ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 20ής Απριλίου 2011
σχετικά με την εικαζόμενη ενίσχυση υπέρ της επιχείρησης Trèves C 4/10 (πρώην NN 64/09) που χορήγησε η Γαλλική Δημοκρατία
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 2585]
(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/676/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62, παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις διατάξεις των προαναφερόμενων άρθρων (1) και αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις τους,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Η Επιτροπή ενημερώθηκε από άρθρα που δημοσιεύτηκαν στον τύπο την άνοιξη του 2009 ότι η επιχείρηση Trèves ήταν αποδέκτης επένδυσης ύψους 55 εκατ. ευρώ του Fonds de Modernisation des Equipementiers Automobiles (ταμείο για τον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων κατασκευής εξοπλισμών αυτοκινήτων) (στο εξής «FMEA»). Με επιστολές της 5ης Μαΐου 2009, 11ης Ιουνίου 2009, 10ης Ιουλίου 2009 και 4ης Νοεμβρίου 2009, η Επιτροπή απηύθυνε στις γαλλικές αρχές αιτήσεις παροχής πληροφοριών για το θέμα. Οι γαλλικές αρχές απάντησαν σε αυτές τις αιτήσεις με επιστολές (ή ηλεκτρονικές επιστολές) της 5ης Ιουνίου 2009, 23ης Ιουνίου 2009, 18ης Αυγούστου 2009, 18ης Νοεμβρίου 2009 και της 23ης Δεκεμβρίου 2009.
(2)
Εξάλλου, με αίτηση των γαλλικών αρχών, πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση στις εγκαταστάσεις της Επιτροπής στις 8 Ιανουαρίου 2010. Μετά τη συνεδρίαση αυτή, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν συμπληρωματικές πληροφορίες με ηλεκτρονική επιστολή της 15ης Ιανουαρίου 2010.
(3)
Με επιστολή της 29ης Ιανουαρίου 2010, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Γαλλία για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής «ΣΛΕΕ») σε σχέση με την επένδυση του FMEA καθώς και για σχέδιο αναδιάταξης χρέους από φορολογικές και κοινωνικοασφαλιστικές οφειλές (γνωστό και ως «σχέδιο διευθέτησης του χρέους») που χορηγήθηκε στην Trèves από το γαλλικό κράτος. Η Γαλλία κοινοποίησε τις παρατηρήσεις της για την κίνηση επίσημης διαδικασίας έρευνας στις 25 Μαρτίου 2010.
(4)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις για τα εν λόγω μέτρα.
(5)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις για την υπόθεση αυτή από τους ακόλουθους ενδιαφερόμενους: την Ιταλική Δημοκρατία, την επιχείρηση Trèves, τον όμιλο PSA Peugeot Citroën, τον όμιλο Renault, έναν ανταγωνιστή της Trèves που επιθυμούσε να διατηρηθεί η ανωνυμία του και το FMEA (3). Η Επιτροπή κοινοποίησε αυτές τις παρατηρήσεις στη Γαλλία, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να τις σχολιάσει, και έλαβε τις παρατηρήσεις της Γαλλίας με επιστολή της 5ης Οκτωβρίου 2010. Πραγματοποιήθηκε επίσης συνεδρίαση με τις γαλλικές αρχές στις 18 Νοεμβρίου 2010. Τέλος, διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή συμπληρωματικές πληροφορίες με ηλεκτρονικές επιστολές της 21ης Δεκεμβρίου 2010 και της 22ας Φεβρουαρίου 2011.
II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΥΠΟ ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΕΤΡΩΝ
(6)
Πριν την περιγραφή των υπό εξέταση μέτρων, πρέπει να γίνει παρουσίαση του Στρατηγικού Ταμείου Επενδύσεων (Fonds Stratégique d’Investissement) (στο εξής «FSI»), του FMEA, της CDC Entreprises, εταιρείας διαχείρισης του FMEA (σημείο II.1) καθώς και της επιχείρησης Trèves και των μέτρων που ελήφθησαν γι’ αυτήν (σημείο ΙΙ.2 κατωτέρω). Τέλος, θα παρατεθούν οι λόγοι που επέβαλαν την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας σχετικά με την επένδυση του FMEA και το σχέδιο αναδιάταξης του χρέους από φορολογικές και κοινωνικοασφαλιστικές οφειλές (σημείο ΙΙ.3 κατωτέρω).
II.1. Το FSI, το FMEA και η CDC Entreprises
(7)
Λόγω της κρίσης που εκδηλώθηκε το 2008, η Γαλλία θέσπισε το Στρατηγικό Ταμείο Επενδύσεων (στο εξής «FSI») για να στηρίξει την οικονομία της. Λίγο αργότερα, σε σύμπραξη με τον όμιλο PSA Peugeot Citroën (στο εξής «PSA») και τον όμιλο Renault (στο εξής «Renault»), δημιούργησαν το FMEA. Ενώ το πεδίο παρέμβασης του FSI αφορά όλους τους τύπους επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από τον σχετικό οικονομικό τομέα, το FMEA παρεμβαίνει μόνο υπέρ των κατασκευαστών εξοπλισμών αυτοκινήτων.
(8)
Το Στρατηγικό Ταμείο Επενδύσεων είναι ταμείο με κεφάλαιο 20 δισεκατ. ευρώ που συστάθηκε από τη γαλλική κυβέρνηση τον Δεκέμβριο του 2008 για να καλύπτει τις ανάγκες σε ίδια κεφάλαια επιχειρήσεων που θεωρούνται φορείς ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας για τη γαλλική οικονομία. Κατά την άποψη της διοίκησης του FSI, το ταμείο αυτό επενδύει μόνο σε επιχειρήσεις που παρουσιάζουν καλές προοπτικές ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας για τη γαλλική οικονομία.
(9)
Το FSI ανήκει κατά 49 % στη γαλλική κυβέρνηση και κατά 51 % στο ταμείο παρακαταθηκών και δανείων (Caisse des Dépôts et Consignation) (στο εξής «CDC»). Το CDC «και οι θυγατρικές του συνιστούν δημόσιο όμιλο στην υπηρεσία του γενικού συμφέροντος και της οικονομικής ανάπτυξης» της Γαλλίας (4), και η διοίκησή του διορίζεται με διάταγμα.
(10)
Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του FSI είναι ο γενικός διευθυντής του CDC. Το ΔΣ του FSI απαρτίζεται, εκτός από τον πρόεδρό του, από έξι διοικητικούς υπαλλήλους εκ των οποίων ο ένας εκπροσωπεί τη CDC, δύο εκπροσωπούν το κράτος (ο γενικός διευθυντής των συμμετοχών του κράτους και ο γενικός διευθυντής επιχειρήσεων) και τρία μέλη εκπροσωπούν τα συμφέροντα των επιχειρήσεων (τα διευθυντικά στελέχη των επιχειρήσεων SCOR, Essilor και Artémis).
(11)
Το FMEA είναι αμοιβαίο κεφάλαιο υψηλού κινδύνου με αποστολή να ευνοεί τη δημιουργία ανταγωνιστικών κατασκευαστών εξοπλισμών αυτοκινήτων, ικανών να προσφέρουν στους πελάτες τους δυναμικό έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και ισχυρή διεθνή παρουσία. Πραγματοποιεί επενδύσεις ανώτατου ποσού 60 εκατ. ευρώ προς αποκλειστικό όφελος των μετόχων του, μόνο του ή από κοινού με άλλους ιδιώτες επενδυτές ή άλλα ταμεία.
(12)
Η δημιουργία του FMEA (στις 25 Μαρτίου 2009) εντάσσεται στο πλαίσιο του σχεδίου στήριξης του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας, που ανήγγειλε ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας στις 4 Δεκεμβρίου 2008. Χρηματοδοτήθηκε με 600 εκατ. ευρώ που προέρχονται από το FSI (200 εκατ. ευρώ), την PSA (200 εκατ. ευρώ) και τη Renault (200 εκατ. ευρώ).
(13)
Η διαχείριση του FMEA ασκείται από την CDC Entreprises, θυγατρική της CDC. Οι επενδυτικές αποφάσεις λαμβάνονται από την CDC Entreprises.
(14)
Το FMEA διαθέτει επιτροπή επιλογής και επιτροπή επενδύσεων που είναι επιφορτισμένες με την προετοιμασία των φακέλων πριν από την υλοποίηση της επένδυσης από την εταιρεία διαχείρισης CDC Entreprises. Οι τρεις επενδυτές εκπροσωπούνται ισομερώς σε αυτές τις επιτροπές: PSA, Renault και FSI.
(15)
Σύμφωνα με τον εσωτερικό κανονισμό του FMEA, η εταιρεία διαχείρισης υποχρεούται να συμβουλεύεται την επιτροπή επιλογής ως προς τον στρατηγικό χαρακτήρα των επενδυτικών σχεδίων. Αυτές οι συμβουλευτικές γνωμοδοτήσεις δεν δεσμεύουν την εταιρεία διαχείρισης. Εγκρίνονται με πλειοψηφία δύο τρίτων.
(16)
Είναι υποχρεωτικό να ζητείται η γνώμη της επιτροπής επενδύσεων πριν την πραγματοποίηση οποιασδήποτε επένδυσης ή αποεπένδυσης ή για κάθε παρέκκλιση από τα κριτήρια και τους κανόνες της επενδυτικής πολιτικής. Οι γνώμες της για ένα επενδυτικό σχέδιο ή για μια αποεπένδυση εγκρίνονται επίσης με πλειοψηφία δύο τρίτων και δεν είναι δεσμευτικές για την εταιρεία διαχείρισης. Παρ’ όλα αυτά, σε περίπτωση αρνητικής ψήφου ενός εκ των τριών επενδυτών, η εκδοθείσα γνώμη εκλαμβάνεται ως αρνητική γνώμη. Σε αυτή την περίπτωση, το σχέδιο επένδυσης ή αποεπένδυσης επιστρέφεται στην επιτροπή επιλογής.
(17)
Η CDC Entreprises είναι σημαντικός παράγοντας του επενδυτικού κεφαλαίου στη Γαλλία. Οφείλει να τηρεί το σύνολο των κανόνων που ορίζονται από την Autorité des Marchés Financiers (Αρχή κινητών αξιών και αγορών) σε θέματα διαχείρισης για λογαριασμό τρίτων, ιδίως τους κανόνες περί ανεξαρτησίας έναντι της επιλογής των επενδυτών και της πρόληψης συγκρούσεων συμφερόντων. Η CDC Entreprises διαχειρίζεται μεταξύ άλλων τις επενδύσεις του FSI στις μη εισηγμένες ΜΜΕ καθώς και επενδύσεις για λογαριασμό της CDC και άλλων επενδυτών.
(18)
Η CDC Entreprises είναι κατά 100 % θυγατρική της CDC. Ο πρόεδρος και ο γενικός διευθυντής της CDC Entreprises διορίζονται από το διοικητικό συμβούλιο της, τα μέλη του οποίου διορίζονται επίσης από τη CDC.
(19)
Η CDC Entreprises έχει συνάψει με το FSI σύμβαση παροχής βοήθειας και συμβουλών βάσει των όρων της οποίας μία ειδική ομάδα του FSI βοηθά την CDC Entreprises στην προεπιλογή των επενδυτικών σχεδίων (μεταξύ άλλων, μελέτες σκοπιμότητας και αξιολόγησης κινδύνων, μελέτη και βοήθεια για την εφαρμογή αυτών των παρεμβάσεων) και την παρακολούθηση των επενδύσεων που έχουν πραγματοποιηθεί.
(20)
Λόγω της οργάνωσης και της λειτουργίας των επιτροπών του FMEA, η CDC Entreprises έχει την αποκλειστική εξουσία χρησιμοποίησης των πόρων του FMEA. Οι αποφάσεις των επιτροπών δεν δεσμεύουν την εταιρεία διαχείρισης (με εξαίρεση τις παρεκκλίσεις από τα κριτήρια και τους κανόνες της πολιτικής επενδύσεων και της διαχείρισης συγκρούσεων συμφερόντων, στοιχείο το οποίο δεν αφορά την παρούσα υπόθεση). Οι γαλλικές αρχές έχουν διευκρινίσει ότι, μέχρι σήμερα, η CDC Entreprises δεν θεώρησε ποτέ σκόπιμο να αντιταχθεί στις γνώμες των επιτροπών σε θέματα επενδύσεων.
(21)
Το κατωτέρω διάγραμμα αριθ. 1 παρουσιάζει συνοπτικά τους δεσμούς που συνδέουν το γαλλικό κράτος, την CDC, την CDC Entreprises, το FSI, το FMEA, την PSA και την Renault.
Διάγραμμα 1
Δεσμοί μεταξύ του γαλλικού κράτους, της CDC, της CDC Entreprises, του FSI, του FMEA, της PSA και της Renault.
II.2. Η επιχείρηση Trèves και τα μέτρα που ελήφθησαν γι’ αυτήν
(22)
Η επιχείρηση Trèves ειδικεύεται στην κατασκευή στοιχείων που συνθέτουν το εσωτερικό των αυτοκινήτων. Η Trèves απασχολούσε περίπου 6 500 άτομα πριν την εφαρμογή του υπό εξέταση σχεδίου αναδιάρθρωσης (το σχέδιο αναδιάρθρωσης αφορά 1 300 άτομα). Είναι οργανωμένη με βάση τρεις πόλους δραστηριότητας: ηχητικά συστήματα (5), καθίσματα και συστατικά στοιχεία καθισμάτων και υφάσματα ταπετσαρίας. Η επιχείρηση διέθετε 9 εργοστάσια (τα 2 έχουν κλείσει) και είναι εγκατεστημένη σε 14 χώρες (μεταξύ των οποίων στην Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Πορτογαλία, τη Σλοβενία και την Τσεχική Δημοκρατία). Το 40 % του κύκλου εργασιών της υλοποιείται στη Γαλλία. Οι κύριοι πελάτες της είναι η Renault, η Peugeot SA, η Volkswagen, η Nissan και η Toyota.
(23)
Λίγο πριν εκδηλωθεί η κρίση του 2008, η Trèves άρχισε να αποκομίζει τα οφέλη ενός πρώτου σχεδίου αναδιάρθρωσης που τέθηκε σε εφαρμογή το 2005 και είχε στόχο τη μείωση του προσωπικού και τον εξορθολογισμό της παραγωγικής ικανότητας. Όταν εκδηλώθηκε η οικονομική κρίση, η Trèves αποφάσισε να τροποποιήσει και να επεκτείνει το σχέδιο αναδιάρθρωσής της και επιδίωξε να διεξαγάγει συνομιλίες με τους πιστωτές της στο πλαίσιο διαδικασίας συνδιαλλαγής (6).
(24)
Έτσι, στις 25 Μαΐου 2009, υπεγράφη πρωτόκολλο συνδιαλλαγής ανάμεσα στον μέτοχο της Trèves (την εταιρεία χαρτοφυλακίου «Severt», μοναδικό μέτοχο), τις εταιρείες του ομίλου Trèves, τους πιστωτές (δηλαδή τις τράπεζες) και το FMEA. Το πρωτόκολλο αυτό στηρίζεται στην εφαρμογή ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης (το σχέδιο αυτό περιγράφεται στο τμήμα V.1.1).
(25)
Η χρηματοδότηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης εκτιμήθηκε σε [110-140] (7) εκατ. ευρώ. Ως προς αυτό, τα διάφορα μέρη ανέλαβαν τις δεσμεύσεις που περιγράφονται στο πρωτόκολλο της 25ης Μαΐου 2009.
(26)
Οι αυτοκινητοβιομηχανίες Peugeot και Renault δεσμεύθηκαν να συνεισφέρουν ποσό 33,3 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της χρηματοδότησης […].
(27)
Ο όμιλος Trèves δεσμεύθηκε να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να συνεισφέρει το 2009 ποσό που αντιστοιχεί σε [5-20] % των ταμειακών αναγκών, ήτοι [5-30] εκατ. ευρώ.
(28)
Οι τράπεζες χορήγησαν νέα τραπεζική πίστωση ύψους [10-30] εκατ. ευρώ. Επιπλέον, οι τράπεζες ενέκριναν τη χορήγηση δανείου εξυγίανσης ύψους [30-60] εκατ. ευρώ με στόχο την εξόφληση των υφισταμένων βραχυπρόθεσμων δανείων ([0-20] εκατ.) και των μεσοπρόθεσμων δανείων ([30-40] εκατ.). Η νέα τραπεζική πίστωση και το δάνειο εξυγίανσης πρέπει να εξοφληθούν πλήρως κατά […] μέχρι το 2014.
(29)
Η συνεισφορά του FMEA στην επιχείρηση ανήλθε σε 55 εκατ. ευρώ. Από αυτό το ποσό, τα [40-50] εκατ. ευρώ χορηγήθηκαν υπό μορφή χρεογράφων που παρέχουν πρόσβαση στο κεφάλαιο (δηλαδή «ORAPA» ή ομολογίες εξαγοράσιμες σε μετοχές κυμαινόμενης ισοτιμίας), τίτλων πληρωτέων με σταθερό τοκομερίδιο [ 8] %. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε εισφορά ποσού [5-15] εκατ. ευρώ μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου (εγγραφή σε νέες κοινές μετοχές), παρέχοντας με τον τρόπο αυτό στο FMEA συμμετοχή [ 50] στο κεφάλαιο της Trèves.
(30)
Οι δημόσιοι πιστωτές ενέκριναν σχέδιο διευθέτησης φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών ύψους 18,4 εκατ. ευρώ […]. Το σχέδιο αυτό συνίσταται στην αναδιάταξη της εξόφλησης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών της Trèves σε συνδυασμό με την πληρωμή χρηματικών ποινών και τόκων υπερημερίας.
II.3. Λόγοι που οδήγησαν στην κίνηση της διαδικασίας
(31)
Η χρηματοδότηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της Trèves βασίζεται στην εισφορά νέων κεφαλαίων συνολικού ύψους [100-120] εκατ. (το ποσό αυτό δεν περιλαμβάνει το δάνειο εξυγίανσης). Από αυτό το ποσό, τα 55 εκατ. συνεισφέρονται από το FMEA. Στο εν λόγω ποσό προστίθεται το σχέδιο διευθέτησης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών ποσού 18,4 εκατ. Στην απόφασή της για την κίνηση επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή εκφράζει τις αμφιβολίες της αν αυτά τα δύο τελευταία μέτρα μπορούν να χαρακτηριστούν ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(32)
Όσον αφορά την επένδυση του FMEA, η Επιτροπή θεωρεί ότι πολλά στοιχεία υποδηλώνουν ότι η επένδυση αυτή έχει κρατική προέλευση. Εκ πρώτης όψεως η εν λόγω επένδυση φαίνεται να πραγματοποιείται με βάση κρατικούς πόρους και ότι μπορεί να καταλογιστεί στο κράτος (8). Οι αμφιβολίες της Επιτροπής βασίζονται ιδίως στην παρατήρηση της προαναφερθείσας λειτουργίας του FSI, του FMEA και της CDC Entreprises.
