ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 14ης Δεκεμβρίου 2010
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 8/10 (πρώην N 21/09 και NN 15/10) που εφάρμοσε η Ελλάδα υπέρ της Βαρβαρέσος Α.Ε.
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 8923]
(Το κείμενο στην ελληνική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/414/EE)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη την απόφαση με την οποία η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ όσον αφορά την ενίσχυση C 8/10 (πρώην N 21/09 και NN 15/10) (2),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα, και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 5 Νοεμβρίου 2007, η Επιτροπή έλαβε κοινοποίηση από την Ελλάδα σχετικά με ενίσχυση διάσωσης υπέρ της Βαρβαρέσος ΑΕ (εφεξής: «Βαρβαρέσος»). Μετά από ανταλλαγή πληροφοριών, στις 16 Ιουλίου 2008 η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση για μη προβολή αντιρρήσεων επί του κοινοποιηθέντος μέτρου.
(2)
Στις 15 Ιανουαρίου 2009, η Επιτροπή έλαβε κοινοποίηση από την Ελλάδα σχετικά με ενίσχυση αναδιάρθρωσης υπέρ της Βαρβαρέσος.
(3)
Μετά από ανταλλαγή πληροφοριών, στις 9 Μαρτίου 2010 η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για την ενίσχυση αναδιάρθρωσης που κοινοποίησε η Ελλάδα στις 15 Ιανουαρίου 2009, καθώς και για κρατική εγγύηση που χορηγήθηκε παρανόμως από την Ελλάδα στη Βαρβαρέσος το 2007. Εν σχέσει προς την τελευταία, η Επιτροπή ανέφερε τη δυνατότητα ανάκλησης της απόφασης που εξέδωσε στις 16 Ιουλίου 2008, με την οποία ενέκρινε την κοινοποιηθείσα ενίσχυση διάσωσης υπέρ της Βαρβαρέσος.
(4)
Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 10 Μαρτίου 2009 (3). Μετά την κίνηση της διαδικασίας, η Ελλάδα υπέβαλε παρατηρήσεις και πληροφορίες στις 28 Ιουλίου 2010. Επίσης, η Βαρβαρέσος υπέβαλε παρατηρήσεις και πληροφορίες στις 18 Ιουνίου 2010. Τέλος, άλλα τρίτα μέρη (4) υπέβαλαν παρατηρήσεις στις 4 Ιουνίου 2010, στις 14 Ιουνίου 2010 και στις 17 Ιουνίου 2010.
(5)
Με επιστολή της 9ης Ιουλίου 2010, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά τα προαναφερόμενα μέτρα κρατικής ενίσχυσης. Οι ελληνικές αρχές απάντησαν με επιστολή που απέστειλαν στις 14 Σεπτεμβρίου 2010.
(6)
Με αίτημα του δικαιούχου, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στις 14 Ιουλίου 2010. Στη σύσκεψη αυτή, συζητήθηκε το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. Ο δικαιούχος
(7)
Η Βαρβαρέσος ιδρύθηκε το 1975 και δραστηριοποιείται στην αγορά κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων ως νηματουργείο (παραγωγή και εμπορία νημάτων). Εξάγει νήματα σε 20 χώρες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Αυστρία, η Ιταλία, η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Σλοβενία. Το 2009, η εταιρεία πραγματοποίησε το 52 % των πωλήσεών της σε χώρες της EE εκτός της Ελλάδας (57 % το 2008,67 % το 2007), το 42 % στην Ελλάδα (40 % το 2008,32 % το 2007) και το 6 % σε χώρες εκτός της EE (2 % το 2008,1 % το 2007).
(8)
Το 2009, η εταιρεία απασχολούσε 205 εργαζομένους κατά μέσον όρο (έναντι 212 το 2008) και ο κύκλος εργασιών της ανήλθε σε 19 εκατ. ευρώ. Βάσει των στοιχείων του 2007, κατείχε τη δέκατη θέση στην ελληνική αγορά κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Το μερίδιο της εταιρείας στην αγορά νήματος ήταν […] % το 2008.
(9)
Κατά την περίοδο 2004-2009, ο ετήσιος κύκλος εργασιών της εταιρείας μειώθηκε από 28,4 εκατ. EUR σε 19,2 εκατ. EUR (μείωση κατά 32 %). Στη διάρκεια της περιόδου 2006-2009, η εταιρεία συσσώρευσε ζημίες, οι οποίες αυξήθηκαν από 2 εκατ. EUR το 2006 σε 17,2 εκατ. EUR το 2009. Τα βασικά χρηματοοικονομικά δεδομένα της εταιρείας για τις χρήσεις 2004-2009 εμφαίνονται στον παρακάτω πίνακα 1.
Πίνακας 1
Βασικά χρηματοοικονομικά δεδομένα της Βαρβαρέσος για τις χρήσεις 2004-2009
(σε εκατ. ευρώ)
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Κύκλος εργασιών
28,5
26,1
26,4
23,2
20,7
19,2
Κέρδη προ φόρων (ΚΠΦ)
0,02
-2,8
-3,3
-2,7
-6,3
-5,5
Συσσωρευμένες ζημίες
μ/δ
μ/δ
-2
-5,1
-11,5
-17,2
Μετοχικό κεφάλαιο
16,6
16,6
16,6
16,6
16,6
16,6
Ίδια κεφάλαια
32,9
29,1
25,5
22,4
15,9
10,3
Λόγος χρέους προς ίδια κεφάλαια
79 %
106 %
117 %
135 %
216 %
350 %
Δεδομένα από τις οικονομικές καταστάσεις των χρήσεων 2004-2009.
2.2. Τα μέτρα
(10)
Κατά την περίοδο 2007-2008, χορηγήθηκαν στη Βαρβαρέσος δύο κρατικά μέτρα: μία μη κοινοποιηθείσα κρατική εγγύηση για την αναδιάρθρωση υφισταμένων δανείων τον Μάιο του 2007 (μέτρο 1) και μία κοινοποιηθείσα κρατική εγγύηση για νέο δάνειο διάσωσης, το οποίο εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον Ιούλιο του 2008 (μέτρο 2). Τον Ιανουάριο του 2009, η Ελλάδα κοινοποίησε ενίσχυση αναδιάρθρωσης με τη μορφή άμεσης επιχορήγησης (μέτρο 3).
2.2.1. Το σχέδιο ανάκαμψης του 2006
(11)
Προκειμένου να λάβει την εν λόγω ενίσχυση, τον Δεκέμβριο του 2008 η Βαρβαρέσος υπέβαλε στις ελληνικές αρχές σχέδιο οικονομικής ανάκαμψης με τίτλο «Στρατηγικό και επιχειρησιακό σχέδιο 2006-2011». Το σχέδιο περιγράφει τον στρατηγικό στόχο και τις αναγκαίες δράσεις της επιχείρησης, καθώς και την προβλεπόμενη οικονομική θέση της για την περίοδο 2006-2011. Το σχέδιο προβλέπει: α) αύξηση του ποσοστού ειδικών νημάτων επί της συνολικής παραγωγής, από […]% το 2007 σε […]% το 2011, προκειμένου να αυξηθεί το περιθώριο κέρδους της επιχείρησης· β) μείωση του συνολικού παραγωγικού δυναμικού, από […] χιλιάδες τόνους το 2007 σε […] χιλιάδες τόνους την περίοδο 2008-2011· και γ) μείωση του προσωπικού της επιχείρησης, από 237 το 2007 σε 217 το 2011.
(12)
Τα μακροπρόθεσμα δάνεια της επιχείρησης, τα οποία ανέρχονται σε 15,6 εκατ. ευρώ, προβλέπεται να εξοφληθούν έως το 2010. Επίσης, την περίοδο 2006-2009 προβλέπεται η πραγματοποίηση δαπανών ύψους [1,0-2,0] εκατ. EUR για επενδύσεις για την αναδιοργάνωση της διοίκησης της εταιρείας και για τη μεταστροφή του μείγματος παραγωγής της προς περισσότερο επικερδή προϊόντα. Η απαιτούμενη κρατική ενίσχυση για τα έτη 2007-2011 ανέρχεται σε 13,5 εκατ. ευρώ. Η ενίσχυση αυτή αποσκοπεί στην αντιστάθμιση των ανεπιτυχών επενδύσεων της περιόδου 2000-2005, οι οποίες προκάλεσαν τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζει η επιχείρηση. Η επιχείρηση προβλέπεται να καταστεί βιώσιμη το 2010, με ΚΠΦ ύψους 1 εκατ. EUR και περιθώριο κέρδους 3,5 % (έναντι ΚΠΦ 0,8 εκατ. EUR και περιθωρίου κέρδους 2,6 % το 2011). Οι πωλήσεις της προβλέπεται να αυξηθούν από 26,2 εκατ. EUR το 2006 σε 29,3 εκατ. EUR το 2011 (αύξηση 12 %).
