze zbývajících pohledávek a 30 % by se měla vzdát. Soud rovněž rozhodl, že společnost GfW bude muset uhradit 80 % soudních poplatků. Podobné dohody o narovnání navrhly i další soudy a s ohledem na tuto skutečnost již společnost GfW nemohla předpokládat, že by ostatní vinařské podniky a obchodníci byli ochotni se vzdát 90 % svých zbývajících pohledávek. Kromě toho někteří vinaři a obchodníci nyní prohlásili, že ze zbývajících 20 % budou požadovat vyplatit plných 100 %.
(32)
§ 305a německého zákona o úpadku stanoví, že mimosoudní narovnání (außergerichtliche Einigung) s cílem předejít vypořádání pohledávek ztroskotá, pokud se jediný z věřitelů rozhodne přistoupit k vymáhání poté, co bylo jednání o mimosoudním narovnání zahájeno.
(33)
Proto společnost GfW v rozporu se svým původním záměrem již nemohla žádat vinařské podniky a obchodníky, aby se vzdali svých pohledávek. Místo toho podepsala společnost GfW dne 21. února 2001 dohodu s fondem WAK, v níž WAK prohlašuje, že pokryje schodek společnosti GfW za rok 2000 v plné výši tak, že se vzdá svých pohledávek ve výši 5 005 441,60 EUR. Za zbývající dluh za období od 1. ledna 2001 až 31. prosince 2001 si pak nebude účtovat žádný úrok. Tato dohoda rovněž uvádí, že zbývající pohledávky vinařských podniků a obchodníků budou uhrazeny v plné výši. Tímto způsobem byla zajištěna bezpečnost nepodřízených pohledávek fondu WAK, byl odstraněn schodek, prozatím odvráceno úpadkové řízení a společnost GfW mohla pokračovat v obchodní činnosti.
(34)
Během období od 1. listopadu 2000 do 31. prosince 2000 uhradila společnost GfW fondu WAK splátky úvěru v hodnotě 1 440 446,92 EUR. V období let 2001-2005 pokračovala společnost GfW v obchodní činnosti a pravidelně splácela fondu WAK úvěr; celková výše splátek dosáhla 3 728 969,40 EUR. Společnost GfW navíc v průběhu roku 2001 hradila fondu WAK úroky ve výši 149 757,16 EUR.
(35)
Vzhledem k poklesu obratu v oblastech pravidelné činnosti společnosti GfW a rovněž nedostatečné kapitalizaci se společnost GfW rozhodla, že 31. prosince 2004 ukončí veškeré své aktivity a přistoupí k likvidaci společnosti GfW. Všechny zbývající zásoby z ostatních oblastí podnikání byly prodány. Veškerý výtěžek byl použit na vyplacení fondu WAK. S kupujícím (soukromá osoba) bylo dohodnuto, že hodnota veškerých zbývajících zásob podle inventurního soupisu ke dni 31. prosince 2004 bude převedena na fond WAK na konci roku 2005. Tato hodnota by se rovnala původní kupní ceně ve výši 79 579,79 EUR.
(36)
Společnost GfW byla nakonec k 1. červnu 2005 zrušena a v průběhu roku 2006 byla vymazána z obchodního rejstříku. Společnost nemá ani právního nástupce, ani neexistuje jiná právnická osoba, od které by bylo možno podporu získat zpět.
(37)
Do 31. prosince 2005 byla splacena část úvěru ve výši 9 897 154,65 EUR a uhrazeny úrokové platby ve výši 793 994,99 EUR. Po likvidaci zbývajícího majetku společnosti GfW (v hodnotě 87 079,79 EUR) byly zbývající nesplacené pohledávky fondu WAK v přibližné výši 313 000 EUR prohlášeny za nedobytné a byly odepsány. Nesplacená část úvěru tedy činila celkem 5 318 441,60 EUR (původní prominutí pohledávky ve výši 5 005 441,60 EUR a nesplacené pohledávky po likvidaci ve výši 313 000 EUR).
II.7 Povaha a intenzita podpory
(38)
Fond WAK poskytl v roce 1999 společnosti GfW úvěr ve výši 15 302 696,25 EUR v několika splátkách na dobu 12 až 18 měsíců:
(v EUR)
11.11.1999
5 936 061,62
25.11.1999
6 868 777,04
1.12.1999
585 429,72
13.12.1999
112 110,66
17.12.1999
1 800 317,21
Celkem
15 302 696,25
(39)
Byly účtovány následující úrokové sazby:
4. čtvrtletí 1999
3,28 %
1. čtvrtletí 2000
3,51 %
2. čtvrtletí 2000
4,15 %
3. čtvrtletí 2000
4,80 %
4. čtvrtletí 2000
5,15 %
2001
4,55 %-5,25 %
(40)
Dne 11. listopadu 1999 obdrželi dodavatelé zálohu ve výši 80 % dohodnuté ceny. Navíc v důsledku prodloužené výhrady vlastnictví udělené některým dodavatelům, byla část zásob, která by nevyústila ve zpracování, mísení nebo směšování, použita k zajištění zbývající pohledávky těchto dodavatelů ve výši 20 %. Bylo rovněž dohodnuto, že zásoby poslouží jako zajištění vůči bance WAK. V důsledku výhrady vlastnictví však měl fond WAK jen sekundární nárok na část zásob, dokud nebyly vypořádány pohledávky, na které se vztahovala prodloužená výhrada vlastnictví. V důsledku uvedených skutečností tedy větší podíl rizika kolísání cen nesla společnost GfW a její věřitelé, z nichž hlavním byla fond WAK.
(41)
Z úvěru poskytnutého bankou WAK společnosti GfW byl hrazen jen omezený úrok: od 11. listopadu 1999 do 31. prosince 1999 (ve výši 3,28 %), od 1. ledna 2000 do 31. prosince 2000 (3,51 % - 5,15 %) a od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2001 (4,55 %-5,25 %). Po 31. prosinci 2001 nebyl vznesen nárok na další úhradu úroku.
(42)
Při zohlednění rizika, které fondu WAK plynulo z poskytnutí úvěru společnosti GfW, měl být kromě běžné úrokové sazby vyměřen společnosti významný příplatek za riziko. Vzhledem k tomu, že k úrokové sazbě žádný takový příplatek za riziko připočten nebyl, obsahoval úvěr v době svého poskytnutí prvek podpory. Tento prvek podpory lze vypočítat jako rozdíl mezi účtovanou úrokovou sazbou a tržní úrokovou sazbou po přičtení příplatku za riziko, který měl být správně účtován.
(43)
Podle sdělení Komise o metodě stanovení referenčních a diskontních sazeb (8) ve znění sdělení Komise o technickém přizpůsobení metody stanovení referenčních a diskontních sazeb (9), platného pro dané období, se základní referenční sazba pro Německo pohybuje mezi 5,23 % a 6,33 %. Podle tohoto sdělení je stanovena referenční sazba minimální sazbou, kterou je možné ve zvláštních rizikových situacích zvýšit (například u podniku v obtížích nebo v případě, že není poskytnuta záruka obvykle požadovaná bankami). V takových případech může příplatek činit až 400 bazických bodů nebo i více v případě, že by s poskytnutím příslušného úvěru nesouhlasila žádná soukromá banka.
(44)
Podle Německa se úrokové sazby účtované německými bankami za toto období u obdobných úvěrů pohybovaly mezi 5,25 % až 6,50 % (např. VR-Bank Südliche Winstrasse.) a 5,40 % až 6 % (Die Kreissparkasse Bad Dürkheim).
II.8 Doba trvání opatření
(45)
Jednorázové opatření.
II.9 Důvody pro zahájení formálního vyšetřovacího řízení
(46)
Komise zahájila formální vyšetřovací řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU vzhledem k podezření, že podřízení a prominutí pohledávek by mohlo představovat státní podporu ve smyslu článku 107 SFEU.
(47)
Komise zkoumala na základě informací dostupných v době původního zahájení formálního vyšetřovacího řízení zejména to, zda bylo podřízení a prominutí pohledávek provedeno na základě zkoušky soukromého věřitele.
(48)
Prostřednictvím zkoušky soukromého věřitele se posuzuje, zda by soukromý věřitel za stejných tržních podmínek jednal nebo zda jednal stejně jako veřejný věřitel. V předmětném případě měli soukromí věřitelé u společnosti GfW k 31. říjnu 2010 pohledávky ve výši 5,5 milionu EUR, ale žádný z nich se svých pohledávek nevzdal. Ze zprávy nezávislého auditora se skutečně jevilo, že pro fond WAK bylo podřízení a prominutí části pohledávek z ekonomického hlediska smysluplné, avšak nevyplývalo z ní, proč nebyl ochoten vzdát své pohledávky žádný ze zbývajících věřitelů.
(49)
Při zahájení formálního vyšetřovacího řízení dospěla Komise k závěru, že v době zahájení řízení nebylo možné vyloučit, že podřízení a zřeknutí se pohledávek ze strany fondu WAK (tj. úvěru poskytnutého společnosti GfW a budoucích úroků z tohoto úvěru), nebylo v souladu se zkouškou soukromého věřitele vzhledem k tomu, že se jevilo jako vyšší, než bylo nezbytně nutné, a nepřiměřeně zvýhodňovalo nejen GfW, ale i další věřitele (především vinařské podniky a obchodníky), jejichž pohledávky byly uhrazeny v plné výši.
