ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 20ής Δεκεμβρίου 2011
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 40/2009 και C 43/2008 που χορήγησε η Γερμανία για την αναδιάρθρωση της WestLB AG
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2011) 9395]
(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2013/245/ΕΕ)
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),
Έχοντας υπόψη τη Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α)
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Με απόφαση της 12ης Μαΐου 2009 στην υπόθεση C 43/2008 (3) (εφεξής «απόφαση του Μαΐου 2009»), η Επιτροπή ενέκρινε υπό όρους τη θωράκιση έναντι κινδύνου ύψους 5 δισ. ευρώ της WestLB AG (4) (εφεξής«WestLB»), η Landesbank της Βόρειας Ρηνανίας -Βεστφαλίας, για χαρτοφυλάκιο δομημένων χρεογράφων (εφεξής «χαρτοφυλάκιο Phoenix»), παραπέμποντας σε σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στις 30 Απριλίου 2009 (εφεξής «σχέδιο αναδιάρθρωσης του Απριλίου 2009»).
(2)
Στις 23 Σεπτεμβρίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε στην Επιτροπή συμπληρωματική ενίσχυση της WestLΒ υπό μορφή προσωρινής θωράκισης έναντι κινδύνου για δόσεις του χαρτοφυλακίου Phoenix ύψους 6,4 δισ. ευρώ και δεσμεύτηκε να υποβάλει αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(3)
Με απόφαση της 7ης Οκτωβρίου 2009 στην υπόθεση N 531/2009 (5) η Επιτροπή αποφάνθηκε ότι η προσωρινή θωράκιση έναντι κινδύνου ήταν συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης.
(4)
Στις 10 Δεκεμβρίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε μέτρο στήριξης της WestLB υπό μορφή μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων στη νεοσυσταθείσα Erste Abwicklungsanstalt (εφεξής «EAA»). Το μέτρο στη συνέχεια αποκαλείται «η πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων». Σε εκείνο το στάδιο, η Γερμανία υπέβαλε επίσης τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης της WestLB (εφεξής «σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009»). Η πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων αντικατέστησε το μέτρο που είχε κοινοποιηθεί στις 23 Σεπτεμβρίου 2009 και κατέστησε άνευ αντικειμένου την απόφαση της 7ης Οκτωβρίου 2009.
(5)
Με απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2009 στην υπόθεση C 40/2009 (6) (εφεξής «απόφαση του Δεκεμβρίου 2009»), η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά την πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων για περίοδο έξι μηνών για λόγους χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Με την ίδια απόφαση, η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας βάσει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) λόγω αμφιβολιών ως προς το συμβιβάσιμο του εν λόγω μέτρου με την εσωτερική αγορά.
(6)
Τον Δεκέμβριο του 2009, η Επιτροπή ανέθεσε στους εμπειρογνώμονες Société Générale, Bangert Research και τον καθηγητή Wim Schoutens να αποτιμήσουν την αξία των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων που η WestLB είχε μεταβιβάσει στην ΕΑΑ.
(7)
Την 1η Φεβρουαρίου 2010, η Γερμανία υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με το αιτιολογικό στο οποίο βασιζόταν η απόφαση του Δεκεμβρίου 2009.
(8)
Με απόφαση της 22ας Ιουνίου 2010 στην υπόθεση N 249/2010 (7) (εφεξής «απόφαση του Ιουνίου 2010»), η Επιτροπή παρέτεινε την προσωρινή έγκριση της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων για λόγους χρηματοπιστωτικής σταθερότητας μέχρι την έκδοση τελικής απόφασης για την πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων και το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009.
(9)
Στις 29 Οκτωβρίου 2010, η Επιτροπή κοινοποίησε στη Γερμανία αναλυτική έκθεση αποτίμησης των περιουσιακών στοιχείων τα οποία ήταν το αντικείμενο της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων.
(10)
Στις 5 Νοεμβρίου 2010, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση για την παράταση της επίσημης διαδικασίας έρευνας αναφορικά με την πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στην υπόθεση C 40/2009 (8) (εφεξής «απόφαση του Νοεμβρίου 2010»). Στην απόφαση του Νοεμβρίου 2010, η Επιτροπή διατύπωσε περαιτέρω αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμο της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων με την εσωτερική αγορά.
(11)
Τον Νοέμβριο του 2010, οι γερμανικές αρχές υπέβαλαν παρατηρήσεις τις οποίες συμπλήρωσαν στις 21 Δεκεμβρίου 2010. Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις από άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.
(12)
Στις 21 Δεκεμβρίου 2010, η Επιτροπή αποφάσισε να μεταθέσει την ημερομηνία κατά την οποία η Westdeutsche ImmobilienBank AG (9) (εφεξής «WestImmo») θα έπρεπε να διακόψει την άσκηση νέων δραστηριοτήτων (10).
(13)
Στις 15 Φεβρουαρίου 2011, η Γερμανία υπέβαλε τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την WestLB (εφεξής «σχέδιο αναδιάρθρωσης του Φεβρουαρίου 2011»).
(14)
Στις 15 Απριλίου 2011, η Γερμανία υπέβαλε στην Επιτροπή έκθεση προόδου του εντολοδόχου εκποίησης που είχε διοριστεί κατ' εφαρμογή της απόφασης του Μαΐου 2009 και νέο σχέδιο αναδιάρθρωσης της WestLB (εφεξής «το νέο σχέδιο αναδιάρθρωσης»).
(15)
Στις 23 Ιουνίου 2011, ο ομοσπονδιακός οργανισμός της Γερμανίας για τη σταθεροποίηση της χρηματοπιστωτικής αγοράς (εφεξής «FMSA»), το σύνολο των μετόχων της WestLB και η ΕΑΑ συμφώνησαν από κοινού για όλες τις σημαντικές λεπτομέρειες της εκκαθάρισης της WestLB και του καταμερισμού των επιβαρύνσεων μεταξύ των μετόχων της (εφεξής η συμφωνία αποκαλείται «Eckpunktevereinbarung») (11).
(16)
Στις 30 Ιουνίου 2011, η Γερμανία υπέβαλε στην Επιτροπή τελική έκδοση του νέου σχεδίου αναδιάρθρωσης βάσει της Eckpunktevereinbarung (αυτή η τελική έκδοση αναφέρεται στη συνέχεια ως «σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011»).
(17)
Στις 28 Οκτωβρίου 2011, η Γερμανία ζήτησε από την Επιτροπή να παρατείνει μέχρι τις 29 Φεβρουαρίου 2012 την υποχρέωση της WestLB να διακόψει τις δραστηριότητες, διότι η απόφαση του Μαΐου 2009 επέβαλε στην WestLB να διακόψει τις νέες δραστηριότητες την 1η Ιανουαρίου 2012. Το αίτημα αυτό είχε προστατευτικό χαρακτήρα, σε περίπτωση που η απόφαση του Μαΐου 2009 δεν θα είχε αντικατασταθεί με νέα απόφαση μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2012.
(18)
Στις 28 Οκτωβρίου 2011, η Γερμανία υπέβαλε λεπτομερή στοιχεία σχετικά με πρόσθετο μέτρο κρατικής ενίσχυσης υπέρ της WestLB υπό μορφή δεύτερης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ (το μέτρο αυτό στη συνέχεια αποκαλείται «αναχρηματοδότηση»).
(19)
Στις 21 Νοεμβρίου 2011, η Γερμανία υπέβαλε επικαιροποιημένα στοιχεία για το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011.
(20)
Την 1η Δεκεμβρίου 2011, η Γερμανία υπέβαλε στοιχεία για το ποσό της προσωρινής βραχυπρόθεσμης διευκόλυνσης ρευστότητας που θα χορηγούσε ενδεχομένως στην WestLB μέχρι τις 30 Ιουνίου 2012.
(21)
Στις 8 Δεκεμβρίου 2011 η Γερμανία υπέβαλε στην Επιτροπή τελικό κατάλογο δεσμεύσεων.
(22)
Στις 13 Δεκεμβρίου 2011, η Γερμανία επιβεβαίωσε την πρόθεση της Helaba Landesbank Hessen-Thüringen («Helaba») να εξαγοράσει εταιρεία με την επωνυμία Verbundbank, η οποία θα αποκοπεί από την WestLB στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της WestLB.
II. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
1. Ο ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ
(23)
Ο δικαιούχος είναι η WestLB. Η WestLB είναι η Landesbank της Βόρειας Ρηνανίας - Βεστφαλίας με έδρα το Ντίσελντορφ. Οι μέτοχοί της είναι οι Savings Banks Association of Westphalia-Lippe (εφεξής «SVWL»), Savings Banks and Giro Association of the Rhineland (εφεξής «RSGV»· SVWL και RSGV αποκαλούνται συλλογικά «ενώσεις ταμιευτηρίων»), το ομόσπονδο κράτος της Βόρειας Ρηνανίας - Βεστφαλίας (εφεξής «NRW») και δύο περιφερειακές ενώσεις της Ρηνανίας (εφεξής «LVR») και Westphalia-Lippe (εφεξής «LWL»). Η Sonderfonds Finanzmarkstabilisierung (εφεξής «SoFFin»), η διαχείριση της οποίας ασκείται από την FMSA, έχει επενδύσει αφανή εισφορά στη WestLB AG.
(24)
Τα κύρια χρηματοοικονομικά δεδομένα της WestLB συνοψίζονται στον κατωτέρω πίνακα:
Πίνακας 1
Κύρια χρηματοοικονομικά δεδομένα της WestLB
31.12.2008
31. 12. 2009
31. 12. 2010
30.6.2011
Στοιχεία ισολογισμού (δισ. ευρώ)
Σύνολο περιουσιακών στοιχείων
288,1
242,3
191,5
160,4
Ίδια κεφάλαια
3,8
3,7
4,1
4,2
Δείκτης ιδίων κεφαλαίων της τράπεζας (SolvV)
Βασικά ίδια κεφάλαια σε δισ. ευρώ
5,7
5,3
5,5
4,9
Ίδια κεφάλαια σε δισ. ευρώ
8,9
7,6
7,7
7,3
Περιουσιακά στοιχεία σταθμισμένου κινδύνου σε δισ. ευρώ
88,5
83,0
48,6
45,4
Δείκτης ιδίων κεφαλαίων ως ποσοστό%
6,4
6,4
11,4
10,7
Συνολικός δείκτης ως ποσοστό %
10,1
9,1
15,9
16,0
Προσωπικό
Αριθμός απασχολουμένων
5 957
5 214
4 712
4 622
Υπάλληλοι πλήρους απασχόλησης
5 663
4 971
4 473
4 376
(25)
Η WestLB λειτουργεί ως κεντρική τράπεζα των ταμιευτηρίων και σύνδεσμος με τις διεθνείς χρηματαγορές για τα ταμιευτήρια της NRW και του Βραδεμβούργου τα οποία λειτουργούν σε περιφερειακό επίπεδο. Προσφέρει ένα ευρύ φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών, όπως δάνεια, ειδικές δομημένες χρηματοδοτήσεις, δραστηριότητες κεφαλαιαγοράς, διαχείριση στοιχείων ενεργητικού και υπηρεσίες σε Γερμανούς και αλλοδαπούς πελάτες της στους οποίους περιλαμβάνονται εταιρείες καθώς και θεσμικοί και δημόσιοι φορείς.
(26)
Το κέντρο βάρους των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της WestLB έχει μετατοπιστεί με την πάροδο των ετών. Ενώ αρχικά περιοριζόταν στο να λειτουργεί ως κεντρικό αποθετήριο των ταμιευτηρίων, η WestLB μετατράπηκε σταδιακά σε επενδυτική τράπεζα. Από το 2001, όταν οι δραστηριότητες παροχής δημόσιας υπηρεσίας διαχωρίστηκαν από τις οικονομικές δραστηριότητες, η WestLB είναι σε διαδικασία αναδιάρθρωσης (12).
(27)
Πιο πρόσφατα, μεγάλες επενδύσεις σε δομημένους τίτλους, εν μέρει σε φορείς ειδικού σκοπού που δεν είχαν ενοποιηθεί πριν το 2007, προκάλεσαν σημαντικές ζημίες και είχαν ως αποτέλεσμα τη διόγκωση κεφαλαιακών απαιτήσεων, παρά τη χαλάρωση των λογιστικών προτύπων που υιοθετήθηκε για την αντιμετώπιση της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Για τον λόγο αυτό, η Γερμανία και οι μέτοχοι της WestLB παρείχαν τη θωράκιση έναντι κινδύνου Phoenix το 2008 (13) και συμφώνησαν τον Νοέμβριο του 2009 να δημιουργήσουν μια επισφαλή («κακή») τράπεζα, την ΕΑΑ, στην οποία μεταβιβάστηκαν περιουσιακά στοιχεία ονομαστικής αξίας περίπου 77,5 δισ. ευρώ και κεφάλαιο περίπου 3 δισ. ευρώ.
2. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
α. ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΜΕΤΡΩΝ - Η ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΕΝΑΝΤΙ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΤΟΥ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ PHOENIX
(28)
Το 2008, η WestLB μεταβίβασε χαρτοφυλάκιο δομημένων χρεογράφων σε φορέα ειδικού σκοπού («ΦΕΣ») με την επωνυμία Phoenix Light, ανώνυμη εταιρεία που συστάθηκε βάσει της ιρλανδικής νομοθεσίας, πλήρως διαχωρισμένα χρεόγραφα (14) συνολικής ονομαστικής αξίας περίπου 23 δισ. ευρώ από τον ισολογισμό της WestLB. Ο ΦΕΣ εξασφαλίστηκε με εγγυήσεις των μετόχων της WestLB οι οποίες δόθηκαν στις 8 Φεβρουαρίου 2008 για την κάλυψη αδυναμιών πληρωμής μέχρι ποσού 5 δισ. ευρώ (εφεξής «θωράκιση έναντι κινδύνου για το χαρτοφυλάκιο Phoenix») και εγκρίθηκαν με την απόφαση του Μαΐου 2009 (15). Η θωράκιση έναντι κινδύνου αποτελείται από δύο διαχωριζόμενες εγγυήσεις:
-
μία εγγύηση που καλύπτει αξιώσεις έναντι του Phoenix Light μέχρι του ποσού των 2 δισ. ευρώ, για την οποία όλοι οι μέτοχοι της WestLB φέρουν ευθύνη κατ' αναλογία της συμμετοχής τους, και
-
μία εγγύηση μειωμένης εξασφάλισης που εκδόθηκε μόνο από την NRW, η οποία καλύπτει πρόσθετες αξιώσεις έναντι του Phoenix Light μέχρι ποσού 3 δισ. ευρώ.
β. ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΥΝΟΛΟ ΜΕΤΡΩΝ, Η ΠΡΩΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΑΑ
(29)
Στις 24 Νοεμβρίου 2009, η Γερμανία και οι μέτοχοι της WestLB συμφώνησαν για τις λεπτομέρειες της σύστασης μιας επισφαλούς τράπεζας με την επωνυμία Erste Abwicklungsanstalt βάσει του γερμανικού δικαίου για το Ταμείο Σταθεροποίησης των Χρηματοπιστωτικών Αγορών (Finanzmarktstabilisierungsfondsgesetz - «FMStFG»), με σκοπό να διαχωρίσουν ένα χαρτοφυλάκιο επικίνδυνων θέσεων και μη στρατηγικών επιχειρηματικών μονάδων. Οι μέτοχοι της WestLB συνήλθαν και ενέκριναν επίσημα τις αναγκαίες συμβατικές συμφωνίες στις 11 Δεκεμβρίου 2009.
(30)
Το πρώτο μέτρο μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων (16) περιλάμβανε εισφορά κεφαλαίου 3 δισ. ευρώ, πρόσθετες εγγυήσεις από τους μετόχους της WestLB και μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων που θα πραγματοποιούνταν κατά κύριο λόγο μέσω διανομής μετοχών. Επιπλέον, η θωράκιση έναντι κινδύνου του Phoenix ύψους 5 δισ. ευρώ δεν τερματίστηκε αλλά διαβιβάστηκε στην ΕΑΑ. Εάν δεν μεταβιβαζόταν η θωράκιση έναντι κινδύνου, η ΕΑΑ θα χρειαζόταν συμπληρωματικό κεφάλαιο 5 δισ. ευρώ για να αγοράσει το χαρτοφυλάκιο Phoenix.
i) Η εισφορά κεφαλαίου της SoFFin στην WestLB
(31)
Πριν από τη σύσταση της ΕΑΑ έπρεπε να πραγματοποιηθεί εισφορά κεφαλαίου 3 δισ. ευρώ από την SoFFin στην WestLB (εφεξής «εισφορά κεφαλαίου»). Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου πραγματοποιήθηκε σε τρεις δόσεις, στις 23 Δεκεμβρίου 2009 (ύψους 672 εκατ. ευρώ), στις 4 Ιανουαρίου 2010 (ύψους 1,5 δισ. ευρώ) και στις 30 Απριλίου 2010 (ύψους 828 εκατ. ευρώ). Το κεφάλαιο χορηγήθηκε υπό μορφή αφανούς εισφοράς μη εξαγοράσιμης πριν από τη λήξη της, με δικαίωμα μετατροπής της σε κοινές μετοχές μετά την 1η Ιουλίου 2010. Σύμφωνα με τους εγκριθέντες όρους, η SoFFin δεν μπορεί να αποκτήσει πλειοψηφική συμμετοχή στην εταιρεία.
(32)
Οι συμβατικοί όροι της αφανούς εισφοράς προβλέπουν αμοιβή 10 % ετησίως, εάν η WestLB παρουσιάζει επαρκή ετήσια κέρδη σύμφωνα με την HGB (17). Σε περίπτωση ετήσιας ζημίας, ωστόσο, δεν θα καταβληθεί καμία αμοιβή και οι αφανείς μέτοχοι θα επιβαρυνθούν pari passu με τις ζημίες. Από τότε που πραγματοποιήθηκε η αφανής εισφορά, η WestLB είτε παρουσιάζει ζημία (το 2009) ή δεν παρουσιάζει ετήσια κέρδη (το 2010), σύμφωνα με την HGB. Ως εκ τούτου, δεν έχει πληρωθεί μέχρι σήμερα καμία αμοιβή και οι αφανείς μέτοχοι συμμετείχαν στις ζημίες με ποσό περίπου 1 εκατ. ευρώ.
ii) Οι εγγυήσεις από τους μετόχους
(33)
Η σύσταση της ΕΑΑ συνδέεται με εγγύηση των μετόχων της WestLB για την κάλυψη πρόσθετων ζημιών που προήλθαν από τα μεταβιβασθέντα περιουσιακά στοιχεία. Πράγματι, όλες οι ζημίες της ΕΑΑ που υπερβαίνουν το μεταβιβασθέν κεφάλαιο πρέπει, σύμφωνα με την FMStFG, να καλύπτονται από τους μετόχους της WestLB και FMSA.
(34)
Για τον σκοπό αυτό, οι μέτοχοι της WestLB παρείχαν ρητή εγγύηση συνολικού ποσού 1 δισ. ευρώ, που κατανέμεται μεταξύ της NRW(482 εκατ. ευρώ), τις ενώσεις ταμιευτηρίων (501 εκατ. ευρώ), και τις LVR και LWL (17 εκατ. ευρώ). Επιπλέον, όσον αφορά την κάλυψη κάθε πρόσθετης ζημίας, οι μέτοχοι της WestLB συμφώνησαν να καλύψουν την υποχρέωση της RSGV και WLSGV για την αντιστάθμιση περαιτέρω ζημίας μέχρι του ποσού των 4 δισ. ευρώ. Λαμβανομένης υπόψη της εγγύησης των 501 εκατ. ευρώ την οποία παρείχαν οι ενώσεις ταμιευτηρίων, η μέγιστη συμμετοχή στη ζημία των RSGV και WLSGV ανέρχεται συνεπώς σε 4,5 δισ. ευρώ. Για να αντλήσουν το ποσό των 4 δισ. ευρώ, έχει δοθεί άδεια στις RSGV και WLSGV να συστήσουν επαρκή αποθεματικά γι' αυτή την υποχρέωση σε διάρκεια 25 ετών. Κάθε ζημία που υπερβαίνει τόσο το ίδιο κεφάλαιο της ΕΑΑ όσο και τις παρασχεθείσες εγγυήσεις θα βαρύνει την FMSA και NRW (18).
iii) Οι πρώτες μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων
(35)
Η μεταβίβαση τοξικών και μη στρατηγικών στοιχείων ενεργητικού (και παθητικού) πραγματοποιήθηκε σε δύο στάδια. Σε ένα πρώτο στάδιο, τα χρεόγραφα (ιδίως οι ενδιάμεσοι τίτλοι και άλλα δομημένα χρεόγραφα) συνολικής λογιστικής αξίας περίπου 6,2 δισ. ευρώ και υποχρεώσεις λογιστικής αξίας περίπου 5,5 δισ. ευρώ μεταβιβάστηκαν (19) στην ΕΑΑ υπό μορφή διανομής μετοχών που καταχωρίστηκε στο εμπορικό μητρώο στις 23 Δεκεμβρίου 2009. Σε ένα δεύτερο στάδιο, το υπόλοιπο του πλήρως διαχωρισθέντος χαρτοφυλακίου αποσπάστηκε ή μεταβιβάστηκε τεχνητά στην ΕΑΑ στις 30 Απριλίου 2010 (20).
(36)
Η συναλλαγή ήταν συναρθρωμένη με τρόπο που η WestLB ωφελήθηκε αναδρομικά από τα αποτελέσματα της μεταβίβασης. Οι λογιστικές αξίες των μεταβιβασθέντων χρεογράφων στις 23 Δεκεμβρίου 2009 καθορίστηκαν βάσει της πραγματικής ημερομηνίας απόσπασής τους της 31ης Δεκεμβρίου 2008/1ης Ιανουαρίου 2009, ενώ οι λογιστικές αξίες του υπόλοιπου χαρτοφυλακίου που μεταβιβάστηκε στις 30 Απριλίου 2010 καθορίστηκαν βάσει της πραγματικής ημερομηνίας απόσπασης, της 31ης Δεκεμβρίου 2009/1ης Ιανουαρίου 2010.
(37)
Το χαρτοφυλάκιο καλύπτει περιουσιακά στοιχεία θεωρητικής αξίας 77 εκατ. ευρώ (η λογιστική αξία τους την 31η Δεκεμβρίου 2009 ήταν 68,117 δισ. ευρώ (21)), τα οποία περιλαμβάνουν ένα μεγάλο φάσμα προϊόντων δανειοδότησης, τυποποιημένα δάνεια του τύπου «plain vanilla» (22), δομημένα χρεόγραφα και παράγωγα. Το χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει επίσης κληρονομηθείσες υποχρεώσεις ύψους 22,1 δισ. ευρώ (λογιστική αξία σύμφωνα με το «Spaltungsvertrag»). Στην ΕΑΑ μεταβιβάστηκαν τρεις κύριοι τύποι περιουσιακών στοιχείων:
-
το «χαρτοφυλάκιο δομημένων χρεογράφων», που περιλαμβάνει το χαρτοφυλάκιο «Phoenix» αξίας 22,9 δισ. ευρώ, το χαρτοφυλάκιο ευρωπαϊκών υπερ-προνομιούχων χρεογράφων («European Super Senior») ύψους 2,8 δισ. ευρώ καθώς και άλλα διασφαλισμένα χρεόγραφα αξίας 3,4 δισ. ευρώ (εφεξής «ABS»)·
-
το «χαρτοφυλάκιο χρεογράφων», που περιλαμβάνει ομολογίες αξίας 17,7 δισ. ευρώ, ορισμένες από τις οποίες καλύπτονται από συμφωνίες ανταλλαγής κινδύνων αθέτησης (CDS) σε αποκαλούμενες «συναλλαγές σε αρνητική βάση» (23)·
-
το «χαρτοφυλάκιο δανειοδοσίας» από δάνεια και (εκτός ισολογισμού) αναλήψεις δανείων συνολικής ονομαστικής αξίας περίπου 30,6 δισ. ευρώ που προέρχονται από διάφορες δραστηριότητες και υποκαταστήματα της WestLB.
Επιπλέον, τα στοιχεία ενεργητικού είχαν εν μέρει ανταλλαγεί (το χρεόγραφο ή το δάνειο συνοδεύεται με επιτόκιο ή/και ανταλλαγή νομίσματος) και μεταβιβάστηκαν ορισμένες καθαρές θέσεις CDS που συνιστούν το παράγωγο μέρος του χαρτοφυλακίου.
(38)
Ενώ ορισμένα από τα στοιχεία ενεργητικού, οι εκδότες τους, ή οι επιμέρους αγορές, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως απομειωμένης αξίας, αυτό δεν συνέβαινε για ένα σημαντικό μέρος. Η Γερμανία χαρακτήρισε ποσό 4,2 δισ. ευρώ (περίπου το 6 % του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων) ως «ρευστό», που σημαίνει ότι ανήκε σε αγορές μη απομειωμένης αξίας (24).
(39)
Από τη σύστασή του, το κεφάλαιο της ΕΑΑ αποτελούνταν από καθαρά στοιχεία ενεργητικού συνολικής αξίας 3,267 δισ. ευρώ. Αυτά τα στοιχεία αποτελούνταν από 3 δισ. ευρώ σε κεφάλαιο και 267 εκατ. ευρώ από εσωτερική υποχρέωση που προερχόταν από ομόλογα συνδεδεμένα με τον πιστωτικό κίνδυνο υποκειμένου μέσου (SLN) στο εσωτερικό του Ευρωπαϊκού Χαρτοφυλακίου Υπερ-προνομιούχων Τίτλων.
(40)
Όσον αφορά τη διαχείριση στοιχείων ενεργητικού, η ΕΑΑ υπέγραψε συμφωνία με την WestLB για περίοδο τριών ετών. Βάσει της εν λόγω συμφωνίας, η WestLB παρέχει υπηρεσίες διαχείρισης χαρτοφυλακίου στην ΕΑΑ, βασικός στόχος του οποίου είναι η εν καιρώ εκκαθάριση ολόκληρου του χαρτοφυλακίου και η ελαχιστοποίηση των κινδύνων. Αρχικά, η WestLB ενεργούσε ως αποκλειστικός αντισυμβαλλόμενος της ΕΑΑ για θέματα χρηματοδότησης και παραγώγων.
iv) Αποτίμηση περιουσιακών στοιχείων
(41)
Η Γερμανία εκτίμησε και τα δύο μέρη του χαρτοφυλακίου πλήρως διαχωρισθέντων χρεογράφων, το πρώτο μέρος με ημερομηνία αναφοράς την 30ή Σεπτεμβρίου 2009 και το δεύτερο μέρος με ημερομηνία αναφοράς την 31η Μαρτίου 2010 (για συνολική επισκόπηση βλ. πίνακα 2). Η Γερμανία ανέφερε ότι η πραγματική οικονομική αξία (εφεξής «ΠΟΑ») των ενοποιημένων χαρτοφυλακίων ήταν 62,722 δισ. ευρώ, ποσό κατά 5,389 δισ. ευρώ χαμηλότερο από τις συνδυασμένες λογιστικές αξίες τους (25). Τόσο η Blackrock (26) όσο και η Deutsche Bundesbank (27) επιβεβαίωσαν ότι ο υπολογισμός αυτός είναι αρκετά συντηρητικός. Για τον ποσοτικό προσδιορισμό του ποσού της ενεχόμενης κρατικής ενίσχυσης, η Γερμανία αφαίρεσε από το ελλειμματικό ποσό της ΠΟΑ (5,389 δισ. ευρώ) την αρχική κεφαλαιοποίηση της ΕΑΑ (28) (3,267 δισ. ευρώ, ποσό που αντιπροσωπεύει τη διαφορά ανάμεσα στις λογιστικές αξίες των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού) και, με τον τρόπο αυτό, κατέληξε στο ποσό των 2,123 δισ. ευρώ ως καθαρή διαφορά ανάμεσα στην αξία μεταβίβασης και την ΠΟΑ.
(42)
Όπως η Γερμανία, έτσι και η Επιτροπή εστιάστηκε στην καθαρή διαφορά ανάμεσα στις τιμές μεταβίβασης και τις ΠΟΑ των στοιχείων ενεργητικού και των υποχρεώσεων που μεταβιβάστηκαν (εφεξής «μεταβίβαση delta») προκειμένου να υπολογίσει το ποσό της κρατικής ενίσχυσης.
(43)
Η Επιτροπή επανεξέτασε την εκτίμηση που υπέβαλε η Γερμανία ανατρέχοντας στις υπηρεσίες εξωτερικών συμβούλων, της Société Générale, της Bangert Research και του καθηγητή Wim Schoutens. Με βάση το αποτέλεσμα της επανεξέτασης, που περιγράφεται αναλυτικά στην απόφαση του Νοεμβρίου 2010 (29), διαπιστώθηκε ότι, με μια συντηρητική εκτίμηση, το ποσό της μεταβίβασης delta είναι κατά 1,606 δισ. ευρώ υψηλότερο από αυτό που ανέφερε η Γερμανία (5,389 δισ. ευρώ). Με διαφορετικούς όρους, η ΠΟΑ είναι κατά 6,949 δισ. ευρώ κατώτερη από την τιμή μεταβίβασης (30). Οι εμπειρογνώμονες διαπίστωσαν, ιδίως σε επίπεδο επιμέρους χαρτοφυλακίων, διαφορές στην εκτίμηση της ΠΟΑ ορισμένων ομολόγων (που για το συνολικό χαρτοφυλάκιο χρεογράφων ανέρχεται περίπου σε 600 εκατ. ευρώ), λόγω αποκλίνουσας εκτίμησης ως προς την απομείωση αυτών των στοιχείων. Ενδεικτικά, σε αντίθεση με την WestLB, οι εμπειρογνώμονες έκριναν ότι ορισμένες αγορές ομολόγων του τύπου «vanilla» είναι λειτουργικές αγορές και, συνεπώς, κρίθηκε ότι η αγοραία αξία ήταν η ΠΟΑ. Δεύτερον, διαπιστώθηκαν διαφορές όσον αφορά τα δάνεια που είχε μεταβιβάσει η WestLB (στο συνολικό χαρτοφυλάκιο δανείων ύψους 1 δισ. ευρώ) βάσει σοβαρών διαφορών στην εκτίμηση των ζημιών από αθετήσεις (LGD). Διαπιστώθηκαν επίσης μεγάλες διαφορές σε ορισμένες υποκατηγορίες του χαρτοφυλακίου δομημένων χρεογράφων, αλλά η καθαρή επίπτωσή τους κρίθηκε περιορισμένη.
(44)
Η Γερμανία υπέβαλε πρόσθετους παράγοντες δυνητικού μετριασμού και επιχειρήματα για να αποδείξει ότι η μεταβίβαση delta ήταν κατώτερη από μηδενική.
Ο κατωτέρω πίνακας που έχει ληφθεί από την απόφαση του Νοεμβρίου 2010 συνοψίζει τα συμπεράσματα ανά επιμέρους χαρτοφυλάκιο.
Πίνακας 2
Συμπεράσματα όσον αφορά την πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων όπως αναφέρεται στην απόφαση του Νοεμβρίου 2010
Θέση της Γερμανίας
Θέση της Επιτροπής
Χαρτοφυλάκιο μεταβιβαζόμενων περιουσιακών στοιχείων
Θεωρητική αξία Δεκ.
"Τεκμαρτή" REV WestLBAEK.
"Τεκμαρτή" REV WestLBAeKREV TV
Εκτίμηση Δεκ. της REV από εμπειρογνιίιμο νατης ΕΕ
ΕΕκτίμηση Δεκ της REV-TV από εμπειρογνώμονα της ΕΕ
Χαρτοφυλάκιο δομημένων χρεογράφων
Phoenix
22 764
20 323
(2 441)
19 786
(2 978)
European Super Seniors
2 918
1 751
(1 167)
2 276
(642)
Αλλα ABS
3 188
3 182
(6)
3 178
(10)
Χαρτοφυλάκιο χρεογράφων
Ομολογά
16 501
16 323
(178)
15 762
(739)
Χαρτοφυλάκιο Banque D'O
2 749
2 733
(16)
2 770
21
CDS & Παράγωγα
(65)
(45)
20
(102)
(37)
Δανειακά προϊόντα
Χρησιμοποιηθείσες θέσεις
20 061
18 666
(1 395)
17 807
(2 254)
Μη χρησιμοποιηθείσες αναλήψεις υποχρεώσεων
-
(205)
(205)
(310)
(310)
Σύνολο
68 116
62 727
(5 389)
61 167
(6 949)
Πηγή
22.Φεβρ.210
8.Ιουλίουϊ.10
8.Ιουλίουϊ.2010
23.Σεπτ.10
23.ΣεπΛ.10
Ελαφρυντικοί παράγοντες
Κεφάλαιο της ΕΑΑ διαφορά μεταξύ τιμών μεταβίβασης στοιχείων ενεργητικού και παθητικού)
3 267
3 267
Μεταβίβαση παλαιών υποχρεώσεων
882
ανεφάρμοστο
Μελλοντικές ταμειακές ροές μεταβιβασθέντος χαρτοφυλακίου
880
ανεφάρμοστο
Μεταβίβαση τίτλων συνδεόμενων με πιστώσεις
268
268
Προσαρμογή για μη χρησιμοποιηθείσες αναλήψεις υποχρεώσεων
205
ανεφάρμοστο
Προσαρμογή γκχ αναμενόμενες ζημίες προεξόφλησης
75
ανεφάρμοστο
Σύνολο "Μεταβίβασης Delta" = τιμή μεταβίβασης - REV - Ελάφρυνση)
- 188
3 414
γ. Η ΤΡΙΤΗ ΔΕΣΜΗ ΜΕΤΡΩΝ - ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗΣ
(45)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 παραθέτει μια συντεταγμένη εκκαθάριση της WestLB για την οποία θα απαιτηθούν ορισμένα συμπληρωματικά μέτρα στήριξης. Η Γερμανία προτίθεται να μεταβιβάσει τα υπόλοιπα στοιχεία ενεργητικού και τις υποχρεώσεις της WestLB στην ΕΑΑ· η αντικατάσταση κεφαλαίου, η ανάληψη των λειτουργικών δαπανών και των εξόδων εκκαθάρισης για την WestLB ή τον μετονομασθέντα διάδοχό της (εφεξής «SPM bank»), κατά περίπτωση, και τα αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση ρευστότητας κατά το στάδιο της μετατροπής.
i) Η δεύτερη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στην EAA
(46)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 προβλέπει περαιτέρω μεταβίβαση από την WestLB στην ΕΑΑ όλων των λοιπών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων, η οποία περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία εκτός ισολογισμού που είναι ευάλωτα σε κινδύνους και των παραγώγων, (εφεξής «δεύτερη μεταβίβαση στοιχείων»). Όλα αυτά τα στοιχεία ενεργητικού και οι υποχρεώσεις της WestLB που δεν έχουν πωληθεί σε τρίτους ούτε εντάσσονται στην Verbundbank θα αγοραστούν από την ΕΑΑ μέχρι τις 30 Ιουνίου 2012 (31). Μετά τη μεταβίβαση, η WestLB δεν θα κατέχει πλέον δικά της τραπεζικά περιουσιακά στοιχεία (με εξαίρεση τις επενδύσεις που συνδέονται με το ίδιο κεφάλαιο της SPM bank).
(47)
Το συνολικό χαρτοφυλάκιο εξετάστηκε με την Επιτροπή και στη συνέχεια υποβλήθηκε από τη Γερμανία βάσει αναλυτικών στοιχείων, τα οποία μπορούν να συνοψισθούν ως ακολούθως:
Πίνακας 3
Συμπεράσματα όσον αφορά τη δεύτερη μεταβίβαση στοιχείων (δισ. ευρώ)
Χαρτοφυλάκιο (32)
Λογιστική αξία HGB
Αγοραίες αξίες χαρτοφυλακίου
Διαφορά
Στοιχεία ενεργητικού
[120-150 (33)
[120-150]
[0,8-1,3]
Υποχρεώσεις
[120-150]
[120-150]
[0,2-0,5]
Σύνολο
[1,0-1,8]
(48)
Όσον αφορά τις αγοραίες αξίες των στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων που θα αποτελέσουν το αντικείμενο της δεύτερης μεταβίβασης στοιχείων στην ΕΑΑ, η Γερμανία ανέφερε ότι οι αγοραίες αξίες τους, εάν αποτιμηθούν χωριστά, είναι υψηλότερες από αυτές που αναφέρονται στον πίνακα 3. Συγκεκριμένα, η Γερμανία έχει προσδιορίσει ότι οι επιμέρους αγοραίες αξίες των περιουσιακών στοιχείων συνολικά ανέρχονται σε [120-150] δισ. ευρώ και οι υποχρεώσεις σε [120-150] δισ. ευρώ. Η Γερμανία υποστηρίζει ότι το υπόλοιπο χαρτοφυλάκιο της WestLB έχει ήδη εκκαθαριστεί με την πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων και περιέχει μόνο στοιχεία που αποτιμώνται σε ανακτήσιμες τιμές. Συγκεκριμένα, η Γερμανία επιβεβαίωσε ότι το χαρτοφυλάκιο περιέχει μόνο χρεόγραφα και παράγωγα που αποτιμώνται στις αντίστοιχες αγοραίες αξίες τους ή σε δάνεια και άλλα χρηματοοικονομικά μέσα για τα οποία δεν υπάρχουν καθιερωμένες αγορές και, ως εκ τούτου, αποτιμώνται με τη μέθοδο υπολογισμού της παρούσας αξίας. Το χαρτοφυλάκιο περιέχει μόνο πολύ περιορισμένο ποσό στοιχείων ενεργητικού (κάτω του 1 δισ. ευρώ) που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως διεθνή δημόσια οικονομικά ή διεθνές δημόσιο χρέος.
(49)
Εντούτοις, μετά από συζητήσεις με την Επιτροπή, η Γερμανία υποστήριξε ότι, για ορισμένα στοιχεία του χαρτοφυλακίου, δηλαδή το χαρτοφυλάκιο δανείων και παρόμοια μη ρευστοποιήσιμα στοιχεία αξίας περίπου 40-70 δισ. ευρώ, πρέπει να ληφθεί υπόψη ένα αποτέλεσμα χαρτοφυλακίου λόγω του μεγέθους του συνολικού χαρτοφυλακίου. Εάν η WestLB έπρεπε να εκποιήσει το συνολικό χαρτοφυλάκιο στην αγορά πριν την 30ή Ιουνίου 2012, η υπερβολική προσφορά θα ασκούσε πτωτικές πιέσεις στις επιμέρους αγοραίες αξίες. Σε αυτή την περίπτωση, βάσει των πληροφοριών που έλαβε, η Γερμανία υποστήριξε ότι οι αγοραίες αξίες του χαρτοφυλακίου θα έπρεπε να υπολογιστούν με μείωση των επιμέρους αγοραίων αξιών κατά [2-5]%.
