ΑΠΌΦΑΣΗ αριθ. 940/2011/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 14ης Σεπτεμβρίου 2011
σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών (2012)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 153 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αφού ζήτησαν τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Σύμφωνα με το άρθρο 147 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), η Ένωση συμβάλλει στην επίτευξη υψηλού επιπέδου απασχόλησης ενθαρρύνοντας τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών, υποστηρίζοντας και, εάν χρειάζεται, συμπληρώνοντας τη δράση τους.
(2)
Σύμφωνα με το άρθρο 153 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η Ένωση υποστηρίζει και συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών όσον αφορά τους όρους εργασίας, την αφομοίωση των αποκλειομένων από την αγορά εργασίας προσώπων και την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού.
(3)
Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, σκοπός της Ένωσης είναι, μεταξύ άλλων, να καταπολεμά τον κοινωνικό αποκλεισμό και τις διακρίσεις και να προωθεί την κοινωνική δικαιοσύνη και προστασία, την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών.
(4)
Το άρθρο 174 της ΣΛΕΕ αναγνωρίζει ότι ορισμένες περιοχές της Ένωσης πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα δημογραφικά προβλήματα που ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά το επίπεδο ανάπτυξής τους και να απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου η Ένωση να επιτύχει τον στόχο της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής.
(5)
Σύμφωνα με το άρθρο 25 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ένωση αναγνωρίζει και σέβεται το δικαίωμα των ηλικιωμένων να διάγουν αξιοπρεπή και ανεξάρτητη ζωή και να συμμετέχουν στον κοινωνικό και πολιτιστικό βίο.
(6)
Η γήρανση συνιστά αδιαμφισβήτητα πρόκληση για ολόκληρη την κοινωνία και για όλες τις γενεές στην Ευρώπη και αποτελεί επίσης ζήτημα αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών και οικογένειας.
(7)
Το τμήμα του πληθυσμού της Ένωσης που αποτελείται από άτομα που πλησιάζουν ή έχουν ξεπεράσει την ηλικία των 60 ετών θα αυξάνεται με πολύ ταχύτερο ρυθμό από ό,τι στο παρελθόν. Τούτο είναι ιδιαίτερα θετικό διότι αποτελεί λογική συνέπεια της βελτίωσης της υγείας και της ποιότητας ζωής. Ωστόσο, λόγω αυτής της δημογραφικής αλλαγής, η Ένωση αντιμετωπίζει μια σειρά προκλήσεων.
(8)
Διαδοχικά Ευρωπαϊκά Συμβούλια έχουν αναγνωρίσει την ανάγκη να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις που έχει η γήρανση του πληθυσμού στα ευρωπαϊκά κοινωνικά μοντέλα. Η καίρια απάντηση σε αυτήν την ταχεία αλλαγή της ηλικιακής διάρθρωσης του πληθυσμού συνίσταται στην προαγωγή της δημιουργίας μιας κουλτούρας ενεργού γήρανσης ως μιας διά βίου διεργασίας και, κατά συνέπεια, στη διασφάλιση ότι ο ταχέως αυξανόμενος πληθυσμός που αποτελείται από άτομα ηλικίας πλησίον ή άνω των 60 ετών, ο οποίος είναι εν γένει υγιέστερος και διαθέτει καλύτερη μόρφωση από οποιαδήποτε προηγούμενη ηλικιακή ομάδα, έχει κατάλληλες ευκαιρίες για απασχόληση και ενεργό συμμετοχή στην κοινωνική και οικογενειακή ζωή, μεταξύ άλλων μέσω του εθελοντισμού, της διά βίου μάθησης, της πολιτισμικής έκφρασης και του αθλητισμού.
(9)
Κατά την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, η ενεργός γήρανση είναι η διεργασία για τη βελτιστοποίηση των δυνατοτήτων υγείας, της συμμετοχής και της ασφάλειας, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των ανθρώπων κατά τη γήρανση. Η ενεργός γήρανση επιτρέπει στα άτομα να υλοποιούν τις δυνατότητές τους για σωματική, κοινωνική και πνευματική ευεξία καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους και να συμμετέχουν στην κοινωνία, παρέχοντάς τους ταυτόχρονα κατάλληλη προστασία, ασφάλεια και φροντίδα όταν τη χρειάζονται. Συνεπώς, η προαγωγή της ενεργού γήρανσης απαιτεί μια πολυδιάστατη προσέγγιση και αίσθημα πολύτιμης κληρονομιάς και διαρκή στήριξη από όλες τις γενεές.
(10)
Το Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών (2012) θα πρέπει να οικοδομηθεί με βάση την κληρονομιά του ευρωπαϊκού έτους για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (2010) και του ευρωπαϊκού έτους εθελοντικών δραστηριοτήτων που προωθούν την ενεργό συμμετοχή του πολίτη (2011) και, κατά συνέπεια, θα πρέπει να προωθηθούν οι συνέργειες μεταξύ των εν λόγω ευρωπαϊκών ετών και του ευρωπαϊκού έτους ενεργού γήρανσης και αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών (2012) («ευρωπαϊκό έτος»).
(11)
Το αυξανόμενο ποσοστό ηλικιωμένων στην Ευρώπη και η αύξηση των χρόνιων παθήσεων καθιστούν σημαντικότερη από ποτέ την προαγωγή της ενεργού γήρανσης όλων, ιδίως των ηλικιωμένων, με την υποστήριξη της ζωτικότητας και της αξιοπρέπειάς τους, μεταξύ άλλων με τη διασφάλιση πρόσβασης σε κατάλληλη περίθαλψη υψηλού επιπέδου, μακροχρόνια φροντίδα και κοινωνικές υπηρεσίες και με την ανάπτυξη πρωτοβουλιών για την προώθηση της πρόληψης των κινδύνων υγείας που συνδέονται με τη διαδικασία γήρανσης. Η υγιής γήρανση μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της συμμετοχής των ηλικιωμένων στην αγορά εργασίας, να τους επιτρέψει να παραμένουν ενεργοί στην κοινωνία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, να βελτιώσει την ατομική ποιότητα της ζωής τους και να αμβλύνει τις πιέσεις που ασκούνται στα συστήματα υγείας, κοινωνικής πρόνοιας και συντάξεων.
(12)
Η Επιτροπή παρουσίασε τις απόψεις της σχετικά με τις δημογραφικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση και τις ευκαιρίες αντιμετώπισής τους στις ανακοινώσεις της «Το δημογραφικό μέλλον της Ευρώπης, μετατροπή μιας πρόκλησης σε ευκαιρία» της 12ης Οκτωβρίου 2006, «Προώθηση της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών» της 10ης Μαΐου 2007 και «Η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της δημογραφικής γήρανσης στην ΕΕ (Έκθεση για τη δημογραφική γήρανση 2009)» της 29ης Απριλίου 2009.
(13)
Η ποικιλομορφία των γηραιότερων γενεών στην Ευρώπη θα αυξηθεί περαιτέρω. Είναι επομένως αναγκαία η ενεργός προαγωγή ίσων ευκαιριών και η ενθάρρυνση της συμμετοχής. Ενεργοί πολίτες με διαφορετικές καταβολές έχουν σημαντική γεφυροποιό λειτουργία μέσα στην κοινωνία, προωθούν την ενσωμάτωση και συνεισφέρουν στην οικονομία.
