ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΉ ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 16ης Δεκεμβρίου 2011
σχετικά με την εξαίρεση ορισμένων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών του τομέα των ταχυδρομείων στην Ουγγαρία από την εφαρμογή της οδηγίας 2004/17/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 9197]
(Το κείμενο στην ουγγρική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/875/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη την οδηγία 2004/17/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών (1), και ιδίως το άρθρο 30 παράγραφοι 5 και 6,
Έχοντας υπόψη το αίτημα που υπέβαλε με επιστολή η Magyar Posta, το οποίο παραλήφθηκε στις 24 Ιουνίου 2011,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
(1)
Στις 24 Ιουνίου 2011 η Επιτροπή έλαβε αίτημα, βάσει του άρθρου 30 παράγραφος 5 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ, το οποίο της διαβιβάστηκε με επιστολή. Η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από τον αιτούντα και την ουγγρική αρχή ανταγωνισμού με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στις 8 Αυγούστου 2011. Οι αντίστοιχες απαντήσεις παρελήφθησαν στις 2 και στις 15 Σεπτεμβρίου 2011. Το αίτημα που υπέβαλε η Magyar Posta (στο εξής «Posta») αφορά διάφορες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που παρέχονται από την Posta, και αποτελείται από δύο μέρη, ήτοι: τις υπηρεσίες πληρωμών και τις υπηρεσίες που παρέχονται για λογαριασμό άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Καθένα από τα μέρη αυτά αφορά με τη σειρά του διάφορες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες οι οποίες έχουν ομαδοποιηθεί σύμφωνα με τους ακόλουθους τίτλους, όπως καθορίζονται από την Posta:
Υπηρεσίες πληρωμών
1.
Υφιστάμενες ίδιες υπηρεσίες:
1.1.
Υπηρεσίες που επιτρέπουν τις καταθέσεις μετρητών σε λογαριασμό πληρωμών (πληρωμές λογαριασμών και κατεπείγουσες «express» πληρωμές λογαριασμών)·
1.2.
Υπηρεσίες που επιτρέπουν τις αναλήψεις μετρητών από λογαριασμό πληρωμών: (υπηρεσία παράδοσης μετρητών και υπηρεσία πληρωμής συντάξεων)·
1.3.
Υπηρεσίες μεταφοράς χρηματικών ποσών (εγχώρια εντολή πληρωμής, διεθνής εντολή πληρωμής και εντολή πληρωμής της Western Union -για λογαριασμό άλλων)·
2.
Υπηρεσίες λογαριασμού και συναφείς υπηρεσίες πληρωμών που προβλέπεται να παρέχονται στο μέλλον
2.1.
Υπηρεσίες που επιτρέπουν τις καταθέσεις μετρητών σε λογαριασμό πληρωμών, καθώς και όλες οι δραστηριότητες που απαιτούνται για την τήρηση λογαριασμού πληρωμών·
2.2.
Υπηρεσίες που επιτρέπουν τις αναλήψεις μετρητών από λογαριασμό πληρωμών, καθώς και όλες οι δραστηριότητες που απαιτούνται για την τήρηση λογαριασμού πληρωμών·
2.3.
Εκτέλεση συναλλαγών πληρωμών μέσω λογαριασμών πληρωμών·
2.4.
Έκδοση μέσων πληρωμών που υποκαθιστούν την κάρτα.
Υπηρεσίες παρεχόμενες για λογαριασμό άλλων
3.1.
Διαμεσολάβηση τρεχούμενων λογαριασμών και των συναφών προϊόντων και υπηρεσιών (υπηρεσίες τραπεζικών λογαριασμών λιανικής και επαγγελματικών τραπεζικών λογαριασμών που παρέχονται για λογαριασμό πιστωτικών ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένης της αποδοχής και διαβίβασης εντολών για εκτέλεση της πληρωμής, και διαμεσολάβηση των καταθέσεων όψεως και προθεσμιακών καταθέσεων συνδεόμενων με τραπεζικό λογαριασμό),
3.2.
Πιστωτική διαμεσολάβηση που πραγματοποιείται για λογαριασμό πιστωτικών ιδρυμάτων,
3.3.
Διαμεσολάβηση και αποδοχή των καρτών πληρωμής που πραγματοποιούνται για λογαριασμό πιστωτικών ιδρυμάτων [πιστωτικές κάρτες, χρεωστικές κάρτες, αποδοχή τραπεζικής κάρτας και τερματικά σε σημεία πώλησης (POS)],
3.4.
Διαμεσολάβηση επενδύσεων και ειδικών προϊόντων αποταμίευσης για λογαριασμό τρίτων
α)
Πωλήσεις χρηματοπιστωτικών μέσων (κρατικά χρεόγραφα, επενδυτικά κεφάλαια και άλλοι τίτλοι)·
β)
Διαμεσολάβηση προϊόντων στεγαστικής αποταμίευσης.
3.5.
Διαμεσολάβηση ασφαλιστικών προϊόντων: (ασφαλίσεις ζωής και ασφαλίσεις ζημιών)
(2)
Σύμφωνα με την αίτηση (2) το δίκτυο της Posta αποτελείται από περισσότερα από 2 600 μόνιμα ταχυδρομικά καταστήματα. Ωστόσο, όλες οι υπηρεσίες που απαριθμούνται στην αίτηση δεν παρέχονται από όλα τα καταστήματα (3). Ο συνολικός αριθμός των υποκαταστημάτων πιστωτικών ιδρυμάτων που λειτουργούν σήμερα στο έδαφος της Ουγγαρίας ανέρχεται σε 4 605. Σύμφωνα με το Giro Zrt, η OTP Bank είναι το μεγαλύτερο πιστωτικό ίδρυμα με 809 υποκαταστήματα, ακολουθούμενη από την K & H Bank Zrt. (377 υποκαταστήματα), την CIB Bank Zrt. (218 υποκαταστήματα), τη Reiffeisen Bank Zrt. (180 υποκαταστήματα) και την Erste Bank Hungary Nyrt. (145 υποκαταστήματα). Καθεμία από τις οκτώ μεγαλύτερες τράπεζες του τομέα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων αριθμούν πάνω από 100 υποκαταστήματα, στα οποία προστίθενται 22 μικρές και μεσαίες τράπεζες, 10 υποκαταστήματα πιστωτικών ιδρυμάτων και 138 πιστωτικά ιδρύματα τα οποία έχουν συσταθεί υπό μορφή συνεταιρισμών, με το μεγαλύτερο εξ αυτών να εκμεταλλεύεται ένα δίκτυο 20-40 υποκαταστημάτων. Σύμφωνα με στοιχεία του «Μπλε Βιβλίου» της ΕΚΤ του 2007 (4), η Ουγγαρία βρίσκεται σε διεθνές επίπεδο στο μέσο όρο όσον αφορά το κατά κεφαλήν αριθμό υποκαταστημάτων.
II. ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
(3)
Πρέπει να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της οδηγίας 2004/17/ΕΚ, η παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, όπως ορίζονται στο εν λόγω στοιχείο γ) τέταρτη περίπτωση, καλύπτονται από την εν λόγω οδηγία μόνον εφόσον οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται από φορείς οι οποίοι παρέχουν επίσης ταχυδρομικές υπηρεσίες κατά την έννοια του στοιχείου β) της υπόψη διάταξης. Η Posta είναι ο μόνος αναθέτων φορέας στην Ουγγαρία ο οποίος προσφέρει τις σχετικές υπηρεσίες τις οποίες αφορά η παρούσα απόφαση.
(4)
Το άρθρο 30 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ προβλέπει ότι οι συμβάσεις που προορίζονται να επιτρέψουν την άσκηση δραστηριότητας που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δεν υπόκεινται στην οδηγία, εάν η δραστηριότητα, στο κράτος μέλος όπου ασκείται, είναι απευθείας εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό σε αγορές στις οποίες η πρόσβαση δεν είναι περιορισμένη. Η άμεση έκθεση στον ανταγωνισμό εκτιμάται με βάση αντικειμενικά κριτήρια, λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων χαρακτηριστικών του οικείου τομέα. Η πρόσβαση θεωρείται ότι δεν περιορίζεται εάν το κράτος μέλος έχει ενσωματώσει και εφαρμόσει τη σχετική κοινοτική νομοθεσία για την απελευθέρωση ενός συγκεκριμένου τομέα ή μέρους του. Όταν δεν αναφέρεται σχετική κοινοτική νομοθεσία στο παράρτημα ΧΙ της οδηγίας, όπως συμβαίνει εν προκειμένω με τις υπηρεσίες που αφορά η παρούσα απόφαση, το άρθρο 30 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο ορίζει ότι «πρέπει να αποδεικνύεται ότι η πρόσβαση στην εν λόγω αγορά είναι ελεύθερη εκ των πραγμάτων και εκ του νόμου».
(5)
Όσον αφορά τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, πρέπει να υπομνησθεί ότι σε ενωσιακό επίπεδο έχει εκδοθεί μεγάλος αριθμός νομοθετικών πράξεων, με σκοπό την ελευθέρωση της εγκατάστασης και της παροχής υπηρεσιών στον εν λόγω τομέα (5). Όσον αφορά τις υπηρεσίες πληρωμών, σημειώνεται ότι η Ουγγαρία μετέφερε πλήρως και εγκαίρως στο εσωτερικό της δίκαιο την οδηγία 2007/64/ΕΚ για τις υπηρεσίες πληρωμών μέσω του νόμου LXXXV/2009 για την άσκηση της δραστηριότητας των υπηρεσιών πληρωμών.
(6)
Η Ουγγαρία έχει εφαρμόσει την ενωσιακή νομοθεσία όσον αφορά την ελευθέρωση των κινήσεων κεφαλαίων και την ελευθερία παροχής υπηρεσιών και τη σχετική νομοθεσία για την ελευθέρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών. Επιπλέον, η Ουγγαρία πληροί τις απαιτήσεις που καθορίζονται στο Πρόγραμμα Δράσης Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών. Η ουγγρική αγορά των πιστωτικών ιδρυμάτων και των υπηρεσιών πληρωμών είναι καλά ρυθμισμένη. Σύμφωνα με τον νόμο CXII: 1996 σχετικά με τα πιστωτικά ιδρύματα και τις οικονομικές επιχειρήσεις (νόμος περί τραπεζών), οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι βοηθητικές δραστηριότητες υπόκεινται σε άδεια. Σύμφωνα με τον νόμο CXXXVII/2007 για τις επενδύσεις των επιχειρήσεων και τους διαπραγματευτές βασικών εμπορευμάτων και για τους κανονισμούς που διέπουν τις δραστηριότητές τους, επενδυτικές υπηρεσίες μπορούν να παρέχονται μόνο από επιχειρήσεις επενδύσεων και πιστωτικά ιδρύματα. Ο νόμος LX/2003 για τις ασφαλιστικές εταιρείες και τις επιχειρήσεις ασφάλισης προβλέπει ότι οι ασφαλιστικές δραστηριότητες μπορούν να ασκούνται μόνο από ασφαλιστικές εταιρείες. Η Posta εξουσιοδοτείται από την ουγγρική αρχή χρηματοπιστωτικής εποπτείας να παρέχει τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας αίτησης. Κάθε ίδρυμα που είναι σε θέση να τηρεί τις διατάξεις σχετικά με τη συνετή λειτουργία και την αποτελεσματική εποπτεία θα μπορούσε να εξουσιοδοτηθεί να παρέχει αυτές τις υπηρεσίες. Η παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών ή δραστηριοτήτων βοηθητικών προς τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, καθώς και επενδυτικών υπηρεσιών και ασφαλιστικών υπηρεσιών είναι ανοιχτή και σε εταιρείες που δεν εδρεύουν στην ημεδαπή, μέσω των υποκαταστημάτων τους, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν αδειοδοτηθεί από την αρμόδια εποπτική αρχή στη χώρα εγκατάστασής τους. Η απαίτηση διάθεσης υποκαταστήματος στην Ουγγαρία δεν ισχύει για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που είναι εγκατεστημένα σε οποιοδήποτε κράτος μέλος του ΕΟΧ, δεδομένου ότι τα ιδρύματα αυτά μπορούν να παρέχουν τις διασυνοριακές υπηρεσίες τους.
(7)
Λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών περιστατικών που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 5 και 6 ανωτέρω, μπορεί να υποτεθεί ότι πληρούται η προϋπόθεση που προβλέπεται στο άρθρο 30 παράγραφος 3 σχετικά με την ελεύθερη πρόσβαση στην αγορά.