2.2.2. Μέτρο 1: Η μη κοινοποιηθείσα κρατική εγγύηση του 2007
(13)
Στις 30 Μαΐου 2007, η Ελλάδα εξέδωσε υπουργική απόφαση με την οποία παρείχε στη Βαρβαρέσος κρατική εγγύηση ως ασφάλεια για την αναδιάταξη των υφιστάμενων δανείων της εταιρείας, συνολικού ύψους 22,7 εκατ. ευρώ. Η εγγύηση επρόκειτο να καλύψει το 80 % των δανείων, ήτοι 18,2 εκατ. ευρώ, όμως στην πραγματικότητα υπερέβαινε το συνολικό ποσό του υποκείμενου δανείου (βλέπε αιτιολογική σκέψη 16 κατωτέρω).
(14)
Πριν την αναδιάταξη του 2007, μέρος μόνο των ακίνητων περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας είχε υποθηκευτεί για την κάλυψη των δανείων της. Στο πλαίσιο της αναδιάταξης του 2007, συνεστήθη υποθήκη και για τα λοιπά ακίνητα περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας. Η υποθήκη αυτή δεν συνεστήθη υπέρ του δημόσιου αλλά υπέρ των πιστωτριών τραπεζών της εταιρείας. Ωστόσο, σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (5), πριν προβεί σε κατάπτωση της εγγύησης, το δημόσιο πρέπει πρώτα να εισπράξει τις ασφάλειες του εγγυημένου δανείου.
(15)
Το μέτρο αυτό δεν κοινοποιήθηκε ποτέ στην Επιτροπή. Αντιθέτως, στην κοινοποίηση της ενίσχυσης διάσωσης που υπέβαλε στις 5 Νοεμβρίου 2007, η Ελλάδα διευκρίνιζε ότι η εταιρεία δεν είχε λάβει ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης στο παρελθόν.
(16)
Το εν λόγω μέτρο βασιζόταν σε μη κοινοποιηθέν καθεστώς εγγυήσεων, το οποίο ενεκρίθη από το ελληνικό Υπουργείο Οικονομικών στις 26 Ιανουαρίου 2007. Το καθεστώς προέβλεπε κρατικές εγγυήσεις για την αναδιάταξη δανείων που ήταν ανεξόφλητα την 31η Δεκεμβρίου 2006, είτε ήταν σε υπερημερία είτε όχι, σε ένα νέο δάνειο. Τα σχετικά δάνεια χορηγήθηκαν σε βιομηχανικές, εξορυκτικές, κτηνοτροφικές, αγροτικές και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις που ήταν εγκατεστημένες και λειτουργούσαν στον νομό Ημαθίας στη βόρεια Ελλάδα, για επενδύσεις παγίου κεφαλαίου και για κεφάλαια κινήσεως. Το καθεστώς δεν προέβλεπε προμήθεια για την κρατική εγγύηση. Βάσει μιας από τις διατάξεις του, η εγγύηση κάλυπτε τελικά ανώτατο ποσό 30 εκατ. EUR συν τους τόκους, ήτοι ποσό που υπερέβαινε τα υποκείμενα δάνεια (22,7 εκατ. ευρώ) (6).
2.2.3. Μέτρο 2: Η κοινοποιηθείσα κρατική εγγύηση του 2008
(17)
Στις 16 Ιουλίου 2008, η Επιτροπή ενέκρινε κοινοποιηθείσα ενίσχυση διάσωσης προς τη Βαρβαρέσος ΑΕ με τη μορφή κρατικής εγγύησης για δάνειο ύψους 2,4 εκατ. ευρώ (7). Η απόφαση ελήφθη βάσει της πληροφορίας ότι η εταιρεία δεν είχε λάβει ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης στο παρελθόν (8), και ήταν επομένως επιλέξιμη για ενίσχυση διάσωσης.
(18)
Η εγγύηση χορηγήθηκε χωρίς να καταβληθεί προμήθεια στον εγγυητή (Δημόσιο) και κάλυπτε το συνολικό ποσό του δανείου, δηλαδή 2,4 εκατ. EUR.
(19)
Σύμφωνα με την κοινοποίηση του μέτρου που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές στις 5 Νοεμβρίου 2007, από το συνολικό ποσό της ενίσχυσης, ποσό [1,0-2,0] εκατ. EUR προοριζόταν για τη χρηματοδότηση των ακόλουθων επενδύσεων: α) την αναδιοργάνωση και τον εκσυγχρονισμό της διοίκησης της επιχείρησης ([…] εκατ. ευρώ) που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 2006-2009· και β) τη μεταστροφή του μείγματος παραγωγής προς περισσότερο επικερδή προϊόντα ([…] εκατ. ευρώ) που πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2007-2009. Οι επενδύσεις αυτές αποτελούσαν επίσης μέρος του σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2009, και η εφαρμογή τους συνέπεσε χρονικά με αυτή του σχεδίου αναδιάρθρωσης (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 19-23 και 41-42 κατωτέρω).
2.2.4. Μέτρο 3: Η κοινοποιηθείσα άμεση επιχορήγηση του 2009
(20)
Στις 15 Ιανουαρίου 2009, η Ελλάδα κοινοποίησε άμεση επιχορήγηση ύψους 14 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της επιχείρησης.
(21)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε, οι δυσχέρειες της επιχείρησης προκλήθηκαν από το υψηλό κόστος χρηματοδότησης επενδυτικού προγράμματος που εφαρμόστηκε κατά την περίοδο 2000-2005, το υψηλό κόστος λειτουργίας και τις ελλείψεις σε διαχειριστικό επίπεδο.
(22)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης καλύπτει την περίοδο 2006-2011. Επικαιροποιήθηκε και προσαρμόστηκε καταλλήλως κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Η κεντρική ιδέα της διαδικασίας αναδιάρθρωσης προβλέπει την πλήρη εξόφληση του μεγαλύτερου μέρους των τραπεζικών δανείων της εταιρείας (συμπεριλαμβανομένου εκείνου για το οποίο εγκρίθηκε η ενίσχυση διάσωσης τον Ιούλιο του 2008), τη μείωση της παραγωγής και του προσωπικού (9), τη μεταστροφή του μείγματος παραγωγής προς περισσότερο επικερδή προϊόντα (το ποσοστό της παραγωγής ειδικών νημάτων επί της συνολικής παραγωγής θα αυξηθεί στο […] % έως το 2012) και την αναδιοργάνωση και τον εκσυγχρονισμό της διοίκησης της εταιρείας.
(23)
Βάσει των τριών σεναρίων του σχεδίου αναδιάρθρωσης (βασικό, αισιόδοξο και απαισιόδοξο), η εταιρεία θα αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της έως το τέλος του 2011.
(24)
Σύμφωνα και με τα τρία αυτά σενάρια, προβλέπεται ότι οι πωλήσεις της εταιρείας θα αυξηθούν, ενώ το κόστος και οι δαπάνες (άνευ απόσβεσης) θα μειωθούν. Κατά συνέπεια, τα ΚΠΦ + Α (10) της εταιρείας προβλέπεται ότι θα είναι αρνητικά το 2010 και θετικά στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, το 2011. Συγχρόνως δε, το 2011 η ΑΜΚ (11) της εταιρείας θα είναι υψηλότερη από το κόστος δανεισμού της (12) (σύμφωνα με το βασικό και με το αισιόδοξο σενάριο) ή ίση με αυτό (σύμφωνα με το απαισιόδοξο σενάριο).
3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(25)
Στην απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία, η Επιτροπή ανέφερε ότι το συμβιβάσιμο της νέας ενίσχυσης επρόκειτο να αξιολογηθεί με βάση τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (13) (εφεξής «κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α»). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προέβη σε αρχική αξιολόγηση της κοινοποιηθείσας νέας ενίσχυσης βάσει των κριτηρίων που ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α.
(26)
Πρώτον, η Επιτροπή επεσήμανε ότι η Ελλάδα δεν την είχε ενημερώσει σχετικά με προηγούμενη κρατική ενίσχυση που είχε χορηγήσει στη Βαρβαρέσος τον Μάιο του 2007. Η Επιτροπή επεσήμανε επίσης ότι η Ελλάδα, στην κοινοποίηση της ενίσχυσης διάσωσης που υπέβαλε τον Νοέμβριο του 2007, την είχε πληροφορήσει ότι η Βαρβαρέσος δεν είχε λάβει ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης στο παρελθόν. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες κατά πόσον θα είχε θεωρήσει την εταιρεία επιλέξιμη για ενίσχυση διάσωσης στην απόφαση που εξέδωσε τον Ιούλιο του 2008, εάν η Ελλάδα δεν είχε υποβάλει εσφαλμένες πληροφορίες σχετικά με την εγγύηση του 2007.
(27)
Δεύτερον, δεδομένης της εγγύησης του 2007, η Επιτροπή έθεσε εν αμφιβόλω την επιλεξιμότητα της εταιρείας για την κοινοποιηθείσα ενίσχυση αναδιάρθρωσης, δηλαδή εάν τηρήθηκε η αρχή της «εφάπαξ ενίσχυσης».