(14)
Στις 22 Φεβρουαρίου 2007, το Συμβούλιο και οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών, συνερχόμενοι στο πλαίσιο του Συμβουλίου, εξέδωσε ψήφισμα για τις «Ευκαιρίες και προκλήσεις της δημογραφικής μεταβολής στην Ευρώπη: η συμβολή των ηλικιωμένων στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη», όπου τονίζονται τόσο η ανάγκη για αύξηση των δυνατοτήτων ενεργού συμμετοχής των ηλικιωμένων, μεταξύ άλλων μέσω της εθελοντικής εργασίας, όσο και οι νέες οικονομικές ευκαιρίες («η πολιά οικονομία») που προκύπτουν από την αυξανόμενη ζήτηση συγκεκριμένων αγαθών και υπηρεσιών από τους ηλικιωμένους, καθώς και η σημασία της θετικής δημόσιας εικόνας των ηλικιωμένων.
(15)
Στις 8 Ιουνίου 2009, το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα με θέμα «Ισότητα ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών: ενεργός και αξιοπρεπής γήρανση», στα οποία αναγνωρίζεται ότι, σε όλη την Ένωση, οι ηλικιωμένοι αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις στην προσπάθειά τους να διάγουν μια ενεργό ζωή και να γεράσουν με αξιοπρέπεια και πρότεινε στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή μια σειρά από μέτρα που περιλαμβάνουν την προώθηση πολιτικών για την ενεργό γήρανση, λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών καταστάσεων στα επιμέρους κράτη μέλη και των διαφορετικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και οι άνδρες.
(16)
Το Συμβούλιο ενέκρινε στις 30 Νοεμβρίου 2009 συμπεράσματα με θέμα την υγιή και αξιοπρεπή γήρανση, στα οποία καλεί την Επιτροπή, μεταξύ άλλων, «να αναπτύξει δραστηριότητες αύξησης της ευαισθητοποίησης για την προώθηση της δραστήριας γήρανσης, μεταξύ άλλων ενδεχομένως με τη θέσπιση ευρωπαϊκού έτους για τη δραστήρια γήρανση και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών το 2012».
(17)
Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Ευρώπη 2020 - Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» της 3ης Μαρτίου 2010, τονίζει τη σημασία που έχει για την Ένωση η εξασφάλιση ενός υγιούς και ενεργά γηράσκοντος πληθυσμού προς όφελος της κοινωνικής συνοχής και της υψηλότερης παραγωγικότητας. Στις 23 Νοεμβρίου 2010, ως μέρος της στρατηγικής Ευρώπη 2020, η Επιτροπή ενέκρινε μια εμβληματική πρωτοβουλία με τίτλο «Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας: Η Ευρωπαϊκή συμβολή για την πλήρη απασχόληση», σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη θα πρέπει κυρίως να προωθούν τις πολιτικές ενεργού γήρανσης. Στις 16 Δεκεμβρίου 2010 η Επιτροπή ενέκρινε επίσης μια εμβληματική πρωτοβουλία με τίτλο «Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού: Ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για κοινωνική και εδαφική συνοχή». Η επίτευξη αυτών των στόχων πολιτικής απαιτεί τη συμμετοχή όλων των κυβερνητικών επιπέδων και διάφορων μη κυβερνητικών ενδιαφερόμενων μερών· οι εν λόγω στόχοι με τη σειρά τους μπορούν να υποστηριχθούν, σε επίπεδο Ένωσης, από τις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους που στοχεύουν στην αύξηση της ευαισθητοποίησης και την ενθάρρυνση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών. Οι εθνικοί συντελεστές θα πρέπει να μεριμνούν για τον συντονισμό των εθνικών μέτρων και τη συμμόρφωσή τους με τους στόχους του ευρωπαϊκού έτους. Θα πρέπει να προγραμματιστεί επίσης η συμμετοχή άλλων οργάνων και ενδιαφερόμενων μερών.
(18)
Το Συμβούλιο ενέκρινε στις 7 Ιουνίου 2010, συμπεράσματα με θέμα την ενεργό γήρανση στα οποία καλεί την Επιτροπή «να δρομολογήσει την προετοιμασία ενός ευρωπαϊκού έτους για την ενεργό γήρανση το 2012, κατά τη διάρκεια του οποίου θα μπορούν να προβληθούν τα οφέλη της ενεργού γήρανσης και η συμβολή της στην αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και θα μπορούν να δημοσιοποιηθούν ελπιδοφόρες πρωτοβουλίες που υποστηρίζουν την ενεργό γήρανση σε κάθε επίπεδο».
(19)
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε, στις 11 Νοεμβρίου 2010, ψήφισμα με τίτλο «Δημογραφική πρόκληση και αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών», καλώντας τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν την ενεργό γήρανση στις προτεραιότητες των προσεχών ετών. Στο ψήφισμα τονίζεται επίσης ότι το ευρωπαϊκό έτος θα πρέπει, ειδικότερα, να τονίζει την συμβολή των ηλικιωμένων στην κοινωνία και να παρέχει ευκαιρίες για την προαγωγή της αλληλεγγύης, της συνεργασίας και της κατανόησης μεταξύ των γενεών και να επιτυγχάνει τη συνεργασία μεταξύ των νέων και των ηλικιωμένων.
(20)
Σε γνωμοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών τονίζεται επίσης η σημασία που έχει για την Ευρώπη η ενεργός γήρανση και επισημαίνεται, μεταξύ άλλων, η αξία που έχει η υγειονομική περίθαλψη για όλες τις γενεές.
(21)
Στην απόφαση 2010/707/ΕΕ του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2010, σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών (3), καλούνται τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές 7 και 8, να αυξήσουν τη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό μέσω πολιτικών προώθησης της ενεργού γήρανσης, να αυξήσουν τα ποσοστά απασχόλησης των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων με την προαγωγή της καινοτομίας στην οργάνωση της εργασίας και να αυξήσουν την ικανότητα απασχόλησής τους μέσω αναβάθμισης των δεξιοτήτων τους και συμμετοχής σε προγράμματα διά βίου μάθησης. Η κατευθυντήρια γραμμή 10 τονίζει την ανάγκη βελτίωσης των συστημάτων κοινωνικής προστασίας, της διά βίου μάθησης και των πολιτικών ενεργού ένταξης με στόχο τη δημιουργία ευκαιριών σε διάφορα στάδια της ζωής των ανθρώπων, την προστασία τους από τον κίνδυνο της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και την ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής τους στην κοινωνία.
(22)
Στην ανακοίνωσή της «Ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη», την πρώτη εμβληματική πρωτοβουλία της Ευρώπης 2020, που εγκρίθηκε στις 19 Μαΐου 2010, η Επιτροπή τονίζει τη σημασία των εφαρμογών και υπηρεσιών των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την ευγηρία, προτείνοντας συγκεκριμένα την ενίσχυση του κοινού προγράμματος «αυτόνομη διαβίωση υποβοηθούμενη από το περιβάλλον (AAL)». Το ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη συνιστά επίσης τη λήψη συντονισμένων μέτρων για την αύξηση των ψηφιακών δεξιοτήτων όλων των Ευρωπαίων, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων, μιας ομάδας που υπερεκπροσωπείται μεταξύ των 150 εκατομμυρίων πολιτών, ήτοι περίπου 30 % του συνολικού αριθμού των πολιτών, οι οποίοι δεν έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ το διαδίκτυο. Η διευκόλυνση της πρόσβασης στις νέες τεχνολογίες και η παροχή κατάρτισης σε αυτές αναμένεται ότι θα αυξήσουν σημαντικά τις ευκαιρίες των ηλικιωμένων.