(50)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011, η δεύτερη μεταβίβαση στοιχείων στην ΕΑΑ μπορεί να περιλαμβάνει στοιχεία της WestLB, η οποία θα μεταβιβάσει περιουσιακά στοιχεία στην ΕΑΑ για να βελτιώσει την εμπορευσιμότητά της. Η WestImmo θα συνεχίσει μόνο τη δραστηριότητα που είναι επιλέξιμη για τα καλυπτόμενα γερμανικά ομόλογα (Pfandbriefe) με την επωνυμία «Pfandbriefbank» (προκαταρκτικός τίτλος εργασίας). Για την εφαρμογή αυτού του σχεδίου, μεγάλο μέρος των στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων της WestImmo μπορεί να αποκοπεί και να μεταβιβαστεί στην ΕΑΑ το πρώτο εξάμηνο του 2012. Η αξία του χαρτοφυλακίου που θα αποκοπεί θα ανέλθει περίπου σε [5-10] δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου - σε επίπεδο επιμέρους χαρτοφυλακίου - ενός μη εξασφαλισμένου χαρτοφυλακίου εμπορικών ακινήτων, χαρτοφυλακίου με περιουσιακά στοιχεία στην Ιαπωνία και ενός χαρτοφυλακίου ομολόγων και ενυπόθηκων δανείων λιανικής, αξίας [2-4] δισ. Ευρώ, που έχει ήδη μεταβιβαστεί τεχνητά στην ΕΑΑ στο πλαίσιο της πρώτης μεταβίβασης και χρησιμοποιείται σήμερα ως εξασφάλιση των καλυμμένων ομολόγων. Μετά τη μεταβίβαση, η WestImmo θα είναι μια πολύ μικρότερη τράπεζα με περιουσιακά στοιχεία της τάξης των [16-23] δισ. ευρώ κατά την έναρξη. Εάν δεν πωληθεί η WestImmo έως τις 30 Ιουνίου 2012, αυτά τα εναπομένοντα περιουσιακά στοιχεία θα μεταβιβαστούν στην ΕΑΑ. Πρέπει, συνεπώς, να προστεθούν στο ποσό που προσδιορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 51.
(51)
Αναλυτικά, το χαρτοφυλάκιο που θα αποκοπεί, το οποίο αποτέλεσε αντικείμενο συζητήσεων με την Επιτροπή και στη συνέχεια υποβλήθηκε από τη Γερμανία βάσει αναλυτικών στοιχείων, μπορεί να συνοψισθεί ως ακολούθως:
Πίνακας 4
Αποτίμηση της αξίας των στοιχείων του αποσπώμενου χαρτοφυλακίου της WestImmo (δισ. ευρώ)
Χαρτοφυλάκιο
Λογιστικές αξίες HGB
Αγοραίες αξίες
Διαφορά
Διεθνή ακίνητα
[3,5-4,0]
[3,0-4,0]
[0,1-0,4]
Ακίνητη περιουσία στη Γερμανία
[1,1-1,6]
[1,1-1,6]
[0,01-0,05]
Χαρτοφυλάκιο FI
[0,7-1,3]
[0,5-1,25]
[0,1-0,3]
Σύνολο
[5,3-6,9]
[4,6-6,85]
[0,3-0,8]
(52)
Η Γερμανία υπέβαλε αναλυτική εξήγηση γιατί η αποτίμηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων του αποσπώμενου χαρτοφυλακίου της WestImmo πρέπει να θεωρείται επαρκώς συντηρητική. Ισχυρίστηκε ότι 1) το ένα τρίτο περίπου του χαρτοφυλακίου συνίσταται σε βραχυπρόθεσμες θέσεις· 2) η υποκείμενη διάρθρωση των εξασφαλίσεων είναι εύρωστη· και 3) η αποτίμηση των εξασφαλίσεων πραγματοποιήθηκε πρόσφατα.
(53)
Επιπλέον, η WestLB προτίθεται να εκποιήσει την WestImmo Pfandbriefbank πριν την 30ή Ιουνίου 2012. Εντούτοις, εάν αυτή η προτεινόμενη πώληση δεν πραγματοποιηθεί, τα πλήρη περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις της WestImmo θα πρέπει να μεταβιβαστούν στην ΕΑΑ. Η εκτιμώμενη προσαρμοσμένη ως προς τον κίνδυνο λογιστική αξία (περιλαμβανομένου του εξαιρούμενου χαρτοφυλακίου) ανέρχεται σε [20-26] δισ. ευρώ τον Ιούνιο του 2011. Το εν λόγω χαρτοφυλάκιο συνίσταται κυρίως σε εμπορικά ακίνητα και ενυπόθηκα δάνεια λιανικής. Η Γερμανία υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος του αρχικού χαρτοφυλακίου έχει ήδη καλυφθεί από τη διαδικασία επιλογής για την πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, έτσι ώστε το υπόλοιπο μέρος να είναι καθαρό και η αγοραία αξία να είναι ίση με τη λογιστική αξία. Επιπλέον, το χαρτοφυλάκιο εμπορικών ακινήτων χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο για την έκδοση καλυμμένων ομολόγων και η αγοραία αξία του είναι, συνεπώς, επαρκής για να καλύψει την τιμή μεταβίβασης.
(54)
Τέλος, η Γερμανία υποστηρίζει ότι, για τη μεταβίβαση των στοιχείων της WestImmo και τη δεύτερη μεταβίβαση στοιχείων από την WestLB, η ΠΟΑ τους πρέπει να είναι ίση με τις τιμές μεταβίβασής τους.
ii) Τα πρόσφατα κεφαλαιουχικά μέσα της SPM bank
(55)
Σύμφωνα με την Eckpunktevereinbarung η NRW θα αποκτήσει την πλήρη ιδιοκτησία και την ευθύνη της WestLB την 30ή Ιουνίου 2012. Εφόσον η WestLB θα αποπληρώσει στη SoFFin την αφανή εισφορά του 1 δισ. ευρώ στη WestLB κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης, αυτό το μέρος του κεφαλαίου θα πρέπει να αντικατασταθεί. Η RNW έχει δεσμευθεί να χορηγήσει συμπληρωματικά κεφαλαιουχικά μέσα σύμφωνα με την Eckpunktevereinbarung (34) με ποσό 1 δισ. ευρώ γι' αυτόν τον σκοπό (εφεξής «πρόσθετο κεφαλαιουχικό μέσο για την SPM bank»).
iii) Ανάληψη πρόσθετων λειτουργικών εξόδων και εξόδων εκκαθάρισης της SPM bank
(56)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 ορίζει δύο διαφορετικά επιχειρηματικά σενάρια για την WestLB/SPM, εκ των οποίων το ένα ορίζεται ως βασικό σενάριο και το άλλο ως δυσμενές σενάριο. Σύμφωνα με το βασικό σενάριο, οι συνολικές ζημίες για τη λειτουργία και εκκαθάριση της SPM σε περίοδο πέντε ετών (Transformationskosten), συμπεριλαμβανομένης της ανάληψης συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων, θα ανέλθουν σε [3-6] δισ. ευρώ. Με βάση το δυσμενές σενάριο, που βασίζεται σε διαφορετικές παραδοχές όσον αφορά τις μειώσεις προσωπικού, το απαιτούμενο ποσό απομείωσης για τα κτήρια και επενδύσεις ΤΠ, τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις και άλλα έξοδα, οι συνολικές ζημίες κατά την πενταετή περίοδο θα ανέλθουν σε [4-7] δισ. ευρώ. Η NRW αναλαμβάνει την πλήρη κυριότητα και ευθύνη της WestLB. Τόσο το βασικό σενάριο όσο και το δυσμενές σενάριο προβλέπουν ότι το κεφαλαιακό μέσο του 1 δισ. ευρώ που χορήγησε η NRW θα αναλωθεί. Σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο, η NRW θα αναγκαζόταν να χορηγήσει πρόσθετα κεφάλαια, σύμφωνα με την Eckpunktevereinbarung.
iv) Δέσμευση για την παροχή ενίσχυσης ρευστότητας κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης
(57)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 ορίζει επίσης ότι πρέπει να διατηρηθεί η τρέχουσα ρευστότητα κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης από τα ταμιευτήρια, την NRW και την ΕΑΑ. Εάν χρειαστεί πρόσθετη ενίσχυση ρευστότητας κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης μέχρι τις 30 Ιουνίου 2012, η WestLB, οι μέτοχοί της και η ΕΑΑ συμφωνούν με βάση την Eckpunktevereinbarung να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για την παροχή ρευστότητας κατά το στάδιο της αναδιάρθρωσης. Με βάση τα στοιχεία που υπέβαλε η Γερμανία την 1η Δεκεμβρίου 2011, η πρόσθετη ενίσχυση ρευστότητας θα ανέλθει σε […] εάν επαληθευθεί το δυσμενές σενάριο.
3. ΣΧΕΔΙΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
(58)
Η Γερμανία έχει υποβάλει στην Επιτροπή διάφορα σχέδια αναδιάρθρωσης που αφορούν τα διάφορα μέτρα κρατικής ενίσχυσης και τις διάφορες έννοιες αναδιάρθρωσης. Ένα πρώτο σύνολο εγγράφων, τα οποία καλύπτουν μόνο τη θωράκιση έναντι κινδύνου 5 δισ. ευρώ, οδήγησαν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Απριλίου 2009 (35).
(59)
Τα δύο βασικά στοιχεία του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Απριλίου 2009 (36) ήταν μείωση του ισολογισμού της WestLB από 250 δισ. ευρώ σε 125 δισ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένης της εκποίησης διαφόρων περιουσιακών στοιχείων, όπως η WestImmo) και η αναδιάταξη και ελαχιστοποίηση των κινδύνων όλων των δραστηριοτήτων και στη συνέχεια η πώληση της WestLB με ανοικτή, διαφανή και χωρίς διακρίσεις διαδικασία διαγωνισμού. Εάν δεν επιτυγχανόταν η πώληση, η WestLB θα έπρεπε να διακόψει τις νέες δραστηριότητες μετά το 2011. Μολονότι οι μέτοχοι της WestLB ανέθεσαν σε εντολοδόχο εκποιήσεων καθώς και σε επενδυτική τράπεζα τη διαδικασία πωλήσεων και προκήρυξαν δημόσιο διαγωνισμό για την πώληση της WestLB στις 30 Σεπτεμβρίου 2010, η διαδικασία διαγωνισμού δεν απέφερε προσφορές αποδεκτές από οικονομική άποψη για τους μετόχους της WestLB.
(60)
Τον Δεκέμβριο του 2009 (37) και τον Φεβρουάριο του 2011 υποβλήθηκαν νέα σχέδια αναδιάρθρωσης. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Φεβρουαρίου 2011 προέβλεπε νέα μείωση του μεγέθους της τράπεζας με ισολογισμό περίπου 8 δισ. ευρώ, αλλά χωρίς ανακτήσεις κεφαλαίων. Τον Ιούνιο του 2011 υποβλήθηκε τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης. Η Γερμανία επιβεβαίωσε ρητά την ανάκληση του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Φεβρουαρίου 2011. Στην παρούσα απόφαση θα εξεταστεί, συνεπώς, μόνο το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011.
β. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011
(61)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 βασίζεται σε τέσσερα βασικά στοιχεία:
α)
κατά τη διάρκεια του 2011 και το αργότερο έως τις 30 Ιουνίου 2012, οι αποκαλούμενες δραστηριότητες Verbundbank, δηλ. οι επιχειρηματικές δραστηριότητες που εστιάζονται στη συνεργασία με περιφερειακά ταμιευτήρια, θα εξαιρεθούν, για να εξυπηρετηθεί η Verbundbank στο δίκτυο των ταμιευτηρίων. Η Helaba εκδήλωσε την πρόθεσή της να εξαγοράσει την Verbundbank·
β)
θα συνεχιστούν οι προσπάθειες για την πώληση όλων των άλλων στοιχείων της WestLB, εφόσον επιτευχθεί συμφωνία πώλησης πριν την 30ή Ιουνίου 2012·
γ)
στις 30 Ιουνίου 2012, η ΕΑΑ θα αναλάβει τα χαρτοφυλάκια τα οποία δεν θα έχουν μεταβιβαστεί στην Verbundbank, δεν θα έχουν εξαγοραστεί από μέλη του ομίλου ταμιευτηρίων και δεν θα έχουν πωληθεί έως τις 30 Ιουνίου 2012 από την WestLB σε τρίτους. Μετά την 30ή Ιουνίου 2012 η WestLB δεν θα ασκεί πλέον νέες δραστηριότητες τραπεζικής (πλην των δραστηριοτήτων διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων) και θα μετατραπεί σε μηχανισμό παροχής υπηρεσιών, ο οποίος θα περιλαμβάνει φορέα εκκαθάρισης που θα διατηρήσει παλαιές θέσεις που εμπορικά έχουν μεταβιβαστεί στην ή αναληφθεί από την ΕΑΑ, θα ασχολείται με απολύσεις και παρέχει υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων (αποκαλούμενη τράπεζα SPM)·
δ)
τμήμα της τράπεζας SPM (εφεξής «εταιρεία παροχής υπηρεσιών») που παρέχει υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ, την Verbundbank και τρίτους θα ανατεθεί σε εξωτερικό φορέα.
(62)
Το σχέδιο συνοψίζεται σε γενικές γραμμές ως ακολούθως:
Πίνακας 5
Βασική διάρθρωση στην οποία στοχεύει το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011
Τρέχουσα διάρθρωση
30 Ιουνίου 2011
Επιδιωκόμενη διάρθρωση
30 Ιουνίου 2012
WestLB
Μέγεθος ισολογισμού: 160 δισ. ευρώ
RWA: 88,5 δισ. (το 2008, βλ. πίνακα 1)
Ίδια κεφάλαια: 4 δισ. ευρώ
Προσωπικό: 4 400
Μέτοχοι: NRW 48 %, περιφέρειες 2 %, ταμιευτήρια:
50 %
Όμιλος τραπεζών SPM
μέγεθος ισολογισμού: tbc (τεχνητή μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στην EAA)
RWA: 1 δισ.
Προσωπικό: 4 400, 400 το 2016 είτε στον όμιλο είτε σε εταιρεία εκμετάλλευσης
Ίδια κεφάλαια: […]
Μέτοχος: NRW 100 %
WestImmo και άλλες θυγατρικές της WestLB
Θυγατρική = SPM εταιρεία εκμετάλλευσης Μέγεθος ισολογισμού: tbc (συνθετική μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στην EAA)
Προσωπικό: βλ. εταιρεία
Θυγατρική = SPM εταιρεία παροχής υπηρεσιών Μέγεθος ισολογισμού: EUR 1 δισ. ευρώ
Προσωπικό: κατ' ανώτατο όριο 1 000 το 2016
Θα πωληθεί έως το 2016
Μεταβίβαση της Verbundbank στην Helaba
Μέγεθος ισολογισμού: 40-45 δισ. ευρώ
Ίδια κεφάλαια: 1 δισ. ευρώ από ταμιευτήρια
Προσωπικό: ~ 400
Μέτοχος: μεταβίβαση στη Helaba
Πώληση περιουσιακών στοιχείων έως τις 30 Ιουνίου 2012
Συγκεκριμένα WestImmo (Pfandbriefbank)
Μέγεθος ισολογισμού: WestImmo: [16-23] δισ. ευρώ
EAA - επισφαλής («κακή») τράπεζα τον Απρίλιο του 2010
Ονομαστική αξία: 77,5 δισ. ευρώ (Οκτώβριος 2011: 53)
Ίδια κεφάλαια: 3 δισ. ευρώ
Μέτοχοι: NRW 48 %, περιφέρειες 2 %,
ένωση ταμιευτηρίων 50 %
EAA (ανασυσταθείσα) - η επισφαλής τράπεζα
Μέγεθος ισολογισμού: ~ [100-250] δισ. ευρώ
Ίδια κεφάλαια: τα ίδια κεφάλαια του 06/2012 συν πρόσθετα κεφάλαια χωρίς ζημία των στοιχείων μεταβιβάστηκαν στις 30.6.2012
Μέτοχοι: NRW 48 %, περιφέρειες 2 %,
ενώσεις ταμιευτηρίων 50 %
v) Verbundbank
(63)
Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της Verbundbank θα αποσπαστούν για να δημιουργηθεί μια οντότητα που θα συγχωνευθεί με άλλη τράπεζα. Κατά τη διαδικασία έκδοσης της παρούσας απόφασης, τα ταμιευτήρια έχουν εκφράσει εκ των προτέρων την πρόθεσή τους να δημιουργήσουν μια νέα αυτοδύναμη τράπεζα. Η Verbundbank θα ενεργεί ως πάροχος υπηρεσιών και κεντρική τράπεζα ταμιευτηρίων στην NRW και το Βραδεμβούργο και θα απασχολεί περίπου 400 πρώην υπαλλήλους της WestLB. Μπορεί, για μια μεταβατική περίοδο, να αναθέτει ορισμένες υπηρεσίες που παρέχονται από την WestLB/SPM bank.
(64)
Η Verbundbank θα έχει επιχειρηματικό μοντέλο χαμηλού κινδύνου. Θα παρέχει υπηρεσίες και προϊόντα στα ταμιευτήρια και τους πελάτες τους, σε μεσαίες επιχειρήσεις και σε δημόσιες επιχειρήσεις και θεσμικούς πελάτες. Τα προϊόντα της θα περιέχουν κυρίως χρηματοδότηση επιχειρήσεων και απλές δραστηριότητες κεφαλαιαγοράς του τύπου «vanilla». Τα βασικά χρηματοοικονομικά στοιχεία της Verbundbank είναι περιουσιακά στοιχεία σταθμισμένου κινδύνου ύψους 8,3 δισ. ευρώ και συνολικός ισολογισμός της τάξης των 40 έως 45 δισ. ευρώ. Αρχικά η Verbundbank θα τροφοδοτηθεί με κεφάλαιο 1 δισ. ευρώ για να έχει δείκτη ιδίων κεφαλαίων 12 %. Το κεφάλαιο θα χορηγηθεί από ενώσεις ταμιευτηρίων της NRW (50 %) και την ένωση ταμιευτηρίων σε εθνικό επίπεδο (DSGV - 50 %) (38). Οι υποχρεώσεις της θα αποτελούνται από καταθέσεις ταμιευτηρίων, ομολογίες και καλυμμένες ομολογίες καθώς και καταθέσεις από θεσμικούς επενδυτές. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης θα παρέχεται από μέλη του ομίλου ταμιευτηρίων.
(65)
Μετά την υποβολή του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011, η Landesbank Helaba δήλωσε την ετοιμότητά της να εξαγοράσει τις δραστηριότητες της Verbundbank. Στις 12 Δεκεμβρίου 2011, η Helaba έκρινε θετικά βάσει δέουσας επιμέλειας ένα επιλεγμένο χαρτοφυλάκιο στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων της WestLB και επανέλαβε την πρόθεσή της να εξαγοράσει την Verbundbank, εξουσιοδοτώντας το εκτελεστικό συμβούλιό της να αρχίσει συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις για την ενσωμάτωση της επιχείρησης Verbundbank (39). Η ενσωμάτωση της Verbundbank είτε στην Helaba είτε στον τομέα των ταμιευτηρίων οργανώθηκε από τις ενώσεις ταμιευτηρίων, αφού ήταν προφανές ότι η αποδοτικότητα της Verbundbank, εφόσον διατηρούνταν ως αυτοδύναμη οντότητα, θα ήταν μάλλον χαμηλή, με απόδοση ιδίων κεφαλαίων από [2,0-3,0]% έως [4,0-5,0]%. Η μείωση των γενικών εξόδων και οι συνέργειες από την ενσωμάτωση των δραστηριοτήτων της Verbundbank στην Helaba ή στον τομέα των ταμιευτηρίων θα βελτίωνε την προσδοκώμενη αποδοτικότητα και αποδεκτά επίπεδα.
vi) Πώληση ή μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων
(66)
Όσον αφορά τα τμήματα της WestLB που δεν κρίνονται κατάλληλα για μεταβίβαση στην Verbundbank, το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 ορίζει ότι μέχρι τις 30 Ιουνίου 2012 (υπογραφή των συμβάσεων) θα πωληθούν όσο το δυνατόν περισσότερα τμήματα. Υπάρχει συγχρονισμός αυτής της διαδικασίας στις τρέχουσες δραστηριότητες πώλησης οι οποίες έχουν ήδη ξεκινήσει, ώστε να τηρηθούν οι όροι της απόφασης του Μαΐου 2009. […]
(67)
Η WestLB διέθεσε για πώληση μεγαλύτερες οντότητες, όπως τα τμήματα Corporates & Structured Finance και Capital Markets, τα οποία αποφέρουν σημαντικά έσοδα στην WestLB, συμπεριλαμβανομένων μικρότερων επιχειρήσεων, όπως επιχειρηματικές μονάδες δομημένης χρηματοδότησης, ιδίων κεφαλαίων, αγορές δανείων και εποπτικών υπηρεσιών, οι οποίες μπορούν να αγοραστούν μαζί με τα αντίστοιχα συστήματά τους ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων και την υποδομή, εάν παραστεί ανάγκη.
(68)
Η WestLB θα αξιολογήσει προσφορές βάσει ενός συνόλου κριτηρίων που περιλαμβάνουν τις τιμές πώλησης και τις αντίστοιχες ρήτρες αναπροσαρμογής, τα αποτελέσματα μιας πώλησης στον ισολογισμό της WestLB και τις καταστάσεις κερδών και ζημιών, την ασφάλεια των προσφορών όσον αφορά, παραδείγματος χάρη, τις έννοιες χρηματοδότησης και την εμπειρία του αγοραστή στις συναλλαγές, νομικά ζητήματα μιας συναλλαγής και την αναχρηματοδότηση της ΕΑΑ.
(69)
Στις 30 Ιουνίου 2012, όλα τα στοιχεία ενεργητικού και οι υποχρεώσεις της WestLB που δεν έχουν ακόμη πωληθεί ή δεν έχουν διαβιβαστεί στη Verbundbank θα μεταβιβαστούν στην ΕΑΑ. Το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο (40) επιτρέπει την ανασύσταση των κεφαλαίων της ΕΑΑ, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν, μεταξύ άλλων, επαρκή ίδια κεφάλαια, ότι έχουν δηλωθεί όλοι οι εγγενείς κίνδυνοι των περιουσιακών στοιχείων και έχει υποβληθεί αναλυτικό σχέδιο εκκαθάρισης.
(70)
Οι μέθοδοι μεταβίβασης για τη δεύτερη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων θα είναι σύμφωνη με τις μεθόδους που εφαρμόστηκαν ήδη τον Δεκέμβριο του 2009 και τον Απρίλιο του 2010, όταν μεταβιβάστηκαν οι δύο πρώτες δόσεις της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων της WestLB στην ΕΑΑ. Και στην περίπτωση αυτή, θα προτιμηθεί η διάσπαση στοιχείων ως μέθοδος μεταβίβασης και μόνο εάν άλλες κατάλληλες μέθοδοι μεταβίβασης, όπως η πώληση ή επιμέρους συμμετοχή δεν είναι νομικά ή τεχνικά εφικτές ή ενέχουν εμπορικά υπερβολικούς κινδύνους, θα αντικατασταθεί μια φυσική μεταβίβαση με συνθετική μεταβίβαση υποκειμένων κινδύνων.
(71)
Σκοπός της μεταβίβασης είναι να εξασφαλιστεί ότι ούτε η WestLB ούτε η SPM bank θα ασκήσουν νέες τραπεζικές δραστηριότητες (με εξαίρεση τις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών) και δεν θα είναι πλέον εκτεθειμένες σε κανένα πιστωτικό κίνδυνο ή κίνδυνο αγοράς για ίδιο λογαριασμό που θα πρέπει να καλυφθεί με ελάχιστα ίδια κεφάλαια βάσει του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου (41).
(72)
Όσον αφορά την αποτίμηση των στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων, η μεταβίβαση θα πραγματοποιηθεί στις λογιστικές αξίες σταθμισμένου κινδύνου, που σημαίνει ότι […].
vii) Τράπεζα SPM
(73)
Μετά την 30ή Ιουνίου 2012, η WestLB δεν θα αναπτύξει νέες τραπεζικές δραστηριότητες (με εξαίρεση τις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών) και θα αποποιηθεί την εμπορική επωνυμία της WestLB και θα μετονομαστεί σε SPM Bank (αρχικός τίτλος εργασίας). Η WestLB θα μετατραπεί σε μονάδα η οποία, για τους σκοπούς της εκκαθάρισης, κατέχει θέσεις που εμπορικά μεταβιβάζονται στην ΕΑΑ και μεριμνά για το προσωπικό που παραμένει στην επιχείρηση και έναν μηχανισμό παροχής υπηρεσιών που θα παρέχει μόνο υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων.
(74)
[…].
(75)
Η SPM bank θα είναι κατά κύριο λόγο εταιρεία χαρτοφυλακίου («SPM bank holding») με δύο θυγατρικές, την SPM Betriebsgesellschaft και την SPM Servicegesellschaft, εταιρεία παροχής υπηρεσιών (εφεξής «εταιρεία παροχής υπηρεσιών»).
(76)
Περιουσιακά στοιχεία που δεν μπορούν να μεταβιβαστούν φυσικά στην ΕΑΑ για φορολογικούς, νομικούς ή κανονιστικούς λόγους θα μεταβιβάζονται μόνο τεχνητά. Τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία θα διατηρηθούν στον ισολογισμό της SPM bank holding ή της SPM Betriebsgesellschaft, αλλά όχι της SPM Servicegesellschaft.
(77)
Μετά την ολοκλήρωση της αναχρηματοδότησης, ούτε η WestLB ούτε η SPM bank θα κατέχουν περιουσιακά στοιχεία σταθμισμένου κινδύνου για πιστωτικούς κινδύνους και κινδύνους αγοράς (42), αλλά θα κατέχουν μόνο ένα συγκριτικά μικρό μέρος περιουσιακών στοιχείων σταθμισμένου κινδύνου, ώστε να καλύπτουν τις εκ του νόμου κεφαλαιακές απαιτήσεις για καθαρά λειτουργικούς κινδύνους (κάτω του 1 δισ. ευρώ, εάν υπολογιστούν με τη μέθοδο του βασικού δείκτη) (43).
(78)
Η SPM Betriebsgesellschaft θα διατηρήσει τις εναπομένουσες συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις έναντι των σημερινών και πρώην εργαζομένων της WestLB. Το βασικό καθήκον της SPM holding/SPM Betriebsgesellschaft θα είναι να μειώσει το προσωπικό από τα σημερινά επίπεδα των περίπου 4 400 υπαλλήλων σε 1 400 το 2016, εκ των οποίων οι 1 000 θα απασχολούνται στην εταιρεία παροχής υπηρεσιών, και να κλείσει τις περιττές εγκαταστάσεις και τα συστήματα. Η SPM Betriebsgesellschaft θα παρέχει μόνο βασικές παρεπόμενες υπηρεσίες, όπως συντήρηση κτιρίων και γραφείων.
(79)
Η εταιρεία παροχής υπηρεσιών θα διασπαστεί από την 1η Ιανουαρίου 2012 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2014 για να παρέχει υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων για τα υπόλοιπα στοιχεία ενεργητικού και τις υποχρεώσεις της WestLB. Το γεγονός ότι χαρτοφυλάκια περιουσιακών στοιχείων έχουν μεταβιβαστεί στην ΕΑΑ (και την Verbundbank) δημιουργεί την ανάγκη για παροχή υπηρεσιών διαχείρισης στοιχείων ενεργητικού, εφόσον ούτε η ΕΑΑ ούτε η Verbundbank μπορούν να εξυπηρετήσουν από μόνες τους τα χαρτοφυλάκια. Η εταιρεία παροχής υπηρεσιών θα παρέχει τις εν λόγω υπηρεσίες στην ΕΑΑ (και την Verbundbank) στις συνήθεις εμπορικές τιμές. Όλοι οι περιορισμοί ως προς το επιχειρηματικό μοντέλο της εταιρείας παροχής υπηρεσιών (βλ. επίσης αιτιολογικές σκέψεις 80 έως 85) θα λήξουν μετά την πώληση της εταιρείας παροχής υπηρεσιών.
(80)
Η SPM holding ή οι θυγατρικές της θα κατέχουν όλες τις άδειες λειτουργίας τραπεζών που θα εξακολουθούν να είναι αναγκαίες για τις δραστηριότητές τους. Η Γερμανία δεσμεύεται, ωστόσο, το πεδίο και ο αριθμός των τραπεζικών αδειών να περιοριστεί στο ελάχιστο αναγκαίο για την παροχή υπηρεσιών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων.
(81)
Σημαντικά τμήματα των χαρτοφυλακίων της ΕΑΑ είναι και θα παραμείνουν σε υποκαταστήματα της αλλοδαπής. Στις 31 Οκτωβρίου 2011, η έκθεση της WestLB στη Νέα Υόρκη θα ανερχόταν περίπου σε [5-45] δισ. ευρώ, στο Λονδίνο περίπου σε [15-25] δισ. ευρώ και στην Ασία περίπου [5-10] δισ. ευρώ. Η φυσική μεταβίβαση στην ΕΑΑ αυτών των χαρτοφυλακίων ήταν στο πλαίσιο της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων ανέφικτη για φορολογικούς, νομικούς ή κανονιστικούς λόγους ή οικονομικά ασύμφορη και, ως εκ τούτου, μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο τεχνητά. Τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία θα διατηρηθούν από την SPM holding ή την SPM Betriebsgesellschaft, εν μέρει σε υποκαταστήματα της αλλοδαπής ή σε θυγατρικές. Η Γερμανία εξηγεί ότι τα υποκαταστήματα ή οι θυγατρικές στην αλλοδαπή δεν μπορούν να κλείσουν άμεσα, αλλά αναλαμβάνει τη δέσμευση ότι η SPM holding ή η SPM Betriebsgesellschaft θα κλείσουν όλα τα υποκαταστήματα ή τις θυγατρικές στο εξωτερικό πριν το τέλος του 2016, εκτός εάν το κλείσιμο απαγορεύεται για λόγους κανονιστικών απαιτήσεων των τραπεζών.
(82)
Επιπλέον, η εταιρεία παροχής υπηρεσιών θα πρέπει να εξυπηρετεί επαρκώς αυτά τα χαρτοφυλάκια. Για να διατηρήσει την τεχνογνωσία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, η εταιρεία παροχής υπηρεσιών θα έχει υποκατάστημα στη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο και ένα υποκατάστημα στην Ασία. Το ένα τρίτο περίπου του προσωπικού που υπολογίζεται ότι θα εργάζεται για την εταιρεία παροχής υπηρεσιών θα απασχολείται σε ένα από τα υποκαταστήματα της αλλοδαπής. Συνεπώς, η Επιτροπή αντιλαμβάνεται ότι μετά την πώληση της εταιρείας παροχής υπηρεσιών, η SPM bank δεν θα διαθέτει πλέον μετά το 2016 υποκαταστήματα ή θυγατρικές στην αλλοδαπή, εκτός εάν το κλείσιμο συγκεκριμένων μονάδων δεν είναι εφικτό για λόγους κανονιστικών απαιτήσεων για τις τράπεζες.
(83)
Η εταιρεία παροχής υπηρεσιών δεν θα διασπαστεί, αλλά θα πωληθεί επίσης στη συνέχεια, το αργότερο έως το 2016. Για να διευκολύνει την πώληση της εταιρείας παροχής υπηρεσιών, η SPM bank μπορεί κατά τη διάρκεια της περιόδου από το 2012 έως το 2014 να συνάψει συμβάσεις για την παροχή υπηρεσιών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων για χαρτοφυλάκια τρίτων, δηλαδή χαρτοφυλάκια τα οποία δεν συνδέονται με παλαιά χαρτοφυλάκια της WestLB. Οι δραστηριότητες αυτές, δεν πρέπει να υπερβαίνουν το [40-60]% των συνολικών ακαθάριστων εσόδων της εταιρείας παροχής υπηρεσιών. Αυτός ο περιορισμός θα πάψει να ισχύει μετά την πώληση της εταιρείας παροχής υπηρεσιών.
(84)
Η εταιρεία παροχής υπηρεσιών εκτιμάται ότι θα παράγει μέτρια έσοδα από πωλήσεις περίπου [8-12]% τα οποία θα πρέπει απλώς να είναι αρκετά για την εμπορευσιμότητά της (44). Ο υπολογισμός κερδών και ζημιών βάσει των οποίων εκτιμήθηκε η αποδοτικότητα της εταιρείας παροχής υπηρεσιών επισημαίνει ότι πρέπει να επιτευχθούν μέχρι το 2016 σημαντικές περικοπές κόστους (45).
(85)
Εάν, ωστόσο, η SPM bank δεν πωλήσει την εταιρεία παροχής υπηρεσιών μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2016, η Γερμανία δεσμεύεται να εκκαθαρίσει την εταιρεία παροχής υπηρεσιών. Σε αυτή την περίπτωση, όλες οι συμβατικές υποχρεώσεις θα τερματιστούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017, που είναι και η τελική ημερομηνία για την περίοδο κλεισίματος της εταιρείας παροχής υπηρεσιών (εάν δεν πωληθεί).
4. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
(86)
Εκτός από το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011, η Γερμανία υπέβαλε κατάλογο δεσμεύσεων (βλ. το παράρτημα της παρούσας απόφασης), οι οποίες μπορούν να συνοψισθούν ως ακολούθως:
α)
ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΣΗΜΑ
-
Όσον αφορά την εμπορική επωνυμία WestLB,η Γερμανία δεσμεύεται ότι το εμπορικό σήμα WestLB δεν θα χρησιμοποιείται πλέον μετά την 30ή Ιουνίου 2012 (μπορεί να εφαρμοστεί τρίμηνη περίοδος χάριτος, εάν αυτό κριθεί αναγκαίο για τεχνικούς λόγους).
β)
VERBUNDBANK
-
Η Γερμανία δεσμεύεται οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της Verbundbank να περιοριστούν σε αυτά που αναφέρονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016, εκτός εάν η Verbundbank συγχωνευθεί με άλλη Landesbank πριν τις 31 Δεκεμβρίου 2016.
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι η NRW δεν θα αγοράσει στο μέλλον μετοχές της Verbundbank ούτε θα χορηγήσει κανενός είδους χρηματοδοτική στήριξη σε αυτήν.
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι δεν θα επιδιώξει πλέον την απόσπαση αυτοδύναμης οντότητητας από την Verbundbank και ότι τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις της Verbundbank's θα εξαγορασθούν από τον τομέα των ταμιευτηρίων πριν την 30ή Ιουνίου 2012.
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι όλα τα εμπλεκόμενα μέρη θα τηρήσουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την Eckpunktevereinbarung χωρίς τροποποίηση ούτε καθυστέρηση, έτσι ώστε, βάσει ιδίως του αντικειμένου της συναλλαγής και της εκτίμησης ότι η εταιρική αξία της οντότητας είναι μηδενική, διασφαλίζεται η αναγκαία ασφάλεια της συναλλαγής και η Verbundbank θα πωληθεί μέχρι τις 30 Ιουνίου 2012.
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι η Landesbank Hessen-Thüringen (Helaba) προτίθεται, σε περίπτωση ευνοϊκού αποτελέσματος της διαδικασίας δέουσας επιμέλειας, να είναι σε θέση να εξαγοράσει την Verbundbank
γ)
SPM BANK
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι οι δραστηριότητες της SPM bank θα περιοριστούν στις ακόλουθες υπηρεσίες:
i)
Εξυπηρέτηση χαρτοφυλακίων της ΕΑΑ, της Verbundbank και τρίτων, εάν χρειαστεί, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, του συμψηφισμού τίτλων, της επεξεργασίας και χρησιμοποίησης, της αξιολόγησης πιστώσεων, διαχείρισης πιστώσεων και επιτήρησης πιστώσεων, του ελέγχου πιστωτικού κινδύνου, της υποβολής εκθέσεων, της διαχείρισης εξασφαλίσεων εταιρειών, περιλαμβανομένων των αντίστοιχων στοιχείων διαχείρισης, της διαχείρισης κινδύνων της αγοράς, των υπηρεσιών ΤΠ και υποστήριξης, της χρηματοδότησης, της κάλυψης κινδύνου, της διακίνησης μετρητών, της δημοσιονομικής αναφοράς, του ελέγχου, της συμμόρφωσης και της διαχείρισης συμμετοχών.
ii)
Σε περίπτωση τεχνητής μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ, η ΕΑΑ μπορεί, στο πλαίσιο της στρατηγικής της σε θέματα εκκαθάρισης, να προβεί ιδίως σε επεκτάσεις, πωλήσεις ή τιτλοποιήσεις παρόμοιων περιουσιακών στοιχείων· σε αυτές τις περιπτώσεις, η SPM bank θα λειτουργεί μόνο ως εντολοδόχος της EAA (46).
-
Η Γερμανία έχει υποβάλει περιγραφή των απαιτούμενων αδειών λειτουργίας τραπεζών και δέσμευση ότι όλες οι άλλες τραπεζικές άδειες θα επιστραφούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2012.
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι το εργατικό δυναμικό της SPM bank θα μειωθεί από το σημερινό επίπεδο των 4 400 ατόμων σε 1 000 στην εταιρεία παροχής υπηρεσιών το 2016. Έχουν υποβληθεί ενδεικτικοί αριθμοί ως προς τον αριθμό-στόχο για το προσωπικό κατά τη διάρκεια αυτής της μείωσης.
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι η SPM bank θα τηρήσει ορισμένους όρους κατά την προσφορά υπηρεσιών σε τρίτους. Ο όγκος της δραστηριότητας τρίτου πρέπει να υπερβαίνει το [40-60]% των συνολικών ακαθάριστων εσόδων του. Οι συμβάσεις τρίτου μέρους θα παρέχονται μόνο με χωριστή οντότητα (την εταιρεία παροχής υπηρεσιών που θα πρέπει να αποσπαστεί) η οποία θα διατηρήσει άδεια λειτουργίας τράπεζας που θα περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο.
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι η εταιρεία παροχής υπηρεσιών θα πωληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016. Οι συμβάσεις με τρίτους που λήγουν μετά το 2017 επιτρέπονται, εάν η σύμβαση παρέχει στον πελάτη το δικαίωμα καταγγελίας για λόγους ικανότητας (με ισχύ από τις 31 Δεκεμβρίου 2017).
-
Εάν η πώληση της εταιρείας παροχής υπηρεσιών δεν πραγματοποιηθεί μέχρι την ορισθείσα ημερομηνία, η Γερμανία θα εξασφαλίσει ότι από τις 31 Δεκεμβρίου 2017 όλες οι δραστηριότητες της εταιρείας παροχής υπηρεσιών θα διακοπούν ή θα μεταβιβαστούν. Εάν η πώληση της εταιρείας παροχής υπηρεσιών είναι επιτυχής, θα αρθούν όλοι οι περιορισμοί για τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της εταιρείας αυτής.