(33)
Ακολούθως, η Επιτροπή διατυπώνει τις αμφιβολίες της ως προς την τήρηση από την πλευρά του εν λόγω επενδυτή του κριτηρίου του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή δεν μπορούσε να προσδιορίσει με ακρίβεια, με βάση την κατάσταση του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας, αλλά και της επιχείρησης η οποία αντιμετώπιζε ορισμένες οικονομικές δυσκολίες (9), πρώτον, αν οι παραδοχές του σχεδίου εξυγίανσης ήταν αξιόπιστες, ρεαλιστικές και συνετές, δεύτερον, αν η αποτίμηση της αξίας της Trèves πριν την επένδυση ήταν συνετή και, τρίτον, αν η προοπτική ενός εσωτερικού συντελεστή απόδοσης (στο εξής «ΕΣΑ») [ 12 %] (10) έπρεπε να θεωρηθεί επαρκής σε σχέση με τον κίνδυνο που ανέλαβε το FMEA.
(34)
Όσον αφορά το σχέδιο διευθέτησης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών, η Επιτροπή διερωτάται αν η συμπεριφορά της γαλλικής κυβέρνησης μπορεί να συγκριθεί με αυτήν ενός ιδιώτη επενδυτή ο οποίος υπό τις ίδιες συνθήκες επιχειρεί να εισπράξει τα ποσά που του οφείλονται. Η Επιτροπή δεν είχε στη διάθεσή της όλα τα στοιχεία που θα της επέτρεπαν να διαπιστώσει αν οι πιστωτές του δημοσίου ήταν, βάσει του πρωτοκόλλου συνδιαλλαγής της 25ης Μαΐου 2009, σε κατάσταση τουλάχιστον εξίσου ευνοϊκή με τους ιδιώτες πιστωτές της Trèves (δηλαδή τις τράπεζες) οι οποίοι συναίνεσαν επίσης στην αναδιάταξη των απαιτήσεών τους χορηγώντας δάνειο εξυγίανσης. Η Επιτροπή εκφράζει, συνεπώς, αμφιβολίες αν το σχέδιο διευθέτησης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών είναι σύμφωνο με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς.
(35)
Τέλος, εάν τα δύο προαναφερθέντα μέτρα έπρεπε να χαρακτηρισθούν κρατικές ενισχύσεις, η Επιτροπή δηλώνει στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας ότι το συμβιβάσιμο τους θα μπορούσε να εξεταστεί βάσει των κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής σχετικά με τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης προβληματικών επιχειρήσεων (11) (στο εξής «κατευθυντήριες γραμμές»). Η Επιτροπή βεβαιώνει, ωστόσο, ότι στο παρόν στάδιο δεν μπορεί να διαπιστώσει με βεβαιότητα ότι πληρούνται όλοι οι όροι που απαιτούν οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές.
III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(36)
Με επιστολή της 2ας Ιουλίου 2010, ο όμιλος Trèves κοινοποίησε τις παρατηρήσεις του στην Επιτροπή. Κατά την άποψή τους, οι λεπτομέρειες και οι όροι της επένδυσης του FMEA στον όμιλο Trèves και η εφαρμογή του σχεδίου αναδιάταξης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών δεν υπόκεινται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(37)
Σε ένα πρώτο στάδιο, ο όμιλος Trèves υποστήριξε ότι η θέση του καταλογισμού της ενίσχυσης στο κράτος είναι αβάσιμη διότι, μέσω του FMEA, ο όμιλος Trèves επέλεξε να αναλάβει δέσμευση με δύο αυτοκινητοβιομηχανίες διεθνούς εμβέλειας που αντιπροσωπεύουν ποσοστό [ 50] % του κύκλου εργασιών της. Εξάλλου, αμφισβητεί την ανάλυση της Επιτροπής κατά την οποία η εταιρεία αναγκάστηκε να προσφύγει σε κρατικούς πόρους, διότι αφενός οι πόροι του FMEA προέρχονται κατά την άποψή του από ιδιωτικούς φορείς και, αφετέρου, η συμμετοχή άλλων ιδιωτών επενδυτών στη χρηματοδότηση της εταιρείας (τράπεζες) αποδεικνύει ότι αυτή ήταν σε θέση να εξασφαλίσει τη χρηματοδότησή της από την αγορά.
(38)
Σε ένα δεύτερο στάδιο, ο όμιλος Trèves απορρίπτει κατηγορηματικά την ανάλυση της Επιτροπής σχετικά με την οικονομική κατάσταση της εταιρείας Trèves από το 2005 έως το 2008. Κατά την άποψή τους, η Επιτροπή συγχέει τη γενική κρίση του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας το 2008 με την ατομική κατάσταση της εταιρείας η οποία παρουσίαζε αδιάκοπη και σημαντική αύξηση του κύκλου εργασιών της από το 1999 ([500-700] εκατ. ευρώ) έως το 2004 ([900-1 100] εκατ. ευρώ). Η αύξηση αυτή δυσχεράνθηκε πράγματι από την κρίση η οποία έπληξε τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας το δεύτερο εξάμηνο του 2008. Σκοπός των σχεδίων αναδιάρθρωσης του 2005 και 2009 δεν ήταν η αντιμετώπιση δυσκολιών ρευστότητας αλλά ο εξορθολογισμός της παραγωγικής ικανότητας της εταιρείας, ώστε να δοθεί ώθηση στην επιχείρηση σε μια δύσκολη συγκυρία και όχι να διασφαλιστεί η επιβίωσή της, όπως αποδεικνύει η εξέλιξη του Ebitda (12) της Trèves από το 2005 έως το 2007 και η εξυγίανση των αποτελεσμάτων της ήδη από το 2009.
(39)
Εξάλλου, ο όμιλος Trèves αμφισβητεί τη σημασία που προσδίδει η Επιτροπή στις δηλώσεις του γάλλου υπουργού βιομηχανίας σύμφωνα με τις οποίες, εάν δεν παρενέβαινε το κράτος, η Trèves θα είχε κηρύξει πτώχευση. Η εκτίμηση της πραγματικής οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης μιας επιχείρησης δεν μπορεί να βασιστεί σε μια υποκειμενική δήλωση ενός πολιτικού σε συνθήκες κοινωνικής έντασης.
(40)
Εξάλλου, η επένδυση του FMEA στην εταιρεία Trèves είχε αδιαμφισβήτητα συνετό χαρακτήρα τόσο στο χρηματοοικονομικό όσο και στο βιομηχανικό επίπεδο. Η εταιρεία υπενθυμίζει ότι το FMEA δεν ήταν ο μόνος επενδυτής, αλλά και διάφοροι άλλοι εν δυνάμει επενδυτές εκδήλωσαν ενδιαφέρον και ιδιώτες εταίροι ανέλαβαν δεσμεύσεις μαζί με το FMEA. Σε αντίθεση με τις εικασίες της Επιτροπής, δεν υπάρχει καμία αντίφαση ανάμεσα στη χρηματοοικονομική και τη βιομηχανική λογική της επένδυσης του FMEA. Σύμφωνα με τον όμιλο Trèves, το γεγονός ότι ένας κατασκευαστής κατέχει συμμετοχή σε προμηθεύτρια εταιρεία του, με σκοπό να ενισχύσει τους βιομηχανικούς τους δεσμούς και να αποκομίσει χρηματοοικονομικό όφελος από την ανάπτυξή του αποτελεί συνήθη πρακτική στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας.
(41)
Σε ένα τρίτο στάδιο, ο όμιλος Trèves επιμένει ότι τηρήθηκε η αρχή του συνετού ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς. Πράγματι, οι όροι της επένδυσης δεν είναι μόνο εξαιρετικά αυστηροί, αλλά και ευνοϊκοί για το FMEA. Εξάλλου, η εταιρεία Trèves διέθετε το 2008-2009 ουσιαστικά πλεονεκτήματα που θα της εξασφάλιζαν ταχεία αποκατάσταση της αποδοτικότητας (εγκατάσταση και ανάπτυξη σε αναδυόμενες αγορές, διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου των κατασκευαστών πελατών της, μεγάλη έμφαση στην έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη). Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα πλεονεκτήματα, το σχέδιο βιομηχανικής και οικονομικής αναδιάρθρωσης της Trèves καταρτίστηκε βάσει συνετών και εύλογων προβλέψεων μετά από διεξοδικό λογιστικό έλεγχο της κατάστασης της επιχείρησης. Τέλος, τα καλά αποτελέσματα της εταιρείας Trèves το 2009-2010 αποδεικνύουν τον συνετό χαρακτήρα της επένδυσης.
(42)
Τέλος, ο όμιλος Trèves θεωρεί ότι, εάν η επένδυση του FMEA έπρεπε να ενταχθεί στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η ενίσχυση αυτή θα ήταν συμβιβάσιμη με τις κατευθυντήριες γραμμές, εφόσον η αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της εταιρείας έχει εξασφαλιστεί, η αναδιάρθρωση της Trèves δεν προκαλεί καμία στρέβλωση στον ανταγωνισμό και συνδυάζεται με αντισταθμιστικά μέτρα που εν μέρει έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή ([…], μείωση της παραγωγικής ικανότητας, μείωση προσωπικού και, τέλος, το ποσοστό χρηματοδότησης της αναδιάρθρωσης της Trèves με εικαζόμενους κρατικούς πόρους περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο του κόστους της αναδιάρθρωσης).
(43)
Όσον αφορά το σχέδιο αναδιάταξης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών, ο όμιλος Trèves θεωρεί, καταρχάς, ότι τηρεί τις αρχές του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς και ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να λαμβάνει ως προϋπόθεση ότι, εάν απέδιδε ενδεχομένως τον χαρακτηρισμό ενίσχυσης, αυτό θα απέκλειε τη δυνατότητα εφαρμογής ενός συνετού σχεδίου αναδιάταξης του χρέους εκ μέρους των γαλλικών αρχών. Όμως, το σχέδιο αναδιάταξης προβλέπει χρηματικές ποινές και τόκους υπερημερίας, επιτόκιο υψηλότερο από το νόμιμο επιτόκιο που θα μπορούσε να ζητήσει ένας ιδιώτης πιστωτής, προνομιακές υποθήκες πρώτης τάξεως […] και η παρέμβαση του δημοσίου πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονα με την παρέμβαση των ιδιωτών πιστωτών.
(44)
Με επιστολή της 22ας Ιουνίου 2010, το FMEA κοινοποίησε τις παρατηρήσεις του στην Επιτροπή. Το FMEA απορρίπτει τον χαρακτηρισμό της επένδυσής του στην εταιρεία Trèves ως κρατική ενίσχυση, κατά κύριο λόγο επειδή διαθέτει αυτονομία να επιλέγει τις επενδύσεις του και, κατά δεύτερο λόγο, για τον τρόπο με τον οποίο επιδιώκει την επίτευξη των στόχων του.
(45)
Το FMEA εμμένει στο γεγονός ότι καθορίζει τις παρεμβάσεις του με απόλυτη ανεξαρτησία. Η αυτονομία αυτή απορρέει όχι μόνο από το καταστατικό του, αλλά κυρίως από τον τρόπο διακυβέρνησής του. Το FMEA, ως αμοιβαίο κεφάλαιο υψηλού κινδύνου, διαθέτει διαχειριστική εταιρεία που και η ίδια υπόκειται σε κανόνες διαχείρισης για λογαριασμό τρίτων. Η νομικά κατοχυρωμένη ανεξαρτησία της εταιρείας διαχείρισης να επιλέγει τις επενδύσεις της, εφόσον ενεργεί με βάση το οικονομικό συμφέρον των μετόχων της, διασφαλίζει την αυτονομία του FMEA κατά τη λήψη της επενδυτικής απόφασης. Όσον αφορά τις συμβουλευτικές επιτροπές του FMEA, την επιτροπή επιλογής και την επιτροπή επενδύσεων, η γνώμη τους εκδίδεται μόνο εφόσον έχει την έγκριση του ενός από τους δύο κατασκευαστές. Μέχρι σήμερα, η διαχειριστική εταιρεία, CDC Entreprises, δεν παρέκαμψε ποτέ τις γνώμες αυτών των επιτροπών. Κατά συνέπεια, η επιρροή των ιδιωτών επενδυτών, συγκεκριμένα της Renault και της Peugeot, είναι καθοριστική κατά την επιλογή και τον καθορισμό των επενδυτικών σχεδίων.
(46)
Εξάλλου, η επένδυση του FMEA στην εταιρεία Trèves αναδεικνύει την επενδυτική πολιτική του FMEA η οποία ευνοεί τις επιχειρήσεις υψηλού δυναμικού καινοτομίας και με έντονη δυναμική ανάπτυξης και κερδοφορίας στον κλάδο των εξοπλισμών αυτοκινήτων. Η εταιρεία Trèves είναι πρώτης γραμμής κατασκευάστρια εξοπλισμών αυτοκινήτων σε ευρωπαϊκή κλίμακα, για την οποία εξάλλου επέδειξαν ενδιαφέρον […] και άλλοι ιδιώτες επενδυτές. Η σαφής βελτίωση των αποτελεσμάτων της εταιρείας ήδη από το 2010 αποδεικνύει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης που παρουσίασε η Trèves ήταν ρεαλιστικό και επαρκές. Οι πρόσκαιρες δυσκολίες της εταιρείας λόγω της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης επέτρεψαν επίσης στο FMEA να διαπραγματευθεί μια επένδυση με ιδιαίτερα προστατευτικούς όρους.
(47)
Το FMEA θεωρεί, κατά συνέπεια, ότι η επένδυσή του δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί κρατική ενίσχυση.
(48)
Με επιστολή της 6ης Ιουλίου 2010, η Renault κοινοποίησε τις παρατηρήσεις της στην Επιτροπή. Καταρχάς, αμφισβητεί τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, ότι η συμμετοχή της στο FMEA συνδεόταν με το δάνειο που της χορήγησε το κράτος τον Απρίλιο του 2009. Η εταιρεία υπενθυμίζει ότι, όταν συστάθηκε το ταμείο στις 20 Ιανουαρίου 2009 (13), δεν διέθετε καμία πληροφορία ότι το κράτος θα χορηγούσε ενδεχομένως στο μέλλον δάνειο στους κατασκευαστές. Στόχος του δανείου που της χορηγήθηκε τον Απρίλιο του 2009 ήταν να χρηματοδοτήσει τις γενικές ανάγκες της επιχείρησης, λόγω της συρρίκνωσης των χρηματοπιστωτικών αγορών κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2008 και το πρώτο τρίμηνο του 2009.
(49)
Εξάλλου, η εγγραφή της Renault στο FMEA δικαιολογούνταν για οικονομικούς, βιομηχανικούς και χρηματοπιστωτικούς λόγους: είναι, πράγματι, από στρατηγική και χρηματοοικονομική άποψη απαραίτητο για τη Renault να εξασφαλίζει τον σταθερό εφοδιασμό της στηριζόμενη σε υγιείς και ανταγωνιστικούς προμηθευτές, προσδοκώντας ταυτόχρονα την απόδοση της επένδυσής της. Το FMEA επιτρέπει στη Renault να επενδύει σε απολύτως αναγκαίες επιχειρήσεις για τον κλάδο της, όπως η εταιρεία Trèves που παραμένει σημαντικότατος προμηθευτής της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας. Κατά συνέπεια, οι παρεμβάσεις του FMEA υπακούουν στην ίδια λογική με αυτήν της Renault, που και η ίδια είναι ένας συνετός επενδυτής σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς.
(50)
Τέλος, η εταιρεία Renault συμμερίζεται ανεπιφύλακτα τις παρατηρήσεις που υπέβαλε το FMEA απαντώντας στην απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση επίσημης διαδικασίας έρευνας, σχετικά με τον ρόλο της στη διακυβέρνηση του FMEA, τον τρόπο λειτουργίας του, την αυτονομία του και την αυτονομία της εταιρείας διαχείρισης έναντι των δημόσιων αρχών.
(51)
Με επιστολή της 6ης Ιουλίου 2010, η PSA κοινοποίησε τις παρατηρήσεις της στην Επιτροπή. Κατά την άποψη της PSA, η επένδυση του FMEA στην εταιρεία Trèves δεν είναι μόνο αποδοτική, αλλά αντιστοιχεί και στα οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντά του.
(52)
Η συμμετοχή της PSA στο FMEA εκφράζει την κοινή βούληση του κατασκευαστή και του ταμείου να επενδύσουν σε επιχειρήσεις στρατηγικής σημασίας υψηλού δυναμικού καινοτομίας, ικανές να εγγυηθούν την ασφάλεια του εφοδιασμού και να σταθεροποιήσουν με τον άριστο τρόπο τον κλάδο της κατασκευής εξοπλισμών για την αυτοκινητοβιομηχανία. Εξάλλου, η PSA θεωρεί ότι η επένδυση του FMEA ικανοποιεί τις απαιτήσεις της όσον αφορά την απόδοση σε σχέση με τον κίνδυνο που αναλαμβάνει.
(53)
Τέλος, η PSA επιμένει ότι η απόφαση συμμετοχής της στο FMEA δεν συνδέεται με καμία προϋπόθεση σύναψης δανειακής σύμβασης 3 δισεκατ. ευρώ μεταξύ του γαλλικού κράτους και του κατασκευαστή, τον Μάρτιο του 2009.
(54)
Με επιστολή της 23ης Ιουνίου 2010, ένας ανταγωνιστής της Trèves, που επιθυμεί να τηρηθεί η ανωνυμία του, κοινοποίησε τις παρατηρήσεις του στην Επιτροπή. Συμμερίζεται τις αναλύσεις της Επιτροπής στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας της 29ης Ιανουαρίου 2010. Θεωρεί, πράγματι, ότι η εταιρεία Trèves αντιμετώπιζε οικονομικές δυσκολίες πριν την έναρξη της οικονομικής κρίσης και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να επωφεληθεί από τη λήψη μέτρων βάσει του προσωρινού πλαισίου της Ένωσης. Εξάλλου, ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση της Trèves, οι κρατικές ενισχύσεις τις οποίες θα μπορούσε να λάβει έπρεπε να συνοδεύονται με σημαντικά αντισταθμιστικά μέτρα, λόγω των σημαντικότατων αρνητικών επιπτώσεων στον ανταγωνισμό. Πράγματι, δεν δικαιολογείται μια ενίσχυση που έχει ως αποκλειστικό σκοπό την τεχνητή επιβίωση μιας επιχείρησης σε έναν τομέα που παρουσιάζει μακροχρόνια διαρθρωτική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Θεωρεί ότι η Trèves έπρεπε να υποχρεωθεί να περιορίσει την παρουσία της στις αγορές μέσω της πώλησης θυγατρικών εταιρειών ή δραστικής μείωσης των δραστηριοτήτων της και να προβεί σε αναδιάρθρωσή της με δικούς της κυρίως πόρους.
(55)
Με επιστολή της 15ης Ιουνίου 2010, ο ιταλός υπουργός οικονομικής ανάπτυξης κοινοποίησε τις παρατηρήσεις του στην Επιτροπή. Συμμερίζεται τα «επιχειρήματα» (14) της Επιτροπής σε δύο θεμελιώδη σημεία: η επένδυση του FMEA συνιστά αναμφίβολα κρατική ενίσχυση λόγω της καθοριστικής παρουσίας δημόσιων κεφαλαίων και η ενίσχυση αυτού του τύπου έχει σκοπό να στηρίξει επιχειρήσεις οι οποίες, πριν από το δεύτερο τρίμηνο του 2008, αντιμετώπιζαν δυσκολίες κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ
(56)
Με επιστολή της 25ης Μαρτίου 2010, οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν τις παρατηρήσεις τους στην Επιτροπή μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας στις 29 Ιανουαρίου 2010.
