ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 23ης Ιουλίου 2012
που απευθύνεται στην Ισπανία σχετικά με ειδικά μέτρα για την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας
(2012/443/ΕΕ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 136 παράγραφος 1 στοιχείο β) σε συνδυασμό με το άρθρο 126 παράγραφος 6,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Το άρθρο 136 παράγραφος 1 στοιχείο β) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) προβλέπει τη δυνατότητα κατάρτισης κατευθυντηρίων γραμμών για την οικονομική πολιτική ειδικά των κρατών μελών με νόμισμα το ευρώ.
(2)
Στη σύσταση σχετικά με το εθνικό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα της Ισπανίας για το 2012 και στη γνώμη σχετικά με το πρόγραμμα σταθεροποίησης της Ισπανίας για την περίοδο 2012-2015 (1), το Συμβούλιο συνιστά στην Ισπανία να λάβει μέτρα για να «να εφαρμόσει τη μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα, ιδίως δε να συμπληρώσει την υπό εξέλιξη αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα με τη διευθέτηση της κατάστασης όσων ασθενών χρηματοπιστωτικών οργανισμών έχουν απομείνει, να προωθήσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κληροδοτημένων περιουσιακών στοιχείων στους ισολογισμούς των τραπεζών, και να καθορίσει έναν σαφή προσανατολισμό όσον αφορά τη χρηματοδότηση και τη χρήση προστατευτικών μηχανισμών».
(3)
Η άφθονη διαθεσιμότητα εξωτερικής χρηματοδότησης με χαμηλό κόστος κατά τη δεκαετία του 2000 αποτέλεσε το έναυσμα για την εκρηκτική ανάπτυξη που σημειώθηκε με κινητήριο μοχλό τον δανεισμό στον χώρο της εγχώριας ζήτησης και των περιουσιακών στοιχείων στην Ισπανία, που συγκεντρώθηκε ιδίως στον τομέα των κτηματομεσιτικών συναλλαγών. Η έκρηξη της φούσκας στους τομείς των ακινήτων και της οικοδομής και η οικονομική ύφεση που ακολούθησε επηρέασαν αρνητικά τον ισπανικό τραπεζικό κλάδο. Αυτό είχε ως συνέπεια να χάσουν οι ισπανικές τράπεζες σε μεγάλο βαθμό την πρόσβαση με προσιτούς όρους στις αγορές χονδρικής χρηματοδότησης, με αποτέλεσμα να εξαρτώνται σε υπέρογκο βαθμό από την αναχρηματοδότηση από το Ευρωσύστημα, με την εξαίρεση ορισμένων μεγάλων και διεθνώς διαφοροποιημένων πιστωτικών ιδρυμάτων. Επιπλέον, η ικανότητα δανεισμού τους έχει περιοριστεί σοβαρά από τον αντίκτυπο που είχαν οι υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής τους ικανότητας εμπράγματων ασφαλειών.
(4)
Η σημαντική συρρίκνωση της οικονομίας κατά τα τελευταία έτη, η οποία πλήττει την απασχόληση και την ανεργία με πολύ αρνητικό τρόπο, επιδείνωσε σε σημαντικό βαθμό τη δημοσιονομική θέση της Ισπανίας. Με βάση την επικαιροποίηση από τις υπηρεσίες της Επιτροπής των εαρινών προβλέψεων για το 2012, το γενικό δημόσιο έλλειμμα προβλέπεται ότι θα ανέλθει σε 6,3 % του ΑΕΠ το 2012 σε σύγκριση με αναμενόμενο έλλειμμα 5,3 % του ΑΕΠ στο πρόγραμμα σταθερότητας για το 2012 και στο νομοσχέδιο του προϋπολογισμού για το έτος 2012. Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος αυξήθηκε σε 68,5 % του ΑΕΠ το 2011, ενώ σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία των υπηρεσιών της Επιτροπής για τις εαρινές προβλέψεις το 2012, αναμένεται να εκτιναχθεί σε 80,9 % του ΑΕΠ το 2012 και σε 86,8 % το 2013 με βάση τα σενάρια χωρίς μεταβολή πολιτικής, υπερβαίνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την τιμή αναφοράς της Συνθήκης για όλα τα έτη. Οι κίνδυνοι που συνδέονται με το μακροοικονομικό σενάριο και τους δημοσιονομικούς στόχους, καθώς και με τα πρόσθετα χρηματοοικονομικά μέτρα διάσωσης, ενδέχεται να συμβάλουν στην περαιτέρω αύξηση του δημόσιου χρέους. Λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις αυτές, το Συμβούλιο απηύθυνε στις 10 Ιουλίου 2012 σύσταση στην Ισπανία βάσει της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) να θέσει πέρας στην παρούσα κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος έως το 2014.