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι η SPM bank δεν θα παρέχει ιδίως τις ακόλουθες υπηρεσίες: εμπορία περιουσιακών στοιχείων, έκδοση πιστοποιητικών κάθε είδους, χρηματοδότηση έργων και εμπορίου, χρηματοδότηση βάσει στοιχείων ενεργητικού, τιτλοποιήσεις και συνεργατικά δάνεια και διεθνής εταιρική τραπεζική. Όσον αφορά τα τεχνητά μεταβιβαζόμενα περιουσιακά στοιχεία με την εγγύηση της ΕΑΑ, η SPM bank είναι ο δανειοδότης, γεγονός που μπορεί να επιβάλει στην SPM bank να επεκτείνει δάνεια, να πωλήσει δάνεια, να πραγματοποιήσει τιτλοποιήσεις, αλλά μπορεί να πράξει αυτές τις συναλλαγές μόνο εφόσον το ζητήσει η ΕΑΑ.
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι η SPM bank θα παρέχει τις υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων μόνο σε τιμές της αγοράς και ότι οι προσφερόμενες τιμές θα είναι επαρκείς για να καλύψουν το πλήρες κόστος της εταιρείας παροχής υπηρεσιών.
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι η SPM bank δεν θα διαθέτει μετά το 2016 υποκαταστήματα ή θυγατρικές στην αλλοδαπή, εκτός εάν το κλείσιμο ενός υποκαταστήματος είναι αδύνατο για λόγους τραπεζικών κανονιστικών απαιτήσεων. Εντούτοις, η εταιρεία παροχής υπηρεσιών μπορεί να διαθέτει στην αλλοδαπή ένα υποκατάστημα στο Λονδίνο, ένα στη Νέα Υόρκη και ένα τρίτο στην Ασία, ώστε να έχει στη διάθεσή της τοπική εμπειρογνωμοσύνη, να καλύπτει χρονικές ζώνες, να μειώνει τους λειτουργικούς κινδύνους και να μπορεί να είναι ανταγωνιστική.
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι η SPM bank θα υπόκειται στην παρακολούθηση εντολοδόχου.
δ)
EAA
-
Η Γερμανία δεσμεύεται ότι, μετά από επέκταση και παράταση της σύμβασης υπηρεσιών της ΕΑΑ μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2016, η ΕΑΑ θα παρέχει τις απαιτούμενες υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, σύμφωνα με τη δέσμευση για εμπορική τιμολόγηση και με τη διαδικασία δημόσιου διαγωνισμού.
ε)
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ
-
Η Γερμανία δεσμεύεται να υποβάλλει αναλυτικές τριμηνιαίες εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που έχει λάβει βάσει συμφωνίας μεταξύ της Επιτροπής και της Γερμανίας της 16ης Δεκεμβρίου 2011.
III. ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 108 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
1. Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2009
(87)
Με την απόφαση του Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή είχε εκφράσει αμφιβολίες βάσει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ ως προς το συμβιβάσιμο των μέτρων αρωγής για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία που εξετάστηκαν σε εκείνη την απόφαση με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αντιμετώπιση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον κοινοτικό τραπεζικό τομέα (47) (εφεξής «ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία»). Επιπλέον, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, η αποκατάσταση της βιωσιμότητας, ο επαρκής καταμερισμός επιβαρύνσεων κα οι περιορισμός της στρέβλωσης του ανταγωνισμού που προκαλείται από την (πρόσθετη) ενίσχυση δεν είχαν αποδειχθεί πειστικά σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αποκατάσταση της βιωσιμότητας και την εκτίμηση των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στην τρέχουσα κρίση βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (48) (εφεξής «η ανακοίνωση για τα μέτρα αναδιάρθρωσης»).
(88)
Η Επιτροπή ανέφερε ότι δεν ερευνούσε μόνο τη νέα ενίσχυση που ήταν αποτέλεσμα της μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ, αλλά έπρεπε να επανεξετάσει και την ενίσχυση που εγκρίθηκε με την απόφαση του Μαΐου 2009 (49).
(89)
Η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες αν ίδια εισφορά των ταμιευτηρίων ήταν επαρκής, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι υποχρεώσεις των ταμιευτηρίων που προέρχονται από το μέτρο αρωγής για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία υπόκεινταν σε όριο και ότι το κεφάλαιο που ήταν αναγκαίο για τη σύσταση της ΕΑΑ διατέθηκε μόνο από το κράτος και όχι από τα ταμιευτήρια (50).
(90)
Ζητήθηκε από τη Γερμανία να υποβάλει αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης λαμβάνοντας υπόψη ολόκληρο το ποσό της χορηγηθείσας κρατικής ενίσχυσης, που περιλαμβάνει επαρκή αμοιβή και πρόσθετη ριζική αναδιάρθρωση.
2. Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010
(91)
Με την απόφαση του Νοεμβρίου 2010 η Επιτροπή παρέτεινε τη διαδικασία λόγω αυξημένων αμφιβολιών ως προς το συμβιβάσιμο της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα στοιχεία ενεργητικού και το συμβιβάσιμο του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Δεκεμβρίου 2009, το οποίο αποδείχτηκε ότι δεν ήταν επαρκές για να αποκατασταθεί η βιωσιμότητα του δικαιούχου ούτε να εξασφαλιστεί επαρκής καταμερισμός επιβαρύνσεων και να μετριαστούν οι στρεβλώσεις που προκαλεί η ενίσχυση στον ανταγωνισμό.
(92)
Ειδικότερα όσον αφορά την πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά την επιλεξιμότητα των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων. Έκρινε ότι υπήρχε κρατική ενίσχυση και προσδιόρισε το ποσό της ενίσχυσης και εκτίμησε ότι τα ποσά της ενίσχυσης θα ήταν ασυμβίβαστα με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, εάν δεν ανακαλούνταν ή δεν υπήρχε περαιτέρω αναδιάρθρωση, σύμφωνα με το σημείο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(93)
Στην απόφαση του Νοεμβρίου 2010, η Επιτροπή έκρινε ότι το ποσό της ενίσχυσης που αποδίδεται στην πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων ανερχόταν περίπου σε 6,9 δισ. ευρώ, κατά την εκτίμηση των εμπειρογνωμόνων της. Το ποσό αυτό υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ της τιμής μεταβίβασης και της αγοραίας αξίας των περιουσιακών στοιχείων (περίπου 11 δισ. ευρώ) (51), διορθωμένα με τα αρχικά ίδια κεφάλαια που χορηγήθηκαν στην ΕΑΑ (περίπου 3,3 δισ. ευρώ) (52), με τις λογιστικές αξίες ορισμένων χρεογράφων που συνδέονται με πιστώσεις (περίπου 0,3 δισ. ευρώ) (53) και με μείωση για τη μεταβίβαση υποχρεώσεων που κληρονομήθηκαν (περίπου 0,9 δισ. ευρώ) (54).
(94)
Η Επιτροπή ενέκρινε ακόμη τη μεταβίβαση Delta όπως διαπίστωσαν οι εμπειρογνώμονές της, δηλ. την καθαρή διαφορά ανάμεσα στις τιμές μεταβίβασης και την ΠΟΑ των στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων. Έκρινε ότι η μεταβίβαση Delta ανέρχεται σε 3,4 δισ. ευρώ, μετά από διόρθωση για τα ίδια κεφάλαια και τους παράγοντες πίστωσης (55). Όσον αφορά το χαρτοφυλάκιο χρεογράφων, η Επιτροπή επισήμανε ότι, για να διαπιστώσει ότι τα επίμαχα περιουσιακά στοιχεία είναι απομειωμένα (56), απαιτούνταν περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία για να αποδειχτεί ότι οι αγορές για τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία ήταν πράγματι δυσλειτουργικές, ελλείψει αγοραστών και πωλητών. Επιπλέον, σύμφωνα με την πρακτική λήψης αποφάσεων της, συμφώνησε με τους εμπειρογνώμονες ότι τα προεξοφλητικά επιτόκια που είχε εφαρμόσει η WestLB για να προσδιορίσει την ΠΟΑ ήταν υπερβολικά χαμηλά, με αποτέλεσμα η τελική τιμή της ΠΟΑ να είναι υπερβολικά υψηλή. Η Επιτροπή συμφώνησε ακόμη με το πόρισμα των εμπειρογνωμόνων ότι, επειδή οι παραδοχές LGD δεν ήταν επαρκώς συντηρητικές, η ΠΟΑ του χαρτοφυλακίου δανείων ήταν περίπου κατά 1 δισ. ευρώ κατώτερη από την εκτίμηση της WestLB. Η Επιτροπή επισήμανε ότι τα στοιχεία συγκρίθηκαν σε τομεακό επίπεδο, σύμφωνα με την πρακτική λήψης αποφάσεων (57) της Επιτροπής. Εξάλλου, η Επιτροπή επανεξέτασε και άλλους ελαφρυντικούς παράγοντες που υποβλήθηκαν, αλλά έκρινε ότι δεν υπήρχε βάση να τους λάβει υπόψη για την εκτίμηση της ΠΟΑ.
(95)
Επιπλέον, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τη διαχείριση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, διότι αυτά εξακολουθούσε να τα διαχειρίζεται η WestLB. Ακόμη, εφόσον η ΕΑΑ είχε καταγράψει ζημία 1 δισ. ευρώ λίγο μετά τη σύστασή της, η Επιτροπή συμπέρανε ότι οι ζημίες ενδεχομένως υπήρχαν ήδη κατά τον χρόνο της μεταβίβασης. Αυτό δημιούργησε αμφιβολίες για το αν τα υπό εξέταση περιουσιακά στοιχεία ενέπιπταν στο πεδίο της παραγράφου 32 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(96)
Ζητήθηκε εκ νέου από τη Γερμανία να υποβάλει αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, αφού λάβει υπόψη την πρόσθετη ενίσχυση που χορηγήθηκε στην WestLB και εξετάσει τις ελλείψεις που αναφέρθηκαν στην εν λόγω απόφαση.
IV. Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
(97)
Η Γερμανία δεν αμφισβητεί ότι τα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
1. ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΑΑ
(98)
Η Γερμανία αμφισβητεί ορισμένα συμπεράσματα όσον αφορά την πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ.
α. ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΜΕΙΩΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
(99)
Πρώτον, η Γερμανία επαναλαμβάνει τη θέση που διατύπωσε στις 2 Φεβρουαρίου 2010, ισχυριζόμενη ότι η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν εφαρμόζεται στην πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ. Η Γερμανία υποστηρίζει ότι, στην πραγματικότητα, το μέτρο για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία επιβαρύνει την WestLB, διότι αυτή μεταβίβασε ίδια κεφάλαια στην ΕΑΑ. Αναφερόμενη στην απόφαση του Μαΐου 2009, η Γερμανία υποστηρίζει ότι, σύμφωνα με την υποσημείωση 8 της αιτιολογικής σκέψης 16 της εν λόγω απόφασης, η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν εφαρμόζεται όταν ένα μέτρο λαμβάνεται από δημόσιους φορείς με την ιδιότητά τους ως ιδιοκτητών.
β. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ
(100)
Δεύτερον, η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή διέπραξε σφάλματα κατά την εκτίμηση των μεταβιβασθέντων περιουσιακών στοιχείων και την εφαρμογή των κλιμάκων.
(101)
Ενώ ισχυρίζεται ότι η εκτίμηση της Επιτροπής ήταν γενικά υπερβολικά συντηρητική, αναλύει επιμέρους στοιχεία για κάθε κατηγορία των ακόλουθων περιουσιακών στοιχείων: «δομημένα χρεόγραφα», «άλλα χρεόγραφα» και «χαρτοφυλάκιο δανείων».
(102)
Όσον αφορά το χαρτοφυλάκιο «δομημένων δανείων», η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η Deutsche Bundesbank έκρινε αποδεκτή τη μεθοδολογία αποτίμησης της WestLB, την οποία επέκρινε η Επιτροπή. Επισήμανε ακόμη ότι η BlackRock Solutions, εταιρεία που ορίστηκε ως εμπειρογνώμονας της Γερμανίας, προσδιόρισε υψηλότερη ΠΟΑ για το χαρτοφυλάκιο από την ΠΟΑ που όρισε η ίδια η WestLB, γεγονός που αποδεικνύει ότι η WestLB ακολούθησε επαρκώς συντηρητική προσέγγιση.
(103)
Όσον αφορά το χαρτοφυλάκιο των «άλλων χρεογράφων», η Γερμανία ισχυρίζεται ότι οι βασικές διαφορές μεταξύ των αποτιμήσεων της αξίας είναι αποτέλεσμα της συζήτησης για το αν εφαρμόζεται η αγοραία αξία. Ενώ η WestLB προτίμησε τα δικά της κριτήρια (που βασίζονται κυρίως στη ρευστότητα) για να προσδιορίσει αν η αξία της αγοράς είναι απομειωμένη, η Γερμανία επικρίνει τους εμπειρογνώμονες της Επιτροπής ότι δεν εξήγησαν επαρκώς στο πόρισμά τους ότι σχεδόν όλα τα περιουσιακά στοιχεία ανήκαν σε μη απομειωμένες αγορές. Ως παράδειγμα η Γερμανία αναφέρει τα κρατικά χρεόγραφα που αποτελούν μεγάλο τμήμα του χαρτοφυλακίου χρεογράφων και ισχυρίζεται ότι η μείωση των αγοραίων αξιών στο τέλος του 2009 ήταν ένδειξη της απομείωσης της αγοραίας αξίας.
(104)
Για την αποτίμηση της αξίας του «χαρτοφυλακίου δανείων», η Γερμανία αναφέρει ότι, για να αντικρούσει τις αξίες που προσδιόρισε η WestLB, η Επιτροπή δεν μπορεί να βασίζεται στη γνώμη των εμπειρογνωμόνων της, η οποία συντάχθηκε χωρίς αυτοί να έχουν πρόσβαση σε αναλυτικά έγγραφα για τις πιστώσεις. Επικρίνει συγκεκριμένα έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά τις χρησιμοποιηθείσες παραμέτρους εκτίμησης, τις εγγενείς αντιφάσεις και την υπέρμετρα συντηρητική προσέγγιση των εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής. Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι έπρεπε να εφαρμοστούν οι παράμετροι που χρησιμοποιούνται στις δοκιμές προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Αρχών Τραπεζικής Εποπτείας (CEBS) και όχι αυτές που χρησιμοποίησαν οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής. Η Γερμανία επέκρινε ιδίως ένα από τα σενάρια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, κατά το οποίο οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής χρησιμοποίησαν μια παραδοχή πιθανότητας αθέτησης 70 % και παραδοχή ποσοστιαίας ζημίας σε περίπτωση αθέτησης (LGD) 30 %.
(105)
Τέλος, η Γερμανία εξέτασε τις αμφιβολίες ως προς την επιλεξιμότητα, υποστηρίζοντας ότι η πρώτη ετήσια έκθεση της ΕΑΑ (30 Ιουνίου 2010) δεν αποτελεί ένδειξη ότι προϋπήρχαν ζημίες στο χαρτοφυλάκιο. Αντικρούει τις αμφιβολίες της Επιτροπής ότι οι αναμενόμενες ζημίες στη διάρθρωση της ΕΑΑ είχαν υποεκτιμηθεί, υποστηρίζοντας ότι το ποσό πρόβλεψης πραγματικού κινδύνου της ΕΑΑ διαμορφώνεται κυρίως από το χαρτοφυλάκιο Phoenix. Το ποσό ήταν πράγματι κατά [0,5-1,5] δισ. ευρώ χαμηλότερο από αυτό που είχε προβλεφθεί στο σχέδιο εκκαθάρισης. Συνεπώς, η αντιμετώπιση των προβλέψεων της ΕΑΑ δεν ήταν αντίθετη με την εκτίμηση αναμενόμενων ζημιών της WestLB.
γ. ΕΛΑΦΡΥΝΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
(106)
Τέλος, η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η εκτίμηση της αξίας των μεταβιβασθέντων χαρτοφυλακίων πρέπει να λαμβάνει υπόψη ελαφρυντικούς παράγοντες, ιδίως όσον αφορά i) τη μεταβίβαση παλαιών υποχρεώσεων, ii) τις μελλοντικές ταμειακές ροές, iii) τις μη αναληφθείσες πιστωτικές γραμμές, και iv) την προεξόφληση αναμενόμενων ζημιών.
(107)
Όσον αφορά τις κληρονομηθείσες υποχρεώσεις, η Γερμανία υποστηρίζει ότι με τη μεταβίβαση αυτών των υποχρεώσεων (58) στην EAA η WestLB αποκομίζει οικονομικό πλεονέκτημα 882 εκατ. ευρώ το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη.
(108)
Σε σχέση με τις μελλοντικές ταμειακές ροές, η Γερμανία ισχυρίζεται ότι, με τη μεταβίβαση των χαρτοφυλακίων στην ΕΑΑ, η WestLB υφίσταται απώλεια μελλοντικών ταμειακών ροών (τόκους κλπ.) ύψους 880 εκατ. ευρώ, οι οποίες θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη.
(109)
Όσον αφορά τις μη αναληφθείσες πιστωτικές γραμμές, η Γερμανία ισχυρίζεται ότι απαιτείται διόρθωση για τη μεταβίβαση μη αναληφθεισών πιστωτικών γραμμών στην ΕΑΑ, διότι οι δυνητικοί κίνδυνοι τους έχουν περιληφθεί στον υπολογισμό της ΠΟΑ, ενώ η δυνητική κερδοφορία τους δεν έχει περιληφθεί στη συνολική εκτίμηση.
(110)
Όσον αφορά την προεξόφληση αναμενόμενων ζημιών, η Γερμανία ισχυρίζεται ότι η αποτίμηση της αξίας των χαρτοφυλακίων πρέπει να βασίζεται σε προεξόφληση αναμενόμενων ζημιών, εφόσον η επίδικη έννοια της συνετής προσέγγισης έχει ήδη εφαρμοστεί επαρκώς κατά τον υπολογισμό της ΠΟΑ.
2. ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΑ
(111)
Η Γερμανία διατύπωσε τις ακόλουθες παρατηρήσεις σχετικά με τις αμφιβολίες ότι ενδεχομένως είχε χορηγηθεί πρόσθετη παράνομη ενίσχυση στα ταμιευτήρια:
(112)
Πρώτον, η Γερμανία αναφέρει ότι οι μέτοχοι της WestLB μεταξύ των οποίων και τα ταμιευτήρια, δεν υποχρεώθηκαν να συστήσουν μια επισφαλή («κακή») τράπεζα, αλλά το έπραξαν με δική τους απόφαση.
(113)
Δεύτερον, η Γερμανία επισημαίνει ότι το FMStFG δεν ορίζει απεριόριστη υποχρέωση αποζημίωσης για τις ζημίες. Η υποχρέωση αντιστάθμισης ζημιών περιορίζεται μάλλον στο ισοδύναμο ποσό επενδυμένων ιδίων κεφαλαίων στη δικαιούχο τράπεζα. Η Γερμανία ισχυρίζεται ότι το FMStFG επιτρέπει συμβατική κατανομή της υποχρέωσης αντιστάθμισης της ζημίας η οποία διαφέρει από την κατ' αναλογία προς τα ίδια κεφάλαια κατανομή, ώστε να λάβει υπόψη διαφορετικές χρηματοοικονομικές δυνατότητες.
(114)
Τέλος, η Γερμανία υποστηρίζει ότι τα ταμιευτήρια, αφού ανέλαβαν την δέσμευση να χορηγήσουν αποζημίωση για δυνητικές ζημίες που προέρχονται από την ΕΑΑ για ποσό έως 4,5 δισ. ευρώ, ανέλαβαν ικανοποιητικό μερίδιο της επιβάρυνσης.
V. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΤΗ WESTLB
(115)
Η εκτίμηση της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης στη WestLB πρέπει να λάβει υπόψη όλες τις χορηγηθείσες στην WestLB ενισχύσεις από το 2008, εφόσον η ενίσχυση που χορηγήθηκε μετά την απόφαση του Μαΐου 2009 χορηγήθηκε για την ίδια διαδικασία αναδιάρθρωσης η οποία είχε εγκριθεί με την απόφαση του Μαΐου 2009. Εντούτοις, λόγω της σημαντικής αύξησης της ενίσχυσης και των αλλαγών του σχεδίου αναδιάρθρωσης, απαιτείται νέα εκτίμηση της συνολικής ενίσχυσης βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011.
1 ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(116)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν η απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(117)
Ο χαρακτηρισμός ενός μέτρου ως κρατική ενίσχυση απαιτεί να πληρούνται οι ακόλουθοι όροι: α) πρέπει να χρηματοδοτείται από κράτος μέλος ή με κρατικούς πόρους· β) πρέπει να παρέχει πλεονέκτημα που μπορεί να ευνοήσει ορισμένες επιχειρήσεις ή την παραγωγή ορισμένων αγαθών· γ) το μέτρο πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό· και δ) το μέτρο πρέπει να έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
(118)
Η Επιτροπή εμμένει στην άποψή της ότι οι εν λόγω όροι πληρούνται για όλα τα μέτρα, όπως θα εξηγήσει στη συνέχεια, ακόμη και με το γεγονός ότι η WestLB θα διακόψει τις τραπεζικές δραστηριότητές της, διότι η WestLB εξακολουθεί να ασκεί οικονομικές δραστηριότητες, όπως η παροχή υπηρεσιών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. Δεδομένου ότι οι εν λόγω δραστηριότητες εξακολουθούν να ασκούνται σε πλαίσιο διεθνούς ανταγωνισμού, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα εν λόγω μέτρα μπορούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και επίσης να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών (59).
α. Η ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΕΝΑΝΤΙ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΤΟΥ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ PHOENIX
(119)
Η Επιτροπή έχει ήδη εξηγήσει στην απόφαση του Μαΐου 2009 ότι η θωράκιση έναντι κινδύνου συνιστά κρατική ενίσχυση. Η Γερμανία έχει διευκρινίσει ότι η θωράκιση έναντι κινδύνου εξακολουθεί να ισχύει για το μερίδιο των ιδίων κεφαλαίων του χαρτοφυλακίου Phoenix το οποίο μεταβιβάστηκε στην ΕΑΑ.
β. Η ΕΙΣΦΟΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ
(120)
Η Επιτροπή έχει ήδη κρίνει στη απόφασή της του Δεκεμβρίου 2009 ότι η εισφορά κεφαλαίου 3 δισ. ευρώ συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
γ. ΤΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΟ ΜΕΣΟ ΓΙΑ ΤΗΝ SPM BANK
(121)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011, η NRW θα εκδώσει συμπληρωματικό τίτλο προς όφελος της SPM bank για ποσό 1 δισ. ευρώ, για να αντικαταστήσει το μερίδιο ιδίων κεφαλαίων της WestLB (60) το οποίο θα επιστραφεί στην SoFFin. Το πρόσθετο μέσο για την SPM bank είναι μια αντικατάσταση κεφαλαίου που θα πρέπει να απορροφά πλήρως τη ζημία, διαφορετικά ο ρυθμιστικός φορέας δεν θα δεχθεί αυτή τη συναλλαγή. Το νέο μέσο πρέπει, συνεπώς, να συνιστά και κεφάλαιο. Το κεφάλαιο αυτό χορηγείται από την NRW και συνεπώς προέρχεται από κρατικούς πόρους. Έχει ως αποτέλεσμα να καλύψει την κεφαλαιακή ανεπάρκεια μιας συγκεκριμένης τράπεζας και συνιστά, ως εκ τούτου, επιλεκτικό πλεονέκτημα υπέρ της SPM bank. Δεδομένου ότι η SPM bank θα δραστηριοποιείται σε έναν τομέα στον οποίο δραστηριοποιούνται και επιχειρήσεις από άλλα κράτη μέλη, το μέτρο αυτό μπορεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές. Συνιστά, συνεπώς, κρατική ενίσχυση, όπως επιβεβαιώνεται από την ανάλυση παρόμοιων μέτρων κεφαλαίου (61).
δ. Η ΠΡΟΣΘΕΤΗ ΚΑΛΥΨΗ ΖΗΜΙΑΣ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΗΣ NRW ΓΙΑ ΤΗΝ SPM BANK
(122)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011, η NRW θα αναλάβει τις ζημίες για τη λειτουργία και την εκκαθάριση της SPM bank σε διάρκεια πέντε ετών καθώς και όλες τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις της. Οι συνολικές ζημίες που θα συσσωρεύει η SPM bank κατά τη διάρκεια λειτουργίας της εκτιμάται ότι κυμαίνονται μεταξύ [3-6] δισ. ευρώ σύμφωνα με το βασικό σενάριο και [4-7] δισ. ευρώ με βάση το δυσμενές σενάριο. Οι ζημίες αυτές πρέπει να καλυφθούν από [….]. Η δέσμευση ανάληψης ζημιών της SPM bank εξομοιώνεται, συνεπώς, με εισφορά κεφαλαίου ποσού [100-700] εκατ. ευρώ και [0,5-2,0] δισ. ευρώ. Όπως συμβαίνει και με το πρόσθετο κεφαλαιακό μέσο για την SPM bank, η κάλυψη πρόσθετης ζημίας καλύπτει επίσης την κεφαλαιακή ανεπάρκεια της SPM bank και της παρέχει επιλεκτικό πλεονέκτημα, εφόσον από πουθενά δεν συνάγεται ότι η τράπεζα θα μπορούσε να εξασφαλίσει ισοδύναμα κεφάλαια στην αγορά. Εφόσον το μέτρο εφαρμόζεται από την NRW, χορηγείται με κρατικούς πόρους. Λόγω των χαρακτηριστικών του τραπεζικού τομέα που παρατίθενται στην αιτιολογική σκέψη 118, το μέτρο μπορεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές. Συνεπώς, συνιστά κρατική ενίσχυση.
ε. Η ΠΡΩΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ
(123)
Η Επιτροπή έκρινε ήδη στην απόφασή της του Δεκεμβρίου 2009 ότι το μέτρο αρωγής για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία υπό μορφή δημιουργίας μιας επισφαλούς τράπεζας συνιστά κρατική ενίσχυση (62).
(124)
Διαφωνεί με τον ισχυρισμό της Γερμανίας ότι δεν πρέπει να εφαρμοστεί η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Αντιθέτως, στις αποφάσεις της υπενθυμίζει ότι η ανακοίνωσή της για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία παρέχει οδηγίες για την αντιμετώπιση των μέτρων αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ που λαμβάνουν τα κράτη μέλη, αναφέροντας συγκεκριμένα ότι «τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία αντιστοιχούν σε κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων για τα οποία οι τράπεζες είναι πιθανό να παρουσιάσουν ζημία. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η IAC πρέπει να καλύπτει κάθε είδους μέτρα στήριξης που αποσκοπούν στα απομειωμένα στοιχεία του ενεργητικού και, κατά συνέπεια, παρέχουν πραγματική αρωγή στον δικαιούχο οργανισμό, διότι η IAC ορίζει την αρωγή για τα στοιχεία ενεργητικού ως μέτρο με το οποίο η τράπεζα απαλλάσσεται από την ανάγκη σοβαρής μείωσης των αξιών ορισμένων κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων» (63)..Η πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων εμπίπτει επίσης σε αυτή την κατηγορία μέτρων, διότι απαλλάσσει την WestLB από το να αντιμετωπίσει τις συνέπειες μιας προς τα κάτω προσαρμογής της αξίας των περιουσιακών στοιχείων της. Η Γερμανία έχει επιβεβαιώσει στο παρελθόν ότι η WestLB δεν θα συμμορφωνόταν πλέον με τις κανονιστικές ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις, εάν δεν είχε θωρακιστεί από το μέτρο στήριξης του κράτους (64).
(125)
Όσον αφορά το χρονικό πεδίο εφαρμογής, η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να εφαρμοστεί στη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οφείλει να εφαρμόσει τον νόμο και τις κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν κατά τον χρόνο έκδοσης μιας απόφασης, ανεξάρτητα από τον χρόνο σχεδιασμού ή κοινοποίησης των μέτρων ενίσχυσης (65). Πράγματι, στο πλαίσιο της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής κρίσης, η Επιτροπή έχει εφαρμόσει στο παρελθόν την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία σε μέτρα που κοινοποιήθηκαν πριν από τη δημοσίευση της ανακοίνωσης (66).
(126)
Η Επιτροπή δεν έχει μεταβάλει αυτή την εκτίμηση, παρά την αντίρρηση της Γερμανίας ότι δεν είχε εφαρμόσει την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία στην απόφαση του Μαΐου 2009. Μολονότι ήταν ενδεχομένως σφάλμα το ότι δεν εφαρμόστηκε η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία εκείνη τη χρονική στιγμή, αυτό δεν παρέχει περιθώριο εύλογης εμπιστοσύνης στη Γερμανία ότι θα μπορούσε να συνεχίσει την να εφαρμόζει την ίδια προσέγγιση. Σε κάθε περίπτωση, στο αιτιολογικό της απόφασης του Μαΐου 2009 το ονομαστικό ποσό της εγγύησης θεωρείται ως ποσό της ενίσχυσης, το οποίο δεν είναι ασύνηθες για τις εγγυήσεις για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία (67). Εντούτοις, εάν εφαρμοστεί στην παρούσα περίπτωση εκείνη η προσέγγιση, αυτό θα οδηγούσε σε ποσό κατά πολύ υψηλότερο από το ποσό της ενίσχυσης που προσδιορίζει η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(127)
Το βασικό ζητούμενο, συνεπώς, παραμένει ο προσδιορισμός του ποσού της ενίσχυσης. Σύμφωνα με την παράγραφο 39 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, ενίσχυση χορηγείται με ένα μέτρο για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία όταν η τιμή μεταβίβασης υπερβαίνει την αγοραία αξία του συνολικού χαρτοφυλακίου.
(128)
Στην απόφασή της του Νοεμβρίου 2010 η Επιτροπή υπολόγισε καταρχήν ένα ποσό ενίσχυσης 11 δισ. ευρώ, το οποίο δεν λάμβανε υπόψη τους ελαφρυντικούς παράγοντες. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή υπολόγισε μια πιθανή αγοραία αξία για τα περιουσιακά στοιχεία που δεν ήταν εμπορεύσιμα στην αγορά και βασίστηκε στη γνώμη εμπειρογνωμόνων. Εντούτοις, η Επιτροπή μπόρεσε, με διεξοδική ανάλυση του χαρτοφυλακίου που βασίζεται στα στοιχεία της τελικής έκθεσης εμπειρογνωμόνων, να βελτιώσει την εκτίμησή της.
(129)
Ο πίνακας 6 παρουσιάζει επισκόπηση της αγοραίας αξίας, ανά επιμέρους χαρτοφυλάκιο:
Πίνακας 6
Αγοραία αξία της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων (δισ. ευρώ)
Χαρτοφυλάκιο μεταβιβαζόμενων περιουσιακών στοιχείων
Λογιστική αξία Δεκ
Εκτίμηση της αγοραίας αξίας από την Επιτροπή
Χαρτοφυλάκιο δομημένων χρεογράφων
Phoenix
22 764
13 200
European Super Seniors
2 918
1 750
Άλλα ABS
3 188
2 900
Χαρτοφυλάκιο χρεογράφων
Ομόλογα
16 501
(722)
Χαρτοφυλάκιο Banque D'Orsay
2 749
23 749
CDS & Παράγωγα
(65)
(102)
Δανειακά προϊόντα
Χρησιμοποιηθείσες θέσεις
20 061
17 355
Μη χρησιμοποιηθείσες αναλήψεις υποχρεώσεων
-
(748)
Σύνολο
68 116
52 887
(130)
Για το χαρτοφυλάκιο χρεογράφων και το επιμέρους χαρτοφυλάκιο ABS των δομημένων χρεογράφων, οι αγοραίες αξίες ήταν ήδη διαθέσιμες ή θα μπορούσαν να προκύψουν από τις εκτιμήσεις της αξίας των περιουσιακών στοιχείων για τα οποία ήταν ήδη διαθέσιμες οι αγοραίες αξίες (18,430 δισ. ευρώ (το ποσό αυτό αναλύεται ως ακολούθως:
)) και σε 2,9 δισ. ευρώ αντίστοιχα.
(131)
Για το χαρτοφυλάκιο δανείων, χρησιμοποιήθηκε προσομοίωση ακραίων καταστάσεων (68) ως κατά προσέγγιση αγοραία αξία που ήταν αποτέλεσμα μείωσης για μη αναληφθείσες πιστωτικές γραμμές 748 εκατ. ευρώ (σύνολο 16,607 δισ. ευρώ, που αναλύεται ως εξής:
).
(132)
Για το επιμέρους χαρτοφυλάκιο European Super Seniors, η αρχική εκτίμηση της WestLB για αναμενόμενες ζημίες κρίνεται πολύ συντηρητική και ότι προσεγγίζει έναν υπολογισμό της αγοραίας αξίας. Ως εκ τούτου, η ΠΟΑ της WestLB για το χαρτοφυλάκιο ESS θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εκτίμηση της αγοραίας αξίας (1,750 δισ. ευρώ) (69). Όσον αφορά το χαρτοφυλάκιο Phoenix, το οποίο είναι δομημένο χρεόγραφο με σύνθετη διάρθρωση αποπληρωμής, η αγοραία αξία μπορεί να υπολογιστεί κατά προσέγγιση με τον ακόλουθο τρόπο: πρώτον, η τρέχουσα τιμή αγοράς (εφεξής «MtM») των υποκειμένων εξασφαλίσεων υπολογίστηκε περίπου σε 54 % (12,375 δισ. ευρώ). Λαμβάνοντας υπόψη τα διαθέσιμα ταμειακά (1,325 δισ. ευρώ που θα προστεθούν) και τις πιθανές ταμειακές εκροές (περίπου 0,5 δισ. ευρώ με ένα δυσμενές σενάριο, παρόμοιο με την MtM), η αγοραία αξία μπορεί να εκτιμηθεί περίπου σε 13,2 δισ. ευρώ (70).
(133)
Εάν συγκριθεί το συνολικό ποσό (52,887 δισ. ευρώ) με την τιμή μεταβίβασης (68,116 δισ. ευρώ), ορίζεται το ποσό της ενίσχυσης, από το οποίο έχουν αφαιρεθεί ορισμένοι ελαφρυντικοί παράγοντες. Οι ελαφρυντικοί παράγοντες που αναφέρονται ανωτέρω στην αιτιολογική σκέψη 93 είναι 3,267 δισ. ευρώ για το κεφάλαιο της ΕΑΑ· 882 εκατ. ευρώ για τις κληρονομηθείσες υποχρεώσεις και 268 εκατ. ευρώ μέσω της μεταφοράς των τίτλων που συνδέονται με πιστώσεις στο εσωτερικό του χαρτοφυλακίου Phoenix. Συνεπώς, το ποσό της κρατικής ενίσχυσης ανέρχεται σε 10,812 δισ. ευρώ, δηλαδή 15,229 δισ. ευρώ - 4,417 δισ. ευρώ.
(134)
Αυτό το ποσό της ενίσχυσης περιλαμβάνει εγγυήσεις που παρέχονται από τους μετόχους της WestLB για την κάλυψη των ζημιών της ΕΑΑ (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 33 έως 40), διότι οι εγγυήσεις αυτές θα αντικαταστήσουν τη δέσμευση που ανέλαβε το κράτος αγοράζοντας τα περιουσιακά στοιχεία της WestLB μέσω της ΕΑΑ. Πρέπει να τονιστεί, ότι σύμφωνα με το FMStFG, το κράτος πρέπει να αποζημιωθεί από τους μετόχους για κάθε ζημία που θα καταγραφεί στο μέλλον. Συνεπώς, αυτή η ευθύνη του κράτους αντικαθίσταται στην πράξη από την ευθύνη των μετόχων της WestLB σε εσωτερικό επίπεδο. Συνεπώς, η υποκατάσταση αυτή δεν έχει επίπτωση έναντι του δικαιούχου και η μεταχείριση αυτών των εγγυήσεων ως χωριστή πηγή ενίσχυσης θα συνεπαγόταν διπλό υπολογισμό της ενίσχυσης. Οι εγγυήσεις αυτές δεν αυξάνουν, συνεπώς, το ποσό της ενίσχυσης στην πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ.
στ. Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ - ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΗΣ EAA
(135)
Η δεύτερη μεταβίβαση αφορά την πιθανή ανασύσταση των πόρων της ΕΑΑ με όλα τα τρέχοντα στοιχεία ενεργητικού και τις υποχρεώσεις της WestLB. Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι μόνο η μεταβίβαση του χαρτοφυλακίου WestImmo στην ΕΑΑ είναι βέβαιο ότι θα πραγματοποιηθεί, ενώ η μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων που συνδέονται με τη Verbundbank και την Pfandbriefbank είναι απλή πιθανότητα. Επιπλέον, η WestLB έχει διαθέσει προς πώληση όλα τα στοιχεία και τις επιχειρηματικές μονάδες της και, ως εκ τούτου, τα σχετικά περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις υπάρχει ακόμη δυνατότητα να εκποιηθούν σε αγοραίες τιμές πριν την 30ή Ιουνίου 2012 και, ως εκ τούτου, να μη μεταβιβαστούν στην ΕΑΑ. Η ακόλουθη εκτίμηση βασίζεται, ωστόσο, στην επιφυλακτική παραδοχή ότι, στις 30 Ιουνίου 2012, όλα τα υφιστάμενα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις της WestLB θα μεταβιβαστούν στην ΕΑΑ.
(136)
Όσον αφορά την WestImmo, χαρτοφυλάκιο περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων της τάξης των [5,3-6,9] δισ. ευρώ (λογιστική αξία HBG) θα αποσπαστεί και θα μεταβιβαστεί στην ΕΑΑ. Η αγοραία αξία έχει προσδιοριστεί όπως αναφέρεται στον πίνακα 4 ανωτέρω. Η Επιτροπή έχει εκτιμήσει τα στοιχεία για την αγοραία αξία και εξηγεί γιατί το ποσό πρέπει να θεωρείται με επιφύλαξη επαρκές. Συνεπώς, προσδιορίζει τη διαφορά ανάμεσα στις τιμές μεταβίβασης και τις αγοραίες αξίες, δηλ. το ποσό της ενίσχυσης για το μερίδιο της WestImmo στην δεύτερη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων σε [300-800] εκατ. ευρώ.