(57)
Κατά την άποψή τους, οι λεπτομέρειες εφαρμογής και οι όροι της επένδυσης του FMEA στην εταιρεία Trèves δεν εμπίπτουν στο πεδίο του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, διότι η επένδυση δεν υλοποιήθηκε με κρατικούς πόρους, αλλά κατά πλειοψηφία με ιδιωτικά κεφάλαια που δεν μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος. Ακόμη και αν οι πόροι του FMEA θεωρούνταν πόροι του κράτους ή η απόφαση για την υλοποίηση της επένδυσης καταλογιζόταν στο κράτος, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι η επένδυση αυτή παρουσιάζει όλα τα χαρακτηριστικά μιας συνετής επένδυσης σε οικονομία της αγοράς. Εξάλλου, θεωρούν ότι και η αναδιάταξη των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών, την οποία αποδέχτηκαν οι δημόσιοι πιστωτές, ικανοποιεί τα κριτήρια του ιδιώτη πιστωτή ο οποίος επιδιώκει να εισπράξει τα ποσά που του οφείλονται.
(58)
Οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι η επένδυση του FMEA δεν συνεπαγόταν κατά κανέναν τρόπο τη μεταφορά πόρων του κράτους κατά την έννοια της νομολογίας «Stardust marine» (15). Τα κεφάλαια του FMEA είναι, όσον αφορά το μερίδιο των κατασκευαστών PSA και Renault (2/3), καθαρά ιδιωτικά κεφάλαια και, όσον αφορά το μερίδιο του FSI (1/3), αν και δημόσιας προέλευσης, είναι κεφάλαια που δεν υπόκεινται στον μόνιμο έλεγχο του κράτους. Το FSI, που δημιουργήθηκε κατά το πρότυπο των ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων, συστάθηκε υπό τη μορφή ανώνυμης εταιρείας ανταγωνιζόμενη άλλα ιδιωτικά επενδυτικά ταμεία. Πραγματοποιεί επενδύσεις μακρόχρονης προοπτικής με στόχο την κερδοφορία.
(59)
Εξάλλου, η εταιρεία διαχείρισης του FMEA, η CDC Entreprises, βάσει του καταστατικού της και του τρόπου λειτουργίας της, δεν τελεί υπό την κηδεμονία των δημόσιων αρχών. Με βάση το καταστατικό της είναι νομικά ανεξάρτητη από τη CDC και επενδύει με αποκλειστικό στόχο το κέρδος των μετόχων της, ανταγωνιζόμενη ή παράλληλα με ιδιώτες επενδυτές. Η CDC Entreprises διαχειρίζεται, συνεπώς, τα κεφάλαια του FMEA με απόλυτη ανεξαρτησία. Όσον αφορά την επένδυση στην Trèves, αυτή ήταν σύμφωνη με προηγούμενες γνώμες των επιτροπών επιλογής και επενδύσεων του FMEA, χωρίς καμία παρέμβαση του κράτους. Κατά συνέπεια, οι γαλλικές αρχές καταλήγουν στο συμπέρασμα, αφενός, ότι οι επενδυθέντες πόροι δεν είναι κρατικοί πόροι στο βαθμό που δεν υπόκεινται σε συνεχή έλεγχο του δημοσίου και, ως εκ τούτου, στη διάθεση των εθνικών αρχών και, αφετέρου, ότι η απόφαση πραγματοποίησης της επένδυσης δεν μπορεί να καταλογιστεί στο κράτος, διότι η CDC Entreprises ενεργεί αποκλειστικά με γνώμονα το συμφέρον των μετόχων του FMEA και με απόλυτη ανεξαρτησία.
(60)
Όσον αφορά τη συμμόρφωση της επένδυσης του FMEA με την αρχή του συνετού επενδυτή σε οικονομία της αγοράς, οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι η επενδυτική πολιτική του FMEA ευνοεί τα αποδοτικά και στρατηγικής σημασίας επενδυτικά σχέδια στον κλάδο του αυτοκινήτου, με ισχυρή ανάπτυξη και υψηλό δυναμικό καινοτομίας. Στην περίπτωση της Trèves, η επένδυση υλοποιήθηκε βάσει ρεαλιστικού και αυστηρού επιχειρηματικού σχεδίου που επιβεβαιώθηκε από διάφορες αναλύσεις ιδιωτικών φορέων. Και η απόκτηση συμμετοχών του FMEA στο κεφάλαιο της Trèves και η εγγραφή στα χρεόγραφα ORAPA πραγματοποιήθηκαν ταυτόχρονα με αυτήν άλλων ιδιωτών επενδυτών και με τους ίδιους όρους (επενδύσεις «pari passu»). Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, αυτά τα στοιχεία είναι αρκετά για να αποδείξουν τη συμμόρφωση της επένδυσης με τους όρους της αγοράς.
(61)
Αναφορικά με την εφαρμογή της αρχής του ιδιώτη πιστωτή σε οικονομία της αγοράς, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι το σχέδιο αναδιάταξης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών που εγκρίθηκε υπέρ της Trèves είναι σύμφωνο με την ιδέα που διέπει την εφαρμογή αυτού του κριτηρίου, δηλαδή ότι ο δημόσιος πιστωτής οφείλει, όπως και ο ιδιώτης πιστωτής, να επιδιώκει να εισπράξει τα ποσά που του οφείλει ένας οφειλέτης που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες. Καταρχάς, οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι δεν παραχωρήθηκε στον όμιλο Trèves καμία μείωση φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών. Θεωρούν ότι τα δύο θεμελιώδη στοιχεία που επιτρέπουν να εκτιμηθεί αν τηρείται το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή, δηλαδή η παρουσία κυρώσεων και τόκων υπερημερίας και το εφαρμοζόμενο επιτόκιο, τηρούνται στην προκειμένη περίπτωση. Πράγματι, το σχέδιο αναδιάταξης προβλέπει τόκους υπερημερίας και ποινές που ορίστηκαν πριν την αναδιάταξη του χρέους και ελήφθησαν υπόψη στον υπολογισμό των δόσεων που οφείλει η Trèves. Εξάλλου, αυτό είναι σύμφωνο με το άρθρο 1153 του αστικού κώδικα που προβλέπει ότι, ελλείψει συμβατικής ρήτρας, η καθυστέρηση στην εκτέλεση της πληρωμής ποσού που οφείλεται σε ιδιώτη πιστωτή επισύρει την ποινή καταβολής τόκων υπερημερίας με το νόμιμο επιτόκιο. Το επιτόκιο αυτό ήταν 3,79 % το 2009, έτος κατά το οποίο ορίστηκε το σχέδιο αναδιάταξης. Το ετήσιο επιτόκιο επί της συνολικής διάρκειας του σχεδίου αναδιάταξης είναι περίπου [5-10] %. Επιπλέον, οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι ταυτόχρονα με το σχέδιο αναδιάταξης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών, οι δανειοδότριες τράπεζες του ομίλου Trèves συμφώνησαν στην αναδιάταξη των δικών τους στοιχείων παθητικού μέσω δανείου εξυγίανσης. Οι ιδιώτες επενδυτές της Trèves είχαν και αυτοί παραχωρήσει διευκολύνσεις πληρωμής, για να εξασφαλίσουν την είσπραξη των απαιτήσεών τους.
(62)
Οι γαλλικές αρχές διαπιστώνουν, σε ένα πρώτο στάδιο, ότι οι περισσότερες παρατηρήσεις που έχουν ληφθεί επιβεβαιώνουν ότι η επένδυση του FMEA στην εταιρεία Trèves δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση. Κατά συνέπεια, οι γαλλικές αρχές δεν θα διατυπώσουν κανένα συμπληρωματικό σχόλιο γι’ αυτές τις παρατηρήσεις.
(63)
Αντίθετα, όσον αφορά τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν οι ιταλικές αρχές και η εταιρεία που τηρήθηκε η ανωνυμία της και παρουσιάζεται ως ανταγωνιστής της Trèves, οι γαλλικές αρχές επιθυμούν να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή τις ακόλουθες παρατηρήσεις.
(64)
Οι γαλλικές αρχές διαπιστώνουν ότι οι ιταλικές αρχές περιορίζονται στον ισχυρισμό ότι η επένδυση του FMEA στην εταιρεία Trèves πρέπει να χαρακτηριστεί κρατική ενίσχυση λόγω του «καθοριστικού ρόλου» που διαδραμάτισαν τα δημόσια κεφάλαια. Ο ισχυρισμός αυτός δεν τεκμηριώνεται από κανένα αποδεικτικό ή αιτιολογικό στοιχείο.
(65)
Πάντοτε κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, η ανταγωνίστρια εταιρεία της Trèves εικάζει επίσης, χωρίς να την αποδεικνύει, την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης ασυμβίβαστης με τις κατευθυντήριες γραμμές και με το προσωρινό πλαίσιο που ενέκρινε η Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2008 για την αντιμετώπιση της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης. Τα στοιχεία στα οποία βασίζεται αυτή η εταιρεία είναι είτε ανακριβή είτε εκτός του πλαισίου τους και, κατά συνέπεια, η ερμηνεία τους είναι εσφαλμένη και μεροληπτική.
V. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟ ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΕΤΡΩΝ
(66)
Όταν η Επιτροπή εξετάζει ένα εθνικό μέτρο, οφείλει καταρχάς να εξετάσει εάν το εν λόγω μέτρο μπορεί να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Όταν αποδοθεί ο εν λόγω χαρακτηρισμός, η Επιτροπή μπορεί στη συνέχεια να εκτιμήσει σε ποιο βαθμό το εν λόγω μέτρο μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά, βάσει των εξαιρέσεων που επιτρέπει η ΣΛΕΕ από την αρχή της απαγόρευσης των κρατικών ενισχύσεων. Εάν το υπό εξέταση μέτρο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, η εξέταση του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης καθίσταται άνευ αντικειμένου.
V.1. Εκτίμηση της ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(67)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ «ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές».
(68)
Η διάταξη αυτή απαριθμεί τα κριτήρια βάσει των οποίων ένα εθνικό μέτρο μπορεί να χαρακτηρισθεί κρατική ενίσχυση. Όπως υπενθυμίζει το Δικαστήριο στην απόφασή του, της 15ης Ιουνίου 2006, τα κριτήρια αυτά είναι «η χρηματοδότηση του μέτρου αυτού από το κράτος ή με κρατικούς πόρους, η ύπαρξη πλεονεκτήματος για μια επιχείρηση, η επιλεκτική εφαρμογή του εν λόγω μέτρου καθώς και η επίδραση που ασκεί αυτό στο μεταξύ κρατών μελών εμπόριο και η εξ αυτής απορρέουσα νόθευση του ανταγωνισμού» (16).
(69)
Τα κριτήρια αυτά είναι σωρευτικά και πρέπει να συντρέχουν όλα για να είναι δυνατό να χαρακτηριστεί ένα μέτρο ως κρατική ενίσχυση. Συνεπώς, από τη στιγμή που η Επιτροπή διαπιστώσει ότι δεν ικανοποιείται ένα από τα κριτήρια αυτά, μπορεί να δηλώσει με βεβαιότητα ότι το υπό εξέταση μέτρο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
V.1.1. Η επένδυση του FMEA ύψους 55 εκατ. ευρώ
(70)
Όσον αφορά την επένδυση του FMEA στην Trèves με ποσό 55 εκατ. ευρώ, πρέπει κατά πρώτο λόγο να επαληθευθεί εάν τηρείται το κριτήριο της ύπαρξης πλεονεκτήματος.
(71)
Κατά πάγια νομολογία (17), η εισφορά κεφαλαίων σε μια επιχείρηση δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, εάν η εισφορά αυτή πραγματοποιείται υπό περιστάσεις που θα ήταν αποδεκτές για έναν ιδιώτη επενδυτή ο οποίος ενεργεί σε συνήθεις συνθήκες μιας οικονομίας αγοράς («κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς»).
(72)
Ως προς αυτό, εάν υιοθετηθεί η υπόθεση ότι το FMEA θα μεταπωλήσει τη συμμετοχή στην εταιρεία Trèves το έτος 2012, ο εσωτερικός συντελεστής απόδοσης («ΕΣΑ») που υπολογίστηκε από το FMEA για την επένδυσή του είναι [ 12 %] ετησίως. Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει την απόδοση, προ φόρων, του συνόλου της επένδυσης του FMEA, τόσο ως προς την άμεση εισφορά κεφαλαίου ύψους [5-15] εκατ. ευρώ όσο και υπό μορφή χρεογράφων που παρέχουν πρόσβαση στο μετοχικό κεφάλαιο (ORAPA) για ποσό [40-50] εκατ. ευρώ.
(73)
Ως εκ τούτου, για να εκτιμηθεί αν τηρείται το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς, η Επιτροπή οφείλει να απαντήσει στα ακόλουθα ερωτήματα:
α)
είναι αξιόπιστο και ρεαλιστικό το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Trèves βάσει του οποίου ανέλαβε δέσμευση το FMEA;
β)
έγινε σωστή αποτίμηση του ομίλου Trèves πριν την εισφορά κεφαλαίου του FMEA ύψους [5-15] εκατ. ευρώ;
γ)
ήταν εύλογες και ρεαλιστικές οι παραδοχές του σχεδίου αναδιάρθρωσης βάσει των οποίων υπολογίστηκε ο ΕΣΑ κατά τον χρόνο υλοποίησης της επένδυσης του FMEA;
δ)
είναι επαρκής ένας αναμενόμενος ΕΣΑ [ 12 %];
(74)
Η Επιτροπή θα προσπαθήσει να συνδυάσει τις απαντήσεις στις ερωτήσεις β) και δ) με εκτιμήσεις σχετικές με τη διάρθρωση της επένδυσης του FMEA και τον επιμερισμό της υπεραξίας.
(75)
Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα θα επιτρέψουν στην Επιτροπή να προσδιορίσει αν το FMEA ενήργησε σε συνθήκες παρόμοιες με αυτές τις οποίες θα απαιτούσε ένας ιδιώτης επενδυτής η επένδυση του οποίου παρουσιάζει κίνδυνο που απορρέει από την κατάσταση τόσο του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας κατά τον χρόνο της επένδυσης όσο και της επιχείρησης η οποία αντιμετώπιζε ορισμένες οικονομικές δυσκολίες.
(76)
Όπως ήδη αναφέρθηκε στην αιτιολογική σκέψη 23, λίγο πριν εκδηλωθεί η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση του 2008, η Trèves άρχισε να αποκομίζει τα οφέλη ενός πρώτου σχεδίου αναδιάρθρωσης που τέθηκε σε εφαρμογή το 2005 και αποσκοπούσε στη μείωση του προσωπικού και τον εξορθολογισμό της παραγωγικής ικανότητας (18). Όταν εκδηλώθηκε η κρίση, η Trèves αποφάσισε να τροποποιήσει και να εμβαθύνει το σχέδιο αναδιάρθρωσής της.
(77)
Έτσι, ήδη από τα τέλη του 2008, η Trèves έδωσε νέα ώθηση στο σχέδιο αναδιάρθρωσής της και, στα τέλη Δεκεμβρίου 2008, δηλαδή αρκετούς μήνες πριν συναφθεί το πρωτόκολλο συνδιαλλαγής της 25ης Μαΐου 2009, μπορούσαν ήδη να παρατηρηθούν τα ακόλουθα αποτελέσματα:
-
μεγάλη μείωση των γενικών εξόδων: τα μέτρα που ελήφθησαν γι’ αυτό το σκοπό επέτρεψαν να μειωθεί κατά [20-30] % το συνολικό ποσό των γενικών εξόδων που πραγματοποίησε η Trèves το τελευταίο τρίμηνο του 2008 σε σχέση με τον προβλεφθέντα προϋπολογισμό του 2008,
-
μεγάλη μείωση των αποθεμάτων: το κόστος των αποθεμάτων μειώθηκε κατά [30-40] % το δεύτερο εξάμηνο του 2008, από [20-80] εκατ. ευρώ τον Ιούνιο σε [0-60] εκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο,
-
έλεγχος των ενσώματων επενδύσεων: αυτές μειώθηκαν κατά [40-50] % το 2008 σε σχέση με τον προβλεφθέντα προϋπολογισμό του 2008,
-
μείωση του προσωπικού: οι απασχολούμενοι του ομίλου στη Γαλλία μειώθηκαν κατά [10-20] % μόνο κατά τη διάρκεια του 2008 ([…] μισθωτοί στη Γαλλία τον Δεκέμβριο του 2008 έναντι […] μισθωτών τον Ιανουάριο του 2008).
(78)
Στις αρχές του 2009, η Trèves επεξεργαζόταν με πιο επίσημο τρόπο προσαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης, με τη βοήθεια της ανεξάρτητης εταιρείας συμβούλων […].Η εταιρεία αυτή επιβεβαίωσε ιδίως το ποσό των ταμειακών αναγκών που κρίθηκε απαραίτητο για τη χρηματοδότηση του σχεδίου ([110-140] εκατ. ευρώ, βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 25 και επόμενες).
(79)
Καταρχάς, πρέπει να επισημανθεί ότι οι προβλέψεις για τους μελλοντικούς κύκλους εργασιών που περιέχονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης φαίνονται αξιόπιστες και ρεαλιστικές. Πράγματι, οι προβλέψεις αυτές βασίζονται στην πρόβλεψη ενός επιπέδου παραγγελιών από τους κατασκευαστές αυτοκινήτων που αναθεωρήθηκε σημαντικά προς τα κάτω. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι οι ποσότητες που αναμένονταν για το 2009 ήταν κατά [15-25] % χαμηλότερες από το επίπεδο του 2008. Αφετέρου, οι προβλέψεις είναι συνεπείς με τις προβλέψεις που πραγματοποίησαν την ίδια περίοδο αναλυτές του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας (π.χ. η εταιρεία JD Power) ως προς την αναμενόμενη ανάκαμψη του τομέα και τις προοπτικές της με ορίζοντα το 2011. Κατά συνέπεια, η Trèves εκτίμησε τον μελλοντικό κύκλο εργασιών της βάσει συνετής και σοβαρής εκτίμησης του όγκου των συναλλαγών. Το σχέδιο είναι συνετό ως προς την εξέλιξη του τομέα και βασίζεται σε επίπεδο δραστηριότητας το 2011 […] σε σχέση με τις πωλήσεις που πραγματοποιήθηκαν το 2008.
(80)
Στη συνέχεια, το σχέδιο προσδίδει μεγάλη σημασία στη μείωση του κόστους. Η μείωση αυτή επιτυγχάνεται, μεταξύ άλλων, με την ενίσχυση της αποδοτικότητας της εργασίας και την εξοικονόμηση λειτουργικών δαπανών […] (19) […]. Η μείωση του κόστους βασίζεται επίσης στη σημαντική μείωση του προσωπικού (η αναδιάρθρωση αφορά συνολικά 1 300 άτομα).
(81)
Βάσει αυτών των μέτρων, το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει:
-
αποκατάσταση της ισορροπίας ήδη το 2010, με κέρδη προ φόρων [0-10] εκατ. ευρώ, θετικές ταμειακές ροές ύψους [0-10] εκατ. ευρώ και κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων (Ebitda) [40-70] εκατ. ευρώ,
-
κέρδη προ φόρων [10-30] εκατ. ευρώ ήδη από το 2011, με ταμειακές ροές [10-30] εκατ. ευρώ και Ebitda [50-80] εκατ. ευρώ.