(8)
Η απευθείας έκθεση στον ανταγωνισμό σε συγκεκριμένη αγορά πρέπει να εκτιμάται βάσει διαφόρων κριτηρίων, κανένα από τα οποία δεν είναι, από μόνο του, αποφασιστικής σημασίας. Σχετικά με τις αγορές τις οποίες αφορά η παρούσα απόφαση, το μερίδιο αγοράς των κυριότερων παραγόντων σε δεδομένη αγορά αποτελεί ένα κριτήριο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Άλλα κριτήρια μπορούν να είναι ο βαθμός συγκέντρωσης σε αυτές τις αγορές και/ή το ποσοστό των πελατών που αλλάζουν προμηθευτή. Δεδομένου ότι για τις διάφορες δραστηριότητες που καλύπτονται από την παρούσα απόφαση οι συνθήκες ποικίλλουν, η εξέταση της κατάστασης του ανταγωνισμού πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις διάφορες καταστάσεις που επικρατούν στις διάφορες αγορές.
(9)
Αν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να ισχύει στενότερος ή ευρύτερος ορισμός της αγοράς, ο ακριβής ορισμός της σχετικής αγοράς μπορεί να παραμείνει ανοικτός για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης όσον αφορά ορισμένες από τις υπηρεσίες που απαριθμούνται στο αίτημα που υποβλήθηκε από την Posta, εφόσον το αποτέλεσμα της ανάλυσης παραμένει το ίδιο, ασχέτως του αν βασίζεται σε στενό ή σε ευρύτερο ορισμό.
(10)
Με την παρούσα απόφαση δεν θίγεται η εφαρμογή των κανόνων περί ανταγωνισμού.
ΙΙΙ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
(11)
Η αίτηση περιλαμβάνει δύο χωριστές κατηγορίες υπηρεσιών πληρωμών, και συγκεκριμένα: Α. τις υφιστάμενες υπηρεσίες και Β. τις υπηρεσίες που προβλέπεται να καθιερωθούν το 2012. Για τους σκοπούς της αξιολόγησης σχετικά με την απόφαση αυτή, μόνο οι υφιστάμενες υπηρεσίες θα ληφθούν υπόψη, καθώς δεν υπάρχουν απτά αποδεικτικά στοιχεία των επιπτώσεων που θα είχαν οι σχεδιαζόμενες υπηρεσίες, αν και όταν καθιερωθούν.
(12)
Οι υφιστάμενες υπηρεσίες πληρωμών που εκτελούνται από την Posta είναι υπηρεσίες που επιτρέπουν τις καταθέσεις μετρητών σε λογαριασμό πληρωμών και υπηρεσίες που επιτρέπουν τις αναλήψεις μετρητών από τραπεζικό λογαριασμό, για τις οποίες η Posta ενεργεί ως διαμεσολαβητής, και υπηρεσίες μεταφοράς χρημάτων (υπηρεσίες εγχώριων και διεθνών εντολών πληρωμής παρεχόμενες για ίδιο λογαριασμό και υπηρεσίες εντολών πληρωμής της Western Union, για τις οποίες η Posta ενεργεί ως διαμεσολαβητής).
(13)
Σκοπός της παρούσας απόφασης είναι να προσδιοριστεί κατά πόσον οι υπηρεσίες που παρέχονται από την Posta είναι εκτεθειμένες σε τέτοιο βαθμό ανταγωνισμού (σε αγορές στις οποίες είναι ελεύθερη η πρόσβαση), ώστε να διασφαλίζεται ότι, ακόμη και ελλείψει της πειθαρχίας που επιβάλλεται από τους λεπτομερείς κανόνες περί σύναψης συμβάσεων, που προβλέπονται στην οδηγία 2004/17/ΕΚ, οι συμβάσεις της Posta για την άσκηση των δραστηριοτήτων της εν προκειμένω θα συνάπτονται κατά διαφανή τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις, με βάση κριτήρια που της επιτρέπουν να επιλέγει τη συνολικά πλέον συμφέρουσα λύση από οικονομική άποψη. Επομένως, για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαίο να εξεταστεί κατά πόσον οι τράπεζες και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν ανταγωνιστική πίεση στην Posta.
(14)
Οι κυριότεροι ανταγωνιστές της Posta στην αγορά για τις υπηρεσίες πληρωμών είναι οι τράπεζες και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που δεν καλύπτονται από τις διατάξεις της οδηγίας 2004/17/ΕΚ, καθώς δεν είναι αναθέτοντες φορείς κατά την έννοια της οδηγίας και/ή δεν παρέχουν χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες μαζί με τις ταχυδρομικές υπηρεσίες.
(15)
Οι μέθοδοι πληρωμής που προτείνονται από τις τράπεζες είναι γενικά πιο ελκυστικές από την πληρωμή με βάση το χαρτί και/ή σε μετρητά, και είναι γενικά διαθέσιμες. Σύμφωνα με την GfK Hungaria (6), ο αριθμός των χρηστών των επιγραμμικών τραπεζικών υπηρεσιών αυξήθηκε κατά 200 000 έως το τέλος του 2010 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και ανήλθε σε 1 εκατομμύριο χρήστες, με ποσοστό αύξησης διαρκώς υψηλότερο. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο αριθμός των πελατών που προτιμούν να μεταβούν στην τράπεζα για τις τραπεζικές συναλλαγές τους μειώνεται -ένα τέταρτο όλων των πελατών δεν μεταβαίνει πλέον στα υποκαταστήματα για τις τραπεζικές συναλλαγές.
(16)
Η αγορά προϊόντων, όπως ορίζεται από τον αιτούντα είναι η αγορά υπηρεσιών πληρωμών που παρέχονται από τα πιστωτικά ιδρύματα και άλλους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, ενώ η αντίστοιχη γεωγραφική αγορά θεωρείται ότι είναι εθνικής εμβέλειας. Η ουγγρική αρχή ανταγωνισμού (GVH) ανέφερε ότι αν και δεν έχει στη διάθεσή της όλες τις πληροφορίες και τα στοιχεία προκειμένου να είναι σε θέση να προσδιορίσει σωστά και με ακρίβεια την αγορά προϊόντων, ο ορισμός της σχετικής αγοράς προϊόντων που παρέχεται από τον αιτούντα «είναι πιθανό να είναι αποδεκτός». Όσον αφορά τη γεωγραφική αγορά, με την ίδια επιφύλαξη όπως ανωτέρω, η GVH ανέφερε ότι «δεν γνωρίζει την ύπαρξη αποδεικτικών στοιχείων βάσει των οποίων να συνάγεται το συμπέρασμα ότι η γεωγραφική αγορά δεν καλύπτει το σύνολο της επικράτειας της Ουγγαρίας».
(17)
Καμία περαιτέρω διάκριση της αγοράς των υπηρεσιών πληρωμής δεν θα πραγματοποιηθεί για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης μεταξύ αγορών προϊόντων λιανικής και αγορών προϊόντων χονδρικής, στο μέτρο που το αποτέλεσμα της ανάλυσης παραμένει σε μεγάλο βαθμό το ίδιο είτε βασίζεται σε στενό ή σε ευρύτερο ορισμό.
(18)
Αναφερόμενη στον βαθμό συγκέντρωσης της αγοράς πληρωμών, η ουγγρική αρχή ανταγωνισμού δήλωσε ότι, κατά πάσα πιθανότητα, «οι 5-6 μεγαλύτερες τράπεζες, μαζί με την Magyar Posta έχουν πολύ υψηλό συνδυασμένο μερίδιο αγοράς στην περίπτωση των υπηρεσιών πληρωμών λιανικής, και ενδεχομένως καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς. Η αγορά χονδρικής πιθανόν να είναι λιγότερο συγκεντρωμένη λόγω της παρουσίας πολλών άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων».
(19)
Οι υπηρεσίες αυτές επιτρέπουν στους πελάτες να πραγματοποιούν πληρωμές για αγορά υπηρεσίας ή αγαθού. Χρησιμοποιούνται από ιδιώτες για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων πληρωμής και ιδιαίτερα χρησιμοποιούνται για τη διενέργεια πληρωμών για υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, τηλεπικοινωνίες, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, ασφαλιστικές υπηρεσίες, υπηρεσίες κατ’ οίκον διανομής, πληρωμή φόρων κ.λπ.
(20)
Ο κύριος παράγοντας για τον προσδιορισμό της σχετικής αγοράς προϊόντων είναι η οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής των υποκατάστατων προϊόντων, δηλαδή των εναλλακτικών μέσων που διαθέτει ένας πελάτης για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων πληρωμής. Κατά συνέπεια, ο αιτών θεωρεί ότι η σχετική αγορά προϊόντων καλύπτει τις καταθέσεις σε μετρητά που πραγματοποιούνται σε τραπεζικούς λογαριασμούς σε τράπεζες ή μέσω των αυτόματων ταμειολογιστικών μηχανών (ΑΤΜ) (7), τις κάρτες πληρωμών και τις μεταφορές μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών (απλές μεταφορές και αυτόματες μεταφορές χρεωστικών).
(21)
Όσον αφορά την εναλλαγή μεταξύ των μεθόδων πληρωμής, η ουγγρική αρχή ανταγωνισμού (GVH) επιβεβαίωσε ότι «οι κύριες υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και άλλοι φορείς παροχής υπηρεσιών έχουν την τάση να προτείνουν διάφορους τρόπους πληρωμής στους πελάτες τους καθώς και τη δυνατότητα εύκολης μετάβασης από τον έναν στον άλλο τρόπο. Διαπιστώνεται επίσης μια τάση να πεισθούν οι πελάτες να χρησιμοποιούν τις ηλεκτρονικές μεθόδους πληρωμής αντί των μέσων πληρωμής με βάση το χαρτί και σε μετρητά». Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να σημειωθεί η αυξημένη χρήση των επιγραμμικών τραπεζικών συναλλαγών. Πάντως, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 9 ανωτέρω, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ο ακριβής ορισμός μπορεί να παραμείνει ανοικτός.
(22)
Το μερίδιο αγοράς της Posta για τις υπηρεσίες που επιτρέπουν τις καταθέσεις μετρητών σε λογαριασμό πληρωμών, το οποίο υπολογίζεται ως ποσοστό επί του συνόλου της αγοράς, όπως ορίζεται, αντιπροσώπευε (8) το 2007 3,91 %, το 2008 3,88 % και το 2009 4,14 %. Όσον αφορά τόσο τον όγκο όσο και την αξία, πρέπει να σημειωθεί ότι ο αριθμός των συναλλαγών της Posta και η αξία τους μειώθηκε το 2009 σε σύγκριση με τα δύο προηγούμενα έτη (9).
(23)
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, και με την επιφύλαξη της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, οι παράγοντες αυτοί θα πρέπει να ληφθούν ως ένδειξη άμεσης έκθεσης της δραστηριότητας της Posta στον ανταγωνισμό.
(24)
Τα χαρακτηριστικά των υπηρεσιών που καθιστούν δυνατές τις αναλήψεις μετρητών είναι ότι ο κάτοχος του λογαριασμού επιτρέπει την πληρωμή από τον λογαριασμό πληρωμών του προς όφελος τρίτου. Το πεδίο εφαρμογής των εν λόγω υπηρεσιών περιλαμβάνει επί του παρόντος υπηρεσία παράδοσης μετρητών και υπηρεσία πληρωμής συντάξεων. Οι κύριοι πληρωτές είναι το Δημόσιο Ταμείο και οι δήμοι που χρησιμοποιούν το εν λόγω καθεστώς για την καταβολή των οικογενειακών επιδομάτων, των κοινωνικών παροχών ανεργίας κ.λπ. Για τις πληρωμές που πραγματοποιούνται από την κυβέρνηση, ο δικαιούχος έχει τη δυνατότητα είτε να πιστωθεί τα ποσά σε τραπεζικό λογαριασμό είτε να τα παραλάβει ταχυδρομικώς. Σε περίπτωση πληρωμής σύνταξης, οι δικαιούχοι έχουν επίσης τη δυνατότητα να πιστωθούν μέρος του ποσού στον λογαριασμό τους και να λάβουν το υπόλοιπο σε μετρητά. Είναι επίσης δυνατό να επιλέξουν ανά πάσα στιγμή μεταξύ της ταχυδρομικής παράδοσης μετρητών και του τραπεζικού εμβάσματος, υποβάλλοντας μια απλή αίτηση προς την Κεντρική Διοίκηση Εθνικής Ασφάλισης Συντάξεων.