(28)
Όσον αφορά το καθεστώς της δικαιούχου εταιρείας ως προβληματικής επιχείρησης, η Επιτροπή επεσήμανε ότι η Βαρβαρέσος, δεδομένων των ζημιών και της μείωσης των πωλήσεων που είχε υποστεί κατά τα προηγούμενα έτη, μπορούσε να χαρακτηριστεί προβληματική επιχείρηση. Ωστόσο, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες κατά πόσον η Βαρβαρέσος ήταν όντως προβληματική όταν χορηγήθηκε η εγγύηση του 2007, διότι η εταιρεία θα μπορούσε θεωρητικά να είχε επιτύχει την αναδιάταξη των υφισταμένων δανείων της από τις ίδιες τράπεζες χωρίς την κρατική παρέμβαση.
(29)
Όσον αφορά την αποκατάσταση της βιωσιμότητάς της, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το χρονοδιάγραμμα του σχεδίου, δεδομένου ότι αυτό προέβλεπε την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της εταιρείας έως το τέλος του 2009. Ωστόσο, δεδομένου ότι το 2009 έχει παρέλθει και το κύριο μέρος της αναδιάρθρωσης δεν είχε ακόμη εφαρμοσθεί, η Επιτροπή θεώρησε ότι το χρονοδιάγραμμα που υποβλήθηκε για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας δεν μπορούσε πλέον να θεωρηθεί ρεαλιστικό.
(30)
Πέραν τούτων, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά τις μελέτες αγοράς που υπέβαλε η εταιρεία σχετικά με την κλωστοϋφαντουργική αγορά, οι οποίες κάλυπταν την περίοδο από το 2007. Δεδομένου ότι είχαν ήδη παρέλθει δύο έτη και ότι έκτοτε είχαν λάβει χώρα σημαντικές αλλαγές στην παγκόσμια οικονομία, οι εν λόγω μελέτες αγοράς θεωρήθηκε ότι ήταν ενδεχομένως παρωχημένες. Για τον λόγο αυτόν, η Επιτροπή ζήτησε μια νέα σειρά δεδομένων και προβλέψεων, καθώς και περισσότερο πρόσφατες μελέτες αγοράς.
(31)
Όσον αφορά την πρόληψη της αθέμιτης στρέβλωσης του ανταγωνισμού, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τα δύο αντισταθμιστικά μέτρα που προτάθηκαν. Τα μέτρα αυτά ήταν: α) η διακοπή λειτουργίας μιας εκ των τριών μονάδων της εταιρείας, και συγκεκριμένα εκείνης που βρίσκεται στη Νάουσα· και β) η πώληση της συμμετοχής στη θυγατρική «Εκκοκκιστήρια Βάμβακος Θηβών Α.Β.Ε.Ε». Τα δύο αυτά μέτρα θεωρήθηκαν καταρχάς αναγκαία για την επίτευξη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της δικαιούχου εταιρείας και ότι, ως εκ τούτου, δεν αντιστάθμιζαν τους ανταγωνιστές της εταιρείας για τη στρέβλωση του ανταγωνισμού.
(32)
Τέλος, όσον αφορά τον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο, η Επιτροπή εξέλαβε τη Βαρβαρέσος ως μεγάλη επιχείρηση για τους σκοπούς της εκτίμησής της (το 2006 ο ετήσιος κύκλος εργασιών της ανήλθε σε 28 εκατ. ευρώ) και υπογράμμισε ότι ήταν εγκατεστημένη σε περιοχή επιλέξιμη για ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ. Συνεπώς, η Επιτροπή προσδιόρισε την ίδια συμμετοχή της εταιρείας στο 40 % τουλάχιστον του συνολικού κόστους του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
(33)
Οι πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τις ελληνικές αρχές σχετικά με τα εικαζόμενα μέτρα κρατικών ενισχύσεων μπορούν να συνοψισθούν ως εξής:
4.1. Η εγγύηση του 2007 ως κρατική ενίσχυση
(34)
Η Ελλάδα αναγνωρίζει ότι χορήγησε την κρατική εγγύηση του Μαΐου 2007. Ωστόσο, η Ελλάδα υποστηρίζει ότι αυτή δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση. Συγκεκριμένα, οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν τα ακόλουθα: α) οι πιστώτριες τράπεζες θα είχαν δεχθεί την αναδιάταξη των δανείων ακόμη και χωρίς την κρατική ενίσχυση, β) δεν υπήρχε ανάγκη κρατικής εγγύησης διότι τα δάνεια καλύπτονταν επαρκώς στην αναδιάταξη μέσω στοιχείων ενεργητικού των οποίων η αξία υπερέβαινε το οφειλόμενο ποσό, και γ) η κρατική εγγύηση 2007 δεν βελτίωσε την ικανότητα της εταιρείας να συγκεντρώνει κεφάλαια από τις κεφαλαιαγορές δεδομένου ότι η Βαρβαρέσος ήταν ακόμη σε θέση να εξασφαλίζει κεφάλαια μόνη της.
4.2. Ο δικαιούχος ως «προβληματική επιχείρηση» το 2007
(35)
Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η Βαρβαρέσος ήταν όντως προβληματική το 2007 και ότι μόνο χάρη στα σημαντικής αξίας μη βεβαρημένα στοιχεία του ενεργητικού της θα μπορούσε να είχε πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές χωρίς κρατική εγγύηση.
(36)
Η Ελλάδα υποστηρίζει επίσης ότι η αναδιάταξη των δανείων του 2007 δεν επαρκούσε προκειμένου η εταιρεία να χρηματοδοτήσει την αναδιάρθρωσή της. Χρησιμοποιήθηκε μόνον για την αναδιοργάνωση του υφιστάμενου επαχθούς χρέους. Η εταιρεία εξακολουθούσε να χρειάζεται νέα χρηματοδότηση, την οποία δεν εξασφάλισε από την αναδιάταξη του 2007. Για τον λόγο αυτόν, δεν μπόρεσε να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητά της με τα δικά της μέσα και χωρίς δημόσια παρέμβαση. Ως εκ τούτου, η Βαρβαρέσος πληροί το κριτήριο του σημείου 9 των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α.
(37)
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα υποστηρίζει ότι, σε περίπτωση που θεωρηθεί ότι το μέτρο του 2007 συνιστά κρατική ενίσχυση, η εταιρεία ήταν επιλέξιμη να λάβει ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης.
4.3. Η αρχή της «εφάπαξ ενίσχυσης»
(38)
Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, τα τρία υπό εξέταση μέτρα (η κρατική εγγύηση του 2007, η κρατική εγγύηση του 2008 και η κοινοποιηθείσα άμεση επιχορήγηση) χορηγήθηκαν με σκοπό τη διευκόλυνση της εφαρμογής ενός και του αυτού σχεδίου αναδιάρθρωσης.
(39)
Τον Δεκέμβριο του 2006, η Βαρβαρέσος υπέβαλε στις ελληνικές αρχές αίτημα για ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης υποβάλλοντάς τους το ίδιο σχέδιο με αυτό που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή αργότερα, τον Ιανουάριο του 2009. Η χρονική διαφορά μεταξύ της υποβολής στις ελληνικές αρχές του αιτήματος για ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης (Δεκέμβριος 2006) και της κοινοποίησης στην Επιτροπή της άμεσης επιχορήγησης του 2009 οφειλόταν αποκλειστικά σε διοικητικούς λόγους και όχι σε διαρκώς ανακύπτουσες δυσχέρειες ή στην επανερχόμενη ανάγκη για κρατική παρέμβαση.
(40)
Επίσης, η εγγύηση του 2007 (μέτρο 1) αποσκοπούσε στη βραχυπρόθεσμη αντιμετώπιση των οικονομικών δυσχερειών της εταιρείας, προσφέροντάς της μια ανάπαυλα μέσω της διετούς αναστολής της εξόφλησης των δόσεων του δανείου. Τα άλλα μέτρα αποσκοπούσαν στην εξάλειψη των οικονομικών δυσχερειών της εταιρείας μακροπρόθεσμα. Συγχρόνως, ο χαρακτήρας και των τριών αυτών μέτρων ήταν κοινός, δεδομένου ότι και τα τρία αποσκοπούσαν στην αντιμετώπιση του προβλήματος των τραπεζικών δανείων της εταιρείας.
(41)
Τέλος, η Ελλάδα υποστηρίζει ότι και τα τρία αυτά μέτρα αποτελούν μέρος της ίδιας διαδικασίας αναδιάρθρωσης και, ως εκ τούτου, δεν παραβιάστηκε η αρχή της «εφάπαξ ενίσχυσης».
4.4. Το κόστος αναδιάρθρωσης και η ίδια συνεισφορά
(42)
Το κόστος αναδιάρθρωσης συνίσταται στην αναδιάρθρωση μακροπρόθεσμων τραπεζικών δανείων (23 εκατ. ευρώ), στην αναδιάρθρωση της απασχόλησης (1 εκατ. ευρώ), σε επενδύσεις (3 εκατ. ευρώ) και στην αναδιάρθρωση στοιχείων του ενεργητικού (1 εκατ. ευρώ). Το συνολικό κόστος αναδιάρθρωσης ανέρχεται σε 28 εκατ. ευρώ (14).