(82)
Πρέπει να επισημανθεί ότι, πριν πραγματοποιήσει την επένδυση, και το ίδιο το FMEA ανέθεσε στην εταιρεία συμβούλων […] να διενεργήσει, από τα μέσα Μαρτίου έως τέλη Απριλίου 2009 πλήρη λογιστικό έλεγχο της κατάστασης της Trèves (εργασίες επονομαζόμενες «δέουσας επιμέλειας»). Οι ομάδες του FMEA οι ίδιες ανέλυσαν και ενέκριναν το σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(83)
Εξάλλου, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσής της, η Trèves ανέλαβε τη δέσμευση να εκχωρήσει τη δραστηριότητά της «[….]» λαμβάνοντας υπόψη τις βιομηχανικές και κοινωνικές ισορροπίες σχετικά με αυτή τη λειτουργία και με γνώμονα να συμβάλει στην ανταγωνιστικότητα των βιομηχανικών εγκαταστάσεων του νέου ομίλου Trèves.
(84)
Με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης βάσει του οποίου το FMEA πραγματοποίησε την επένδυσή του στην Trèves μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστο και ρεαλιστικό.
(85)
Η αξία των ιδίων κεφαλαίων της Trèves πριν την επένδυση του FMEA καθορίστηκε σε [15-40] εκατ. ευρώ. Σε αυτή τη βάση, το FMEA έλαβε ποσοστό [ 50] % του κεφαλαίου της Trèves πραγματοποιώντας αύξηση κεφαλαίου κατά [5-15] εκατ. ευρώ. Η Επιτροπή οφείλει να επαληθεύσει ότι η εν λόγω αποτίμηση της αξίας είναι σωστή και συνετή με βάση την κατάσταση της επιχείρησης εκείνη την εποχή.
(86)
Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι αποτίμησης της αξίας των ιδίων κεφαλαίων μιας επιχείρησης (20). Μια ευρέως χρησιμοποιούμενη μέθοδος είναι η μέθοδος του πολλαπλάσιου του Ebitda. Επιτρέπει να αποτιμηθεί η αξία των ιδίων κεφαλαίων μιας επιχείρησης για ένα έτος Χ πολλαπλασιάζοντας το Ebitda αυτού του έτους Χ επί έναν αριθμό (πολλαπλάσιο) που κρίνεται κατάλληλος για τον εξεταζόμενο τομέα, αφού αφαιρεθεί από το αποτέλεσμα η καθαρή οφειλή.
(87)
Μια άλλη μέθοδος είναι μέθοδος της «Discounted Cash Flow Analysis» (ανάλυση προεξοφλημένων ταμειακών ροών). Οι ονομαστικές διαθέσιμες ταμειακές ροές («Free Cash Flows») της επιχείρησης για τα επόμενα έτη ανάγονται στην παρούσα αξία σύμφωνα με το σταθμισμένο μέσο κόστος του ονομαστικού κεφαλαίου (στη συνέχεια «Weighted Average Cost of Capital» ή «WACC») και αφαιρείται από τη λαμβανόμενη τιμή η καθαρή οφειλή.
(88)
Μια τρίτη μέθοδος είναι η μέθοδος του πολλαπλάσιου του κύκλου εργασιών. Επιτρέπει την αποτίμηση της αξίας των ιδίων κεφαλαίων μιας επιχείρησης σε ένα έτος Χ πολλαπλασιάζοντας τον κύκλο εργασιών αυτού του έτους Χ επί έναν αριθμό (το πολλαπλάσιο) ο οποίος κρίνεται κατάλληλος για τον οικείο τομέα, αφού αφαιρεθεί από το αποτέλεσμα η καθαρή οφειλή.
(89)
Για να αποτιμήσει την αξία της επιχείρησης Trèves πριν την επένδυσή της, το FMEA χρησιμοποίησε τις μεθόδους της Discounted Cash Flow Analysis και του πολλαπλάσιου του κύκλου εργασιών. Πράγματι, η Trèves δεν παρουσίαζε θετικό Ebitda στο τέλος του έτους 2008, εφόσον δεν ήταν δυνατό να εφαρμοσθεί η προαναφερθείσα πρώτη μέθοδος, δηλαδή του πολλαπλάσιου του Ebitda.
(90)
Αντίθετα, ήταν εφικτή η εφαρμογή της μεθόδου της Discounted Cash Flow Analysis που επέτρεπε να ληφθούν υπόψη οι προοπτικές αποκατάστασης της κερδοφορίας, στοιχείο που είχε σαν αποτέλεσμα να ενσωματωθούν στην αποτίμηση της αξίας οι προσδοκώμενες ευνοϊκές επιπτώσεις από τη βελτίωση των επιδόσεων της επιχείρησης. Η μέθοδος του πολλαπλάσιου του κύκλου εργασιών χρησιμοποιήθηκε επίσης για λόγους σύνεσης και επιβεβαίωσης.
(91)
Όσον αφορά τη μέθοδο της Discounted Cash Flow Analysis της επιχείρησης, το κόστος του κεφαλαίου ή το τομεακό WACC, που ενσωματώνει τον ειδικό κίνδυνο του τομέα, εκτιμήθηκε σε 12 %. Στη συνέχεια, το FMEA υπολόγισε ένα πιο συνετό WACC σε [ 12] % ενσωματώνοντας τις συμπληρωματικές τιμές ειδικού κινδύνου που συνδέονται με το μέγεθος της επιχείρησης και τον μη ρευστό χαρακτήρα της επένδυσης. Τελικά επέλεξε WACC [ 12] %, ώστε να λάβει υπόψη τον πρόσθετο κίνδυνο που συνδέεται με την αλλαγή των συνθηκών της επιχείρησης (δηλαδή την αναδιάρθρωση). Η μακροπρόθεσμη αξία της επιχείρησης (επονομαζόμενη τελική αξία) υπολογίστηκε με βάση τα αποτελέσματα του 2011. Έτσι, το FMEA αποτίμησε την αξία των ιδίων κεφαλαίων του στον όμιλο Trèves σε [15-40] εκατ. ευρώ.
(92)
Όσον αφορά τη μέθοδο του πολλαπλάσιου του κύκλου εργασιών, ο συντελεστής που επελέγη και εφαρμόστηκε στον κύκλο εργασιών του τέλους του 2008 ήταν [0-1]. Αυτό το πολλαπλάσιο αντιστοιχεί στα πολλαπλάσια που παρατηρήθηκαν στην αγορά για συγκρίσιμες επιχειρήσεις κατά τον χρόνο της εξεταζόμενης πράξης. Πρέπει να επισημανθεί ότι τα εν λόγω πολλαπλάσια έφθασαν στα τέλη του 2008 και στις αρχές του 2009 σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα λόγω της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής χρήσης που επηρέασε έντονα τον κλάδο του αυτοκινήτου και του εξοπλισμού αυτοκινήτων (πράγματι, το μέσο μακροπρόθεσμο πολλαπλάσιο του κύκλου εργασιών στον τομέα του εξοπλισμού αυτοκινήτων ορίζεται σε 0,51). Με βάση ένα πολλαπλάσιο της τάξης του [0-1], η αξία των ιδίων κεφαλαίων της Trèves ανέρχεται σε [15-40] εκατ. ευρώ.
(93)
Έτσι, αν και το πολλαπλάσιο [0-1] είναι ένα πολλαπλάσιο που πρέπει να θεωρείται ιστορικά χαμηλό, το FMEA επέλεξε την αξία που προέκυψε με αυτό το πολλαπλάσιο και όχι την αξία με βάση ένα μακροπρόθεσμα μέσο πολλαπλάσιο ή ένα μέσο πολλαπλάσιο αρκετών ετών. Επίσης, το FMEA δεν επέλεξε ούτε την αποτίμηση της αξίας με βάση τη μέθοδο της Discounted Cash Flow Analysis. Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι η αποτίμηση της αξίας των ιδίων κεφαλαίων της Trèves πριν πραγματοποιήσει το FMEA την επένδυσή του είναι εύλογη και συνετή. Πράγματι, η αξία αυτή τοποθετείται στο κάτω μέρος της κλίμακας που καθορίζεται σύμφωνα με τη μέθοδο της Discounted Cash Flow Analysis και τα χρηματιστηριακά πολλαπλάσια. Μια αποτίμηση που πραγματοποιείται σε αυτή τη βάση συνιστά ευνοϊκό στοιχείο για έναν ιδιώτη επενδυτή, διότι έχει την τάση να ενισχύει τις προοπτικές υπεραξίας υπό το πρίσμα της επανόδου των πολλαπλασίων αποτίμησης στα ιστορικά μέσα επίπεδά τους.
(94)
Εξάλλου, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η επένδυση του FMEA δεν περιορίζεται σε εισφορά κεφαλαίου [5-15] εκατ. ευρώ που του απέδωσε ποσοστό [ 50] % των μετοχών του ομίλου Trèves. Το FMEA εισέφερε επίσης ποσό [40-50] εκατ. ευρώ υπό μορφή χρεογράφων που παρέχουν πρόσβαση στο κεφάλαιο (ORAPA) και παράγουν τόκο [ 8] % ετησίως. Η διάρθρωση αυτή είναι μια σύνθετη διάρθρωση την οποία θα απαιτούσε ένας ιδιώτης επενδυτής σε έναν τομέα όπως η υπεργολαβία στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας. Πράγματι, η ύπαρξη μιας σημαντικής ποσότητας ORAPÀ κυμαινόμενης ισοτιμίας σε συνάρτηση με τις επιδόσεις της εταιρείας συνιστά έναν από τους μηχανισμούς ελέγχου που παρέχουν τα περισσότερα κίνητρα.
(95)
Το FMEA έθεσε σε εφαρμογή τον ακόλουθο μηχανισμό. Οι ORAPA μπορούν να εξοφληθούν μέσω της έκδοσης νέων μετοχών της εταιρείας Trèves. Η ισοτιμία καθορίστηκε το 2011 με την επίτευξη ενός περιθωρίου ακαθάριστου λειτουργικού πλεονάσματος […] %. Εάν επιτευχθεί το όριο αυτό, το FMEA θα λάβει το […] % των ιδίων κεφαλαίων με την εξόφληση των ομολογιών. Εάν δεν επιτευχθεί αυτό το όριο, με την εξόφληση των ομολογιών το FMEA θα κατείχε ποσοστό […] % των ιδίων κεφαλαίων. Το συμφέρον της διοίκησης της Trèves είναι συνεπώς να εξασφαλίσει την επίτευξη αυτού του περιθωρίου ακαθάριστου λειτουργικού πλεονάσματος […]. Τα συμφέροντα, λοιπόν, του χρηματοοικονομικού επενδυτή και της διοίκησης - μετόχων της εταιρείας συγκλίνουν σε μεγάλο βαθμό με στόχο να μεγιστοποιηθεί η αξία της εταιρείας.
(96)
Η μέθοδος που γενικά επιλέγει ένας ιδιώτης επενδυτής συνίσταται στην εκτίμηση του ετήσιου εσωτερικού συντελεστή αποδοτικότητας για το εξεταζόμενο επενδυτικό σχέδιο. Για τον υπολογισμό του ετήσιου ΕΣΑ μιας επένδυσης σε μια επιχείρηση, πρέπει να προσδιοριστεί η αξία των ιδίων κεφαλαίων αυτής της επιχείρησης κατά τον χρόνο της προσδοκώμενης κερδοφορίας.
(97)
Όπως έχει ήδη αναφερθεί στις αιτιολογικές σκέψεις 85 έως 87, υπάρχουν διάφορες μέθοδοι αποτίμησης της αξίας μιας επιχείρησης. Για να αποτιμήσει την αξία της επιχείρησης το 2012, έτος κατά το οποίο το FMEA θα μπορούσε να εκχωρήσει τη συμμετοχή του (21), το FMEA χρησιμοποίησε τη μέθοδο του πολλαπλάσιου του Ebitda. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται συχνά στον βιομηχανικό τομέα για την πρόβλεψη των τρόπων απεμπλοκής ενός επενδυτή επιχειρηματικού κεφαλαίου, ή οιονεί κεφαλαίου. Εξάλλου, κατά τον υπολογισμό της προσδοκώμενης κερδοφορίας βάσει του Ebitda, το FMEA βασίζεται σε ένα επαρκές μέτρο για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης που πρέπει να επιτευχθεί το διάστημα από την επένδυσή του (στις 25 Μαΐου 2009) μέχρι τα τέλη του έτους 2011. Επιπλέον, επιλέγοντας το προβλεπόμενο για το 2011 Ebitda και όχι αυτό, το υψηλότερο, που προβλέπεται για το 2012, το FMEA υιοθετεί μια συνετή μέθοδο που συνίσταται στην επαλήθευση του ότι η βιωσιμότητα της επιχείρησης θα επιτευχθεί ικανοποιητικά σε αρκετά σύντομο διάστημα (που μόλις υπερβαίνει τα δυόμιση έτη).
(98)
Ως εκ τούτου, στην προκειμένη περίπτωση, ο ΕΣΑ που υπολόγισε το FMEA βασίζεται σε τρεις παραδοχές που αναφέρονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Πρώτον, ο όμιλος Trèves έπρεπε να παρουσιάσει στα τέλη του 2011 Ebitda [50-80] εκατ. ευρώ. Δεύτερον, η αξία της Trèves στα τέλη του έτους 2011 καθορίστηκε με βάση πολλαπλάσιο του Ebitda [1-6]. Τρίτον, η καθαρή οφειλή εκτιμάται σε [50-150] εκατ. ευρώ στο τέλος του 2011. Η Επιτροπή οφείλει, λοιπόν, να εξετάσει αν αυτές οι τρεις παραδοχές πρέπει να θεωρηθούν αξιόπιστες και ρεαλιστικές κατά τον χρόνο που πραγματοποιήθηκε η επένδυση του FMEA.
(99)
Πρώτον, όσον αφορά την τιμή Ebitda για το 2011, πρέπει να επισημανθεί ότι η πρόβλεψη αυτή βασίζεται στην εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Όμως, όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 76 και επόμενες, το σχέδιο αυτό μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστο και ρεαλιστικό. Έτσι, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η μείωση του κόστους επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο με την ενίσχυση της παραγωγικότητας της εργασίας και την εξοικονόμηση λειτουργικών εξόδων χάρη, κυρίως, […]. Η μείωση των εξόδων βασίζεται επίσης σε σημαντική μείωση του προσωπικού (η αναδιάρθρωση αφορά συνολικά 1 300 άτομα).
(100)
Δεύτερον, το πολλαπλάσιο του Ebitda ([1-6]) που χρησιμοποιήθηκε για την αποτίμηση της αξίας της επιχείρησης αντιστοιχεί στο μέσο πολλαπλάσιο του τομέα που υπολογίστηκε για την περίοδο 2000-2009 ([1-6]), μείον την τυπική απόκλιση ως προληπτικό μέτρο που συνδέεται με το πλαίσιο ανόρθωσης της εταιρείας). Το πολλαπλάσιο αυτό είναι ελαφρά υψηλότερο από το πολλαπλάσιο του τομέα κατά τον χρόνο υλοποίησης της επένδυσης (περίπου 4,2). Είναι, ωστόσο, αρκούντως συνετό να ληφθεί ως βάση ένας συντελεστής [1-6] κατά την αποτίμηση της αξίας για το τέλος του 2011, λαμβανομένης υπόψη της προβλέψιμης βελτίωσης του συντελεστή, η οποία είχε αρχίσει ήδη να διαφαίνεται καθαρά τη στιγμή της επένδυσης [1-6] τον Δεκέμβριο του 2008 έναντι [1-6] τον Μάιο του 2009). Το πολλαπλάσιο αυτό φαίνεται επίσης ιδιαίτερα συντηρητικό με βάση τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις για τον τομέα που παρουσιάζουν πολλαπλάσια μεταξύ [1-6] και [1-6].
(101)
Τρίτον, από τις προβλέψεις που έγιναν τον Απρίλιο του 2009 διαφάνηκε βελτίωση του καθαρής οφειλής, η οποία έπρεπε να μειωθεί από [100-200] εκατ. ευρώ στο τέλος του 2008 σε [100-200] εκατ. ευρώ στο τέλος του 2010 (στο παρελθόν είχε επιδεινωθεί, από [100-200] εκατ. ευρώ στα τέλη του 2005 σε [100-200] εκατ. ευρώ στα τέλη του 2008). Λαμβανομένου υπόψη του συνολικού προβλεπόμενου Ebitda για την περίοδο 2009-2011, της έλλειψης σημαντικών πρόσθετων δαπανών για ενσώματες και άυλες επενδύσεις και της έλλειψης πρόσθετων προβλέψεων για την κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης, η πρόβλεψη μείωσης του χρέους κατά [0-30] εκατ. ευρώ κρίνεται συνετή.
(102)
Με βάση τα ανωτέρω, πρέπει να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι ο υπολογισμός του ΕΣΑ κατά τον χρόνο της επένδυσης βασίζεται σε εύλογες παραδοχές.
(103)
Όσον αφορά το ερώτημα αν ο προβλεπόμενος ΕΣΑ [ 12 %] είναι αποδεκτός σε σχέση με τον κίνδυνο που παρουσιάζει η επένδυση, η Επιτροπή διατυπώνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις.
(104)
Καταρχάς, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι ο υπολογισμός που πραγματοποιήθηκε βάσει των στοιχείων τα οποία παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 97 έως 100 αντιστοιχεί στην πραγματικότητα σε έναν ΕΣΑ [ 15 %]. Εντούτοις, για λόγους ασφάλειας και σύνεσης, το FMEA εφάρμοσε μείωση κατά […] % του προβλεπόμενου για το 2011 Ebitda. Συνεπώς, ο ΕΣΑ [ 12 %] που επελέγη για τους σκοπούς της παρούσας ανάλυσης είναι ένας ΕΣΑ που απορρέει από ένα απαισιόδοξο σενάριο για την εξέλιξη της επιχείρησης. Πράγματι, όπως έχει ήδη αναφερθεί, το βασικό σενάριο οδηγεί σε ΕΣΑ [ 15 %], ενώ ένα αισιόδοξο σενάριο (υπέρβαση του Ebitda κατά […] %) οδηγεί σε έναν ΕΣΑ της τάξης του [ 20 %].
(105)
Προς το παρόν, πρέπει να διαπιστωθεί ότι, αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η πράξη δεν χαρακτηρίζεται από ρευστότητα, δεν είναι δυνατό να γίνει αναφορά σε συγκρίσιμες τιμές (παραδείγματος χάρη για δάνεια μειωμένης εξασφάλισης) κατά το χρόνο που πραγματοποιήθηκε η επένδυση του FMEA για να αξιολογηθεί εάν το επίπεδο του προβλεπόμενου ΕΣΑ είναι το κατάλληλο. Αντίθετα, από διάφορα στοιχεία που παρουσιάζονται κατωτέρω, μπορεί να εκτιμηθεί ο κατώτατος [ΕΣΑ 12 %] που επέλεξε το FMEA τον Μάιο του 2009.