(25)
Το ουγγρικό κράτος, μέσω της Εθνικής Τράπεζας ασκεί πολιτική με στόχο τη μείωση του όγκου των συναλλαγών σε μετρητά και την ενθάρρυνση της ανάπτυξης των ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής και των σχετικών υποδομών. Οι εταιρικές οντότητες υποχρεούνται να πραγματοποιούν πληρωμές μέσω λογαριασμών πληρωμών και οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων καταβάλλονται σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη (10) που εκπονήθηκε από την Εθνική Τράπεζα της Ουγγαρίας, επί του παρόντος το ήμισυ των συντάξεων που προβλέπονται από το κράτος καταβάλλεται με άλλα μέσα πλην των ταχυδρομικών πληρωμών, και στην αίτηση (11) αναφέρεται ότι τόσο ο αριθμός όσο και η συνολική αξία των συντάξεων που καταβάλλονται μέσω της Posta έχουν μειωθεί σταθερά τα τελευταία έτη.
(26)
Για τους προαναφερόμενους λόγους, η μεταφορά των πληρωμών μεταξύ λογαριασμών πληρωμών (απλή μεταφορά και ομαδικές μεταφορές), οι αναλήψεις μετρητών με τραπεζικές κάρτες στις ΑΤΜ και στα τερματικά σε σημεία πώλησης (POS) (12) και οι αναλήψεις μετρητών στις θυρίδες των τραπεζών θεωρούνται η σχετική αγορά προϊόντων για τις υπηρεσίες που επιτρέπουν τις αναλήψεις μετρητών από λογαριασμό πληρωμών.
(27)
Στην περίπτωση των προαναφερόμενων υπηρεσιών και για τους σκοπούς της πληρωμής που πραγματοποιείται σε άτομα που διαθέτουν τραπεζικό λογαριασμό, οι πληρωμές μεταξύ λογαριασμών πληρωμών (απλές συναλλαγές και ομαδικές μεταφορές, όπου οι πληρωμές πραγματοποιούνται από έναν μόνο λογαριασμό σε περισσότερα άτομα) θα μπορούσαν να θεωρηθούν υποκατάστατα προϊόντα. Και εδώ επίσης, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ο ακριβής ορισμός μπορεί να παραμείνει ανοικτός.
(28)
Το μερίδιο αγοράς της Posta για τις υπηρεσίες που επιτρέπουν τις αναλήψεις μετρητών από λογαριασμό πληρωμών, που υπολογίζεται ως ποσοστό επί του συνόλου των υπηρεσιών υποκατάστασης, αντιπροσώπευε (13) το 2007 2,44 %, το 2008 2,49 % και το 2009 2,61 %. Όσον αφορά τόσο τον όγκο όσο και την αξία, πρέπει να σημειωθεί ότι ο αριθμός των συναλλαγών της Posta και η συνολική αξία τους είχαν φθίνουσα τάση κατά την τελευταία τριετία για την οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, ήτοι το 2007, το 2008 και το 2009 (14).
(29)
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, και με την επιφύλαξη της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, οι παράγοντες αυτοί θα πρέπει να ληφθούν ως ένδειξη άμεσης έκθεσης της δραστηριότητας της Posta στον ανταγωνισμό.
(30)
Η υπηρεσία μεταφοράς χρηματικών ποσών που παρέχεται από την Posta χρησιμοποιείται γενικά για τις πληρωμές που πραγματοποιούνται μεταξύ ιδιωτών. Οι αντίστοιχες υπηρεσίες είναι οι εγχώριες εντολές πληρωμής και οι διεθνείς εντολές πληρωμής που προβλέπονται για ίδιο λογαριασμό της Posta και η μεταφορά χρηματικών ποσών μέσω της Western Union, οι οποίες είναι διαθέσιμες στην εγχώρια και διεθνή αγορά, προσφέροντας σε πραγματικό χρόνο μια μέθοδο για την αποστολή χρημάτων.
(31)
Για τις εγχώριες μεταφορές, τόσο για ίδιο λογαριασμό της Posta όσο και για λογαριασμό της Western Union, ο αιτών θεωρεί ότι οι συναλλαγές μεταξύ λογαριασμών πληρωμών αποτελούν υποκατάστατο για τις μεταφορές χρηματικών ποσών σε περίπτωση που ο δικαιούχος είναι κάτοχος λογαριασμού πληρωμών. Συνεπώς, η αγορά των πληρωμών που πραγματοποιούνται μεταξύ λογαριασμών στην Ουγγαρία θα μπορούσε να θεωρηθεί ως η σχετική αγορά προϊόντων για τις μεταφορές χρηματικών ποσών σε εθνικό επίπεδο, παρότι ο ακριβής ορισμός μπορεί να παραμείνει ανοικτός.
(32)
Υπολογιζόμενα αναλόγως, τα μερίδια αγοράς της Posta αντιπροσώπευαν το 2007, το 2008 και το 2009 λιγότερο από 1 %.
(33)
Στην περίπτωση των μεταφορών χρηματικών ποσών σε διεθνές επίπεδο, οι δραστηριότητες που έχουν αναλάβει η Posta και η Western Union θεωρήθηκαν συγγενή υποκατάστατα. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι πληρωμές μέσω των λογαριασμών πληρωμών θεωρούνται υποκατάστατα προϊόντα, οι διασυνοριακές πληρωμές μεταξύ λογαριασμών πληρωμών θεωρούνται από τον αιτούντα η σχετική αγορά προϊόντων. Ωστόσο, ο ακριβής ορισμός της σχετικής αγοράς μπορεί να παραμείνει ανοικτός.
(34)
Το μερίδιο αγοράς της Posta υπολογιζόμενο σε αυτή τη βάση αντιπροσώπευε 0,5 % το 2007, το 2008 και το 2009.
(35)
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, και με την επιφύλαξη της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, οι παράγοντες αυτοί θα πρέπει να ληφθούν ως ένδειξη της άμεσης έκθεσης της δραστηριότητας της Posta στον ανταγωνισμό.
(36)
Η αίτηση για εξαίρεση αφορά επίσης ορισμένες δραστηριότητες της Posta που παρέχονται για λογαριασμό τρίτων, σε σχέση με ορισμένες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, για τις οποίες η Posta ενεργεί ως διαμεσολαβητής.
(37)
Η αίτηση για εξαίρεση καλύπτει τη διαμεσολάβηση τρεχούμενων λογαριασμών και των συναφών προϊόντων και υπηρεσιών, και συγκεκριμένα: υπηρεσίες τραπεζικών λογαριασμών λιανικής και επαγγελματικών τραπεζικών λογαριασμών που παρέχονται για λογαριασμό των πιστωτικών ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένης της αποδοχής και διαβίβασης εντολών πληρωμής για εκτέλεση, και τη διαμεσολάβηση των καταθέσεων όψεως και προθεσμιακών καταθέσεων που συνδέονται με τραπεζικό λογαριασμό.
(38)
Τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα και οι υπηρεσίες που προτείνει η Posta ως διαμεσολαβητής παρέχονται από την Erste Bank και την OTP Bank. Η Posta προτείνει επίσης καταθετικά προϊόντα εξ όνοματός της.
(39)
Η προηγούμενη πρακτική της Επιτροπής (15) διακρίνει μεταξύ της λιανικής τραπεζικής και της εταιρικής τραπεζικής. Η λιανική τραπεζική ορίζεται ως όλες οι τραπεζικές υπηρεσίες σε ιδιώτες και πολύ μικρές επιχειρήσεις, ενώ η εταιρική τραπεζική γενικά περιλαμβάνει τραπεζικές υπηρεσίες σε μεγάλους εταιρικούς πελάτες και σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Ωστόσο, σε προηγούμενες αποφάσεις (16) σχετικές με τον τομέα της λιανικής τραπεζικής, η Επιτροπή άφησε ανοιχτό το ερώτημα αν μεμονωμένα προϊόντα λιανικής τραπεζικής αντιπροσωπεύουν χωριστές αγορές προϊόντων ή αν διάφορα προϊόντα λιανικής τραπεζικής μπορεί να αποτελούν μέρος μιας ενιαίας σχετικής αγοράς προϊόντων.
(40)
Η σχετική αγορά προϊόντων πρέπει να διακρίνεται ανάλογα με το στάδιο της αλυσίδας διανομής (ανάντη - παροχή τρεχούμενων λογαριασμών και σχετικών προϊόντων και υπηρεσιών ή κατάντη - διαμεσολάβηση τρεχούμενων λογαριασμών και σχετικών προϊόντων και υπηρεσιών). Για τη δραστηριότητα της διαμεσολάβησης τρεχούμενων λογαριασμών πληρωμών στον τομέα της λιανικής, η σχετική αγορά προϊόντων θα μπορούσε να θεωρηθεί ως η αγορά για διαμεσολάβηση τρεχούμενων λογαριασμών και καταθετικών προϊόντων λιανικής. Για τη δραστηριότητα της διαμεσολάβησης εταιρικών λογαριασμών πληρωμών, η σχετική αγορά προϊόντων θα μπορούσε να θεωρηθεί ως η αγορά για διαμεσολάβηση για εταιρικούς τρεχούμενους λογαριασμούς πληρωμών και καταθετικά προϊόντα. Ωστόσο, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 9 της παρούσας απόφασης, δεν είναι αναγκαίο να οριστεί η σχετική αγορά.
(41)
Ο αιτών προσδιορίζει τη γεωγραφική αγορά ως το σύνολο της επικράτειας της Ουγγαρίας. Η ουγγρική αρχή ανταγωνισμού (GVH) επιβεβαίωσε ότι «για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης, όλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην Ουγγαρία ασκούν τις δραστηριότητές τους σε εθνικό επίπεδο· δεν υπάρχουν ενδείξεις περιφερειακής απόκλισης σε καμία πτυχή της παροχής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών». Επιπλέον, η προηγούμενη πρακτική της Επιτροπής (17) σε σχέση με τις χρηματοπιστωτικές αγορές θεωρούσε ότι η σχετική γεωγραφική αγορά είναι εθνική λόγω των διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισμού στο εσωτερικό των μεμονωμένων κρατών μελών και της σημασίας του δικτύου των υποκαταστημάτων.
(42)
Τα μερίδια αγοράς της Posta, υπολογιζόμενα βάσει της ανωτέρω σκέψης, έχουν ως εξής: για τους τρεχούμενους λογαριασμούς και τις καταθέσεις στον τομέα της λιανικής: 1,45 % το 2007, 1,38 % το 2008 και 1,51 % το 2009, ενώ στην αγορά για τους εταιρικούς τρεχούμενους λογαριασμούς και τις καταθέσεις τα μερίδια αγοράς της Posta ήταν αμελητέα (0 %) το 2007, το 2008 και το 2009. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι τα μερίδια αγοράς για τη διαμεσολάβηση των εν λόγω χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών είναι επίσης χαμηλά.
(43)
Το υπόλοιπο της αγοράς μοιράζεται μεταξύ άλλων τραπεζών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, τα οποία δεν υπόκεινται στις διατάξεις της οδηγίας 2004/17/ΕΚ.
(44)
Κατά την έρευνά της του 2009 στη λιανική τραπεζική (18) η ουγγρική αρχή ανταγωνισμού (GVH) διαπίστωσε ότι δεν υπάρχουν σημαντικά εμπόδια όσον αφορά την αλλαγή λογαριασμού στην Ουγγαρία, και επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι το επίπεδο αλλαγής τρεχούμενου λογαριασμού είναι ένα από τα υψηλότερα σε σύγκριση με τα υπόλοιπα κράτη μέλη της ΕΕ.
(45)
Τα πλεονεκτήματα του εκτεταμένου δικτύου της Posta αντισταθμίζονται από την αύξηση της σημασίας της επιγραμμικής τραπεζικής.
(46)
Μια έρευνα (19) όσον αφορά τους παράγοντες που επηρεάζουν τους πελάτες κατά την επιλογή μιας τράπεζας κατέδειξε ότι η αξιοπιστία και η εμπιστοσύνη, η εγγύτητα και η προσβασιμότητα (συμπεριλαμβανομένης της διαθεσιμότητας των μέσων για την ανάληψη μετρητών) καθώς και η ποιότητα των υπηρεσιών αποτελούν τους πιο σημαντικούς παράγοντες. Τα συμπεράσματα αυτά επιβεβαιώθηκαν επίσης από τα αποτελέσματα της έρευνας (20) για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες τρεχούμενων λογαριασμών. Σύμφωνα με την πηγή αυτή, η πιο σημαντική πτυχή κατά την επιλογή μιας τράπεζας είναι το κόστος και η φήμη, ενώ η εύκολη πρόσβαση (μεταξύ άλλων, εκτεταμένο δίκτυο) φαίνεται να είναι λιγότερο σημαντική. Επιπλέον, το φάσμα των τραπεζικών υπηρεσιών, δηλαδή η διαθεσιμότητα ενός ευρέος φάσματος τραπεζικών υπηρεσιών, και η υψηλή ποιότητα των υπηρεσιών θεωρήθηκαν επίσης σημαντικά. Βάσει των ανωτέρω, παρότι η Posta διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο, υπάρχουν και άλλα κριτήρια τα οποία είχαν επισημανθεί ως σημαντικά από τους πελάτες (φήμη της τράπεζας, τραπεζικές υπηρεσίες, ποιότητα υπηρεσιών) και τα οποία διαδραματίζουν αντισταθμιστικό ρόλο στην επιλογή μιας τράπεζας. Επομένως, οι πελάτες που χρειάζονται ευρύ φάσμα υπηρεσιών θα δίσταζαν να αλλάξουν και να ανοίξουν ταχυδρομικό λογαριασμό που δεν προσφέρει το σύνηθες φάσμα υπηρεσιών.