(23)
Στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ευρώπης 2020, η Επιτροπή έχει προτείνει τη δρομολόγηση ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας για την ενεργό και υγιή γήρανση (AHAIP) στο πλαίσιο της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Ένωση Καινοτομίας». Επιδίωξη της AHAIP θα είναι να μπορούν οι πολίτες να ζουν ανεξάρτητα και σε καλή υγεία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και να αυξηθεί κατά δύο χρόνια ο μέσος αριθμός ετών υγιούς ζωής έως το 2020.
(24)
Η Επιτροπή υλοποιεί την ευρωπαϊκή στρατηγική για την αναπηρία 2010-2020, η οποία, δεδομένης της συχνής συσχέτισης μεταξύ αναπηρίας και γήρανσης, περιέχει σχετικές δράσεις για ηλικιωμένους. Ειδικότερα, είναι κατάλληλο να αναληφθούν δράσεις για την προσβασιμότητα που να βασίζονται σε προσεγγίσεις «Σχεδιασμός για όλους». Είναι επίσης κατάλληλες δράσεις για να υποστηριχθεί η ανεξάρτητη διαβίωση και η ένταξη στην κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των δράσεων που απευθύνονται σε ηλικιωμένους με αναπηρία, οι οποίοι χρειάζονται αυξημένη στήριξη και έχουν σύνθετες ανάγκες, είναι δε ιδιαίτερα ευάλωτοι και εκτεθειμένοι στον κοινωνικό αποκλεισμό. Επιπρόσθετα, η Ένωση και όλα τα κράτη μέλη έχουν υπογράψει τη σύμβαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, που περιέχει, μεταξύ άλλων, διατάξεις σχετικές με τους ηλικιωμένους.
(25)
Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών εορτάζεται κάθε χρόνο στις 29 Απριλίου. Η ημέρα αυτή αποτελεί μια καλή ευκαιρία για την Ένωση να ανανεώσει τη δέσμευσή της για την ενίσχυση της αλληλεγγύης και της συνεργασίας μεταξύ των γενεών με στόχο την προαγωγή μιας δίκαιης και βιώσιμης κοινωνίας.
(26)
Η παρούσα απόφαση θεσπίζει ένα χρηματοδοτικό κονδύλιο, που αποτελεί προνομιακή αναφορά για την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, κατά την έννοια του σημείου 37 της διοργανικής συμφωνίας της 17ης Μαΐου 2006 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για δημοσιονομική πειθαρχία και χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (4).
(27)
Η ενεργός γήρανση αποτελεί επίσης αντικείμενο πολλών ταμείων, προγραμμάτων και σχεδίων δράσης της Ένωσης, όπως είναι το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (5), το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (6), το πρόγραμμα Progress (7), το πρόγραμμα διά βίου μάθησης (8) και, ιδίως, το πρόγραμμα Grundtvig αυτού, το πρόγραμμα υγείας (9), τα ειδικά προγράμματα ΤΠΕ και κοινωνικοοικονομικών και ανθρωπιστικών επιστημών του έβδομου προγράμματος-πλαισίου έρευνας και ανάπτυξης (10), το σχέδιο δράσης«Η ευγηρία στην κοινωνία της πληροφορίας», το κοινό πρόγραμμα AAL (11), το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (12) με πιλοτικά σχέδια προς άμεση υλοποίηση με θέμα τις ΤΠΕ για την ευγηρία, η προπαρασκευαστική δράση Calypso για τον κοινωνικό τουρισμό και το σχέδιο δράσης για την αστική κινητικότητα.
(28)
Για να διασφαλιστεί η συμμετοχή ποικίλου φάσματος οργανώσεων, κατά τη διάρκεια του ευρωπαϊκού έτους θα πρέπει να υποστηρίζονται κατά το δυνατόν εκδηλώσεις και ενέργειες μικρότερης κλίμακας.
(29)
Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να υποστηριχθεί η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό έτος σημαντικών, σε ενωσιακό επίπεδο, δικτύων με την κατάλληλη χρηματοδότηση.
(30)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του ευρωπαϊκού έτους δεν μπορούν να επιτευχθούν ικανοποιητικά από τα κράτη μέλη λόγω της ανάγκης για διακρατική ανταλλαγή πληροφοριών και διάδοση ορθών πρακτικών σε όλη την Ένωση και μπορούν συνεπώς, λόγω της κλίμακας της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας του άρθρου 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας του ιδίου άρθρου, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Το έτος 2012 ανακηρύσσεται «Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών» («ευρωπαϊκό έτος»). Προάγει τη ζωτικότητα και την αξιοπρέπεια όλων.
Άρθρο 2
Στόχοι
Γενικός στόχος του ευρωπαϊκού έτους είναι να διευκολύνει τη δημιουργία μιας κουλτούρας ενεργού γήρανσης στην Ευρώπη που θα βασίζεται σε μια κοινωνία για όλες τις ηλικίες. Στο πλαίσιο αυτό, το ευρωπαϊκό έτος ενθαρρύνει και υποστηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη μέλη, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές τους, οι κοινωνικοί εταίροι, η κοινωνία των πολιτών και η επιχειρηματική κοινότητα, περιλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, για να προωθήσουν την ενεργό γήρανση και να αξιοποιήσουν αποτελεσματικότερα το δυναμικό του ταχέως αυξανόμενου πληθυσμού ηλικίας πλησίον ή άνω των 60 ετών. Με αυτό τον τρόπο ενισχύει την αλληλεγγύη και τη συνεργασία μεταξύ των γενεών, λαμβάνοντας υπόψη την πολυμορφία και την ισότητα των φύλων. Η προώθηση της ενεργού γήρανσης συνεπάγεται τη δημιουργία καλύτερων ευκαιριών ώστε οι ηλικιωμένοι, γυναίκες και άνδρες, να μπορούν να διαδραματίσουν τον ρόλο που τους αναλογεί στην αγορά εργασίας, καταπολεμώντας τη φτώχεια, ιδίως τη φτώχεια των γυναικών, και τον κοινωνικό αποκλεισμό, προάγοντας τον εθελοντισμό και την ενεργό συμμετοχή στην οικογενειακή ζωή και την κοινωνία και ενθαρρύνοντας την υγιή και αξιοπρεπή γήρανση. Τούτο προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, την προσαρμογή των συνθηκών εργασίας, την καταπολέμηση των αρνητικών στερεοτύπων και διακρίσεων λόγω ηλικίας, τη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία, τον προσανατολισμό των προγραμμάτων διά βίου μάθησης στις ανάγκες ενός γηράσκοντος εργατικού δυναμικού και την εξασφάλιση της επάρκειας των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και της παροχής των κατάλληλων κινήτρων.