(50)
Zahájení formálního vyšetřovacího řízení bylo pak rozšířeno tak, aby zahrnovalo i poskytnutí úvěru. Konkrétně byla vyjádřena pochybnost o tom, zda poskytnutí úvěru proběhlo za tržních podmínek (nebyl účtován příplatek za riziko) a s dostatečnými zárukami.
(51)
V rozšířeném formálním vyšetřovacím řízení byla opět vznesena pochybnost týkající se možné podpory poskytnuté vinařským podnikům a obchodníkům. Informace dostupné v dané době nasvědčovaly tomu, že cena zaplacená za mošt byla vyšší než příslušná cena tržní, že cílem transakce nebyla maximalizace zisku, ale podpora trhu s vínem a moštem, a že pozice vinařských podniků a obchodníků z hlediska zajištění v rámci kupní smlouvy byla výhodnější než za běžných okolností.
(52)
Pochybnosti týkající se ceny byly ještě zdůrazněny dokumenty poskytnutými Německem po počátečním zahájení řízení, z nichž vyplývalo kolísání cen za litr stolního vína (bez DPH) v roce 1999 v regionu Pfalz-Rheinhessen od minimální ceny 0,26 EUR (říjen/listopad) přes cenu 0,30 EUR (červen až září) a 0,35 EUR (duben) až po maximální výši 1,10 EUR (únor, červen, listopad/prosinec). Minimální tržní cena, stolního vína, které by mohlo být dosaženo v době poskytnutí úvěru, tedy činila 0,26 EUR za litr.
(53)
Průměrná pořizovací cena ve výši 0,38 EUR za litr se tedy jevila jako vyšší než nejnižší tržní cena, která se pohybovala kolem 0,26 EUR za litr.
III. STÍŽNOSTI A INFORMACE TŘETÍCH STRAN
(54)
Komise obdržela informace o tom, že výše uvedené prominutí pohledávek bylo financováno ze zdrojů fondu WAK. Bylo uvedeno, že spolková země Porýní-Falc jako orgán veřejné moci financující fond WAK prozkoumala případnou kapitálovou injekci v důsledku snížení kapitálové základny fondu WAK, ale nakonec vydala zamítavé rozhodnutí.
(55)
Komise obdržela stížnost týkající se státní podpory údajně poskytnuté na základě prominutí pohledávek ze strany fondu WAK. Stěžovatel uvedl, že společnost GfW soutěžila v prodeji vinných destilátů a prominutí pohledávek ve prospěch této společnosti způsobilo jejím konkurentům značné problémy s prodejem vlastních výrobků. Stěžovatel předložil několik novinových článků obsahujících informace o tom, že se fond WAK vzdal svých pohledávek ve prospěch společnosti GfW.
(56)
Tentýž stěžovatel také zaslal dopis, který obdržel od státního zastupitelství v Kaiserslauternu (centrální kancelář pro vyšetřování hospodářské trestné činnosti) jako odpověď na svůj dopis. Státní zastupitelství v Kaiserslauternu ve svém dopise shrnuje informace obdržené od stěžovatele v podobě novinových článků a prohlášení a informuje stěžovatele, že na základě těchto obdržených informací neshledává důvod zahájit trestní vyšetřování (strafrechtliches Ermittlungsverfahren einzuleiten).
IV. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(57)
Komise neobdržela v rámci formálního vyšetřovacího řízení žádné připomínky.
(58)
Další dopisy od stěžovatele, opakovaně zasílané po počátečním zahájení řízení, nepřinesly žádné nové skutečnosti nebo argumenty.
V. PŘIPOMÍNKY Z NĚMECKA
V.1 Prvky podpor v době poskytnutí úvěru
(59)
Německo poskytlo všestranné informace o podmínkách úvěru poskytnutého fondem WAK společnosti GfW, které byla zahrnuty do popisu opatření v oddílu II:
(60)
Ve svých připomínkách Německo připouští, že úrok účtovaný z úvěru společnosti GfW fondem WAK byl nižší než tržní sazba. Německo uznává, že rozdíl mezi tržní sazbou a účtovanou úrokovou sazbou představuje pro společnost GfW podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(61)
Německo rovněž předkládá důkaz, že společnost GfW byla zrušena a rozpuštěna ke dni 1. června 2005. Všechny zbývající zásoby z ostatních oblastí podnikání byly prodány. Veškerý výtěžek byl použit na vyplacení fondu WAK. S kupujícím (soukromá osoba) bylo dohodnuto, že hodnota veškerých zbývajících zásob podle inventurního soupisu ke dni 31. prosince 2004 bude převedena na fond WAK na konci roku 2005. Tato hodnota by se rovnala původní kupní ceně ve výši 79 579,79 EUR. V roce 2006 byla společnost GfW vymazána z obchodního rejstříku a neexistuje právní nástupce ani právnická osoba, od nichž by bylo možno podporu získat zpět. V souladu s ustálenou judikaturou (10) není proto zpětné získání podle Německa možné.
(62)
Německo ujišťuje, že poskytnutí jednoduché, rozšířené či prodloužené výhrady vlastnictví pro vinařské podniky a obchodníky s vínem v souvislosti s prodejem hroznového moštu bylo v souladu s běžnou obchodní praxí. Německo zároveň ujišťuje, že přijetí zajištěných aktiv jako záruky, a to i přes výhradu vlastnictví, jak to udělal fond WAK s úvěrem pro společnost GfW, rovněž odpovídá běžné obchodní praxi.
(63)
Německo kromě toho uvádí, že nákup hroznového moštu na podzim v roce 1999 společností GfW se uskutečnil za tržní cenu, protože 60 % zakoupeného hroznového moštu byl kvalitní mošt (minimálně 60 stupňů Oechsle), nikoli hroznový mošt určený pro výrobu běžného stolního vína, jak se předpokládalo na začátku procesu. Podle Německa jsou požadavky na kvalitu u produkce šumivého vína vyšší než požadavky na stolní víno (minimálně 60 resp. 44 stupňů Oechsle). Zbývajících 40 % hroznového moštu byl mošt určený k výrobě běžného stolního vína a byl zakoupen za účelem využití výhodných podmínek preventivní destilace.
(64)
Ve svých připomínkách Německo zdůrazňuje, že marketingová koncepce společnosti GfW pro 60 % zásob zahrnovala nákup velkého množství vysoce kvalitního hroznového moštu a následné zpracování do homogenních dávek šarží surového vína určeného pro výrobu sektu (Sektgrundwein) v souladu s požadavky na homogenitu a kvalitu vinic. Surové víno pro výrobu šumivého vína vyžaduje nízkou hladinu SO2 a vysokou hladinu ovocných kyselin. Toho je možno dosáhnout pouze tehdy, pokud byl hroznový mošt zakoupen v podzimním prodejním období a pokud společnost GfW sama zpracuje mošt na surové víno.
(65)
Podle informací, které poskytlo Německo o trhu se surovým vínem určeným pro výrobu šumivého vína, základní cena jednoho litru hroznového moštu s 60 stupňů Oechsle činila 0,312 EUR na litr. Za každý další stupeň Oechsle (maximálně do 80 stupňů Oechsle) bylo zaplaceno 0,005 EUR za litr. Vinaři a obchodníci s vínem byli podle této zásady placeni za vysokou kvalitu moštu, přičemž 60 % moštu byl nákup.
(66)
V této souvislosti Německo poukazuje na relevantní trh. Podle jeho názoru tržní cena za běžné stolní víno nemůže být měřítkem pro těchto 60 % zásob, protože relevantním trhem pro společnost GfW není trh s běžným stolním vínem, nýbrž trh se surovým vínem vyšší kvality, které bude použito pro výrobu šumivého vína. Německo se zároveň zmiňuje o teorii nahrazení poptávky, která zdůrazňuje, že se dvěma výrobky se neobchoduje na stejném trhu, pokud je nelze vzájemně nahradit, ani když se cena jednoho mění. V daném případě specifické požadavky na hroznový mošt a surové víno určené pro výrobu šumivého vína neumožňují nahrazení hroznovým moštem pro výrobu běžného stolního vína nebo stolním vínem, i kdyby cena stolního vína výrazně poklesla. Snížení ceny stolního vína proto nebude mít vliv na cenu hroznového moštu pro výrobu šumivého vína, protože se nemohou vzájemně nahradit.
(67)
Podle statistiky dovozu Německé vinařské asociace (Deutsche Weinbauverband) v období 1998-2001 tržní cena dovezeného bílého vína, které je vzhledem ke své vysoké kvalitě vhodné pro výrobu šumivého vína, činila 0,38 EUR za litr, což je výrazně více než uváděných 0,26 EUR za litr stolního vína. Ve svých připomínkách Německo konstatuje, že existují dva rozdílné trhy, jeden pro běžné stolní víno a hroznový mošt pro výrobu stolního vína a druhý pro surové víno vysoké kvality a hroznový mošt, určené pro výrobu vysoce jakostního vína.