(47)
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, και με την επιφύλαξη της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, οι παράγοντες αυτοί θα πρέπει να ληφθούν ως ένδειξη της άμεσης έκθεσης της δραστηριότητας της Posta στον ανταγωνισμό.
(48)
Η δραστηριότητα αυτή αντιπροσωπεύει την πιστωτική διαμεσολάβηση που παρέχεται από τρίτους, με την Posta να ενεργεί ως διαμεσολαβητής πολλαπλών ειδικών υπηρεσιών. Η Posta προσφέρει πιστωτικά προϊόντα (χωρίς απαιτήσεις για εμπράγματες εγγυήσεις, ούτε σε κινητά ούτε σε ακίνητα) που παρέχονται από την Erste Bank σε πελάτες λιανικής, ενώ στον τομέα των επιχειρήσεων, η Posta προσφέρει ένα προϊόν της Magyar Fejlesztési Bank, που ενεργεί ως διαμεσολαβητής πολλαπλών ειδικών υπηρεσιών.
(49)
Εν προκειμένω, οι σχετικές υπηρεσίες μπορούν να υποδιαιρεθούν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, με βάση παράγοντες όπως ο σκοπός της σύναψης δανείου ή ο τύπος του πελάτη (καταναλωτές, ΜΜΕ, μεγάλες επιχειρήσεις ή δημόσια διοίκηση). Ως εκ τούτου, η πιστωτική διαμεσολάβηση στον τομέα της λιανικής και η πιστωτική διαμεσολάβηση για επιχειρήσεις θα μπορούσαν να θεωρηθούν ξεχωριστές αγορές προϊόντων.
(50)
Η αγορά προϊόντων της διαμεσολάβησης πιστώσεων λιανικής ορίζεται από τον αιτούντα ως η αγορά στεγαστικών δανείων και προσωπικών δανείων χωρίς περιορισμούς τα οποία συνάπτονται τόσο σε φιορίνια Ουγγαρίας όσο και σε ξένα νομίσματα. Αυτό δεν αντικρούεται από την προηγούμενη πρακτική της Επιτροπής (21) σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή άφησε ανοικτό το ερώτημα εάν μεμονωμένα προϊόντα λιανικής τραπεζικής αντιπροσωπεύουν χωριστές σχετικές αγορές προϊόντων ή εάν διάφορα προϊόντα λιανικής τραπεζικής μπορεί να αποτελούν μέρος μιας ενιαίας σχετικής αγοράς προϊόντων.
(51)
Στον τομέα των επιχειρήσεων, η Posta προσφέρει μόνο έναν τύπο εταιρικού πιστωτικού προϊόντος. Το προϊόν προσφέρεται συνήθως από άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (π.χ. συνεταιρισμοί αποταμιεύσεων). Η Posta προσφέρει το προϊόν αυτό σε 45 προσδιορισμένα σημεία και όχι σε όλο το δίκτυό της. Ο αιτών θεωρεί ότι η σχετική αγορά προϊόντων για τον επιχειρηματικό τομέα συμπεριλαμβάνει δάνεια στις ΜΜΕ που παρέχονται από πιστωτικά ιδρύματα. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 9 ανωτέρω, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ο ακριβής ορισμός της αγοράς μπορεί να παραμείνει ανοικτός.
(52)
Η γεωγραφική αγορά είναι το σύνολο της επικράτειας της Ουγγαρίας, για τους ίδιους πρακτικά λόγους με εκείνους που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 41.
(53)
Τα μερίδια αγοράς της Posta στην αγορά πιστώσεων λιανικής όπως ορίζεται αντιπροσώπευαν λιγότερο από 0,5 % το 2007, το 2008 και το 2009, ενώ τα μερίδια αγοράς στην αγορά εταιρικών πιστώσεων ήταν αμελητέα (0 %) κατά τα ίδια έτη. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι τα μερίδια αγοράς της Posta σε αυτές τις αγορές που ορίζονται στενά είναι τόσο μικρά που σε μια αγορά που ορίζεται ευρύτερα θα ήταν ακόμη μικρότερα.
(54)
Το υπόλοιπο της αγοράς μοιράζεται μεταξύ άλλων τραπεζών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, τα οποία δεν υπόκεινται στις διατάξεις της οδηγίας περί των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας. Σωρευτικά, τα μερίδια της αγοράς (22) των τριών πρώτων ανταγωνιστών το 2007, το 2008 και το 2009 είχαν ως εξής: 52,54 %, 51,39 % και 54,27 % αντίστοιχα στην αγορά δανείων λιανικής και 42,69 %, 47,36 % και 48,07 % αντίστοιχα στην αγορά εταιρικών δανείων.
(55)
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, και με την επιφύλαξη της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, οι προαναφερόμενοι παράγοντες θα πρέπει να ληφθούν ως ένδειξη της άμεσης έκθεσης της δραστηριότητας της Posta στον ανταγωνισμό.
(56)
Η Posta παρέχει πιστωτικές κάρτες που εκδίδονται από την Erste Bank Zrt. Το προϊόν αυτό είναι μια τυποποιημένη πιστωτική κάρτα, από την άποψη των παρεχόμενων προϋποθέσεων και υπηρεσιών.
(57)
Όσον αφορά τις χρεωστικές κάρτες, η Posta ενεργεί ως διαμεσολαβητής που καλύπτει τις τραπεζικές κάρτες λιανικής και τις εταιρικές τραπεζικές κάρτες που συνδέονται με τρεχούμενους λογαριασμούς. Η Posta ενεργεί ως διαμεσολαβητής πολλαπλλών ειδικών υπηρεσιών, ενώ η υπηρεσία παρέχεται από την Erste Bank Hungary Nyrt. Οι κάρτες που προσφέρονται είναι τυποποιημένες χρεωστικές κάρτες.
(58)
Όσον αφορά την αποδοχή των καρτών πληρωμής, τα ταχυδρομικά καταστήματα είναι εξοπλισμένα με τερματικά σε σημεία πώλησης τα οποία επιτρέπουν τις αναλήψεις μετρητών με τραπεζικές κάρτες. Ο αιτών ισχυρίζεται ότι από την πλευρά των πελατών, η ίδια υπηρεσία (ανάληψη μετρητών) μπορεί να εξασφαλισθεί μέσω ανάληψης μετρητών σε θυρίδα τράπεζας ή σε άλλο τερματικό σε σημείο πώλησης που διαχειρίζονται τρίτοι σε σημεία άλλα από τα ταχυδρομικά καταστήματα, και συνεπώς τα προϊόντα μπορούν να υποκατασταθούν.
(59)
Η Επιτροπή έχει διακρίνει (23) στο παρελθόν δύο βασικές δραστηριότητες που συνδέονται με τις κάρτες πληρωμής: πρώτον την έκδοση καρτών σε ιδιώτες και επιχειρήσεις και, δεύτερον, την «προσέλκυση» εμπόρων για αποδοχή κάρτας πληρωμής. Επιπλέον, στο πλαίσιο της δραστηριότητας της έκδοσης καρτών πληρωμής, η Επιτροπή συζήτησε σε προηγούμενες αποφάσεις (24) τη δυνατότητα διάκρισης μεταξύ διαφόρων τύπων καρτών, αλλά ο ακριβής ορισμός παρέμεινε τελικά ανοικτός.
(60)
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, και με την επιφύλαξη της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, τρεις αγορές προϊόντων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, και συγκεκριμένα η αγορά πιστωτικών καρτών, η αγορά χρεωστικών καρτών και η αποδοχή των καρτών.
(61)
Όσον αφορά την αγορά αποδοχής καρτών, η αγορά προϊόντος που καθορίζεται από τον αιτούντα δεν είναι η αγορά που ορίζεται γενικά σε προηγούμενες αποφάσεις της Επιτροπής που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 59. Η «αρχική» αγορά αποδοχής καρτών είναι αυτή που αποτελείται από τους εμπόρους που αποδέχονται τις πληρωμές με κάρτα. Μια άλλη πιθανή αγορά αποδοχής καρτών είναι αυτή που αποτελείται από τις τράπεζες που προσφέρουν υπηρεσίες αποδοχής καρτών στους εν λόγω εμπόρους. Ωστόσο, όπως επιβεβαίωσε η ουγγρική αρχή ανταγωνισμού (GVH) (25), στην περίπτωση της Posta, γνωρίζοντας ότι τα τερματικά σε σημεία πώλησης λειτουργούν όπως οι ΑΤΜ των δύο τραπεζών, για τις οποίες η Posta ενεργεί ως διαμεσολαβητής, «η Magyar Posta ήταν ενδεχομένως σωστό να παρέχει στοιχεία σχετικά με τη συγκέντρωση με βάση τον αριθμό των αυτόματων ταμειολογιστικών μηχανών σε λειτουργία».
(62)
Όσον αφορά τη γεωγραφική αγορά, σε προηγούμενες υποθέσεις της Επιτροπής (26) αναφερόταν ότι η αγορά των καρτών πληρωμής βρίσκεται ακόμα σε εθνικό επίπεδο, παρότι ήταν αποδεκτό ότι η αγορά ενδέχεται να διευρυνθεί στο μέλλον. Στην προκειμένη περίπτωση, η γεωγραφική οριοθέτηση της αγοράς θεωρείται ότι είναι το σύνολο της επικράτειας της Ουγγαρίας.
(63)
Μεταξύ 2007 και 2009, τα μερίδια αγοράς της Posta ήταν λιγότερο από 1 % στην αγορά των πιστωτικών καρτών, λιγότερο από 3 % στην αγορά των χρεωστικών καρτών και λιγότερο από 6 % στην αγορά αποδοχής καρτών, όπως ορίζεται από τον αιτούντα.
(64)
Σύμφωνα με την ουγγρική αρχή ανταγωνισμού (27), ύστερα από πρόσφατη μελέτη που εκπονήθηκε από την ίδια και την Εθνική Ουγγρική Τράπεζα, από τον συνολικό αριθμό των 24 τραπεζών που εκδίδουν χρεωστικές κάρτες, το συνολικό μερίδιο αγοράς των 5 κορυφαίων τραπεζών στην έκδοση χρεωστικής κάρτας είναι περίπου 82 %. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η αγορά έκδοσης πιστωτικών καρτών εμφανίζει μικρότερο βαθμό συγκέντρωσης· από τις 18 τράπεζες που εκδίδουν πιστωτικές κάρτες, οι 7 πρώτες τράπεζες κατέχουν συνδυασμένο μερίδιο αγοράς 68 % της αγοράς. Επιπλέον, σύμφωνα με την αίτηση, το τόσο υψηλό επίπεδο συγκέντρωσης στον τομέα αποδοχής των καρτών εξηγείται από το γεγονός ότι τα τρία τέταρτα του συνολικού αριθμού των ΑΤΜ διαχειρίζονταν τέσσερις μόνο τράπεζες.
(65)
Λαμβάνοντας υπόψη τα χαμηλά μερίδια αγοράς της Posta και την παρουσία άλλων τραπεζών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που ασκούν ανταγωνιστική πίεση στη δραστηριότητα της Posta μπορούμε να συμπεράνουμε ότι για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, και με την επιφύλαξη της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, αυτοί οι παράγοντες θα πρέπει να ληφθούν ως ένδειξη άμεσης έκθεσης της δραστηριότητας της Posta στον ανταγωνισμό.
(66)
Αυτή η κατηγορία υπηρεσιών καλύπτει την πώληση των χρηματοπιστωτικών μέσων και τη διάθεση στην αγορά ειδικών επενδυτικών προϊόντων. Τα χρηματοπιστωτικά μέσα που προσφέρονται είναι κρατικά χρεόγραφα, επενδυτικά κεφάλαια της Erste Befektetesi Zrt, άλλα αξιόγραφα και ένα ειδικό καθεστώς προϊόντων στεγαστικής αποταμίευσης για λογαριασμό της Fundamenta Lakaskassza Zrt. OTP και της Lakastakarekpenztar Zrt., για τις οποίες η Posta ενεργεί ως διαμεσολαβητής.