(137)
Επιπλέον, η Γερμανία υποστηρίζει ότι, σε περίπτωση που η WestImmo, απαλλαγμένη από το αποσπασθέν χαρτοφυλάκιο, δεν μπορεί να πωληθεί ως Pfandbriefbank αλλά θα πρέπει να μεταβιβαστεί στην ΕΑΑ, η τιμή μεταβίβασής της θα είναι ίση με την αγοραία αξία της. Το επιχείρημα αυτό θεωρείται εύλογο, δεδομένου ότι η Pfandbriefbank έχει αποδεσμευθεί επί τούτου από τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(138)
Στην περίπτωση της WestLB, θα αφαιρεθούν περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις της τάξης των [120-150] δισ. ευρώ (ονομαστική αξία HGB). Οι αγοραίες αξίες του χαρτοφυλακίου έχουν υπολογιστεί σε [1,0-1,8] δισ. ευρώ κάτω από τις ονομαστικές αξίες τους GHB, όπως αναφέρεται στον πίνακα 3 στην αιτιολογική σκέψη 53. Η Επιτροπή έχει εκτιμήσει τα στοιχεία για την αγοραία αξία των υπολοίπων περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων της WestLB. Δεν εντόπισε διαφορές στην αποτίμηση της αγοράς. Πράγματι, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η WestLB έχει απαλλαγεί από τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία στο πλαίσιο της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων και ότι η συνακόλουθη κεφαλαιακή αρωγή ήταν πολύ μεγάλη. Συνεπώς, δεν εκπλήσσει το ότι η ποιότητα του χαρτοφυλακίου και, ως εκ τούτου, η αγοραία αξία του είναι πολύ καλύτερη από αυτήν της πρώτης μεταβίβασης. Συνεπώς, η Επιτροπή αποδέχεται ότι η αγοραία αξία του χαρτοφυλακίου των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων είναι συνολικά κατά [1,0-1,8] δισ. ευρώ κατώτερη από τις αγοραίες αξίες (ονομαστικές αξίες HGB) και ότι το ποσό της ενίσχυσης από τη δεύτερη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων για τη WestLB είναι ίσο με [1,0-1,8] δισ. ευρώ
(139)
Συνολικά, οι αγοραίες αξίες της δεύτερης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων είναι κατά [1,3-2,6 ] δισ. ευρώ κατώτερες από τις τιμές μεταβίβασής τους. Το συνολικό ποσό της ενίσχυσης για τη δεύτερη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων είναι συνεπώς [1,3-2,6] δισ. ευρώ.
ζ. ΠΑΡΟΧΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΕΤΟΧΟΥΣ ΤΗΣ WESTLB ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΤΟΥ 2012
(140)
Αφού μεταβιβαστούν όλα τα περιουσιακά στοιχεία της WestLB στην ΕΑΑ, η ΕΑΑ θα μεριμνήσει για τη χρηματοδότησή τους. Μέχρι τις 30 Ιουνίου 2012 (δηλ. μέχρι να πραγματοποιηθεί η μεταβίβαση), οι μέτοχοι της WestLB θα παρέχουν κάθε στήριξη ρευστότητας που είναι αναγκαία για να διασφαλιστεί η πραγματοποίηση της μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ. Το μέτρο αυτό μπορεί να θεωρηθεί αναπόσπαστο μέρος της συνολικής διαδικασίας εκκαθάρισης, διότι απλώς θωρακίζει την περίοδο μεταβίβασης σε περίπτωση που υπάρξει αναταραχή στις αγορές πριν τις 30 Ιουνίου 2012. Παρέχει, παρόλα αυτά, πρόσθετο προσωρινό πλεονέκτημα στη WestLB (71), το οποίο […]. Εφόσον οι μέτοχοι της WestLB είναι δημόσιες αρχές ή οργανισμοί υπό τον τελικό έλεγχο του δημοσίου, στο οποίο θα καταλογιστεί κάθε απόφαση για τη χορήγηση ρευστότητας στο πλαίσιο της μεταβίβασης, το μέτρο εφαρμόζεται με κρατικούς πόρους. Όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 118, δεδομένων των χαρακτηριστικών του τραπεζικού κλάδου στη Γερμανία, η παροχή ενός τέτοιου πλεονεκτήματος θα μπορούσε να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, η παροχή στήριξης ρευστότητας από τους μετόχους της WestLB το πρώτο εξάμηνο του 2012 συνιστά κρατική ενίσχυση.
η. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Εν κατακλείδι, η WestLB έχει ωφεληθεί από τα ακόλουθα μέτρα κρατικής ενίσχυσης:
Πίνακας 7
Συνοπτική παρουσίαση των μέτρων
Κεφαλαιακά ή παρόμοια μέτρα
Στοιχείο ενίσχυσης
(δισ. ευρώ)
Θωράκιση του χαρτοφυλακίου Phoenix έναντι κινδύνου
5
Η εισφορά κεφαλαίου στο πλαίσιο της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων
3
Το συμπληρωματικό κεφαλαιακό μέσο γα την SPM bank
1
Συμπληρωματική κάλυψη ζημίας από την NRW για την SPM bank
[0,5-2,0]
Η πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων
10,812
Η δεύτερη μεταβίβαση - αναπλήρωση των πόρων της ΕΑΑ με περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις της WestImmo (αποσπασθέν χαρτοφυλάκιο)
[0,3-0,8]
Δεύτερη μεταβίβαση - ανασύσταση των πόρων της ΕΑΑ με περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις της WestLB
[1,0-1,8]
Σύνολο
[21,6-24,4]
Ποσοστό ενίσχυσης, σε σύγκριση με ποσό 88,5 δισ. ευρώ RWA (στις 30.12.2008)
[24,4-27,6]%
Μέτρα ρευστότητας
[…]
2 ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
α. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΣΤΟΙΧΕΙΟ Β) ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(141)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να διαπιστώνει ότι η ενίσχυση είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά εάν αποσκοπεί στην «αποκατάσταση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας ενός κράτους μέλους». Η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι οι συνθήκες παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρή διαταραχή στην οικονομία ενός κράτους μέλους και ότι μέτρα που στηρίζουν τις τράπεζες μπορούν να αποκαταστήσουν αυτή τη διαταραχή. Η εν λόγω εκτίμηση έχει επιβεβαιωθεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής Η ανακεφαλαιοποίηση χρηματοπιστωτικών οργανισμών στην τρέχουσα χρηματοπιστωτική κρίση: περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστα αναγκαίο και διασφαλίσεις από αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού (72) (εφεξής ανακοίνωση περί ανακεφαλαιοποίησης»), στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και στην ανακοίνωση για τα μέτρα αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι πληρούνται οι απαιτήσεις για την έγκριση μιας κρατικής ενίσχυσης κατ' εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ ενόψει της επανεμφάνισης πιέσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε αυτή την άποψη με την έκδοση, τον Δεκέμβριο του 2010, ανακοίνωσης η οποία παρατείνει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011 την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, με στόχο τη στήριξη μέτρων υπέρ των τραπεζών στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης (73). Η Επιτροπή έχει παρατείνει την εφαρμογή αυτών των κανόνων και μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2011 (74).
(142)
Αναφορικά με τη γερμανική οικονομία, αυτή η ανάλυση επιβεβαιώθηκε με την έγκριση από την Επιτροπή διαφόρων μέτρων που έλαβαν οι γερμανικές αρχές για την καταπολέμηση της χρηματοπιστωτικής κρίσης και, ιδίως με την έγκριση και τις παρατάσεις της γερμανικής δέσμης μέτρων διάσωσης (75).
(143)
Η ανεξέλεγκτη κατάρρευση μιας τράπεζας, όπως η WestLB, θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις χρηματοπιστωτικές αγορές και, κατ’ επέκταση, τη συνολική οικονομία ενός κράτους μέλους. Λόγω της τρέχουσας ασταθούς κατάστασης των χρηματοπιστωτικών αγορών, η Επιτροπή εξακολουθεί να βασίζει την εκτίμησή της για τα μέτρα κρατικών ενισχύσεων στον τραπεζικό τομέα στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
β. ΤΟ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΜΕΙΩΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
(144)
Για τους λόγους που εξηγούνται στις αιτιολογικές σκέψεις 125 και 126, το συμβιβάσιμο της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ πρέπει να εκτιμηθεί βάσει της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Η εκτίμηση του συμβιβάσιμου εστιάζεται στο αν η μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων πραγματοποιείται πάνω από την αγοραία αξία, αλλά χωρίς υπέρβαση της πραγματικής οικονομικής αξίας, όπως ορίζεται στην παράγραφο 40 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Για να είναι το μέτρο ενίσχυσης συμβιβάσιμο, η τιμή μεταβίβασης, θα πρέπει, σύμφωνα με την παράγραφο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, να μην υπερβαίνει την ΠΟΑ και η μεταβίβαση delta να είναι μηδενική. Η κατωτέρω εκτίμηση εστιάζεται πρώτα στο ποσό της μεταβίβασης delta (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 144 έως 159). Εάν η τιμή της μεταβίβασης delta δεν είναι μηδενική, δηλ. εάν είναι ανώτερη από την ΠΟΑ, θα πρέπει να επιστραφεί ή να ανακληθεί (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 161 και 162).
i) Το συμβιβάσιμο της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων στην EAA
(145)
Η Γερμανία αμφισβήτησε τον προσδιορισμό της ΠΟΑ σε σχέση με την πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ. Οι παρατηρήσεις της αποσκοπούν στην αντίκρουση του συμπεράσματος της απόφασης του Νοεμβρίου 2010 ότι η τιμή μεταβίβασης delta ανέρχεται σε 3,414 δισ. ευρώ. Η Επιτροπή έχει εξετάσει τις παρατηρήσεις της Γερμανίας. Τα αποτελέσματα της ανάλυσής της συνοψίζονται κατωτέρω:
- Όσον αφορά την αποτίμηση γενικά
(146)
Όσον αφορά τη συνολική διαδικασία αποτίμησης, κατά τον προσδιορισμό της ΠΟΑ των προς μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, η Επιτροπή εμμένει στην άποψη ότι η εκτίμησή της δεν ήταν υπερβολικά συντηρητική, αλλά ήταν σύμφωνη με την παράγραφο 37 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα στοιχεία ενεργητικού. Η παράγραφος 37 της εν λόγω ανακοίνωσης υποχρεώνει την Επιτροπή να εφαρμόζει σωστή και συνεπή προσέγγιση για την αποτίμηση περιουσιακών στοιχείων, περιλαμβανομένων των περισσότερο σύνθετων και λιγότερο ρευστοποιήσιμων περιουσιακών στοιχείων, έτσι ώστε να αποφεύγονται οι αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή έχει εξηγήσει στην απόφαση του Νοεμβρίου 2010 ότι η μέθοδος αυτή είναι σύμφωνη με την πρακτική της σε θέματα λήψης αποφάσεων. Οι μέθοδοι που εφαρμόζουν άλλοι φορείς, όπως η CEBS είναι ασφαλώς αξιόπιστες, αλλά δεν είναι κατάλληλες για τον συγκεκριμένο σκοπό.
(147)
Η Επιτροπή δεν έχει πεισθεί ότι η προτεινόμενη από την WestLB προσέγγιση είναι σύμφωνη με την πρακτική της έκδοσης αποφάσεων σε θέματα κρατικών ενισχύσεων. Η Επιτροπή επισημαίνει, πράγματι, ότι η Bundesbank δεν επιβεβαίωσε την προταθείσα από την WestLB ΠΟΑ, αλλά αντίθετα επέκρινε τόσο τη μεθοδολογία όσο και την παράμετρο που χρησιμοποίησε η WestLB (76). Αυτή η κριτική στάση αντικρούει τον ισχυρισμό της Γερμανίας ότι η μεθοδολογία της WestLB συνιστά γενικά «αναγνωρισμένη τεχνική εμπειρογνωμοσύνη». Συνεπώς, η Επιτροπή εμμένει στην άποψη ότι η μεθοδολογία της WestLB παρεκκλίνει από τη συνήθη πρακτική (77).
- Όσον αφορά την αποτίμηση στο επίπεδο των επιμέρους χαρτοφυλακίων
(148)
Ως προς τη λεπτομερή αποτίμηση της αξίας, καταρχάς όσον αφορά το χαρτοφυλάκιο «δομημένων χρεογράφων», η Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις. Πράγματι, η εκτίμηση της ΠΟΑ από την Επιτροπή για το σύνολο αυτής της κατηγορίας περιουσιακών στοιχείων είναι πολύ παραπλήσια με την εκτίμηση της WestLB. Η Επιτροπή απέφυγε να χρησιμοποιήσει συντηρητικές παραδοχές, διότι, εάν το έπραττε, θα επικύρωνε ή θα απέρριπτε τις αποτιμήσεις της αξίας του κάθε χαρτοφυλακίου. Αντ' αυτού, ακολούθησε τη συμβουλή του εμπειρογνώμονα της να επανεκτιμήσει τη συντηρητική προσέγγιση της WestLB για το επιμέρους χαρτοφυλάκιο «European Super Senior». Η Επιτροπή εξέτασε την αναλυτική έκθεση εμπειρογνώμονα, η οποία περιείχε επανεξέταση των κύριων επιμέρους κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων (ABS CDOs (78), άλλα CDOs (79), US RMBS (80), US CMBS (81), US ABS (82), EUR ABS (83) και Financials), και διαπίστωσε ότι οι μεθοδολογίες και τα αποτελέσματα ήταν συνεπή με άλλες περιπτώσεις, όπως αυτές που αναφέρονταν στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας.
(149)
Δεύτερον, όσον αφορά το χαρτοφυλάκιο δανείων, η Επιτροπή δεν δέχεται τον ισχυρισμό της Γερμανίας για έλλειψη διαφάνειας και ασυνέπειες της εκτίμησης των εμπειρογνωμόνων της. Υπενθυμίζει ότι έχει δώσει οδηγίες για την καταλληλότητα ορισμένων μεθοδολογιών για την εκτίμηση της ΠΟΑ. Παραδείγματος χάρη, η Επιτροπή σύστησε ένα μεγάλο δείγμα περιουσιακών στοιχείων από το χαρτοφυλάκιο δανείων για να εκτιμήσει την καταλληλότητα των υφισταμένων συστημάτων αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας, τις συνακόλουθες πιθανότητες αθέτησης και την LGD. Η Γερμανία δεν ακολούθησε αυτή τη σύσταση. Η Επιτροπή τόνισε επίσης ότι, όπως εξηγείται στην παράγραφο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, έπρεπε να χρησιμοποιήσει προσεκτικά την LGD και προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων για πιθανότητες αθέτησης. Σύμφωνα με την πρακτική της Επιτροπής σε θέματα λήψης αποφάσεων, η εκτίμηση μιας μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων πρέπει να βασίζεται στην ΠΟΑ των περιουσιακών στοιχείων. Εν κατακλείδι, η Επιτροπή επιβεβαιώνει την προηγούμενη εκτίμησή της ότι η αποτίμηση της αξίας πρέπει να διορθωθεί περίπου κατά 1 δισ. ευρώ.
(150)
Τρίτον, όσον αφορά το «χαρτοφυλάκιο χρεογράφων», η Επιτροπή συμφωνεί με τη Γερμανία ότι οι διαφορές προέρχονται από την εκτίμηση αν οι εξεταζόμενες αγορές είναι απομειωμένες. Στην πραγματικότητα, το ερώτημα θα μπορούσε να είναι αν αυτό το μέρος του χαρτοφυλακίου μπορεί να κριθεί επιλέξιμο βάσει της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι, μολονότι θα μπορούσε να προβλεφθεί σχετική ευελιξία επιτρέποντας την απαλλαγή των τραπεζών από στοιχεία που δεν συνδέονται με τα πρώτα στάδια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, περιουσιακά στοιχεία τα οποία δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ήταν απομειωμένα κατά τον χρόνο της μεταβίβασης θα έπρεπε να καλύπτονται από πρόγραμμα αρωγής. Με βάση αυτή την άποψη, η αρωγή για τα περιουσιακά στοιχεία δεν πρέπει να λειτουργεί ως μορφή ανοικτής ασφάλισης έναντι των συνεπειών της ύφεσης. Από την άλλη πλευρά, η απαλλαγή από μεγάλα χαρτοφυλάκια αξίας πολλών δισ. ευρώ θα μπορούσε να προκαλέσει νόθευση αυτών των αγορών. Για να εξασφαλιστεί μια ισορροπία ανάμεσα στον στόχο της διατήρησης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και την ανάγκη αποτροπής στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία επιτρέπει τη μεταβίβαση αυτών των περιουσιακών στοιχείων. Εντούτοις, εφόσον η αγορά αυτών των περιουσιακών στοιχείων είναι πλήρως λειτουργική (δηλ. δεν έχει υποστεί απομείωση), η ΠΟΑ θα είναι ίση ή κατά προσέγγιση ίση με την αγοραία αξία.
(151)
Σε αντίθεση με την WestLB η οποία εκτιμά αν υπάρχει λειτουργούσα αγορά με το αποκλειστικό κριτήριο της ρευστότητας, η Επιτροπή παρατηρεί (84) ότι η αφετηρία για να εκτιμηθεί η απομείωση μιας αγοράς είναι η σύγκριση με μια αγορά που λειτουργεί ικανοποιητικά για τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία. Σε μια αγορά που λειτουργεί ομαλά, μια συναλλαγή εκτελείται μεταξύ ενός πρόθυμου αγοραστή και ενός πρόθυμου πωλητή. Η έννοια του πρόθυμου αγοραστή και πωλητή σημαίνει ότι η συναλλαγή είναι εκούσια και, ως εκ τούτου, χωρίς καταναγκασμό.
(152)
Οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής πρότειναν διαφανή κριτήρια για μια αγορά που λειτουργεί φυσιολογικά, τα οποία ενέκρινε η Επιτροπή (85). Ενώ η επαρκής ρευστότητα ή το μικρό άνοιγμα των προσφορών δηλώνουν μια λειτουργούσα αγορά, το αντίθετο δεν είναι αναγκαστικά αληθές. Παραδείγματος χάρη, ένα χρεόγραφο που ανήκει σε ιδιώτες, το οποίο έχει εκδοθεί από φερέγγυο και σταθερό εκδότη, θα μπορούσε να μην είναι ρευστοποιήσιμο. Παρόλα αυτά, εάν παραστεί ανάγκη, θα μπορούσε εύκολα να ληφθεί μια ανταγωνιστική προσφορά της αγοράς, που θα προσεγγίζει την τρέχουσα τιμή της αγοράς η οποία έχει υπολογιστεί για τα χρεόγραφα. Συνεπώς, τα προταθέντα από τη WestLB κριτήρια είναι υπερβολικά στενά για να εκτιμήσουν την κανονική λειτουργία μιας αγοράς.
(153)
Πρέπει να επισημανθεί ότι ο λανθασμένος καταλογισμός μη απομειωμένων στοιχείων ως απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν συνιστά από μόνος του πρόβλημα για τον καθορισμό της ΠΟΑ. Θα μπορούσε να αναμένεται ότι η ΠΟΑ που υπολογίζεται για παρόμοιες θέσεις ενεργητικού προσεγγίζει την αγοραία αξία του ενεργητικού, υπό την προϋπόθεση ότι χρησιμοποιείται κατάλληλη μέθοδος αποτίμησης. Κάθε μέθοδος υπολογισμού της ΠΟΑ πρέπει να συγκλίνει σε μεγάλο βαθμό με την αγοραία τιμή, όταν μια συγκεκριμένη αγορά δεν είναι απομειωμένη. Πράγματι, οι περιπτώσεις λανθασμένου υπολογισμού συνιστούν δοκιμή καταλληλότητας της μεθόδου υπολογισμού της ΠΟΑ και των χρησιμοποιούμενων παραμέτρων.
(154)
Όσον αφορά τον ισχυρισμό της Γερμανίας ότι ορισμένες αγορές κρατικών ομολόγων ήταν απομειωμένες στο τέλος του 2009, η Επιτροπή παρατηρεί ότι τα κριτήρια που αποτελούσαν δείκτη μιας λειτουργούσας αγοράς ικανοποιούνταν εκείνη την περίοδο. Αντιθέτως, συγκεκριμένες επιμέρους αγορές κρατικών χρεογράφων παρουσίαζαν στοιχεία απομείωσης προς το τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2010 (86) και μετά, ιδίως με τις παρεμβάσεις της ΕΚΤ και άλλων ευρωπαϊκών οργάνων. Παρόλα αυτά, αυτό δεν ίσχυε στις 31 Δεκεμβρίου 2009 ούτε στις 31 Μαρτίου του 2010, τις δύο ημερομηνίες αναφοράς που λήφθηκαν υπόψη κατά την αποτίμηση.
(155)
Συνεπώς, η Επιτροπή εμμένει στην άποψή της ότι η WestLB είτε χρησιμοποίησε λανθασμένη μέθοδο αποτίμησης της αξίας είτε εφάρμοσε λανθασμένες παραμέτρους στη μεθοδολογία της για την αποτίμηση της αξίας, με αποτέλεσμα να απαιτείται διόρθωση της τιμής κατά περίπου 600 εκατ. ευρώ.
(156)
Εν κατακλείδι, η Επιτροπή κρίνει ότι η εκτίμηση της ΠΟΑ για κάθε ένα από τα τρία επιμέρους χαρτοφυλάκια, όπως αναφέρεται στην έκθεση των εμπειρογνωμόνων, είναι έγκυρη και συνεπής με την πρακτική της κατά τη λήψη αποφάσεων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η διαφορά μεταξύ της τιμής μεταβίβασης και της ΠΟΑ των περιουσιακών στοιχείων του χαρτοφυλακίου ανέρχεται σε 6,949 δισ. ευρώ (87).
(157)
Στην απόφαση του Νοεμβρίου 2010, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες αν όλα τα περιουσιακά στοιχεία ήταν επιλέξιμα για τη μεταβίβαση. Η Επιτροπή έλαβε καταστάσεις της πρώτης ετήσιας έκθεσης της ΕΑΑ ως αποδεικτικό στοιχείο ότι είχαν ήδη σημειωθεί ορισμένες απομειώσεις περιουσιακών στοιχείων κατά την ημερομηνία της μεταβίβασης, μολονότι τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία δεν εμπίπτουν στο πεδίο της παραγράφου 32 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Εντούτοις, η Γερμανία υπέβαλε στη συνέχεια πρόσθετα στοιχεία και εξήγησε την πρόβλεψη χρέους που πραγματοποίησε η ΕΑΑ και το ποσό των ζημιών που είχαν υποστεί τα περιουσιακά στοιχεία που μεταβιβάστηκαν στην ΕΑΑ. Οι εξηγήσεις αυτές ήταν λογικές και αίρουν τις ανησυχίες της Επιτροπής. Δεν είναι συνεπώς αναγκαίο να γίνουν περαιτέρω διορθώσεις όσον αφορά την μη επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων.
- Ελαφρυντικοί παράγοντες
(158)
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται ούτε τους ελαφρυντικούς παράγοντες πέρα από αυτούς που είχε ήδη αποδεχθεί στην απόφαση του Νοεμβρίου 2010. Αποδέχθηκε ήδη τις αντισταθμιστικές επιπτώσεις της εισφοράς κεφαλαίου (ύψους 3,267 δισ. ευρώ) και των χρεογράφων CLN (268 εκατ. ευρώ) (88), όπως αναφέρεται στον πίνακα 2 στην αιτιολογική σκέψη 44. Επιπλέον, η Επιτροπή κάλεσε τη Γερμανία να αναθέσει στην Bundesbank να σχολιάσει τις αντισταθμιστικές επιπτώσεις και να προτείνει τυχόν τροποποιήσεις της αποτίμησης της αξίας του χαρτοφυλακίου με επαλήθευση και επιβεβαίωση μιας ρυθμιστικής αρχής, όπως η Bundesbank, σύμφωνα με τις οδηγίες της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Δεν υπήρξε καμία επαλήθευση ούτε επιβεβαίωση από τη ρυθμιστική αρχή.
(159)
Όσον αφορά τις κληρονομηθείσες υποχρεώσεις, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν εξετάζει την αποτίμηση των στοιχείων παθητικού καθαυτή. Έπρεπε, συνεπώς, να αξιολογήσει τον τρόπο αντιμετώπισης μιας μεταβίβασης στοιχείων ενεργητικού και παθητικού στην προκειμένη περίπτωση. Ενώ η Επιτροπή αναγνωρίζει το δυνητικό οικονομικό μειονέκτημα της μεταβίβασης υποχρεώσεων χαμηλής απόδοσης, έπρεπε να εξασφαλίσει μια ισορροπία ανάμεσα σε συμβατά ποσά για τα περιουσιακά στοιχεία και για τα ποσά από την πλευρά των υποχρεώσεων. Ως εκ τούτου, ενώ η Επιτροπή έλαβε υπόψη την επίπτωση των κληρονομημένων υποχρεώσεων κατά την εκτίμηση του συνολικού ποσού της ενίσχυσης (βλ. αιτιολογική σκέψη 133, δεν θεωρεί ότι αυτό μπορεί να εφαρμοστεί στην εκτίμηση της ΠΟΑ).
(160)
Όσον αφορά τα θετικά μελλοντικά αποτελέσματα για τα μεταβιβασθέντα περιουσιακά στοιχεία, η Επιτροπή δεν αποδέχεται το επιχείρημα της Γερμανίας και εμμένει στην άποψη ότι, μετά τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, δεν θα πρέπει να λαμβάνονται πλέον υπόψη μελλοντικά κέρδη. Αυτή η μεθοδολογία καθορισμού της ΠΟΑ του χαρτοφυλακίου δανείων είναι σύμφωνη με την πρακτική της Επιτροπής κατά τη λήψη αποφάσεων (89).
(161)
Όσον αφορά τις μη αναληφθείσες πιστωτικές γραμμές, η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι μια μη αναληφθείσα πιστωτική γραμμή μπορεί πράγματι να έχει μηδενική λογιστική αξία. Η δυνατότητα αυτή δεν αποκλείει, ωστόσο, την περίπτωση μια μη αναληφθείσα πιστωτική γραμμή να έχει αρνητική επίπτωση στην ΠΟΑ. Η ανάληψη της πιστωτικής γραμμής δεν αποκλείεται, διότι δεν μπορεί να αποφευχθεί συμβατικά. Συνεπώς, το γεγονός ότι μια πιστωτική γραμμή δεν έχει ακόμη αναληφθεί, δεν μεταβάλλει την ΠΟΑ, ακόμη και αν οι εν λόγω θέσεις έχουν μηδενική λογιστική αξία.
(162)
Όσον αφορά τις προεξοφλημένες ζημίες, η Επιτροπή παρατηρεί ότι με την προεξόφληση των αναμενόμενων ζημιών, η WestLB απλώς τροποποιεί τη δική της μέθοδο αποτίμησης και, επιπλέον, το πράττει χωρίς τη στήριξη της Bundesbank. Η Γερμανία, συνεπώς, αντικρούσει τη δική της εκτίμηση της ΠΟΑ, αλλά δεν παρέχει κανένα πρόσθετο επιχείρημα κατά της γνώμης της Επιτροπής.
(163)
Συνοπτικά, εφόσον η ΠΟΑ έχει εγκριθεί ανωτέρω και είναι σύμφωνη με τις παραγράφους 40 και 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι οι εκτιμώμενες ζημίες ή οποιοσδήποτε άλλος ελαφρυντικός παράγοντας που προβάλλει η Γερμανία στις παρατηρήσεις της είναι συναφής με την εκτίμηση της ΠΟΑ.
- Διαχείριση περιουσιακών στοιχείων
(164)
Οι αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με τη σωστή διαχείριση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων ενόψει της μεταβίβασης έχουν αρθεί. Η Επιτροπή είχε επιφυλάξεις μήπως η WestLB συνέχιζε να διαχειρίζεται τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, εφόσον θα πρέπει να επικεντρωθεί σε νέες δραστηριότητες και να αποφεύγει τη σύγκρουση μεταξύ παλαιών και νέων δραστηριοτήτων. Εντούτοις, εφόσον η WestLB/SPM bank δεν θα ασκεί πλέον μετά την 30ή Ιουνίου 2012 καμία νέα τραπεζική δραστηριότητα, αλλά μόνο υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, οι επιφυλάξεις της Επιτροπής έχουν αρθεί.
(165)
Εν κατακλείδι, μετά την εξέταση όλων των πρόσθετων πιθανών ελαφρυντικών παραγόντων και των επιχειρημάτων της Γερμανίας, οι αμφιβολίες της Επιτροπής δεν έχουν αρθεί. Εξακολουθεί να θεωρεί ότι η μεταβίβαση Delta ισοδυναμεί με ποσό 3,414 δισ. ευρώ.
ii) Ανάκτηση
(166)
Σύμφωνα με την παράγραφο 41 της ανακοίνωσης της Επιτροπής για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που οφείλονται σε μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων σε τιμή ανώτερη από αυτήν που θεωρείται αποδεκτή, η τράπεζα πρέπει να επιστρέψει την αξία της μεταβίβασης Delta. Εάν η εν λόγω επιστροφή δεν είναι άμεσα εφικτή, τότε θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σε ένα χρονικό διάστημα υπό μορφή ανάκτησης. Αν ακόμη και μια παρόμοια αποπληρωμή μέσω ανάκτησης δεν είναι εφικτή χωρίς να οδηγήσει σε τεχνική αφερεγγυότητα, η στρέβλωση του ανταγωνισμού πρέπει να αντισταθμιστεί με ριζική αναδιάρθρωση, ακόμη και υπό μορφή εκκαθάρισης (90).
(167)
Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης της WestLB που υποβλήθηκε τον Φεβρουάριο του 2011, αναφέρεται ότι η τράπεζα δεν ήταν σε θέση ακόμη και να αποπληρώσει το ποσό των 3,4 δισ. ευρώ από την πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η βιωσιμότητά της. Επιπλέον, θεωρείται απίθανη η πώληση της WestLB, εάν ένας δυνητικός αγοραστής θα έπρεπε να επιστρέψει ποσό 3,4 δισ. ευρώ στη Γερμανία. Κατά συνέπεια, η Γερμανία υπέβαλε το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 το οποίο προβλέπει την εκκαθάριση της WestLB εντός 12 μηνών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η εκκαθάριση της WestLB είναι επαρκής για την εξάλειψη των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Συνεπώς, με την επιφύλαξη της απαίτησης να είναι το σχέδιο εκκαθάρισης αξιόπιστο, το οποίο θα εκτιμηθεί στο τμήμα γ, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση είναι σύμφωνη με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
iii) Συμβιβάσιμο της αναχρηματοδότησης
(168)
Η μεταβίβαση της δεύτερης δόσης πρέπει επίσης καταρχήν να εκτιμηθεί βάσει της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Εντούτοις, η Επιτροπή θεωρεί, με βάση το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011, ότι το αποτέλεσμα αυτής της εκτίμησης δεν θα είχε πλέον επίπτωση. Κάθε πρόσθετη στρέβλωση του ανταγωνισμού ως αποτέλεσμα της μεταβίβασης Delta σε σχέση με τη δεύτερη δόση θα αντισταθμιζόταν σε κάθε περίπτωση από την εκκαθάριση που προβλέπεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011. Συνεπώς, στην τρέχουσα έκτακτη κατάσταση, η Επιτροπή θεωρεί ότι, εφόσον το συνολικό ποσό της ενίσχυσης μπορεί ήδη να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την παράγραφο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, δεν είναι υποχρεωμένη να εκτιμήσει διεξοδικά την αποτίμηση της αξίας, δηλαδή τον υπολογισμό της ΠΟΑ.
(169)
Η μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, είναι, συνεπώς, συμβιβάσιμη, διότι οι πιθανές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού αντισταθμίζονται με την εκκαθάριση της WestLB και, συνεπώς, είναι σύμφωνη με την παράγραφο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
γ. ΤΟ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ/ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗΣ
(170)
Η Επιτροπή πρέπει να εκτιμήσει το συμβιβάσιμο όλων των μέτρων ενίσχυσης με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές της για την αντιμετώπιση τραπεζών σε συνθήκες χρηματοπιστωτικής κρίσης, και ιδίως με την ανακοίνωση για τα μέτρα αναδιάρθρωσης και την ανακοίνωση της Επιτροπής Η εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στα μέτρα που λαμβάνονται σε σχέση με χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς στο πλαίσιο της τρέχουσας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης (91) (εφεξής «ανακοίνωση για τις τράπεζες»).
(171)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 πρέπει να διασφαλίζει το συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης που αναφέρονται στον πίνακα 7.
(172)
Τα μέτρα αυτά αντιπροσωπεύουν συνολικό ποσό [21,6-24,4] δισ. ευρώ, που ισοδυναμεί με ποσό ενίσχυσης σε σχέση με τα περιουσιακά στοιχεία σταθμισμένου κινδύνου (RWA) την 31η Δεκεμβρίου 2009 [24,4-27,6]%. Αυτό το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να θεωρηθεί πολύ μεγάλο ποσοστό του μεγέθους του δικαιούχου και, ως εκ τούτου, επιβάλλει ριζική αναδιάρθρωση ή εκκαθάριση. Επιπλέον, το σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει επίσης να εξετάσει τις πρόσθετες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που είναι αποτέλεσμα του εκ των προτέρων ασυμβίβαστου ποσού της ενίσχυσης που προσδιορίστηκε με τη μεταβίβαση Delta. Η προταθείσα αναδιάρθρωση ή εκκαθάριση πρέπει να είναι επαρκής για την αποκατάσταση αυτής της στρέβλωσης.
(173)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 πληροί τα κριτήρια που ορίζει η ανακοίνωση για τα μέτρα αναδιάρθρωσης. Η παράγραφος 21 της εν λόγω ανακοίνωσης αναφέρει ότι θα πρέπει πάντοτε να εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας κανονικής λύσης και εκκαθάρισης ή θέσης σε πλειστηριασμό μιας προβληματικής τράπεζας, όταν η τράπεζα δεν είναι σε θέση να αποκαταστήσει με αξιόπιστο τρόπο την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Η ανακοίνωση για τις τράπεζες προβλέπει διαδικασία εντός του πλαισίου στο οποίο θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μια κανονική λύση και εκκαθάριση (92). Μια ελεγχόμενη εκκαθάριση αυτού του τύπου μπορεί να εφαρμοστεί σε μεμονωμένες περιπτώσεις, αφού προηγουμένως έχει χορηγηθεί ενίσχυση διάσωσης σε έναν συγκεκριμένο χρηματοπιστωτικό οργανισμό και καθίσταται σαφές ότι δεν είναι εφικτή η επιτυχής αναδιάρθρωσή του.
(174)
Για να είναι μια ενίσχυση εκκαθάρισης συμβιβάσιμη με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, η ενίσχυση εκκαθάρισης πρέπει, σύμφωνα με την πρακτική της Επιτροπής σε θέματα λήψης αποφάσεων (93), να πληροί τους κατωτέρω τρεις γενικούς όρους:
(i)
πρέπει να αποδεικνύεται ότι η ενίσχυση παρέχει στην τράπεζα τη δυνατότητα αποτελεσματικής λύσης και εκκαθάρισης με συντεταγμένο τρόπο, ενώ ταυτόχρονα περιορίζει το ποσό της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο (94)·
(ii)
πρέπει να διασφαλίζεται ο αναγκαίος καταμερισμός επιβαρύνσεων, αποκλείοντας ιδίως το ενδεχόμενο να επωφεληθούν οι μέτοχοι στο πλαίσιο της διαδικασίας ελεγχόμενης λύσης και εκκαθάρισης (95)·
(iii)
για να αποφευχθούν οι αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η φάση της εκκαθάρισης θα πρέπει να περιορίζεται στο χρονικό διάστημα που είναι απολύτως αναγκαίο για την εύρυθμη διεκπεραίωσή της. Για όσο διάστημα ο δικαιούχος χρηματοπιστωτικός οργανισμός εξακολουθεί να λειτουργεί, δεν θα πρέπει να ασκεί νέες δραστηριότητες, αλλά να συνεχίζει απλώς τις υφιστάμενες. Η άδεια λειτουργίας της τράπεζας θα πρέπει να αφαιρεθεί το ταχύτερο δυνατόν (96).
i) Απόδειξη μιας συντεταγμένης λύσης και εκκαθάρισης
(175)
H Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 αντιπροσωπεύει ένα σενάριο συντεταγμένης λύσης και εκκαθάρισης της WestLB, που βασίζεται στη συμφωνία μεταξύ των μετόχων της τράπεζας για τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 λαμβάνει υπόψη ιδίως το γεγονός ότι έχουν ήδη διερευνηθεί ανεπιτυχώς για διάστημα άνω των 2 ετών και άλλες πιθανές λύσεις στα πλαίσια της αγοράς για την WestLB, οι οποίες θα ήταν ενδεχομένως λιγότερο δαπανηρές ή θα προκαλούσαν μικρότερες στρεβλώσεις. Μια διαδικασία άτακτης εκκαθάρισης, από την άλλη πλευρά, θα έθετε σε κίνδυνο τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα· ο κίνδυνος αυτός αντιμετωπίζεται καλύτερα με το σενάριο της συντεταγμένης λύσης και εκκαθάρισης. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να εκτιμήσει τη διαδικασία λύσης και εκκαθάρισης και τη δυνητική επίπτωση στον ανταγωνισμό του μέτρου κρατικής ενίσχυσης το οποίο ενέχει.
(176)
Το σημαντικότερο κριτήριο για τον χαρακτηρισμό του σεναρίου λύσης και εκκαθάρισης είναι το γεγονός ότι η τράπεζα θα διακόψει κάθε τραπεζική δραστηριότητα και θα συνεχίσει να λειτουργεί μόνο για τη διεκπεραίωση των υφισταμένων χαρτοφυλακίων και δεν θα αναλάβει καμία νέα δραστηριότητα.
(177)
Η διακοπή των τραπεζικών δραστηριοτήτων πρέπει να διασφαλίζεται, μεταξύ άλλων, με πώληση ή μεταβίβαση όλων των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων της τράπεζας που εναπομένουν, έτσι ώστε να υπάρξει ένα υπόλειμμα που είναι αναγκαίο για τη ρευστοποίηση των υφισταμένων περιουσιακών στοιχείων, και ιδίως για να εξασφαλιστεί μία εκκαθάριση των χαρτοφυλακίων της με τη διατήρηση της αξίας τους.
(178)
Με βάση το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011, η WestLB θα μεταβιβάσει όλα τα τραπεζικά περιουσιακά στοιχεία της είτε στα ταμιευτήρια είτε στην ΕΑΑ. Συνεπώς, έως την 30ή Ιουνίου 2012, η τράπεζα δεν θα διαθέτει πλέον σχεδόν κανένα περιουσιακό στοιχείο σταθμισμένου κινδύνου. Το υπολειπόμενο τμήμα της τράπεζας δεν θα χρησιμοποιεί πλέον, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Γερμανία, την εμπορική επωνυμία της WestLB, αλλά θα μετονομαστεί σε «SPM bank» το αργότερο εντός τριών μηνών. Επιπλέον, η τράπεζα δεν θα συνεχίσει πλέον τις τραπεζικές δραστηριότητες για δικό της λογαριασμό, αλλά απλά θα παρέχει υπηρεσίες στην ΕΑΑ, και σε περιορισμένη έκταση ενδεχομένως και σε τρίτους. Συνεπώς, το σχέδιο αναδιάρθρωσης ορίζει ουσιαστικά και μη αναστρέψιμα βήματα, τα οποία σηματοδοτούν μια αμετάκλητη έξοδο από την αγορά για το μεγαλύτερο μέρος των προηγούμενων δραστηριοτήτων της WestLB εντός 12 μηνών.