(68)
Podle Německa je proto třeba konstatovat, že relevantní trh vína, které se neposílá k destilaci, je trhem surového vína vysoké kvality určeného pro výrobu šumivého vína, u něho lze dosáhnout mnohem vyšších cen (0,38 EUR za litr), než je tržní cena běžného stolního vína (0,26 EUR za litr). Německo proto soudí, že cena, kterou platila společnost GfW za hroznový mošt, odpovídala tržní ceně na relevantním trhu a zahrnovala obvyklé rozpětí zisku.
(69)
Společnost GfW měla navíc v plánu zapojit se do programů skladování a destilace vín v rámci Unie (GfW tyto služby nabízela pěstitelům vína již dříve). V rámci programu skladování se platilo 0,06 EUR za litr za 20 % zásob, které měly být později prodány jako surové víno pro výrobu šumivého vína. V rámci programu destilace bylo placeno 0,50 EUR - 0,55 EUR za litr za 40 % zásob posílaných k destilaci.
(70)
Podle názoru Německa bylo možné mít z těchto činností zisk, když fond WAK poskytl společnosti GfW úvěr. Na jedné straně v prosinci 1999 hodlala společnost GfW využít 40 % nakoupeného hroznového moštu pro preventivní destilaci za podstatně vyšší cenu za destilaci, než byla cena nákupní (0,50 EUR-0,55 EUR za litr). Na druhé straně bylo předpovídáno, že výrobci šumivých vín zaplatí poměrně dobré ceny (mezi 0,36 EUR a 0,41 EUR za litr) za velká množství jednotné zaručené kvality surového vína. Německo soudí, že společnost GfW mohla dosahovat průměrného výnosu z prodeje ve výši 0,44 až 0,46 EUR za litr, což hodně převyšuje průměrnou cenu 0,38 EUR za litr, která se platí vinařským podnikům a obchodníkům s vínem.
(71)
Při plánování se vycházelo z následujících odhadů tržních cen:
Objem
Cena/litr (EUR)
Destilace
40 %
0,50-0,55
Dotace EU na skladování vína/moštu (1 rok): 0,06 EUR/l a následný prodej jako surové víno pro výrobu šumivých vín
20 %
0,435
Prodej jako surové víno pro výrobu šumivých vín
40 %
0,375
(72)
Na základě těchto předpokladů se očekávala průměrná prodejní cena ve výši 0, 44 až 0,46 EUR/l.
(73)
Výše uvedené prodejní předpovědi vedou k následujícím odhadům zisku:
Cena/litr (EUR)
Nákupní cena a zpracování
0,37-0,38
Příjem z prodeje vína jako surového vína pro výrobu šumivých vín, dotace na destilaci a skladování
0,44-0,46
Předpokládaný zisk
0,06-0,09
(74)
Na základě celkového objemu zhruba 44 milionu litrů se očekával celkový zisk zhruba mezi 2,64 miliony EUR a 3,96 miliony EUR.
(75)
Německo odkazuje také na tržní cenu za stolní víno, kterou uvádí Evropská komise v rozhodnutí o zahájení řízení (0,26 EUR za litr), což je nejnižší uváděná cena za stolní vína v listopadu 1999. V úplné cenové nabídce za listopad 1999 je tržní cena za stolní víno v rozsahu od 0,26 EUR a 0,56 EUR za litr. Navíc toto plné cenové rozpětí se drželo po celý rok 1999. Pro rok 2000 se rozpětí ceny pohybovalo od 0,20 EUR do 0,41 EUR za litr. Německo rovněž zdůrazňuje, že 60 % hroznového moštu zakoupeného společností GfW mělo v průměru 81 stupňů Oechsle, tedy mnohem více než požadovaných 44 pro stolní víno, což se samozřejmě odrazilo na ceně, kterou společnost GfW za hroznový mošt zaplatila.
V.2 Prvek podpory v době podřízení pohledávek a zřeknutí se pohledávek
(76)
Podle Německa bylo zjištěno, že společnost GfW čelila platební neschopnosti po vypracování předběžné účetní závěrky v listopadu 2000. Schodek společnosti GfW dosahoval tehdy přibližně 6 milionů EUR, což se potvrdilo po vypracování roční účetní závěrky pro rok 2000. Příčinou schodku bylo, že hodnota zásob stále ještě ve vlastnictví společnosti GfW se snížila po výrazném propadu tržních cen, což znamenalo, že GfW by mohla prodat své zásoby za nižší cenu, než byl počáteční odhad.
(77)
Podle informací, které Německo poskytlo ke dni 31. října 2000, fond WAK stále měl vůči společnosti GfW pohledávky ve výši přibližně 10 milionů EUR. Jako záruku měl fond WAK ve stejném okamžiku zajištěná aktiva společnosti GfW v hodnotě 5,7 milionu EUR. Tento majetek byl předmětem výhrady vlastnictví (jednoduché, rozšířené nebo prodloužené) ve prospěch vinařských podniků a obchodníků s vínem, což by jim podle Německa v případě platební neschopnosti dávalo přednost. Podle Německa by tak společnost GfW v případě platební neschopnosti musela uhradit platbu vinařům a obchodníkům ve výši přibližně 3,5 milionu EUR, než by mohla provádět platby jakýmkoli dalším věřitelům.
(78)
V zájmu včasného odstranění schodku a zabránění úpadkovému řízení v souladu s § 64 zákona GmbHG a.F. i. V. m. § 19 InsO, bylo potřeba přijmout okamžité opatření.
(79)
Německo upozorňuje, že jako hlavní věřitel se slabší pozicí z hlediska zajištění měl fond WAK značný zájem na tom, aby se vyhnul hrozící platební neschopnosti. Snažil se proto přesvědčit vinaře a obchodníky, aby se vzdali části svých pohledávek a také aby se dne 4. prosince 2000 dohodli se společností GfW na tomto:
-
podřízení pohledávek ve výši schodku, poté co vinaři a obchodníci souhlasili s tím, že se vzdají 90 % svých zbývajících pohledávek,
-
zřeknutí se, ale pouze v případě nutnosti, té části pohledávky, s jejímž podřízením souhlasili.
(80)
I přes úspěšný začátek vyjednávání s většinou vinařů a obchodníků, kteří souhlasili, že se vzdají svých pohledávek, společnost GfW nakonec neuspěla vzhledem ke společnému postupu některých vinařských podniků a obchodníků a jejich právníků. Ti nebyli ochotni vzdát se svých pohledávek, protože jejich přednostní pozice z hlediska zajištění v důsledku jejich rozšířené nebo prodloužené výhrady vlastnictví a podaným žalobám. Těmito žalobami se zabýval soud, který navrhl dohody o narovnání. Podle těchto dohod o narovnání by společnost GfW měla zaplatit 70 % ze zbývajících pohledávek a 30 % by se měla vzdát. Soud rovněž rozhodl, že společnost GfW bude muset uhradit 80 % soudních poplatků. Obdobné dohody o narovnání navrhly i jiné soudy. S vědomím toho už nemohla společnost GfW očekávat, že vinaři a obchodníci budou souhlasit s prominutím 90 % svých zbývajících pohledávek. Kromě toho někteří vinaři a obchodníci nyní prohlásili, že ze zbývajících 20 % budou požadovat vyplatit plných 100 %. Skutečnost, že 1 700 z 2 700 vinařů a obchodníků již dříve dalo najevo, že by byli ochotni zříci se části svých pohledávek, již ztratila smysl, neboť § 305a německého zákona o úpadku uvádí, že mimosoudní narovnání (außergerichtliche Einigung), které má zabránit úpadkovému řízení, selhává, když se byť jen jeden jediný věřitel rozhodne přistoupit k vymáhání, poté co byla zahájena jednání o dosažení mimosoudního narovnání.
(81)
Dne 21. února 2001 se proto fond WAK dohodl se společností GfW, že uhradí schodek z roku 2000, a to prominutím částky 5 005 441,60 EUR ze svých pohledávek, že na zbývající dluh nebude v období 1. ledna 2001-31. prosince 2001 účtován žádný úrok a že pohledávky vinařů a obchodníků budou vyrovnány v plné výši. Byla zaručena bezpečnost nepodřízených pohledávek. Schodek společnosti GfW byl odstraněn, úpadkovému řízení se podařilo zabránit a společnost GfW mohla pokračovat v obchodní činnosti.
(82)
Německo tvrdí, že podřízení i prominutí pohledávek je v souladu se zkouškou soukromého věřitele. Na podporu tohoto tvrzení odkazuje Německo na příslušnou judikaturu.
(83)
Je možné požadovat prominutí části pohledávky, aby se zvýšila částka, která se skutečně vrátí (11). Soukromý věřitel by jednal tak, aby co nejvíce snížil své ztráty. V případě, že pohledávka nebyla dostatečně zajištěna, dohoda o odložení splátek by zvýšila naději na splacení bez ztrát, neboť dlužník by měl možnost krizi zvládnout a zlepšit svou situaci (12). V rozhodnutí Soudu prvního stupně ve věci HAMSA soud odmítá předchozí praxi Komise, kdy je požadován stejný podíl prominutých pohledávek u soukromých a veřejných věřitelů ve vztahu k jejich podílu na dluhu. Namísto toho soud stanovil, že je možné použít „zkoušku soukromého věřitele“, pokud je poměr prominutých pohledávek mezi jednotlivými věřiteli nevyvážený. Soud prvního stupně zdůrazňuje, že rozhodné je postavení věřitele jako držitele zajištěných, přednostních nebo běžných pohledávek, tj. pořadí cenných papírů jednotlivých věřitelů. Soud prvního stupně konstatoval, že veřejný věřitel se chová stejně jako soukromý věřitel, když se po rozsáhlém a racionálním zvažování, kolik by toho mohl získat zpátky, jaké je riziko v případě likvidace a jaké jsou možnosti ozdravení podniku, rozhodne vzdát se určité části svých pohledávek (13). A konečně Německo odkazuje na rozhodnutí Komise ve věci společnosti Huta Cynku, v němž Komise stanovila, že neexistuje žádné zvýhodnění, a tedy žádná státní podpora, pokud restrukturalizace zajistí lepší výtěžek než likvidace (14).