(5)
Οι ισπανικές αρχές έχουν λάβει ορισμένα σημαντικά μέτρα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του τραπεζικού τομέα. Στα μέτρα αυτά συγκαταλέγονται η εκκαθάριση των ισολογισμών των τραπεζών, η αύξηση των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων, η αναδιάρθρωση του κλάδου των ταμιευτηρίων καθώς και η σημαντική αύξηση των προβλέψεων για απαιτήσεις σε σχέση με τα δάνεια Ανάπτυξης της Ακίνητης Περιουσίας (ΑΑΠ) και τα υποθηκευμένα περιουσιακά στοιχεία. Τα μέτρα αυτά δεν αποδείχτηκαν ωστόσο επαρκή για να μειωθούν οι πιέσεις των αγορών.
(6)
Τον Φεβρουάριο του 2011, οι ισπανικές αρχές αύξησαν τον απαιτούμενο ελάχιστο συντελεστή ιδίων κεφαλαίων («βασικό κεφάλαιο») σε 8 % των σταθμισμένων βάσει κινδύνου στοιχείων ενεργητικού των τραπεζών και έθεσαν στις τράπεζες προθεσμία έως τον Σεπτέμβριο του 2011 για να συμμορφωθούν με το νέο αυτό κανονισμό. Για τις τράπεζες που εξαρτώνται περισσότερο από τη χρηματοδότηση στις αγορές χονδρικής και χαρακτηρίζονται από περιορισμένη πρόσβαση στην αγορά, ο ελάχιστος δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας αυξήθηκε σε 10 %. Τον Φεβρουάριο και τον Μάιο του 2012 εκδόθηκαν νέες νομοθετικές διατάξεις, με τις οποίες επιβάλλεται στις τράπεζες η υποχρέωση να σχηματίζουν αυξημένες προβλέψεις και κεφαλαιουχικά αποθέματα εφεδρείας έναντι πιθανών ζημιών τόσο για τα εξυπηρετούμενα, όσο και για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια από τον κληροδοτημένο όγκο των περιουσιακών στοιχείων από τους χώρους της οικοδομής και των ακινήτων. Το αναμενόμενο συνολικό ύψος των εν λόγω νέων απαιτήσεων για τις προβλέψεις ανέρχεται σε περίπου 84 δισεκατ. ευρώ.
(7)
Από τον Απρίλιο του 2012, η συνολική ακαθάριστη χρηματοδοτική συνεισφορά από το ισπανικό κράτος (εξαιρουμένων των εγγυήσεων από την έκδοση ομολόγων) ανήλθε σε περίπου 15 δισεκατ. ευρώ. Η κεφαλαιακή υποστήριξη δόθηκε μέσω του Ταμείου για την ομαλή αναδιάρθρωση του τραπεζικού κλάδου (FROB) το οποίο εξοπλίστηκε με μετοχικό κεφάλαιο ύψους 15 δισεκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 9 δισεκατ. ευρώ είχαν ήδη καταβληθεί. Το κράτος χορήγησε επίσης εγγυήσεις για μη εξαρτημένα τραπεζικά ομολογιακά δάνεια συνολικού ύψους περίπου 86 δισεκατ. ευρώ (από το συνολικό αυτό ποσό, εκκρεμεί η χορήγηση εγγυήσεων για ποσό περίπου 58 δισεκατ. ευρώ). Μολονότι το Ταμείο FROB διέθετε ακόμα ένα υπόλοιπο δυναμικό ανερχόμενο στο τριπλάσιο του χορηγούμενου κεφαλαίου, η διαθέσιμη υποστήριξη προς το δημόσιο τομέα στο εσωτερικό της χώρας δεν πρόκειται να επαρκέσει, ώστε να εγκαθιδρυθεί ένα αρκετά εκτεταμένο προστατευτικό δίκτυο αντιστήριξης για τη διενέργεια των απαιτούμενων μέτρων συστηματικής εκκαθάρισης του τραπεζικού κλάδου.
(8)
Οι ανησυχίες σχετικά με την ανάγκη για περαιτέρω ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού τομέα έχουν συμβάλει στην αύξηση των πιέσεων της αγοράς στα ισπανικά κρατικά ομόλογα. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έφτασαν σε επίπεδα σαφώς ανώτερα των 500 μονάδων βάσης στα τέλη Ιουνίου 2012 και στις αρχές Ιουλίου 2012, αυξάνοντας το κόστος χρηματοδότησης για το ισπανικό κρατικό χρέος. Η αυξανόμενη επιβάρυνση από τους τόκους έρχεται να προστεθεί στα καυτά ζητήματα των δημοσιονομικών της Ισπανίας και της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος. Συνεπώς, η συνολική αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα και η ανακεφαλαιοποίηση συνιστούν σημαντικά στοιχεία για τη μείωση των πιέσεων που ασκούνται στα δημόσια οικονομικά.