(67)
Σε προηγούμενες υποθέσεις, η Επιτροπή άφησε ανοιχτό το ερώτημα εάν καθεμία από τις υπηρεσίες αυτές θα μπορούσε να αποτελέσει χωριστή αγορά προϊόντων (28). Το ερώτημα θα παραμείνει ανοιχτό και σε αυτή την περίπτωση, δεδομένου ότι οι υπηρεσίες που παρέχει η Posta ως διαμεσολαβητής δεν δημιουργούν προβλήματα ανταγωνισμού, ανεξάρτητα από το ποιος θα είναι ο ορισμός της σχετικής αγοράς.
(68)
Όσον αφορά το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής, η Επιτροπή έκρινε (29) ότι τα περισσότερα από τα τμήματα της αγοράς έχουν διεθνή διάσταση, αλλά μερικά από αυτά έχουν αποτελέσει αντικείμενο ανάλυσης από εθνική σκοπιά (30). Η ακριβής γεωγραφική οριοθέτηση της αγοράς θα παραμείνει ανοιχτή, και στην προκειμένη περίπτωση ως γεωγραφική αγορά θα πρέπει να θεωρείται η επικράτεια της Ουγγαρίας.
(69)
Μεταξύ 2007 και 2009, το μερίδιο αγοράς της Posta ήταν λιγότερο από 4 % στην αγορά των τίτλων του Δημοσίου, μεταξύ 3 % και 9 % στην αγορά των μονάδων επενδύσεων, λιγότερο από 2 % στην αγορά των ομολόγων και λιγότερο από 4 % στην αγορά στεγαστικής αποταμίευσης.
(70)
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, και με την επιφύλαξη της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, οι παράγοντες αυτοί θα πρέπει να ληφθούν ως ένδειξη άμεσης έκθεσης στον ανταγωνισμό της δραστηριότητας της Posta στην αγορά επενδύσεων.
(71)
Η Posta προσφέρει ασφάλεια ζωής για λογαριασμό της Magyar Posta Eletbiztosito Zrt. και ασφάλιση ζημιών για λογαριασμό της Magyar Posta Biztosito Zrt.
(72)
Σε προηγούμενες αποφάσεις της (31) η Επιτροπή διέκρινε μεταξύ τριών μεγάλων κατηγοριών τύπων ασφαλίσεων, ήτοι: ασφαλίσεις ζωής, ασφαλίσεις ζημιών και αντασφάλιση. Επιπλέον, παρατηρήθηκε ότι, από την πλευρά της ζήτησης, οι ασφαλίσεις ζωής και οι ασφαλίσεις ζημιών μπορούν να υποδιαιρεθούν περαιτέρω σε πολλές επιμέρους αγορές προϊόντων, δεδομένου ότι υπάρχουν διαφορετικά είδη κινδύνων που καλύπτονται. Όσον αφορά την ασφάλιση ζωής, η Επιτροπή σε προηγούμενες αποφάσεις εξέτασε τις ακόλουθες διακρίσεις: ατομική ασφάλιση ζωής, ομαδική ασφάλιση ζωής και συμβάσεις ασφάλισης και επενδύσεων, ή εναλλακτικά, ατομική προστασία, ομαδική προστασία, ατομικές συντάξεις, ομαδικές συντάξεις, αποταμιεύσεις και επενδύσεις (32). Σε σχέση με την ασφάλιση ζημιών, η Επιτροπή προέβη κατά το παρελθόν μεταξύ άλλων στις ακόλουθες διακρίσεις: ασφάλιση αυτοκινήτων, πυρκαγιάς, μεταφορών, υγείας, περιουσιακών στοιχείων, γενικής αστικής ευθύνης, ατυχημάτων, επίλυσης διαφορών, εργατικών ατυχημάτων και ασφάλιση πιστώσεων (33). Ωστόσο, διαπιστώσεις όσον αφορά την προσφορά θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ευρύτερες αγορές προϊόντων. Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ο ακριβής ορισμός της αγοράς προϊόντων μπορεί να παραμείνει ανοικτός.
(73)
Η Επιτροπή έχει επίσης αναλύσει στο παρελθόν τη διανομή των ασφαλιστικών προϊόντων και επιβεβαίωσε ότι η σχετική αγορά για τη διανομή προϊόντων ασφάλισης ζωής και ασφάλισης ζημιών περιλαμβάνει όλα τα εξωτερικά κυκλώματα διανομής (δηλαδή τρίτους ή μη ιδιοκτήτες), όπως μεσίτες ασφαλειών, πράκτορες και άλλους ενδιάμεσους φορείς (34). Ωστόσο, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ο ακριβής ορισμός της αγοράς προϊόντων μπορεί να παραμείνει ανοικτός.
(74)
Όσον αφορά τη γεωγραφική αγορά, η Επιτροπή σε προηγούμενες αποφάσεις της (35) έχει καθορίσει τις αγορές για την ασφάλιση ζωής ως εθνικές λόγω των εθνικών δικτύων διανομής, της καθιερωμένης διάρθρωσης της αγοράς, των δημοσιονομικών περιορισμών και των διαφορετικών ρυθμιστικών συστημάτων. Η ίδια προσέγγιση θα χρησιμοποιηθεί εν προκειμένω και ως γεωγραφική αγορά θα θεωρηθεί ολόκληρη η επικράτεια της Ουγγαρίας.
(75)
Μεταξύ 2007 και 2009, το μερίδιο αγοράς της Posta ήταν λιγότερο από 5 % (36) στην αγορά των ασφαλιστικών προϊόντων ζωής, και λιγότερο από 1 % (37) για τα ασφαλιστικά προϊόντα ζημιών. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι τα μερίδια αγοράς για τη διαμεσολάβηση της ασφάλισης είναι επίσης χαμηλά.
(76)
Κατά τα ίδια έτη, τα συνδυασμένα μερίδια αγοράς των τριών πρώτων ανταγωνιστών ήταν 52,29 %, 51,08 % και 50,1 % αντίστοιχα στην αγορά των ασφαλιστικών προϊόντων ζωής και 54,84 %, 52,56 % και 51,66 % αντίστοιχα στην αγορά των ασφαλιστικών προϊόντων ζημιών.
(77)
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, και με την επιφύλαξη της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, οι παράγοντες αυτοί θα πρέπει να ληφθούν ως ένδειξη άμεσης έκθεσης στον ανταγωνισμό της δραστηριότητας της Posta στην αγορά ασφαλίσεων.
IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(78)
Λαμβανομένων υπόψη των παραγόντων οι οποίοι εξετάζονται στις αιτιολογικές σκέψεις 11 έως 77, ο όρος της άμεσης έκθεσης στον ανταγωνισμό, που ορίζεται στο άρθρο 30 παράγραφος 1 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ, πρέπει να θεωρηθεί ότι πληρούται στην Ουγγαρία, όσον αφορά τις ακόλουθες υπηρεσίες:
α)
Υπηρεσίες που επιτρέπουν τις καταθέσεις μετρητών σε λογαριασμό πληρωμών·
β)
Υπηρεσίες που επιτρέπουν την ανάληψη μετρητών από λογαριασμό πληρωμών·
γ)
Υπηρεσίες μεταφοράς χρηματικών ποσών·
δ)
Διαμεσολάβηση τρεχούμενων λογαριασμών και συναφών προϊόντων και υπηρεσιών·
ε)
Πιστωτική διαμεσολάβηση·
στ)
Διαμεσολάβηση και αποδοχή των καρτών πληρωμής που εκδίδονται από πιστωτικά ιδρύματα·
ζ)
Διαμεσολάβηση επενδύσεων και ειδικών προϊόντων αποταμίευσης για λογαριασμό τρίτων·
η)
Διαμεσολάβηση ασφαλιστικών προϊόντων.
(79)
Εφόσον πληρούται και η προϋπόθεση της χωρίς περιορισμό πρόσβασης στην αγορά, η οδηγία 2004/17/ΕΚ δεν πρέπει να εφαρμόζεται όταν οι αναθέτουσες αρχές συνάπτουν συμβάσεις που έχουν σκοπό να επιτρέψουν την παροχή των υπηρεσιών οι οποίες παρατίθενται στην αιτιολογική σκέψη 78 στην Ουγγαρία, ούτε όταν προκηρύσσονται διαγωνισμοί σχεδιασμού για την άσκηση των εν λόγω δραστηριοτήτων στην Ουγγαρία.
(80)
Οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που παρέχονται από την Posta είναι επικουρικές στις ταχυδρομικές υπηρεσίες σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 2 στοιχείο β) της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Οι ταχυδρομικές υπηρεσίες που παρέχονται από την Posta δεν υπόκεινται σε αυτό το αίτημα εξαίρεσης, συνεπώς, για τις δραστηριότητες αυτές εξακολουθούν να ισχύουν οι διατάξεις της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται ότι οι συμβάσεις που αφορούν διάφορες δραστηριότητες εξετάζονται σύμφωνα με το άρθρο 9 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Αυτό σημαίνει ότι όταν μια αναθέτουσα αρχή δεσμεύεται σε σύναψη «μεικτής» σύμβασης για τη στήριξη αμφότερων των δραστηριοτήτων, δηλαδή των δραστηριοτήτων που εξαιρούνται από την εφαρμογή της οδηγίας 2004/17/ΕΚ και των δραστηριοτήτων που δεν εξαιρούνται, πρέπει να δίνεται έμφαση στις δραστηριότητες για τις οποίες προορίζεται κυρίως η σύμβαση. Σε περίπτωση σύναψης «μεικτής» σύμβασης, της οποίας σκοπός είναι κυρίως η στήριξη των ταχυδρομικών δραστηριοτήτων, εφαρμόζεται η διάταξη της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Εάν αντικειμενικά είναι αδύνατο να προσδιοριστεί για ποια δραστηριότητα προορίζεται κυρίως η σύμβαση, η σύμβαση συνάπτεται σύμφωνα με τους κανόνες που αναφέρονται στο άρθρο 9 παράγραφοι 2 και 3 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ.
(81)
Η παρούσα απόφαση βασίζεται στη νομική και πραγματική κατάσταση από τον Ιούλιο έως τον Οκτώβριο 2011, όπως προκύπτει από τις πληροφορίες που διαβίβασαν η Magyar Posta και η ουγγρική αρχή ανταγωνισμού. Δύναται να αναθεωρηθεί εφόσον, λόγω σημαντικών μεταβολών στη νομική ή στην πραγματική κατάσταση, δεν πληρούνται πλέον οι όροι εφαρμογής του άρθρου 30 παράγραφος 1 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ.
(82)
Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι σύμφωνα με τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για τις δημόσιες συμβάσεις,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η οδηγία 2004/17/ΕΚ δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις που συνάπτουν οι αναθέτοντες φορείς και οι οποίες έχουν σκοπό να επιτρέψουν την παροχή των ακόλουθων υπηρεσιών στην Ουγγαρία:
α)
Υπηρεσιών που επιτρέπουν τις καταθέσεις μετρητών σε λογαριασμό πληρωμών·
β)
Υπηρεσιών που επιτρέπουν την ανάληψη μετρητών από λογαριασμό πληρωμών·
γ)
Υπηρεσιών μεταφοράς χρηματικών ποσών·
δ)
Διαμεσολάβησης τρεχούμενων λογαριασμών και συναφών προϊόντων και υπηρεσιών·
ε)
Πιστωτικής διαμεσολάβησης·
στ)
Διαμεσολάβησης και αποδοχής των καρτών πληρωμής που εκδίδονται από πιστωτικά ιδρύματα·
ζ)
Διαμεσολάβησης επενδύσεων και ειδικών προϊόντων αποταμίευσης για λογαριασμό τρίτων·
η)
Διαμεσολάβησης ασφαλιστικών προϊόντων.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Ουγγαρίας σύμφωνα με τις Συνθήκες.
Βρυξέλλες, 16 Δεκεμβρίου 2011.
PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 16. prosince 2011
o vynětí některých finančních služeb v poštovním odvětví v Maďarsku z použití směrnice Evropského parlamentu a Rady 2004/17/ES o koordinaci postupů při zadávání zakázek subjekty působícími v odvětví vodního hospodářství, energetiky, dopravy a poštovních služeb
(oznámeno pod číslem K(2011) 9197)
(Pouze maďarské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/875/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na směrnici Evropského parlamentu a Rady 2004/17/ES ze dne 31. března 2004 o koordinaci postupů při zadávání zakázek subjekty působícími v odvětví vodního hospodářství, energetiky, dopravy a poštovních služeb (1), a zejména na čl. 30 odst. 5 a 6 uvedené směrnice,
s ohledem na žádost předloženou prostřednictvím pošty společností Magyar Posta obdrženou dne 24. června 2011,
vzhledem k těmto důvodům:
I. SKUTEČNOSTI
(1)
Dne 24. června 2011 obdržela Komise žádost podle čl. 30 odst. 5 směrnice 2004/17/ES, která jí byla zaslána poštou. Dne 8. srpna 2011 požádala Komise prostřednictvím e-mailu žadatele a maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže o doplňující informace. Odpovědi byly obdrženy 2. září a 15. září 2011. Žádost předložená společností Magyar Posta (dále jen „Posta“) se týká různých finančních služeb, které společnost Posta poskytuje, a tvoří ji dvě části, konkrétně platební služby a služby prováděné v zastoupení jiných finančních institucí. Každá z těchto částí se týká různých finančních služeb, které byly podle vymezení společnosti Posta seskupeny do těchto okruhů:
Platební služby:
1.