(179)
Δεύτερον, σύμφωνα με την απαίτηση που ορίζεται στην παράγραφο 47 της ανακοίνωσης για τις τράπεζες, η φάση της εκκαθάρισης περιορίζεται στο χρονικό διάστημα που είναι απολύτως αναγκαίο για την συντεταγμένη λύση και εκκαθάριση, έτσι ώστε να αποτραπεί κάθε αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού. Μολονότι η εκκαθάριση της WestLB θα διαρκέσει αρκετά έτη, μπορεί παρ' όλα αυτά να θεωρηθεί ότι περιορίζεται στην ελάχιστη δυνατή περίοδο. Μόνο η εταιρεία παροχής υπηρεσιών θα συμμετέχει σε ανταγωνιστικές δραστηριότητες, παρέχοντας περιορισμένο φάσμα υπηρεσιών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων σε τρίτους. Η Γερμανία ανέλαβε τη δέσμευση ότι η εταιρεία παροχής υπηρεσιών θα πωληθεί πριν την 31η Δεκεμβρίου 2016. Η περίοδος μετατροπής μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2016 είναι αναγκαία για να μπορέσει η διοίκηση να αναδιοργανώσει τις οργανωτικές δομές στο εσωτερικό της SPM bank, να διαχωρίσει την υπηρεσία παροχής υπηρεσιών και να δημιουργήσει τουλάχιστον ένα συνοπτικό ιστορικό επιδόσεων για την προσέλκυση δυνητικών επενδυτών. Η ίδια η SPM bank θα εξακολουθήσει να έχει την ευθύνη των περιουσιακών στοιχείων που δεν είναι δυνατό να μεταβιβαστούν φυσικά στην ΕΑΑ και, ως εκ τούτου, η διάρκεια ζωής της εξαρτάται από την ημερομηνία λήξης αυτών των περιουσιακών στοιχείων. Η εκκαθάριση του χαρτοφυλακίου με διατήρηση της αξίας πρέπει να διαρκέσει μέχρι το 2028 και αυτή η περίοδος δεν μπορεί να συντμηθεί. Εντούτοις, η άσκηση καθηκόντων κατόχου περιουσιακών στοιχείων δεν συνιστά από μόνη της οικονομική δραστηριότητα και, ως εκ τούτου, δεν έχει επίπτωση στον ανταγωνισμό. Μολονότι για να μειωθεί ο αριθμός των εργαζομένων στην SPM bank σε 1 000 άτομα θα απαιτηθεί διάστημα ορισμένων ετών, αυτή η μείωση του αριθμού των εργαζομένων εξακολουθεί να είναι σύμφωνη με τη μείωση του επιπέδου δραστηριότητας της SPM bank, δεδομένου ότι η αναδιοργάνωση της SPM bank θα είναι μια διαδικασία εντάσεως εργασίας, μολονότι δεν θα ασκούνται πλέον τραπεζικές δραστηριότητες. Εν ολίγοις, όλες οι εξεταζόμενες διαδικασίες μπορεί να θεωρηθεί ότι περιορίζονται στην ελάχιστη δυνατή χρονική περίοδο.
(180)
Το τρίτο κριτήριο είναι ότι η τράπεζα δεν πρέπει να συνεχίσει τις δραστηριότητές της στην αγορά, εκτός από την πώληση των περιουσιακών στοιχείων της, εξασφαλίζοντας ότι μόνο ένα αμελητέο μέρος των πρώην τραπεζικών δραστηριοτήτων θα εξακολουθήσει να ασκείται στην αγορά.
(181)
Η Helaba θα αγοράσει ορισμένες δραστηριότητες που θα ασκούνται μαζί με την Verbundbank. Οι δραστηριότητες της Verbundbank αντιπροσωπεύουν, σε όρους μεγέθους ισολογισμού, ποσοστό κατώτερο του 20 % του πρώην ισολογισμού της WestLB (το χαρτοφυλάκιο Verbundbank θα αντιπροσωπεύει ισολογισμό ύψους 45 δισ. ευρώ κατ' ανώτατο όριο, σε σύγκριση με συνολικό ισολογισμό 288 δισ. ευρώ της WestLB το 2008). Όσον αφορά τον αριθμό των εργαζομένων, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ποσοστό λιγότερο του 10 % των πρώην εργαζομένων της WestLB θα συνεχίσουν να εργάζονται στην Verbundbank (περίπου 400 υπάλληλοι στην Verbundbank, σε σύγκριση με αρχικό προσωπικό 5 661 εργαζομένων στην WestLB το 2008). Επιπλέον, πρέπει να επισημανθεί ότι η Verbundbank θα διαχωριστεί μέσω της απόσπασης περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων και όχι υπό μορφή μεταβίβασης ολόκληρης της τράπεζας. Επειδή η συναλλαγή δεν αφορά την WestLB, αλλά μόνο ένα μικρό μέρος των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεών της, στην πράξη δεν μπορεί να θεωρηθεί ως σημαντική πώληση της τράπεζας.
(182)
Επιπλέον, η Επιτροπή δεν έχει ενδείξεις ότι δεν ικανοποιούνται οι απαιτήσεις της παραγράφου 49 της ανακοίνωσης για τις τράπεζες, σύμφωνα με την οποία μια πράξη πρέπει να πραγματοποιείται με τους όρους της αγοράς και να εξασφαλίζεται όσο το δυνατόν υψηλότερη τιμή πώλησης για τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της. Ως προς αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η WestLB είχε ξεκινήσει ανεπιτυχώς διαδικασία πώλησης που αποσκοπούσε στην εξασφάλιση της μέγιστης τιμής πώλησης για όλα τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της. Εντούτοις, η WestLB δεν έλαβε καμία αποδεκτή προσφορά. Ακόμη, η εταιρική αξία των δραστηριοτήτων της Verbundbank, που περιλαμβάνει στοιχεία ενεργητικού, υποχρεώσεις και οργανωτική δομή με περίπου 400 υπαλλήλους, επανεξετάζεται από διάφορους εξωτερικούς ελεγκτές βάσει πάγιων μεθόδων αποτίμησης. Η Γερμανία αναλαμβάνει τη δέσμευση ότι οι δραστηριότητες της Verbundbank, οι οποίες είτε θα εξαγοραστούν από την Helaba είτε από τον τομέα των ταμιευτηρίων, θα έχουν μηδενική εταιρική αξία, σύμφωνα με την Eckpunktevereinbarung. Πράγματι, σε αντίθεση με άλλες διαδικασίες πώλησης σε υποθέσεις εκκαθάρισης (97), η εκποίηση των δραστηριοτήτων της Verbundbank από την WestLB δεν θα απαιτήσει πρόσθετες πληρωμές από τις δημόσιες αρχές. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι υφίσταται κανένα αδικαιολόγητο όφελος υπέρ της οντότητας που θα εξαγοράσει τις δραστηριότητες της Verbundbank και, ως εκ τούτου, κρίνει ότι ούτε η Helaba ούτε τα ταμιευτήρια λαμβάνουν οποιαδήποτε ενίσχυση προερχόμενη από την εκποίηση των δραστηριοτήτων της Verbundbank.
(183)
Σε κάθε περίπτωση, οι κανόνες για την πώληση μιας ολόκληρης τράπεζας που προβλέπονται στις παραγράφους 17 και επόμενες της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης ικανοποιούνται, ακόμη και αν δεν εφαρμόζονται στην προκειμένη περίπτωση (98). Σύμφωνα με τους κανόνες για μια παρόμοια πώληση, απαιτείται να ικανοποιούνται τα εξής κριτήρια: αποκατάσταση της βιωσιμότητας, καταμερισμός επιβαρύνσεων και μετριασμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Η εκποίηση στη Helaba πληροί αυτά τα κριτήρια. Πρώτον, η Helaba πρέπει να είναι σε θέση να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα της μεταβιβασθείσας τράπεζας, δεδομένου ότι η Verbundbank, σε σύγκριση με τη Helaba, είναι μάλλον μικρή σε όρους ισολογισμού και αριθμού εργαζομένων και έχει μόνο μικρή επίπτωση στην κερδοφορία της συγχωνευθείας οντότητας. Από την άλλη πλευρά η συγχώνευση θα πρέπει να αποφέρει εξοικονομήσεις σε σχέση με τα έξοδα που θα εμπόδιζαν μια θετική εκτίμηση της Verbundbank σε αυτόνομη βάση (99). Δεύτερον, ο καταμερισμός επιβαρύνσεων εξασφαλίζεται διότι οι μέτοχοι της WestLB δεν θα αποκομίσουν κανένα όφελος από την πώληση, αλλά αντίθετα θα απολέσουν τη συμμετοχή τους στην WestLB. Τρίτον, εφόσον οι δραστηριότητες της WestLB θα μειωθούν σε ποσοστό κατώτερο του 20 % σε σχέση με τις αρχικές δραστηριότητες της τράπεζας, σύμφωνα με την πρακτική της Επιτροπής κατά τη λήψη αποφάσεων, δεν απαιτούνται πρόσθετα αντισταθμιστικά μέτρα για μια παρόμοια πώληση (100).
(184)
Επιπλέον, η Επιτροπή δεν έχει κανένα λόγο να υποθέσει ότι η Verbundbank ως ένα σύνολο περιουσιακών στοιχείων μπορεί να θεωρηθεί ως οικονομικός διάδοχος της WestLB. Ούτε η Helaba είναι ο νόμιμος διάδοχος της WestLB ούτε η Verbundbank έχει κάποια σημαντική λειτουργική ταυτότητα με την WestLB. Η Helaba, συνεπώς, πληροί τα κριτήρια για να διαπιστωθεί η ύπαρξη συνέχισης μιας οικονομικής οντότητας, τα οποία χρησιμοποιεί η Επιτροπή για να διαπιστώσει αν μια κρατική ενίσχυση έχει επεκταθεί σε μια εταιρεία η οποία συνεχίζει τη δραστηριότητα της αρχικής εταιρείας (101).
(185)
Τέλος, εξασφαλίζεται επίσης ότι η ενίσχυση περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο. Συγκεκριμένα, μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στην ΕΑΑ θα πραγματοποιηθεί μόνο εάν δεν είναι δυνατόν να πωληθούν σε ιδιώτες. Επιπλέον, η πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου στην SPM bank είναι αναγκαία για να καλυφθούν τα αναμενόμενα έξοδα της εκκαθάρισης. Τέλος, η ενίσχυση ρευστότητας μπορεί να θεωρηθεί αναπόσπαστο μέρος της συνολικής διαδικασίας εκκαθάρισης, διότι απλά θωρακίζει την περίοδο εκκαθάρισης σε περίπτωση αναταραχής της αγοράς πριν την 30ή Ιουνίου 2012. Συνεπώς, η ενίσχυση ρευστότητας εξασφαλίζει ότι η συντεταγμένη διαδικασία εκκαθάρισης δεν θα μετατραπεί σε άτακτη διάλυση πριν την 30ή Ιουνίου 2012.
ii) Ίδια συνεισφορά και καταμερισμός επιβαρύνσεων
(186)
Το δεύτερο μέρος της εκτίμησης αφορά τον επιμερισμό των επιβαρύνσεων. Η παράγραφος 46 της ανακοίνωσης για τις τράπεζες αναφέρει ότι, στο πλαίσιο της εκκαθάρισης, πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων ηθικής φύσεως, αποκλείοντας ιδίως το ενδεχόμενο να επωφεληθούν οι μέτοχοι και ορισμένες κατηγορίες πιστωτών από ενισχύσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας ελεγχόμενης λύσης και εκκαθάρισης. Στις υποθέσεις Northern Rock (102) και HRE (103), ο καταμερισμός των επιβαρύνσεων επιτεύχθηκε με εθνικοποίηση. Όπως συνέβη σε εκείνες τις περιπτώσεις, οι μέτοχοι στην προκειμένη περίπτωση θα απολέσουν το σύνολο της συμμετοχής τους. Επιπλέον, οι μέτοχοι της WestLB, όπως και οι μέτοχοι της SoFFin ως κύριου φορέα παροχής ιδρυτικού κεφαλαίου, θα αναλάβουν ατομική ευθύνη για τα διάφορα τμήματα στα οποία θα διασπαστεί η WestLB και θα χορηγήσουν συμπληρωματικό κεφάλαιο.
(187)
Πράγματι, τα ταμιευτήρια έχουν αποδεχθεί να αναλάβουν την ευθύνη για τις δραστηριότητες της Verbundbank και θα αντλήσουν κεφάλαια γι' αυτό τον λόγο και η NRW έχει δεχθεί να αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της επιβάρυνσης, αναλαμβάνοντας όλα τα λειτουργικά έξοδα και τα έξοδα εκκαθάρισης της τράπεζας SPM bank. Επιπλέον, η SoFFin έχει αποδεχθεί να αναλάβει σημαντικό μέρος της επιβάρυνσης, αποποιούμενη τα δύο τρίτα της αφανούς συμμετοχής στην WestLB, παραιτούμενη κατά πάσα πιθανότητα από την ανάκτηση της επένδυσής της. Συνεπώς, η συνολική συμφωνία λαμβάνει αρκούντως υπόψη τόσο τις αντίστοιχες ικανότητες καταμερισμού των επιβαρύνσεων μεταξύ των μερών καθώς και τον βαθμό στον οποίο αυτά συμμετείχαν προηγουμένως στον καθορισμό της στρατηγικής της τράπεζας και τον βαθμό της επιρροής τους στην εταιρική διακυβέρνηση της τράπεζας.
iii) Περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(188)
Το σχέδιο εκκαθάρισης εξασφαλίζει περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, εφόσον η WestLB θα εκλείψει από την αγορά έως τις 30 Ιουνίου 2012. Στη συνέχεια, η WestLB θα μετατραπεί σε οντότητα χωρίς τραπεζικές δραστηριότητες η οποία μαζί με την ΕΑΑ θα εκκαθαρίσει τα περιουσιακά στοιχεία.
(189)
Επιπλέον, οι αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού κατά την εκκαθάριση αποφεύγονται με τη διασφάλιση ότι, μετά τις 30 Ιουνίου 2012, η WestLB θα συνεχίσει να λειτουργεί μόνο στον βαθμό που είναι αναγκαίο για τη διαδικασία εκκαθάρισης και δεν ασκεί καμία νέα δραστηριότητα, αλλά απλώς θα καταργεί σταδιακά τις υφιστάμενες δραστηριότητες. Στην παρούσα περίπτωση, αυτή η αρχή τηρείται με την απόσυρση των μερών της άδειας λειτουργίας της τράπεζας WestLB τα οποία δεν είναι απαραίτητα για τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων ή την παροχή υπηρεσιών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, το συντομότερο δυνατό, και το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2012.
(190)
Όσον αφορά την πρόθεση της SPM bank να αποσχίσει μια εταιρεία παροχής υπηρεσιών, παρέχοντας υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων σε τρίτους και, κατά συνέπεια, ασκώντας ανταγωνιστικές δραστηριότητες με άλλους φορείς παροχής παρόμοιων υπηρεσιών, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το στάδιο αυτό μετατίθεται για μετά τις 30 Ιουνίου 2012, ώστε να μειωθεί η κρατική ενίσχυση. Πράγματι, η NRW, η οποία είναι υπεύθυνη για την SPM bank, έχει αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της επιβάρυνσης των μετόχων της WestLB. Μια μείωση του λειτουργικού κόστους της SPM bank με την παροχή υπηρεσιών σε τρίτους, μπορεί, συνεπώς, να δικαιολογηθεί.
(191)
Επιπλέον, η δυνατότητα της εταιρείας παροχής υπηρεσιών να προκαλέσει στρέβλωση του ανταγωνισμού περιορίζεται με διάφορες δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Γερμανία. Πρώτον, συμβάσεις τρίτων μερών μπορούν μόνο να προβλέπονται από χωριστή οντότητα της SPM bank η οποία είναι κάτοχος άδειας λειτουργίας τράπεζας που περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο και πρόκειται να πωληθεί μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2016. Δεύτερον, η φύση των υπηρεσιών τις οποίες μπορεί να έχει η SPM bank έχει τεκμηριωθεί με πλήρη κατάλογο επιλέξιμων δραστηριοτήτων. Σε αυτό το πλαίσιο, η Γερμανία αναλαμβάνει τη δέσμευση να επιστραφούν μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2012 όλες οι άδειες λειτουργίας τράπεζας της WestLB οι οποίες δεν είναι αναγκαίες για την παροχή υπηρεσιών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. Τρίτον, ο αριθμός εργαζομένων στην SPM bank θα μειωθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσής της και δεν θα υπερβαίνει τους 1 000 υπαλλήλους το 2016, ποσοστό κατώτερο του 20 % των αρχικώς 5 661 υπαλλήλων της WestLB το 2008. Τέταρτον, ο όγκος της δραστηριότητας τρίτου μέρους την οποία μπορεί να αγοράσει η εταιρεία παροχής υπηρεσιών της SPM bank δεν πρέπει να υπερβαίνει το [40-60]% των συνολικών εσόδων της, το οποίο είναι ένα αποτελεσματικό όριο για την επιχειρηματική της προοπτική. Πέμπτον, η Γερμανία δεσμεύεται ότι η SPM bank θα παρέχει τις υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων μόνο σε λογικές τιμές αγοράς και ότι οι προσφερόμενες τιμές είναι επαρκείς για να καλύψουν το συνολικό κόστος της χωριστής οντότητας. Τέλος, η Γερμανία αναλαμβάνει τη δέσμευση ότι, σε περίπτωση που η εταιρεία παροχής υπηρεσιών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων σε τρίτους δεν είναι δυνατόν να πωληθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2016, η SPM bank θα εκκαθαριστεί επίσης. Ο συνδυασμός αυτών των περιορισμών εξασφαλίζει ότι μόνο ένα μικρό μέρος των παλαιών δραστηριοτήτων παραμένει στην αγορά και η πιθανότητα να προκαλέσει στρέβλωση του ανταγωνισμού είναι πολύ περιορισμένη.
(192)
Επιπλέον, η εταιρεία παροχής υπηρεσιών πρέπει να είναι επαρκώς αποδοτική. Από τα στοιχεία που υπέβαλε η Γερμανία συνάγεται ότι είναι εφικτό να καταστεί αυτή η εταιρεία παροχής υπηρεσιών επαρκώς κερδοφόρα, ιδίως μετά την προσαρμογή των […] Εάν εφαρμοστούν τα μέτρα εξοικονόμησης κόστους και αναπτυχθούν επιχειρηματικές ευκαιρίες, υπάρχει πιθανότητα η εταιρεία παροχής υπηρεσιών να προσελκύσει επενδυτές της αγοράς.
(193)
Οι δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Γερμανία εξασφαλίζουν επαρκώς ότι η SPM bank θα διακόψει την παροχή υπηρεσιών στην αγορά, εάν οι δραστηριότητές της είναι λιγότερο αποδοτικές σε σχέση με τις προβλέψεις και κατά συνέπεια δεν θα μπορεί να πωληθεί το 2016.
δ) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(194)
Η Επιτροπή κρίνει, συνεπώς, ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 αντιπροσωπεύει ένα σενάριο συντεταγμένης λύσης και εκκαθάρισης της WestLB το οποίο, με βάση τις δεσμεύσεις που παρατίθενται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης, πληροί όλα τα σχετικά κριτήρια της ανακοίνωσης για τα μέτρα αναδιάρθρωσης και της ανακοίνωσης για τις τράπεζες και διασφαλίζει το συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης που αναφέρονται στον πίνακα 7. Η επιφύλαξη της Επιτροπής που δηλώνεται στις αποφάσεις για την κίνηση της διαδικασίας όσον αφορά το συμβιβάσιμο της συμπληρωματικής ενίσχυσης έχει συνεπώς αρθεί.
(195)
Κατά την επεξεργασία της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή έπρεπε επίσης να εξετάσει τα μέτρα που ελήφθησαν βάσει της απόφασης του Μαΐου 2009. Η απόφαση εκείνη και το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Απριλίου 2009 που αντιστοιχεί σε αυτήν δεν κάλυπταν την ενίσχυση η οποία χορηγήθηκε στη συνέχεια ούτε το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Απριλίου 2009 ήταν σε θέση να διασφαλίσει την αναγκαία βιωσιμότητα, τον επιμερισμό των επιβαρύνσεων και τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, ώστε να καταστεί η συνακόλουθη ενίσχυση συμβιβάσιμη. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ζήτησε, με τις αποφάσεις του Δεκεμβρίου 2009 και Νοεμβρίου 2010, την υποβολή ενός νέου συνολικού σχεδίου αναδιάρθρωσης. Το εν λόγω σχέδιο υποβλήθηκε τον Ιούνιο του 2011 και αντικατέστησε όλα τα προηγούμενα σχέδια. Επιπλέον, το σχέδιο αυτό μετέτρεψε αυτό που προηγουμένως προβλεπόταν ως αναδιάρθρωση της WestLB σε διαδικασία λύσης και εκκαθάρισης. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 194, το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Ιουνίου 2011 μπορεί να διασφαλίσει το συμβιβάσιμο όλης της ενίσχυσης που χορηγήθηκε από το 2008 έως το 2012 στην WestLB. Κατά συνέπεια, η απόφαση του Μαΐου 2009 δεν έχει πλέον αντικείμενο και πρέπει να καταργηθεί. Η κατάργηση πρέπει επίσης να επεκταθεί σε όλες τις δεσμεύσεις και υποχρεώσεις που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της απόφασης του Μαΐου 2009.
VI. ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΑ
(196)
Έχουν αρθεί οι επιφυλάξεις της Επιτροπής για το γεγονός ότι τα ταμιευτήρια δεν συμμετείχαν επαρκώς στον καταμερισμό των επιβαρύνσεων και επωφελήθηκαν υπέρμετρα από το μέτρο αρωγής περιουσιακών στοιχείων.
(197)
Πρώτον, η ανησυχία της Επιτροπής ότι τα ταμιευτήρια ήταν υποχρεωμένα να συμβάλουν στην ανακεφαλαιοποίηση της WestLB δεν μπορούσε να τεκμηριωθεί· τα ταμιευτήρια δεν είχαν αναλάβει παρόμοια υποχρέωση.
(198)
Δεύτερον, η Επιτροπή παρατηρεί ένα ικανοποιητικό επίπεδο κατανομής επιβαρύνσεων που περιορίζει την έκθεση των ταμιευτηρίων σε 4,5 δισ. ευρώ. Ομολογουμένως, η υποχρέωση αντιστάθμισης ζημιών που μπορεί να προκύψει με τη λύση της ΕΑΑ έχει σε κάποιο βαθμό ελαφρυνθεί για τα ταμιευτήρια, εφόσον έχει καθοριστεί ανώτατο όριο της υποχρέωσής τους στα 4,5 δισ. ευρώ. Εντούτοις, τα ταμιευτήρια ήταν υποχρεωμένα να μεταβιβάσουν τα περιουσιακά στοιχεία στην ΕΑΑ αρχικά και είχαν πράγματι σχετική συμβατική ελευθερία να ρυθμίσουν την ευθύνη για τις ζημίες σε εσωτερικό επίπεδο. Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, από την έκδοση της απόφασης του Δεκεμβρίου 2009, τα ταμιευτήρια ανέλαβαν σημαντικό καταμερισμό των επιβαρύνσεων και απώλεσαν κάθε συμμετοχή τους στην WestLB. Συνεπώς, δεν υφίσταται πλέον λόγος παρακολούθησης της υπόθεσης σε σχέση με τα ταμιευτήρια ως προς αυτό.
(199)
Τέλος, πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι δεν παρατηρείται κανένα πλεονέκτημα προς όφελος μελών ενώσεων ταμιευτηρίων πέρα από την εκκαθάριση της WestLB. Ειδικότερα, η μεταβίβαση στοιχείων ενεργητικού στην Helaba καθώς και η χορήγηση κεφαλαίου στη Helaba σε αντάλλαγμα με μετοχές της Helaba μπορεί να θεωρηθεί ως μέρος της εκκαθάρισης της WestLB και έχει ρυθμιστεί αποκλειστικά γι' αυτό τον σκοπό. Ακόμη και αν αυτό συνιστούσε κρατική ενίσχυση, θα ήταν συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά στο πλαίσιο της παροχής ενίσχυσης εκκαθάρισης στην WestLB,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
(1) Τα μέτρα που εφάρμοσε η Γερμανία και προτίθεται να εφαρμόσει υπέρ τη WestLB και συνίστανται:
α)
σε θωράκιση έναντι κινδύνου ύψους 5 δισ. ευρώ το 2009 για το χαρτοφυλάκιο Phoenix·
β)
σε εισφορά κεφαλαίου 3 δισ. ευρώ το 2010 στο πλαίσιο της πρώτης μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων·
γ)
στην πρώτη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων το 2010 στην Erste Abwicklungsanstalt με ενίσχυση ύψους 10,812 δισ. ευρώ·
δ)
στη δεύτερη μεταβίβαση το 2010 στην Erste Abwicklungsanstalt με ενίσχυση ύψους [1,3-2,6] δισ. ευρώ·
ε)
στο πρόσθετο κεφαλαιακό μέσο ύψους 1 δισ. ευρώ για την SPM bank το 2012·
στ)
στην πρόσθετη κάλυψη ζημίας το 2012 ύψους [0,5-2,0] δισ. ευρώ από το ομόσπονδο κράτος της Βόρειας Ρηνανίας Βεστφαλίας για την τράπεζα SPM· και
ζ)
στην παροχή ενίσχυσης ρευστότητας από τους μετόχους της WestLB AG το πρώτο εξάμηνο του 2012 […] συνιστούν κρατική ενίσχυση.
2. Η αναφερόμενη στην παράγραφο 1 ενίσχυση είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά βάσει των δεσμεύσεων που παρατίθενται στο παράρτημα.
Άρθρο 2
Η Γερμανία εξασφαλίζει, από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, την υποβολή τριμηνιαίων αναλυτικών εκθέσεων στην Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που έχει λάβει για να συμμορφωθεί με αυτήν.
Άρθρο 3
Καταργείται η απόφαση της Επιτροπής της 12ης Μαΐου 2009 στην υπόθεση C43/2008.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Βρυξέλλες, 20 Δεκεμβρίου 2011.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 20. prosince 2011
o státní podpoře C 40/2009 a C 43/2008 při restrukturalizaci WestLB AG
(oznámeno pod číslem C(2011) 9395)
(Pouze německé znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2013/245/EU)
KOMISE EVROPSKÝCH SPOLEČENSTVÍ,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec (1) této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co byly zúčastněné strany vyzvány k podání připomínek (2),
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Rozhodnutím ze dne 12. května 2009 ve věci C 43/2008 (3) (dále jen „rozhodnutí z května 2009“) Komise s výhradami schválila záruku na pokrytí rizik z portfolia strukturovaných cenných papírů (dále jen „portfolio Phoenix“) v objemu 5 mld. EUR ve prospěch zemské banky Severního Porýní-Vestfálska WestLB AG (4) (dále jen „WestLB“), a to na základě plánu restrukturalizace předloženého dne 30. dubna 2009 (dále jen „plán restrukturalizace z dubna 2009“).
(2)
Dne 23. září 2009 oznámilo Německo Komisi dodatečnou podporu pro WestLB v podobě dočasné záruky na pokrytí rizik pro vybrané tranše portfolia Phoenix ve výši 6,4 mld. EUR a zavázalo se oznámit revidovaný restrukturalizační plán.
(3)
Rozhodnutím ze dne 7. října 2009 ve věci N 531/2009 (5) Komise rozhodla, že je dočasná záruka na pokrytí rizik slučitelná s vnitřním trhem jakožto podpora na záchranu.
(4)
Dne 10. prosince 2009 Německo oznámilo opatření na záchranu WestLB v podobě převodu aktiv na nově založenou agenturu Erste Abwicklungsanstalt (dále jen „EAA“). Toto opatření je v dalším textu označováno jako „první převod aktiv“. Současně Německo předložilo upravený plán restrukturalizace WestLB (dále jen „plán restrukturalizace z prosince 2009“). První převod aktiv nahradil opatření oznámené dne 23. září 2009, a rozhodnutí ze dne 7. října 2009 se tak stalo bezpředmětným.
(5)
Rozhodnutím ze dne 22. prosince 2009 ve věci C 40/2009 (6) (dále jen „rozhodnutí z prosince 2009“) Komise z důvodů finanční stability dočasně schválila první převod aktiv na dobu šesti měsíců. Týmž rozhodnutím Komise zahájila formální vyšetřovací řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (SFEU), neboť měla pochybnosti o slučitelnosti tohoto opatření s vnitřním trhem.
(6)
V prosinci 2009 Komise pověřila Société Générale, Bangert Research a profesora Wima Schoutense, aby zpracovali znalecké ocenění znehodnocených aktiv, které WestLB převedla na EAA.
(7)
Dne 1. února 2010 předložilo Německo připomínky k odůvodnění v rozhodnutí z prosince 2009.
(8)
Rozhodnutím ze dne 22. června 2010 ve věci N 249/2010 (7) (dále jen „rozhodnutí z června 2010“) Komise prodloužila dočasné schválení prvního převodu aktiv z důvodu finanční stability až do doby, kdy bude přijato konečné rozhodnutí o prvním převodu aktiv a o plánu restrukturalizace z prosince 2009.
(9)
Dne 29. října 2010 Komise předložila Německu podrobnou zprávu o ocenění aktiv, jež byla předmětem prvního převodu.
(10)
Dne 5. listopadu 2010 Komise vydala rozhodnutí o rozšíření formálního vyšetřovacího řízení, pokud jde o první převod aktiv ve věci C 40/2009 (8) (dále jen „rozhodnutí z listopadu 2010“). V tomto rozhodnutí Komise vyjádřila další pochybnosti o slučitelnosti prvního převodu aktiv s vnitřním trhem.
(11)
V listopadu 2010 německé orgány předložily své připomínky, které byly doplněny dne 21. prosince 2010. Připomínky od zúčastněných stran Komise neobdržela.
(12)
Dne 21. prosince 2010 Komise rozhodla odložit datum, ke kterému Westdeutsche ImmobilienBank AG (9) (dále jen „WestImmo“) měla přestat uzavírat nové obchody (10).
(13)
Dne 15. února 2001 Německo předložilo upravený plán restrukturalizace WestLB (dále jen „plán restrukturalizace z února 2011“).
(14)
Dne 15. dubna 2011 Německo předložilo Komisi zprávu o pokroku, kterou zpracoval správce převodu jmenovaný po rozhodnutí z května 2009, a nový restrukturalizační plán WestLB (dále jen „nový restrukturalizační plán“).
(15)
Dne 23. června 2011 dosáhli Bundesanstalt für Finanzmarktstabilisierung (Spolková agentura pro stabilizaci finančního trhu, dále jen „FMSA“), všichni akcionáři WestLB a EAA dohody o všech podstatných podrobnostech likvidace WestLB a sdílení nákladů mezi akcionáři (tato dohoda je dále označována jako „rámcová dohoda“) (11).
(16)
Dne 30. června 2011 Německo Komisi předložilo konečnou verzi nového restrukturalizačního plánu, který vychází z rámcové dohody (dále jen „plán restrukturalizace z června 2011“).
(17)
Dne 28. října 2011 Německo požádalo Komisi o odklad termínu, k němuž byla WestLB povinna zastavit uzavírání nových obchodů, do 29. února 2012 (splnění této povinnosti ukládá WestLB rozhodnutí z května 2009 k 1. lednu 2012). Tato žádost byla podána jako ochranné opatření pro případ, že by rozhodnutí z května 2009 nebylo do 1. ledna 2012 nahrazeno novým rozhodnutím.
(18)
Dne 28. října 2011 Německo předložilo podrobné informace o dalším opatření státní podpory pro WestLB v podobě druhého převodu aktiv na EAA (toto opatření je dále označováno jako „doplnění“).
(19)
Dne 21. listopadu 2011 Německo předložilo aktualizované údaje o plánu restrukturalizace z června 2011.
(20)
Dne 1. prosince 2011 Německo předložilo údaje o výši dočasného krátkodobého posílení likvidity, které může být WestLB poskytnuto až do 30. června 2012.
(21)
Dne 8. prosince 2011 předložilo Německo Komisi konečný seznam závazků.
(22)
Dne 13. prosince 2011 Německo potvrdilo záměr, podle nějž má být subjekt s názvem Verbundbank, který bude vyčleněn z WestLB v rámci její restrukturalizace, převzat hesensko-durynskou zemskou bankou Helaba Landesbank Hessen-Thüringen (dále jen „Helaba“).
II. SKUTKOVÝ STAV
1. PŘÍJEMCE PODPORY
(23)
Příjemcem podpory je WestLB, zemská banka Severního Porýní-Vestfálska se sídlem v Düsseldorfu. Jejími akcionáři jsou spořitelní sdružení Sparkassenverband Westfalen-Lippe (dále jen „SVWL“), spořitelní sdružení Rheinische Sparkassen- und Giroverband (dále jen „RSGV“; SVWL a RSGV jsou dále společně označovány jako „spořitelní sdružení“), spolková země Severní Porýní-Vestfálsko a obě regionální sdružení Landschaftsverband Rheinland a Landschaftsverband Westfalen-Lippe. Vkladem tichého společníka se na WestLB AG podílí Sonderfonds Finanzmarkstabilisierung (Zvláštní fond pro stabilizaci finančního trhu, dále jen „SoFFin“), který je řízen FMSA.
(24)
Hlavní finanční údaje WestLB jsou shrnuty v následující tabulce:
Tabulka č. 1
Hlavní finanční údaje o společnosti WestLB
31.12.2008
31.12.2009
31.12.2010
30.6.2011
Údaje z rozvahy (v mld. EUR)
Bilanční suma
288,1
242,3
191,5
160,4
Vlastní kapitál
3,8
3,7
4,1
4,2
Požadované kvóty vlastního kapitálu banky (SolvV; Solvabilitätsverordnung - nařízení o kapitálové přiměřenosti)
Kmenový kapitál tier 1 v mld. EUR
5,7
5,3
5,5
4,9
Vlastní zdroje v mld. EUR
8,9
7,6
7,7
7,3
Rizikově vážená aktiva v mld. EUR
88,5
83,0
48,6
45,4
Podíl kmenového kapitálu tier 1 v %
6,4
6,4
11,4
10,7
Celkový podíl v %
10,1
9,1
15,9
16,0
Zaměstnanci
Počet zaměstnanců
5 957
5 214
4 712
4 622
Zaměstnanci na plný pracovní úvazek
5 663
4 971
4 473
4 376
(25)
WestLB, jež plní funkce ústřední banky spořitelen, funguje ve vztahu ke spořitelnám v Severním Porýní-Vestfálsku a Braniborsku, jež působí v regionálním měřítku, jako spojka s finančními trhy. Německým a zahraničním klientům, k nimž patří podniky, institucionální klienti i klientela z veřejného sektoru, nabízí širokou škálu produktů a služeb včetně úvěrů, individuálního strukturovaného financování, činností na kapitálovém trhu, správy majetku a provádění platebního styku.
(26)
Těžiště podnikatelské činnosti WestLB se v průběhu let změnilo. WestLB, jež byla původně omezena na funkce spořitelní žirocentrály, se postupem času přetvořila v investiční banku. Od roku 2001, kdy byly činnosti, jež WestLB prováděla ve veřejném zájmu, odděleny od činností, jež byly předmětem hospodářské soutěže, prošla tato banka již restrukturalizací (12).
(27)
Ke značným ztrátám a stoupajícím nárokům na kapitál vedly v nedávné minulosti rozsáhlé investice do strukturovaných cenných papírů, jež byly zčásti vypořádávány prostřednictvím účelových společností, které nebyly do roku 2007 zahrnovány do konsolidace. K tomuto vývoji došlo navzdory zmírnění účetních standardů v reakci na finanční krizi. Německo a akcionáři WestLB proto v roce 2008 poskytli bance záruku na pokrytí rizik z portfolia Phoenix (13) a v listopadu 2009 se dohodli na zřízení likvidační agentury EAA, na niž byla převedena aktiva v nominální hodnotě zhruba 77,5 mld. EUR a kapitál ve výši zhruba 3 mld. EUR.
2. OPATŘENÍ PODPORY
a. PRVNÍ SOUBOR OPATŘENÍ - ZÁRUKA NA POKRYTÍ RIZIK Z PORTFOLIA PHOENIX
(28)
V roce 2008 převedla WestLB na Phoenix Light, účelovou společnost s ručením omezeným založenou podle irského práva, portfolio strukturovaných cenných papírů, čímž ze své rozvahy vyčlenila cenné papíry (14) v celkové nominální hodnotě přibližně 23 mld. EUR. Uvedená účelová společnost byla zajištěna zárukami akcionářů WestLB, které byly sjednány dne 8. února 2008 ke krytí případného selhání do výše 5 mld. EUR (dále jen „záruka na pokrytí rizik pro portfolio Phoenix“). Tyto záruky byly schváleny rozhodnutím z května 2009 (15). Záruku na pokrytí rizik tvořily dvě samostatné záruky:
-
záruka za pohledávky vůči Phoenix Light do výše 2 mld. EUR, za které všichni akcionáři společnosti WestLB odpovídají v poměru podle svých podílů,
-
a podřízená záruka, kterou vydalo pouze Severní Porýní-Vestfálsko a která pokrývá další pohledávky vůči Phoenix Light do výše 3 mld. EUR.
b. DRUHÝ SOUBOR OPATŘENÍ - PRVNÍ PŘEVOD AKTIV NA EAA
(29)
Dne 24. listopadu 2009 se Německo a akcionáři společnosti WestLB dohodli na podrobnostech zřízení likvidační agentury s názvem Erste Abwicklungsanstalt podle německého zákona o Fondu pro stabilizaci finančního trhu (Finanzmarktstabilisierungsfondsgesetz, dále jen „FMStFG“). Cílem tohoto kroku bylo vyčlenit portfolio s rizikovými pozicemi a nestrategickými obchodními činnostmi. Dne 11. prosince 2009 se akcionáři společnosti WestLB setkali a formálně schválili potřebná smluvní ujednání.
(30)
První opatření v podobě převodu aktiv (16) zahrnovalo kapitálovou injekci ve výši 3 mld. EUR, další záruky akcionářů společnosti WestLB a převod aktiv, který měl probíhat převážně formou odštěpení. Dále nebyla záruka na pokrytí rizik pro portfolio Phoenix v hodnotě 5 mld. EUR ukončena, nýbrž převedena na EAA. Pokud by k převodu této záruky nedošlo, potřebovala by EAA další kapitál v objemu 5 mld. EUR, aby mohla portfolio Phoenix převzít.
i) Kapitálová injekce fondu SoFFin do WestLB
(31)
Předtím, než byla zřízena EAA, musel SoFFin vložit do WestLB kapitál ve výši 3 mld. EUR (dále jen „kapitálová injekce“). Tato kapitálová injekce byla provedena ve třech tranších: dne 23. prosince 2009 (672 mil. EUR), 4. ledna 2010 (1,5 mld. EUR) a 30. dubna 2010 (828 mil. EUR). Tento kapitál byl poskytnut formou nevypověditelného vkladu tichého společníka, jejž lze po 1. červenci 2010 přeměnit na kmenové akcie. V souladu s dohodou nesmí SoFFin držet ve společnosti většinu podílů.