(9)
Οι ισπανικές αρχές ζήτησαν επισήμως χρηματοδοτική συνδρομή στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης αναδιάρθρωσης και ανακεφαλαιοποίησης του ισπανικού τραπεζικού τομέα στις 25 Ιουνίου 2012. Η συνδρομή ζητείται με βάση τους όρους της χρηματοδοτικής συνδρομής για την ανακεφαλαιοποίηση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ). Η παρεχόμενη συνδρομή υπόκειται σε συγκεκριμένους όρους για τον χρηματοπιστωτικό κλάδο, όπως προβλέπει το μνημόνιο κατανόησης (ΜΚ) που διαπραγματεύτηκαν η ισπανική κυβέρνηση και η Επιτροπή, σε σύνδεση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ), με την τεχνική βοήθεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Η συνδρομή θα περιλαμβάνει όρους ειδικά για τις τράπεζες, οι οποίοι θα συνάδουν με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, και οριζόντιους όρους. Παράλληλα, η Ισπανία οφείλει να συμμορφώνεται πλήρως προς τις δεσμεύσεις και τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει βάσει της ΔΥΕ και προς τις συστάσεις για την αντιμετώπιση μακροοικονομικών ανισορροπιών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
(10)
Η ενίσχυση της μακροπρόθεσμης αντοχής του ισπανικού τραπεζικού τομέα έχει καθοριστική σημασία για τη διαφύλαξη της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ισπανία και τον περιορισμό της μετάδοσης της οικονομικής πίεσης σε άλλες οικονομίες της ευρωζώνης και, επομένως, για την αποτροπή δυσμενών επιπτώσεων για την εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας και της οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Τα σημαντικά μέτρα που έχουν ληφθεί έως σήμερα για την αντιμετώπιση των προαναφερόμενων προβλημάτων δεν αποδείχθηκαν απολύτως επαρκή. Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η λήψη περαιτέρω μέτρων. Η Ισπανία θα πρέπει ιδίως να θέσει σε εφαρμογή πρόσθετα ειδικά μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχει κληρονομήσει από τα στοιχεία του ενεργητικού, για την αποκατάσταση των μηχανισμών χρηματοδότησης με πηγή την αγορά, για τη μείωση της εξάρτησης των τραπεζών από την υποστήριξη μέσω της παροχής ρευστότητας από την κεντρική τράπεζα και για την ενδυνάμωση των μηχανισμών επισήμανσης των κινδύνων και διαχείρισης των κρίσεων.
(11)
Ως σκέλος της συνολικής στρατηγικής, εκείνο που έχει ζωτική σημασία για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχουν κληροδοτηθεί από τα στοιχεία του ενεργητικού είναι να επιβληθεί ο σαφής διαχωρισμός των προβληματικών περιουσιακών στοιχείων των ενισχυόμενων τραπεζών από τους ισολογισμούς των τραπεζών. Αυτό θα πρέπει να ισχύσει ιδίως για τα δάνεια που συνδέονται με την Ανάπτυξη της Ακίνητης Περιουσίας (ΑΑΠ) και τα υποθηκευμένα περιουσιακά στοιχεία. Με τον εν λόγω διαχωρισμό θα αρθούν οι αμφιβολίες που εξακολουθούν να υφίστανται σχετικά με την ποιότητα των ισολογισμών των τραπεζών, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να ασκήσουν καλύτερα το ρόλο της χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης.
(12)
Επιπλέον, η βελτίωση της διαφάνειας στους ισολογισμούς των τραπεζών με αυτό τον τρόπο μπορεί να διευκολύνει την ομαλή συρρίκνωση των χρηματοδοτικών ανοιγμάτων των τραπεζών έναντι του κλάδου των κτηματομεσιτικών συναλλαγών, να αποκαταστήσει τη χρηματοδότηση με πηγή την αγορά και να μειώσει την εξάρτηση των τραπεζών από την υποστήριξη μέσω της παροχής ρευστότητας από την κεντρική τράπεζα.
(13)
Η εξασφάλιση ενός υγιούς πλαισίου για τον ισπανικό τραπεζικό τομέα απαιτεί την ενίσχυση των μηχανισμών εντοπισμού των κινδύνων και των μηχανισμών διαχείρισης κρίσεων. Η αποτελεσματική στρατηγική πρέπει να συμπεριλαμβάνει τις αλλαγές που αποσκοπούν στην ενίσχυση του ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου, λαμβάνοντας υπόψη τις εμπειρίες από τη χρηματοπιστωτική κρίση. Θα πρέπει επιπλέον να ενισχυθεί η εταιρική διακυβέρνηση εναρμονιζόμενη με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Η Επιτροπή, σε συνεννόηση με την ΕΚΤ, την ΕΤΕ και το ΔΝΤ, έχει συμφωνήσει με τις ισπανικές αρχές όσον αφορά τους ειδικούς όρους σχετικά με την πολιτική στο χρηματοοικονομικό τομέα που ισχύουν για τη χορήγηση της χρηματοδοτικής συνδρομής. Οι όροι περιλαμβάνονται σε ένα μνημόνιο κατανόησης που θα υπογραφεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις ισπανικές αρχές. Οι λεπτομερείς όροι χρηματοδότησης θα περιληφθούν σε μια συμφωνία διευκόλυνσης οικονομικής ενίσχυσης.