Stávající vlastní služby:
1.1
služby umožňující vložení hotovosti na platební účet (inkasní platby a expresní platby);
1.2
služby umožňující výběry hotovosti z platebního účtu (doručení hotovosti a výplata důchodů);
1.3
služby spojené s převodem peněz (tuzemská peněžní poukázka, mezinárodní peněžní poukázka a peněžní poukázka prostřednictvím služby Western Union prováděné v zastoupení jiných institucí).
2.
Služby v oblasti bankovních účtů a související platební služby, které by měly být dle návrhu poskytovány v budoucnosti:
2.1
služby umožňující vložení hotovosti na platební účet, jakož i operace nutné pro vedení platebního účtu;
2.2
služby umožňující výběry hotovosti z platebního účtu, jakož i operace nutné pro vedení platebního účtu;
2.3
provádění platebních transakcí mezi platebními účty;
2.4
vydání platebních nástrojů nahrazujících platební kartu.
Služby prováděné v zastoupení jiných institucí:
3.1
zprostředkování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb (služby v oblasti soukromých a firemních bankovních účtů nabízené v zastoupení úvěrových institucí, včetně přijímání a předávání příkazů k úhradě, ke zpracování a zprostředkování vkladových účtů a termínovaných vkladů, které se váží k bankovnímu účtu);
3.2
zprostředkování úvěrů prováděné v zastoupení úvěrových institucí;
3.3
zprostředkování a přijímání platebních karet prováděné v zastoupení úvěrových institucí (kreditní karty, debetní karty, přijímání bankovních karet a platební terminály u obchodníků);
3.4
zprostředkování investic a spoření pro zvláštní účely v zastoupení jiných institucí
a)
prodej finančních nástrojů (státní dluhopisy, investiční fondy a další cenné papíry);
b)
zprostředkování spořících produktů pro domácnosti;
3.5
zprostředkování pojistných produktů (životní pojištění a neživotní pojištění).
(2)
Podle žádosti (2) sestává síť společnosti Posta z více než 2 600 stálých poštovních provozoven. Veškeré služby uvedené v žádosti však neposkytují všechny provozovny (3). V současné době působí na území Maďarska celkem 4 605 poboček úvěrových institucí. Podle společnosti Giro Zrt. je největší institucí OTP Bank s 809 pobočkami, po ní následují K&H Bank Zrt. (377 poboček), CIB Bank Zrt. (218 poboček), Reiffeisen Bank Zrt. (180 poboček) a Erste Bank Hungary Nyrt. (145 poboček). Každá z osmi největších bank v odvětví úvěrových institucí má více než 100 poboček, navíc zde působí i 22 malých a středně velkých bank, 10 poboček úvěrových institucí a 138 úvěrových institucí, které jsou sdruženy s jednou větší úvěrovou institucí provozující síť 20 až 40 poboček. V mezinárodním srovnání podle údajů z modré knihy ECB z roku 2007 (4) se tak Maďarsko dostává na střední příčky v počtu poboček na obyvatele.
II. PRÁVNÍ RÁMEC
(3)
Je třeba připomenout, že podle čl. 6 odst. 2 písm. c) směrnice 2004/17/ES se uvedená směrnice vztahuje na poskytování finančních služeb vymezených ve čtvrté odrážce uvedeného písmene c) pouze v případě, že jsou tyto služby poskytovány subjekty, které poskytují rovněž poštovní služby ve smyslu písmene b) uvedeného ustanovení. Společnost Posta je jediným zadavatelem v Maďarsku, který nabízí služby dotčené tímto rozhodnutím.
(4)
Článek 30 směrnice 2004/17/ES stanoví, že zakázky určené pro umožnění výkonu jedné z činností, na něž se uvedená směrnice vztahuje, se touto směrnicí neřídí, pokud je v členském státě, ve kterém má být činnost vykonávána, přímo vystavena hospodářské soutěži na trzích, na které není omezen přístup. Přímé vystavení hospodářské soutěži se posuzuje na základě objektivních kritérií s přihlédnutím ke zvláštním rysům dotčeného odvětví. Přístup na trh se považuje za neomezený, pokud členský stát provedl a uplatňuje příslušné právní předpisy Společenství o otevření daného odvětví nebo jeho části. Nejsou-li v příloze XI směrnice žádné příslušné právní předpisy Společenství uvedeny, jako v případě služeb dotčených tímto rozhodnutím, pak čl. 30 odst. 3 druhý pododstavec vyžaduje, že „musí být prokázáno, že přístup na trh je volný fakticky i právně“.
(5)
Pokud jde o finanční služby, je třeba připomenout, že na úrovni Evropské unie byl přijat rozsáhlý korpus právních předpisů zaměřený na liberalizaci zavádění a poskytování služeb v tomto odvětví (5). Pokud jde o platební služby, podotýká se, že Maďarsko zcela a včas provedlo směrnici 2007/64/ES o platebních službách, a to zákonem č. LXXXV z roku 2009 o provozování obchodních a platebních služeb.
(6)
Maďarsko provedlo právní předpisy Evropské unie ohledně liberalizace pohybu kapitálu a volného poskytování služeb i právní předpisy ohledně liberalizace finančních trhů. Maďarsko navíc splnilo požadavky stanovené akčním plánem pro finanční služby. Maďarský trh úvěrových institucí a platebních služeb je náležitě regulován. Podle zákona č. CXII z roku 1996 o úvěrových institucích a finančních podnicích (bankovní zákon) podléhají finanční služby a doplňkové činnosti povolení. Podle zákona č. CXXXVII z roku 2007 o investičních podnicích a obchodnících s komoditami a o regulaci jejich činností mohou investiční služby provádět pouze investiční podniky a úvěrové instituce. Zákon č. LX z roku 2003 o pojišťovnách a pojišťovnictví stanoví, že činnosti pojišťovnictví mohou vykonávat pouze pojišťovny. Provozování finančních služeb, které jsou předmětem této žádosti, společností Posta bylo povoleno maďarským orgánem pro finanční dohled. Každá instituce, která je schopna dostát ustanovením, která se týkají obezřetné činnosti a účinného dohledu, může získat povolení k provádění těchto služeb. Provozování finančních služeb nebo činností doplňujících finanční služby, jakož i investičních služeb a pojistných služeb, je otevřeno rovněž nerezidentním společnostem prostřednictvím jejich poboček, disponují-li povolením příslušného orgánu dozoru v zemi usazení. Požadavek na zřízení pobočky v Maďarsku se nevztahuje na finanční instituce se sídlem v některém z členských států EHP, protože tyto instituce mohou poskytovat své služby přeshraničně.
(7)
S náležitým přihlédnutím ke skutečnostem uvedeným v 5. a 6. bodě odůvodnění výše lze předpokládat, že podmínku volného přístupu stanovenou v čl. 30 odst. 3 je možné považovat za splněnou.
(8)
Přímé vystavení hospodářské soutěži na konkrétním trhu by mělo být posouzeno na základě různých kritérií, z nichž žádné není samo o sobě rozhodující. Pokud jde o trhy dotčené tímto rozhodnutím, podíl hlavních účastníků na daném trhu představuje kritérium, které by mělo být vzato v úvahu. Dalším zvažovaným kritériem může být stupeň koncentrace na těchto trzích anebo přelévání klientů. Jelikož podmínky se u různých činností, jichž se toto rozhodnutí týká, liší, zkoumání situace v oblasti hospodářské soutěže by mělo vzít v úvahu odlišnou situaci na jednotlivých trzích.
(9)
Ačkoliv v určitých případech by bylo možné předpokládat užší nebo širší definice trhů, přesnou definici relevantního trhu lze pro účely tohoto rozhodnutí ponechat otevřenou, pokud jde o řadu služeb uvedených v žádosti předložené společností Posta, neboť výsledek analýzy zůstává stejný bez ohledu na to, zda je založen na úzké nebo širší definici.
(10)
Tímto rozhodnutím není dotčeno uplatňování pravidel hospodářské soutěže.
III. POSOUZENÍ
(11)
V žádosti jsou uvedeny dvě odlišné kategorie platebních služeb, konkrétně a) stávající služby a b) služby, jejichž zavedení je plánováno na rok 2012. Pro účely posouzení, které se vztahuje k tomuto rozhodnutí, budou vzaty v úvahu pouze stávající služby, neexistují totiž žádné závažné důkazy o účincích plánovaných služeb v případě jejich zavedení.
(12)
Stávající platební služby prováděné společností Posta jsou služby umožňující vložení hotovosti na platební účet a služby umožňující výběry hotovosti z bankovního účtu, v jejichž případě společnost Posta jedná jako zprostředkovatel, a služby spojené s převodem peněz (vlastní služby tuzemských a mezinárodních peněžních poukázek, jakož i zprostředkované služby peněžních poukázek prostřednictvím služby Western Union).
(13)
Cílem tohoto rozhodnutí je stanovit, zda služby nabízené společností Posta jsou vystaveny takové úrovni hospodářské soutěže (na trzích, na které je volný přístup), která zajistí, že i v případě neuplatňování podrobných pravidel pro zadávání veřejných zakázek stanovených ve směrnici 2004/17/ES bude zadávání veřejných zakázek společnosti Posta pro výkon dotčených činností probíhat průhledným a nediskriminačním způsobem na základě kritérií, která umožní určit ekonomicky nejvýhodnější řešení. Za tímto účelem je tedy nezbytné zkoumat, zda banky a další finanční instituce mají možnost vyvolat konkurenční tlak na společnost Posta.
(14)
Hlavními konkurenty společnosti Posta na trhu platebních služeb jsou banky a jiné finanční instituce, na něž se směrnice 2004/17/ES nevztahuje, protože nejsou smluvními subjekty ve smyslu směrnice anebo neposkytují finanční služby společně s poštovními službami.
(15)
Platební metody nabízené bankami jsou celkově atraktivnější než metody v papírové nebo hotovostní formě a jsou všeobecně dostupné. Podle společnosti GfK Hungaria (6) oproti minulému roku vzrostl počet uživatelů služeb internetového bankovnictví do konce roku 2010 o 200 000 a dosáhl 1 milionů uživatelů, přičemž se tempo růstu zvyšuje. Podle stejného zdroje se současně snižuje počet těch, kteří dávají přednost osobnímu bankovnictví, jedna čtvrtina všech klientů už nevyřizuje své bankovní záležitosti na pobočkách banky.
(16)
Trh produktů vymezený žadatelem je trhem platebních služeb poskytovaných úvěrovými institucemi nebo jinými poskytovateli platebních služeb, ačkoli se příslušný zeměpisný trh považuje za celostátní. Maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (GVH) uvedl, že i přesto, že nemá k dispozici veškeré informace a údaje, aby mohl náležitě a přesně definovat trh produktů, příslušné vymezení trhu produktů předložené žadatelem „je pravděpodobně přijatelné“. Pokud jde o dotčený zeměpisný trh, v rámci téhož prohlášení zmíněného výše GVH uvedl, že „si není vědom žádných důkazů, na jejichž základě by zeměpisným trhem nemělo být celé území Maďarska“.
(17)
Pro účely tohoto rozhodnutí nebude trh platebních služeb dále dělen na trhy soukromých a firemních produktů, neboť výsledek analýzy zůstává stejný bez ohledu na to, zda je založen na úzké nebo širší definici.
(18)
Maďarské orgány pro hospodářskou soutěž s odvoláním na stupeň koncentrace na platebním trhu uvádí, že podle všeho „má 5 až 6 větších bank spolu se společností Magyar Posta velmi silně kumulovaný podíl na trhu, pokud jde o služby malých plateb, a možná zaujímají většinu trhu. Velkoobchodní trh by nejspíše mohl být méně koncentrovaný, a to díky přítomnosti několika dalších finančních institucí“.
(19)
Tyto služby umožňují klientům provádět platby za zakoupené služby a zboží. Využívají je soukromé osoby pro plnění platební povinnosti a slouží především k provádění plateb za veřejné služby, telekomunikace, finanční služby, pojištění, donášku do domu, odvod daní atd.