(84)
Na základě těchto důvodů Německo tvrdí, že vezmeme-li v úvahu postavení fondu WAK jako hlavního věřitele a jeho slabší pozici z hlediska zajištění ve srovnání s vinařskými podniky a obchodníky, bylo podřízení i zřeknutí se pohledávky v souladu se zkouškou soukromého věřitele a netvoří státní podporu. V úpadkovém řízení by fond WAK tratil přinejmenším stejně a s největší pravděpodobností významně větší část své zbývající pohledávky.
(85)
Pouze díky tomu, že se podařilo odvrátit platební neschopnost společnosti GfW a vyrovnat zbývající pohledávky vinařů a obchodníků, získal fond WAK plná zástavní práva ke zbývajícím zásobám a mohl zajistit vyšší úhradu zbývajících pohledávek, než by tomu bylo v případě platební neschopnosti.
(86)
Z pohledu ex ante byl podle Německa postup fondu WAK správný, zejména vzhledem k tomu, že se mu podařilo zajistit vyšší úhradu převedením své slabší pozice z hlediska zajištění do primárního zástavního práva a zabránil hrozící platební neschopnosti společnosti GfW. Podle Německa by si každá soukromá banka počínala v téže situaci stejně.
(87)
Jak uvedly německé orgány, na základě posouzení účetnictví společnosti GfW z pohledu ex ante by podle odhadu další fungování společnosti GfW umožnilo fondu WAK realizovat platby ve výši 5 112 918,81 milionu EUR. Na druhou stranu, pokud by společnost GfW vstoupila do úpadkového řízení, fond WAK by mohl realizovat platbu maximálně ve výši 2,4 milionu EUR. Rozdíl tedy činí minimálně 2,7 milionu EUR.
(88)
To potvrzuje zpráva ze dne 3. února 2003 vypracovaná nezávislým auditorem (15) na objednávku WAK a předložená německými orgány. Zpráva dochází k závěru, že pro fond WAK mělo z ekonomického hlediska smysl podřídit své pohledávky, vzdát se části svých pohledávek na výše uvedenou částku a budoucích úrokových plateb. Tento závěr zdůvodnilo Německo následovně:
-
Pokud by fond WAK nepodřídil své pohledávky a nevzdal se svých pohledávek a úrokových plateb, společnost GfW by musela vyhlásit úpadek a byla by zlikvidována. Pohledávky fondu WAK by musely být plněny z prodeje majetku společnosti GfW.
-
Pokud by společnost byla zlikvidována, hodnota majetku společnosti GfW by klesla. Reálné výnosy z prodeje majetku by představovaly jen asi 50 % až 70 % účetní hodnoty. Proto by se výtěžek s přihlédnutím k zástavním právům pohyboval v rozmezí od 1,84 milionu EUR do 2,4 milionu EUR.
-
Úpadkové řízení je nákladné.
-
Německý konkurzní zákon („InsO“) stanoví právo na oddělení výrobků s výhradou vlastnictví; ale rozhoduje o tom na základě svého uvážení správce konkurzní podstaty, který volí mezi plněním smlouvy a rozdělením aktiv (ustanovení § 103 konkurzního řádu). Oddělení aktiv je možné pouze tehdy, pokud správce konkurzní podstaty odmítne plnit smlouvu, a v tom případě může věřitel od smlouvy odstoupit a požadovat oddělení aktiv a má právo na náhradu škody za neplnění smlouvy. Zálohy mohou být vyrovnány. Na oplátku může společnost GfW požadovat vrácení již provedených plateb, které tak mohou kompenzovat náhradu škody za neplnění smlouvy.
-
Naproti tomu poté, co fond WAK podřídil část svých pohledávek, bylo právně možné, aby se společnost GfW vyhnula úpadkovému řízení a po zřeknutí se části svých pohledávek a úrokových plateb měl fond WAK nesplacené pohledávky v hodnotě 5,15 milionu EUR, jejichž navrácení by mohl očekávat vzhledem k tomu, že společnost GfW mohla nadále pokračovat v obchodní činnosti.
-
Také se uvádí, že pokud by bylo zahájeno úpadkové řízení, splácení úvěru ve výši 1 440 476,92 EUR ze strany společnosti GfW fondu WAK v období od 1. listopadu do 31. prosince roku 2000 by mohlo být společností GfW na základě konkurzních pravidel napadeno. To by vedlo k tomu, že fond WAK by měl povinnost tyto prostředky vrátit.
(89)
Německo zdůrazňuje, že hodnocení ex post ukazuje, že rozhodnutí podřídit a prominout pohledávky bylo z ekonomického pohledu rozumnější, neboť platby získané vzhledem k zabránění úpadku společnosti GfW dosáhly hodnoty 4 670 517,65 EUR, což předčilo maximální částku ve výši 2,4 milionu EUR, které by mohly být zajištěny v rámci úpadkového řízení.
(90)
Německo závěrem konstatuje, že podřízení a prominutí pohledávek bylo v souladu se zkouškou soukromého věřitele, v době podřízení a prominutí pohledávek ze strany WAK nedostávali vinaři a obchodníci s vínem žádnou podporu.
VI. POSOUZENÍ PODPORY
VI.1 Organizace společného trhu
(91)
Až do vstupu v platnost nařízení Rady (ES) č. 479/2008 ze dne 29. dubna 2008 o společné organizaci trhu s vínem (16) se na pěstování a zpracování vína vztahovalo nařízení (ES) č. 1493/1999. Článek 71 nařízení Rady (ES) č. 1493/1999 uvádí, že na výrobu produktů a obchodování s těmito produkty se vztahují články 87, 88 a 89 Smlouvy (nyní články 107, 108 a 109 Smlouvy o fungování Evropské unie). Do 31. července 2000 se na pěstování a zpracování vína vztahovalo nařízení (EHS) č. 822/87. Článek 76 nařízení (EHS) č. 822/87 uvádí, že na výrobu produktů uvedených v článku 1 nařízení a na obchodování s těmito produkty se vztahují články 92, 93 a 94 Smlouvy (nyní články 107, 108 a 109 SFEU). Daná opatření musí být proto prozkoumána z hlediska pravidel pro poskytování státní podpory.
VI.2 Existence státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU
(92)
V souladu s čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU je zakázáno, aby členský stát poskytoval jakoukoli podporu v jakékoli formě nebo ze státních prostředků, která narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž zvýhodněním některých podniků nebo výroby určitých druhů zboží, pokud to má vliv na obchod mezi členskými státy.
(93)
Fond WAK je veřejnoprávní korporací financovanou zčásti z prostředků spolkové země Porýní-Falc a zčásti z parafiskálních poplatků. Opatření je tudíž financováno ze státních prostředků.
(94)
Zdá se, že podpora určitému podniku ovlivňuje obchod mezi členskými státy, pokud daný podniky působí na trhu otevřeném obchodu uvenitř Unie (17). Uvnitř Unie funguje významný obchod se zemědělskými výrobky. Proto tato podpora může ovlivnit obchod mezi jednotlivými členskými státy (18).
(95)
Soud rozhodl, že k tomu, aby bylo možno určit, zda státní opatření představuje podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o EU, je také třeba zjistit, zda podnik-příjemce nezískává ekonomickou výhodu, kterou by za obvyklých tržních podmínek nezískal (19), nebo zda opatření neumožnilo podniku vyhnout se povinnosti nést náklady, které by normálně musel hradit z vlastních finančních zdrojů (20). To by nepochybně dostatečně naznačovalo možné narušení hospodářské soutěže (21).
VI.2.1 Existence podpory společnosti Gesellschaft für Weinabsatz (GfW)
VI.2.1.a) Poskytnutí úvěru ze strany fondu WAK
(96)
Úvěr od fondu WAK ve výši 15 302 696,25 EUR byl poskytnut na podzim v roce 1999. Společnosti GfW byla účtována úroková sazba v rozmezí 3,28 % až 5,25 % po dobu trvání úvěru. Nebyla účtována žádná riziková přirážka. Referenční sazba pro Německo se v tomto období pohybovala mezi 5,23 % a 6,33 %.
(97)
Německo souhlasí s názorem Komise, že poskytnutí úvěru nebylo provedeno v souladu s tržními podmínkami. Pokud by úvěr byl poskytnut za tržních podmínek, byla by účtována vyšší základní sazba a byla by přičtena riziková přirážka, s přihlédnutím k omezenému zajištění, které nabídla záruka za úvěr.
(98)
Lze konstatovat, že úvěr poskytnutý společnosti GfW obsahoval prvek státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU, neboť společnost GfW získala ekonomickou výhodu, kterou by za obvyklých tržních podmínek nezískala. Prvek podpory je vypočítán jako rozdíl mezi účtovaným úrokem a referenční sazbou s přiměřenou rizikovou přirážkou.