Η Ισπανία πρέπει να προχωρήσει σε επαρκή ανακεφαλαιοποίηση και σε ενδελεχή αναδιάρθρωση του τραπεζικού της συστήματος. Όσον αφορά το σημείο αυτό, η Ισπανία θα αναπτύξει σε συνεργασία με την Επιτροπή και σε συνεννόηση με την ΕΚΤ τη στρατηγική που θα διέπει τη μελλοντική δομή, τη λειτουργία και τη βιωσιμότητα των ισπανικών τραπεζών, στην οποία θα προσδιορίζεται ο τρόπος με τον οποίο θα εξασφαλίζεται ότι θα είναι σε θέση να λειτουργούν χωρίς περαιτέρω κρατική στήριξη. Η στρατηγική αυτή θα περιληφθεί σε ΜΚ, όπου θα αναλύονται περαιτέρω οι όροι πολιτικής που ενσωματώνονται στην παρούσα απόφαση.
2. Οι βασικές συνιστώσες της στρατηγικής αυτής είναι η αναμόρφωση των αδύναμων τμημάτων του ισπανικού τραπεζικού τομέα και η ενίσχυση των ρυθμιστικών και εποπτικών πλαισίων για τον τραπεζικό τομέα.
3. Η αναμόρφωση των αδύναμων τμημάτων του ισπανικού τραπεζικού τομέα θα πρέπει να συναποτελείται από τα ακόλουθα τρία στοιχεία:
α)
τον εντοπισμό των μεμονωμένων αναγκών για τραπεζικά κεφάλαια μέσω της συνολικής επισκόπησης της ποιότητας των στοιχείων του ενεργητικού του τραπεζικού τομέα και της διενέργειας προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων για κάθε μεμονωμένη τράπεζα, με κριτήριο την εν λόγω επισκόπηση της ποιότητας των στοιχείων του ενεργητικού. Βάσει των αποτελεσμάτων της προσομοίωσης αυτής, οι τράπεζες που χρειάζονται εισφορές σε κεφάλαιο θα χωριστούν σε τρεις ομάδες. Κάθε ομάδα θα αναλάβει την υποχρέωση να παρουσιάσει σχέδιο αναδόμησης και σχέδιο ανάκαμψης και εξυγίανσης, καθώς και όλα τα συμπληρωματικά και επακόλουθα μέτρα, σύμφωνα με το ΜΚ·
β)
την ανακεφαλαιοποίηση, την αναδιάρθρωση και/ή την ανάκαμψη και εξυγίανση με μεθοδευμένο τρόπο για τις αδύναμες τράπεζες, με βάση τα σχέδια για την αντιμετώπιση της τυχόν έλλειψης κεφαλαίων που εντοπίζεται στις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων. Τα σχέδια αυτά θα βασίζονται στις αρχές της βιωσιμότητας, της ελαχιστοποίησης του κόστους για τους φορολογουμένους (καταμερισμός του βάρους) και του περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Προς το σκοπό αυτό η Ισπανία θα εκδώσει νομοθετικές πράξεις με σκοπό i) να επιτραπεί η εφαρμογή της υποχρέωσης μειωμένης εξασφάλισης, συμπεριλαμβανομένων και υποχρεωτικών μορφών καταμερισμού του φόρτου, ii) αναβάθμιση του πλαισίου εξυγίανσης των τραπεζών με σκοπό να ενσωματωθούν σχετικές εξουσίες εξυγίανσης στο FROB και το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων (TEK) και λαμβάνοντας υπόψη τη ρυθμιστική πρόταση της ΕΕ για τη διαχείριση κρίσεων και την εξυγίανση των τραπεζών, μεταξύ άλλων με τη χρήση ειδικών εργαλείων για την εξυγίανση μη βιώσιμων τραπεζών·
γ)
τον διαχωρισμό των περιουσιακών στοιχείων σε εκείνες τις τράπεζες που λαμβάνουν δημόσια στήριξη κατά τις προσπάθειες ανακεφαλαιοποίησής τους και τη μεταφορά τους από τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία σε εξωτερική Εταιρεία Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων (ΕΔΠΣ) με σκοπό την υλοποίηση της μακροπρόθεσμης αξίας τους. Η Ισπανία, σε στενή διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων και την ΕΤΕ και με την τεχνική βοήθεια του ΔΝΤ, θα ετοιμάσει ένα συνεκτικό νομοθετικό πλαίσιο για τη θέσπιση και λειτουργία της ΕΔΠΣ κατά τρόπον ώστε να είναι πλήρως επιχειρησιακή έως τον Νοέμβριο 2012.
4. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η ύπαρξη ενός υγιούς πλαισίου για τον τραπεζικό τομέα, η Ισπανία θα ενισχύσει επίσης τα ρυθμιστικά και εποπτικά πλαίσια και θα ενισχύσει τη διακυβέρνηση. Στη στρατηγική αυτή και σχετικούς όρους, όπως συνοψίζονται στο ΜΚ, εντάσσονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα μέτρα:
α)
υποχρέωση των ισπανικών πιστωτικών ιδρυμάτων να αυξήσουν την αναλογία τους Κοινών Μετοχών Κατηγορίας (ΚΜΚ) 1 σε τουλάχιστον 9 % σύμφωνα με τον καθορισμό του κεφαλαίου που προέκυψε κατά την άσκηση κεφαλαιοποίησης από την ΕΤΕ·
β)
υποχρέωση, από την 1η Ιανουαρίου 2013, των ισπανικών πιστωτικών ιδρυμάτων να εφαρμόσουν τον ορισμό του κεφαλαίου που καθορίζεται στον κανονισμό για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΚΚΑ)·
γ)
επανεξέταση του νομικού πλαισίου όσον αφορά τις προβλέψεις για ζημίες επί δανείων. Με βάση ιδίως τις εμπειρίες από τη χρηματοπιστωτική κρίση, οι ισπανικές αρχές θα πρέπει να υποβάλουν προτάσεις για την αναμόρφωση του μόνιμου πλαισίου όσον αφορά τις προβλέψεις για ζημίες δανείων, λαμβάνοντας υπόψη τα προσωρινά μέτρα που θεσπίστηκαν κατά τους τελευταίους μήνες, καθώς και το λογιστικό πλαίσιο της ΕΕ·
δ)
περαιτέρω ενίσχυση της λειτουργικής ανεξαρτησίας που απολαμβάνει η Banco de España· σε συμφωνία με τις διεθνείς συστάσεις και τα πρότυπα μεταβίβαση των εξουσιών επιβολής κυρώσεων και χορήγησης αδειών του Υπουργείου Οικονομίας όσον αφορά τον τραπεζικό τομέα στην Banco de España·
ε)
περαιτέρω ενίσχυση των εποπτικών διαδικασιών της Banco de España με βάση τον εσωτερικό έλεγχο·
στ)
αναθεώρηση των σχετικών με τη διακυβέρνηση ρυθμίσεις των οργανισμών του χρηματοπιστωτικού δικτύου ασφαλείας (FROB και ΤΕΚ), κατά τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων·
ζ)
ενίσχυση των κανόνων σχετικά με τη διακυβέρνηση του τομέα των τραπεζών καταθέσεων ταμιευτηρίου και των τραπεζών που ανήκουν σε τράπεζες καταθέσεων ταμιευτηρίου·
η)
τροποποίηση της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών και τις κινητές αξίες, με σκοπό τον περιορισμό της πώλησης δευτερευόντων χρεωστικών μέσων από τράπεζες, και ενίσχυση της παρακολούθησης της συμμόρφωσης από τις αρχές·
θ)
λήψη μέτρων για την ελαχιστοποίηση του κόστους της αναδόμησης των τραπεζών για τους φορολογούμενους. Μετά τον προσδιορισμό των ζημιών για τους μετόχους, οι ισπανικές αρχές θα απαιτήσουν μέτρα καταμερισμού του φόρτου από τους μετόχους υβριδικού κεφαλαίου και τμημάτων του χρέους σε τράπεζες στις οποίες χορηγούνται κεφάλαια του δημοσίου·
ι)
δέσμευση για τη θέσπιση ανώτατου ορίου ως προς τις αμοιβές των μελών του διοικητικού ή εποπτικού συμβουλίου όλων των τραπεζών στις οποίες έχει παρασχεθεί κρατική ενίσχυση·
ια)
βελτίωση του μητρώου πιστώσεων του δημοσίου.
5. Οι αρχές θα παρέχουν στην Επιτροπή, την ΕΚΤ, το ΕΤΕ και το ΔΝΤ, υπό αυστηρούς όρους ως προς την εμπιστευτικότητα, τα αναγκαία δεδομένα για την παρακολούθηση του τραπεζικού τομέα.
6. Η Επιτροπή, συνεργαζόμενη με το ΕΤΕ και την ΕΚΤ, θα επαληθεύει σε τακτά διαστήματα ότι πληρούνται οι όροι πολιτικής που απορρέουν από τη χρηματοδοτική συνδρομή, μέσω αποστολών και της υποβολής τριμηνιαίων εκθέσεων από τις ισπανικές αρχές. Η παρακολούθηση των δραστηριοτήτων του FROB στα πλαίσια του προγράμματος θα εκτελείται σε τακτά διαστήματα.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο της Ισπανίας.
Βρυξέλλες, 23 Ιουλίου 2012.