(20)
Hlavním faktorem pro přesné určení relevantního trhu produktů je stanovení rozsahu náhradních produktů, které přestavují alternativní prostředky, jichž by klient využil při plnění platební povinnosti. Žadatel se tudíž domnívá, že relevantní trh produktů zahrnuje hotovostní vklady na bankovní účty prováděné v bankách nebo prostřednictvím ATM (7), platby kartou a převody mezi bankovními účty (jednoduché převody a trvalé příkazy).
(21)
Pokud jde o změnu platebních metod, maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (GVH) potvrdil, že „většina poskytovatelů veřejných a jiných služeb obvykle nabízí svým zákazníkům různé platební metody, mezi nimiž lze snadno přecházet. Rovněž jsou zřejmé tendence přesvědčovat klienty, aby místo papírové a hotovostní formy používali elektronické platební metody.“ V této souvislosti je třeba zmínit nárůst v používání internetového bankovnictví. Jak je však uvedeno v 9. bodě odůvodnění výše, přesnou definici lze pro účely tohoto rozhodnutí ponechat otevřenou.
(22)
Podíl společnosti Posta na trhu služeb umožňujících vkládání hotovosti na platební účet vyčíslený procentem z celého vymezeného trhu představoval (8) 3,91 % v roce 2007, 3,88 % v roce 2008 a 4,14 % v roce 2009. V souvislosti s objemem i hodnotou je třeba zmínit, že v porovnání s předchozími dvěma roky počet transakcí společnosti Posta i jejich hodnota v roce 2009 poklesly (9).
(23)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(24)
Služby umožňující výběry hotovosti se vyznačují tím, že majitel účtu schvaluje platbu ze svého platebního účtu na příkaz třetí strany. Do rámce těchto služeb v současnosti patří doručení hotovosti a výplata důchodů. Hlavními směnečnými dlužníky jsou ministerstvo financí a městské samosprávy, které využívají tento režim k výplatě rodinných přídavků, sociálních dávek, dávek v nezaměstnanosti atd. U plateb prováděných státem má příjemce možnost nechat si částky připisovat na bankovní účet nebo zasílat poštovní poukázkou. Při výplatě důchodů mají příjemci rovněž možnost nechat si část částky připsat na svůj účet a zbylou část obdržet v hotovosti. Také je možné kdykoli změnit doručení hotovosti na bankovní převod, a to jednoduchou žádostí podanou Ústřední správě národního důchodového pojištění.
(25)
Maďarský stát prostřednictvím národní banky provádí politiku, která se zaměřuje na snižování objemu hotovostních transakcí a podporuje rozvoj elektronických platebních metod a související infrastruktury. Firemní subjekty musí uskutečňovat platby prostřednictvím platebních účtů a státním zaměstnancům jsou mzdy vypláceny na bankovní účty. Podle nedávné studie (10), kterou provedla Maďarská národní banka, v současné době více než polovinu důchodů vyplácí stát jinými prostředky než peněžní poukázkou, a podle žádosti (11) počet i celkový objem důchodů vyplácených prostřednictvím společnosti Posta v posledních letech stále klesají.
(26)
Z výše uvedených důvodů se platební převod mezi platebními účty (jednoduchý převod a hromadné převody), výběry hotovosti bankovní kartou z bankomatů a na terminálech POS (12) a výběry hotovosti z bankomatů považují za relevantní trh produktů pro služby umožňující výběry z platebního účtu.
(27)
Pokud jde o výše uvedené služby, lze pro účely plateb prováděných ve prospěch osob s bankovním účtem považovat platby mezi platebními účty (jednoduché transakce a hromadné transakce, kdy platby odcházejí z jednoho účtu několika osobám) za náhradní produkty. Rovněž v tomto případě lze přesnou definici pro účely tohoto rozhodnutí ponechat otevřenou.
(28)
Podíl společnosti Posta na trhu služeb umožňujících výběry hotovosti z platebního účtu vyjádřený procentem z celkové náhradní služby představoval (13) 2,44 % v roce 2007, 2,49 % v roce 2008 a 2,61 % v roce 2009. V souvislosti s objemem a hodnotou je třeba zmínit, že počet transakcí společnosti Posta a jejich celková hodnota měly v posledních třech letech, za něž jsou údaje k dispozici, tedy v roce 2007, 2008 a 2009, sestupnou tendenci (14).
(29)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(30)
Služba spojená s převodem peněz, kterou poskytuje společnost Posta, je obecně využívána k provádění plateb mezi soukromými osobami. Tyto služby zahrnují tuzemské peněžní poukázky a mezinárodní peněžní poukázky, které společnost Posta poskytuje samostatně, a tuzemský i mezinárodní převod peněz prostřednictvím služby Western Union, který nabízí metodu převodu peněz v reálném čase.
(31)
Pokud jde o tuzemské převody prováděné samostatně společností Posta i v zastoupení společnosti Western Union, žadatel se domnívá, že transakce mezi platebními účty se podobají převodům peněz, má-li příjemce platební účet. Trh plateb prováděných v Maďarsku mezi platebními účty je možné považovat za relevantní trh produktů pro tuzemské převody peněz, ačkoli lze přesnou definici ponechat otevřenou.
(32)
Odpovídajícím způsobem vypočítané podíly společnosti Posta na trhu představovaly v letech 2007, 2008 a 2009 méně než 1 %.
(33)
V případě mezinárodních převodů peněz se činnosti prováděné společnostmi Posta a Western Union považovaly za téměř podobné. Platby prostřednictvím platebních účtů se navíc považují za nahraditelné prostředky, žadatel proto považuje přeshraniční platby mezi platebními účty za relevantní trh produktů. Přesnou definici relevantního trhu však lze ponechat otevřenou.
(34)
Na tomto základě vypočtený podíl společnosti Posta na trhu představoval v letech 2007, 2008 a 2009 0,5 %.
(35)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(36)
Žádost o udělení výjimky se rovněž vztahuje k určitým činnostem společnosti Posta, které jsou prováděny v zastoupení jiných institucí, ve spojení s některými finančními službami, v jejich případě jedná společnost Posta jako zprostředkovatel.
(37)
Žádost o udělení výjimky se vztahuje na zprostředkování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb, konkrétně na služby v oblasti soukromých a firemních bankovních účtů nabízené v zastoupení úvěrových společností, včetně přijímání a předávání příkazů k úhradě ke zpracování, a zprostředkování vkladových účtů a termínovaných vkladů, které se váží k bankovnímu účtu.
(38)
Finanční produkty a služby nabízené společností Posta v roli zprostředkovatele poskytují banky Erste Bank a OTP Bank. Společnost Posta také nabízí své vlastní vkladové produkty.
(39)
Předchozí praxe Komise (15) rozlišuje mezi retailovým bankovnictvím a firemním bankovnictvím. Do definice retailového bankovnictví spadají veškeré bankovní služby pro soukromé osoby a velmi malé podniky, zatímco firemní bankovnictví obvykle představuje bankovní služby pro velké firemní klienty a malé a střední podniky. V předchozích rozhodnutích (16), která souvisí s retailovým bankovnictvím, ponechala Komise otevřené, zda jednotlivé produkty retailového bankovnictví představují samostatné trhy produktů, nebo zda produkty retailového bankovnictví mohou tvořit část jediného relevantního trhu produktů.
(40)
Relevantní trh produktů je nutné rozlišovat podle úrovně v distribučním řetězci (předcházející, tj. poskytování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb, nebo navazující, tj. zprostředkování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb). Pro činnost zprostředkování soukromých platebních účtů se může za relevantní trh produktů považovat trh v oblasti zprostředkování soukromých běžných účtů a vkladových produktů. Pro činnost zprostředkování firemních platebních účtů se může za relevantní trh produktů považovat trh v oblasti zprostředkování firemních běžných účtů a vkladových produktů. Podle 9. bodu odůvodnění tohoto rozhodnutí však není nutné relevantní trh definovat.
(41)
Žadatel vymezuje zeměpisný trh na celé území Maďarska. Maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (GVH) potvrdil, že „pro účely tohoto případu všechny finanční instituce, které v Maďarsku působí, provádějí své činnosti celostátně; žádný aspekt poskytování finančních služeb nejeví známky regionální odchylky“. Předchozí praxe Komise (17) navíc v souvislosti s finančními trhy považovala relevantní zeměpisný trh za trh s celostátní působností, a to kvůli různým podmínkám hospodářské soutěže v jednotlivých členských státech a významu sítě poboček.
(42)
Podíly společnosti Posta na trhu, vypočtené se zřetelem na výše uvedené, představovaly v případě soukromých běžných účtů a vkladů 1,45 % v roce 2007, 1,38 % v roce 2008 a 1,51 % v roce 2009, zatímco podíly společnosti Posta na trhu firemních běžných účtů a vkladů byly v letech 2007, 2008 a 2009 nepatrné (0 %). Tyto údaje ukazují, že podíly na trhu v oblasti zprostředkování těchto finančních služeb jsou též malé.
(43)
Zbývající část daného trhu je rozdělena mezi ostatní banky a finanční instituce, na které se nevztahuje směrnice 2004/17/ES.
(44)
Ve svém šetření z roku 2009, které se týkalo soukromého bankovnictví (18), došel maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (GVH) k závěru, že v Maďarsku neexistují žádné větší překážky pro změnu běžného účtu, navíc bylo zjištěno, že míra změny běžného účtu je v porovnání s ostatními členskými státy EU jedna z nejvyšších.
(45)
Výhody rozsáhlé sítě společnosti Posta jsou vyvažovány rostoucím významem internetového bankovnictví.
(46)
Podle průzkumu (19) faktorů, které ovlivňují klienta při výběru banky, bylo zjištěno, že nejdůležitějšími faktory jsou spolehlivost a důvěra, blízkost a přístupnost (včetně dostupných prostředků pro výběr hotovosti) a kvalita služby. Tyto závěry rovněž potvrdily výsledky průzkumu (20) v oblasti finančních služeb a služeb běžných účtů. Podle tohoto zdroje jsou nejdůležitějším aspektem při výběru banky náklady a její pověst, zatímco snadný přístup (tj. rozsáhlá síť) se jeví méně důležitým. Dále se za důležité považuje také spektrum bankovních služeb, konkrétně dostupnost široké škály bankovních služeb, a vysoká kvalita služby. S přihlédnutím k výše uvedenému a přesto, že společnost Posta disponuje rozsáhlou sítí, existují i další kritéria, která klienti označili za podstatná (pověst banky, bankovní služby, kvalita služby) a která jsou při výběru banky v protiváze. Klienti, kteří potřebují široké spektrum služeb, by tedy váhali s výběrem poštovního běžného účtu, který nenabízí spektrum služeb, na něž jsou zvyklí, nebo s přechodem na takový účet.
(47)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(48)
Tato činnost představuje zprostředkování úvěrů poskytovaných třetími stranami, kdy společnost Posta jedná jako zprostředkovatel vícečetných zvláštních služeb. Společnost Posta nabízí soukromým klientům úvěrové produkty (bez jakýchkoli bankovních záruk, a to ani ve formě movitého ani nemovitého majetku) Erste Bank, segmentu firemních klientů pak společnost Posta nabízí produkty Magyar Fejlesztesi Bank a jedná tedy jako zprostředkovatel vícečetných zvláštních služeb.
(49)
Dotčené služby lze dále dělit podle mnoha různých faktorů, např. podle toho, za jakými účely si klienti úvěry berou, nebo podle typického klienta (spotřebitelé, malé a střední podniky, větší společnosti nebo veřejná správa). Zprostředkování soukromých úvěrů a zprostředkování firemních úvěrů lze tedy považovat za samostatné trhy produktů.
(50)
Trh produktů v oblasti zprostředkování soukromých úvěrů žadatel definuje jako trh s neomezenými hypotečními úvěry a osobními úvěry v maďarských forintech (HUF) i v cizích měnách. To není v rozporu s předchozí praxí Komise (21), kdy Komise ponechala otevřené, zda jednotlivé produkty retailového bankovnictví přestavují samostatné relevantní trhy produktů, nebo zda produkty retailového bankovnictví mohou tvořit část jediného relevantního trhu produktů.
(51)
Ve firemním sektoru nabízí společnost Posta pouze jeden typ firemního úvěrového produktu. Tento produkt obvykle nabízí jiné finanční instituce (tj. úvěrní družstva). Společnost Posta tyto produkty nenabízí prostřednictvím celé své sítě, ale jen na 45 vyhrazených místech. Žadatel se domnívá, že relevantní trh produktů ve firemním sektoru zahrnuje půjčky malým a středním podnikům nabízené úvěrovými institucemi. Jak je však uvedeno v 9. bodě odůvodnění, přesnou definici trhu lze pro účely tohoto rozhodnutí ponechat otevřenou.
(52)
Zeměpisný trh tvoří celé území Maďarska, a to prakticky ze stejných důvodů, které uvádí 41. bod odůvodnění.