(32)
Smluvní podmínky vkladu tichého společníka stanovují odměnu ve výši 10 % ročně v případě, že WestLB vykáže dostatečný zisk na konci roku podle HGB (17). Bude-li banka hospodařit se ztrátou, nebude vyplacena žádná odměna a tichý společník se bude stejně jako ostatní (pari passu) podílet na ztrátách. Od zmíněného vkladu tichého společníka hospodařila WestLB podle HGB buď se ztrátou (v roce 2009) nebo nevykázala žádný zisk (v roce 2010). V důsledku toho žádná odměna doposud vyplacena nebyla a tichý společník se podílel na ztrátách přibližně 1 milionem EUR.
ii) Záruky ze strany akcionářů
(33)
Zřízení EAA doprovází záruka akcionářů WestLB k pokrytí dalších ztrát vzniklých z převedených aktiv. Podle FMStFG musí totiž všechny ztráty EAA, které přesahují převedený kapitál, uhradit akcionáři WestLB a FMSA.
(34)
Za tímto účelem poskytli akcionáři WestLB výslovnou záruku v celkové výši 1 mld. EUR, o kterou se dělí Severní Porýní-Vestfálsko (482 mil. EUR), sdružení spořitelen (501 mil. EUR) a obě regionální sdružení (17 mil. EUR). V souvislosti s případně nutnou úhradou dalších ztrát se dále akcionáři WestLB dohodli, že povinnost spořitelních sdružení RSGV a WLSGV uhradit další ztráty bude omezena na 4 mld. EUR. Vzhledem k záruce ve výši 501 milionů EUR, kterou tato spořitelní sdružení poskytla, je tedy účast RSGV a WLSGV na úhradě ztrát omezena na nejvýše 4,5 mld. EUR. Pro účely obstarání těchto 4 mld. EUR je RSGV a WLSGV umožněno vytvářet po dobu 25 let na tento závazek přiměřené rezervy. Případné ztráty, které budou překračovat vlastní kapitál EAA i dané záruky, budou hradit FMSA a Severní Porýní-Vestfálsko (18).
iii) První převod aktiv
(35)
Převod toxických a nestrategických aktiv (a závazků) se uskutečnil ve dvou krocích. V prvním kroku byly cenné papíry (zejména mezaninové dluhopisy a další strukturované cenné papíry) v celkové účetní hodnotě přibližně 6,2 mld. EUR a závazky v účetní hodnotě přibližně 5,5 mld. EUR převedeny (19) na EAA formou odštěpení, jež bylo dne 23. prosince 2009 zapsáno do obchodního rejstříku. Ve druhém kroku byl zbytek odděleného portfolia ke dni 30. dubna 2010 na EAA odštěpen nebo synteticky převeden (20).
(36)
Transakce byla strukturována tak, aby WestLB profitovala ze zpětných účinků převodu. Účetní hodnota cenných papírů převedených dne 23. prosince 2009 byla stanovena k hospodářskému rozhodnému dni odštěpení (31. prosince 2008 /1. ledna 2009), zatímco účetní hodnota zbývající části portfolia převedené dne 30. dubna 2010 byla stanovena k hospodářskému rozhodnému dni odštěpení (31. prosince 2009 / 1. ledna 2010).
(37)
Portfolio obsahuje aktiva v nominální hodnotě 77 mld. EUR (účetní hodnota k 31. prosinci 2009 činila 68,117 mld. (21)), jež představují pestrou škálu úvěrových nástrojů, standardních dluhopisů s fixním výnosem (22), strukturovaných cenných papírů a derivátů. Portfolio dále obsahuje závazky, jež jsou předmětem mezitím zrušeného subsidiárního ručení zřizovatelů WestLB jakožto subjektu veřejného práva za její závazky vůči věřitelům („závazky zaručené zřizovatelem banky“) ve výši 22,1 mld. EUR (účetní hodnota v souladu se smlouvou o rozdělení („Spaltungsvertrag“)). Na EAA byly převedeny tři hlavní druhy aktiv:
-
portfolio strukturovaných cenných papírů, které obsahuje portfolio „Phoenix“ (22,9 mld. EUR), portfolio tranší „European Super Senior“ (2,8 mld. EUR) a další cenné papíry zajištěné aktivy („asset-backed securities“, dále jen „ABS“) (3,4 mld. EUR);
-
portfolio cenných papírů, k němuž patří dluhopisy v hodnotě 17,7 mld. EUR, z nichž některé jsou zajištěny swapy úvěrového selhání (CDS) na negativní bázi (tzv. „negative basis trades“ (23));
-
úvěrové portfolio, do nějž patří úvěry a (podrozvahové) úvěrové přísliby v celkové nominální hodnotě zhruba 30,6 mld. EUR, u nichž se jedná o pozice zbývající z různých aktivit a poboček WestLB.
Dále byla tato aktiva částečně předmětem derivátových obchodů (tj. s cenným papírem či úvěrem je spojen úrokový a/nebo měnový swap); některé čisté pozice CDS byly převedeny, a tvoří tak podíl derivátů na tomto portfoliu.
(38)
Zatímco některá aktiva, jejich emitenti, protistrany nebo dílčí trhy bylo možno hodnotit jako znehodnocené, resp. narušené, významné části aktiv se toto hodnocení netýká. Německo klasifikovalo 4,2 mld. EUR (přibližně 6 % všech aktiv) jako „likvidní“, což znamená, že tato aktiva nadále patří k fungujícím trhům (24).
(39)
V okamžiku založení EAA sestával kapitál této agentury z čistých aktiv v celkové výši 3,267 mld. EUR. Tato aktiva tvořil kapitál ve výši 3 ml. EUR a interní závazek plynoucí z úvěrových dluhopisů v portfoliu tranší European Super Senior, jenž činil 267 mil. EUR.
(40)
Pokud jde o správu aktiv, uzavřela EAA s WestLB tříletou smlouvu o poskytování služeb. Podle této smlouvy WestLB poskytuje EAA služby správy portfolia, jejichž hlavním cílem je celé portfolio postupně zlikvidovat a minimalizovat rizika. Zpočátku působila WestLB jako jediná protistrana EAA pro účely refinancování a derivátů.
iv) Ocenění aktiv
(41)
Německo ocenilo obě části vyčleněného portfolia, první část k rozhodnému dni 30. září 2009, druhou část pak k 31. březnu 2010 (přehled je uveden v tabulce č. 2). Podle údajů Německa dosahovala skutečná ekonomická hodnota celkových aktiv 62,727 mld. EUR, tedy o 5,389 mld. EUR méně, než kolik činí jejich účetní hodnota (25). Tento výpočet potvrdila jak společnost Blackrock (26), tak Deutsche Bundesbank (27) jako dostatečně konzervativní. Pro účely ocenění poskytnuté státní podpory odečetlo Německo ze schodku skutečné ekonomické hodnoty (5,389 mld. EUR) počáteční kapitálové vybavení EAA (28) (3,267 mld. EUR, tedy rozdíl mezi účetní hodnotou aktiv a závazků). Výsledný čistý rozdíl mezi převodní a skutečnou ekonomickou hodnotou dosáhl 2,123 mld. EUR.
(42)
Stejně jako Německo se i Komise při výpočtu výše poskytnuté státní podpory zaměřila na čistý rozdíl mezi převodní a skutečnou ekonomickou hodnotou převedených aktiv a závazků (dále jen „převodní delta“).
(43)
Komise přezkoumala ocenění, jež Německo provedlo, za pomoci externích znalců, jmenovitě Société Générale, Bangert Research a profesora Wima Schoutense. Výsledek tohoto přezkumu, který je podrobně popsán rozhodnutí z listopadu 2010 (29), vedl k závěru, že při uplatnění obezřetného náhledu je ukazatel převodní delta o 1,606 mld. EUR vyšší, než uvádí Německo (5,389 mld. EUR). Jinými slovy je skutečná ekonomická hodnota o 6,949 mld. EUR nižší než hodnota převodní (30). Při zjišťování skutečné ekonomické hodnoty určitých dluhopisů, zejména na úrovni dílčích portfolií, zjistili znalci diference (jež v případě celého portfolia cenných papírů činily zhruba 600 mil. EUR). Tyto diference byly dány odlišným posouzením, pokud jde o funkční poruchy příslušných trhů. Znalci např. na rozdíl od WestLB vyhodnotili vícero trhů standardních dluhopisů jako fungující, a vzali proto tržní hodnotu těchto dluhopisů za skutečnou ekonomickou hodnotu. Za druhé byly v případě půjček, jež WestLB převedla, zjištěny rozdíly z důvodu závažných nesrovnalostí u ocenění ztrátovosti ze selhání (loss-given-default, LGD) (v objemu 1 mld. EUR v celém portfoliu úvěrů). Velké rozdíly byly zjištěny i u určitých subkategorií portfolia strukturovaných cenných papírů, jejich čisté dopady se však podle všeho vzájemně vyrovnávaly.
(44)
K doložení skutečnosti, že byl ukazatel převodní delta nižší než nula, Německo dále uvedlo položky, které je případně nutno odečíst, a další argumenty.
Následující tabulka, převzatá z rozhodnutí z listopadu 2010, shrnuje zjištěné výsledky v členění na dílčí portfolia.
Tabulka č. 2
Výsledky týkající se prvního převodu aktiv, uvedené v rozhodnutí z listopadu 2010
Vyjádření Německa
Vyjádření Komise
Převedené portfolio
Účetní hodnota prosinec (převodní hodnota)
„Odvozená“ reálná ek. hodnota dle WestLB - prosinec
„Odvozená“ reálná ek. hodnota - převodní hodnota dle WestLB - prosinec
Odhad reálné ek. hodnoty dle znalců EU - prosinec
Ohad rozdílu reálná ek. hodnota - převodní hodnota dle znalců EU - prosinec
Portfolio strukturovaných cenných papírů
Phoenix
22 764
20 323
-2 441
19 786
-2 978
European Super Seniors
2 918
1 751
-1 167
2 276
- 642
Ostatní ABS
3 188
3 182
-6
3 178
-10
Portfolio cenných papírů
Dluhopisy
16 501
16 323
- 178
15 762
- 739
Portfolio Banque D'Orsay
2 749
2 733
-16
2 770
21
Swapy úvěrového selhání a deriváty
-65
-45
20
- 102
-37
Úvěrové portfolio
Čerpané
20 061
18 666
-1 395
17 807
-2 254
Nečerpané
0
- 205
- 205
- 310
- 310
Celkem
68 116
62 727
-5 389
61 167
-6 949
Pramen
22.února.10
8.července.10
8.července.2010
23.září.10
23.září.10
Odečítané položky
Kapitál EAA (rozdíl mezi převodní hodnotou aktiv a závazků)
3 267
3 267
Převod závazků zaručených zřizovatelem
882
n. a.
Budoucí peněžní toky z převedeného portfolia
880
n. a.
Převod úvěrových dluhopisů
268
268
Úprava o očekávané ztráty z nečerpaných úvěrových linek
205
n. a.
Úprava o očekávané ztráty na základě diskontování
75
n. a.
„Převodní delta“ celkem = převodní cena - reálná ekonomická hodnota - odečítané položky
- 188
3 414
c. TŘETÍ SOUBOR OPATŘENÍ - OPATŘENÍ NA LIKVIDACI WESTLB
(45)
Plán restrukturalizace z června 2011 popisuje řádnou likvidaci společnosti WestLB, která si vyžádá řadu dalších opatření na záchranu. Německo plánuje za prvé převod zbývajících aktiv a závazků společnosti WestLB na EAA, za druhé náhradu kapitálu, převzetí provozních nákladů a nákladů na likvidaci WestLB, resp. jejího nástupce, který bude případně působit pod jinou obchodní firmou (dále jen „banka SPM“), a za třetí vhodná opatření k zajištění likvidity v průběhu transformace.
i) Druhý převod aktiv na EAA
(46)
Plán restrukturalizace z června 2011 předpokládá, že budou z WestLB na EAA převedena všechna zbývající aktiva a závazky, včetně rizikových podrozvahových položek a derivátů (dále jen „druhý převod aktiv“). Všechna aktiva a závazky WestLB, která nebudou prodána třetí straně, ani se nestanou součástí Verbundbank, převezme k 30. červnu 2012 EAA (31). Po tomto převodu již WestLB nebude držet bankovní aktiva na vlastní riziko (s výjimkou investice do vlastního kapitálu banky SPM).
(47)
Poté, co bylo celkové portfolio projednáno s Komisí, k němu Německo na základě podrobných číselných údajů předložilo tyto informace:
Tabulka č. 3
Výsledky týkající se druhého převodu aktiv (v mld. EUR)
Portfolio (32)
Účetní hodnota podle HGB
Tržní hodnota portfolia
Rozdíl
Aktiva
[120-150] (33)
[120-150]
[0,8-1,3]
Závazky
[120-150]
[120-150]
[0,2-0,5]
Celkem
[1,0-1,8]
(48)
K tržní hodnotě aktiv a závazků, které budou předmětem druhého převodu aktiv na EAA, Německo uvedlo, že jsou tyto hodnoty v případě individuálního ocenění vyšší nežli hodnoty uvedené v tabulce 3. Německo zejména uvedlo, že individuální tržní hodnota aktiv činí [120-150] mld. EUR a individuální tržní hodnota závazků [120-150] mld. EUR. Německo argumentuje tím, že zbývající portfolio WestLB bylo prvním převodem aktiv již očištěno a že obsahuje pouze aktiva oceněná skutečně realizovatelnou hodnotou. Německo zejména potvrdilo, že portfolio obsahuje výlučně cenné papíry a deriváty, které byly oceněny příslušnou tržní hodnotou, resp. půjčky a další finanční nástroje, pro něž neexistují zavedené trhy, a které byly proto oceněny metodou diskontovaných peněžních toků. Portfolio obsahuje jen velmi málo cenných papírů (v hodnotě menší než 1 mld. EUR), které lze klasifikovat jako financování zahraničního státního dluhu nebo zahraniční státní cenné papíry.
(49)
Po konzultaci s Komisí však Německo uvedlo, že v případě určitých částí portfolia, a sice úvěrového portfolia a dalších srovnatelných nelikvidních aktiv v hodnotě zhruba [40-70] mld. EUR, je již vzhledem k rozsahu celkového portfolia nutno zohlednit portfoliový efekt. Pokud by totiž musela WestLB do 30. června 2012 kompletní portfolio skutečně prodat, stlačil by převis nabídky jednotlivé tržní hodnoty směrem dolů. Na základě získaných informací Německo argumentovalo tím, že v takovém případě by měla být tržní hodnota portfolia vypočtena jako tržní hodnota jednotlivých složek snížená o [2-5] %.
(50)
Podle plánu restrukturalizace z června 2011 by mohly být předmětem druhého převodu aktiv na agenturu EAA aktiva banky WestImmo, jejíž převod na EAA má zlepšit její uplatnitelnost na trhu. Činnost WestImmo se omezí na činnosti v oblasti dluhopisů Pfandbrief a její obchodní firma se změní na „Pfandbriefbank“ (jedná se o předběžný pracovní název). Pokud jde o realizaci tohoto záměru, mohlo by k vynětí velké části aktiv a závazků WestImmo a k jejich převodu na EAA dojít v prvním pololetí 2012. Toto vyčleněné portfolio („Carve-out-Portfolio“) bude dosahovat hodnoty zhruba [5-10] mld. EUR. Na úrovni dílčích portfolií bude obsahovat nezajištěné portfolio komerčních nemovitostí, portfolio s aktivy v Japonsku a portfolio s dluhopisy a hypotéčními úvěry fyzickým osobám v hodnotě [2-4] mld. EUR, které bylo převedeno na EAA již v rámci prvního syntetického převodu a aktuálně slouží jako zajištění ve sdružení dluhopisů Pfandbrief. Po tomto převodu bude WestImmo podstatně menší bankou, která bude zpočátku držet aktiva v hodnotě zhruba [16-23] mld. EUR. Pokud se nepodaří WestImmo do 30. června 2012 prodat, budou tato zbývající aktiva rovněž převedena na EAA. Tato aktiva tedy musí být zohledněna nad rámec částky uvedené v 51. bodu odůvodnění.
(51)
Vyčleněné portfolio, které Německo projednalo s Komisí a následně jej prezentovalo na základě podrobných číselných údajů, lze popsat následovně:
Tabulka č. 4
Ocenění aktiv banky WestImmo ve vyčleněném portfolio (v mld. EUR)
Portfolio
Účetní hodnota podle HGB
Tržní hodnota
Rozdíl
Mezinárodní nemovitosti
[3,5-4,0]
[3,0-4,0]
[0,1-0,4]
Německé nemovitosti
[1,1-1,6]
[1,1-1,6]
[0,01-0,05]
Portfolio pevně úročených státních dluhopisů
[0,7-1,3]
[0,5-1,25]
[0,1-0,3]
Celkem
[5,3-6,9]
[4,6-6,85]
[0,3-0,8]
(52)
Německo podrobně vysvětlilo, proč lze ocenění aktiv ve vyčleněném portfoliu WestImmo pokládat za dostatečně konzervativní. Uvedlo, že i) zhruba třetinu portfolia tvoří krátkodobé pozice, ii) podkladové zajištění má solidní strukturu a iii) ocenění tohoto zajištění proběhlo nedávno.
(53)
WestLB dále plánuje WestImmo Pfandbriefbank do 30. června 2012 prodat. Pokud k prodeji nedojde, musela by být veškerá aktiva a závazky WestImmo převedena na EAA. Odhadovaná účetní hodnota upravená o riziko (včetně vyčleněného portfolia) dosahovala v červnu 2011 [20-26] mld. EUR. Toto portfolio tvoří převážně hypotéční úvěry na komerční nemovitosti a hypotéční úvěry fyzickým osobám. Podle vyjádření Německa byla velká část původního portfolia již při prvním převodu aktiv předmětem selekce pro účely doplnění, takže je zbývající část již sanována a její tržní hodnota odpovídá hodnotě účetní. Dále má být portfolio komerčních nemovitostí použito v prvé řadě na emisi dluhopisů Pfandbrief, a jeho tržní hodnota tedy postačuje k tomu, aby pokryla převodní hodnotu.
(54)
V neposlední řadě Německo v souvislosti s převodem aktiv WestImmo a s druhým převodem aktiv WestLB uvádí, že skutečná ekonomická hodnota aktiv patrně odpovídá hodnotě převodní.
ii) Nový kapitálový nástroj pro banku SPM
(55)
Podle rámcové dohody převezme Severní Porýní-Vestfálsko k 30. červnu 2012 neomezené vlastnické právo k WestLB i plnou zodpovědnost za tuto banku. Vzhledem k tomu, že WestLB bude muset v rámci restrukturalizace splatit 1 miliardu EUR z vkladu tichého společníka, který do ní vložil fond SoFFin, bude muset být tato část kapitálu nahrazena. Severní Porýní-Vestfálsko přislíbilo, že za tímto účelem v souladu s rámcovou dohodou (34) vytvoří nový kapitálový nástroj v hodnotě 1 mld. EUR (dále jen „nový kapitálový nástroj pro banku SPM“).
iii) Převzetí dalších provozních nákladů a nákladů na likvidaci banky SPM
(56)
Plán restrukturalizace z června 2011 prezentuje pro WestLB / banku SPM dva různé scénáře: tzv. základní scénář („Base Case“) a scénář alternativní („Bad Case“). Základní scénář počítá s tím, že ztráty z provozu a likvidace banky SPM za období pěti let (náklady na transformaci) včetně převzetí penzijních závazků dosáhnou celkem [3-6] mld. EUR. Alternativní scénář vychází z jiných předpokladů, pokud jde o redukci personálu, výši potřebných odpisů budov a investic do IT, penzijní závazky a další náklady na exit, a odhaduje tyto ztráty za pětileté období na celkem [4-7] mld. EUR. Neomezené vlastnické právo a plnou odpovědnost za WestLB převezme Severní Porýní-Vestfálsko. Jak základní, tak alternativní scénář počítá s tím, že kapitálový nástroj v hodnotě 1 mld. EUR, jejž dá Severní Porýní-Vestfálsko k dispozici, bude spotřebován. V případě alternativního scénáře by tato spolková země musela dát v souladu s rámcovou dohodou k dispozici další prostředky.
iv) Příslib likvidity pro dobu restrukturalizace
(57)
Plán restrukturalizace z června 2011 dále uvádí, že spořitelny, Severní Porýní-Vestfálsko a EAS budou po dobu restrukturalizace i nadále poskytovat likviditu, jako je tomu nyní. Bude-li během restrukturalizace až do 30. června 2012 zapotřebí další likvidity, budou se WestLB, vlastníci a EAA v souladu s rámcovou dohodou koordinovat v přijímání vhodných opatření k zajištění likvidity během transformační fáze. Podle údajů, jež Německo předložilo dne 1. prosince 2011, je čerpání takto dodatečně poskytnuté likvidity v případě zátěžového scénáře […].
3. PLÁNY RESTRUKTURALIZACE
a. ÚVOD
(58)
Německo předložilo Komisi několik plánů restrukturalizace, jejichž předmětem jsou různé státní podpory a různé restrukturalizační koncepce. Z první série podkladů, která se týkala výlučně záruky na pokrytí rizik v hodnotě 5 mld. EUR, vzešel plán restrukturalizace z dubna 2009 (35).
(59)
Tento plán restrukturalizace z dubna 2009 (36) se opíral o dva klíčové prvky: o redukci bilanční sumy WestLB z 250 mld. EUR na 125 mld. EUR (včetně prodeje několika aktiv, např. WestImmo) a o přesměrování veškerých činností včetně snížení souvisejících rizik, po nichž by následoval prodej WestLB v rámci otevřené, transparentní a nediskriminační veřejné soutěže. Pokud by se prodej WestLB nepodařilo zrealizovat, musela by banka po roce 2011 zastavit sjednávání nových transakcí. Přestože akcionáři WestLB pověřili organizací prodeje fiduciárního správce a investiční banku a dne 30. září 2010 zahájili na prodej WestLB veřejnou soutěž, nebyly v rámci soutěže podány žádné nabídky, jež by akcionáři WestLB pokládali za ekonomicky přijatelné.
(60)
V prosinci 2009 (37) a v únoru 2011 byly předloženy další plány restrukturalizace. Plán z února 2011 předpokládal další redukci bilanční sumy banky na zhruba 80 mld. EUR, avšak žádné vracení podpory. V červnu 2011 pak byl oznámen definitivní plán restrukturalizace. Ohledně plánu z února 2011 Německo výslovně potvrdilo, že jej stahuje. Toto rozhodnutí se tedy zabývá výlučně plánem restrukturalizace z června 2011.
b. PLÁN RESTRUKTURALIZACE Z ČERVNA 2011
(61)
Plán restrukturalizace z června 2011 je založen na čtyřech hlavních záměrech:
(a)
Během roku 2011, nejpozději však do 30. června 2012, budou z činnosti banky vyčleněny činnosti tzv. Verbundbank, tj. ony obchodní činnosti, jež se orientují na spolupráci s regionálními spořitelnami. Jejich vyčleněním vznikne tzv. Verbundbank, jež bude začleněna do sítě spořitelen. Helaba projevila připravenost Verbundbank převzít.
(b)
Úsilí o prodej všech ostatních částí WestLB bude pokračovat tak dlouho, dokud bude možno uzavřít do 30. června 2012 dohodu o prodeji.
(c)
Portfolia, která nebudou ani přidělena Verbundbank, ani je nepřevezmou členové spořitelní finanční skupiny a ani je WestLB do 30. června 2012 neprodá třetím osobám, převezme k 30. červnu 2012 EAA. Po tomto datu již nebude WestLB vykonávat žádné nové bankovní činnosti (s výjimkou činností v rámci správy majetku). WestLB bude transformována v servisní platformu s likvidačním subjektem, který bude držet zbývající pozice (ekonomicky převedené na EAA nebo jí zajištěné), bude odpovědný za redukci personálu a bude poskytovat služby správy majetku (tzv. banka SPM).
(d)
Část banky SPM (dále jen „servisní společnost“), jež bude poskytovat EAA, Verbundbank a třetím osobám služby správy majetku, bude předmětem vyčlenění.
(62)
Uvedený plán lze shrnout takto:
Tabulka č. 5
Základní struktura, jež má být pomocí plánu restrukturalizace z června 2011 vytvořena
Stávající struktura
30. června 2011
Cílová struktura
30. června 2012
WestLB
Bilanční suma: 160 mld. EUR
Rizikově vážená aktiva: 88,5 mld. EUR (2008, srv. tabulka 1)
Vlastní kapitál: 4 mld. EUR
Počet zaměstnanců: 4 400
Akcionáři: Severní Porýní-Vestfálsko 48 %, regionální svazy 2 %,
spořitelny 50 %
Banka / holding SPM
Bilanční suma: bude ještě potvrzena (aktiva převedená synteticky na EAA)
Rizikově vážená aktiva: 1 mld. EUR;
Počet zaměstnanců: 4 400, v roce 2016 v holdingu, resp. v provozní společnosti 400
Vlastní kapitál: […]
Akcionáři: Severní Porýní-Vestfálsko 100 %
WestImmo a další dceřiné společnosti WestLB
Dceřiná společnost = provozní společnost SPM Bilanční suma: bude ještě potvrzena (aktiva převedená synteticky na EAA)
Počet zaměstnanců: viz holding
Dceřiná společnost = servisní společnost SPM Bilanční suma: 1 mld. EUR;
Počet zaměstnanců: v roce 2016 nejvýše 1 000
Předmětem prodeje do roku 2016
Převod Verbundbank na Helaba
Bilanční suma: 40-45 mld. EUR
Vlastní kapitál: 1 mld. EUR poskytnutá spořitelnami
Počet zaměstnanců: ~ 400
Akcionáři: převod na Helaba
Prodej aktiv do 30. června 2012
Zejména WestImmo (Pfandbriefbank)
Bilanční suma WestImmo: [16-23] mld. EUR
EAA - Abwicklungsanstalt duben 2010
Nominální objem: 77,5 mld. EUR (říjen 2011): 53)
Vlastní kapitál: 3 mld. EUR
Akcionáři: Severní Porýní-Vestfálsko 48 %, regiony 2 %,
spořitelní svazy 50 %
EAA (po doplnění) - Abwicklungsanstalt
Bilanční suma: ~ [100-250] mld. EUR
Vlastní kapitál: vlastní kapitál dle stavu v červnu 2012 a vlastní kapitál potřebný navíc na bezztrátovou likvidaci aktiv převedených k 30.6.2012
Akcionáři: Severní Porýní-Vestfálsko 48 %, regiony 2 %,
spořitelní svazy 50 %
i) Verbundbank
(63)
Obchodní činnosti Verbundbank budou vyčleněny a vytvoří jednotku, která zfúzuje s jinou bankou. Během řízení, jež vedlo k přijetí tohoto rozhodnutí, upustily spořitelny od svého původního záměru založit novou, samostatnou banku. Verbundbank bude působit jako poskytovatel služeb a ústřední banka spořitelen v Severním Porýní-Vestfálsku a Braniborsku a bude zaměstnávat zhruba 400 bývalých zaměstnanců WestLB. Po přechodné období bude moci od WestLB / banky SPM odebírat určité služby.
(64)
Verbundbank bude sledovat málo rizikový obchodní model. Své služby a produkty bude nabízet spořitelnám a jejich zákazníkům, středostavovské podnikové klientele, veřejným institucím a institucionálním klientům. Škála jejích produktů bude v podstatě omezena na podnikové financování a jednoduché produkty kapitálového trhu. Nejdůležitější finanční údaje Verbundbank budou představovat mj. rizikově vážená aktiva v hodnotě zhruba 8,3 mld. EUR a bilanční suma ve výši 40-45 mld. EUR. Zpočátku bude Verbundbank kapitalizována v objemu 1 mld. EUR, aby dosáhla podílu regulatorního vlastního kapitálu ve výši 12 %. Potřebný kapitál poskytnou spořitelní sdružení v Severním Porýní-Vestfálsku (50 %) a německé sdružení spořitelen a žirobank (Deutscher Sparkassen- und Giroverband, DSGV (50 %) (38). Její závazky budou tvořeny spořitelními vklady, dluhopisy, dluhopisy Pfandbrief a vklady institucionálních investorů. Největší část finančních prostředků poskytnou členové spořitelní finanční skupiny.
(65)
Po předložení plánu restrukturalizace z června 2011 ohlásila Helaba připravenost převzít činnosti Verbundbank. Dne 12. prosince 2011 vyvodila Helaba z pečlivého přezkumu vybraných aktiv a pasiv WestLB v zásadě pozitivní závěr. Svou připravenost k převzetí Verbundbank zopakovala tím, že její podílníci pověřili představenstvo, aby zahájilo konkrétní jednání o integraci činností Verbundbank do její vlastní činnosti (39). Spořitelní sdružení započala se začleňováním Verbundbank do Helaby či spořitelního sektoru poté, co se ukázalo, že by samostatně provozovaná Verbundbank dosahovala relativně nízké rentability a že by u rentability vlastního kapitálu bylo nutno počítat s rozmezím [2,0-3,0] % až [4,0-5,0] %. Nižší režijní náklady a synergie docílená integrací činností Verbundbank do Helaby či spořitelního sektoru by očekávanou rentabilitu zvýšily na přijatelnou úroveň.
ii) Prodej nebo převod aktiv
(66)
Podle plánu restrukturalizace z června 2011 má být do 30. června 2012 (podpis smluv) prodáno co nejvíce částí WestLB, které nepřicházejí v úvahu pro odštěpení Verbundbank. Tento proces byl koordinován s probíhajícími prodeji, které již byly zahájeny s cílem splnit podmínky rozhodnutí z května 2009. Jedná se o […].
(67)
WestLB nabídla k prodeji větší jednotky, např. divize Podnikatelská klientela a strukturované financování a Kapitálové trhy, které představují významné zdroje jejích výnosů. Tyto divize sestávají z menších jednotek, např. úseků Corporates, Structured Finance, Equity Markets, Debt Markets či úseku Depozitní obchody, které lze koupit případně i včetně souvisejících platforem IT a příslušné infrastruktury.
(68)
Nabídky bude WestLB hodnotit mj. na základě těchto kritérií: kupní cena včetně mechanismů jejích úprav a upravovaných složek ceny, dopady prodeje na rozvahu a výsledovku WestLB, bezpečnost transakce (např. pokud jde o financování transakce a o zkušenost kupujícího se srovnatelnými postupy), právní aspekty transakce a doplnění EAA.
(69)
Všechna aktiva a závazky WestLB, které nebudou k 30. červnu 2012 prodány, resp. převedeny na Verbundbank, budou k uvedenému datu převedeny na EAA. Použitelný právní rámec (40) umožní následné doplnění EAA za předpokladu, že bude mj. k dispozici dostatek vlastního kapitálu, budou zveřejněna všechna rizika spojená s danými aktivy a bude předložen podrobný plán likvidace.
(70)
Metody, jež budou uplatněny na druhý převod aktiv, budou odpovídat metodám, které byly aplikovány již v prosinci 2009, resp. dubnu 2010 na obě první tranše v rámci prvního převodu aktiv WestLB na EAA. I v tomto případě bude upřednostněna metoda odštěpení. Pokud jde o související rizika, bude namísto fyzického převodu proveden převod syntetický pouze v případě, že nebude možné aplikovat jiné vhodné metody převodu, např. prodej či přistoupení k pohledávce, nebo s nimi budou spojena ekonomicky nepřijatelná rizika.
(71)
Převodem má být zaručeno, aby WestLB, resp. banka SPM jednak již nevykonávaly nové bankovní činnosti (s výjimkou těch, jež souvisejí s jejich funkcí servisní jednotky), jednak aby nebyly vystaveny na vlastní účet riziku ztrát vlivem zhoršení finanční pozice emitentů či tržnímu riziku, které je třeba podle aktuálně platné právní úpravy pokrýt regulatorní minimální výší kapitálu (41).
(72)
Pokud jde o ocenění aktiv a závazků, budou pro účely převodu použity rizikově upravené účetní hodnoty, tj. […].
iii) Banka SPM
(73)
Po 30. červnu 2012 již nebude WestLB provádět nové bankovní činnosti (s výjimkou těch, jež souvisejí s její funkcí servisní jednotky) a přestane působit pod obchodní firmou WestLB, kterou změní na SPM-Bank (předběžné pracovní označení). WestLB bude převedena na jednotku, která bude pro účely likvidace ekonomickým držitelem zbývajících položek, jež budou převedeny na EAA, a bude odpovídat za zbývající zaměstnance, a dále na servisní platformu, jež bude poskytovat výlučně služby v oblasti správy majetku.
(74)
[…].
(75)
Z banky SPM se stane v podstatě holdingová společnost (dále jen „holding / banka SPM“), která by měla mít dvě dceřiné společnosti: provozní společnost SPM a servisní společnost SPM (dále jen „servisní společnost“).
(76)
Aktiva, jež nebude z daňových, právních či regulatorních důvodů možno fyzicky převést na EAA, budou převedena pouze synteticky. Tato aktiva budou vykazována v rozvahách holdingu / banky SPM nebo provozní společnosti SPM, nikoli však v rozvaze servisní společnosti SPM.
(77)
Poté, co bude ukončeno doplňování, nebudou WestLB, resp. banka SPM již držet žádná rizikově vážená aktiva ke krytí rizika ztrát vlivem zhoršení finanční pozice emitentů a rizika tržního (42). Budou držet pouze rizikově vážená aktiva v relativně malém objemu, aby splnily regulatorní kapitálové požadavky ke krytí čistě operačních rizik (v hodnotě méně než 1 mld. EUR při výpočtu podle přístupu základního ukazatele) (43).
(78)
Provozní společnost SPM bude držet zbývající penzijní závazky vůči stávajícím i bývalým zaměstnancům WestLB. Hlavním úkolem holdingové / provozní společnosti SPM bude zredukovat do roku 2016 počet zaměstnanců ze stávajících zhruba 4 400 na 1 400 (z nichž bude 1 000 zaměstnáno v servisní společnosti) a zrušit pobočky a systémy, jež nebudou zcela nezbytné. Provozní společnost SPM bude poskytovat pouze základní služby, jež nebudou patřit k hlavnímu předmětu činnosti, např. údržbu budov a kanceláří.
(79)
V období od 1. ledna 2012 do 31. prosince 2014 bude servisní společnost předmětem vyčlenění, tak aby mohla poskytovat služby správy zbývajících aktiv a závazků WestLB. Převodem portfolií aktiv na EAA (a Verbundbank) vznikne potřeba poskytování služeb správy majetku, neboť obsluhu těchto portfolií nebudou moci samy zajistit ani EAA, ani Verbundbank. Servisní společnost bude EAA (a Verbundbank) tyto služby nabízet za tržní ceny. Všechna omezení podnikatelského modelu servisní společnosti (srv. též 80.-85. bod odůvodnění) přestanou platit v okamžiku prodeje této společnosti.
(80)
Holding SPM, resp. jeho dceřiné společnosti budou mít všechny bankovní licence, které budou ještě potřebovat k výkonu svých činností. Německo se nicméně zavázalo, že rozsah a počet těchto licencí omezí na minimum nutné k poskytování služeb správy majetku.
(81)
Významná část portfolií EAA je zaúčtována v zahraničních pobočkách a stejně bude nutno postupovat i v budoucnu. K 31. říjnu 2011 držela WestLB v New Yorku rizikové pozice v hodnotě zhruba [5-15] mld. EUR, v Londýně v hodnotě zhruba [15-25] mld. EUR a v Asii v hodnotě zhruba [5-10] mld. EUR. Fyzický převod těchto portfolií na EAA nebyl v době prvního převodu aktiv buď možný z daňových, právních či regulatorních důvodů nebo nebyl ekonomicky přijatelný (a nebude ani v budoucnu), takže by byl možný pouze převod syntetický. Tato aktiva bude držet holding SPM, resp. provozní společnost SPM, a to zčásti v zahraničních pobočkách či dceřiných společnostech. Německo prohlásilo, že pobočky ani dceřiné společnosti v zahraničí nelze uzavřít v bezprostřední budoucnosti, avšak zavázalo se, že holding, resp. provozní společnost SPM uzavře všechny zahraniční pobočky, resp. dceřiné společnosti do konce roku 2016, ledaže by takový krok neumožňovaly předpisy o bankovním dohledu.
(82)
Dále bude muset servisní společnost u těchto portfolií zajišťovat přiměřenou obsluhu. K tomu, aby si společnost zachovala svou odbornou kompetenci v oblasti správy majetku, bude provozovat pobočku v New Yorku a Londýně a zastoupení v Asii. V jedné z těchto zahraničních poboček bude zaměstnána zhruba třetina zaměstnanců, kteří mají pro servisní společnost pracovat. Komise tedy bere na vědomí, že banka SPM v návaznosti na prodej servisní společnosti nebude mít po roce 2016 již žádné pobočky a dceřiné společnosti v zahraničí, ledaže by jejich uzavření neumožňovaly předpisy o bankovním dohledu.
(83)
Servisní společnost bude nejen předmětem vyčlenění, nýbrž i následného prodeje, a to nejpozději v roce 2016. V zájmu jeho zjednodušení může banka SPM v letech 2012-2014 uzavírat smlouvy o obsluze portfolií třetích subjektů, tj. vykonávat činnosti pro třetí osoby, jejichž předmětem nebudou portfolia WestLB. Výnosy z těchto činností však nesmějí přesáhnout [40-60] % jejích celkových hrubých výnosů. Prodejem servisní společnosti přestane toto omezení platit.
(84)
Servisní společnost bude patrně docilovat mírné rentability obratu zhruba [8-12] %, která bude právě tak postačovat k tomu, aby byla společnost schopna působit na trhu (44). Jak vyplývá z propočtu zisků a ztrát, na jehož základě byla rentabilita této společnosti vyhodnocena, je třeba do roku 2016 dosáhnout výrazných úspor na nákladech (45).
(85)
Pro případ, že by banka SPM neprodala servisní společnost do 31. prosince 2016, zavázalo se Německo, že bude servisní společnost zlikvidována. V takovém případě by byly veškeré stávající smluvní závazky ukončeny k 31. prosinci 2017, kdy lhůta pro likvidaci servisní společnosti (v případě, že nebude prodána) končí.
4. ZÁVAZKY NĚMECKA
(86)
Nad rámec plánu restrukturalizace z června 2011 předložilo Německo seznam závazků (viz příloha tohoto rozhodnutí), jež lze shrnout následovně:
a)
OBCHODNÍ FIRMA
-
Německo se zavázalo, že název „WestLB“ již nebude po 30. červnu 2012 používán jako obchodní firma (pokud si technické překážky nevyžádají u změny obchodní firmy až 3měsíční odklad).
b)
VERBUNDBANK
-
Německo se zavázalo, že omezení činností Verbundbank, s nímž počítá plán restrukturalizace z června 2011, bude platit až do 31. prosince 2016, ledaže bude Verbundbank před tímto datem začleněna do jiné zemské banky.
-
Německo se zavázalo, že Severní Porýní-Vestfálsko již nebude ve Verbundbank v budoucnu nabývat podíly, ani nebude tuto banku jinak finančně podporovat.