(43)
Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι το συνολικό κόστος της αναδιάρθρωσης θα καλυφθεί από 14 εκατ. EUR ως κρατική ενίσχυση και 14 εκατ. EUR ως ίδια συνεισφορά. Η ίδια συνεισφορά περιλαμβάνει έσοδα ύψους […] και 1 εκατ. EUR από την πώληση συμμετοχής σε θυγατρική το 2007.
4.5. Πρόληψη αθέμιτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(44)
Όσον αφορά τα αντισταθμιστικά μέτρα, αρχικά (πριν δηλαδή κινηθεί η επίσημη διαδικασία έρευνας) το σχέδιο πρότεινε: α) τη διακοπή λειτουργίας ενός εκ των τριών εργοστασίων της εταιρείας· η διακοπή λειτουργίας άρχισε το 2007 και ολοκληρώθηκε το 2008· και β) την πώληση της συμμετοχής σε θυγατρική, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2007. Η εταιρεία ανέφερε ότι η θυγατρική αυτή ήταν ζημιογόνος κατά τα έτη 2005 και 2006.
(45)
Μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Ελλάδα πρότεινε τα ακόλουθα εναλλακτικά αντισταθμιστικά μέτρα:
-
Την απόσυρση της εταιρείας από την ελληνική αγορά κατά τουλάχιστον 10 % σε σύγκριση με τις πωλήσεις που πραγματοποίησε το 2009 στην Ελλάδα, για την περίοδο έως το τέλος του 2013, δηλαδή δύο χρόνια μετά τη λήξη της αναδιάρθρωσης.
-
Την απαγόρευση οιασδήποτε μορφής κρατικής ενίσχυσης στην εταιρεία για την περίοδο έως το τέλος του 2013, δηλαδή δύο χρόνια μετά τη λήξη της αναδιάρθρωσης.
(46)
Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι υπάρχουν λόγοι που θα δικαιολογούσαν λιγότερο αυστηρά αντισταθμιστικά μέτρα και χαμηλότερη ίδια συνεισφορά στην περίπτωση της Βαρβαρέσος.
(47)
Συγκεκριμένα, η Ελλάδα αναφέρει ότι η Βαρβαρέσος είναι εγκατεστημένη στον νομό Ημαθίας, περιοχή επιλέξιμη για τη χορήγηση περιφερειακής ενίσχυσης. Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις που υπέβαλε η Ελλάδα, η ανεργία στην Ημαθία είναι διπλάσια από τον μέσο όρο στην Ελλάδα, ενώ το ΑΕΠ της Ημαθίας βρίσκεται στο 70 % του ελληνικού μέσου όρου. Συγχρόνως δε, ο αριθμός των κλωστοϋφαντουργικών εταιρειών/εταιρειών ειδών ένδυσης στον νομό μειώθηκε από 296 σε 181 το 2008 (μείωση κατά 39 %). Τέλος, κατά τα τελευταία χρόνια χάθηκε το 56 % των θέσεων εργασίας σε εταιρείες που απασχολούν περισσότερους από 10 εργαζομένους.
(48)
Η Ελλάδα αναφέρει επίσης ότι το μέγεθος της Βαρβαρέσος μειώθηκε σημαντικά από το 2006, λόγω της διακοπής λειτουργίας ενός εκ των τριών εργοστασίων της και της πώλησης της θυγατρικής της. Η διακοπή λειτουργίας του εργοστασίου οδήγησε σε μείωση της απασχόλησης κατά […] ανθρωποώρες και σε μείωση της παραγωγικής ικανότητας κατά 30 %, η οποία μάλιστα είναι μη αναστρέψιμη (λόγω της απόρριψης ή της εκποίησης εξοπλισμού). Η πώληση της θυγατρικής προκάλεσε μείωση του ετήσιου κύκλου εργασιών κατά 6,7 εκατ. ευρώ. Συνολικά, το μερίδιο αγοράς της εταιρείας μειώθηκε κατά 27 % ως προς την αξία των πωλήσεων και κατά 30 % ως προς τον όγκο των πωλήσεων. Επίσης, η εταιρεία αποσύρθηκε πλήρως από την Εσθονία, την Ουγγαρία και τη Ρουμανία, και εν μέρει (με ποσοστό απόσυρσης από […] % έως […] %) από την Αυστρία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, την Ιταλία και την Πολωνία.
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΩΝ ΜΕΡΩΝ
(49)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τη Βαρβαρέσος. Τα επιχειρήματά της ταυτίζονται σε μεγάλο βαθμό με αυτά που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές.
(50)
Η Επιτροπή έλαβε επίσης παρατηρήσεις από άλλα τρίτα μέρη, τα οποία είτε σχετίζονται με τις λειτουργίες της Βαρβαρέσος ή επηρεάζονται από αυτές. Στις παρατηρήσεις τους, όλα τα τρίτα μέρη επαινούσαν τη δικαιούχο, τόσο όσον αφορά τη συμβολή της στην τοπική οικονομία όσο και τον ρόλο της ως καθιερωμένης εταιρείας. Ανέφεραν επίσης ότι η διακοπή δραστηριοτήτων της εταιρείας θα μείωνε σε σημαντικό βαθμό την απασχόληση και την παραγωγική ικανότητα της Ελλάδας, και ιδίως της Ημαθίας. Επιπλέον, ανέφεραν ότι η ενίσχυση προς τη Βαρβαρέσος δεν προκαλεί στρέβλωση του ανταγωνισμού, λόγω του ελάχιστου μεριδίου αγοράς που κατέχει η εταιρεία.
6. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ: ΥΠΑΡΞΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
6.1. Μέτρα 1 και 2: Οι κρατικές εγγυήσεις του 2007 και του 2008
(51)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ κηρύσσει ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά τις ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές. Επομένως, προκειμένου να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση, ένα μέτρο πρέπει να πληροί τα ακόλουθα τέσσερα κριτήρια.
(52)
Πρώτον, το μέτρο πρέπει να χορηγείται από κράτος μέλος ή με κρατικούς πόρους. Οι κρατικές εγγυήσεις συνεπάγονται κινδύνους για τους κρατικούς πόρους, δεδομένου ότι σε περίπτωση κατάπτωσής τους πρέπει να πληρωθούν από τον κρατικό προϋπολογισμό. Επιπλέον, κάθε εγγύηση για την οποία δεν προβλέπεται κατάλληλη αμοιβή συνεπάγεται απώλεια οικονομικών πόρων για το κράτος. Επιπλέον, οι κρατικές εγγυήσεις χορηγούνται μέσω αποφάσεων των αρμόδιων υπουργείων. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, οι εγγυήσεις του 2007 και του 2008 χορηγήθηκαν στη Βαρβαρέσος με απόφαση του ελληνικού Υπουργείου Οικονομικών. Συνεπώς, πληρούται το κριτήριο των κρατικών πόρων.
(53)
Δεύτερον, το μέτρο πρέπει να παρέχει πλεονέκτημα στον δικαιούχο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι με τις δύο υπό εξέταση εγγυήσεις παρεσχέθη αδικαιολόγητο πλεονέκτημα στη Βαρβαρέσος. Πράγματι, για τους λόγους που εκτίθενται στα τμήματα 2.2 και 3.2 της ανακοίνωσης της Επιτροπής για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις με τη μορφή εγγυήσεων (15) (εφεξής «ανακοίνωση για τις εγγυήσεις»), τμήματα 2.2 και 3.2, όταν ο δανειολήπτης δεν καταβάλλει για την εγγύηση τιμή που καθορίζεται βάσει κριτηρίων αγοράς, του παρέχονται πλεονεκτικοί όροι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο δανειολήπτης, ως επιχείρηση που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες, δεν θα μπορούσε να εξεύρει πιστωτικό ίδρυμα διατεθειμένο να του χορηγήσει πιστώσεις με οποιουσδήποτε όρους, χωρίς κρατική εγγύηση.
(54)
Στο σημείο 3.2 της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις, η Επιτροπή έθεσε τρεις σωρευτικούς όρους τους οποίους θεωρεί επαρκείς προκειμένου να αποκλειστεί η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης (δηλαδή πλεονεκτήματος) υπό τη μορφή εγγύησης. Οι όροι αυτοί είναι οι ακόλουθοι:
-
Ο δανειολήπτης δεν αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες.
-
Η εγγύηση δεν καλύπτει περισσότερο από το 80 % του ανεξόφλητου δανείου.
-
Η έκταση της εγγύησης μπορεί να μετρηθεί ορθά κατά τον χρόνο παροχής της.
-
Καταβάλλεται για την εγγύηση τιμή που καθορίζεται βάσει κριτηρίων αγοράς.