(53)
Podíly společnosti Posta na definovaném trhu soukromých úvěrů představovaly v letech 2007, 2008 a 2009 méně než 0,5 %, zatímco podíly společnosti Posta na trhu firemních úvěrů byly ve stejném období nepatrné (0 %). Dostupné údaje ukazují, že podíly společnosti Posta na těchto úzce vymezených trzích jsou tak malé, že při širším vymezení trhů by byly podíly společnosti Posta na trhu ještě menší.
(54)
Zbývající část trhu je rozdělena mezi ostatní banky a finanční instituce, na které se nevztahuje směrnice o veřejných službách. Kumulované tržní podíly prvních tří konkurentů (22) na trhu soukromých půjček tvořily 52,54 % v roce 2007, 51,39 % v roce 2008 a 54,27 % v roce 2009 a na trhu firemních úvěrů 42,69 % v roce 2007, 47,36 % v roce 2008 a 48,07 % v roce 2009.
(55)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být výše zmíněné faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(56)
Společnost Posta nabízí kreditní karty vydané Erste Bank Zrt. Tento produkt je běžnou kreditní kartou, pokud jde o podmínky a nabízené služby.
(57)
V případě debetních karet jedná společnost Posta jako zprostředkovatel a nabízí drobným i firemním klientům bankovní karty vázané k běžným účtům. Společnost Posta jedná jako zprostředkovatel vícečetných zvláštních služeb, samotnou službu poskytuje Erste Bank Hungary Nyrt. Nabízené platební karty jsou běžnými debetními kartami.
(58)
Pokud jde o přijímání platebních karet, jsou poštovní provozovny vybaveny terminály POS, které umožňují výběry hotovosti prostřednictvím bankovních karet. Žadatel tvrdí, že z hlediska klientů lze stejnou službu (vyzvednutí hotovosti) získat výběrem prostřednictvím bankovního úředníka nebo na jiném terminálu POS provozovaném třetí stranou jinde než na poštovní provozovně, a že jsou tyto produkty tudíž zaměnitelné.
(59)
Komise v minulosti rozlišovala (23) ve vztahu k platebním kartám mezi dvěma hlavními činnostmi: první je vydávání karet jednotlivcům a společnostem a druhou je „získávání“ obchodníků pro přijímání platebních karet. Pokud jde o vydávání platebních karet, Komise se i v předchozích rozhodnutích (24) zabývala možností rozlišovat mezi různými typy karet, nakonec ale ponechala přesnou definici otevřenou.
(60)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, budou zohledněny tři trhy produktů, konkrétně trh kreditních karet, trh debetních karet a přijímání platebních karet.
(61)
Pokud jde o trh přijímání platebních karet, není trh produktů definovaný žadatelem tím trhem, který byl obecně vymezen předchozími rozhodnutími Komise uvedenými v 59. bodě odůvodnění. „Původní“ trh přijímání platebních karet tvoří obchodníci, kteří přijímají platby kartou. Další možný trh přijímání karet tvoří banky, které takovýmto obchodníkům služby pro přijímání karet nabízejí. Jak ale v případě společnosti Posta potvrdil maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (GVH) (25), s přihlédnutím k tomu, že zařízení POS fungují jako bankomaty dvou bank, za které společnost Posta jedná jako zprostředkovatel, „společnost Magyar Posta pravděpodobně postupovala správně, když předložila údaje o koncentraci vycházející z koncentrace podle počtu bankomatů v provozu“.
(62)
Pokud jde o zeměpisný trh, vyplývá z předchozích věcí Komise (26), že trh platebních karet má nadále celostátní působnost, přestože se připouští, že může existovat prostor pro jeho budoucí rozšíření. V tomto případě se za zeměpisný trh považuje celé území Maďarska.
(63)
V období 2007-2009 tvořil podle žadatele podíl společnosti Posta na trhu kreditních karet méně než 1 %, na trhu debetních karet méně než 3 % a na trhu přijímání platebních karet méně než 6 %.
(64)
Podle maďarského Úřadu pro ochranu hospodářské soutěže (27) z nedávné studie, kterou tento orgán provedl společně s Maďarskou národní bankou, vyplývá, že z celkového počtu 24 bank, které vydávají debetní karty, činí podíl 5 největších bank na trhu v oblasti vydávání debetních karet asi 82 %. Stejný zdroj uvádí, že trh vydávání kreditních karet je méně koncentrovaný, z 18 bank, které vydávají kreditní karty, má největších 7 bank kumulovaný 68 % podíl na trhu. Podle žadatele je stupeň koncentrace stejně vysoký i v sektoru přijímání kreditních karet, tři čtvrtiny z celkového počtu bankomatů provozují čtyři banky.
(65)
S ohledem na malé podíly společnosti Posta na trhu a přítomnost jiných bank a finančních institucí, která na činnost společnosti Posta vytváří konkurenční tlak, můžeme dospět k závěru, že pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(66)
Do této kategorie služeb patří prodej finančních nástrojů a uvádění zvláštních investičních produktů na trh. Nabízenými finančními nástroji jsou státní dluhopisy, investiční fondy Erste Befektetesi Zrt., jiné cenné papíry a zvláštní spoření pro domácnosti v zastoupení Fundamenta Lakaskassza Zrt. a OTP Lakastakarekpenztar Zrt., které společnost Posta nabízí jako zprostředkovatel.
(67)
V předchozích případech ponechala Komise otevřenou otázku, zda tyto jednotlivé služby mohou tvořit samostatné trhy produktů (28). Bez ohledu na vymezení dotyčného alternativního trhu bude definice v tomto případě ponechána otevřená, protože v souvislosti se službami, které společnost Posta poskytuje jako zprostředkovatel, není důvod k obavám z ohrožení hospodářské soutěže.
(68)
Pokud jde o zeměpisnou působnost, Komise se domnívala (29), že většina tržních segmentů má mezinárodní působnost, některé segmenty však byly analyzovány z celostátního hlediska (30). Přesná definice zeměpisného trhu bude ponechána otevřená, pro účely tohoto případu bude za zeměpisný trh považováno území Maďarska.
(69)
V období 2007-2009 byl podíl společnosti Posta na trhu státních dluhopisů nižší než 4 %, na trhu investičních jednotek 3-9 %, na trhu dluhopisů méně než 2 % a na trhu spoření pro domácnosti méně než 4 %.
(70)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta na investičním trhu hospodářské soutěži.
(71)
Pošta nabízí životní pojištění v zastoupení Magyar Posta Eletbiztosito Zrt. a neživotní pojištění v zastoupení Magyar Posta Biztosito Zrt.
(72)
Ve svých předchozích rozhodnutích (31) Komise rozlišovala tři obecné kategorie pojištění, konkrétně životní pojištění, neživotní pojištění a zajištění. Dále bylo zjištěno, že z hlediska žadatele lze životní a neživotní pojištění ještě rozdělit na trhy jednotlivých produktů podle různých typů krytých rizik. Pokud jde o životní pojištění, rozlišovala Komise v předchozích rozhodnutích tyto segmenty: životní pojištění jednotlivců, životní pojištění skupin a jednorázové životní pojištění, nebo případně ochranu jednotlivců, ochranu skupin, osobní penze, skupinové penze, úspory a investice (32). Pokud jde o neživotní pojištění, rozlišovala Komise v předchozích rozhodnutích mj. pojištění motorových vozidel, pojištění proti požáru, dopravní pojištění, pojištění zdraví, pojištění majetku, pojištění obecné občanskoprávní odpovědnosti, úrazové pojištění, pojištění právní ochrany, pojištění pracovních úrazů a pojištění úvěru (33). Důvody na straně poskytovatelů však mohly vést k rozšíření trhů produktů. Pro účely tohoto rozhodnutí lze přesnou definici trhu produktů ponechat otevřenou.
(73)
Komise v minulosti rovněž analyzovala distribuci pojistných produktů a potvrdila, že relevantní trh pro distribuci neživotního i životního pojištění by tvořily všechny vnější (tj. třetí strany nebo nevlastněné) distribuční kanály, např. obchodníci s cennými papíry, zástupci a další zprostředkovatelé (34). Pro účely tohoto rozhodnutí lze však přesnou definic trhu produktů ponechat otevřenou.
(74)
Pokud jde o zeměpisný trh, vymezila Komise ve svých předchozích rozhodnutích (35) trhy životního pojištění jako celostátní, a to na základě celostátních distribučních kanálů, zavedené struktury trhu, finančních omezení a různých regulačních rámců. Stejný přístup se použije v tomto případě, za zeměpisný trh bude považováno celé území Maďarska.
(75)
V období 2007-2009 odpovídal podíl společnosti Posta na trhu produktů životního pojištění méně než 5 % (36) a na trhu produktů neživotního pojištění méně než 1 % (37). Tyto údaje ukazují, že podíly na trhu v oblasti zprostředkování pojištění jsou též malé.
(76)
Kumulovaný tržní podíl tři největších konkurentů činil ve stejném období na trhu produktů životního pojištění 52,29 %, 51,08 % a 50,1 %, na trhu produktů neživotního pojištění pak 54,84 %, 52,56 % a 51,66 %.
(77)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta na trhu pojištění hospodářské soutěži.
IV. ZÁVĚRY
(78)
Vzhledem k faktorům zkoumaným v 11. až 77. bodě odůvodnění lze mít za to, že podmínka přímého vystavení hospodářské soutěži stanovená v čl. 30 odst. 1 směrnice 2004/17/ES je v Maďarsku splněna, pokud jde o tyto činnosti:
a)
služby umožňující vložení hotovosti na platební účet;
b)
služby umožňující výběry hotovosti z platebního účtu;
c)
služby spojené s převodem peněz;
d)
zprostředkování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb;
e)
zprostředkování úvěrů;
f)
zprostředkování a přijímání platebních karet vydaných úvěrovými institucemi;
g)
zprostředkování investic a spoření pro zvláštní účely v zastoupení jiných institucí;
h)
zprostředkování pojistných produktů.
(79)
Jelikož podmínka neomezeného přístupu na trh je také splněna, směrnice 2004/17/ES by se neměla použít v případě, kdy zadavatelé zadávají zakázky určené pro umožnění služeb uvedených v 78. bodě odůvodnění, které mají být poskytovány v Maďarsku, ani v případě, jsou-li pořádány veřejné soutěže s ohledem na výkon této činnosti v Maďarsku.
(80)
Finanční služby prováděné společností Posta jsou pomocnými službami v rámci poštovních služeb podle čl. 6 odst. 2 písm. b) směrnice 2004/17/ES. Tato žádost o udělení výjimky se nevztahuje na poštovní služby prováděné společností Posta, pro tyto činnosti se tedy nadále používá směrnice 2004/17/ES. V této souvislosti je třeba upozornit na to, že zakázky zahrnující více činností se řídí ustanoveními článku 9 směrnice 2004/17/ES. To znamená, že zadává-li zadavatel „smíšenou“ zakázku, tedy zakázku určenou k vykonávání jak činností vyňatých z oblasti působnosti směrnice 2004/17/ES, tak činností, které vyňaty nejsou, je třeba dbát na to, pro které činnosti je zakázka především zamýšlena. V případě smíšené zakázky, jejímž hlavním účelem je podpora poštovních činností, se uplatňují ustanovení směrnice 2004/17/ES. Není-li objektivně možné určit, pro kterou činnost je zakázka především zamýšlena, zadává se v souladu s pravidly uvedenými v čl. 9 odst. 2 a 3 směrnice 2004/17/ES.
(81)
Toto rozhodnutí je založeno na právním a skutkovém stavu z července až října 2011, jak se jeví na základě informací předložených společností Magyar Posta a maďarským Úřadem pro ochranu hospodářské soutěže Rozhodnutí lze revidovat, pokud by v případě zásadních změn právní či skutkové situace došlo k tomu, že by nebyly splněny podmínky pro uplatnění čl. 30 odst. 1 směrnice 2004/17/ES.
(82)
Opatření stanovená tímto rozhodnutím jsou v souladu se stanoviskem Poradního výboru pro veřejné zakázky,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Směrnice 2004/17/ES se nevztahuje na zakázky zadané zadavateli, které mají v Maďarsku umožnit vykonávání níže uvedených služeb:
a)
služby umožňující vložení hotovosti na platební účet;
b)
služby umožňující výběry hotovosti z platebního účtu;
c)
služby spojené s převodem peněz;
d)
zprostředkování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb;
e)
zprostředkování úvěrů;
f)
zprostředkování a přijímání platebních karet vydaných úvěrovými institucemi;
g)
zprostředkování investic a spoření pro zvláštní účely v zastoupení jiných institucí;
h)
zprostředkování pojistných produktů.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Maďarské republice v souladu se Smlouvami.
V Bruselu dne 16. prosince 2011.