-
Německo se zavázalo, že upustí od „samostatného“ řešení pro Verbundbank a že její aktiva a závazky budou do 30. června 2012 vyčleněny z WestLB s tím, že odpovědnost za ně převezmou spořitelní sdružení a spořitelní finanční skupina.
-
Německo se zavázalo, že všechny strany naplní své závazky z rámcové dohody, a to v nezměněné podobě a ve stanovených lhůtách, tak aby byla zejména s ohledem na předmět transakce a „nulovou hodnotu podniku“ zajištěna dostatečná bezpečnost transakce a aby vyčlenění Verbundbank proběhlo nejpozději k 30. červnu 2012.
-
Německo se zavázalo, že má zemská banka Landesbank Hessen-Thüringen („Helaba“) v úmyslu poskytovat bance Verbundbank partnerskou podporu v případě, že due diligence skončí s pozitivním výsledkem.
c)
BANKA SPM
-
Německo se zavázalo, že se činnosti banky SPM omezí na tyto služby:
i)
obsluha portfolií EAA, Verbundbank a třetích osob, jejíž součástí bude v případě potřeby účelová správa aktiv, jež bude časově omezena na dobu do dosažení doby splatnosti (dále jen „účelová správa aktiv), zúčtování, vypořádání a zhodnocení cenných papírů, analýza úvěrového rizika, zpracování a sledování úvěrového rizika, controlling úvěrového rizika, regulatorní výkaznictví, správa zajištění prováděná pro podniky včetně související správy dat, řízení tržních rizik, služby IT a podpůrné služby typu back office, financování, hedging, řízení hotovosti, finanční výkaznictví, controlling, compliance a správa účastí.
ii)
V případě aktiv, jež budou předmětem syntetického převodu na EAA, může EAA v rámci své likvidační strategie provádět zejména také jejich prolongaci, prodej či sekuritizaci. V těchto případech bude banka SPM jednat výlučně z pověření a na pokyn EAA (46).
-
Německo předložilo popis potřebné bankovní licence a zavázalo se, že všechna ostatní povolení budou vrácena do 31. prosince 2012.
-
Německo se zavázalo, že počet zaměstnanců banky SPM bude do roku 2016 snížen ze stávajících 4 400 na 1 000 v případě servisní společnosti. Jak má redukce personálu postupně probíhat, ilustrovalo Německo na základě předběžných číselných údajů.
-
Německo se zavázalo, že bude banka SPM při nabízení služeb třetím osobám dodržovat určité podmínky. Výnosy z činnosti pro tyto třetí subjekty nesmí překročit [40-60] % jejích hrubých výnosů. Servisní smlouvy převezme pouze jedna oddělená jednotka (servisní společnost, kterou zbývá ještě vyčlenit), jejíž bankovní licence bude obsahově omezena na potřebné minimum.
-
Německo se zavázalo, že tato servisní společnost bude nejpozději do 31. prosince 2016 prodána. Doba účinnosti servisních smluv, která by měla trvat i po roce 2017, je přípustná pouze v případě, že objednatel bude oprávněn smlouvu s účinností k 31. prosinci 2017 vypovědět v případě nedostatečných kapacit.
-
Pro případ, že by nebylo možné servisní společnost k plánovanému termínu prodat, se Německo zavázalo, že tato společnost svou činnost ukončí s účinností od 31. prosince 2017 nebo že budou veškeré podíly v ní převedeny. Veškerá omezení, jež budou pro činnosti servisní společnosti stanovena, přestanou v případě jejího prodeje platit.
-
Německo se zavazuje, že předmětem činnosti banky SPM nebude zejména: obchodování na vlastní účet, vydávání certifikátů všeho druhu, financování projektů a obchodu, financování kryté aktivy, sekuritizace a syndikované úvěry a činnost pro mezinárodní firemní klientelu. V případě aktiv, jež budou převedena na EAA a budou touto institucí i garantována, bude navenek vystupovat jako věřitel banka SPM, takže se může stát, že tato banka bude muset provádět prolongaci, prodej či sekuritizaci. Bude tak však činit pouze z pověření a na pokyn EAA.
-
Německo se zavazuje, že banka SPM bude své služby správy majetku nabízet výlučně za tržní ceny a že ceny servisní společnosti budou určovány tak, aby celkově pokrývaly náklady.
-
Německo se zavazuje, že banka SPM uzavře nejpozději do konce roku 2016 všechny své pobočky a dceřiné společnosti v zahraničí, ledaže by regulatorní požadavky vyžadovaly zachování některé z nich i po tomto termínu. S ohledem na odbornou kompetenci, pokud jde o znalost místních podmínek, a na nutnost pokrýt časová pásma, snížit operační rizika a zachovat si konkurenceschopnost je banka SPM oprávněna být zastoupena vlastní pobočkou v Londýně, New Yorku a v Asii.
-
Německo se zavázalo, že bude banka SPM pod dohledem svěřenského správce pověřeného kontrolou („kontrolní správce“, Monitoring Trustee).
d)
EAA
-
Německo se zavázalo, že v případě rozšíření a prodloužení servisní smlouvy s EAA do 31. prosince 2016 bude tato agentura odebírat potřebné služby správy majetku v souladu se závazkem tržně konformní cenotvorby a že následně bude na tuto smlouvu vypsána veřejná soutěž.
e)
DOHLED
-
Německo se zavázalo, že bude ve čtvrtletních intervalech podávat podrobnou zprávu o opatřeních, jež byla přijata na základě dohody mezi Komisí a Německem z 16. prosince 2011.
III. ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ PODLE ČL. 108 ODST. 2 SFEU
1. ROZHODNUTÍ Z PROSINCE 2009
(87)
Ve svém rozhodnutí z prosince 2009 vyjádřila Komise podle čl. 108 odst. 2 SFEU pochybnosti o tom, zdali jsou opatření na záchranu znehodnocených aktiv, jež byla předmětem posouzení v tomto rozhodnutí, slučitelná se sdělením Komise o nakládání se znehodnocenými aktivy v bankovním sektoru Společenství (47) (dále jen „sdělení o znehodnocených aktivech“). Podle názoru Komise dále nebylo přesvědčivým způsobem doloženo, že - na rozdíl od požadavku, jenž je zakotven ve sdělení Komise o návratu k životaschopnosti a hodnocení restrukturalizačních opatření ve finančním sektoru v současné krizi podle pravidel pro státní podporu (48) (dále jen „sdělení k restrukturalizaci“) - bude zajištěn návrat k životaschopnosti banky, přiměřené sdílení nákladů i zmírnění narušení hospodářské soutěže vyvolaného (dodatečnou) státní podporou.
(88)
Komise upozornila na to, že se nezabývá pouze touto novou státní podporou v rámci převodu aktiv na EEA, nýbrž že musí opětovně přezkoumat státní podporu, kterou schválila svým rozhodnutím z května 2009 (49).
(89)
Komise dále vyjádřila pochybnosti o tom, zdali spořitelní sdružení poskytla příspěvek přiměřené výše, neboť pro jejich závazky z opatření na záchranu aktiv platil určitý strop a kapitál potřebný ke zřízení EAA poskytlo výlučně Německo, nikoli tato sdružení (50).
(90)
Německu bylo uloženo předložit přepracovaný plán restrukturalizace, který by zohledňoval celkovou částku poskytnuté státní podpory a stanovil přiměřené protiplnění a dodatečnou komplexní restrukturalizaci.
2. ROZHODNUTÍ Z LISTOPADU 2010
(91)
Rozhodnutím z listopadu 2010 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení, neboť vzrostly její pochybnosti, zdali byl první převod aktiv slučitelný se sdělením o znehodnocených aktivech a zdali byl plán restrukturalizace z prosince 2009 slučitelný s vnitřním trhem. Tento plán restrukturalizace neprokazoval přesvědčivým způsobem, že by dokázal zajistit návrat zvýhodněné banky k životaschopnosti a přiměřené sdílení nákladů a zmírnit narušení hospodářské soutěže vyvolané podporou.
(92)
V souvislosti s prvním převodem vyjádřila Komise zejména pochybnosti o tom, lze-li znehodnocená aktiva zachránit. Komise konstatovala existenci státní podpory, určila její výši a dospěla k závěru, že je tato podpora vzhledem ke své výši slučitelná se sdělením o znehodnocených aktivech pouze v případě, že bude vrácena nebo kompenzována další restrukturalizací podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech.
(93)
V rozhodnutí z listopadu 2010 Komise na základě posudku svých znalců odhadla výši státní podpory, jež byla spojena s prvním převodem, na zhruba 6,9 mld. EUR. Tato částka je dána rozdílem mezi převodní a tržní hodnotou příslušných aktiv (zhruba 11 mld. EUR) (51), který je upraven o původní vlastní kapitál EAA (cca. 3,3 mld. EUR) (52), o účetní hodnotu určitých úvěrových dluhopisů (zhruba 0,3 mld. EUR) (53) a o srážku za převod závazků zaručených zřizovatelem banky (zhruba 0,9 mld. EUR) (54).
(94)
Komise dále schválila ukazatel „převodní delta“ („Transfer-Delta“), tedy rozdíl mezi převodní a reálnou ekonomickou hodnotou aktiv a závazků, který vypočetli jí ustavení znalci. Podle názoru Komise činí tento ukazatel po odečtení příslušných faktorů vlastního kapitálu a úvěrů 3,4 mld. EUR (55). Pokud jde o portfolio cenných papírů, Komise konstatovala, že by k posouzení předmětných kategorií aktiv jakožto aktiv znehodnocených (56) bylo bývalo zapotřebí dalších důkazů, aby bylo možno dospět k závěru, že byly trhy těchto aktiv skutečně funkčně narušeny vlivem nedostatku kupujících a prodávajících. Komise dále na základě své rozhodovací praxe vyjádřila souhlas se znalci v tom, že diskontní faktory, jež WestLB použila při výpočtu reálné ekonomické hodnoty, byly příliš nízké, takže tato hodnota vyšla ve výpočtu jako příliš vysoká. Komise dále souhlasila se závěrem znalců, podle nějž byla reálná ekonomická hodnota úvěrového portfolia vzhledem k nedostatečně konzervativním předpokladům při odhadu ztrátovosti ze selhání (LGD) o zhruba 1 mld. EUR nižší, než na kolik ji odhadla WestLB. Komise konstatovala, že v souladu s její rozhodovací praxí byly tyto údaje porovnány na úrovni odvětví (57). Komise dále opětovně přezkoumala další prezentované odečítané položky, rozhodla však, že není důvod je zohledňovat při výpočtu reálné ekonomické hodnoty.
(95)
Komise dále vyjádřila pochybnosti o správě znehodnocených aktiv, za niž nadále odpovídá WestLB. Vzhledem k tomu, že EAA krátce po svém založení zaznamenala ztrátu ve výši 1 mld. EUR, vyvodila Komise závěr, že ztráty mohly vzniknout již v okamžiku převodu. Měla proto pochybnosti o tom, zdali předmětná aktiva spadají do oblasti působnosti bodu 32 sdělení o znehodnocených aktivech.
(96)
Komise ještě jednou vyzvala Německo, aby předložilo přepracovaný plán restrukturalizace, který by zohledňoval dodatečnou státní podporu WestLB a řešil nedostatky, na něž rozhodnutí poukazuje.
IV. STANOVISKO NĚMECKA
(97)
Německo nepopírá, že se v případě předmětných opatření jedná o státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
1. PRVNÍ PŘEVOD AKTIV NA EAA
(98)
Německo vyjadřuje výhrady vůči některým závěrům Komise, pokud jde o první převod aktiv na EAA.
a) POUŽITELNOST SDĚLENÍ O ZNEHODNOCENÝCH AKTIVECH
(99)
Německo opakuje argumenty ze svého stanoviska z 1. února 2010 a tvrdí, že sdělení o znehodnocených aktivech není na první převod aktiv na EAA použitelné. WestLB podle něj převodem vlastního kapitálu na EAA přebírá též náklady, které jsou s opatřením na záchranu aktiv spojeny. Německo dále uvádí, že podle poznámky pod čarou č. 8 v 16. bodu odůvodnění rozhodnutí z května 2009 není toto sdělení použitelné, provádějí-li dané opatření veřejní podílníci, kteří jednají jako vlastníci.
b) VÝPOČET REÁLNÉ EKONOMICKÉ HODNOTY PRVNÍHO PŘEVODU AKTIV
(100)
Za druhé Německo uvádí, že se Komise dopustila chyb při oceňování převedených aktiv a při aplikaci škálovacích faktorů.
(101)
Německo tvrdí, že je Komise ve svém hodnocení celkově příliš konzervativní, a rozvádí následně jednotlivé aspekty kategorií aktiv „strukturované cenné papíry“, „další cenné papíry“ a „úvěrové portfolio“.
(102)
Podle Německa byla metoda ocenění portfolia „strukturovaných úvěrů“, kterou WestLB použila a Komise kritizovala, přijatelná pro Deutsche Bundesbank. Dále Německo poukázalo na skutečnost, že jím pověřená externí znalecká společnost BlackRock Solutions ocenila toto portfolio vyšší reálnou ekonomickou hodnotou než WestLB, což svědčí o tom, že WestLB zvolila dostatečně konzervativní přístup.
(103)
K portfoliu „dalších cenných papírů“ Německo uvádí, že největší oceňovací rozdíly jsou dány otázkou, zdali lze použít tržní hodnotu. Německo kritizuje přístup znalců Komise, kteří nedostatečně objasnili svůj závěr, podle nějž téměř všechna aktiva patřila k fungujícím trhům, zatímco WestLB navrhla ke zjištění případné funkční poruchy trhu použít svá vlastní (především podle likvidity orientovaná) kritéria. Svou kritiku dokládá Německo na státních dluhopisech, jež tvoří z portfolia cenných papírů velkou část; pokles cen, k němuž došlo koncem roku 2009, byl podle Německa známkou funkčně narušených trhů.
(104)
K ocenění „úvěrového portfolia“ Německo uvádí, že k vyvrácení hodnot, jež prezentovala WestLB, nelze stanovisko znalců Komise použít, mj. proto, že vzniklo bez přístupu k podrobné úvěrové dokumentaci. Německo konkrétně kritizuje nedostatečnou transparentnost, pokud jde o použité oceňovací parametry, obsahové rozpory a nadměrně konzervativní přístup znalců Komise. Podle Německa je třeba vycházet z parametrů, které používal v zátěžových testech Evropský výbor orgánů bankovního dohledu (CEBS), a nikoli z parametrů, jež určili znalci. Zvláštní kritice podrobuje Německo zátěžový scénář, v němž znalci Komise vycházejí ze 70 % pravděpodobnosti selhání a z 30 % ztrátovosti ze selhání.
(105)
Dále Německo reagovalo na výhrady ohledně možnosti záchrany daných aktiv. Uvedlo, že z první zprávy o hospodaření EAA (k 30. červnu 2010) nelze vyčíst žádné ztráty z portfolia. Výhrady Komise, že by mohl být odhad očekávaných ztrát ve struktuře EAA podhodnocen, Německo odmítá s tím, že se skutečný rozsah rezerv na rizika, jež EAA tvoří, řídí především portfoliem Phoenix. Rozsah této tvorby rezerv na rizika je o [0,5-1,5] mld. EUR nižší, než kolik odhaduje plán likvidace. Tvorba rezerv na rizika v EAA tedy není v rozporu s odhadem WestLB, pokud jde o očekávané ztráty.
c) ODEČÍTANÉ POLOŽKY
(106)
Německo dále uvádí, že je v případě ocenění převedených portfolií nutno vzít v potaz položky, které je třeba odečíst, zejména pokud jde o i) převod závazků zaručených zřizovatelem banky, ii) budoucí peněžní toky, iii) přislíbené, avšak nečerpané úvěrové linky a iv) diskontování očekávaných ztrát.
(107)
K závazkům zaručeným zřizovatelem banky Německo uvádí, že převodem těchto závazků (58) na EAA přichází WestLB o ekonomický prospěch ve výši 882 mil. EUR a že je tuto skutečnost nutno zohlednit.
(108)
K budoucím peněžním tokům Německo uvádí, že převodem portfolií na EAA se WestLB vzdává budoucích peněžních toků (plateb úroků atd.) ve výši 880 mil. EUR a že je tuto okolnost nutno zohlednit.
(109)
Pokud jde o přislíbené, avšak nečerpané úvěrové linky, Německo uvádí, že je u převodu nečerpaných linek na EAA nutno provést opravu, neboť ve výpočtu reálné ekonomické hodnoty bylo přihlédnuto k potenciálnímu riziku s těmito linkami spojenému, zatímco jejich potenciální výnos nebyl do celkového ocenění zahrnut.
(110)
Ohledně diskontování očekávaných ztrát Německo uvádí, že by měly být diskontované očekávané ztráty použity jako východisko ocenění portfolií, neboť zásada obezřetnosti, která je s tímto přístupem v rozporu, byla již dostatečně uplatněna při výpočtu reálné ekonomické hodnoty.
2. VÝHODA PRO SPOŘITELNY RELEVANTNÍ Z HLEDISKA STÁTNÍ PODPORY
(111)
K výhradám Komise, podle nichž mohla být spořitelním sdružením protiprávně poskytnuta dodatečná státní podpora, se Německo vyjádřilo následovně.
(112)
Za prvé poukázalo na to, že akcionáři WestLB, k nimž patří též spořitelní sdružení, nebyli povinni zakládat likvidační instituci. K jejímu založení došlo naopak na základě autonomního rozhodnutí vlastníků.
(113)
Za druhé poukazuje Německo na skutečnost, že FMStFG nestanoví neomezenou povinnost hradit ztráty. Podle tohoto zákona musí vlastníci komerčních bank ručit za rizika plynoucí z likvidačních agentur pouze do výše vlastních obchodních podílů. Německo uvádí, že podle FMStFG lze v zájmu zohlednění rozdílných finančních zdrojů rozdělit smlouvou povinnost k úhradě ztrát způsobem, který se liší od rozdělení ztráty v poměru podle vlastního kapitálu.
(114)
Podle názoru Německa nesou obě spořitelní sdružení při stávající povinnosti k úhradě ztrát v celkovém objemu 4,5 mld. EUR přiměřený díl nákladů.
V. POSOUZENÍ STÁTNÍ PODPORY VE PROSPĚCH WESTLB
(115)
Při posouzení podpory na restrukturalizaci ve prospěch WestLB je třeba zohlednit veškeré státní podpory, jež byly této bance poskytnuty od roku 2008, neboť podpory schválené po rozhodnutí z května 2009 byly určeny na proces restrukturalizace, jenž byl schválen týmž rozhodnutím. Vzhledem k výraznému navýšení objemu podpor a k změnám v plánu restrukturalizace je třeba všechny podpory podrobit opětovnému přezkumu na základě plánu restrukturalizace z června 2011.
1. STÁTNÍ PODPORA VE SMYSLU ČL. 107 ODST. 1 SFEU
(116)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem“.
(117)
O státní podporu se jedná v případě opatření, jež splňuje všechny tyto podmínky: a) je financováno státem nebo ze státních prostředků, b) zvýhodňuje určitý podnik nebo odvětví výroby, c) narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž a d) mohlo by ovlivnit obchod mezi členskými státy.
(118)
Komise setrvává na svém níže rozvedeném stanovisku, že jsou tyto podmínky splněny v případě všech předmětných opatření, přestože je zohledněna okolnost, že WestLB ukončí výkon svých bankovních činností. Tato banka bude totiž nadále vykonávat hospodářské činnosti (např. služby v oblasti správy majetku). Vzhledem k tomu, že tyto činnosti budou nadále vykonávány v mezinárodní konkurenci, mohla by daná opatření podle názoru Komise narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit též obchod mezi členskými státy (59).
a. ZÁRUKA NA POKRYTÍ RIZIK PRO PORTFOLIO PHOENIX
(119)
Již ve svém rozhodnutí z května 2009 Komise konstatovala, že se v případě záruky na pokrytí rizik jedná o státní podporu. Německo upřesnilo, že tato záruka nadále platí pro podíl, jejž portfolio Phoenix převedené na EAA zaujímá na vlastním kapitálu.
b. KAPITÁLOVÁ INJEKCE
(120)
Komise již ve svém rozhodnutí z prosince 2009 došla k závěru, že kapitálová injekce ve výši 3 mld. EUR představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
c. NOVÝ KAPITÁLOVÝ NÁSTROJ PRO BANKU SPM
(121)
Podle plánu restrukturalizace z června 2011 emituje spolková země Severní Porýní-Vestfálsko ve prospěch banky SPM nový kapitálový nástroj ve výši 1 mld. EUR, který nahradí část vlastního kapitálu WestLB (60), kterou má tato banka splatit fondu SoFFin. Vzhledem k tomu, že má tento nový kapitálový nástroj ve prospěch banky SPM nahrazovat kapitál, musí být též plně schopen uhradit ztráty, neboť regulační orgán by v opačném případě takovou transakci neschválil. Rovněž u tohoto nového nástroje se tedy jedná o kapitál. Tento kapitál poskytne Severní Porýní-Vestfálsko, takže se jedná o státní prostředky. Tento kapitálový nástroj bude překlenovat nedostatek kapitálu jediné banky, takže v případě banky SPM dojde k jejímu selektivnímu zvýhodnění. Vzhledem k tomu, že bude tato banka působit v hospodářském odvětví, v němž jsou zastoupeny podniky z jiných členských států, existuje riziko, že toto opatření naruší hospodářskou soutěž a ovlivní obchod mezi členskými státy. Jedná se tedy o státní podporu a tento závěr potvrzuje i rozbor podobných kapitálových opatření (61).
d. DALŠÍ ÚHRADA ZTRÁT BANKY SPM ZE STRANY SEVERNÍHO PORÝNÍ-VESTFÁLSKA
(122)
Podle plánu restrukturalizace z června 2011 převezme ztráty z provozování a likvidace banky SPM za období pěti let a dále všechny penzijní závazky spolková země Severní Porýní-Vestfálsko. V období, po něž bude banka SPM vykonávat operativní činnost, se počítá se ztrátami v celkové výši [3-6] mld. EUR (základní scénář), resp. [4-7] mld. EUR (alternativní scénář). Tyto ztráty je nutno uhradit […]. Závazek převzít ztráty banky SPM je tedy srovnatelný s kapitálovou injekcí v objemu [100-700] mil. EUR až [0,5-2,0] mld. EUR. Stejně jako nový kapitálový instrument emitovaný prospěch banky SPM pokrývá též toto další krytí ztrát nedostatek kapitálu banky a přináší jí selektivní zvýhodnění, neboť neexistují žádné indicie o tom, že by si banka mohla tento kapitál opatřit na trhu. Vzhledem k tomu, že tento kapitálový nástroj poskytne Severní Porýní-Vestfálsko, jedná se o státní prostředky. S ohledem na specifické rysy bankovního sektoru, jež jsou vysvětleny ve 118. bodu odůvodnění, by mohlo toto opatření narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod mezi členskými státy. Jedná se tedy o státní podporu.
e. PRVNÍ PŘEVOD AKTIV
(123)
Již ve svém rozhodnutí z prosince 2009 dospěla Komise k závěru, že opatření na záchranu aktiv v podobě zřízení likvidační agentury představuje státní podporu (62).
(124)
Komise souhlasí s Německem v názoru, že by se sdělení o znehodnocených aktivech nemělo na stávající případ použít. Odkazuje však na svou rozhodovací praxi, která zohledňuje též sdělení o znehodnocených aktivech, v němž Komise vysvětluje, jak je třeba opatření členských států na záchranu aktiv posuzovat z hlediska právní úpravy státních podpor podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU s tím, že je nutno vycházet z následujícího: „Znehodnocená aktiva jsou aktiva, v jejichž případě bankám hrozí ztráty. Podle názoru Komise se musí sdělení o znehodnocených aktivech použít na všechna podpůrná opatření, která se zaměřují na znehodnocená aktiva a skutečně pomáhají finanční instituci, jež je příjemcem podpory, neboť se podle uvedeného sdělení v případě opatření na záchranu aktiv jedná o opatření, jimiž mohou banky zabránit výraznému snížení hodnoty určitých kategorií aktiv.“ (63) Do této kategorie opatření spadá rovněž první převod, neboť WestLB díky němu nemusí nést důsledky úpravy hodnoty svých aktiv. Německo již dříve potvrdilo, že by WestLB nebyla mohla dále splňovat požadavky na regulatorní minimální kapitál, pokud by ji stát nebyl svým opatřením podpořil (64).
(125)
Pokud jde o dobu platnosti, je třeba sdělení o znehodnocených aktivech použít na převod aktiv. Komise připomíná, že je povinna použít právní předpisy a sdělení platné v okamžiku přijetí jejího rozhodnutí, a to bez ohledu na okamžik, v němž bylo dané opatření podpory koncipováno či oznámeno (65). V kontextu současné finanční krize Komise již podle sdělení o znehodnocených aktivech posuzovala opatření, jež byla oznámena před zveřejněním tohoto sdělení (66).
(126)
Tento přezkum Komise nezměnila, a to navzdory námitkám Německa, že Komise ve svém rozhodnutí z května 2009 ze sdělení o znehodnocených aktivech nevycházela. Přestože mohlo být nesprávné sdělení o znehodnocených aktivech tenkrát nepoužít, nemá Německo oprávněný důvod předpokládat, že by Komise postupovala stejně i nadále. V každém případě se rozhodnutí z května 2009 řídilo přístupem určovat výši podpory podle nominální hodnoty záruky, což v případě záruk za znehodnocená aktiva není nijak neobvyklé (67). Pokud by se však tentýž přístup uplatnil v této věci státní podpory, byla by výsledná výše státní podpory mnohem vyšší nežli státní podpora vypočtená podle sdělení o znehodnocených aktivech.
(127)
Nejdůležitějším aspektem tedy zůstává výpočet výše státní podpory. Podle bodu 39 sdělení o znehodnocených aktivech se bude v rámci opatření na záchranu aktiv jednat o státní podporu vždy, pokud ocenění převáděných aktiv přesahuje tržní cenu celého portfolia.
(128)
V rozhodnutí z listopadu 2010 provedla Komise předběžný výpočet výše státní podpory, kterou stanovila na 11 mld. EUR. Z této částky nebyly odečteny žádné položky. V této souvislosti provedla Komise za součinnosti znalců ocenění pravděpodobné tržní hodnoty aktiv, jež nebyla obchodována na trhu. Díky podrobné analýze portfolia a na základě podrobných údajů v závěrečném znaleckém posudku však byla Komise s to své ocenění zpřesnit.
(129)
Přehled o tržní hodnotě v členění podle dílčích portfolií udává tabulka 6:
Tabulka č. 6
Tržní hodnota aktiv, jež byla předmětem prvního převodu (v mld. EUR)
Portfolio p?evedených aktiv
Ú?etní hodnota prosinec (p?evodní hodnota)
Tržní hodnota podle odhadu Komise
Portfolio strukturovaných cenných papír?
Phoenix
22 764
13 200
European Super seniors
2 918
1 750
Ostatní ABS
3 188
2 900
Portfolio cenných papír?
Dluhopisy
16 501
- 722
Portfolio Banque D'Orsay
2 749
23 749
Swapy úv?rového selhání a deriváty
-65
- 102
Úv?rové nástroje
?erpané položky
20 061
17 355
Ne?erpané linky
0
- 748
Celkem
68 116
52 887
(130)
V případě portfolia cenných papírů a dílčího portfolia cenných papírů zajištěných aktivy v rámci portfolia strukturovaných cenných papírů se podařilo určit tržní hodnotu bez problémů nebo ji odvodit z ocenění srovnatelných aktiv, jejichž tržní hodnotu lze snadno zjistit (tržní hodnota činila v prvním případě 18,430 mld. EUR (tj.
) a v druhém případě 2,9 mld. EUR).
(131)
V případě úvěrového portfolia byl ke zjištění hodnoty, která se blíží hodnotě tržní, zvolen scénář předpokládající silnou zátěž (68), kdy byly od výsledné hodnoty odečteny nečerpané závazky v objemu 748 mil. EUR (celková částka 16,607 mld. EUR, tj.
).
(132)
Očekávané kapitálové ztráty z dílčího portfolia s položkami European Super Senior, jež původně odhadla WestLB, jsou velmi konzervativní a dosti se blíží výpočtu tržní hodnoty. Reálnou ekonomickou hodnotu, kterou WestLB pro portfolio European Super Senior odvodila, tedy lze použít jako odhad tržní hodnoty (1,750 mld. EUR) (69). V případě portfolia Phoenix, u nějž se jedná o strukturované cenné papíry s komplikovanou kaskádovitou strukturou splácení („vodopádová struktura“), lze odhad tržní ceny provést následovně: Za prvé, tržní ocenění podkladového zajištění bylo odhadnuto na zhruba 54 % (12,375 mld. EUR). S přihlédnutím k disponibilní hotovosti (plus 1,325 mld. EUR) a k předpokládaným odtokům hotovosti (mínus zhruba 0,5 mld. EUR v případě náročného scénáře podobného tržnímu ocenění) lze tržní hodnotu odhadnout na zhruba 13,2 mld. EUR (70).
(133)
Výše státní podpory vyplývá z porovnání celkové částky (52,887 mld. EUR) s převodní hodnotou (68,116 mld. EUR). Výslednou hodnotu je následně nutno snížit o odečítané položky, tedy o i) vlastní kapitál EAA ve výši 3,267 mld. EUR uvedený v 93. bodu odůvodnění, ii) ušlé závazky zaručené zřizovatelem banky v objemu 882 mil. EUR a iii) 268 mil. EUR na základě převodu úvěrových dluhopisů v rámci struktury portfolia Phoenix. Státní podpora tedy činí 10,812 mld. EUR, tj. 15,229 mld. EUR - 4,417 mld. EUR.
(134)
Výše státní podpory zahrnuje též záruky za úhradu ztrát EAA, jež poskytli akcionáři WestLB (viz 33.-40. bod odůvodnění). Tyto záruky totiž nastupují na místo závazku, který přijala federace, když prostřednictvím EAA nabyla aktiva WestLB. Budiž připomenuto, že jsou podílníci podle FMStFG povinni uhradit federaci kompenzaci v případě budoucích ztrát. Toto ručení federace je interně nahrazeno ručením akcionářů WestLB. Tato skutečnost však nemá dopad na banku, která je příjemcem podpory. Pokud by byly tyto záruky posouzeny jakožto oddělený zdroj podpory, byla by tato plnění započtena nadvakrát. Záruky tedy nenavyšují rozsah státní podpory poskytnuté v rámci prvního převodu aktiv na EAA.
f. DRUHÝ PŘEVOD AKTIV - DOPLNĚNÍ EAA
(135)
Druhý převod aktiv se týká potenciálního doplnění EAA všemi zbývajícími aktivy a závazky WestLB. V této souvislosti je třeba zdůraznit, že je nyní jisté pouze to, že dojde k převodu vyčleněného portfolia WestImmo, zatímco převod aktiv a závazků Verbundbank a Pfandbriefbank je zvažován pouze jako možnost. Dále jsou k prodeji nabídnuta všechna oddělení a úseky WestLB, takže je přeci jen možné, že by související aktiva a závazky byly prodány ještě před 30. červnem 2012 za tržní cenu a nebyly by již předmětem převodu na EAA. Níže uvedené posouzení však vychází z opatrného předpokladu, že všechna zbývající aktiva a závazky budou k 30. červnu 2012 na EAA převedeny.
(136)
V případě WestImmo bude odštěpeno vyčleněné portfolio aktiv a závazků v objemu zhruba [5,3-6,9] mld. EUR (účetní hodnota zjištěná dle HGB) a bude následně převedeno na EAA. Jeho tržní ocenění bylo zjištěno podle údajů v tabulce 4. Číselné údaje, z nichž byla tržní hodnota určena, Komise přezkoumala s tím, že pokládá za přijatelné vysvětlení, proč lze tržní hodnotu pokládat za dostatečně konzervativní. V případě druhého převodu aktiv je tedy ohledně části, jež připadá na WestImmo, poskytnuta státní podpora ve výši [300-800] mil. EUR, která odpovídá rozdílu mezi hodnotou převodní a hodnotou tržní.
(137)
Pokud by se nepodařilo prodat WestImmo, z níž bude odštěpeno vyčleněné portfolio, jako Pfandbriefbank, nýbrž by ji bylo nutno převést na EAA, odpovídá převodní hodnota podle názoru Německa hodnotě tržní. Tento argument se jeví jako přijatelný, neboť Pfandbriefbank byla záměrně očištěna o znehodnocená aktiva.
(138)
V případě WestLB budou odštěpena aktiva a závazky v objemu zhruba [120-150] mld. EUR (účetní hodnota zjištěná dle HGB). Tržní hodnota portfolia je o [1,0-1,8] mld. EUR nižší než účetní hodnota podle HGB (viz tabulka 3 pod 47. bodem odůvodnění. U zbývajících aktiv a závazků WestLB Komise přezkoumala číselné údaje, jež byly použity ke stanovení jejich tržní hodnoty, a v tržním ocenění neshledala žádné rozpory. Komise připomíná, že WestLB byla během prvního převodu aktiv očištěna o znehodnocená aktiva, čímž došlo k rozsáhlému snížení kapitálových požadavků. Nepřekvapí tedy, že je kvalita portfolia, a tedy i jeho tržní hodnota mnohem vyšší nežli v případě prvního převodu. Komise proto akceptuje, že je tržní hodnota aktiv a závazků v portfoliu o [1,0-1,8] mld. EUR nižší nežli převodní hodnota (účetní hodnota zjištěná podle HGB) a že výše podpory, která v rámci druhého převodu aktiv připadá na část aktiv a závazků WestLB, tudíž odpovídá [1,0-1,8] mld. EUR.
(139)
Tržní hodnota aktiv v rámci druhého převodu je o celkem [1,3-2,6] mld. EUR nižší než jejich hodnota převodní. Výše podpory, jež připadá na druhý převod aktiv, tedy činí celkem [1,3-2,6] mld. EUR.
g. POSKYTNUTÍ LIKVIDITY ZE STRANY AKCIONÁŘŮ WESTLB ZA PRVNÍ POLOLETÍ 2012
(140)
Jakmile budou na EAA převedena všechna aktiva WestLB, přejde na EAA odpovědnost za jejich financování. Do 30. června 2012 (tj. až do skutečného převodu) budou opatření k zajištění potřebné likvidity přijímat akcionáři WestLB a tím zajišťovat, aby se převod aktiv na EAA mohl uskutečnit. Tato opatření lze pokládat za nedílnou součást všeobecného likvidačního scénáře, neboť má pouze chránit transformační fázi v případě, že do 30. června 2012 dojde na trhu k turbulencím. Tento postup však současně představuje časově omezené zvýhodnění WestLB (71), které […]. Vzhledem k tomu, že se v případě akcionářů WestLB jedná o veřejnoprávní korporace a o podniky, které v konečném důsledku ovládá stát, a že tito akcionáři by během transformace museli rozhodovat o poskytování likvidity, jsou na toto opatření vynakládány státní prostředky. Jak již uvádí 118. bod odůvodnění, mohlo by takové zvýhodnění s ohledem na specifické rysy německého bankovního sektoru narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod mezi členskými státy. Lze tedy vyvodit, že poskytnou-li akcionáři WestLB v prvním pololetí 2012 bance likviditu, jedná se o státní podporu.
h. ZÁVĚR
Ve prospěch WestLB byla celkově poskytnuta tato státní podpora:
Tabulka č. 7
Státní podpora ve prospěch WestLB
Kapitálová a podobná opatření
Prvek podpory
(v mld. EUR)
Záruka na pokrytí rizik pro portfolio Phoenix
5
Kapitálová injekce ve spojení s prvním převodem aktiv
3
Nový kapitálový nástroj pro banku SPM
1
Další úhrada ztrát banky SPM ze strany Severního Porýní-Vestfálska
[0,5-2,0]
První převod aktiv
10,812
Druhý převod aktiv - doplnění EAA aktivy a závazky WestImmo (vyčleněné portfolio)
[0,3-0,8]
Druhý převod aktiv - doplnění EAA aktivy a závazky WestLB
[1,0-1,8]
Celkem
[21,6-24,4]
Procentuální podíl státní podpory na rizikově vážených aktivech v objemu 88,5 mld. EUR (stav ke dni 30.12.2008)
[24,4-27,6] %
Opatření na zajištění likvidity
[…]
2. SLUČITELNOST PODPORY S VNITŘNÍM TRHEM
a. POUŽITÍ ČL. 107 ODST. 3 PÍSM. B) SFEU
(141)
Podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU je Komise oprávněna prohlásit podporu za slučitelnou s vnitřním trhem, pokud má „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“. Komise si je vědoma toho, že celosvětová finanční krize může vážně narušit hospodářství členského státu a že jsou opatření na podporu bank vhodná k tomu, aby takovou poruchu napravila. Tento závěr potvrdilo sdělení Komise s názvem „Rekapitalizace finančních institucí během současné finanční krize: omezení podpory na nezbytné minimum a záruky proti neoprávněnému narušení hospodářské soutěže (72) (dále jen „sdělení k rekapitalizaci“), jakož i sdělení o znehodnocených aktivech a sdělení k restrukturalizaci. Podle názoru Komise jsou předpoklady pro schválení státní podpory podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU vzhledem k novému tlaku na finančních trzích nadále splněny. Tento svůj názor potvrdila tím, že v prosinci 2010 přijala sdělení, kterým se prodloužila použitelnost pravidel pro poskytování státní podpory ve prospěch bank v souvislosti s finanční krizí do 31. prosince 2011 (73). Následně Komise použitelnost těchto pravidel prodloužila ještě jednou na období po 31. prosinci 2011 (74).
(142)
Správnost této analýzy z pohledu německého hospodářství potvrdila rozhodnutí, jimiž Komise schválila různá opatření spolkové vlády na boj proti finanční krizi, zejména v rozhodnutích o schválení a prodloužení balíčku na záchranu bank (75).