ROZHODNUTÍ RADY
ze dne 23. července 2012
určené Španělsku a týkající se konkrétních opatření pro posílení finanční stability
(2012/443/EU)
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 136 odst. 1 písm. b) ve spojení s čl. 126 odst. 6 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Ustanovení čl. 136 odst. 1 písm. b) Smlouvy o fungování Evropské unie stanoví možnost, aby byly vypracovány směry hospodářské politiky pro členské státy, jejichž měnou je euro.
(2)
V doporučení k národnímu programu reforem Španělska na rok 2012 a stanovisku k programu stability Španělska na období 2012-2015 (1) Rada doporučila, aby Španělsko „[u]skutečni[lo] reformu finančního sektoru a především dokonči[lo] probíhající restrukturalizaci bankovního sektoru tím, že se bude řešit situace zbývajících slabých institucí, navrh[lo] komplexní strategii s cílem účinně naložit se zděděnými aktivy v rozvahách bank a jasně vymezi[lo] přístup k financování a využití záložních opatření“.
(3)
Bohatá nabídka levného externího financování v prvním desetiletí 21. století byla ve Španělsku hybnou silou rozmachu domácí poptávky a aktiv založeného na úvěrech, který se soustředil zejména na odvětví nemovitostí. Španělský bankovní sektor byl nepříznivě zasažen splasknutím bubliny v odvětví nemovitostí a stavebnictví a hospodářskou recesí, která následovala. V důsledku toho španělské banky, s výjimkou několika velkých a mezinárodně diverzifikovaných úvěrových institucí, do značné míry přišly o přístup k velkoobchodním trhům financování za přijatelných podmínek, a staly se tak vysoce závislými na refinancování Eurosystémem. Dopad snížení ratingu na dostupnost zajištění navíc značně omezil jejich úvěruschopnost.
(4)
Výrazný hospodářský pokles, k němuž došlo v posledních letech a který má velmi nepříznivý vliv na zaměstnanost a nezaměstnanost, podstatně zhoršil rozpočtovou situaci Španělska. Podle aktualizace prognózy útvarů Komise z jara roku 2012 je schodek veřejných financí v roce 2012 odhadován na 6,3 % HDP, přičemž program stability na rok 2012 a návrh zákona o rozpočtu na rok 2012 očekávaly schodek ve výši 5,3 % HDP. Hrubý veřejný dluh vzrostl v roce 2011 na 68,5 % HDP a podle aktualizace prognózy útvarů Komise z jara roku 2012 se očekává, že se v roce 2012 zvýší na 80,9 % HDP a v roce 2013 na 86,8 %, za předpokladu nezměněné politiky, a ve všech letech tak překročí referenční hodnotu stanovenou ve Smlouvě. Rizika spojená s makroekonomickým scénářem a rozpočtovými cíli i s dalšími záchrannými finančními opatřeními mohou přispět k dalšímu nárůstu veřejného dluhu. Vzhledem k tomuto vývoji Rada dne 10. července 2012 vydala Španělsku v rámci postupu při nadměrném schodku doporučení, aby do roku 2014 odstranilo nadměrný schodek.
(5)
Španělské orgány přijaly k řešení problémů v bankovním sektoru řadu důležitých opatření. Patří mezi ně vyčištění rozvah bank, zvýšení minimálních kapitálových požadavků, restrukturalizace odvětví spořitelen a výrazné zvýšení požadavků na vytváření opravných položek k úvěrům souvisejícím s výstavbou nemovitostí a zabavenými zastavenými aktivy. Uvedená opatření však nestačila ke zmírnění tržního tlaku.
(6)
V únoru 2011 španělské orgány zvýšily minimální poměr kapitálu („capital principal“) na 8 % rizikově vážených aktiv bank a stanovily bankám lhůtu do září 2011, aby této nové úpravě vyhověly. Pro banky, které jsou závislejší na velkoobchodním financování a pro které je typický omezený přístup na trh, byl minimální poměr kapitálu zvýšen na 10 %. V únoru a květnu 2012 nové právní předpisy nařídily bankám, aby si vytvářely vyšší opravné položky a kapitálové rezervy vůči možným ztrátám ze splácených i nesplácených úvěrů pocházejících z aktiv v odvětví nemovitostí a stavebnictví vytvořených v minulosti. Celkový očekávaný objem těchto nových požadavků na opravné položky činí přibližně 84 miliard EUR.
(7)
K dubnu 2012 dosahoval celkový hrubý finanční příspěvek španělského státu (bez záruk na vydání dluhopisů) přibližně 15 miliard EUR. Kapitálová podpora byla poskytnuta prostřednictvím Fondu pro řádnou restrukturalizaci bank (Fondo de restructuración ordenada bancaria, FROB) s kapitálem ve výši 15 miliard EUR, z čehož 9 miliard EUR již bylo splaceno. Stát rovněž poskytl záruky za přednostní dluhopisy vydané bankami ve výši okolo 86 miliard EUR (z této celkové částky jsou dosud nevyužité záruky ve výši asi 58 miliard EUR). Přestože FROB dosud zbývala kapacita ve výši trojnásobku jeho kapitálového přídělu, nebude podpora veřejného sektoru postačovat k tomu, aby poskytla dostatečně velkou podporu pro požadované systémové vyčištění bankovního sektoru.