(106)
Πρέπει καταρχάς να τονιστεί ότι οι αποδόσεις των επενδύσεων που παρατηρήθηκαν στον τομέα της υπεργολαβίας στην αυτοκινητοβιομηχανία είναι συχνά χαμηλές. Πράγματι, κατά τα πέντε έτη πριν από την εκδήλωση της κρίσης το δεύτερο εξάμηνο του 2008, ο μέσος ΕΣΑ ανερχόταν σε 8,5 % (22). Εντούτοις, επαγγελματίες επενδυτές πραγματοποιούσαν συχνά επενδύσεις σε αυτόν τον τομέα, γνωρίζοντας το δυνητικό κέρδος που συνδέεται με το χαμηλό επίπεδο αποτίμησης της αξίας των επιχειρήσεων αυτού του τομέα [σε σχέση με τους άλλους τομείς]. Έτσι, το 2006, παρατηρήθηκαν εξαιρετικά υψηλοί ΕΣΑ (που υπερέβαιναν το 20 % ετησίως επί τρία έτη) για τους επενδυτές οι οποίοι είχαν επενδύσει σε αυτή την αγορά το 2003.
(107)
Ως εκ τούτου, για να υπάρξει μεγαλύτερο κέρδος από το παρατηρούμενο μέσο κέρδος, ένας επαγγελματίας επενδυτής οφείλει να βασίζεται σε ειδικές γνώσεις της αγοράς, το οποίο ισχύει στην περίπτωση του FMEA, και να προβλέπει μια διάρθρωση συμμετοχής που θα του επιτρέπει να επιτύχει την καλύτερη δυνατή απόδοση, στοιχείο που ισχύει επίσης για την επένδυση του FMEA (βλέπε τα στοιχεία σχετικά με τη διάρθρωση της επένδυσης στις αιτιολογικές σκέψεις 94 και 95 καθώς και για την κατανομή της υπεραξίας στις αιτιολογικές σκέψεις 110 και 111).
(108)
Στη συνέχεια, οι γαλλικές αρχές επικαλούνται μελέτη της AFIC (Association Francaise des Investisseurs en Capital) η οποία παρακολουθεί την εξέλιξη των επιδόσεων του τομέα επενδύσεων επιχειρηματικού κεφαλαίου στη Γαλλία. Η μελέτη αυτή βασίζεται στα στοιχεία που κοινοποίησαν περισσότεροι από 120 φορείς διαχείρισης περισσότερων από 500 επενδυτικά ταμεία. Από τις εργασίες της AFIC προκύπτει καθαρό κέρδος που κυμαίνεται από 14,1 % για τα τέλη του 2007 και 10,8 % για τα τέλη του 2008 (πλησιέστερη ημερομηνία προς την ημερομηνία που πραγματοποιήθηκε η επένδυση του FMEA) για το «αναπτυξιακό κεφάλαιο». Το αναπτυξιακό κεφάλαιο είναι κατάλληλη υποδιαίρεση του επιχειρηματικού κεφαλαίου σε σχέση με την επενδυτική πολιτική του FMEA (απόκτηση μειοψηφικής συμμετοχής και εισφορά νέου χρήματος). Αφού ληφθεί υπόψη το κόστος της αμοιβής της εταιρείας διαχείρισης, που εκτιμάται σε […] κατ’ ανώτατο όριο, ο ΕΣΑ-στόχος που πρέπει να επιτευχθεί για να υπάρξει απόδοση της «αγοράς» κυμαίνεται μεταξύ 12 και 15 %.
(109)
Τέλος, οι παράμετροι που ήταν διαθέσιμες κατά τον χρόνο της επένδυσης επιτρέπουν τον καθορισμό ενός σταθμισμένου μέσου κόστους κεφαλαίου («WACC») που υπολογίζεται με βάση το MEDAF (23) και προσαρμόζεται στον τομέα του αυτοκινήτου στη Γαλλία, με την ενσωμάτωση των πρόσθετων ασφαλίστρων ειδικού κινδύνου που συνδέονται με το μέγεθος της επιχείρησης Trèves και τον μη ρευστό χαρακτήρα της επένδυσης. Λαμβανομένων υπόψη αυτών των συμπληρωματικών στοιχείων που είναι εγγενή στο ασφάλιστρο κινδύνου, το αντίστοιχο WACC εκτιμάται σε [ 12] % κατά τον χρόνο της επένδυσης, αυξημένο σε [ 12] % από το FMEA (βλέπε αιτιολογική σκέψη 91). Πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί ότι το WACC είναι ο ελάχιστος συντελεστής απόδοσης που απαιτείται από τους χρηματοδότες μιας επιχείρησης (μετόχους και πιστωτές) για τη χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων. Συνεπώς, το WACC που υπολογίστηκε για την Trèves παρέχει μια σημαντική ένδειξη ως προς το αποδεκτό ενός κατώτατου ΕΣΑ [ 12 %] (24).
(110)
Εξάλλου, πρέπει να επισημανθεί ότι η υπεραξία της επιχείρησης Trèves δεν θα κατανεμηθεί ανάμεσα στο FMEA και τον ιστορικό μέτοχο σε συνάρτηση με το αντίστοιχο μερίδιό τους στο μετοχικό κεφάλαιο της Trèves. Πράγματι, σε περίπτωση εξόδου το […], η συναφθείσα συμφωνία μεταξύ των μετόχων ορίζει ότι τα πρώτα […] εκατ. ευρώ της αξίας της επιχείρησης θα αποδοθούν εξ ολοκλήρου στο FMEA (πρώτη δόση). Στη συνέχεια, το προϊόν της εκχώρησης που κυμαίνεται μεταξύ […] εκατ.. ευρώ και ενός ποσού ίσου με το ποσό της επένδυσης του FMEA κεφαλαιοποιημένο κατά […] % ετησίως κατανέμεται ανάμεσα στο FMEA ([…] %) και τους ιστορικούς μετόχους ([…] %) (δεύτερη δόση). Τέλος, το FMEA εισπράττει […] % του προϊόντος της εκχώρησης πέρα από αυτό το κατώτατο όριο και οι ιστορικοί μέτοχοι το […] %.
(111)
Η συμφωνία αυτή για την κατανομή της υπεραξίας έχει προστατευτικό χαρακτήρα για το FMEA. Πράγματι, το FMEA εξασφαλίζει με τον τρόπο αυτό σημαντική εγγύηση ότι η επένδυσή του θα επιτύχει σύντομα έναν ΕΣΑ [ 12 %] (το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο προαναφερόμενο WACC της Trèves). Στη συνέχεια, η συμφωνία αυτή παρέχει ισχυρό κίνητρο στον ιστορικό μέτοχο και τη διοίκηση της επιχείρησης να επιτύχουν, ακόμη και να υπερβούν τους στόχους του σχεδίου αναδιάρθρωσης, το οποίο θα έχει ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με το εξεταζόμενο σενάριο, έναν ΕΣΑ [ 12 %], [ 15 %] ή [ 20 %] για το FMEA.
(112)
Κατά συνέπεια, από τις ανωτέρω διαπιστώσεις συνάγεται ότι ο προβλεπόμενος ΕΣΑ [ 12 %] ήταν λογικός κατά το χρόνο που πραγματοποιήθηκε η επένδυση και αποδεκτός σε σχέση με τον κίνδυνο που ενέχει αυτή η επένδυση.
(113)
Αφού αναλύθηκαν το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Trèves, η αποτίμηση της αξίας της πριν την επένδυση του FMEA, η διάρθρωση αυτής της επένδυσης, οι παραδοχές που διέπουν έναν ΕΣΑ [ 12 %], ο απαιτούμενος χαρακτήρας του επιπέδου αυτού του ΕΣΑ, ιδίως σε σχέση με τη συμφωνία μεταξύ των μετόχων για τον κατανομή της υπεραξίας, πρέπει να διαπιστωθεί αν το FMEA ενήργησε σε συνθήκες παρόμοιες με αυτές που θα απαιτούσε ένας ιδιώτης επενδυτής η επένδυση του οποίου παρουσιάζει κίνδυνο που συνδέεται τόσο με την κατάσταση του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας κατά τον χρόνο της πραγματοποίησης της επένδυσης όσο και με την κατάσταση της επιχείρησης, η οποία αντιμετώπιζε ορισμένες χρηματοοικονομικές δυσκολίες. Με άλλους όρους, η επένδυση του FMEA ύψους 55 εκατ. ευρώ τηρεί το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Δεν προσδίδει, συνεπώς, κανένα πλεονέκτημα στην επιχείρηση Trèves.
V.1.2. Το σχέδιο αναδιάταξης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών
(114)
Η γαλλική κυβέρνηση ενέκρινε προς όφελος της Trèves σχέδιο αναδιάταξης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών ύψους 18,4 εκατ. ευρώ. Σε σχέση με αυτό το μέτρο, η Επιτροπή επιθυμεί να εξετάσει πρώτα το κριτήριο της παροχής πλεονεκτήματος.
(115)
Σύμφωνα με τη συνήθη πρακτική λήψεως αποφάσεων της Επιτροπής και κατά πάγια νομολογία, μια συμφωνία αναδιάταξης χρεών από έναν δημόσιο πιστωτή δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, εάν η συμπεριφορά του μπορεί να συγκριθεί με αυτήν ενός ιδιώτη πιστωτή ο οποίος «επιδιώκει να ανακτήσει τα ποσά που του οφείλονται και ο οποίος συνάπτει, προς τον σκοπό αυτό, συμφωνίες με τον οφειλέτη, βάσει των οποίων τα συσσωρευθέντα χρέη θα αναδιαρθρωθούν ή θα κατανεμηθούν για να διευκολυνθεί η απόδοσή τους» (25).
(116)
Το σχέδιο αναδιάταξης των οφειλών αποτελεί για τους δημόσιους πιστωτές της Trèves καλύτερη λύση σε σχέση με την αναγκαστική είσπραξη. Πράγματι, σε περίπτωση αναγκαστικής είσπραξης, οι δημόσιοι πιστωτές, δεδομένου του γενικού χρέους της επιχείρησης, θα ανακτούσαν ένα μέρος μόνο των μη προνομιακών απαιτήσεών τους. Αντίθετα, με την παραχώρηση της αναδιάταξης του χρέους, συστάθηκαν υποθήκες πρώτης τάξεως […] (άρθρο […] του πρωτοκόλλου συνδιαλλαγής της 25ης Μαΐου 2009) για παροχή εγγυήσεων για τις φορολογικές και κοινωνικοασφαλιστικές οφειλές. Αυτά τα στοιχεία ενεργητικού προσδιορίζονται στο παράρτημα 7 του πρωτοκόλλου. Στις 31 Δεκεμβρίου 2008, η καθαρή λογιστική αξία τους ήταν [25-35] εκατ. ευρώ. Το ποσό των εγγυήσεων που συστάθηκαν υπέρ των δημόσιων πιστωτών καλύπτει συνεπώς ποσοστό άνω του 140 % του ποσού της απαίτησής τους η οποία αποτελείται από το αρχικό κεφάλαιο (18,4 εκατ. ευρώ), ποινές και τόκους υπερημερίας (βλέπε αιτιολογική σκέψη 117).
(117)
Εξάλλου, οι δημόσιοι πιστωτές της Trèves θα εισπράξουν τόκους. Πράγματι, το ποσό των 18,4 εκατ. ευρώ προσαυξήθηκε με ποινές υπερημερίας [1-2] εκατ. και τόκους υπερημερίας [1-2] εκατ. ευρώ και το συνολικό ποσό πρέπει να αποπληρωθεί από […] έως […] σε μηνιαίες δόσεις […] ευρώ. Το σύνολο των ποινών και τόκων υπερημερίας ανέρχεται σε [2-4] εκατ., ήτοι στο [10-20] % του αρχικού ποσού, που αντιπροσωπεύει επί της σταθμισμένης μέσης διάρκειας του σχεδίου αναδιάταξης του χρέους ετήσιο επιτόκιο περίπου [0-10] %. Το επιτόκιο αυτό ήταν ήδη εξαρχής υψηλότερο από τα επιτόκια που εφάρμοζαν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στα δάνεια που χορηγούσαν στην Trèves στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου συνδιαλλαγής της 25ης Μαΐου 2009 τόσο για τη νέα πίστωση όσο και για το δάνειο εξυγίανσης (26).
(118)
Ως προς αυτό, πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι η δέσμευση των δημόσιων πιστωτών πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονα με σημαντική δέσμευση των τραπεζών (χορήγηση δανείου εξυγίανσης [30-60] εκατ. και νέας πίστωσης [10-30] εκατ.). Επιπλέον, το πρωτόκολλο συνδιαλλαγής αναφέρει ρητά ότι οι διασφαλίσεις που παρέχονται στις τράπεζες είναι δεύτερης τάξεως […], γεγονός που σημαίνει ότι αυτοί οι πιστωτές δεν μπορούν να εφαρμόσουν καμία διασφάλιση εάν δεν εξοφληθούν εξ ολοκλήρου οι οφειλές πρώτης κατηγορίας έναντι των δημόσιων πιστωτών.
(119)
Επιπλέον, δεν παραχωρήθηκε καμία μείωση των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών του ομίλου Trèves.
(120)
Τέλος, οι γαλλικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι το τρέχον σχέδιο αναδιάταξης δεν ήταν παράταση ούτε τροποποίηση προηγούμενου σχεδίου.
(121)
Κατά συνέπεια, από τα ανωτέρω συνάγεται ότι το σχέδιο αναδιάταξης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών της Trèves εγκρίθηκε από τη γαλλική κυβέρνηση βάσει παραδοχών που κρίνονται αξιόπιστες, οι οποίες διέπουν το σχέδιο αναδιάρθρωσης (βλέπε τμήμα V) και σε συνδυασμό με αποδεκτούς όρους για ένα ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς που ενεργεί υπό τις ίδιες συνθήκες.
V.2. Συμπέρασμα σχετικά με την αξιολόγηση της ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(122)
Βάσει των στοιχείων που παρατίθενται στο τμήμα V.1., συνάγεται ότι τόσο η επένδυση του FMEA ύψους 55 εκατ. ευρώ όσο και το σχέδιο αναδιάρθρωσης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών ύψους 18,4 εκατ. ευρώ δεν παρέχουν πλεονέκτημα στον όμιλο Trèves. Κατά συνέπεια, τα μέτρα αυτά δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
VI. ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(123)
Αφού εξέτασε διεξοδικά τα εν λόγω μέτρα, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι τα μέτρα αυτά δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Τα δύο μέτρα που ελήφθησαν σε σχέση με την επιχείρηση Trèves και συνίστανται σε επένδυση του Fonds de Modernisation des Equipementiers Automobiles (FMEA) ύψους 55 εκατ. ευρώ καθώς και σε σχέδιο αναδιάταξης των φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών οφειλών ύψους 18,4 εκατ. ευρώ που παραχώρησε η Γαλλική Δημοκρατία δεν συνιστούν ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2011.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 20. dubna 2011
o údajné podpoře ve prospěch podniku trèves C 4/10 (ex NN 64/09) poskytnuté Francouzskou republikou
(oznámeno pod číslem K(2011) 2585)
(Pouze francouzské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/676/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s uvedenými články (1) a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Prostřednictvím různých článků zveřejněných v tisku na jaře roku 2009 byla Komise informována, že podnik Trèves byl příjemcem investice ve výši 55 milionů EUR poskytnuté Fondem pro modernizaci výrobců automobilových dílů (dále jen „FMEA“). Dopisy ze dne 5. května 2009, 11. června 2009, 10. července 2009 a 4. listopadu 2009 Komise požádala francouzské orgány o poskytnutí informací v této věci. Uvedené orgány odpověděly na tyto žádosti dopisy (nebo e-maily) ze dne 5. června 2009, 23. června 2009, 18. srpna 2009, 18. listopadu 2009 a 23. prosince 2009.
(2)
Kromě toho se dne 8. ledna 2010 na žádost francouzských orgánů uskutečnilo jednání v prostorách Komise. V návaznosti na toto jednání poskytly francouzské orgány e-mailem ze dne 15. ledna 2010 doplňující informace.
(3)
Dopisem ze dne 29. ledna 2010 oznámila Komise Francouzské republice své rozhodnutí zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) ve věci investice fondu FMEA a ve věci splátkového kalendáře dluhu na daních a sociálním pojištění (rovněž nazývaného „plán vyrovnání dluhu“), který podniku Trèves poskytly francouzské správní orgány. Francie sdělila své připomínky k zahájení formálního vyšetřovacího řízení dne 25. března 2010.
(4)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (2). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby předložily své připomínky k předmětným opatřením.
(5)
Komise obdržela připomínky v této věci od následujících zúčastněných stran: Italské republiky, podniku Trèves, skupiny PSA Peugeot Citroën, skupiny Renault, konkurenta podniku Trèves, který si přeje zachovat anonymitu, a fondu FMEA (3). Komise předala tyto připomínky Francii a dala jí příležitost na ně reagovat; připomínky Francie obdržela dopisem ze dne 5. října 2010. Dne 18. listopadu 2010 proběhlo rovněž jednání s francouzskými orgány. Prostřednictvím e-mailů ze dne 21. prosince 2010 a 22. února 2011 byly pak Komisi předány doplňující informace.
II. POPIS ZKOUMANÝCH OPATŘENÍ
(6)
Před vlastním popisem zkoumaných opatření, je třeba uvést informace o Strategickém investičním fondu (dále jen „FSI“), fondu FMEA, CDC Entreprises, správcovské společnosti fondu FMEA (bod II. 1), jakož i o podniku Trèves a o opatřeních, která byla vůči němu přijata (bod II. 2 níže). Dále budou uvedeny důvody, které vedly k zahájení formálního vyšetřovacího řízení ve věci investice fondu FMEA a splátkového kalendáře dluhu na daních a sociálním pojištění (bod II. 3 níže).
II.1. FSI, FMEA, CDC Entreprises
(7)
Z důvodu hospodářské krize, která započala v roce 2008, vytvořila Francie na podporu svého hospodářství Strategický investiční fond (dále jen „FSI“). Brzy poté fond FSI vytvořil v partnerství se skupinou PSA Peugeot Citroën (dále jen „PSA“) a skupinou Renault (dále jen „Renault“) fond FMEA. Zatím co cílem fondu FSI je investovat do všech druhů podniků bez ohledu na hospodářské odvětví, fond FMEA investuje pouze do podniků výrobců automobilových dílů.
(8)
Strategický investiční fond, který disponuje finančními prostředky ve výši 20 miliard EUR, byl vytvořen francouzskou vládou v prosinci 2008 za účelem řešení kapitálových potřeb podniků považovaných za nositele růstu a konkurenceschopnosti francouzského hospodářství. Fond FSI podle jeho vedení investuje pouze do podniků, které vykazují dobré vyhlídky na růst a konkurenceschopnost z hlediska francouzského hospodářství.
(9)
Fond FSI je ze 49 % vlastněn francouzskou vládou a z 51 % společností Caisse des Dépôts et Consignation (dále jen „CDC“). CDC „a její dceřiné společnosti tvoří skupinu, která je ve vlastnictví státu a která slouží obecnému zájmu a hospodářskému rozvoji“ Francie (4) a její představitelé jsou jmenováni nařízením.
(10)
Představenstvo fondu FSI, kterému předsedá generální ředitel CDC, je složeno kromě svého předsedy ze šesti členů, z nichž jeden zastupuje CDC, dva zastupují stát (generální ředitel pro státní účast a generální ředitel společností) a tři zastupují zájmy podniků (ředitelé podniků SCOR, Essilor a Artemis).
(11)
Fond FMEA je podílovým fondem rizikového kapitálu, jehož posláním je podporovat rozvoj konkurenceschopných výrobců automobilových dílů, kteří svým zákazníkům mohou nabídnout kapacitu výzkumu a vývoje a posílené mezinárodní monitorování. Fond uskutečňuje investice do maximální výše 60 milionů EUR výhradně ve prospěch svých podílníků, a to buď samostatně, nebo společně s dalšími soukromými investory či jinými fondy.