(55)
Εφαρμόζοντας τα κριτήρια αυτά στη συγκεκριμένη περίπτωση, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι:
-
Η Βαρβαρέσος αντιμετώπιζε οικονομικές δυσχέρειες (16) κατά τον χρόνο χορήγησης των εγγυήσεων τόσο του 2007 όσο και του 2008.
-
Δεύτερον, όπως επεξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 13, 16 και 18, οι εγγυήσεις τόσο του 2007 όσο και του 2008 κάλυπταν πράγματι το 100 % και πλέον του δανείου.
-
Τρίτον, όσον αφορά την εγγύηση του 2007, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η έκταση της εγγύησης δεν ήταν δυνατό να μετρηθεί ορθά κατά τη στιγμή της χορήγησής της. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 13, 16), η εγγύηση είχε αρχικά προβλεφθεί να καλύψει το 80 % του δανείου, ήτοι 18,2 εκατ. EUR, όμως τελικά, λόγω μιας από τις διατάξεις του καθεστώτος εγγύησης, κάλυψε 30 εκατ. EUR.
-
Τέταρτον, οι εγγυήσεις τόσο του 2007 όσο και του 2008 χορηγήθηκαν για δάνεια σε προβληματική επιχείρηση και δεν προβλεπόταν προμήθεια για τον εγγυητή (Δημόσιο). Το γεγονός καθαυτό ότι δεν καταβλήθηκε προμήθεια έναντι της εγγύησης αποτελεί ενδεχομένως ένδειξη για παροχή πλεονεκτήματος στη Βαρβαρέσος. Στην εμπορική τραπεζική αγορά δεν είναι δυνατή η χορήγηση εγγύησης χωρίς την καταβολή προμήθειας, πόσο μάλλον όταν πρόκειται για προβληματικές εταιρείες με υψηλό κίνδυνο αθέτησης υποχρεώσεων.
(56)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εταιρεία δεν θα είχε εξασφαλίσει τις εγγυήσεις του 2007 και του 2008 υπό τους ίδιους όρους στην αγορά και, ως εκ τούτου, τα υπό εξέταση μέτρα παρείχαν πλεονέκτημα στην εταιρεία.
(57)
Τρίτον, για να θεωρηθεί ενίσχυση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, το μέτρο πρέπει να είναι επιλεκτικό. Η εγγύηση του 2007 στηριζόταν σε ένα τομεακό καθεστώς, ενώ η εγγύηση του 2008 αποτελούσε μέτρο ad hoc υπέρ της Βαρβαρέσος. Συνεπώς πληρούται πράγματι το κριτήριο της επιλεκτικότητας.
(58)
Τέλος, το μέτρο πρέπει να προκαλεί στρέβλωση του ανταγωνισμού και να επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Η Βαρβαρέσος δραστηριοποιείται σε τομέα του οποίου τα προϊόντα αποτελούν αντικείμενο εκτενών συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών και στον οποίο επικρατεί έντονος ανταγωνισμός. Κατά τον χρόνο λήψης των μέτρων ενίσχυσης, η Βαρβαρέσος ήταν επιχείρηση η οποία πραγματοποιούσε το μεγαλύτερο μέρος των πωλήσεών της σε άλλα κράτη μέλη (βλέπε αιτιολογική σκέψη 7 ανωτέρω). Επίσης, τα εξεταζόμενα μέτρα παρείχαν στη Βαρβαρέσος πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 51-54 ανωτέρω). Όταν μια κρατική ενίσχυση ενισχύει τη θέση επιχείρησης έναντι των εμπορικών ανταγωνιστών της από άλλα κράτη μέλη, οι άλλες επιχειρήσεις θα πρέπει να θεωρηθεί ότι επηρεάζονται από την εν λόγω ενίσχυση. Συνεπώς, πληρούται πράγματι το κριτήριο της στρέβλωσης του ανταγωνισμού και του επηρεασμού των συναλλαγών μεταξύ κρατών μελών.
(59)
Βάσει των ανωτέρω, συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι κρατικές εγγυήσεις του 2007 και του 2008 (μέτρα 1 και 2) συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της Βαρβαρέσος κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
6.2. Μέτρο 3: Η κοινοποιηθείσα άμεση επιχορήγηση του 2009
(60)
Όσον αφορά το κριτήριο των κρατικών πόρων και τη δυνατότητα καταλογισμού, η εν λόγω άμεση κρατική επιχορήγηση καταβλήθηκε από τον κρατικό προϋπολογισμό έχοντας λάβει την έγκριση του αρμόδιου υπουργείου. Ως εκ τούτου, πληρούται το συγκεκριμένο κριτήριο.
(61)
Όσον αφορά το κριτήριο του πλεονεκτήματος, η άμεση επιχορήγηση αποφασίστηκε να δοθεί υπέρ προβληματικής επιχείρησης. Το ελληνικό Δημόσιο δεν λαμβάνει κανένα αντάλλαγμα για την επιχορήγηση, η οποία κατά συνέπεια παρέχει πλεονέκτημα στη Βαρβαρέσος.
(62)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινοποιηθείσα άμεση επιχορήγηση του 2009 προσφέρει στην εταιρεία πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(63)
Όσον αφορά το κριτήριο της επιλεκτικότητας, η άμεση επιχορήγηση χορηγήθηκε βάσει απόφασης ad hoc για την εταιρεία. Ως εκ τούτου, πληρούται το συγκεκριμένο κριτήριο.
(64)
Τέλος, το κριτήριο της στρέβλωσης του ανταγωνισμού και του επηρεασμού των συναλλαγών μεταξύ κρατών μελών πληρούται με τον ίδιο τρόπο όπως και στην αιτιολογική σκέψη 58 ανωτέρω.
(65)
Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η κοινοποιηθείσα άμεση επιχορήγηση του 2009 συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της Βαρβαρέσος κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
6.3. Παράνομες ενισχύσεις
(66)
Σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο στ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (17), «παράνομη ενίσχυση» είναι μια νέα ενίσχυση η οποία εφαρμόζεται κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(67)
Στη συγκεκριμένη υπόθεση, η κρατική εγγύηση του 2007 υπέρ της Βαρβαρέσος εφαρμόστηκε από την Ελλάδα χωρίς να κοινοποιηθεί στην Επιτροπή και χωρίς να έχουν ληφθεί οι παρατηρήσεις της Επιτροπής σχετικά με αυτή ή να έχει εκδοθεί τελική απόφαση για τη συμβατότητα του μέτρου με την κοινή αγορά.
(68)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί στο παρόν στάδιο ότι η κρατική εγγύηση του 2007 ήταν παράνομη.
7. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΗ ΣΛΕΕ
(69)
Όπως προβλέπεται στο σημείο 4.1 της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις, όταν μια μεμονωμένη εγγύηση ή καθεστώς εγγυήσεων δεν πληροί την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς, θεωρείται ότι περιλαμβάνει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης. Το στοιχείο κρατικής ενίσχυσης πρέπει, συνεπώς, να εκφραστεί σε ποσοτικούς όρους προκειμένου να εξεταστεί κατά πόσο η ενίσχυση θα μπορούσε να είναι συμβιβάσιμη δυνάμει κάποιας συγκεκριμένης εξαίρεσης σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις. Κατά συνέπεια, πριν προβεί στην αξιολόγηση της συμβατότητας της ενίσχυσης, η Επιτροπή χρειάζεται να υπολογίσει ποσοτικά το στοιχείο ενίσχυσης.
7.1. Προσδιορισμός του ύψους της ενίσχυσης
(70)
Οι εγγυήσεις του 2007 και του 2008: η Επιτροπή θέσπισε τις γενικές αρχές για τον υπολογισμό του στοιχείου ενίσχυσης των εγγυήσεων στην ανακοίνωση για τις εγγυήσεις.
(71)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, καταρχήν, μια κρατική εγγύηση μπορεί να θεωρηθεί ενίσχυση έως του συνολικού ποσού του υποκείμενου δανείου, εάν ο δικαιούχος δεν είναι σε θέση να έχει πρόσβαση στις χρηματαγορές με τα δικά του μέσα (βλέπε σημείο 2.2 και σημείο 4.1 στοιχείο α) της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις).
(72)
Η ανακοίνωση για τις εγγυήσεις, στα σημεία 4.1 (Γενικές παρατηρήσεις), 4.2 (Στοιχείο ενίσχυσης στις μεμονωμένες εγγυήσεις) και 4.4 (Στοιχείο ενίσχυσης στα καθεστώτα εγγυήσεων), θεσπίζει τους κανόνες που εφαρμόζει για τον υπολογισμό του στοιχείου ενίσχυσης των εγγυήσεων. Στις αιτιολογικές σκέψεις που ακολουθούν, η Επιτροπή θα εφαρμόσει τους εν λόγω κανόνες για τα μέτρα 1 και 2.
(73)
Στην υπό εξέταση υπόθεση, η Ελλάδα ανέφερε ότι η Βαρβαρέσος μπορούσε ακόμη να έχει πρόσβαση στις χρηματαγορές (βλέπε αιτιολογική σκέψη 33 ανωτέρω) όταν χορηγήθηκε η εγγύηση του 2007. Η Επιτροπή θεωρεί, επομένως, ότι η εταιρεία ήταν ακόμη σε θέση να έχει πρόσβαση στις χρηματαγορές χωρίς τις κρατικές εγγυήσεις του 2007.