(99)
Možný převod podpory na právní nástupce
(100)
Podle Německa byla společnost GfW zrušena a rozpuštěna ke dni 1. června 2005. Všechny zbývající zásoby z ostatních oblastí podnikání byly prodány. Veškerý výtěžek byl použit na vyplacení fondu WAK. S kupujícím (soukromá osoba) bylo dohodnuto, že hodnota veškerých zbývajících zásob podle inventurního soupisu ke dni 31. prosince 2004 bude převedena na fond WAK na konci roku 2005. Tato hodnota by se rovnala původní kupní ceně ve výši 79 579,79 EUR. V roce 2006 byla společnost GfW vymazána z obchodního rejstříku a neexistuje právní nástupce ani právnická osoba, od nichž by bylo možno podporu získat zpět. V souladu s ustálenou judikaturou (22) není proto zpětné získání podle Německa možné.
(101)
Vzhledem k tomu, že zbývající aktiva fondu GfW byla prodána, osoba, která je zakoupila, by případně mohla mít prospěch z podpory poskytnuté GfW. Avšak vzhledem k tomu, že dotyčná osoba zaplatila původní cenu a v minulých letech se trh propadl, je zřejmé, že kupující zaplatil přinejmenším tržní cenu. Komise proto dospěla k závěru, že na kupujícího nepřešla žádná podpora ze zbývajících zásob společnosti GfW. Společnost GfW zároveň zanikla, a neexistuje tudíž žádná podpora, kterou by bylo možno získat zpět.
VI.2.1.b) Podřízení a prominutí pohledávek ze strany fondu WAK
(102)
Podřízení pohledávek a vzdání se pohledávek a úrokových plateb financoval fond WAK z vlastních prostředků a z odpovídajícího úvěru, který si vzal, a má se tedy za to, že se jedná o financování ze státních prostředků.
(103)
Abychom určili, zda podřízení a zrušení pohledávek představuje státní podporu ve prospěch společnosti GfW ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU, je třeba zjistit, zda GfW nezískává ekonomickou výhodu, kterou by za obvyklých tržních podmínek nemohla získat nebo zda dané opatření neumožnilo společnosti GfW vyhnout se povinnosti nést náklady, které by normálně musela hradit z vlastních finančních zdrojů. Toto zkoumání je nutno provést na základě tzv. zkoušky soukromého věřitele. Prostřednictvím zkoušky soukromého věřitele se posuzuje, zda by soukromý věřitel za stejných tržních podmínek jednal nebo zda jednal stejně jako veřejný věřitel.
(104)
Podle ustálené judikatury je možno požadovat prominutí části pohledávek, aby se zvýšila částka, která se skutečně vrátí. Soukromý věřitel by jednal tak, aby minimalizoval své ztráty (23). V případě, že pohledávka nebyla dostatečně zajištěna, dohoda o odložení splátek by zvýšila naději na splacení bez ztrát, neboť dlužník by měl možnost krizi zvládnout a zlepšit svou situaci (24).
(105)
V rozhodnutí Soudu prvního stupně ve věci HAMSA (25) soud odmítá předchozí praxi Komise, kdy je požadován stejný podíl prominutých pohledávek u soukromých a veřejných věřitelů ve vztahu k jejich podílu na dluhu. Namísto toho soud stanovil, že je možné použít „zkoušku soukromého věřitele“, pokud je poměr prominutých pohledávek mezi jednotlivými věřiteli nevyvážený. Paragraf 168 a 169 rozsudku zní:
„(168)
Pokud podnik, který čelí výraznému zhoršení své finanční situace, navrhne svým věřitelům dohodu nebo řadu dohod o restrukturalizaci dluhu s cílem vyřešit situaci a vyhnout se likvidaci, každý věřitel se musí rozhodnout s ohledem jednak na částku, která je mu v rámci navrhované dohody nabízena, a jednak na částku, kterou by podle svého očekávání mohl získat po případné likvidaci podniku. Jeho volbu ovlivňuje řada faktorů, např. jeho postavení věřitele jako držitele zajištěné, přednostní nebo běžné pohledávky, povaha a rozsah možných záruk, které drží, jak hodnotí možnosti ozdravení podniku a rovněž prospěch, který by mohl získat v případě likvidace. Pokud by se například ukázalo, že v případě likvidace podniku by realizační hodnota jeho aktiv stačila pouze na pokrytí hypotéky a přednostních pohledávek, běžné pohledávky by neměly žádný význam. V takovém scénáři by zrušení velké části jeho pohledávky skutečně nebylo obětí.
(169)
Z toho vyplývá, že pokud neznáme faktory, které určují příslušnou cenu možností nabízených věřitelům, pouhá skutečnost, že existuje zjevný nepoměr mezi částkami, které odepsali jednotliví věřitelé, není sama o sobě směrodatná, pokud jde o důvody, které je vedly k tomu, aby přistoupili na navrhované prominutí dluhu.“
(106)
Ve věci HAMSA (26) Soud prvního stupně navíc konstatoval, že veřejný věřitel se chová stejně jako soukromý věřitel, když se po rozsáhlém a racionálním zvažování, kolik by mohl získat zpátky, jaké je riziko v případě likvidace a jaké jsou možnosti ozdravení podniku, rozhodne vzdát se určité části svých pohledávek. A konečně ve věci společnosti Huta Cynku (27) Komise rozhodla, že neexistuje žádná výhoda, a tedy žádná státní podpora, pokud restrukturalizace poskytne vyšší výtěžek než likvidace.
(107)
Při posuzování, zda by soukromý věřitel jednal nebo zda jednal stejně jako fond WAK, je nutno, s odkazem na výše uvedenou judikaturu, přezkoumat možnosti, jaké měl fond WAK na výběr, když se ukázalo, že společnost GfW čelí platební neschopnosti, a jaké hospodářské důsledky by jednotlivé možnosti znamenaly. Jako druhý krok je třeba stejným způsobem se zaměřit na vinařské podniky a obchodníky s vínem a poté vyhodnotit, zda situaci, v níž se ocitl fond WAK, lze srovnávat s postupem vinařů a obchodníků a z tohoto pohledu ji hodnotit.
(108)
Po oznámení, že společnost GfW čelí platební neschopnosti, měl fond WAK dvě možnosti. Buď mohl umožnit zahájení úpadkového řízení, nebo se tomu snažit zabránit a uzavřít se společností GfW dohodu, která by společnosti umožnila dál pokračovat v činnosti. Na základě informací předložených Německem a podepřených zprávou ze dne 3. února 2003 vypracovanou nezávislým auditorem (viz 88. bod odůvodnění) jsou hospodářské důsledky těchto dvou rozhodnutí podle Německa tyto: Ex ante, v případě úpadkového řízení by fond WAK mohl očekávat navrácení nanejvýš asi 2,4 milionu EUR ze svých pohledávek. V případě, že fond WAK uzavřel se společností GfW dohodu, že se vzdává části svých pohledávek, a tím umožňuje společnosti GfW i nadále obchodovat, mohl by fond WAK ex ante očekávat, že se mu z jeho pohledávek vrátí přibližně 5,1 milionu EUR. Rozdíl činí 2,7 milionu EUR ve prospěch řešení, kdy společnost GfW dostane možnost vyhnout se úpadkovému řízení. To, zda vinaři a obchodníci s vínem byli ochotni udělat totéž, mělo jen menší vliv na výpočty návratnosti, ale výsledek srovnání těchto dvou variant to nezměnilo.
(109)
Návratnost v případě úpadku odhadovaná ve zprávě na 2,4 milionu EUR vychází z předpokladu německé strany, že pohledávky vinařů a obchodníků s vínem ve výši 4,4 milionu EUR by měly být vypořádány dříve než pohledávky fondu WAK. Nicméně podle Evropské komise německý zákon o úpadku uvádí, že přednostně před dluhy fondu WAK by měly být vypláceny dluhy pouze vinařským podnikům a obchodníkům s prodlouženou výhradou vlastnictví. Pro ostatní dluhy i dluh fondu WAK by měly platit rovné podmínky. Vlastní výpočty Evropské komise však ukazují, že i v případě, kdy veškeré pohledávky fondu WAK a vinařů a obchodníků by měly mít rovné podmínky, fond WAK by v případě úpadku mohl očekávat vrácení maximálně 4,7 milionu EUR (vychází se z maximální celkové zpětné úhrady ve výši 6,8 milionu EUR a z toho, že WAK a vinařské podniky obdržely platbu v poměru svých dlužných pohledávek - 10 milionů EUR fond WAK a 4,4 milionu EUR vinařské podniky a obchodníci s vínem). Závěrem lze proto říci, že ex ante by příznivější variantou pro fond WAK bylo zabránit platební neschopnosti společnosti GfW.