Στη βάση του πρώτου εδαφίου, οι στόχοι του ευρωπαϊκού έτους είναι οι ακόλουθοι:
α)
αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με την αξία της ενεργού γήρανσης και τις ποικίλες διαστάσεις της και διασφάλιση απόδοσης προτεραιότητας στο θέμα αυτό στην πολιτική ατζέντα των ενδιαφερόμενων μερών σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου να τονιστεί η χρήσιμη συμβολή των ηλικιωμένων στην κοινωνία και την οικονομία, να ανυψωθεί η εκτίμηση της οποίας χαίρουν, να προωθηθούν η ενεργός γήρανση, η αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και η ζωτικότητα και η αξιοπρέπεια όλων των ανθρώπων και να αξιοποιηθεί αποτελεσματικότερα το δυναμικό των ηλικιωμένων, ανεξαρτήτως προέλευσης, και να τους δοθεί η δυνατότητα να διάγουν αξιοπρεπή και ανεξάρτητο βίο,
β)
ενίσχυση του διαλόγου, ανταλλαγή πληροφοριών και ανάπτυξη της αμοιβαίας μάθησης μεταξύ των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων μερών σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου να προωθηθούν οι πολιτικές για την ενεργό γήρανση, να προσδιοριστούν και να διαδοθούν ορθές πρακτικές και να ενθαρρυνθούν η συνεργασία και οι συμπράξεις,
γ)
διαμόρφωση ενός πλαισίου για ανάληψη δεσμεύσεων και συγκεκριμένων δράσεων, ώστε να είναι σε θέση η Ένωση, τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη σε όλα τα επίπεδα, με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, των κοινωνικών εταίρων και των επιχειρήσεων και με ιδιαίτερη έμφαση στην προώθηση στρατηγικών πληροφόρησης, να διαμορφώσουν καινοτόμες λύσεις, πολιτικές και μακρόπνοες στρατηγικές, περιλαμβανομένων συνολικών στρατηγικών διαχείρισης της ηλικίας για τις δραστηριότητες που σχετίζονται με την απασχόληση και την εργασία, μέσω συγκεκριμένων δραστηριοτήτων και να επιδιώξουν την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων σχετικά με την ενεργό γήρανση και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών,
δ)
προαγωγή δραστηριοτήτων που θα βοηθήσουν να καταπολεμηθούν οι διακρίσεις λόγω ηλικίας, να ξεπεραστούν τα σχετικά με την ηλικία στερεότυπα και να αρθούν τα εμπόδια, ιδίως όσον αφορά την ικανότητα απασχόλησης.
Άρθρο 3
Περιεχόμενο των μέτρων
1. Τα μέτρα που λαμβάνονται για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στο άρθρο 2 περιλαμβάνουν τις ακόλουθες δραστηριότητες σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο:
α)
συνέδρια, εκδηλώσεις και πρωτοβουλίες, με την ενεργό συμμετοχή όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, για την προώθηση του διαλόγου, την ευαισθητοποίηση και την ενθάρρυνση της δέσμευσης για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων που συμβάλλουν σε συνεχή και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα,
β)
εκστρατείες ενημέρωσης, προβολής και εκπαίδευσης, με τη χρήση πολυμέσων,
γ)
ανταλλαγή πληροφοριών, εμπειριών και ορθών πρακτικών, με τη χρήση, μεταξύ άλλων, της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού και δικτύων των ενδιαφερόμενων μερών που εργάζονται την υλοποίηση των στόχων του ευρωπαϊκού έτους,
δ)
έρευνα και μελέτες σε ενωσιακή, εθνική ή περιφερειακή κλίμακα και διάδοση των αποτελεσμάτων, με επίκεντρο τον οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο της προαγωγής μιας πολιτικής για την ενεργό γήρανση και φιλικών προς την ενεργό γήρανση πολιτικών.
2. Κατά την εφαρμογή των δραστηριοτήτων που αναφέρονται στην παράγραφο 1, δίνεται προσοχή στη συμμετοχή όλων των γενεών στην επιδίωξη των στόχων του ευρωπαϊκού έτους, ιδίως με την επιδίωξη της ανάπτυξης συμμετοχικής προσέγγισης και με την ενθάρρυνση της συμμετοχής ηλικιωμένων και νεότερων ανθρώπων σε κοινές πρωτοβουλίες.
3. Η Επιτροπή ή τα κράτη μέλη μπορούν να προσδιορίσουν περαιτέρω δραστηριότητες που συμβάλλουν στους στόχους του ευρωπαϊκού έτους και μπορούν να επιτρέψουν τη χρησιμοποίηση της ονομασίας του ευρωπαϊκού έτους για την προώθηση των δραστηριοτήτων αυτών, υπό την προϋπόθεση ότι συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων που προβλέπονται στο άρθρο 2.
4. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη, κατά την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους, λαμβάνουν υπόψη τους την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλες τις δραστηριότητές τους.
5. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το δυναμικό των διασυνοριακών δραστηριοτήτων που λαμβάνουν χώρα σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο για την επίτευξη των στόχων που ορίζονται στο άρθρο 2.
6. Καταβάλλονται οι δέουσες προσπάθειες ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ότι όλες οι δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους που απευθύνονται στο ευρύτερο κοινό είναι προσιτές σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία.
Άρθρο 4
Συντονισμός με τα κράτη μέλη
1. Κάθε κράτος μέλος ορίζει έναν εθνικό συντονιστή επιφορτισμένο με την οργάνωση της συμμετοχής του στο ευρωπαϊκό έτος και ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με τον εν λόγω ορισμό.
2. Οι εθνικοί συντονιστές οφείλουν επίσης να μεριμνούν για τον κατάλληλο συντονισμό των εθνικών δραστηριοτήτων του ευρωπαϊκού έτους και μπορούν επίσης σε αυτό το πλαίσιο να προωθούν και να διευκολύνουν τις δραστηριότητες που αναλαμβάνονται σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Οι εθνικοί συντονιστές προάγουν επίσης την πλήρη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, περιλαμβανομένης της κοινωνίας των πολιτών, στις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους.
3. Έως τις 25 Νοεμβρίου 2011, τα κράτη μέλη καλούνται να ενημερώσουν την Επιτροπή σχετικά με το πρόγραμμα εργασίας τους, το οποίο περιγράφει λεπτομερώς τις εθνικές δραστηριότητες που έχουν προγραμματισθεί στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους.
Άρθρο 5
Συμμετέχουσες χώρες
Η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό έτος είναι ανοιχτή:
α)
σε κράτη μέλη,
β)
σε υποψήφιες χώρες,
γ)
στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και
δ)
στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών που είναι μέλη της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.
Άρθρο 6
Συντονισμός σε επίπεδο Ένωσης
1. Η Επιτροπή υλοποιεί το ευρωπαϊκό έτος σε επίπεδο Ένωσης.
2. Η Επιτροπή συγκαλεί συνεδριάσεις των εθνικών συντονιστών με σκοπό τον συντονισμό των δραστηριοτήτων του ευρωπαϊκού έτους σε επίπεδο Ένωσης και την ανταλλαγή πληροφοριών και γνώσεων, μεταξύ άλλων, και όσον αφορά ενδεχόμενες δεσμεύσεις και την υλοποίησή τους στα κράτη μέλη.
3. Η Επιτροπή διευκολύνει και παρακολουθεί τις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, μεταξύ άλλων προτείνοντας, όπου ενδείκνυται, νέους τρόπους και εργαλεία για την επίτευξη των στόχων του ευρωπαϊκού έτους και την αξιολόγησή τους.