(74)
Όσον αφορά την εγγύηση του 2008, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Ελλάδα την κοινοποίησε το ίδιο έτος (Νοέμβριος 2007) κατά το οποίο χορήγησε την εγγύηση του 2007 (Μάιος 2007). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι κατά την εν λόγω χρονική περίοδο χορήγησης της εγγύησης του 2008 η εταιρεία διέθετε ακόμη κάποια πιστοληπτική ικανότητα και πρόσβαση στις χρηματαγορές (18).
(75)
Ωστόσο, δεδομένων των οικονομικών δυσχερειών που αντιμετώπιζε η εταιρεία κατά τη χρονική στιγμή χορήγησης των μέτρων, οι εμπορικές τράπεζες θα είχαν χρεώσει υψηλότερο επιτόκιο ανάλογο των δυσχερειών της από εκείνο που θα επιτύγχανε με κρατική εγγύηση, δεδομένου ότι η εγγύηση αυτή συνιστά πρόσθετη ασφάλεια για τις τράπεζες. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι το όφελος που αποκόμισε η Βαρβαρέσος μέσω των εγγυήσεων του 2007 και του 2008 δεν προερχόταν από το σύνολο των δανείων, τα οποία θα είχε εξασφαλίσει ακόμη και χωρίς τις κρατικές εγγυήσεις, αλλά από το χαμηλότερο επιτόκιο, το οποίο εξασφάλισε χάρη στις εγγυήσεις.
(76)
Σύμφωνα με το σημείο 4.2 της ανακοίνωσης περί εγγυήσεων, ελλείψει συγκρίσιμης προμήθειας αγοράς, πρέπει να συγκρίνονται οι συνολικές δαπάνες χρηματοδότησης του δανείου στην αγορά με την εγγύηση και χωρίς αυτή (δηλαδή το επιτόκιο για παρόμοιο δάνειο χωρίς εγγύηση πρέπει να συγκρίνεται προς το επιτόκιο + προμήθεια εγγύησης για το δάνειο με την κρατική εγγύηση).
(77)
Σε πολλές περιπτώσεις, δεν είναι διαθέσιμο ένα τέτοιο αγοραίο επιτόκιο. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή, στην ανακοίνωση που εξέδωσε το 2008 σχετικά με τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (19) (εφεξής «ανακοίνωση του 2008 για τα επιτόκια αναφοράς»), ανέπτυξε μια μεθοδολογία η οποία, για τους λόγους που επεξηγούνται στο σημείο 4.2 της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον υπολογισμό της προσεγγιστικής τιμής του αγοραίου επιτοκίου.
(78)
Στην προκειμένη περίπτωση, δεν αναφέρεται τι ποσό θα είχε καταβάλει η Βαρβαρέσος για συγκρίσιμο μη εγγυημένο δάνειο. Επιπλέον, αμφότερες οι εγγυήσεις χορηγήθηκαν πριν εκδηλωθεί η οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση. Εξάλλου, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι, λόγω του χρόνου που παρήλθε από τη χορήγηση των μέτρων, ο υπολογισμός του «πραγματικού» αγοραίου επιτοκίου για μια ελληνική εταιρεία κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων θα αποτελούσε δύσκολο εγχείρημα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει ως προσεγγιστική τιμή για το αγοραίο επιτόκιο το σχετικό επιτόκιο αναφοράς.
(79)
Όσον αφορά την κρατική ενίσχυση του 2007, τη χρονική στιγμή της χορήγησής της, ο βαθμός εξασφάλισης των δανείων της Βαρβαρέσος θα μπορούσε να θεωρηθεί υψηλός (20) για τους σκοπούς της ανακοίνωσης του 2008 για τα επιτόκια αναφοράς. Επομένως, το στοιχείο ενίσχυσης της κρατικής εγγύησης του 2007 πρέπει να υπολογισθεί με προσαύξηση 400 μονάδων βάσης η οποία ισχύει για δάνεια με υψηλή εξασφάλιση σε προβληματικές επιχειρήσεις.
(80)
Επ’ αυτής της βάσεως, το ύψος του αγοραίου τόκου ο οποίος θα έπρεπε να είχε καταβληθεί για το δάνειο που κάλυπτε η εγγύηση του 2007 χωρίς κρατική εγγύηση υπολογίστηκε σε 7,3 εκατ. EUR συνολικά. Ο τόκος που καταβλήθηκε πραγματικά για το δάνειο (προμήθεια εγγύησης δεν καταβλήθηκε) ανέρχεται σε 4,9 εκατ. EUR συνολικά για την περίοδο 1/2007-12/2010. Επομένως, η διαφορά μεταξύ του συγκεκριμένου αγοραίου επιτοκίου που θα είχε χρεωθεί στην εταιρεία χωρίς την εγγύηση, αφενός, και του επιτοκίου που εξασφάλισε μέσω της κρατικής εγγύησης, αφετέρου, αφαιρουμένων τυχόν προμηθειών που καταβλήθηκαν, ισούται με στοιχείο ενίσχυσης ύψους 2,4 εκατ. ευρώ, το οποίο πρέπει να προστεθεί στο ποσό της ενίσχυσης του σχεδίου αναδιάρθρωσης (21).
(81)
Όσον αφορά την κρατική εγγύηση του 2008, το υποκείμενο δάνειο ύψους 2,4 εκατ. EUR καταβλήθηκε στην εταιρεία στις 10 Φεβρουαρίου 2009. Είχε επιτόκιο εξαμήνου Euribor συν προσαύξηση (spread) 3,6 % και διάρκεια έξι μηνών (ή έως το τέλος της αξιολόγησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης). Δεν έχει ακόμη εξοφληθεί (παραμένει ακόμη με το αρχικό κεφάλαιο).
(82)
Η εταιρεία εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει δυσχέρειες και δεν διέθετε πλέον ελεύθερα βάρους στοιχεία ενεργητικού για να προσφέρει ως εγγύηση (22). Ελλείψει εξασφαλίσεων, η Επιτροπή εφαρμόζει επομένως προσαύξηση 1 000 μονάδων βάσης επιπλέον του ελληνικού βασικού επιτοκίου, υπολογισμός ο οποίος καταλήγει σε συνολικό τόκο 550 000 εκατ. EUR για την εγγύηση του 2008. Ο τόκος που εφαρμόστηκε στην πραγματικότητα στο δάνειο του 2008 (ασφάλεια εγγύησης δεν καταβλήθηκε) ανέρχεται σε 0,25 εκατ. EUR συνολικά για την περίοδο από τον Φεβρουάριο του 2009 (οπότε καταβλήθηκε το υποκείμενο δάνειο) έως τον Δεκέμβριο του 2010. Επομένως, η διαφορά μεταξύ του συγκεκριμένου αγοραίου επιτοκίου που θα είχε χρεωθεί στην εταιρεία χωρίς την εγγύηση, αφενός, και του επιτοκίου που εξασφάλισε μέσω της κρατικής εγγύησης, αφετέρου, αφαιρουμένων τυχόν προμηθειών που καταβλήθηκαν, ισούται με στοιχείο ενίσχυσης ύψους 0,3 εκατ. ευρώ, το οποίο πρέπει να προστεθεί στο ποσό της ενίσχυσης του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
(83)
Όσον αφορά το μέτρο 3, δεδομένου ότι πρόκειται για άμεση επιχορήγηση, το συνολικό ποσό των 14 εκατ. EUR αντιπροσωπεύει το στοιχείο της ενίσχυσης.
(84)
Βάσει των ανωτέρω, το συνολικό στοιχείο ενίσχυσης των μέτρων 1, 2 και 3 ανέρχεται σε 16,7 εκατ. ευρώ.
7.2. Νομική βάση για την αξιολόγηση: Οι κατευθυντήριες γραμμές διάσωσης και αναδιάρθρωσης
(85)
Εφόσον τα μέτρα συνιστούν ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η συμβατότητά τους πρέπει να εξεταστεί σύμφωνα με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3 του εν λόγω άρθρου.
(86)
Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 2 και στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχεία δ) και ε), είναι σαφώς μη εφαρμοστέες και δεν τις επικαλέστηκαν οι ελληνικές αρχές.
(87)
Η Βαρβαρέσος ήταν προβληματική εταιρεία κατά τη χρονική στιγμή της χορήγησης των μέτρων (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 9 ανωτέρω και 83-84 κατωτέρω), και ως εκ τούτου η συμβατότητα των μέτρων ενίσχυσης μπορεί να αξιολογηθεί μόνον υπό το φως των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α, δηλαδή δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
7.3. Επιλεξιμότητα της επιχείρησης
(88)
Όσον αφορά το σημείο 10 στοιχείο α) των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, παρόλο που η Βαρβαρέσος έχασε σημαντικό μέρος του ιδίου μετοχικού κεφαλαίου κατά την περίοδο 2004-2009, δεν έχασε περισσότερο από το ήμισυ του εταιρικού της κεφαλαίου κατά την υπό εξέταση περίοδο (2007-2009). Όσον αφορά το σημείο 10 στοιχείο γ), η Βαρβαρέσος δεν εκπλήρωνε τα κριτήρια του εθνικού δικαίου για υπαγωγή σε πτωχευτική διαδικασία λόγω αφερεγγυότητας.