(110)
Vinaři a obchodníci s vínem na druhou stranu stáli před velice odlišnými počty. Za prvé za dodané zboží již obdrželi 80 % platby. Za druhé podle nabídky společnosti GfW by obdrželi pouze 10 % z 20 %, které jim stále dluží. Ve skutečnosti to znamenalo, že dostanou pouze další 2 % dohodnuté kupní ceny, pokud by podepsali dohodu. To je bezesporu méně, než co by mohli očekávat v úpadkovém řízení bez ohledu na své zajištění (jednoduchá, rozšířená nebo prodloužená výhrada vlastnictví). V průměru by mohli očekávat, že ze svých zbývajících pohledávek získají 48 % (2,1 milionu z celkové částky 4,4 milionu). Není proto žádným překvapením, že někteří vinaři a obchodníci nabídku společnosti GfW odmítli. Za třetí muselo být jasné, že bude v zájmu fondu WAK vzdát se části svých pohledávek a vyhnout se platební neschopnosti, i kdyby vinaři a obchodníci totéž neudělali, což by naopak vinařům a obchodníkům umožnilo získat zpět větší podíl svých zbývajících pohledávek než nabízených 10 %. Za čtvrté někteří z nich již dali společnost GfW k soudu a soud rozhodl v jejich prospěch a uložil společnosti GfW uhradit 80 % zbývajících pohledávek.
(111)
Je možné konstatovat, že i když vinaři a obchodníci s vínem a fond WAK byli všichni věřiteli společnosti GfW, možnosti volby a výsledky této volby byly u fondu WAK a vinařů a obchodníků natolik rozdílné, že je nelze srovnávat. To, že se vinařské podniky a obchodníci s vínem rozhodli nevzdat se svých pohledávek, by nemělo negativně ovlivnit zjišťování, zda fond WAK jednal v souladu se zkouškou soukromého věřitele.
(112)
Komise po zvážení různých možností, které fond WAK měl, dochází k závěru, že částečné podřízení a prominutí pohledávek ze dne 4. prosince 2000 a 21. února 2001 v celkové výši 5 005 441,60 EUR a zrušení úrokových plateb počínaje 31. prosincem 2000 bylo pro WAK tou nejlepší volbou, a je proto v souladu se zkouškou soukromého věřitele. Podřízení a prominutí pohledávek umožňuje odklad dluhu, což je pro věřitele ve srovnání s bankrotem výhodnější. V souladu s ustálenou judikaturou (28) veřejný věřitel porovná prospěch spojený se získáním nabízené částky v rámci plánu restrukturalizace a částku, kterou by mohl získat cestou případné likvidace podniku. Společnost GfW tudíž nezískala žádnou výhodu, kterou by nezískala za obvyklých tržních podmínek, společnosti GfW nebyla tedy poskytnuta žádná státní podpora v důsledku rozhodnutí fondu WAK podřídit a prominout část svých pohledávek.
(113)
Při zahájení řízení byla vyjádřena pochybnost, zda fond WAK udržel podřízené a prominuté pohledávky na nezbytném minimu. Podle připomínek Německa se však WAK vzdal části svých pohledávek potřebných pro pokrytí schodku společnosti GfW za rok 2000, což bylo podle německého zákona o úpadku nezbytné (viz 25. bod odůvodnění), aby se zabránilo úpadkovému řízení a aby společnost GfW mohla dál obchodovat. V první smlouvě (podepsané dne 4. prosince 2000) mezi společností GfW a fondem WAK, která měla zabránit platební neschopnosti společnosti GfW, se fond WAK dohodl se společností GfW na podřízení pohledávek ve stejné výši, jako je schodek, poté co vinaři a obchodníci s vínem souhlasili, že se vzdají 90 % svých zbývajících pohledávek a v případě potřeby se vzdají části pohledávky, s jejímž podřízením souhlasili (viz 79. a 80. bod odůvodnění). Rozsáhlejší prominutí pohledávek, než se původně předpokládalo, bylo dáno rozhodnutím vinařů a obchodníků s vínem nevzdat se žádné ze svých pohledávek z důvodů uvedených ve 110. bodě odůvodnění výše, a to i přes úsilí fondu WAK a společnosti GfW přesvědčit vinaře a obchodníky, aby přispěli svým dílem a pomohli zabránit úpadku společnosti GfW (viz 79. a 80. bod odůvodnění německých připomínek). Jak bylo uvedeno v 108. bodě odůvodnění, rozhodnutí vinařů a obchodníků nevzdat se svých zbývajících pohledávek mělo na ekonomické hodnocení fondu WAK pouze omezený dopad a nezměnilo výsledek tohoto hodnocení, tj. z ekonomického pohledu bylo pro fond WAK prioritou zabránit úpadkovému řízení společnosti GfW.
(114)
Komise proto dochází k závěru, že částečné podřízení a prominutí pohledávek ze strany fondu WAK bylo tou nejlepší volbou, a je proto v souladu se zásadou soukromého věřitele, a nejedná se tedy o státní podporu pro společnost GfW ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
VI.2.2 Existující podpora pro vinaře a obchodníky
(115)
Při zahájení a následném rozšíření formálního vyšetřovacího řízení byly vzneseny otázky týkající se případné podpory pro vinaře a obchodníky s vínem. Za prvé, pozice z hlediska zajištění, které vinařským podnikům a obchodníkům s vínem poskytla v době nákupu společnost GfW, se zdála poměrně silná a objevily se pochybnosti, zda poskytnutá pozice z hlediska zajištění je skutečně v souladu s běžnou obchodní praxí. Za druhé, cena za nákup hroznového moštu byla podle odhadu vyšší než cena tržní. Za třetí, rozhodnutí vinařů a obchodníků s vínem nevzdat se žádné ze svých pohledávek, když společnost GfW čelila platební neschopnosti, bylo zpochybněno spolu s rozhodnutím fondu WAK podřídit část svých pohledávek a poté se jich vzdát, i když vinaři a obchodníci se rozhodli nevzdat se 90 % svých zbývajících pohledávek (20 % hodnoty zásob).
VI.2.2.a) V době nákupu hroznového moštu - poskytnuta pozice z hlediska zajištění
(116)
Ve svých připomínkách Německo ujistilo, že jednoduché, rozšířené nebo prodloužené výhrady vlastnictví udělené různým vinařským podnikům a obchodníkům s vínem v souvislosti s nákupem hroznového moštu jsou skutečně v souladu s běžnou obchodní praxí. To znamená, že i když vinařům a obchodníkům s vínem byla poskytnuta poměrně silná pozice z hlediska zajištění, zejména těm, kteří získali prodlouženou výhradu vlastnictví, bylo jejich postavení v souladu s běžnou obchodní praxí, a nebylo silnější, než kdyby uzavřely dohodu se soukromým kupujícím.
(117)
Komise odkazuje na doporučení (29) registrovaná Spolkovým svazem německých vinných sklepů a specializovaných obchodů v Trevíru, Spolkovým svazem německých prodejců vína v Mohuči a Německou vinařskou asociací v Bonnu (Der Bundesverband der Deutschen Weinkellereien und des Weinfachhandels e.V., Trier, der Bundesverband der Deutschen Weinkommissionäre e.V., Mainz und der Deutsche Weinbauverband e.V., Bonn) spolu s německým úřadem pro hospodářskou soutěž (Bundezkartellamt) v souladu s § 22 odst. 3 bodem 2 zákona proti omezování hospodářské soutěže (des Gesetzes gegen Wettbewerbsbeschränkungen) (30). První verze doporučení byla registrována v roce 1990 a aktuální verze v roce 2005. Z těchto doporučení jasně vyplývá, že v případech, kdy v okamžiku předání zboží není uhrazena plná kupní cena, prodávající by si měl ponechat plné vlastnické právo až do úplného zaplacení kupní ceny. Pozice z hlediska zajištění poskytnutá vinařským podnikům a obchodníkům s vínem poskytla v daném případě různý stupeň jistoty. Pouze ti s prodlouženou výhradou vlastnictví měli plnou jistotu platby. To znamená, že pozice vinařů a obchodníků s vínem z hlediska zajištění nebyla v průměru tak silná, jak je doporučováno ve výše uvedených doporučeních. Komise, proto s poukazem na tato doporučení a na aktuálně udělovanou pozici z hlediska zajištění, přijímá ujištění Německa, že poskytování pozice z hlediska zajištění je běžnou obchodní praxí, jako tomu bylo u vinařů a obchodníků v daném případě, a že poskytnutá pozice z hlediska zajištění nebyla silnější než v rámci běžné smlouvy mezi dvěma soukromými subjekty, a proto se nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
VI.2.2.b) V době nákupu hroznového moštu - cena za zakoupený hroznový mošt
(118)
Při zahájení řízení byla cena, kterou společnost GfW zaplatila za nákup hroznového moštu, údajně vyšší než cena tržní. Jako tržní cena byla použita cena stolního vína a jako referenční se uváděla cena 0,26 EUR za litr. Ve svých připomínkách poskytlo Německo důležité informace o obchodní strategii společnosti GfW, která ukazuje, že trh s běžným stolním vínem není relevantním trhem a že strategie společnosti GF byla trojí. Za prvé, nákup hroznového moštu na výrobu stolního vína a zapojení do programu destilace v rámci Unie (40 % zásob). Za druhé, nákup velmi kvalitního hroznového moštu se zamýšleným prodejem na trhu s vysoce kvalitním surovým vínem určeným pro výrobu sektu (60 % zásob). Za třetí, zapojení do programu skladování v rámci Unie s 20 % zásob, než byly prodány na výrobu šumivého vína. Při zjišťování, zda dva výrobky patří ke stejnému trhu, využívá Komise Sdělení Komise o definici relevantního trhu pro účely práva hospodářské soutěže Společenství (31). Podle bodu 7 poznámky „relevantní výrobkový trh zahrnuje všechny výrobky nebo služby, které jsou považovány za zaměnitelné nebo nahraditelné spotřebitelem, z důvodu vlastností výrobků, jejich cen a jejich zamýšleného použití.“
(119)
Trh s hroznovým moštem zakoupeným za účelem využití programu destilace v rámci EU je samozřejmě trhem běžného stolního vína. Za víno posílané k destilaci však musí být zaplacena odpovídající cena.