4. Ο συντονισμός των δραστηριοτήτων του ευρωπαϊκού έτους σε επίπεδο Ένωσης αποτελεί επίσης αντικείμενο των υφιστάμενων επιτροπών διαμόρφωσης πολιτικής και των συμβουλευτικών ομάδων.
5. Η Επιτροπή συγκαλεί, επίσης, συνεδριάσεις των εκπροσώπων των ευρωπαϊκών οργανώσεων ή φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ενεργού γήρανσης, προκειμένου να συμβάλουν στην υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους.
6. Το θέμα του ευρωπαϊκού έτους καθίσταται προτεραιότητα από την Επιτροπή στις δραστηριότητες επικοινωνίας των αντιπροσωπειών της στα κράτη μέλη και από τα συναφή, κρίσιμης σημασίας και ενωσιακού επιπέδου, δίκτυα που λαμβάνουν ενίσχυση για τις δαπάνες λειτουργίας τους από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης στα προγράμματα εργασίας τους.
7. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και η Επιτροπή των Περιφερειών συμμετέχουν στις εν λόγω δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους.
Άρθρο 7
Χρηματοδοτική και μη στήριξη
1. Οι δραστηριότητες που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 και λαμβάνουν χώρα σε επίπεδο Ένωσης μπορούν να οδηγήσουν στη σύναψη δημόσιων συμβάσεων ή στη χορήγηση δανείων που χρηματοδοτούνται από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης.
2. Όπου κρίνεται σκόπιμο, προγράμματα και πολιτικές που εφαρμόζονται σε τομείς που συμβάλλουν στην προώθηση της ενεργού γήρανσης, όπως στην απασχόληση, τις κοινωνικές υποθέσεις και τις ίσες ευκαιρίες, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό, την υγεία, την έρευνα, την κοινωνία της πληροφορίας, την περιφερειακή πολιτική και την πολιτική μεταφορών, είναι δυνατόν να στηρίζουν το ευρωπαϊκό έτος σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες και στο πλαίσιο των υφιστάμενων δυνατοτήτων θέσπισης προτεραιοτήτων στα προγράμματα αυτά.
3. Η Ένωση μπορεί να χορηγεί στήριξη μη χρηματοδοτικού χαρακτήρα για δραστηριότητες που αναλαμβάνονται από δημόσιες και ιδιωτικές οργανώσεις σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 3.
Άρθρο 8
Προϋπολογισμός
1. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης, σε επίπεδο Ένωσης, και ιδίως σε σχέση με τις δραστηριότητες που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1, για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2011 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012 ανέρχεται σε 5 000 000 EUR.
2. Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή εγκρίνει ετήσιες πιστώσεις εντός των ορίων του δημοσιονομικού πλαισίου.
Άρθρο 9
Συνοχή
Η Επιτροπή - από κοινού με τα κράτη μέλη - εξασφαλίζει τη συνοχή των μέτρων που προβλέπονται από την παρούσα απόφαση με άλλα ενωσιακά, εθνικά και περιφερειακά προγράμματα και πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων του ευρωπαϊκού έτους.
Άρθρο 10
Διεθνής συνεργασία
Για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους, η Επιτροπή μπορεί να συνεργαστεί με αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς, ιδίως με τα Ηνωμένα Έθνη και το Συμβούλιο της Ευρώπης, φροντίζοντας παράλληλα να εξασφαλιστεί η προβολή των προσπαθειών της Ένωσης για την προώθηση της ενεργού γήρανσης.
Άρθρο 11
Αξιολόγηση
1. Έως τις 30 Ιουνίου 2014, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών έκθεση γενικής αξιολόγησης των πρωτοβουλιών που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση, η οποία περιέχει λεπτομέρειες σχετικά με την εφαρμογή και τα αποτελέσματα που θα χρησιμεύσει ως βάση για μελλοντικές πολιτικές, μέτρα και δράσεις της Ένωσης στον τομέα αυτό.
2. Η έκθεση της παραγράφου 1 παρέχει επίσης πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο ενσωμάτωσης της διάστασης της ισότητας των φύλων στις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους και τον τρόπο διασφάλισης της προσβασιμότητας των ατόμων με αναπηρία στις εν λόγω δραστηριότητες.
3. Η έκθεση της παραγράφου 1 επισημαίνει επίσης με ποιο τρόπο το ευρωπαϊκό έτος παρήγαγε διαρκή αποτελέσματα για την προώθηση της ενεργού γήρανσης σε ολόκληρη την Ένωση.
Άρθρο 12
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 13
Αποδέκτες
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 14 Σεπτεμβρίου 2011.
ROZHODNUTÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY č. 940/2011/EU
ze dne 14. září 2011
o Evropském roku aktivního stárnutí a mezigenerační solidarity (2012)
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 153 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
po konzultaci s Výborem regionů,
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle čl. 147 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) má Unie přispívat k dosažení vysoké úrovně zaměstnanosti tím, že podněcuje spolupráci mezi členskými státy a podporuje a případně doplňuje jejich opatření.
(2)
Podle čl. 153 odst. 1 Smlouvy o fungování EU má Unie podporovat a doplňovat činnost členských států v oblastech pracovních podmínek, zapojení osob vyloučených z trhu pracovních příležitostí a boje proti sociálnímu vyloučení.
(3)
Podle čl. 3 odst. 3 Smlouvy o Evropské unii Unie mimo jiné bojuje proti sociálnímu vyloučení a diskriminaci a podporuje sociální spravedlnost a ochranu, rovnost žen a mužů a mezigenerační solidaritu.
(4)
Článek 174 Smlouvy o fungování EU uznává, že některé regiony Unie jsou závažně a trvale znevýhodněny demografickými podmínkami, které mohou nepříznivě ovlivnit úroveň jejich rozvoje a které vyžadují zvláštní pozornost v rámci snahy o dosažení hospodářské, sociální a územní soudržnosti Unie.
(5)
Podle článku 25 Listiny základních práv Evropské unie Unie uznává a ctí práva starších osob na to, aby vedly důstojný a nezávislý život a podílely se na společenském a kulturním životě.
(6)
Stárnutí je nepochybně výzvou pro celou společnost a všechny generace v Evropě a je také záležitostí mezigenerační solidarity a rodiny.
(7)
Část obyvatelstva Unie, kterou tvoří lidé ve věku nad 55 let, bude narůstat mnohem rychleji, než tomu bylo doposud. To je velmi pozitivní, neboť jde o logický důsledek zlepšení zdraví a kvality života. Nicméně vzhledem k této demografické změně musí Unie čelit řadě výzev.
(8)
Evropská rada uznala na několika svých po sobě následujících zasedáních potřebu řešit dopady stárnutí populace na evropské sociální modely. Hlavní odpověď na tyto rychlé změny ve věkové struktuře spočívá v podpoře vytvoření kultury aktivního stárnutí jako celoživotního procesu a zajištění toho, aby rychle rostoucí skupina obyvatel tvořená lidmi, jimž je v současné době více než 55 let, kteří jsou celkově zdravější a vzdělanější než příslušníci této věkové skupiny v minulosti, měla dobré podmínky pro zaměstnanost a aktivní zapojení do společenského a rodinného života, a to i formou dobrovolné činnosti, celoživotního učení, kulturního a sportovního vyžití.