(89)
Αφετέρου δε, όπως επεξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 7-9 ανωτέρω, οι οικονομικές επιδόσεις της εταιρείας επιδεινώθηκαν σημαντικά κατά την περίοδο 2006-2009. Συνάγεται, ως εκ τούτου, το συμπέρασμα ότι ήδη από το 2006 η Βαρβαρέσος ήταν προβληματική εταιρεία κατά την έννοια του σημείου 11 των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α, δεδομένου ότι παρουσίαζε αύξηση των ζημιών της και μείωση του κύκλου εργασιών της.
(90)
Όσον αφορά το σημείο 9 των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α, φαίνεται ότι το 2007 η εταιρεία χρειάστηκε όντως περισσότερους πόρους από τα υφιστάμενα δάνεια που είχε λάβει προκειμένου να παραμείνει βιώσιμη. Το στοιχείο αυτό αποδεικνύεται εκ του γεγονότος ότι το 2006 υπέβαλε αίτηση για ενίσχυση αναδιάρθρωσης. Επομένως, η αναδιάταξη του 2007 δεν ήταν αρκετή για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της εταιρείας, δεδομένου ότι συνέβαλε μόνο στην εξόφληση των υφισταμένων δανείων, και όχι στην εξασφάλιση νέων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δέχεται ότι το 2007 η εταιρεία δεν ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητά της χωρίς κρατική στήριξη και ότι αντιμετώπιζε οικονομικές δυσχέρειες επίσης βάσει του σημείου 9 των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α.
7.4. Η αρχή της «εφάπαξ ενίσχυσης»
(91)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι κρατικές εγγυήσεις του 2007 και του 2008 συνιστούν ενίσχυση διάσωσης. Πράγματι, η πρώτη αποσκοπούσε στη βραχυπρόθεσμη αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων της Βαρβαρέσος προσφέροντάς της μια ανάπαυλα μέσω της διετούς αναστολής της εξόφλησης των δόσεων του δανείου. Η δεύτερη αποσκοπούσε στην επιβίωση της εταιρείας έως ότου υποβληθεί ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(92)
Παρά το γεγονός ότι η εγγύηση του 2007 αποτελούσε πράγματι μέτρο ενίσχυσης διάσωσης, δεν περατώθηκε εντός 6 μηνών από την ημερομηνία χορήγησής της (30 Μαΐου 2007), δηλαδή έως την 30ή Νοεμβρίου 2007, γεγονός που καταρχήν θα συνιστούσε κατάχρηση (παράνομης) ενίσχυσης και παραβίαση της αρχής της «εφάπαξ ενίσχυσης».
(93)
Ωστόσο, η Επιτροπή πρέπει επίσης να αξιολογήσει τη συμβατότητα του μέτρου ενίσχυσης βάσει όλων των άλλων σχετικών λόγων. Σύμφωνα με το σημείο 20 των κατευθυντηρίων γραμμών, οι λόγοι αυτοί περιορίζονται σε εκείνους που αναφέρονται στις κατευθυντήριες γραμμές Δ&Α. Επομένως, θα ήταν ακόμη δυνατό να χαρακτηρισθεί η ενίσχυση διάσωσης ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης, δηλαδή ως μέρος ενός ενιαίου συνόλου μέτρων αναδιάρθρωσης [βλέπε επίσης υπόθεση C11/2007, Ottana Energia (23)].
(94)
Στο πλαίσιο αυτό, και όσον αφορά το ερώτημα κατά πόσον τα τρία υπό εξέταση μέτρα αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο μέτρων αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι, αυτό όντως ισχύει, δηλαδή αυτά αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο. Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται στα ακόλουθα στοιχεία (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 87-91 κατωτέρω):
(95)
Πρώτον, και τα τρία αυτά μέτρα είχαν τον ίδιο σκοπό, δηλαδή να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα που προέκυπτε από τις υψηλές δανειακές υποχρεώσεις που είχε αναλάβει η εταιρεία στο παρελθόν.
(96)
Πέραν τούτου, οι εγγυήσεις του 2007 και του 2008 δεν ήταν αρκετές για να εξασφαλίσουν στην εταιρεία τους οικονομικούς πόρους που είχε ανάγκη για την αναδιάρθρωσή της (δηλαδή ποσό ίσο τουλάχιστον με το σύνολο των δανείων της, ήτοι 25,4 εκατ. EUR στο τέλος του 2006), δεδομένου ότι η αναδιάρθρωση αυτή θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο μέσω του αθροίσματος αυτών των τριών μέτρων, σαν να αποτελούσαν αυτά δόσεις σε μία ενιαία διαδικασία αναδιάρθρωσης.
(97)
Επίσης, το μεγαλύτερο τμήμα του δανείου που κάλυπτε η εγγύηση του 2008 (1,8 εκατ. EUR από σύνολο 2,4 εκατ. ευρώ) αποσκοπούσε στη χρηματοδότηση των ίδιων επενδύσεων με την επιχορήγηση αναδιάρθρωσης του 2009. Συγχρόνως δε, η πραγματοποίηση αυτών των επενδύσεων προβλεπόταν για την ίδια χρονική περίοδο με το σχέδιο αναδιάρθρωσης του 2009 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 18 ανωτέρω).
(98)
Επιπλέον, το σχέδιο αναδιάρθρωσης του 2009 είναι το ίδιο με το σχέδιο ανάκαμψης που είχε υποβάλει η εταιρεία στις ελληνικές αρχές το 2006 (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 11-12 ανωτέρω), με ορισμένες τροποποιήσεις στο πλαίσιο της αξιολόγησής του.
(99)
Τέλος, η αναδιάρθρωση άρχισε όντως το 2006. Συγκεκριμένα, το σχέδιο περιελάμβανε τέσσερα μέτρα αναδιάρθρωσης τα οποία εφαρμόστηκαν ή άρχισαν να εφαρμόζονται πριν τη χορήγηση της εγγύησης του 2007 (τον Μάιο του 2007), προέβλεπε δηλαδή τη μείωση της παραγωγής (2006), τη μείωση του εργατικού δυναμικού (2006), την πώληση της θυγατρικής της «Εκκοκκιστήρια Βάμβακος Θηβών Α.Β.Ε.Ε» (Ιανουάριος 2007) και την αναδιοργάνωση και τον εκσυγχρονισμό της διοίκησης της εταιρείας (2006).
(100)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα υπό εξέταση μέτρα ενίσχυσης αποτελούν δόσεις της ίδιας διαδικασίας αναδιάρθρωσης, οι οποίες χορηγήθηκαν για τη διευκόλυνση της εφαρμογής ενός ενιαίου σχεδίου αναδιάρθρωσης. Συνεπώς, δεν υπήρξε παραβίαση της αρχής της «εφάπαξ ενίσχυσης».
7.5. Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας
(101)
Υπό το φως των ανωτέρω, η Επιτροπή θα αξιολογήσει τη συμβατότητα αυτών των μέτρων ενίσχυσης ως ενός ενιαίου συνόλου μέτρων αναδιάρθρωσης.
(102)
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι τα μέτρα που προβλέπονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης πράγματι προσπαθούν να αντιμετωπίσουν ακριβώς τις πηγές των δυσχερειών της εταιρείας. Συγκεκριμένα, κατά την άποψή της Επιτροπής, το σχέδιο προσδιορίζει ορθώς τους ακόλουθους (εσωτερικούς και εξωτερικούς) παράγοντες ως πηγές των δυσχερειών της Βαρβαρέσος:
-
Επαχθής δανεισμός κατά το παρελθόν (την περίοδο 2000-2005)
-
Υψηλό κόστος λειτουργίας (μείωση του περιθωρίου κέρδους λόγω του ανταγωνισμού των ασιατικών χωρών και της ραγδαίας αύξησης των τιμών εισροών)
-
Αδυναμία προσαρμογής στις εξελίξεις στην αγορά.
(103)
Τα προτεινόμενα μέτρα αναδιάρθρωσης αποσκοπούν στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων. Πρώτον, το σχέδιο προτείνει την οικονομική αναδιάρθρωση της εταιρείας· δεύτερον, προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για τη βελτίωση του περιθωρίου κέρδους της εταιρείας μέσω της μεταστροφής του μείγματος εσόδων και της μείωσης του κόστους λειτουργίας· και, τρίτον, προτείνει τον διοικητικό εκσυγχρονισμό. Τα μέτρα αναδιάρθρωσης κατανέμονται σε 14 «ενέργειες», για κάθε μία από τις οποίες έχει καταλογιστεί το αντίστοιχο κόστος. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι προτεινόμενες ενέργειες φαίνεται πράγματι ότι επαρκούν για την αντιμετώπιση των θεμελιωδών προβλημάτων της εταιρείας.