(120)
Jako u všech tradičních intervenčních opatření zaměřených na zemědělské trhy je hlavním cílem preventivní destilace vína v souladu s článkem 38 nařízení (EHS) 822/87 odstranění nadměrného nabídky z trhu vína, a proto cena této dobrovolné destilace musela být nasazena dosti vysoko, aby přiměla výrobce posílat víno k destilaci. Skutečnou roční cenu opatření týkající se destilace stanovila Rada jako 65 % z tzv. orientační ceny.
(121)
O samotné orientační ceně rozhoduje jednou ročně Rada a cena je výslovně nastavena na podporu trhu. Z toho důvodu musela být samozřejmě nastavena na dosti vysokou úroveň. Nařízení Rady (ES) č. 1676/1999 ze dne 19. července 1999, kterým se stanoví orientační cena v odvětví vína pro hospodářský rok 1999/2000 (32), určilo orientační ceny pro jednotlivé kategorie vína. Cena pro kategorii AII (bílé stolní víno z odrůd révy vinné typu Sylvánské zelené nebo Müller-Thurgau) byla stanovena na 82,81 EUR za hektolitr a cena pro kategorii AIII (bílé stolní víno z odrůd révy vinné typu Ryzlink rýnský) na 94,57 EUR za hektolitr. Podle přílohy III nařízení Komise (ES) č. 1681/1999 ze dne 26. července 1999, kterým se stanoví nákupní ceny, podpory a některé další částky platné pro hospodářský rok 1999/2000 a určené pro intervenční opatření v odvětví vína (33), přesná cena za destilaci závisí na stupni alkoholu dodaného vína, protože cena za preventivní destilaci (65 % orientační ceny) byla vypočtena Komisí nikoli za hektolitr, ale podle stupně alkoholu na hektolitr v daném roce.
(122)
Hlavním úkolem Komise, pokud jde o destilaci vína, bylo zhodnotit aktuální situaci na trhu a podle toho každý rok stanovit povolené množství pro preventivní destilaci v jednotlivých členských státech. Nařízení Komise (ES) č. 2367/1999 ze dne 5. listopadu 1999, kterým se zavádí preventivní destilace podle článku 38 nařízení Komise (EHS) č. 822/87 na hospodářský rok 1999/2000 (34) přidělilo na německý trh 148 000 hektolitrů pro hospodářský rok 1999/2000. Nařízení Komise (ES) č. 546/2000 ze dne 14. března 2000, kterým se mění nařízení (ES) č. 2367/1999 (35), zvýšilo toto množství na 468 000 hektolitrů. Nařízení č. 2367/1999 omezilo objem vína posílaného k destilaci na 40 % z celkové výroby. Podle záznamů Komise vydestilovali němečtí výrobci v rámci tohoto programu přibližně 400 000 hektolitrů.
(123)
Cena zaplacená za víno poslané k destilaci byla podle Německa 0,50-0,55 za litr. Vezmeme-li v úvahu výše uvedený způsob výpočtu, Komise považuje cenu uváděnou Německem za realistickou.
(124)
Komise konstatuje, že vzhledem k zásahům na trhu Unie byly pro podstatnou část vinné produkce vytvořeny dva oddělené trhy. Jeden, kde referenční cenou byla cena vína posílaného k destilaci, v tomto případě 0,50-0,55 EUR za litr, a druhý, kde referenční cenou byla cena trhu. Cena 0,26 EUR za litr, jak je uvedeno v rozhodnutí o zahájení řízení, nemůže být proto považována za relevantní referenční cenu za nákup hroznového moštu určeného k destilaci.
(125)
Aby bylo možno stanovit, co je relevantní trh s hroznovým moštem nakoupeným ke zpracování na „surové víno“ určené pro výrobu sektu, je třeba nejprve posoudit, zda existují oddělené trhy s vínem, a pokud ano, zda hroznový mošt nakoupený společností GfW patří ke stejnému trhu jako stolní víno, či nikoli. Bude také nutno rozhodnout, zda za vyšší kvalitu vína by bylo možno dosáhnout vyšších cen. Komise ve své statistice vždy odkazuje na rozdílné ceny v závislosti na kvalitě vína. Podle interních specialistů na víno v rámci Komise není cena vína u jednotlivých šarží stejná a dostupné statistiky vína uvádějí pouze průměrné ceny za různou kvalitu vína. Skutečnou cenu ovlivňuje několik elementů. Jsou to kvalita, stárnutí, pověst, poptávka a obsah alkoholu ve stupních Oechsle. Stupně Oechsle označují vyzrálost a hladinu cukru v hroznech. To je důležité, neboť to určuje konečný přirozený obsah alkoholu ve víně. Podle Deutsches Weininstitute (Německý vinařský institut) vyžaduje výroba sektu neboli šumivého vína vysoký stupeň obsahu alkoholu v surovém víně (36).
(126)
To podporuje tvrzení Německa, které prosazuje, aby stupeň Oechsle v hroznovém moštu byl vyšší, pokud konečným výrobkem má být šumivé víno, nikoli stolní, a aby se za hroznový mošt s vyšším stupněm Oechsle platil příplatek. Komise proto přistupuje na argumenty Německa, že oddělené trhy existují a že cena hroznového moštu určeného pro výrobu šumivého vína musí být skutečně vyšší než cena moštu používaného k výrobě stolního vína. V důsledku toho Komise také uznává, že cenu, kterou společnost GfW zaplatila v době nákupu nelze srovnávat s cenou stolního vína, tj. 0,26 EUR za litr, jak tomu bylo při zahájení řízení.
(127)
Německo i nadále poskytuje informace, které se týkají dosažitelné ceny na relevantním trhu, pro výrobu šumivého vína je třeba využít trh s vysokou kvalitou. Podle těchto informací činila na trhu se surovým vínem určeným pro výrobu šumivého vína základní cena jednoho litru hroznového moštu s 60 stupňů Oechsle 0,312 EUR na litr. Za každý další stupeň Oechsle (maximálně do 80 stupňů Oechsle) bylo zaplaceno 0,005 EUR za litr. Vinaři a obchodníci s vínem byli podle této zásady placeni za vysokou kvalitu moštu, přičemž 60 % moštu byl nákup. Zároveň podle statistiky vývozu Německé vinařské asociace (Deutsche Weinbauverband) za období let 1998 - 2001, kterou předložilo Německo, tržní cena dováženého bílého vína, které je vzhledem ke své vysoké kvalitě vhodné pro výrobu sektu, byla 0,38 EUR za litr.
(128)
Komise je ochotna přijmout argumenty Německa pro cenu přibližně 0,38 EUR za litr na relevantním trhu, a to na základě informací svých interních odborníků na víno o způsobu určování ceny vína, informací z německého sdružení vinařů, jak je uvedeno výše, a výpočtu zisku v obchodním plánu společnosti GfW.
(129)
Obchodní plán společnosti GfW předložený Německem ukazuje, že v době nákupu hroznového moštu společnost předpokládala, že bude schopna poslat 40 % zásob na preventivní destilaci za cenu 0,50-0,55 EUR za litr., prodat 60 % zásob za cenu 0,375 EUR za litr a u 20 % zásob očekávala další dotaci z Unie ve výši 0,06 EUR za litr za skladování vína, než bude o rok později prodáno za 0,375 EUR za litr. Celkově společnost GfW počítala s prodejem zásob za průměrnou cenu ve výši 0,44 až 0,46 EUR a se ziskem v rozmezí 0,06 až 0,09 EUR za litr. To by znamenalo celkový zisk zhruba od 2,64 milionu EUR do 3,96 milionu EUR.
(130)
V roce 1999 poslala společnost GfW 40 % svých zásob na preventivní destilaci za cenu 0,50 EUR-0,55 EUR za litr. Vzhledem k poklesu cen na trhu s vínem na konci roku 1999 - což vzhledem k vyšším cenám rok předtím společnost GfW nepředpokládala - GfW rozhodla, že své zbývající zásoby v tom roce neprodá, nýbrž uskladní, a prodá je v roce 2000, případně pokud by ceny na trhu zůstaly nízké, využije druhého kola preventivní destilace. Toto rozhodnutí vycházelo z předpokladu, že preventivní destilace bude pokračovat. Nové nařízení (ES) č. 1493/1999 o společné organizaci trhu s vínem však preventivní destilaci zrušilo. Místo toho zavedlo možnost dobrovolné destilace pro zásobování trhu konzumního alkoholu. Nově zavedené opatření pro nouzovou destilaci lze použít pouze ve výjimečných případech narušení trhu. Bod odůvodnění 35 nařízení (ES) č. 1493/1999 výslovně odkazuje na zrušení destilace jako umělého odbytu pro nadprodukci. Nové nařízení vstoupilo v platnost ke dni 31. července 2000.