(143)
Nekontrolované zhroucení banky, jakou je WestLB, by mohlo přímo ovlivnit finanční trhy, a tím také celou ekonomiku členského státu. Vzhledem k současné křehkosti finančních trhů vychází Komise při přezkumu opatření podpory v bankovním sektoru i nadále z čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
b. SLUČITELNOST OPATŘENÍ NA ZÁCHRANU ZNEHODNOCENÝCH AKTIV S VNITŘNÍM TRHEM
(144)
Z důvodů uvedených ve 125. a 126. bodu odůvodnění je nutno první převod aktiv na EEA posoudit podle sdělení o znehodnocených aktivech. Toto posouzení slučitelnosti se soustředí na otázku, zdali se převod aktiv uskutečňuje za cenu, která je vyšší než tržní hodnota, aniž by byla současně překročena reálná ekonomická hodnota definovaná v bodu 40 sdělení o znehodnocených aktivech. Podle bodu 41 téhož sdělení je opatření podpory slučitelné s vnitřním trhem v případě, že převodní hodnota nepřekračuje reálnou ekonomickou hodnotu a že je převodní delta rovna nule. Předmětem následujícího posouzení bude nejprve výše převodní delty (viz 144.-159. bod odůvodnění). Není-li tento ukazatel roven nule, tj. překračuje-li reálnou ekonomickou hodnotu, musí být splacen nebo vymožen zpět (viz 161.-162. bod odůvodnění níže).
i) Slučitelnost prvního převodu aktiv na EAA
(145)
V souvislosti s prvním převodem aktiv zpochybnilo Německo výpočet reálné ekonomické hodnoty. Ve svém vyjádření se pokouší vyvrátit výpočet převodní delty provedený v rozhodnutí z listopadu 2010, podle nějž činí tento ukazatel 3,414 mld. EUR. Komise argumentaci Německa přezkoumala a dospěla k tomuto závěru:
- K ocenění obecně
(146)
Pokud jde o celkové ocenění za účelem zjištění reálné ekonomické hodnoty převáděných aktiv, trvá Komise na tom, že její ocenění nebylo nadmíru konzervativní a bylo provedeno v souladu s bodem 37 sdělení o znehodnocených aktivech. Podle tohoto ustanovení musí Komise sledovat správný a koherentní přístup k oceňování aktiv, včetně aktiv, která jsou komplexnější a méně likvidní, aby se předešlo nežádoucímu narušení hospodářské soutěže. Ve svém rozhodnutí z listopadu 2010 Komise uvedla, že je její přístup v souladu s běžnou rozhodovací praxí. Přístupy jiných orgánů, např. orgánů shromážděných v Evropském výboru orgánů bankovního dohledu (CEBS), jsou samozřejmě též možné, avšak pro stávající posouzení irelevantní.
(147)
Komise není ani nadále přesvědčena o tom, že přístup, jejž navrhla WestLB, je konformní s rozhodovací praxí na poli státních podpor. Komise konstatuje, že Deutsche Bundesbank reálnou ekonomickou hodnotu, kterou WestLB navrhla, nepotvrzuje, nýbrž podrobuje kritice jak metodu ocenění, tak parametry, jež WestLB použila (76). Tento kritický pohled Deutsche Bundesbank vyvrací tvrzení Německa, podle nějž je metoda ocenění WestLB v odborných kruzích uznávána. Komise proto setrvává na svém názoru, že se metoda ocenění WestLB odchyluje od běžné rozhodovací praxe (77).
- Ocenění na úrovni dílčích portfolií
(148)
Pokud jde o ocenění konkrétně, Komise v souvislosti s oceněním „strukturovaných cenných papírů“ konstatuje, že zde nedochází k výrazným odchylkám. Reálná ekonomická hodnota celé této kategorie aktiv, jak ji vypočetla Komise, se velmi blíží reálné ekonomické hodnotě, z níž vychází WestLB. Od konzervativních předpokladů odhlížela Komise vždy v případě, že by jimi bylo validováno či odmítnuto ocenění jednotlivých portfolií. Namísto toho podle doporučení svých znalců ještě jednou přezkoumala nadměrně opatrný přístup, jejž WestLB sledovala u dílčího portfolia „European Super Senior“. Komise prostudovala podrobný znalecký posudek, který se věnoval též nejdůležitějším podkategoriím aktiv (ABS CDO (78), jiné CDO (79), US RMBS (80), US CMBS (81), US ABS (82), EUR ABS (83) a Financials). Dospěla k závěru, že metody a závěry zde uvedené odpovídají jiným případům, např. těm, jež jsou citovány v rozhodnutí o zahájení řízení.
(149)
Za druhé, ve spojitosti s úvěrovým portfoliem Komise polemizuje s tvrzením Německa, podle nějž není znalecké ocenění dostatečně transparentní a je rozporuplné. Komise poukazuje na to, že poskytla vodítka ke vhodnosti určitých metod k určení reálné ekonomické hodnoty. Komise např. doporučila zopakovat ocenění (re-underwriting) úvěrového portfolia na základě velké namátkové kontroly a na této bázi posoudit vhodnost stávajících ratingových systémů, pravděpodobnosti selhání vypočtené s jejich pomocí (PD) a ztrátovosti ze selhání (LGD). Německo se tímto doporučením neřídilo. Komise dále zdůraznila, že v souladu s bodem 41 sdělení o znehodnocených aktivech musela při výpočtu ztrátovosti ze selhání a pravděpodobnosti selhání vycházet ze zátěžových scénářů, které spočívají na dostatečně konzervativních předpokladech. Podle její rozhodovací praxe se musí ocenění převáděných aktiv opírat o jejich reálnou ekonomickou hodnotu. Komise tedy potvrzuje svůj předchozí závěr, že je ocenění nutno upravit o zhruba 1 mld. ERU.
(150)
Za třetí, pokud jde o portfolio cenných papírů, souhlasí Komise s Německem v tom, že důvodem odchylek je předpoklad, zdali jsou příslušné trhy funkčně narušeny, či nikoli. Lze však položit i otázku, zdali může být tato část portfolia vůbec předmětem záchrany podle sdělení o znehodnocených aktivech. Bylo by možné argumentovat tím, že přestože lze uvažovat o jisté flexibilitě, kdy by byl bankám přiznán nárok na záchranu aktiv, jež nebyla primárně dotčena první fází finanční krize, nelze žádného programu na záchranu aktiv využít v případě aktiv, která není možné v okamžiku převodu pokládat za znehodnocená. Opatření na záchranu znehodnocených aktiv by nebylo podle této optiky možné pokládat za svého druhu časově neomezenou pojistku proti následkům recese. Na straně druhé by mohlo vyčlenění velkých portfolií v objemu několika miliard eur narušit právě na těchto trzích hospodářskou soutěž. Jako možnost vyhovět jak cíli zachování finanční stability, tak nutnosti zabránit narušení hospodářské soutěže upravuje sdělení o znehodnocených aktivech převod takových aktiv. Nicméně vzhledem k tomu, že trh těchto aktiv funguje (tj. není funkčně narušen), odpovídá reálná ekonomická hodnota zcela či přibližně hodnotě tržní.
(151)
WestLB zkoumá existenci fungujícího trhu podle kritéria, jež se opírá čistě o likviditu, zatímco Komise zastává názor (84), že by existence případné tržní poruchy měla být posouzena za pomoci srovnání s dobře fungujícím trhem daného aktiva. Na normálně fungujícím trhu se transakce uskutečňuje mezi kupujícím a prodávajícím, kteří jsou ochotni uzavřít smlouvu. Pojem kupujícího a prodávajícího ochotných uzavřít smlouvu implikuje, že se jedná o transakci dobrovolnou, která není sjednávána pod nátlakem.
(152)
Znalci Komise předložili transparentní kritéria pro normální fungující trh a Komise tato kritéria akceptovala (85). Zatímco přiměřená likvidita a nízké rozpětí nabídka/poptávka ukazují na fungující trh, neplatí nutně opak. Soukromě umístěný cenný papír solventního a stabilního emitenta totiž nemusí být nutně likvidní. V případě potřeby by však bylo možno snadno získat konkurenceschopnou tržní nabídku, která by se blížila tržnímu ocenění určenému na základě srovnatelných likvidních cenných papírů. Kritéria, která navrhla WestLB, jsou tedy z hlediska posouzení normálně fungujícího trhu pojata příliš úzce.
(153)
V tomto kontextu je třeba poznamenat, že chybná klasifikace aktiv, jež nejsou znehodnocena, nepředstavuje sama o sobě z hlediska určení reálné ekonomické hodnoty problém. Je-li použita vhodná metoda a kalibrace, pak se reálná ekonomická hodnota takovýchto položek zřejmě blíží hodnotě tržní. V případě fungujícího trhu by k hodnotě, která se blíží hodnotě tržní, měla vést každá metoda výpočtu reálné ekonomické hodnoty. Chybná klasifikace aktiv je tedy v podstatě svého druhu testem vhodnosti zvolené metody výpočtu a parametrů reálné ekonomické hodnoty.
(154)
K tvrzení Německa, že byly v roce 2009 funkčně narušeny určité trhy státních dluhopisů, Komise konstatuje, že v uvedené době byla naplněna kritéria fungujícího trhu. Naopak se koncem druhého čtvrtletí 2010 (86) a později vyskytly na jednotlivých dílčích trzích státních dluhopisů náznaky funkční poruchy, zejména s ohledem na intervence ECB a další zásahy na evropské úrovni. K 31. prosinci 2009 a 31. březnu 2010, jež při oceňování sloužily jako referenční termíny, však tyto okolnosti nepanovaly.
(155)
Komise proto setrvává na svém názoru, že WestLB buď použila nesprávnou metodu ocenění nebo při ocenění vycházela z nesprávných parametrů s tím důsledkem, že je jeho výsledek nutno upravit o zhruba 600 mil. EUR.
(156)
Závěrem je nutno konstatovat, že ocenění všech tří dílčích portfolií reálnou ekonomickou hodnotou, jež je prezentováno ve znaleckém posudku, Komise pokládá za správné a slučitelné se svou rozhodovací praxí. Rozdíl mezi převodní a reálnou ekonomickou hodnotou aktiv v portfoliu tedy podle názoru Komise činí 6,949 mld. EUR (87).
(157)
V rozhodnutí z listopadu 2010 vyjádřila Komise pochybnosti, zdali pro účely převodu přicházejí v úvahu všechna aktiva. Jako důkaz toho, že v případě některých aktiv vznikly již v době převodu ztráty, přestože tato aktiva nespadala do oblasti působnosti bodu 32 sdělení o znehodnocených aktivech, použila Komise údaje z první zprávy o hospodaření EAA. Německo však předložilo doplňující údaje a vysvětlilo jednak rozsah tvorby rezerv na rizika, kterou EAA provedla, jednak výši ztrát z aktiv převedených na tuto agenturu. Uvedené vysvětlení bylo přijatelné a rozptýlilo pochybnosti Komise. Z tohoto důvodu není u aktiv, jež nelze zachránit, třeba provádět žádné další úpravy.
- Odečítané položky
(158)
Komise neakceptuje žádné další odečítané položky kromě těch, jež uznala již v rozhodnutí z listopadu 2010. Akceptovány byly rovněž kompenzační účinky kapitálové injekce (3,267 mld. EUR) a úvěrových dluhopisů (268 mil. EUR) (88) (srv. 44. bod odůvodnění tabulka 2). Komise dále Německo vyzvala, aby si k těmto kompenzačním účinkům vyžádalo stanovisko Deutsche Bundesbank a nechalo si regulátorem, např. právě německou centrální bankou, v souladu se sdělením o znehodnocených aktivech přezkoumat a potvrdit případné změny v ocenění portfolia. K tomuto přezkumu a potvrzení regulátorem však nedošlo.
(159)
K závazkům zaručeným zřizovatelem banky Komise konstatuje, že ocenění závazků samo o sobě není předmětem sdělení o znehodnocených aktivech. Musela tedy přezkoumat, jak postupovat v případě převodu, který, jako v daném případě, zahrnuje nejen aktiva, ale i závazky. Komise sice uznává, že převod závazků s nízkým rozpětím může představovat ekonomickou nevýhodu, nicméně musela vytvořit rovnováhu mezi sjednanými aktivy a závazky. Komise tedy při přezkumu celkové výše podpory sice přihlédla k účinkům závazků zaručeným zřizovatelem banky (srv. 133. bod odůvodnění), nicméně je toho názoru, že by při určování reálné ekonomické hodnoty zohledňovány být neměly.
(160)
Pokud jde o budoucí kladné hospodářské výsledky docílené z převedených aktiv, nepřipojuje se Komise k názoru Německa, nýbrž setrvává na svém stanovisku, že by od okamžiku převodu aktiv již nemělo být k budoucím ziskům přihlíženo. Tato metoda výpočtu reálné ekonomické hodnoty úvěrového portfolia je v souladu s rozhodovací praxí Komise (89).
(161)
Ohledně přislíbených, avšak nečerpaných úvěrových linek Komise potvrzuje, že jejich účetní hodnota skutečně může být nulová. Tato možnost však nevylučuje, že se přislíbená nečerpaná úvěrová linka negativně projeví na reálné ekonomické hodnotě. Není totiž vyloučeno, že dojde k jejímu čerpání, neboť mu nelze smluvně zabránit. Skutečnost, že dosud k čerpání nedošlo, tedy na reálné ekonomické hodnotě nemění nic dokonce ani v případě, že tyto položky mají nulovou účetní hodnotu.
(162)
K diskontování očekávaných ztrát Komise konstatuje, že jím WestLB jednoduše mění svůj vlastní koncept ocenění, a to bez podpory Deutsche Bundesbank. Německo se tím dostává do rozporu se svým vlastním odhadem reálné ekonomické hodnoty, vůči názoru Komise však neprezentuje žádné další protiargumenty.
(163)
Vzhledem k tomu, že byla reálná ekonomická hodnota akceptována a že je v souladu s body 40 a 41 sdělení o znehodnocených aktivech, nejsou podle názoru Komise z hlediska ocenění reálné ekonomické hodnoty relevantní ani očekávané ztráty, ani další z celkem tří Německem uplatněných odečítaných položek.
- Správa majetku
(164)
Pochybnosti, jež měla Komise k řádné správě znehodnocených aktiv v návaznosti na převod aktiv, byly rozptýleny. Komise měla výhrady vůči tomu, aby znehodnocená aktiva nadále spravovala WestLB, neboť banka by se měla obecně soustředit na nové činnosti a zamezit jakémukoli konfliktu mezi ukončovanou a novou činností. Nicméně vzhledem k tomu, že WestLB/banka SPM nebudou po 30. červnu 2012 vykonávat žádné nové bankovní činnosti, nýbrž pouze poskytovat služby v oblasti správy majetku, nejsou pochybnosti Komise již relevantní.
(165)
Závěrem lze konstatovat, že se pochybnosti Komise nepodařilo rozptýlit, a to navzdory zohlednění všech dalších potenciálních odečítaných položek a argumentů, jež Německo uvedlo. Komise tedy nadále uvažuje ukazatel převodní delta ve výši 3,414 mld. EUR.
ii) Zpětné získání podpory („claw-back“)
(166)
Podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech musí banka v zájmu omezení narušení hospodářské soutěže, k němuž dochází tím, že jsou aktiva převáděna za cenu vyšší, než kolik činí hodnota pokládaná za přijatelnou kompenzaci selhání trhu, vrátit částku odpovídající ukazateli převodní delta. Nelze-li podporu získat zpět bezprostředně, mělo by k jejímu vrácení dojít postupně, např. za použití tzv. mechanismu claw-back. Není-li splacení podpory možné ani za pomoci uvedeného mechanismu, aniž by nastala technická insolvence, je třeba narušení hospodářské soutěže kompenzovat rozsáhlou restrukturalizací, jež může vést až k likvidaci (90).
(167)
Podle vlastních údajů v plánu restrukturalizace z února 2011 nebyla WestLB s to splatit ani oněch 3,4 mld. EUR, jež vyplývaly z prvního převodu aktiv na EAA, aniž by tím neohrozila svou životaschopnost. Možný by patrně nebyl ani prodej této banky v případě, že by tyto 3,4 mld. EUR musel Německu vracet potenciální kupec. Německo proto předložilo plán restrukturalizace z června 2011, jenž počítá s likvidací WestLB v horizontu 12 měsíců. Podle názoru Komise je likvidace WestLB dostatečná k tomu, aby bylo kompenzováno narušení hospodářské soutěže. S výhradou věrohodnosti plánu likvidace, jež bude posouzena v oddílu C, tedy Komise konstatuje, že státní podpora vyhovuje podmínkám sdělení o znehodnocených aktivech a je podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU slučitelná s vnitřním trhem.
iii) Slučitelnost doplnění EAA s vnitřním trhem
(168)
Posouzení podle sdělení o znehodnocených aktivech je nutno v zásadě provést i u převodu druhé tranše. Podle názoru Komise by však výsledek takového posouzení již neměl vzhledem k plánu restrukturalizace z června 2011 žádný dopad. Případné další narušení hospodářské soutěže, které by bylo dáno ukazatelem převodní delta v souvislosti s druhou tranší, by totiž v každém případě omezila likvidace, s níž plán restrukturalizace z června 2011 počítá. V daném zvláštním případě tedy Komise zastává názor, že nakolik lze již celkovou výši podpory pokládat za slučitelnou s vnitřním trhem podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech, není nutné detailně posuzovat ocenění, tj. výpočet reálné ekonomické hodnoty.
(169)
Převod aktiv je tedy slučitelný s vnitřním trhem a odpovídá požadavkům bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech, neboť je potenciální narušení hospodářské soutěže omezeno likvidací WestLB.
c. SLUČITELNOST PODPORY NA RESTRUKTURALIZACI / PODPORY NA LIKVIDACI S VNITŘNÍM TRHEM
(170)
Slučitelnost všech opatření podpory s vnitřním trhem musí Komise posoudit podle svých pokynů pro banky v době finanční krize, zejména podle sdělení k restrukturalizaci a sdělení pod názvem „Použití pravidel pro poskytování státní podpory na opatření přijatá ve vztahu k finančním institucím v souvislosti se současnou globální finanční krizí“ (91) (dále jen „sdělení o bankách“).
(171)
Plán restrukturalizace z června 2011 musí zajišťovat slučitelnost opatření podpory uvedených v tabulce 7 s vnitřním trhem.
(172)
Tato opatření jsou spojena s podporou v celkové výši [21,6-24,4] mld. EUR, a poměr podpory k rizikově váženým aktivům podle stavu k 31. prosinci 2009 tedy dosahuje [24,4-27,6] %. Tuto výši podpory je nutno pokládat za velmi významnou vzhledem k bilanční sumě příjemce podpory, a je tedy nutno provést rozsáhlou restrukturalizaci či likvidaci. Plán restrukturalizace musí dále zohledňovat další narušení hospodářské soutěže, k němuž dochází v důsledku státní podpory a priori neslučitelné s vnitřním trhem. Tato podpora má podobu ukazatele převodní delta. Navržená restrukturalizace či likvidace musí být takové povahy, aby toto narušení kompenzovaly.
(173)
Plán restrukturalizace z června 2011 splňuje kritéria sdělení k restrukturalizaci. Podle bodu 21 tohoto sdělení by se o řádné likvidaci či dražbě banky v obtížích mělo uvažovat vždy, když se banka nemůže hodnověrně vrátit k dlouhodobé životaschopnosti. Postup v případě řádné likvidace pak popisuje sdělení o bankách (92). Takovouto kontrolovanou likvidaci lze provádět v individuálních případech, kdy byla poskytnuta podpora na záchranu jednotlivé finanční instituce a kdy je zřejmé, že by restrukturalizace nebyla úspěšná.
(174)
Má-li být podpora na likvidaci slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU, musí podle ustálené rozhodovací praxi Komise (93) splňovat tři obecné předpoklady:
i)
podpora musí prokazatelně umožňovat řádnou likvidaci banky a současně se omezovat na minimum nezbytné k uskutečnění sledovaného cíle (94),
ii)
musí být zajištěno přiměřené sdílení nákladů, zejména vyloučením akcionářů, pokud jde o získání prospěchu z jakékoliv podpory v souvislosti s likvidací (95),
iii)
aby se zamezilo nepřiměřeným narušením hospodářské soutěže, měla by být fáze likvidace omezena na dobu nezbytně nutnou pro řádné provedení likvidace. Finanční instituce by po dobu, po kterou pokračuje v činnosti, neměla vyvíjet žádné nové aktivity, ale pouze pokračovat v aktivitách stávajících. Bankovní licence by měla být odňata co nejdříve (96).
i) Prokázání řádné likvidace
(175)
Plán restrukturalizace z června 2011 předpokládá podle názoru Komise scénář řádné likvidace WestLB a opírá se o dohodu akcionářů banky o sdílení nákladů. Plán zohledňuje zejména skutečnost, že jsou již po dva roky neúspěšně hledány jiné, tržně zaměřené možnosti řešení pro WestLB, které by mohly být nákladově příznivější či méně škodlivé pro hospodářskou soutěž. Na straně druhé by mohla nekontrolovaná likvidace ohrozit finanční stabilitu. Řádnou likvidací lze toto riziko ošetřit lépe. Plán restrukturalizace z června 2011 Komisi umožňuje posoudit postup likvidace a potenciální důsledky státních opatření pro hospodářskou soutěž, která jsou s tímto postupem spojena.
(176)
Velmi důležitým kritériem pro posouzení určitého plánu jakožto scénáře likvidace je to, zdali banka zastaví veškeré bankovní činnosti a pokračuje pouze v činnostech na likvidaci stávajících portfolií, avšak neuzavírá nové transakce.
(177)
Ukončení bankovních činností by mělo být zajištěno mj. prodejem či převodem všech stávajících aktiv a závazků banky s tím důsledkem, že zůstane zachována jen zbytková struktura, pokud si takový postup žádá likvidace stávajících aktiv, a zejména zachování hodnoty při likvidaci portfolií banky.
(178)
Podle plánu restrukturalizace z června 2011 převede WestLB všechna svá bankovní aktiva na spořitelny nebo EAA. Ke 30. červnu 2012 tedy již nebudou v bance zbývat téměř žádné rizikově vážená aktiva. Německo se zavázalo, že zbytek banky již nebude nadále používat obchodní firmu „WestLB“, nýbrž se do nejvýše tří měsíců přejmenuje na „SPM-Bank“. Banka též nebude provádět žádné bankovní činnosti na vlastní účet, nýbrž bude působit pouze jako poskytovatel služeb pro EAA a v omezeném rozsahu též pro třetí osoby. Plán restrukturalizace tedy vymezil významné a nezvratné kroky, jež do 12 měsíců povedou ve většině původních oblastí činnosti WestLB k jejímu neodvolatelnému odchodu z tohoto trhu.
(179)
Za druhé je fáze likvidace v souladu s bodem 47 sdělení o bankách omezena na dobu nezbytně nutnou pro řádné provedení likvidace, tak aby se zamezilo nepřiměřenému narušení hospodářské soutěže. Likvidace WestLB sice potrvá několik let, avšak toto období lze za nezbytné minimum pokládat. Hospodářské soutěži bude vystavena pouze servisní společnost, jež bude nabízet omezený počet služeb v oblasti správy majetku pro třetí osoby. Německo se zavázalo, že tato servisní společnost bude nejpozději do 31. prosince 2016 prodána. Přechodné období do 31. prosince 2016 je nutné k tomu, aby vedení banky SPM mohlo provést reorganizaci a aby byla vyčleněna servisní společnost a sestavena alespoň krátká výsledovka s cílem přilákat potenciální investory. Sama banka SPM si ponechá odpovědnost za aktiva, jež nebude možno fyzicky převést na EAA, takže délka její existence bude záviset na době splatnosti těchto aktiv. Likvidace portfolií, při níž bude usilováno o zachování jejich hodnoty, by měla trvat do roku 2028 s tím, že ji nelze zkrátit. Funkce držitele aktiv však sama o sobě nepředstavuje hospodářskou činnost, a tedy nemá dopad na hospodářskou soutěž. V rámci snižování personálu banky SPM bude cílový počet 1 000 zbývajících zaměstnanců dosažen sice až po několika letech, tato skutečnost je však úměrná omezování činnosti banky SPM, neboť její reorganizace bude navzdory ukončení bankovní činnosti pracovně velmi náročná. Celkově lze konstatovat, že všechny tyto procesy budou realizovány v co nejkratších lhůtách.
(180)
Podle třetího kritéria by měla banka ukončit svou činnost na trhu, s výjimkou prodeje svých aktiv, a zajistit, aby z původní bankovní činnosti byla na trhu nadále vykonávána jen nepodstatná část.
(181)
Některé činnosti sdružené do činnosti Verbundbank převezme Helaba. Z hlediska rozvahy představují činnosti Verbundbank méně než 20 % bývalé bilanční sumy WestLB (portfolio Verbundbank odpovídá bilanční sumě maximálně 45 mld. EUR, kdežto bilanční suma WestLB dosahovala v roce 2008 288 mld. EUR). Pokud jde o počet zaměstnanců, Komise konstatuje, že u vyčleněné Verbundbank zůstane nadále zaměstnáno méně než 10 % bývalých zaměstnanců WestLB (zhruba 400 oproti 5 661 zaměstnancům WestLB v roce 2008). Dále je nutno zohlednit, že Verbundbank bude vyčleněna formou odštěpení aktiv a závazků, a že tedy nebude převáděna jako samostatná banka. Jelikož se tato transakce tedy netýká WestLB, nýbrž pouze malé části jejích aktiv a závazků, nelze ji pokládat za významný prodej této banky.
(182)
Komise nemá indicie o tom, že by nebyly naplněny podmínky bodu 49 sdělení o bankách, podle nichž by se měla transakce uskutečnit za tržních podmínek a za dotčená aktiva a závazky by měla být docílena co nejvyšší prodejní cena. Komise v této souvislosti konstatuje, že WestLB zorganizovala v minulosti neúspěšné řízení o prodeji, při němž usilovala o to, aby byla za všechna její aktiva a závazky co nejvyšší prodejní cena dosažena. Neobdržela však žádnou přijatelnou nabídku ke koupi. Hodnotu podniku tvořeného činnostmi Verbundbank, která zahrnuje aktiva, závazky a organizační strukturu se zhruba 400 zaměstnanci, dále v současnosti zkoumá několik externích auditorů na základě standardních metod ocenění. Německo se zavázalo, že bude hodnota tohoto podniku tvořeného činnostmi Verbundbank, které nepřevezme Helaba ani spořitelny, v souladu s rámcovou dohodou rovna nule. Na rozdíl od jiných postupů prodeje v případech likvidace (97) si prodej činností Verbundbank ze strany WestLB nevyžádá žádné dodatečné prostředky vyplácené státními subjekty. Komise tedy neshledává neoprávněnou výhodu pro právnickou osobu, jež bude přebírat činnosti Verbundbank, a vyvozuje tedy závěr, že prodejem těchto činností neobdrží podporu ani Helaba, ani spořitelny.
(183)
V daném případě jsou rovněž dodržena pravidla pro odprodej celé banky, která upravuje bod 17 a násl. sdělení k restrukturalizaci, přestože tato pravidla nejsou v daném případě vůbec použitelná (98). Podle uvedených pravidel je nutno splnit následující předpoklady: obnova životaschopnosti, sdílení nákladů a omezení případného narušení hospodářské soutěže. Prodej bance Helaba tyto předpoklady splňuje. Za prvé je Helaba nejspíše s to zaručit životaschopnost převedené banky. Verbundbank má totiž oproti ní samotné spíše nízkou bilanční sumu a počet zaměstnanců a životaschopnost podniku, jenž z převzetí vzejde, ovlivní jen málo. Na straně druhé povede převzetí zřejmě k úsporám nákladů, které hovoří proti tomu, aby byla Verbundbank pozitivně posouzena jako samostatná banka (99). Za druhé je zaručeno sdílení nákladů, neboť akcionáři WestLB nedocílí prodejem žádného výnosu, nýbrž naopak přijdou o kapitál, který do WestLB investovali. Za třetí se činnosti WestLB zredukují na méně než 20 % původního rozsahu, v kterémžto případě nepožaduje Komise v rámci své standardní rozhodovací praxe žádná další kompenzační opatření (100).
(184)
Komise dále nemá důvod předpokládat, že lze Verbundbank jakožto seskupení aktiv pokládat za ekonomického nástupce WestLB. Právním nástupcem WestLB není ani Helaba, ani není s WestLB ve významné míře funkčně totožná Verbundbank. Předpoklady, z nichž Komise vychází při zjišťování, zdali podnik pokračující ve výkonu činnosti původního podniku obdržel podporu, tedy nejsou v případě Helaby naplněny (101).
(185)
V neposlední řadě je též zaručeno, že podpora zůstane omezena na potřebné minimum. Zejména budou aktiva převedena na EAA pouze tehdy, nebude-li možné je prodat soukromým kupcům. Další kapitálová injekce do banky SPM je nutná k pokrytí nákladů na likvidaci. V neposlední řadě lze podporu likvidity chápat jako nedílnou součást likvidačního scénáře, neboť jejím smyslem je pouze poskytovat ochranu během přechodného období do 30. června 2012 v případě, že by na trhu došlo k turbulencím. Podpora likvidity tedy zaručuje, že se z řádné likvidace nestane před 30. červnem 2012 likvidace neřízená.
ii) Vlastní příspěvek a sdílení nákladů
(186)
Druhá část posouzení se zaměřuje na sdílení nákladů. Podle bodu 46 sdělení o bankách je v souvislosti s likvidací nutné zejména dbát na to, aby se co nejvíce omezil morální hazard, zejména prostřednictvím vyloučení akcionářů a případně určitých typů věřitelů, pokud jde o získání prospěchu z jakékoliv podpory v souvislosti s řízenou likvidací. V případu Northern Rock (102) a HRE (103) bylo přiměřeného sdílení nákladů dosaženo zestátněním těchto finančních institucí. Jako v obou uvedených případech přijdou i v případu předmětném akcionáři o svůj veškerý kapitál vložený do účasti v bance. Kromě toho převezmou odpovědnost za divize, na něž se má WestLB rozdělit, akcionáři WestLB, resp. SoFFin. Tito akcionáři též poskytnou další kapitál s tím, že většinu hybridního kapitálu zajistí SoFFin.
(187)
Spořitelny vyslovily souhlas s tím, že převezmou odpovědnost za činnosti Verbundbank, a poskytnou pro tento účel kapitál. Severní Porýní-Vestfálsko deklarovalo připravenost nést většinu nákladů, tj. převzít všechny náklady na provoz a likvidaci banky SPM. SoFFin akceptoval, že ponese významnou část nákladů tím, že ve WestLB ponechá dvě třetiny ze svého vkladu tichého společníka, takže mu s velkou pravděpodobností jeho investice nebude splacena. Dohoda tedy celkově dostatečným způsobem zohledňuje jak schopnost jednotlivých stran nést určitou část zátěže, tak rozsah jejich dřívějšího vlivu na strategickou orientaci, správu a řízení banky.
iii) Omezení narušení hospodářské soutěže
(188)
Plán likvidace zaručuje, že bude narušení hospodářské soutěže, jež WestLB vyvolá, omezeno, neboť banka nejpozději k 30. červnu 2012 zmizí z trhu. Poté bude WestLB transformována v jednotku, jež nebude vykonávat bankovní činnosti a bude společně s EAA likvidovat aktiva.
(189)
Neúměrnému narušení hospodářské soutěže při likvidaci bude dále zabráněno tím, že bude zajištěno, aby WestLB ve své činnosti po 30. červnu 2012 pokračovala pouze po dobu nezbytnou k likvidaci a nezahajovala nové činnosti, nýbrž ty stávající postupně ukončovala. V daném případě bude tento princip realizován tím způsobem, že části bankovní licence, které nebude WestLB potřebovat pro držbu aktiv ani poskytování služeb v oblasti správy majetku, budou této bance co nejdříve, nejpozději však do 31. prosince 2012 odňaty.
(190)
Pokud jde o záměr banky SPM vyčlenit servisní společnost, jež bude třetím osobám poskytovat služby správy majetku, a tím konkurovat jiným poskytovatelům těchto služeb, Komise konstatuje, že je záměrem tohoto plánu snížit podíl státní podpory na kapitálu WestLB po datu 30. června 2012. Spolková země Severní Porýní-Vestfálsko, jež bude za banku SPM odpovědná, převzala z akcionářů WestLB největší část nákladů. Snížení provozních nákladů banky SPM poskytováním služeb pro třetí osoby tedy lze obhájit.
(191)
Mimoto jsou možnosti, jak by mohla servisní společnost narušit hospodářskou soutěž, omezeny díky několika závazkům, jež předložilo Německo. Za prvé bude moci vykonávat činnosti pro třetí osoby pouze jedna oddělená jednotka banky SPM, jejíž bankovní licence bude omezena na nezbytné minimum a jež má být nejpozději do 31. prosince 2016 prodána. Za druhé byl sestaven vyčerpávající seznam činností, jež přicházejí v úvahu jako služby, jež by mohla banka SPM poskytovat. V této souvislosti se Německo zavazuje vrátit nejpozději do 31. prosince 2012 všechny bankovní licence WestLB, jež nebudou zapotřebí k poskytování služeb správy majetku. Za třetí bude v průběhu restrukturalizace výrazně omezen počet zaměstnanců banky SPM, jenž v roce 2016 nepřekročí 1 000, tedy ani ne 20 % původního stavu 5 661 zaměstnanců WestLB v roce 2008. Za čtvrté nebude smět na činnosti pro třetí osoby, o nějž se bude moci servisní společnost banky SPM ucházet na trhu, připadat více než [40-60] % jejích hrubých výnosů, čímž bude tato obchodní perspektiva efektivně omezena. Za páté se Německo zavazuje, že banka SPM bude své služby správy majetku nabízet výlučně za tržní ceny a že oddělená jednotka bude své ceny určovat tak, aby celkově pokrývaly náklady. V neposlední řadě se Německo zavazuje provést likvidaci i servisní společnosti, jež bude obsluhovat portfolia třetích osob, pokud by se tuto společnost nepodařilo nejpozději do 31. prosince 2016 prodat. Kombinace těchto omezení je zárukou toho, že nadále vykonáván bude jen malý okruh původních činností a že riziko narušení hospodářské soutěže tak bude jen velmi nízké.
(192)
Servisní společnost bude navíc patrně dostatečně životaschopná. Jak vyplývá z podkladů, jež Německo předložilo, bude tato vyhlídka realistická zejména po úpravě […]. Budou-li provedena opatření k úspoře nákladů a posíleny podnikatelské vyhlídky, je možné, že servisní společnost přitáhne investory jednající v souladu s principy tržního hospodářství.
(193)
Závazky, jež Německo předložilo, jsou dostatečnou zárukou toho, aby banka SPM na trhu své služby nadále již nenabízela, pokud by se mělo ukázat, že její činnost nebude natolik rentabilní, jak se předpokládá, a pokud by se ji proto nepodařilo v roce 2016 prodat.
d. ZÁVĚR
(194)
Z výše uvedených důvodů dospívá Komise k závěru, že plán restrukturalizace z června 2011 předpokládá scénář řádné likvidace WestLB, který vzhledem k závazkům uvedeným v příloze splňuje všechna příslušná kritéria podle sdělení k restrukturalizaci a sdělení o bankách, a tedy zajišťuje slučitelnost opatření uvedených v tabulce 7. Pochybnosti o slučitelnosti dodatečné podpory s vnitřním trhem, jež Komise vyjádřila v rozhodnutích o zahájení formálního vyšetřovacího řízení, jsou tedy rozptýleny.
(195)
V rámci tohoto rozhodnutí musela Komise přihlédnout též k opatřením, jež byla realizována na základě rozhodnutí z května 2009. Toto rozhodnutí a plán restrukturalizace z dubna 2009, z nějž rozhodnutí vycházelo, se nezabývaly následně poskytnutou podporou. Uvedený plán nezaručoval ani životaschopnost, sdílení nákladů a omezení narušení hospodářské soutěže, jež jsou potřebné k tomu, aby byla pozdější podpora slučitelná s vnitřním trhem. Komise proto ve svých rozhodnutích z prosince 2009 a listopadu 2010 požadovala nový rozsáhlý plán restrukturalizace. Tento plán, jenž nahradil všechny dřívější plány, byl předložen v červnu 2011. Na jeho základě navíc nastoupila na místo restrukturalizace WestLB, jež byla doposud plánována, likvidace. Jak uvádí 194. bod odůvodnění, lze pomocí plánu restrukturalizace z června 2011 zaručit slučitelnost veškeré podpory, jež byla WestLB poskytnuta v letech 2008-2012. Rozhodnutí z května 2009 je tedy bezpředmětné a mělo by být zrušeno. Toto zrušení by mělo platit též pro všechny závazky a podmínky, jež byly v souvislosti s rozhodnutím z května 2009 předloženy.
VI. VÝHODA PRO SPOŘITELNY
(196)
Pochybnosti Komise dané tím, že se spořitelny dostatečně nepodílejí na sdílení nákladů a že z opatření na záchranu znehodnocených aktiv neúměrně profitují, jsou nyní rozptýleny.
(197)
Za prvé se nepodařilo prokázat, že by byly spořitelny povinny přispět na rekapitalizaci WestLB. Spořitelny žádný takový zvláštní závazek nepřijaly.
(198)
Za druhé Komise konstatuje, že spořitelny převzaly významnou část nákladů, čímž kompenzovaly omezení svého rizika ztrát na 4,5 mld. EUR. Povinnost spořitelen hradit případné ztráty v případě zrušení EAA sice byla poněkud zmírněna tím, že nyní platí pro ztráty do výše 4,5 mld. EUR. Spořitelny však nebyly povinny převádět aktiva na EAA a dostaly ve smlouvách prostor, aby ručení za ztráty interně upravily. Přesto nesou spořitelny od vydání rozhodnutí z prosince 2009 významnou část nákladů a přišly o veškerý kapitál, jež do WestLB investovaly. Touto otázkou již tedy není třeba se zabývat.
(199)
V neposlední řadě je nutno poukázat na skutečnost, že u žádného z členů spořitelních sdružení nelze konstatovat zvýhodnění, které by přesahovalo rámec likvidace WestLB. Zejména převod aktiv na banku Helaba a poskytnutí kapitálu pro tuto banku výměnou za podíly v ní lze pokládat za kroky, jež jsou součástí likvidace WestLB a byly sjednány pouze k jejímu účelu. I kdyby tato opatření představovala státní podporu, byla by tato podpora s ohledem na poskytnutí podpory likvidity ve prospěch WestLB slučitelná s vnitřním trhem,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1) Opatření, jež Německo realizovalo a naplánovalo pro společnost WestLB AG, tj.
a)
zajištění proti riziku pro portfolio Phoenix v rozsahu 5 mld. EUR v roce 2009,
b)
kapitálová injekce ve výši 3 mld. EUR ve spojení prvním převodem aktiv v roce 2010,
c)
první převod aktiv na agenturu Erste Abwicklungsanstalt, který se uskutečnil v roce 2010 a který obsahoval prvek podpory ve výši 10,812 mld. EUR,
d)
druhý převod aktiv na agenturu Erste Abwicklungsanstalt, který se uskutečnil v roce 2012 a který obsahoval prvek podpory ve výši [1,3-2,6] mld. EUR,
e)
nový kapitálový nástroj ve prospěch banky SPM ve výši 1 mld. EUR v roce 2012,
f)
další úhrada ztrát banky SPM ve výši [0,5-2,0] mld. EUR, kterou v roce 2012 převezme spolková země Severní Porýní-Vestfálsko,
g)
poskytnutí likvidity ze strany akcionářů WestLB AG v prvním pololetí 2012 […] představují státní podporu.
2) Státní podpora uvedená v odstavci 1 je s ohledem na závazky uvedené v příloze slučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
Německo zajistí, aby byly Komisi od oznámení tohoto rozhodnutí každého čtvrt roku podávány podrobné zprávy o opatřeních, jež budou přijata k provedení rozhodnutí.
Článek 3
Ruší se rozhodnutí Komise ze dne 12. května 2009 ve věci C 43/2008.
Článek 4
Toto rozhodnutí je určeno Spolkové republice Německo.
V Bruselu dne 20. prosince 2011.