(9)
Podle Světové zdravotnické organizace je aktivní stárnutí procesem optimalizace možností v oblasti zdraví, zapojení a zabezpečení s cílem zlepšit kvalitu života během stárnutí. Aktivní stárnutí umožňuje lidem plně rozvinout svůj potenciál pro dobrou tělesnou, sociální a duševní pohodu v průběhu celého jejich života a zapojovat se do společnosti, a přitom jim poskytuje odpovídající ochranu, zabezpečení a péči, když to potřebují. Podporování aktivního stárnutí proto vyžaduje mnohostranný přístup a odpovědnost prostřednictvím trvalé podpory napříč všemi generacemi.
(10)
Evropský rok aktivního stárnutí a mezigenerační solidarity (2012) by měl navazovat na odkaz Evropského roku boje proti chudobě a sociálnímu vyloučení (2010) a Evropského roku dobrovolných činností na podporu aktivního občanství (2011), a proto by měla být podporována součinnost těchto evropských roků a Evropského roku aktivního stárnutí a mezigenerační solidarity (2012) (dále jen „evropský rok“).
(11)
Vzhledem k rostoucímu podílu starších lidí v Evropě a zvýšenému výskytu chronických onemocnění je dnes více než kdy jindy velmi důležité podporovat zdravé stárnutí všech lidí, zejména těch starších, a podporovat jejich vitalitu a důstojnost mimo jiné zajištěním přístupu k patřičné a vysoce kvalitní zdravotní péči, dlouhodobé péči a sociálním službám a vytvářením iniciativ na podporu prevence zdravotních rizik spojených se stárnutím. Zdravé stárnutí může přispět ke zvýšení účasti starších lidí na trhu práce, může jim umožnit být ve společnosti déle aktivní, může zlepšit individuální kvalitu jejich života a omezit tlak na systémy zdravotní a sociální péče a systémy důchodového zabezpečení.
(12)
Komise představila své názory na demografické výzvy, kterým Unie čelí, a na možnosti jejich řešení ve svých sděleních „Demografická budoucnost Evropy - učiňme z problému výhodu“ ze dne 12. října 2006, „Podporovat solidaritu mezi generacemi“ ze dne 10. května 2007 a „Řešení dopadu stárnutí populace v EU (Zpráva o stárnutí populace za rok 2009)“ ze dne 29. dubna 2009.
(13)
Různorodost starší generace v Evropě se bude dále zvyšovat. Je proto třeba aktivně podporovat rovné příležitosti a podněcovat k účasti. Aktivní občané z různých prostředí plní ve společnosti důležitou propojovací funkci, napomáhají integraci a jsou přínosem pro hospodářství.
(14)
Dne 22. února 2007 přijala Rada a zástupci členských států zasedajících v Radě usnesení nazvané, „Příležitosti a výzvy v souvislosti s demografickými změnami v Evropě: přínos starších lidí k hospodářskému a sociálnímu rozvoji“, ve kterém zdůraznila potřebu zvýšit možnosti aktivního zapojení starších lidí, mimo jiné i prostřednictvím dobrovolné práce, a nové hospodářské příležitosti („stříbrná ekonomika“) vzniklé v důsledku rostoucí poptávky ze strany starších lidí po určitých druzích zboží a služeb, jakož i význam pozitivního vnímání starších lidí ze strany veřejnosti.
(15)
Dne 8. června 2009 přijala Rada závěry nazvané „Rovné příležitosti pro ženy a muže: aktivní a důstojné stárnutí“, kde uznala, že se starší ženy i muži v celé Unii setkávají s vážnými problémy, snaží-li se vést aktivní život a důstojně zestárnout, a navrhla členským státům a Komisi přijmout řadu opatření zahrnujících podporu politik aktivního stárnutí, a zohlednit přitom rozdílné situace v jednotlivých členských státech a rozdílné problémy žen a mužů.
(16)
Dne 30. listopadu 2009 přijala Rada závěry nazvané „Zdravé a důstojné stárnutí“, kde mimo jiné vyzvala Komisi, aby „připravila informační akce na podporu aktivního stárnutí, včetně případného vyhlášení roku 2012 Evropským rokem aktivního stárnutí a mezigenerační solidarity“.
(17)
Ve svém sdělení nazvaném „Evropa 2020 - strategie pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění“ ze dne 3. března 2010 Komise zdůraznila, jak je pro sociální soudržnost a vyšší produktivitu důležité, aby Unie udržovala zdravou a aktivní stárnoucí populaci. Dne 23. listopadu 2010 přijala Komise jako součást strategie Evropa 2020 stěžejní iniciativu nazvanou „Agenda pro nové dovednosti a pracovní místa: evropský příspěvek k plné zaměstnanosti“, podle které by členské státy měly především podporovat politiky aktivního stárnutí. Dne 16. prosince 2010 přijala Komise rovněž stěžejní iniciativu nazvanou „Evropská platforma pro boj proti chudobě a sociálnímu vyloučení: evropský rámec pro sociální a územní soudržnost“. Splnění uvedených cílů vyžaduje zapojení vlády na všech úrovních i různých nevládních subjektů; na úrovni Unie lze pak tyto cíle podporovat činnostmi v rámci evropského roku, které se zaměřují na zvyšování povědomí a posílení výměny osvědčených postupů. Vnitrostátní koordinátoři by měli dbát na to, aby vnitrostátní opatření byla koordinovaná a v souladu s cíli evropského roku. Rovněž by se měla naplánovat účast dalších institucí a zúčastněných subjektů.
(18)
Dne 7. června 2010 přijala Rada závěry nazvané „Aktivní stárnutí“, v nichž vyzvala Komisi, aby „pokračovala v přípravě Evropského roku pro aktivní stárnutí v roce 2012, během kterého lze vyzdvihnout výhody aktivního stárnutí a jeho přínosy mezigenerační solidaritě a zveřejnit slibné iniciativy na podporu aktivního stárnutí na všech úrovních“.
(19)
Dne 11. listopadu 2010 přijal Evropský parlament usnesení nazvané „Demografická výzva a solidarita mezi generacemi“, ve kterém vyzývá členské státy, aby v nadcházejících letech učinily z aktivního stárnutí jednu ze svých priorit. Usnesení zároveň zdůraznilo, že evropský rok by měl vyzdvihnout zejména přínos starších lidí pro společnost a poskytnout příležitost k posílení solidarity, spolupráce a porozumění mezi generacemi a umožnit spolupráci mladších a starších lidí.
(20)
Stanoviska, která vypracoval Evropský hospodářský a sociální výbor a Výbor regionů, rovněž zdůraznila význam aktivního stárnutí pro Evropu tím, že mimo jiné kladou důraz na důležitost mezigenerační zdravotní péče.
(21)
Rozhodnutí Rady 2010/707/EU ze dne 21. října 2010 o hlavních směrech politik zaměstnanosti členských států (3) vyzývá členské státy v hlavních směrech 7 a 8 ke zvýšení účasti pracovní síly prostřednictvím politik na podporu aktivního stárnutí, ke zvýšení míry zaměstnanosti starších pracovníků prostřednictvím podpory inovace v organizaci práce a zvýšení zaměstnatelnosti těchto pracovníků prostřednictvím zvyšování jejich kvalifikace a účasti na systémech celoživotního učení. Hlavní směr 10 zdůrazňuje potřebu posílit systémy sociální ochrany, celoživotní učení a politik aktivního začleňování s cílem vytvořit příležitosti pro lidi v různém stádiu života, poskytnout jim ochranu proti riziku chudoby a sociálního vyloučení a posílit jejich aktivní účast ve společnosti.