(131)
Pro společnost GfW to znamenalo, že opatření týkající se destilace byla v hospodářském roce 2000/01 výrazně méně příznivá než v předchozích letech. Při destilaci pro zásobování trhu konzumního alkoholu bylo možno dosáhnout jen zhruba polovinu dříve dosahované průměrné ceny ve výši 0,50 EUR-0,55 EUR na litr.
(132)
Podle názoru Německa nebylo možno v době, kdy se společnost GfW rozhodla, že ponechá víno ve skladu, tento vývoj předvídat. Komise se na druhou stranu domnívá, že tento vývoj byl ve skutečnosti předvídatelný. Nová společná organizace trhu s vínem výslovně směřovala ke zrušení destilace. Společnosti GfW mělo být proto jasné, když se tehdy rozhodla pro druhé kolo destilace, že opatření týkající se destilace v druhé polovině roku 2000 a dále žádnou úlevu od klesajících cen na trhu s vínem neposkytne.
(133)
Nicméně dohady kolem toho, zda společnost GfW měla vědět o změně v nařízení, nemají smysl. Obchodní plán v době nákupu, v jehož rámci by jednání společnosti GfW jako soukromého investora mělo být posuzováno, zahrnoval pouze první kolo destilace, která proběhla a za kterou společnost GfW obdržela 0,50 EUR - 0,55 EUR za litr. Plán nezahrnoval druhé kolo preventivní destilace, a proto předpokládaný zisk z této destilace nebyl součástí výpočtu celkového zisku v době nákupu. Nebyl součástí obchodního plánu, a přestože není pochyb o tom, že rozhodnutí společnosti GfW jít do druhého kola destilace, když tržní cena klesala, bylo chybné, není možné považovat to v době nákupu za státní podporu pro vinařské podniky a obchodníky.
(134)
Na základě výše uvedených skutečností dospěla Komise k závěru, že na podzim roku 1999 nakoupila společnost GfW hroznový mošt za tržní cenu, a proto vinařským podnikům a obchodníkům nebyla udělena žádná státní podpora ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
VI.2.2.c) V době podřízení a prominutí pohledávek ze strany fondu WAK
(135)
V 114. bodě odůvodnění bylo konstatováno, že podřízení a vzdání se pohledávek ze strany fondu WAK bylo pouze v jeho vlastním zájmu a v souladu se zkouškou soukromého investora, a že se tedy nejednalo o státní podporu pro společnost GfW. Skutečnost, že rozhodnutí fondu WAK zvýhodnilo vinaře a obchodníky, nemá žádný význam, neboť nešlo o úmysl, ale jen o důsledek snahy fondu WAK získat zpět co nejvíce svých vlastních prostředků.
(136)
Komise konstatuje, že při podřízení a prominutí svých pohledávek neposkytl fond WAK vinařům ani obchodníkům žádnou státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
VI.3 Klasifikace podpory jako podpory protiprávní
(137)
Vzhledem k tomu, že prvek podpory obsažený v úvěru poskytnutém fondem WAK ve prospěch společnosti GfW byl přiznán a vyplacen bez předchozího oznámení Komisi, je to protiprávní ve smyslu čl. 1 písm. f) nařízení Rady (ES) č. 659/1999 z 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (37).
VI.4 Výjimky uvedené v článku 107 Smlouvy týkající se úvěru poskytnutého společnosti GfW
(138)
Je proto nutno prověřit, zda jedna z výjimek ze zákazu státní podpory podle čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU platí.
(139)
Ze současného pohledu nejsou výjimky stanovené v čl. 107 odst. 2 a odst. 3 písm. a), b) a d) použitelné, neboť dotyčná podpora není ani:
-
podporou, která má napomáhat hospodářskému rozvoji oblastí s mimořádně nízkou životní úrovní nebo s vysokou nezaměstnaností, ani
-
podporou, která má napomoci uskutečnění některého významného projektu společného evropského zájmu nebo napravit vážné narušení v hospodářství některého členského státu, ani
-
podporou určenou na pomoc kultuře a zachování kulturního dědictví, pokud tato podpora neovlivní podmínky obchodu a hospodářské soutěže v Unii v míře odporující společnému zájmu.
(140)
Čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy o fungování EU je proto jedinou výjimkou, která by případně mohla platit:
(141)
V době poskytnutí podpory byla podpora prvovýrobcům posuzována přímo podle čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy o fungování EU. V souladu s tehdejší praxí by podpora investic, úvěry, chov hospodářských zvířat, organizace producentů, reklama a propagace, náhrada škody způsobené nemocemi, pojistné a technická pomoc mohly být při splnění určitých kritérií považovány za slučitelné s vnitřním trhem. Žádná z uvedených forem slučitelné podpory však nemůže být použita k vynětí dotyčné podpory.
(142)
Kromě toho ve snaze neponechat nic náhodě Komise přezkoumala, zda pokyny pro záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích není možné použít pro daný případ. První podmínkou, kterou musí podnik splnit, pokud má pro něj být podpora při záchraně a restrukturalizaci přínosem, je to, že se musí skutečně jednat o podnik v obtížích ve smyslu pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (38). Z informací, které má Komise k dispozici, nic nenasvědčuje tomu, že by se podnik nacházel v obtížích ve smyslu výše uvedených pokynů v době, kdy byla podpora poskytnuta. Teprve o rok později v důsledku propadu trhu se společnost GfW ocitá v problémech.
(143)
V každém případě Komise chce poukázat na to, že je na dotyčném členském státu, aby naplňoval závazek spolupráce, který má vůči Komisi, a poskytl Komisi vše potřebné k tomu, aby mohla ověřit, zda všechny podmínky pro výjimku, o kterou žádá, byly splněny (39). V daném případě Německo nepodalo dostatečné informace umožňující Komisi posoudit údaje z hlediska těchto pokynů a německé orgány neposkytly dostatečnou dokumentaci, která by Komisi umožnila posoudit tuto podporu z hlediska ostatních forem slučitelné pomoci uvedených v bodě 126, a to i přes informace poskytnuté Komisí v bodě 44 rozhodnutí o zahájení vyšetřovacího řízení.
(144)
Opatření podpory, jejichž slučitelnost je třeba posuzovat přímo podle čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy o fungování EU, musí být prováděna restriktivně. Je nutno dát jasně najevo, že kladné účinky podpory převažují nad škodlivými dopady, které podpora může mít na hospodářskou soutěž a řádné fungování vnitřního trhu. Jednostranná opatření státní podpory, která mají pouze zlepšit finanční situaci producentů, ale v žádném případě nepřispívají k rozvoji odvětví, tato kritéria nenaplňují, a tudíž představují provozní podporu, která je s vnitřním trhem neslučitelná.
(145)
Z výše uvedených důvodů nevyhovuje podpora poskytnutá společnosti GfW ve formě úvěru žádné z možných výjimek podle čl. 107 odst. 3. Představuje proto podporu, která je s vnitřním trhem neslučitelná.
(146)
Žádné další výjimky podle čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy o fungování EU nelze uplatnit.
VII. ZÁVĚRY
(147)
Z výše uvedených důvodů Komise konstatuje, že úvěr poskytnutý společnosti GfW nelze považovat za slučitelný s vnitřním trhem. Komise zároveň konstatuje, že Německo uplatnilo dané opatření protiprávně.
(148)
Z výše uvedených důvodů Komise konstatuje, že následné podřízení pohledávek a zřeknutí se pohledávek a budoucích úrokových plateb nepředstavuje státní podporu ve prospěch společnosti GfW ani ve prospěch vinařských podniků a obchodníků s vínem.
(149)
Z výše uvedených důvodů Komise konstatuje, že nákup hroznového moštu se uskutečnil za tržní ceny a v souladu s běžnou obchodní praxí, a nepředstavuje proto státní podporu pro vinařské podniky a obchodníky s vínem.
(150)
Pokud je neoprávněně poskytnutá státní podpora shledána neslučitelnou s vnitřním trhem, přirozeným důsledkem toho je, že tato podpora by měla být vrácena, aby se - pokud možno - obnovilo konkurenční postavení, které existovalo, než byla podpora poskytnuta.
(151)
Vzhledem k tomu, že žádný právní nástupce společnosti GfW neexistuje, navrácení finančních prostředků není podle ustálené judikatury možné (40),
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora ve výši rozdílu mezi účtovanou úrokovou sazbou z úvěru poskytnutého společnosti GfW a tržní úrokovou sazbou včetně rizikové přirážky, která měla být zaúčtována k úvěru, protiprávně poskytnutá Německem v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie ve prospěch společnosti Gesellschaft für Weinabsatz Pfalz GmbH je neslučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
Podřízení a prominutí pohledávek ze strany fondu WAK nepředstavuje podporu pro společnost GfW ani pro vinaře a obchodníky ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 3
Nákup hroznového moštu v roce 1999 společností GfW nepředstavuje podporu pro vinaře a obchodníky ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 4
Německo nemusí od příjemce získat zpět podporu uvedenou v článku 1 vzhledem k tomu, že se příjemce nachází v platební neschopnosti a byl zrušen a vymazán z obchodního rejstříku a žádný právní nástupce neexistuje.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno pro Spolkovou republiku Německo.
V Bruselu dne 29. června 2011.