(8)
Obavy ohledně potřeby další rekapitalizace bankovního sektoru přispěly ke zvyšujícímu se tržnímu tlaku na španělské vládní dluhopisy. Na přelomu června a července 2012 výnosy státních dluhopisů značně překročily 500 bazických bodů, a zvýšily tak náklady na financování španělského státu. Kvůli rostoucí úrokové zátěži je úkol konsolidace veřejných financí ve Španělsku a nápravy nadměrného schodku ještě obtížnější. Komplexní restrukturalizace a rekapitalizace bankovního sektoru je proto významnou součástí zmenšování tlaku na veřejné finance.
(9)
Dne 25. června 2012 španělské orgány oficiálně požádaly o finanční pomoc v souvislosti s probíhající restrukturalizací a rekapitalizací španělského bankovního sektoru. O pomoc se žádá na základě podmínek finanční pomoci pro rekapitalizaci finančních institucí Evropského nástroje finanční stability. Poskytovaná pomoc je podmíněna specifickými závazky finančního sektoru, jak je stanoveno v memorandu o porozumění sjednaném mezi španělskou vládou a Komisí ve spojení s Evropskou centrální bankou (ECB) a Evropským orgánem pro bankovnictví (EBA) za technického přispění Mezinárodního měnového fondu (MMF). Zahrne jak podmínky zaměřené na banky, v souladu s pravidly o státní podpoře, a horizontální podmínky. Souběžně bude Španělsko povinno plně dodržovat své závazky a povinnosti v rámci postupu při nadměrném schodku a doporučení k nápravě makroekonomické nerovnováhy v rámci evropského semestru.
(10)
Zvýšení dlouhodobé odolnosti španělského bankovního sektoru má zásadní význam pro zachování finanční stability ve Španělsku a zamezení rozšíření finančních obtíží na ostatní ekonomiky eurozóny, a tedy pro zabránění nepříznivým důsledkům pro řádné fungování ekonomiky a hospodářské a měnové unie. Zásadní opatření dosud přijatá k řešení těchto problémů nebyla zcela dostačující. Jsou proto nutná další opatření. Španělsko by zejména mělo provést další specifická opatření, která budou účinně řešit aktiva z minulosti, obnoví tržní financování, sníží závislost bank na likviditní podpoře centrální banky a posílí mechanismy pro identifikaci rizik a krizové řízení.
(11)
V rámci celkové strategie má klíčový význam účinné řešení problému aktiv z minulosti tím, že se bude požadovat jednoznačné vyjmutí problematických aktiv bank, které jsou příjemci podpory, z jejich rozvah. To by se mělo týkat zejména úvěrů souvisejících s výstavbou nemovitostí a zabavenými zastavenými aktivy. Takové vyjmutí by odstranilo zbylé pochyby o kvalitě rozvah bank a umožnilo by jim lépe vykonávat jejich funkci finančního zprostředkování.
(12)
Zvýšení transparentnosti rozvah bank tímto způsobem může dále usnadnit řádné zmenšení expozice bank vůči odvětví nemovitostí, obnovilo by tržní financování a snížilo závislost bank na likviditní podpoře centrální banky.
(13)
Pro zajištění řádného rámce pro španělský bankovní sektor je nutné posílit mechanismy pro identifikaci rizik a krizové řízení. Efektivní strategie by měla zahrnovat změny zaměřené na posílení regulačního a dohledového rámce se zohledněním zkušeností z finanční krize. V souladu s osvědčenými mezinárodními postupy by také měly být posíleny mechanismy správy a řízení společností,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Komise se po konzultaci s ECB, EBA a MMF dohodla se španělskými orgány na konkrétních podmínkách politiky finančního sektoru spojených s finanční pomocí. Tyto podmínky jsou stanoveny v memorandu o porozumění, jež podepíše Komise a španělské orgány. Podrobné finanční podmínky jsou stanoveny ve smlouvě o finanční pomoci.
Španělsko přiměřeně rekapitalizuje a důkladně restrukturalizuje svůj bankovní systém. V tomto smyslu Španělsko vyvine za koordinace s Komisí a za konzultace s ECB strategii pro budoucí strukturu, fungování a životaschopnost španělských bank, která určí, jak zajistit schopnost bank působit bez další státní podpory. Uvedená strategie bude upřesněna v memorandu o porozumění, přičemž v ní budou podrobněji rozpracovány politické podmínky zakotvené v tomto rozhodnutí.
2. Klíčovými složkami této strategie jsou reforma slabých segmentů španělského bankovního sektoru a posílení regulačního a dohledového rámce bankovního sektoru.