(12)
Vytvoření fondu FMEA (dne 25. března 2009) bylo součástí plánu na podporu automobilového průmyslu oznámeného prezidentem Francouzské republiky dne 4. prosince 2008. Fond disponuje finančními prostředky ve výši 600 milionů EUR, které pocházejí z fondu FSI (200 milionů EUR), od společnosti PSA (200 milionů EUR) a od společnosti Renault (200 milionů EUR).
(13)
Správu fondu FMEA zajišťuje CDC Entreprises, dceřiná společnost CDC. Investiční rozhodnutí jsou tedy přijímána společností CDC Entreprises.
(14)
Přípravou podkladů pro uskutečnění investic správcovskou společnosti CDC Entreprises je pověřena výběrová komise a investiční výbor fondu FMEA. V obou výborech jsou rovnoměrně zastoupeni všichni tři investoři: PSA, Renault i FSI.
(15)
V souladu s organizačním řádem fondu FMEA musí správcovská společnost konzultovat výběrovou komisi ohledně strategické povahy všech investičních projektů. Její poradní stanoviska nejsou pro správcovskou společnost závazná. Jsou přijímána dvoutřetinovou většinou.
(16)
Investiční výbor musí být konzultován před uskutečněním každé investice nebo odprodeje kapitálu nebo v případě jakéhokoli odchylky od kritérií a pravidel investiční politiky. Při jednání o projektu investice nebo odprodeje kapitálu jsou jeho stanoviska přijímána dvoutřetinovou většinou a rovněž správní společnost nezavazují. Pokud však jeden ze tří investoři hlasuje proti, stanovisko výboru je považováno za záporné. V tomto případě je projekt investice nebo odprodeje kapitálu vrácen výběrové komisi.
(17)
CDC Entreprises je významným subjektem v oblasti soukromého vlastního kapitálu ve Francii. Je povinen dodržovat veškerá pravidla stanovená Úřadem pro finanční trhy (AMF) v oblasti správy investic, a to zejména pravidla týkající se nezávislosti při výběru investic a předcházení střetu zájmů. CDC Entreprises spravuje mezi jinými také investice fondu FSI do malých a středních podniků, které nejsou obchodovány na burze cenných papírů, a investice jménem společnosti CDC a jiných investorů.
(18)
CDC Entreprises je dceřinou společností ve stoprocentním vlastnictví společnosti CDC. Předseda představenstva a generální ředitel CDC Entreprises jsou jmenováni představenstvem společnosti, jehož členové jsou jmenováni společností CDC.
(19)
CDC Entreprises uzavřela s fondem FSI dohodu o podpoře a poradenství, v jejímž rámci spolupracuje specializovaný tým fondu FSI s CDC Entreprises na předběžném výběru investičních projektů (mj. studie proveditelnosti a hodnocení rizik, studie a podpora při provádění těchto investic) a sledování uskutečněných investic.
(20)
Vzhledem k organizaci a fungování výborů fondu FMEA má CDC Entreprises výhradní oprávnění zavazovat fond FMEA. Rozhodnutí výborů nejsou pro správcovskou společnost závazná (s výjimkou odchylek od kritérií a pravidel investiční politiky a řízení střetu zájmů, tedy případů, které nejsou v této věci relevantní). Francouzské orgány uvedly, že společnost CDC Entreprises dosud nikdy nepovažovala za nutné vyjádřit se nesouhlasně ke stanoviskům výborů v oblasti investic.
(21)
V grafu č. 1 níže je uveden přehled vzájemných vazeb mezi francouzským státem a společnostmi CDC, CDC Entreprises, FSI, FMEA, PSA a Renault.
Graf č. 1
Vzájemné vazby mezi francouzským státem a společnostmi CDC, CDC Entreprises, FSI, FMEA, PSA a Renault
II.2 Podnik Trèves a opatření přijatá vůči tomuto podniku
(22)
Podnik Trèves se specializuje v oboru součástí vnitřního vybavení automobilů. Před zahájením probíhajícího plánu restrukturalizace (plán restrukturalizace se týká 1 300 zaměstnanců) podnik Trèves zaměstnával přibližně 6 500 zaměstnanců. Podnik se zaměřuje na tři oblasti činnosti: zvuková zařízení (5), sedadla a součástky sedadel a textilie. Podnik sestával z 9 továren (dvě jsou nyní uzavřeny) a má pobočky ve 14 zemích (včetně Španělska, Spojeného království, Portugalska, Slovinska a České republiky). Podnik realizuje 40 % svého obratu ve Francii. Jeho hlavními zákazníky jsou Renault, Peugeot SA, Volkswagen, Nissan a Toyota.
(23)
Krátce před vypuknutím krize v roce 2008 začal podnik Trèves těžit z přínosu prvního plánu restrukturalizace zahájeného v roce 2005, jehož cílem bylo snížení počtu zaměstnanců a racionalizace výrobních kapacit. Po vypuknutí krize se podnik Trèves rozhodl změnit a prohloubit svůj plán restrukturalizace a zahájil jednání se svými věřiteli v rámci dohodovacího řízení (6).
(24)
Protokol o dohodě byl uzavřen dne 25. května 2009 mezi akcionářem podniku Trèves (holdingovou společností „Severt“, která je jediným akcionářem), společnostmi skupiny Trèves, věřiteli (tj. bankami) a fondem FMEA. Tento protokol je založen na provedení plánu restrukturalizace (tento plán je popsán v oddíle V.1.1.).
(25)
Prostředky na financování plánu restrukturalizace byly odhadnuty na [110-140] (7) milionů EUR. Jednotlivé strany přijaly v tomto smyslu závazky, které jsou uvedeny v protokolu ze dne 25. května 2009.
(26)
Výrobci Peugeot a Renault se zavázali přispět na financování […] částkou 33,3 milionu EUR.
(27)
Skupina Trèves se zavázala, že vyvine veškeré úsilí k tomu, aby v průběhu roku 2009 vytvořila částku odpovídající [5-20] potřeb finančních prostředků, tj. [5-30] milionů EUR.
(28)
Banky poskytly nový bankovní úvěr ve výši [10-30] milionů EUR. Banky kromě toho poskytly konsolidační úvěr ve výši [30-60] milionů EUR, který byl určen na splacení stávajících krátkodobých úvěrů ve výši ([0-20] milionů) a dlouhodobých úvěrů ve výši ([30-40] milionů). Nový úvěr i konsolidační úvěr by měly být plně splaceny do […] 2014.
(29)
Fond FMEA poskytl podniku příspěvek ve výši 55 milionů EUR. Z této částky bylo [40-50] milionů EUR vloženo ve formě dluhových cenných papírů umožňujících přístup ke kapitálu (tj. dluhopisů převoditelných na akcie v upravitelném poměru) s pevným výnosem ve výši [ 8] %. Současně bylo [5-15] milionů EUR vloženo formou navýšení kapitálu (úpisem nových kmenových akcií), za něž fond FMEA získal podíl na základním jmění podniku Trèves ve výši [ 50] %.
(30)
Veřejní věřitelé schválili plán vyrovnání dluhu na daních a sociálním pojištění ve výši 18,4 milionu EUR […]. Tento plán spočívá v rozvržení splátek dluhu na daních a sociálním pojištění podniku Trèves, zahrnujících platby sankčních poplatků a úroků z prodlení.
II.3 Důvody, které vedly k zahájení řízení
(31)
Financování plánu restrukturalizace podniku Trèves se opírá o vklad nových finančních prostředků v celkové výši [100-120] milionů EUR (tato částka nezahrnuje konsolidační úvěr). Z této částky bylo 55 milionů EUR vloženo fondem FMEA. K tomu je třeba přičíst plán vyrovnání dluhu na daních a sociálním pojištění ve výši 18,4 milionu. Komise ve svém rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení vyjadřuje pochybnosti, pokud jde o kvalifikaci těchto dvou opatření jako státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
(32)
Pokud jde o investici fondu FMEA, Komise konstatuje, že různé skutečnosti, jak se zdá, naznačují, že tato investice pochází ze státních prostředků. Na první pohled se tato investice jeví jako investice poskytnutá ze státních prostředků a přičitatelná státu (8). Pochybnosti Komise vycházejí z informací o fungování fondu FSI, FMEA a CDC Entreprises popsaného výše.
(33)
Komise dále vyjádřila pochybnosti, zda tato investice splňuje kritérium soukromého investora v tržním hospodářství. Komise nemohla zejména s jistotou určit - a to jak vzhledem k situaci v automobilovém průmyslu, tak k situaci podniku, který měl určité finanční potíže (9) - zaprvé, zda předpoklady plánu restrukturalizace byly věrohodné, reálné a obezřetné, zadruhé, zda ocenění podniku Trèves před uskutečněním investice bylo obezřetné, a zatřetí, zda předpoklad vnitřního výnosového procenta (dále jen „IRR“) [ 12 %] (10) měl být považován za přiměřený riziku, které fond FMEA podstoupil.
(34)
Pokud jde o plán vyrovnání dluhu na daních a sociálním pojištění, Komise zvažuje, zda je chování francouzských správních orgánů srovnatelné s chováním soukromého věřitele ve stejných podmínkách, který usiluje o navrácení jemu dlužných částek. Komise neměla k dispozici všechny údaje k tomu, aby mohla dospět k závěru, že veřejní věřitelé byli ve smyslu protokolu o dohodě ze dne 25. května 2009 alespoň ve stejně výhodném postavení jako soukromí věřitelé podniku Trèves (tj. banky), které rovněž přistoupily na rozvržení svých pohledávek na splátky poskytnutím konsolidačního úvěru. Komise má proto pochybnosti, zda plán vyrovnání dluhu na daních a sociálním pojištění odpovídá zásadě soukromého věřitele v tržním hospodářství.
(35)
Pokud by obě výše uvedená opatření měla být kvalifikována jako státní podpora, Komise ve svém rozhodnutí o zahájení řízení uvádí, že jejich slučitelnost by mohla být přezkoumána na základě pokynů Komise pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (11) (dále jen „pokyny“). Komise nicméně upozorňuje, že v této fázi nemůže s jistotou určit, zda jsou splněny všechny podmínky požadované těmito pokyny.
III. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(36)
Skupina Trèves zaslala své připomínky Komisi dopisem ze dne 2. července 2010. Podle jejího názoru pravidla a podmínky investice fondu FMEA do skupiny Trèves a uplatnění splátkového kalendáře jejího dluhu na daních a sociálním pojištění nespadají do působnosti čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
(37)
Skupina Trèves zaprvé uvádí, že tvrzení o přičitatelnosti podpory státu je neopodstatněné, neboť prostřednictvím fondu FMEA skupina Trèves volila partnerství se dvěma výrobci automobilů mezinárodních rozměrů, kteří představují [ 50] % jejího obratu. Zpochybňuje také názor Komise, že společnost využila státních prostředků, neboť jednak finanční prostředky fondu FMEA pocházejí dle jejího názoru od soukromých subjektů, a jednak účast dalších soukromých investorů (bank) na financování společnosti dokazuje, že společnost byla schopna si zajistit zdroje svého financování na trhu.
(38)
Zadruhé skupina Trèves kategoricky odmítá názor Komise na ekonomickou situaci společnosti Trèves v období let 2005 až 2008. Podle jejího názoru Komise směšuje všeobecnou krizi v automobilovém průmyslu v roce 2008 a jednotlivou situaci společnosti, jejíž obrat nepřetržitě a významně rostl v období od roku 1999 ([500-700] milionů EUR) do roku 2004 ([900-1 100] milionů EUR). Je pravda, že krize, která postihla automobilový průmysl v druhé polovině roku 2008, tento růst zbrzdila. Účelem plánů restrukturalizace z let 2005 a 2009 nebylo řešení finančních problémů, ale racionalizace výrobních kapacit společnosti za účelem oživení podniku v nepříznivém hospodářském prostředí, nikoliv za účelem zajištění jeho přežití, o čemž svědčí růst ukazatele EBITDA (12) podniku Trèves v letech 2005 až 2007 i zlepšení jeho hospodářských výsledků počínaje rokem 2009.
(39)
Kromě toho skupina Trèves zpochybňuje význam, který Komise přikládá prohlášení francouzského ministra průmyslu, že pokud by stát nezasáhl, podnik Trèves by se ocitl v konkurzu. Subjektivní politické prohlášení vyslovené za okolností zvýšeného sociálního napětí není případné pro posouzení skutečné hospodářské a finanční situace podniku.
(40)
Uvážlivý charakter investice fondu FMEA do společnosti Trèves je tedy jak z finančního, tak i průmyslového hlediska nepopiratelný. Společnost připomíná, že fond FMEA nebyl jediným investorem, ale že zájem projevilo několik dalších potenciálních investorů, a společně s fondem FMEA se na investici podíleli i soukromí partneři. Na rozdíl od pravděpodobného mínění Komise není žádný rozpor mezi finanční logikou a průmyslovou logikou investice fondu FMEA. Podle skupiny Trèves je v automobilovém průmyslu běžnou praxí, že výrobce drží podíl ve společnosti jednoho ze svých dodavatelů, aby s ním posílil průmyslové vazby a získal finanční zisk z jeho růstu.
(41)
Zatřetí skupina Trèves zdůrazňuje dodržování zásady uvážlivého investora v tržním hospodářství. Podmínky investice jsou totiž nejen velmi striktní, ale také výhodné pro fond FMEA. Společnost Trèves kromě toho v letech 2008-2009 měla významné konkurenční výhody, které jí byly schopny zajistit rychlý návrat k ziskovosti (zastoupení a růst v rozvíjejících se zemích, diverzifikace zákaznického portfolia výrobců, výrazné zaměření na výzkum a vývoj). S ohledem na tyto konkurenční výhody byl plán průmyslové a finanční restrukturalizace společnosti Trèves vypracován na základě obezřetných a přiměřených odhadů provedených na základě hloubkového auditu situace podniku. Konečně dobré hospodářské výsledky společnosti Trèves v letech 2009-2010 prokazují, že se jednalo o uváženou investici.
(42)
Skupina Trèves má rovněž za to, že pokud by investice fondu FMEA měla spadat do působnosti čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU, tato podpora by byla slučitelná s pokyny, protože návrat k dlouhodobé životaschopnosti společnosti je zajištěn, restrukturalizace společnosti Trèves nijak nenarušuje hospodářskou soutěž a její součástí jsou již částečně prováděná kompenzační opatření ([…], snížení výrobních kapacit, snížení stavu zaměstnanců a konečně údajná účast státu na financování restrukturalizace společnosti Trèves je omezena na nezbytné minimum nákladů na restrukturalizaci).
(43)
Pokud jde o splátkový kalendář dluhu na daních a sociálním pojištění, skupina Trèves především soudí, že odpovídá zásadám soukromého věřitele v tržním hospodářství. A že Komise nemůže předpokládat, že případná kvalifikace opatření jako podpory by prakticky vylučovala možnost uváženého stanovení splátkového kalendáře finančními orgány. Splátkový kalendář však stanoví sankční poplatky a úroky z prodlení, vyšší úrokovou sazbu, než je zákonná úroková sazba, kterou by mohl požadovat soukromý věřitel, prvořadé hypotéky […] a veřejné orgány se na investici podílely současně se soukromými věřiteli.
(44)
Fond FMEA zaslal své připomínky Komisi dopisem ze dne 22. června 2010. Fond FMEA odmítá kvalifikaci své investice do společnosti Trèves jako státní podpory, a to v první řadě vzhledem ke své nezávislosti při výběru investic a vzhledem k postupu, který uplatnil k dosažení svých cílů.
(45)
Fond FMEA zdůrazňuje skutečnost, že své investice plánuje zcela nezávisle. Tato nezávislost vychází nejen z jeho postavení, ale i ze způsobu jeho řízení. Fond FMEA je jako podílový fond rizikového kapitálu řízen správcovskou společností, která se sama řídí pravidly správy investic jménem třetích osob. Nezávislé postavení správcovské společnosti při výběru investic, která jedná v souladu s majetkovými zájmy podílníků, přispívá k zajištění nezávislosti fondu FMEA ve fázi rozhodování o uskutečnění investice. Pokud jde o poradní výbory fondu FMEA, totiž výběrovou komisi a investiční výbor, k jejich stanovisku lze přihlédnout pouze se souhlasem jednoho z obou výrobců. Dosud se však správcovská společnost CDC Entreprises nikdy neodchýlila od stanoviska výborů. Z toho důvodu je vliv soukromých investorů, tedy společností Renault a Peugeot, rozhodující při výběru a vymezení investičních projektů.
(46)
Investice fondu FMEA do společnosti Trèves je mimo jiné příkladem investiční politiky fondu FMEA, která upřednostňuje firmy s vysokou kapacitou inovace a silným potenciálem růstu a ziskovosti v odvětví výrobců automobilových dílů. Společnost Trèves je předním evropským výrobcem automobilových dílů, o kterého měly zájem […] i jiné soukromé fondy. Výrazné zlepšení hospodářských výsledků společnosti od roku 2010 dokazuje, že plán restrukturalizace předložený podnikem Trèves byl reálný a přiměřený. Dočasné problémy společnosti v důsledku hospodářské a finanční krize také umožnily fondu FMEA sjednat investici za podmínek, které mu poskytují vysokou ochranu.
(47)
Fond FMEA se proto domnívá, že jeho investice nemůže být kvalifikována jako státní podpora.
(48)
Skupina Renault zaslala své připomínky Komisi dopisem ze dne 6. července 2010. Zpochybňuje především tvrzení Komise, že jeho kapitálová účast ve fondu FMEA je spojena s úvěrem, který mu stát poskytl v dubnu 2009. Společnost připomíná, že při vytvoření fondu dne 20. ledna 2009 (13) neměla žádné informace o možném budoucím státním úvěru poskytnutém výrobcům. Cílem úvěru, který byl podniku poskytnut v dubnu 2009 bylo financování jeho všeobecných potřeb vzhledem k poklesu na finančních trzích v průběhu čtvrtého čtvrtletí 2008 a prvního čtvrtletí roku 2009.
(49)
Kapitálová účast společnosti Renault ve fondu FMEA byla kromě toho odůvodněna ekonomickými, průmyslovými a finančními důvody: ze strategického a finančního hlediska bylo totiž pro společnost Renault nezbytné, aby trvale zabezpečila své zásobení prostřednictvím zdravých a konkurenceschopných dodavatelů a očekávala přitom návratnost své finanční investice. Fond FMEA umožňuje tímto způsobem společnosti Renault investovat do společností, které jsou pro toto průmyslové odvětví nepostradatelné, jako je společnost Trèves, která je stále klíčovým dodavatelem evropského automobilového průmyslu. Investice fondu FMEA proto sledují stejný přístup, jako je přístup společnosti Renault, která je sama uvážlivým investorem v tržním hospodářství.
(50)
Společnost Renault také bezvýhradně souhlasí s připomínkami fondu FMEA uvedenými v odpovědi na rozhodnutí o zahájení formálního řízení Komise, pokud jde o její úlohu v řízení fondu FMEA, způsobu fungování tohoto fondu, jeho nezávislosti a nezávislosti správcovské společnosti na veřejných orgánech.
(51)
Skupina PSA zaslala své připomínky Komisi dopisem ze dne 6. července 2010. Podle PSA je investice fondu FMEA do společnosti Trèves nejen výnosná, ale také odpovídá jeho ekonomickým a strategickým zájmům.