(22)
Ve svém sdělení nazvaném „Digitální agenda pro Evropu“, první stěžejní iniciativě strategie Evropa 2020 přijaté dne 19. května 2010, Komise zdůraznila význam aplikací a služeb v oblasti informačních a komunikačních technologií (IKT) pro důstojné stáří a navrhla především posílení společného programu asistovaného žití v domácím prostředí (Ambient Assisted Living - AAL). V Digitální agendě pro Evropu bylo rovněž doporučeno přijmout společné akce za účelem zvýšení schopnosti práce s digitálními technologiemi všech Evropanů včetně starších lidí - skupiny, která má mezi 150 miliony občanů (přibližně 30 % z celkového počtu obyvatel), kteří internet nikdy nepoužili, výrazné zastoupení. Zjednodušení přístupu k novým technologiím a zaškolování v jejich používání by dále zlepšilo příležitosti pro starší lidi.
(23)
S ohledem na strategii Evropa 2020 navrhla Komise v rámci stěžejní iniciativy „Unie inovací“ zahájit inovační partnerství v oblasti aktivního a zdravého stárnutí. Cílem této iniciativy je umožnit občanům déle žít nezávisle a v dobrém zdraví a do roku 2020 zvýšit průměrnou délku zdravého života o dva roky.
(24)
Komise provádí Evropskou strategii pro pomoc osobám se zdravotním postižením 2010-2020, která s ohledem na častou souvztažnost mezi zdravotním postižením a stárnutím obsahuje příslušná opatření týkající se starších lidí. V návaznosti na koncepci „designu pro všechny“ jsou důležitá zejména opatření zaměřená na přístupnost. Podstatná jsou rovněž opatření na podporu samostatného bydlení a začlenění do společnosti, mimo jiné ta, která se zaměřují na starší osoby se zdravotním postižením, kteří potřebují vysokou úroveň podpory, mají složitější potřeby a jsou obzvláště zranitelní a náchylní k sociálnímu vyloučení. Kromě toho Unie a všechny členské státy podepsaly Úmluvu Organizace spojených národů o právech osob se zdravotním postižením, která obsahuje mimo jiné ustanovení týkající se starších lidí.
(25)
Evropský den mezigenerační solidarity se každoročně slaví dne 29. dubna. Poskytuje vhodnou příležitost k tomu, aby Unie obnovila svůj závazek posílit solidaritu a spolupráci mezi generacemi s cílem propagovat spravedlivou a udržitelnou společnost.
(26)
Toto rozhodnutí stanoví finanční krytí, které bude pro rozpočtový orgán hlavní referenční hodnotou ve smyslu bodu 37 interinstitucionální dohody ze dne 17. května 2006 mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí o rozpočtové kázni a řádném finančním řízení. (4)
(27)
Na aktivní stárnutí se zaměřuje také několik fondů, programů a akčních plánů Unie, jako je Evropský sociální fond (5), Evropský fond pro regionální rozvoj (6), program PROGRESS (7), program celoživotního učení (8), a v rámci tohoto programu zejména program Grundtvig, program v oblasti zdraví (9), specifické programy v oblasti informačních a komunikačních technologií a v oblasti sociálně-ekonomických a humanitních věd v Sedmém rámcovém programu pro výzkum a rozvoj (10), akční plán „Důstojné stáří v informační společnosti“, společný program asistovaného žití v domácím prostředí (AAL) (11), rámcový program pro konkurenceschopnost a inovace (12), který zahrnuje pilotní projekty na zavádění informačních a komunikačních technologií pro akční plán Důstojné stáří, přípravná akce CALYPSO pro sociální cestovní ruch a akční plán pro městskou mobilitu.
(28)
S cílem zajistit účast široké škály organizací by se během evropského roku mělo co nejvíce umožňovat pořádání akcí a činností menšího rozsahu.
(29)
Zapojení příslušných sítí na úrovni Unie v rámci evropského roku by mělo být motivováno a podpořeno odpovídajícími zdroji.
(30)
Jelikož cílů evropského roku nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států vzhledem k nutnosti nadnárodní výměny informací a šíření osvědčených postupů v celé Unii, a proto jich může být vzhledem k rozsahu navrhovaných činností lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto rozhodnutí rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů,
PŘIJALY TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Předmět
Rok 2012 se vyhlašuje Evropským rokem aktivního stárnutí a mezigenerační solidarity (dále jen „evropský rok“). Měl by podporovat vitalitu a důstojnost všech.
Článek 2
Cíle
Celkovým cílem evropského roku je usnadnit v Evropě vytvoření kultury aktivního stárnutí založené na společnosti pro všechny věkové skupiny. V tomto rámci evropský rok podněcuje a podporuje úsilí členských států, regionálních a místních orgánů, sociálních partnerů, občanské společnosti a podnikatelského sektoru, včetně malých a středních podniků, zaměřené na podporu aktivního stárnutí a větší snahu o mobilizaci potenciálu rychle rostoucího počtu obyvatel ve věku nad 55 let. Přitom posiluje solidaritu a spolupráci mezi generacemi s přihlédnutím k rozmanitosti a rovnosti žen a mužů. Podporování aktivního stárnutí znamená vytvoření lepších příležitostí, aby starší ženy a muži mohli plnit svou úlohu na trhu práce, boj proti chudobě, zejména žen, a sociálnímu vyloučení, posílení dobrovolné činnosti a aktivního zapojení do rodinného života a společnosti a podporu zdravého a důstojného stárnutí. To zahrnuje mimo jiné přizpůsobení pracovních podmínek, boj proti negativním stereotypům spojeným s věkem a proti diskriminaci na základě věku, zlepšení bezpečnosti a ochrany zdraví při práci, přizpůsobení systémů celoživotního učení potřebám stárnoucí pracovní síly a zajištění toho, aby systémy sociální ochrany byly odpovídající a poskytovaly vhodné pobídky.
S ohledem na první pododstavec jsou cíle evropského roku:
a)
zvýšit obecné povědomí o významu aktivního stárnutí a jeho různých aspektů a zajistit, aby mu bylo přiznáno významné postavení v politické agendě zúčastněných subjektů na všech úrovních, s cílem vyzdvihnout cenný přínos starších lidí pro společnost a hospodářství a více jej uznávat, podporovat aktivní stárnutí, solidaritu mezi generacemi a vitalitu a důstojnost všech lidí, více se snažit o mobilizaci potenciálu starších lidí bez ohledu na jejich původ a umožnit jim vést nezávislý život;
b)
podněcovat diskuzi, vyměňovat si informace a rozvíjet vzájemnou výměnu zkušeností mezi členskými státy a zúčastněnými subjekty na všech úrovních s cílem podporovat politiku aktivního stárnutí, určit a šířit osvědčené postupy a podporovat spolupráci a součinnost;
c)
nabídnout rámec pro závazky a konkrétní opatření, které umožní Unii, členským státům a zúčastněným subjektům na všech úrovních, při výrazném zapojení občanské společnosti, sociálních partnerů a podniků a se zvláštním důrazem na podporu informačních strategií, aby prostřednictvím konkrétních činností vypracovaly inovativní řešení, politiky a dlouhodobé strategie, včetně komplexních strategií řízení zohledňujících věkovou strukturu v oblasti zaměstnanosti a práce, a sledovaly konkrétní cíle týkající se aktivního stárnutí a mezigenerační solidarity;
d)
podporovat činnosti, které pomohou bojovat proti diskriminaci na základě věku, překonávat stereotypy související s věkem a odstranit bariéry, zejména pokud jde o zaměstnatelnost.