3. Reforma slabých segmentů španělského bankovního sektoru sestává z těchto tří prvků:
a)
určení kapitálových potřeb jednotlivých bank pomocí komplexního přezkumu kvality aktiv bankovního sektoru a zátěžových testů jednotlivých bank na základě uvedeného přezkumu kvality aktiv. Podle výsledků zátěžových testů budou banky, které potřebují kapitálovou injekci, rozděleny do tří různých skupin. Každá skupina bude muset předložit plán restrukturalizace a plán řešení problémů, jakož i veškerá doplňující a následná opatřenív souladu s memorandem o porozumění;
b)
rekapitalizace, restrukturalizace nebo řádné řešení problémů slabých bank na základě plánů řešení případného nedostatku kapitálu identifikovaného zátěžovým testem. Tyto plány budou vycházet ze zásad životaschopnosti ve spojení s minimalizací nákladů pro daňové poplatníky (sdílení zátěže) a s omezením narušení hospodářské soutěže. Za tímto účelem Španělsko přijme právní předpisy s cílem i) umožnit provádění opatření s podřízenými závazky, včetně závazných způsobů sdílení zátěže, ii) posílit rámec pro řešení problémů bank tak, aby obsahoval odpovídající pravomoci k řešení problémů pro FROB a Fond pro záruku vkladů (Fondo de Garantía de Dépositos, FGD), a to při zohlednění regulačního návrhu EU týkajícího se řízení krizí a řešení problémů bank, včetně zvláštních nástrojů pro řešení stiuace neživotaschopných bank;
c)
u bank, kterým je pro jejich rekapitalizaci poskytována veřejná podpora, oddělení aktiv a převod znehodnocených aktiv na externí společnost spravující aktiva s cílem dosáhnout realizace jejich dlouhodobé hodnoty. Španělsko za podrobných konzultacích s Komisí, ECB a EBA a za technické pomoci MMF vypracuje komplexní legislativní rámec pro zřízení a fungování společnosti spravující aktiva tak, aby tato mohla být plně zprovozněna v listopadu 2012.
4. V zájmu zajištění řádného rámce pro bankovní sektor Španělsko rovněž posílí regulační a dohledový rámec, správu a řízení. Strategie a podmíněnost, komplexně upravená v memorandu o porozumění, zahrnují mimo jiné tato opatření:
a)
španělským úvěrovým institucím se uloží povinnost zvýšit poměr svého kmenového kapitálu tier 1 nejméně na 9 % podle definice kapitálu stanovené v rámci přezkumu rekapitalizace provedeného EBA;
b)
španělským úvěrovým institucím se uloží povinnost od 1. ledna 2013 uplatňovat definici kapitálu stanovenou nařízením o kapitálových požadavcích;
c)
přezkoumá se právní rámec pro opravné položky k úvěrům. Španělské orgány na základě zkušeností z finanční krize zejména předloží návrhy na reformu stálého rámce pro opravné položky k úvěrům se zohledněním dočasných opatření zavedených v minulých měsících, jakož i rámce EU pro účetnictví;
d)
provozní nezávislost Banco de España se dále posílí; v souladu s mezinárodními doporučeními a standardy se na Banco de España převedou pravomoci ministerstva hospodářství k ukládání sankcí a vydávání licencí ve vztahu k bankovnímu sektoru;
e)
na základě interního auditu se dále posílí dohledové postupy Banco de España;
f)
v zájmu zamezení možným střetům zájmu se přezkoumají mechanismy správy a řízení agentur finanční záchranné sítě (FROB a FGD);
g)
posílí se pravidla správy a řízení odvětví spořitelen a bank ve vlastnictví spořitelen;
h)
ochrana spotřebitelů a právní předpisy v oblasti cenných papírů se změní tak, že se omezí prodej nástrojů podřízeného dluhu (nebo nástrojů nekrytých FGD) bankami nekvalifikovaným neprofesionálním klientům, a posílí se sledování dodržování předpisů příslušnými orgány;
i)
budou přijata opatření k minimalizaci nákladů restrukturalizace bank pro daňové poplatníky. Po rozdělení ztrát držitelům kapitálových podílů budou španělské orgány vyžadovat opatření ke sdílení nákladů od držitelů hybridního kapitálu a držitelů podřízeného dluhu v bankách, které obdrží kapitál z veřejných prostředků;
j)
budou přijaty závazky ke stanovení horních hranic platů členů řídících a dozorčích rad všech bank, které obdrží pomoc státu;
k)
zdokonalí se veřejný registr dlužníků.
5. Orgány poskytují Komisi, ECB, EBA a MMF za podmínek přísné důvěrnosti údaje nezbytné ke sledování bankovního sektoru.
6. Komise bude ve spojení s ECB a EBA pravidelně ověřovat, zda jsou plněny politické podmínky, na něž je finanční pomoc vázána, na základě misí a pravidelných čtvrtletních zpráv španělských orgánů. Činnosti FROB v rámci programu budou pravidelně sledovány.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Španělskému království.
V Bruselu dne 23. července 2012.