(52)
Kapitálová účast PSA ve fondu FMEA je v souladu se společným cílem výrobce i fondu investovat do strategických společností s vysokou kapacitou inovace schopných zajistit bezpečnost zásobování a optimálně upevňovat odvětví výrobců automobilových dílů. PSA je také přesvědčena, že investice fondu FMEA odpovídá jeho nárokům na výnosnost vzhledem k podstoupenému riziku.
(53)
Závěrem PSA zdůrazňuje, že neexistuje žádný podmíněný vztah mezi jejím rozhodnutím k účasti ve fondu FMEA a smlouvou o úvěru ve výši tří miliard EUR uzavřené mezi francouzským státem a výrobcem v březnu 2009.
(54)
Konkurent podniku Trèves, který si přeje zachovat anonymitu, zaslal své připomínky Komisi dopisem ze dne 23. června 2010. Tento konkurent souhlasí s názory Komise popsanými v rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 29. ledna 2010. Domnívá se totiž, že společnost Trèves měla ekonomické problémy ještě před začátkem hospodářské krize a nemůže být proto příjemcem opatření ve smyslu dočasného rámce Společenství. Krom toho bez ohledu na hospodářskou situaci podniku Trèves musí být státní podpory, jichž by mohl využívat, doprovázeny značnými kompenzačními opatřeními vzhledem k citlivým negativním dopadům na hospodářskou soutěž. Podpora, jejímž jediným účelem je uměle udržovat při životě podnik v odvětví, které má dlouhodobě nadbytečnou strukturální kapacitu, totiž není opodstatněná. Je přesvědčen, že společnost Trèves by měla být povinna omezit své zastoupení na trhu prodejem dceřiných společností nebo radikálním snížením své činnosti a na svoji restrukturalizaci přispět více ze svých vlastních prostředků.
(55)
Italské ministerstvo pro hospodářský rozvoj zaslalo své připomínky Komisi dopisem ze dne 15. června 2010. Souhlasí s „argumenty“ (14) Komise ve dvou základních ohledech: investice fondu FMEA představuje nepochybně státní podporu vzhledem k rozhodující účasti veřejných prostředků a tento druh podpory je určen k podpoře podniků, které měly obtíže ve smyslu pokynů ještě před druhým čtvrtletím roku 2008.
IV. PŘIPOMÍNKY FRANCIE
(56)
Francouzské orgány zaslaly své připomínky Komisi v návaznosti na zahájení formálního vyšetřovacího řízení ze dne 29. ledna 2010 dopisem ze dne 25. března 2010.
(57)
Podle těchto orgánů nespadají pravidla a podmínky investice fondu FMEA do společnosti Trèves do působnosti čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU, neboť investice nebyla uskutečněna ze státních prostředků, ale převážně ze soukromých finančních prostředků, které nejsou přičitatelné státu. Dokonce i kdyby prostředky fondu FMEA byly považovány za státní prostředky či kdyby rozhodnutí o investici bylo přičitatelné státu, francouzské orgány se domnívají, že tato investice má všechny vlastnosti uvážené investice v tržním hospodářství. Kromě toho se rovněž domnívají, že rozvržení dluhu na daních a sociálním pojištění schválené veřejnými věřiteli splňuje kritéria soukromého věřitele, který usiluje o navrácení jemu dlužných částek.
(58)
Francouzské orgány tvrdí, že investice fondu FMEA v žádném případě nezahrnovala převod státních prostředků ve smyslu judikatury „Stardust marine“ (15). Prostředky fondu FMEA pocházejí, pokud jde o podíl výrobců PSA a Renault (2/3), čistě ze soukromých zdrojů, a pokud jde o podíl fondu FSI (1/3), ten sice pochází z veřejných zdrojů, které však nejsou pod stálou kontrolou státu. Fond FSI, který byl vytvořen podle vzoru soukromých investičních fondů, má formu akciové společnosti a soutěží s ostatními soukromými investičními fondy. Uskutečňuje dlouhodobé investice, jejichž cílem je ziskovost.
(59)
Kromě toho správcovská společnost fondu FMEA, CDC Entreprises, vzhledem ke svému postavení a pravidlům fungování nepodléhá veřejným orgánům. Vzhledem ke svému postavení je právně nezávislá na společnosti CDC a investuje výhradně ve prospěch svých podílníků, v konkurenci nebo společně se soukromými investory. CDC Entreprises tedy spravuje finanční prostředky fondu FMEA zcela nezávisle. Pokud jde o investici do podniku Trèves, řídila se doporučeními výběrové komise a investičního výboru fondu FMEA bez jakéhokoli zásahu státu. Francouzské orgány proto dospívají k závěru, že jednak investované prostředky nejsou státními prostředky, neboť nejsou trvale pod veřejnou kontrolou a tedy k dispozici vnitrostátním orgánům, a jednak, že rozhodnutí investovat není přičitatelné státu, protože CDC Entreprises jedná pouze ve výhradním zájmu podílníků fondu FMEA a zcela nezávisle.
(60)
Pokud jde o slučitelnost investice fondu FMEA se zásadou uvážlivého investora v tržním hospodářství, francouzské orgány připomínají, že investiční politika fondu FMEA se přednostně zaměřuje na projekty, které jsou výnosné a strategické pro automobilový průmysl, mají vysoký potenciál růstu a vysokou kapacitu inovace. V případě podniku Trèves byla investice uskutečněna na základě realistického a důkladně propracovaného podnikatelského plánu, který schválilo několik soukromých analytiků. Účast fondu FMEA na základním jmění společnosti Trèves a úpis dluhopisů převoditelných na akcie byl proveden současně s jinými soukromými investory za rovnocenných podmínek (investice „pari passu“). Podle francouzských orgánů tyto skutečnosti dostatečně prokazují, že investice odpovídá tržní praxi.
(61)
Pokud jde o uplatnění zásady soukromého věřitele v tržním hospodářství, francouzské orgány se domnívají, že splátkový kalendář dluhu na daních a sociálním pojištění, který byl podniku Trèves přiznán, odpovídá myšlence, na které je založeno uplatnění tohoto kritéria, a sice že veřejný věřitel podobně jako soukromý věřitel usiluje o navrácení částek, které mu dluží dlužník ve finančních obtížích. Francouzské orgány v prvé řadě zdůrazňují, že skupině Trèves nebylo přiznáno žádné prominutí dluhu na daních nebo sociálním pojištění. Domnívají se, že oba základní předpoklady, které umožňují posoudit kritérium soukromého věřitele, a sice existence sankčních poplatků a úroků z prodlení i uplatněná úroková sazba, jsou v tomto případě dodrženy. Splátkový kalendář totiž stanoví úroky a sankční poplatky z prodlení, které byly stanoveny před uzavřením dohody o splátkovém kalendáři a zahrnuty do výpočtu měsíčních splátek podniku Trèves. Kromě toho v souladu s článkem 1153 občanského zákoníku, který stanoví, že v případě neexistence smluvního ujednání vede prodlení v platbě částky dlužené soukromému věřiteli k uložení povinnosti úhrady úroků z prodlení v zákonné výši. Výše zákonné úrokové sazby v roce 2009, ve kterém byl stanoven splátkový kalendář, byla 3,79 %. Roční úroková sazba za celkovou dobu trvání splátkového kalendáře je však zhruba [5-10] %. Na podporu tohoto tvrzení francouzské orgány uvádějí, že současně se splátkovým kalendářem daňových a sociálních závazků přistoupily na rozvržení svých vlastních pohledávek i věřitelské banky skupiny Trèves prostřednictvím konsolidačního úvěru. Soukromí věřitelé společnosti Trèves tedy také poskytli společnosti ulehčení platby, aby si zajistily splacení svých pohledávek.
(62)
Francouzské orgány především konstatují, že většina obdržených připomínek potvrzuje, že investice fondu FMEA do společnosti Trèves nemůže být kvalifikována jako státní podpora. Francouzské orgány proto neuvedou žádné další komentáře k těmto připomínkám.
(63)
Pokud však jde o připomínky ze strany italských orgánů a anonymní společnosti, která se představila jako konkurent podniku Trèves, francouzské úřady si přejí sdělit Komisi následující připomínky.
(64)
Francouzské orgány konstatují, že italské orgány se omezují na pouhé tvrzení, že investice fondu FMEA do společnosti Trèves musí být kvalifikována jako státní podpora vzhledem k „rozhodující roli“, kterou sehrály veřejné prostředky. Toto tvrzení není podepřeno žádným důkazem nebo odůvodněním.
(65)
Jak dále uvádějí francouzské orgány, konkurenční společnost podniku Trèves rovněž bez důkazu pro své tvrzení předpokládá existenci státní podpory, která je neslučitelná s pokyny a dočasným rámcem přijatým Komisí v prosinci 2008 v rámci hospodářské a finanční krize. Informace, o které se tato společnost opírá, jsou buď nepřesné nebo vytržené z kontextu, a proto jsou vykládány nesprávně a zaujatě.
V. POPIS ZKOUMANÝCH OPATŘENÍ
(66)
Při posuzování vnitrostátního opatření musí Komise nejprve posoudit, zda toto opatření může být kvalifikováno jako státní podpora ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU. Je-li opatření kvalifikováno jako státní podpora, Komise může poté posoudit, do jaké míry může být toto opatření považováno za slučitelné se společným trhem na základě výjimek ze zásady zákazu státních podpor, které připouští Smlouva o fungování EU. Pokud zkoumané opatření nepředstavuje státní podporu, posouzení slučitelnosti podpory je bezpředmětné.
V.1 Posouzení existence státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU
(67)
Podle čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem“.
(68)
Toto ustanovení stanoví podmínky, za kterých může být vnitrostátní opatření kvalifikováno jako státní podpora. Jak uvedl Soudní dvůr ve svém rozsudku ze dne 15. června 2006, těmito podmínkami jsou „financování tohoto opatření státem nebo ze státních prostředků, existence zvýhodnění podniku, selektivita uvedeného opatření, jakož i dopad posledně uvedeného na obchod mezi členskými státy a z toho vyplývající narušení hospodářské soutěže“ (16).
(69)
Tyto podmínky jsou kumulativní a musí tedy být všechny splněny, aby mohlo být státní opatření kvalifikováno jako státní podpora. Proto pokud Komise stanoví, že některá z těchto podmínek není splněna, může s jistotou prohlásit, že zkoumané opatření nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
V.1.1 Investice fondu FMEA ve výši 55 milionů
(70)
Pokud jde o investici fondu FMEA do podniku Trèves ve výši 55 milionů EUR, je třeba nejdříve ověřit, zda je splněna podmínka zvýhodnění.
(71)
Podle ustálené judikatury (17) vklad finančních prostředků do společnosti nepředstavuje státní podporu v případě, že se tento vklad uskuteční za podmínek, které by byly přijatelné soukromého investora jednajícího v normálních tržních podmínkách („kritérium soukromého investora v tržním hospodářství“).
(72)
Pokud například fond FMEA prodá svůj podíl ve společnosti Trèves v průběhu roku 2012, pak bude roční vnitřní výnosové procento („IRR“) vypočtené fondem FMEA pro účely jeho investice [ 12 %]. Toto procento udává výnosnost celkové investice fondu FMEA před zdaněním, tedy jak přímého vkladu [5-15] milionů EUR, tak vkladu v podobě dluhových cenných papírů, které umožňují přístup ke kapitálu (dluhopisy převoditelné v upravitelném poměru na akcie) v celkové částce [40-50] milionů EUR.
(73)
Proto, aby bylo možné posoudit, zda je dodrženo kritérium soukromého investora v tržním hospodářství, Komise se musí vyjádřit k následujícím otázkám:
a)
je plán restrukturalizace společnosti Trèves, na jehož základě se fond FMEA rozhodl k investici, věrohodný a reálný?
b)
byla skupina Trèves před vstupem fondu FMEA do jejího kapitálu ve výši [5-15] milionů EUR oceněna odpovídajícím způsobem?
c)
byly předpoklady plánu restrukturalizace, na kterých je založeno IRR, přiměřené a reálné v době, kdy byla investice fondu FMEA uskutečněna?
d)
je očekávané IRR [ 12 %] dostatečné?
(74)
Komise doplní odpovědi na otázky b) a d) úvahami o struktuře investice fondu FMEA a o rozdělení přidané hodnoty.
(75)
Odpovědi na tyto otázky umožní Komisi určit, zda fond FMEA jednal za obdobných podmínek jako jsou podmínky, které by vyžadoval soukromý investor vzhledem k rizikovosti své investice vyplývající jak ze situace v automobilovém průmyslu v době investice, tak ze situace společnosti řešící určité finanční potíže.
(76)
Jak je uvedeno v bodě 23, krátce před vypuknutím finanční a hospodářské krize v roce 2008, začal podnik Trèves těžit z přínosu prvního plánu restrukturalizace zahájeného v roce 2005, jehož cílem bylo snížení počtu zaměstnanců a racionalizace výrobní kapacity (18). Když nastala krize, podnik Trèves se rozhodl změnit a prohloubit svůj plán restrukturalizace.
(77)
Na konci léta 2008 podnik Trèves tak dal nový podnět svému plánu restrukturalizace a na konci prosince 2008, tedy několik měsíců před uzavřením protokolu o dohodě ze dne 25. května 2009, bylo již možné konstatovat tyto výsledky:
-
podstatné snížení režijních nákladů: opatření přijatá v tomto rámci umožnila snížit celkový objem skutečných režijních nákladů podniku Trèves v posledním čtvrtletí roku 2008 ve srovnání s výhledovým rozpočtem na rok 2008 o [20-30] %,
-
podstatné snížení zásob: skladové náklady klesly během druhé poloviny roku 2008 o [30-40] % z původní částky [20-80] milionů EUR v červnu na [0-60] milionů EUR v prosinci,
-
omezení hmotných investic: tyto investice byly sníženy o [40-50]% v roce 2008 oproti výhledovému rozpočtu 2008,
-
snížení stavu zaměstnanců: počet zaměstnanců skupiny ve Francii byl snížen o [10-20] % jen v průběhu roku 2008 ([…] zaměstnanců ve Francii v prosinci 2008 oproti […] zaměstnanců v lednu 2008).
(78)
Na začátku roku 2009 podnik Trèves vypracoval novou formálnější verzi plánu restrukturalizace, a to ve spolupráci s nezávislou poradenskou firmou […]. Tato firma potvrdila zejména objem potřeby finančních prostředků považovaný za nezbytný k financování plánu ([110-140] milionů EUR, viz body 25 a následující).
(79)
Zaprvé je třeba zdůraznit, že prognózy budoucích obratů uvedené v plánu restrukturalizace se jeví jako věrohodné a reálné. Tyto prognózy jsou totiž založeny na očekávaní značně sníženého objemu objednávek ze strany výrobců. Například očekávaný objem pro rok 2009 je o [15-25] % nižší než pro rok 2008. Tyto prognózy navíc odpovídají prognózám, které ve stejné době vypracovali analytici odvětví automobilového průmyslu (například společnost JD Power) ohledně očekávaného oživení tohoto odvětví a ohledně jeho uspořádání ve výhledu na rok 2011. Společnost Trèves tedy odhadla svůj budoucí obrat na základě obezřetného a pečlivého odhadu těchto objemů. Plán vychází z obezřetných odhadů, pokud jde o vývoj odvětví, a předpokládá úroveň činnosti v roce 2011 […] ve srovnání s prodejem v roce 2008.
(80)
Plán dále zavádí výrazné snížení nákladů. Tohoto snížení má být dosaženo mimo jiné zvyšováním účinnosti pracovní síly a úsporami provozních nákladů […] (19) […]. Snížení nákladů je také založeno na podstatném snížení stavu zaměstnanců (restrukturalizace se týká celkem 1 300 zaměstnanců).
(81)
Na základě těchto opatření plán restrukturalizace předpokládá:
-
návrat do vyváženého stavu v roce 2010 s hospodářským výsledkem před zdaněním ve výši [0-10] milionů EUR, kladné peněžní toky ve výši [0-10] milionů EUR a EBITDA ve výši [40-70] milionů EUR,
-
hospodářský výsledek před zdaněním ve výši [10-30] milionů EUR od roku 2011 s peněžním tokem ve výši [10-30] milionů EUR a EBITDA ve výši [50-80] milionů EUR.
(82)
Je třeba poznamenat, že fond FMEA předtím, než se rozhodl k investici, sám pověřil firmu […], aby v období od poloviny března do konce dubna 2009 provedla úplný audit situace společnosti Trèves (postupy hloubkové kontroly). Zaměstnanci fondu FMEA sami rovněž přezkoumali a schválili plán restrukturalizace.
(83)
Kromě toho se podnik Trèves v rámci své restrukturalizace zavazuje k prodeji své činnosti „[…]“ při zohlednění průmyslové a sociální rovnováhy související s touto transakcí a s cílem přispět ke konkurenceschopnosti průmyslového nástroje nového celku Trèves.
(84)
S ohledem na výše uvedené došla Komise k závěru, že plán restrukturalizace, na jehož základě provedl fond FMEA investici do společnosti Trèves, lze považovat za věrohodný a reálný.
(85)
Hodnota vlastního kapitálu podniku Trèves před investicí fondu FMEA byla stanovena na [15-40] milionů EUR. Na tomto základě získal fond FMEA [ 50] % kapitálu společnosti Trèves prostřednictvím navýšení kapitálu o [5-15] milionů EUR. Komise musí ověřit, zda tato ocenění bylo odpovídající a obezřetné vzhledem k situaci podniku v té době.
(86)
Existuje několik metod, jak provádět odhad hodnoty vlastního kapitálu podniku (20). Často používanou metodou je metoda násobku ukazatele EBITDA. Umožňuje odhadnout hodnotu vlastního kapitálu společnosti za rok X vynásobením ukazatele EBITDA za tento rok X číslem (násobkem), který je považován za odpovídající pro dané odvětví, přičemž od výsledku je odečten čistý dluh.
(87)
Další metodou je analýza diskontovaných peněžních toků („Discounted Cash Flow Analysis“). Nominální hodnota volných peněžních toků („Free Cash Flows“) podniku v příštích letech je diskontována průměrnými váženými náklady kapitálu („Weighted Average Cost of Capital“ - „WACC“), přičemž od získané hodnoty je odečten čistý dluh.
(88)
Třetí metodou je metoda násobku obratu. Umožňuje posoudit hodnotu vlastního kapitálu společnosti za rok X vynásobením obratu za tento rok X číslem (násobkem), který je považován za odpovídající pro dané odvětví, přičemž od výsledku se odečte čistý dluh.
(89)
Fond FMEA použil k ocenění podniku Trèves před uskutečněním investice metodu analýzy diskontovaných peněžních toků a metodu násobku obratu. Podnik Trèves totiž nevykázal na konci roku 2008 kladný EBITDA, a proto první zmíněnou metodu násobku ukazatele EBITDA nebylo možné použít.
(90)
Bylo však možné použít metodu analýzy diskontovaných peněžních toků, která umožňovala zohlednit výhledy na obnovení ziskovosti a zahrnout tak do ocenění očekávaný přínos zlepšení výkonnosti podniku. Z obezřetnosti a k potvrzení výsledků byla použita rovněž metoda násobku obratu.