Článek 3
Obsah opatření
1. Opatření, která je třeba přijmout k dosažení cílů stanovených v článku 2, zahrnují tyto činnosti na úrovni Unie, celostátní, regionální nebo místní úrovni:
a)
konference, akce a iniciativy, s aktivním zapojením všech příslušných zúčastněných subjektů, s cílem podpořit diskuzi, zvyšovat povědomí a podněcovat závazky ke konkrétním cílům přispívajícím k udržitelným a trvalým dopadům;
b)
informační, propagační a vzdělávací kampaně využívající multimédia;
c)
výměnu informací, zkušeností a osvědčených postupů, a to mimo jiné prostřednictvím otevřené metody koordinace a sítí zúčastněných subjektů usilujících o dosažení cílů evropského roku;
d)
výzkum a šetření na úrovni Unie, celostátní nebo regionální úrovni a šíření výsledků s důrazem na hospodářský a sociální dopad podpory aktivního stárnutí a s ním spojených politik.
2. Při uskutečňování činností uvedených v odstavci 1 je věnována pozornost zapojení všech generací do úsilí o dosažení cílů evropského roku, zejména prostřednictvím snahy o vytvoření přístupu umožňujícího začlenění a podpory účasti starších a mladších lidí na společných iniciativách.
3. Komise nebo členské státy mohou označit další činnosti jako přínosné pro cíle evropského roku a mohou umožnit, aby byl název evropského roku použit k propagaci těchto činností za podmínky, že budou přispívat k dosažení cílů stanovených v článku 2.
4. Komise a členské státy zohlední při všech svých činnostech spojených s evropským rokem rovnost žen a mužů.
5. Komise zohlední potenciál přeshraničních činností, které se konají na regionální nebo místní úrovni, pro dosažení cílů stanovených v článku 2.
6. Je vyvíjeno úsilí o zajištění toho, aby všechny činnosti v rámci evropského roku určené širší veřejnosti byly snadno přístupné všem, včetně osob se zdravotním postižením.
Článek 4
Koordinace na úrovni členských států
1. Každý členský stát určí vnitrostátního koordinátora pověřeného organizací účasti daného členského státu na evropském roce a informuje o jeho jmenování Komisi.
2. Vnitrostátní koordinátoři rovněž dbají na to, aby vnitrostátní činnosti v rámci evropského roku byly řádně koordinovány, a mohou v této souvislosti rovněž podporovat a usnadňovat místní a regionální činnosti. Vnitrostátní koordinátoři rovněž prosazují zapojení všech příslušných zúčastněných subjektů, včetně občanské společnosti, do činností v rámci evropského roku.
3. Členské státy se vyzývají, aby do 25. listopadu 2011 informovaly Komisi o svém pracovním programu, který bude obsahovat podrobný popis vnitrostátních činností plánovaných v rámci evropského roku
Článek 5
Zúčastněné země
Evropského roku se mohou zúčastnit:
a)
členské státy;
b)
kandidátské země;
c)
země západního Balkánu a
d)
státy Evropského sdružení volného obchodu, které jsou smluvními stranami Dohody o Evropském hospodářském prostoru.
Článek 6
Koordinace na úrovni Unie
1. Komise provádí evropský rok na úrovni Unie.
2. Komise svolává zasedání vnitrostátních koordinátorů za účelem koordinace činností v rámci evropského roku na úrovni Unie a za účelem výměny informací a znalostí, včetně informací o případných závazcích a jejich provádění v členských státech.
3. Komise usnadňuje a podporuje činnosti v rámci evropského roku na celostátní, regionální a místní úrovni, mimo jiné prostřednictvím případného navrhování nových metod a nástrojů pro dosažení cílů evropského roku a jejich hodnocení.
4. Koordinace činností v rámci evropského roku na úrovni Unie spadá rovněž do působnosti stávajících politických výborů a poradních skupin.
5. Komise rovněž svolává zasedání zástupců evropských organizací nebo subjektů působících v oblasti aktivního stárnutí, aby jí pomáhaly s organizací průběhu evropského roku.
6. Komise v komunikační činnosti svých zastoupení v členských státech a příslušné klíčové sítě na úrovni Unie, které získávají na své provozní náklady podporu ze souhrnného rozpočtu Unie, učiní ve svých pracovních programech z tématu evropského roku prioritu.
7. Evropský parlament, členské státy, Evropský hospodářský a sociální výbor a Výbor regionů se připojí k činnostem v rámci evropského roku.
Článek 7
Finanční a nefinanční podpora
1. Činnosti uvedené v čl. 3 odst. 1 na úrovni Unie mohou být uskutečněny na základě zadání veřejné zakázky či grantů financovaných ze souhrnného rozpočtu Unie.
2. Tam, kde je to vhodné, mohou programy a politiky v oblastech, které přispívají k podpoře aktivního stárnutí, jako jsou zaměstnanost, sociální věci a rovné příležitosti, vzdělání a kultura, zdraví, výzkum, informační společnost, regionální politika a dopravní politika, podpořit evropský rok, a to v souladu s platnými pravidly a v rámci jejich stávajících možností pro stanovování priorit.
3. Nefinanční podporu může Unie přiznat pro činnosti, které veřejné a soukromé organizace podnikly v souladu s čl. 3 odst. 3.
Článek 8
Rozpočet
1. Finanční krytí na provádění tohoto rozhodnutí na úrovni Unie, zejména na činnosti uvedené v čl. 3 odst. 1, na období od 1. ledna 2011 do 31. prosince 2012 činí 5 000 000 EUR.
2. Roční rozpočtové prostředky schvaluje rozpočtový orgán v mezích finančního rámce.
Článek 9
Soudržnost
Komise spolu s členskými státy zajišťuje, aby opatření stanovená v tomto rozhodnutí byla v souladu s ostatními unijními, celostátními i regionálními programy a iniciativami, které přispívají k dosažení cílů evropského roku.
Článek 10
Mezinárodní spolupráce
Komise může pro účely evropského roku spolupracovat s příslušnými mezinárodními organizacemi, zejména s Organizací spojených národů a Radou Evropy, přičemž dbá na zajištění viditelnosti úsilí Unie o podporu aktivního stárnutí.
Článek 11
Hodnocení
1. Do 30. června 2014 předloží Komise Evropskému parlamentu, Radě, Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru a Výboru regionů zprávu obsahující celkové hodnocení iniciativ stanovených v tomto rozhodnutí s podrobnostmi o provádění a výsledcích, která bude sloužit jako základ pro budoucí politiky, opatření a činnosti Unie v této oblasti.
2. Zpráva uvedená v odstavci 1 bude také obsahovat informace o tom, jakým způsobem byla do činností evropského roku začleněna rovnost žen a mužů a jak byl zajištěn přístup k uvedeným činnostem pro osoby se zdravotním postižením.
3. Ve zprávě uvedené v odstavci 1 bude také zdůrazněno, jaké trvalé výsledky evropský rok přinesl pro podporu aktivního stárnutí v celé Unii.
Článek 12
Vstup v platnost
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 13
Určení
Toto rozhodnutí je určeno členským státům.
Ve Štrasburku dne 14. září 2011.