(91)
Metodou analýzy diskontovaných peněžních toků podniku byly náklady na kapitál resp. WACC daného odvětví zahrnující riziko specifické pro toto odvětví odhadnuty na 12 %. Fond FMEA poté vypočítal obezřetnější WACC [ 12] %, do kterého zahrnul zvláštní dodatečné rizikové prémie související s velikostí podniku a nelikvidností investice. Nakonec použil WACC v hodnotě [ 12] %, aby tak zohlednil doplňkové riziko spojené s transformací (tj. restrukturalizací) společnosti. Dlouhodobá hodnota společnosti (tzv. konečná hodnota) byla vypočítána z výsledků za rok 2011. Fond FMEA tak stanovil hodnotu vlastního kapitálu skupiny Trèves na [15-40] milionů EUR.
(92)
Pokud jde o metodu násobku obratu, použitý násobek uplatněný na obrat ke konci roku 2008 byl [0-1]. Tento násobek odpovídá násobkům srovnatelných společností, které byly zjištěny na trhu v době transakce. Je třeba zdůraznit, že tyto násobky dosáhly na konci roku 2008 a na začátku roku 2009 historicky nejnižších úrovní v důsledku finanční a hospodářské krize, která silně poznamenala odvětví výroby automobilů a automobilových dílů (dlouhodobý průměr násobku obratu v odvětví výroby automobilů a automobilových dílů totiž činí 0,51). Při použití násobku [0-1] činí hodnota vlastního kapitálu podniku Trèves [15-40] milionů EUR.
(93)
Přesto, že je tedy násobek [0-1] třeba považovat za historicky nízký, fond FMEA použil hodnotu vycházející z tohoto násobku a nikoli hodnotu vycházející z dlouhodobého průměrného násobku nebo z násobku zprůměrovaného na více let. Fond FMEA stejně tak nepoužil ocenění, které vyplývá z analýzy diskontovaných peněžních toků. Z výše uvedeného vyplývá, že ocenění vlastního kapitálu podniku Trèves, které předcházelo investici fondu bylo přiměřené a obezřetné. Toto ocenění se totiž blíží spodní hranici rozpětí stanoveného metodou analýzy diskontovaných peněžních toků a burzovních násobků. Ocenění provedené za těchto okolností je příznivé pro soukromého investora, neboť potenciálně zlepšuje vyhlídky na přidanou hodnotu vzhledem k perspektivě návratu násobků ocenění na jejich historické průměrné hodnoty.
(94)
Navíc je třeba poznamenat, že investice fondu FMEA není omezena pouze na kapitálový vklad ve výši [5-15] milionů EUR, kterým fond získal [ 50]% podíl ve skupině Trèves. Fond FMEA také vložil [40-50] milionů EUR v podobě dluhových cenných papírů umožňujících přístup ke kapitálu (dluhopisů převoditelných na akcie) a poskytujících úrokový výnos [ 8] % ročně. Tato struktura je komplexní strukturou, kterou by u odvětví, jako je odvětví dodavatelů automobilového průmyslu, požadoval soukromý investor. Poskytnutí značného množství dluhopisů převoditelných na akcie v poměru, který se mění v závislosti na výkonu firmy, je jedním z nejúčinnějších mechanismů kontroly, které existují.
(95)
Mechanismus, který uplatnil fond FMEA, je následující. Dluhopisy převoditelné na akcie mohou být splaceny prostřednictvím nově vydaných akcií společnosti Trèves. Poměr bude určen v roce 2011 v závislosti na dosažení hrubého provozního zisku ve výši […] %. Bude-li této meze dosaženo, fond FMEA obdrží […] % vlastního kapitálu splacením dluhopisů. Pokud této hranice dosaženo nebude, fond FMEA se stane držitelem […] % vlastního kapitálu. V zájmu vedení společnosti Trèves tedy je, aby zajistilo dosažení tohoto hrubého provozního zisku […]. Zájmy finančního investora i manažerů-akcionářů jsou tak těsně spojeny v zájmu co nejvyšší výsledné hodnoty společnosti.
(96)
Přístup, který obvykle volí soukromý investor, spočívá v posouzení vnitřního výnosového procenta, který plánovaný investiční projekt poskytuje. Za účelem výpočtu ročního IRR investice do podniku je nutné stanovit hodnotu vlastního kapitálu tohoto podniku v době, kdy se výnosnost očekává.
(97)
Jak již bylo uvedeno v bodech 85 až 87, existuje několik metod, jak provádět odhad hodnoty podniku. K ocenění hodnoty podniku v roce 2012, tj. v roce, ve kterém by fond FMEA mohl prodat svou kapitálovou účast (21), fond FMEA použil metodu násobku ukazatele EBITDA. Tato metoda je v tomto průmyslovém odvětví často používána ke stanovení podmínek vystoupení investora rizikového kapitálu nebo kvazi-kapitálu. Navíc při výpočtu očekávané výnosnosti na základě ukazatele EBITDA vychází fond FMEA z přiměřeného měřítka zotavení podniku, ke kterému má dojít v době mezi jeho investicí (25. května 2009) a koncem roku 2011. Kromě toho, tím, že vychází z předpokládaného EBITDA pro rok 2011 a nikoliv z vyššího EBITDA pro rok 2012, volí fond FMEA obezřetný přístup, který spočívá v ověření, že oživení podniku proběhne uspokojivě v poměrně krátké době (o něco více než dva roky).
(98)
Proto je v tomto případě procento IRR vypočítané fondem FMEA založeno na třech předpokladech uvedených v plánu restrukturalizace. Zaprvé, skupina Trèves by měla dosáhnout EBITDA na konci roku 2011 ve výši [50-80] milionů EUR. Zadruhé, hodnota podniku Trèves na konci roku 2011 je stanovena na základě násobku EBITDA ve výši [1-6]. Zatřetí, čistý dluh je odhadnut na [50-150] milionů EUR na konci roku 2011. Komise tedy musí stanovit, zda tyto tři předpoklady mohly být v době, kdy byla investice uskutečněna fondem FMEA, považovány za věrohodné a reálné.
(99)
Zaprvé, pokud jde o hodnotu ukazatele EBITDA v roce 2011, je třeba zdůraznit, že tato prognóza je založena na provedení plánu restrukturalizace. Jak je vysvětleno v bodech 76 a následujících, tento plán lze považovat za věrohodný a reálný. Je třeba připomenout, že snížení nákladů má být dosaženo především zvyšováním účinnosti pracovní síly a úsporami provozních nákladů, a to zejména díky […]. Snížení nákladů je také založeno na podstatném snížení stavu zaměstnanců (restrukturalizace se týká na celkem 1 300 zaměstnanců).
(100)
Zadruhé, násobek ukazatele EBITDA ([1-6]) použitý ke stanovení hodnoty společnosti odpovídá dlouhodobému průměrnému násobku odvětví vypočtenému pro období 2000-2009 ([1-6]), který byl z obezřetnosti snížen o typickou odchylku vzhledem k probíhající transformaci společnosti. Tento násobek je mírně vyšší než je násobek v odvětví v době investice (zhruba 4,2). Vycházet z hodnoty [1-6] pro ocenění na konci roku 2011 se však jeví jako dostatečně obezřetné, vzhledem k očekávanému růstu tohoto koeficientu, který se ostatně začal znatelně projevovat již v době investice ([1-6] v prosinci 2008 oproti [1-6] v květnu 2009). Tento násobek se zdá také velmi obezřetný s ohledem na dlouhodobé prognózy v tomto odvětví, které udávají násobky v rozmezí [1-6] až [1-6].
(101)
Zatřetí, prognózy vypracované v dubnu 2009 udávají zlepšení čistého dluhu, který měl být snížen z [100-200] milionů EUR na konci roku 2008 na [100-200] milionů EUR na konci roku 2010 (v předchozím období se zvýšil z [100-200] milionů EUR na konci roku 2005 na [100-200] milionů EUR na konci roku 2008). Vzhledem k výši předpokládaného agregovaného ukazatele EBITDA za období 2009-2011, absenci podstatných dodatečných nákladů spojených s hmotnými a nehmotnými investicemi a absenci dodatečných rezerv na náklady související s restrukturalizací se prognóza poklesu snížení o [0-30] milionů EUR zdá být obezřetná.
(102)
S ohledem na výše uvedené lze konstatovat závěr, že výpočet ukazatele IRR v době investice je založen na přiměřených předpokladech.
(103)
Pokud jde o otázku, zda je cílové IRR [ 12 %] přijatelné s ohledem na riziko, které investice představuje, jsou připomínky Komise následující.
(104)
Nejprve je třeba připomenout, že výpočet provedený na základě údajů popsaných v bodech odůvodnění 97 až 100 ve skutečnosti vede k IRR [ 15 %]. Z bezpečnostních důvodů a z obezřetnosti nicméně fond FMEA uplatnil na očekávaný zisk EBITDA v roce 2011 srážku ve výši […] %. V důsledku toho IRR [ 12 %] použité pro účely této analýzy je IRR, které vyplývá z pesimistického scénáře vývoje společnosti. Jak již bylo uvedeno, ze základního scénáře vyplývá IRR ve výši [ 15 %], zatímco z optimistického scénáře (překročení ukazatele EBITDA o […] %) vyplývá IRR ve výši okolo [ 20 %].
(105)
Nyní je třeba poznamenat, že vzhledem k nelikvidní povaze transakce není pro posouzení přiměřenosti předpokládaného IRR možné odkazovat na burzovní ceny srovnatelných transakcí (např. podřízených úvěrů) v době, kdy byla investice fondu FMEA uskutečněna. Některé skutečnosti popsané níže však umožňují posoudit „minimální“ IRR [ 12 %], které použil fond FMEA v květnu 2009.
(106)
Je třeba si v prvé řadě povšimnout toho, že výnosnost investic v odvětví dodavatelů automobilového průmyslu je často nízká. V průběhu pěti let, které předcházely krizi druhé poloviny roku 2008, činilo průměrné IRR 8,5 % (22). Profesionální investoři však často investovali do tohoto odvětví, neboť si byli vědomi potenciálního zisku spojeného s nízkým oceněním podniků v tomto odvětví (ve srovnání s ostatními odvětvími). V roce 2006 tak investoři, kteří investovali v době propadu trhu v roce 2003, zaznamenali výjimečné hodnoty IRR (více než 20 % ročně po dobu tří let).
(107)
K překonání konstatovaných průměrných výnosů musí mít tedy profesionální investor důkladnou znalost trhu, což je případ fondu FMEA, a zvolit takovou strukturu kapitálové účasti, která mu umožní optimalizovat výnosnost jeho investice, což je také případ investice fondu FMEA (viz úvahy o struktuře investice v bodech 94 a 95, jakož i o rozdělení přidané hodnoty v bodech 110 a 111).
(108)
Francouzské orgány se dále odvolávají na studii Francouzského sdružení kapitálových investorů (Association Francaise des Investisseurs en Capital, dále jen „AFIC“), které sleduje výkonnost odvětví soukromého vlastního kapitálu ve Francii. Tato studie vychází z údajů poskytnutých více než 120 subjekty spravujícími více než 500 investičních fondů. Práce sdružení AFIC uvádějí čistou výkonnost „růstového kapitálu“ mezi 14,1 % z konce roku 2007 a 10,8 % z konce roku 2008 (nejbližší datum od investice fondu FMEA). Růstový kapitál je podoblast odvětví soukromého vlastního kapitálu, která odpovídá investiční politice fondu FMEA (menšinová kapitálová účast a poskytnutí nových finančních prostředků). Při zohlednění nákladů na odměny správcovské společnosti, které jsou odhadnuty na nejvýše […], se cílové IRR, kterého je třeba dosáhnout, aby byla vykázána „tržní“ výkonnost, pohybuje v rozmezí od 12 do 15 %.
(109)
Měřítka, která byla dostupná v době investice, dále umožňují určit vážený průměr nákladů na kapitál („WACC“) stanovený podle modelu CAPM (23) a přizpůsobený odvětví francouzského automobilového průmyslu při zahrnutí zvláštních doplňkových rizikových prémií spojených s velikostí podniku Trèves a nelikvidnosti investice. S ohledem na tyto doplňující faktory související s rizikovou prémií lze odpovídající WACC odhadnout na [ 12] % v době investice, přičemž fond FMEA jej zvýšil na [ 12] % (viz bod 91). Je však třeba připomenout, že WACC je minimální procento výnosnosti požadované investory, kteří podniku poskytují finanční prostředky (akcionáři a věřitelé) na financování investičních projektů. WACC vypočtený pro podnik Trèves je proto významným ukazatelem, pokud jde o přijatelnost „minimálního“ IRR [ 12 %] (24).
(110)
Dále je třeba zdůraznit, že přidaná hodnota podniku Trèves nebude rozdělena mezi fond FMEA a původního akcionáře poměrně k jejich podílu na základním jmění podniku Trèves. Dohoda mezi akcionáři totiž stanoví, že v případě vystoupení investora v roce […] bude prvních […] milionů EUR hodnoty podniku přiděleno v plné výši fondu FMEA (první tranše). Dále pak výnos z prodeje v rozmezí částky […] milionů EUR a částky rovnající se výši investice FMEA kapitálově zhodnocené […] % za rok bude rozdělen mezi fond FMEA ([…] %) a původní akcionáře ([…] %) (druhá tranše). Z výnosu z prodeje, který přesáhne tuto hranici, obdrží fond FMEA […] % a původní akcionáři […] %.
(111)
Tato dohoda o rozdělení přidané hodnoty ochraňuje fond FMEA. Fond FMEA tak totiž získává významnou záruku, že IRR [ 12 %] jeho investice bude rychle dosaženo (toto procento odpovídá výše uvedenému WACC podniku Trèves). Tato dohoda výrazně podněcuje původní akcionáře a vedení společnosti k dosažení resp. překonání cílů plánu restrukturalizace, který by měl zajistit fondu FMEA IRR ve výši [ 12 %], [ 15 %] nebo [ 20 %] v závislosti na scénáři.
(112)
Z výše uvedeného tedy vyplývá, že předpokládané IRR [ 12 %] bylo přiměřené v době investice a přijatelné vzhledem k riziku, které tato investice představuje.
(113)
Na základě analýzy plánu restrukturalizace podniku Trèves, jeho ocenění před uskutečněním investice fondu FMEA, struktury této investice, předpokladů, na kterých je založeno IRR [ 12 %], přiměřenosti hodnoty tohoto IRR, a to zejména s ohledem na dohodu mezi akcionáři o rozdělení přidané hodnoty, je třeba konstatovat, že fond FMEA jednal za obdobných podmínek jako jsou podmínky, které by vyžadoval soukromý investor vzhledem k rizikovosti své investice vyplývající jak ze situace v automobilovém průmyslu v době investice, tak ze situace společnosti řešící určité finanční potíže. Jinými slovy, investice fondu FMEA ve výši 55 milionů EUR splňuje kritérium soukromého investora v tržním hospodářství. Investice tedy nezvýhodňuje podnik Trèves.
V.1.2 Splátkový kalendář dluhu na daních a sociálním pojištění
(114)
Společnosti Trèves byl francouzskými správními orgány přiznán splátkový kalendář dluhu na daních a sociálním pojištění v celkové výši 18,4 milionu EUR. S ohledem na toto opatření Komise nejprve přezkoumá kritérium zvýhodnění.
(115)
V souladu s rozhodovací praxí Komise a judikaturou nepředstavuje stanovení splátkového kalendáře dluhu veřejným věřitelem státní podporu, pokud je jeho chování srovnatelné s chováním soukromého věřitele, který „usiluje o navrácení jemu dlužných částek a který za tímto účelem uzavírá s dlužníkem dohody, podle kterých je pro nahromaděné dluhy stanoven splátkový kalendář nebo jsou jejich platby rozvrženy za účelem usnadnění jejich splácení“ (25).
(116)
Stanovení splátkového kalendáře dluhu představuje pro veřejné věřitele společnosti Trèves lepší řešení než nucené vymáhání. V případě nuceného vymáhání by totiž veřejní věřitelé získali vzhledem k celkovému zadlužení podniku pouze část svých nepřednostních pohledávek. Naopak stanovením splátkového kalendáře byly vytvořeny prvořadé hypotéky […] (článek […] protokolu o dohodě ze dne 25. května 2009) za účelem zajištění těchto dluhů na daních a sociálním pojištění. Tato aktiva jsou uvedena v příloze č. 7 protokolu. Ke dni 31. prosince 2008 činila jejich čistá účetní hodnota [25-35] milionů EUR. Částka zajištění poskytnutých ve prospěch veřejných věřitelů tedy pokrývá více než 140 % výše jejich pohledávky, která je složena z jistiny (18,4 milionu EUR), sankčních poplatků a úroků z prodlení (viz bod 117).
(117)
Veřejným věřitelům podniku Trèves jsou také vypláceny úroky. Částka 18,4 milionu EUR byla totiž navýšena o sankční poplatky z prodlení ve výši [1-2] milionů EUR a o úroky z prodlení ve výši [1-2] milionů EUR, přičemž vše má být splaceno v období od […] do […] v měsíčních splátkách ve výši […] EUR. Součet sankčních poplatků a úroků z prodlení činí [2-4] milionů EUR, tj. [10-20] % z jistiny, což představuje při váženém průměru doby trvání splátkového kalendáře roční úrok ve výši [0-10] %. Tato sazba byla od počátku vyšší než sazby přiznané finančními institucemi u úvěrů poskytnutých podniku Trèves v rámci protokolu o dohodě ze dne 25. května 2009, a to jak u nového úvěru, tak u konsolidačního úvěru (26).
(118)
K tomu je třeba poznamenat, že k závazku veřejných věřitelů došlo současně s významným závazkem bank (konsolidační úvěr [30-60] milionů a nový úvěr [10-30] milionů EUR). Kromě toho protokol o dohodě výslovně uvádí, že zajištění poskytnutá bankám jsou nepřednostní […], což znamená, že tito věřitelé nemohou uplatňovat žádné zajištění, dokud nebudou plně uspokojeni přednostní veřejní věřitelé.
(119)
Skupině Trèves nebylo navíc přiznáno žádné prominutí dluhu na daních nebo na sociálním pojištění.
(120)
Francouzské orgány dále potvrdily, že současný splátkový kalendář nepředstavoval žádné prodloužení nebo změnu předchozího splátkového kalendáře.
(121)
Z výše uvedeného proto vyplývá, že splátkový kalendář dluhu na daních a sociálním pojištění byl podniku Trèves poskytnut francouzskými správními orgány na základě předpokladů považovaných za věrohodné, z nichž vychází plán restrukturalizace (viz oddíl V) a za podmínek přijatelných pro soukromého věřitele v tržním hospodářství jednajícího za stejných podmínek.
V.2 Závěr ohledně posouzení existence státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU
(122)
Ze skutečností uvedených v oddíle V.1. vyplývá, že investice fondu FMEA ve výši 55 milionů EUR ani splátkový kalendář dluhu na daních a sociálním pojištění ve výši 18,4 milionu EUR skupinu Trèves nezvýhodňuje. Tato opatření tudíž nepředstavují státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
VI. OBECNÝ ZÁVĚR
(123)
Po důkladném přezkumu těchto opatření Komise konstatuje, že tato opatření nepředstavují státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek I
Obě opatření přijatá vůči podniku Trèves, která spočívají v investici Fondu pro modernizaci výrobců automobilových dílů (FMEA) ve výši 55 milionů EUR a v poskytnutí splátkového kalendáře dluhu na daních a sociálním pojištění ve výši 18,4 milionu EUR Francouzskou republikou, nepředstavují podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Francouzské republice.
V Bruselu dne 20. dubna 2011.