(104)
Όσον αφορά τον οικονομικό αντίκτυπο του σχεδίου αναδιάρθρωσης, οι οικονομικές προβλέψεις ακολουθούν κατά τρόπο ρεαλιστικό την εφαρμογή της δέσμης των μέτρων αναδιάρθρωσης. Τόσο η αύξηση του κύκλου εργασιών (περίπου 5 % ετησίως) όσο και η αύξηση των εσόδων λειτουργίας (περίπου 10 % ετησίως) είναι εύλογες μετά την εφαρμογή των μέτρων αναδιάρθρωσης (δηλαδή τη μεταστροφή του μείγματος παραγωγής προϊόντων και τα μέτρα εξορθολογισμού του κόστους).
(105)
Επ’ αυτής της βάσεως, η Επιτροπή δέχεται ότι η αναδιάρθρωση θα επιτρέψει στην εταιρεία να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητά της το 2011 και ότι οι μέτοχοί της θα έχουν ικανοποιητική απόδοση επί του επενδεδυμένου κεφαλαίου, δηλαδή ανώτερη ή, στη χειρότερη περίπτωση, ίση με το κόστος δανεισμού τους. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα αποτελέσματα αυτά θα επιτευχθούν εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος και ότι τα προβλεπόμενα αποτελέσματα στηρίζονται σε αποδεκτές παραδοχές.
(106)
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο πληροί τα κριτήρια των σημείων 35-37 των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α.
7.6. Πρόληψη αθέμιτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(107)
Όσον αφορά τα προτεινόμενα αντισταθμιστικά μέτρα, το σχέδιο αναδιάρθρωσης προτείνει: α) την απόσυρση της εταιρείας από την ελληνική αγορά κατά τουλάχιστον 10 % σε σύγκριση με τις πωλήσεις που πραγματοποίησε το 2009 στην Ελλάδα, για την περίοδο έως το τέλος του 2013, δηλαδή επί δύο χρόνια μετά το πέρας της αναδιάρθρωσης· και β) την απαγόρευση οιασδήποτε μορφής κρατικής ενίσχυσης προς την εταιρεία για την περίοδο έως το τέλος του 2013, δηλαδή επί δύο χρόνια μετά το πέρας της αναδιάρθρωσης.
(108)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η προτεινόμενη απόσυρση κατά 10 % από την Ελλάδα θα επιτρέψει στους ανταγωνιστές της εταιρείας να εισέλθουν ή να αυξήσουν τις πωλήσεις τους στην ελληνική αγορά, στην οποία η εταιρεία έχει ενισχυμένη παρουσία. Πράγματι, η παρουσία της εταιρείας στην Ελλάδα αυξήθηκε σημαντικά κατά τα προηγούμενα έτη, από 32 % σε 42 %, αντίθετα από τις πωλήσεις της στην EE, οι οποίες μειώθηκαν από 67 % σε 52 % (βλέπε αιτιολογική σκέψη 7 ανωτέρω). Τέλος, η εταιρεία κατέχει τη 10η θέση στην ελληνική αγορά κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων (σύμφωνα με δεδομένα του 2007, βλέπε αιτιολογική σκέψη 8 ανωτέρω). Συγχρόνως δε, η παρουσία της εταιρείας σε χώρες εκτός της EE αυξήθηκε επίσης κατά τα προηγούμενα έτη (από 1 % σε 6 %), γεγονός που αποδεικνύει ότι όντως η βιωσιμότητα της εταιρείας δεν εξαρτάται από την αύξηση της παρουσίας της στην αγορά της EE.
(109)
Συγχρόνως δε, η απόσυρση από την ελληνική αγορά θα έχει ως αποτέλεσμα η Βαρβαρέσος, αφενός, να διακόψει - εν μέρει ή πλήρως - τις εμπορικές σχέσεις που έχει συνάψει στην ίδια της τη χώρα και, αφετέρου, να προσπαθήσει να τις αντικαταστήσει με νέες, είτε σε άλλα κράτη μέλη της EE είτε σε τρίτες χώρες. Το γεγονός αυτό θα αποτελέσει πραγματική δοκιμή για την ανταγωνιστικότητα της εταιρείας.
(110)
Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι, σύμφωνα και με τα τρία σενάρια για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας, οι πωλήσεις της εταιρείας προβλέπεται να αυξηθούν (βλέπε αιτιολογική σκέψη 23 ανωτέρω). Ωστόσο, η μείωση των πωλήσεων στην Ελλάδα δεν αποκλείει την αύξηση του κύκλου εργασιών της εταιρείας: η μείωση αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί προς όφελος των ανταγωνιστών της απελευθερώνοντας δυναμικό υπέρ αυτών, ενώ η αύξηση του κύκλου εργασιών θα καταστήσει δυνατή τη βιωσιμότητα της δικαιούχου εταιρείας.
(111)
Ωστόσο, θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι το έτος που ενδείκνυται να χρησιμοποιηθεί ως σημείο αναφοράς για την κατά 10 % απόσυρση από την ελληνική αγορά πρέπει να είναι το 2006, και όχι το 2009. Και αυτό γιατί, σύμφωνα με το σημείο 40 των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α, η «μείωση αυτή πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αναδιάρθρωσης όπως θεσπίζεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης». Πράγματι, η αναδιάρθρωση της εταιρείας άρχισε το 2006 και έχει πενταετή διάρκεια (έως το 2011). Επομένως, σύμφωνα με αυτή τη συλλογιστική, το αντισταθμιστικό μέτρο θα έπρεπε να έχει αντίκτυπο ο οποίος θα λάμβανε υπόψη και θα αντιστοιχούσε στη συνολική διάρκεια της αναδιάρθρωσης και όχι μόνο σε μέρος αυτής.
(112)
Αφετέρου δε, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο αντίκτυπος των αντισταθμιστικών μέτρων πρέπει να είναι όσο το δυνατό μεγαλύτερος. Στην υπό εξέταση υπόθεση, οι πωλήσεις της εταιρείας στην Ελλάδα το 2009 ήταν υψηλότερες από τις πωλήσεις της το 2006 (8,1 εκατ. EUR και 7,1 εκατ. EUR αντιστοίχως). Για τον λόγο αυτόν, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο πρέπει να εκτιμηθεί σε σύγκριση με τις πωλήσεις του 2009, δεδομένου ότι με τον τρόπο αυτό θα έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο.
(113)
Όσον αφορά την απαγόρευση οιασδήποτε μορφής κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή θεωρεί το μέτρο αυτό ως επιπρόσθετο προς την απόσυρση από την ελληνική αγορά, η οποία βρίσκεται ήδη σε ικανοποιητικό επίπεδο (10 %). Πράγματι, η Βαρβαρέσος είναι εγκατεστημένη στον νομό Ημαθίας, δηλαδή σε ενισχυόμενη περιοχή επιλέξιμη για τη χορήγηση περιφερειακής ενίσχυσης βάσει της παρέκκλισης του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ (βλέπε αιτιολογική σκέψη 46 ανωτέρω), και επομένως η εταιρεία θα μπορούσε να είναι επιλέξιμη για επενδυτικές ενισχύσεις με ένταση ενίσχυσης 40 %. Απαγορεύσεις χορήγησης ενισχύσεων στο μέλλον έχουν ήδη εγκριθεί στο παρελθόν, ως πρόσθετα αντισταθμιστικά μέτρα, στις υποθέσεις Alstom (24) και Constructions Mécaniques de Normandie (25).
(114)
Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέγεθος της εταιρείας μειώθηκε τόσο πολύ, ώστε οιαδήποτε περαιτέρω μείωση θα είχε μοιραίες συνέπειες για τη βιωσιμότητά της (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 47 ανωτέρω και 107 κατωτέρω).
(115)
Συγχρόνως δε, η Επιτροπή επισημαίνει εκ νέου ότι ο αντίκτυπος των αντισταθμιστικών μέτρων πρέπει να είναι όσο το δυνατό μεγαλύτερος. Για τον λόγο αυτόν, στην υπό εξέταση υπόθεση, η Επιτροπή θεωρεί ότι η διάρκεια της απαγόρευσης χορήγησης κρατικής ενίσχυσης στο μέλλον πρέπει να παραταθεί κατά περισσότερο από δύο έτη. Μια τέτοια απαγόρευση δεν θα πλήξει τη βιωσιμότητα της εταιρείας, αλλά θα αντισταθμίσει την αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού. Καταλήγοντας, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα τέσσερα έτη θα είναι η πλέον ενδεδειγμένη διάρκεια για την απαγόρευση της χορήγησης οιασδήποτε κρατικής ενίσχυσης στο μέλλον.
(116)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα προαναφερόμενα αντισταθμιστικά μέτρα πληρούν τις απαιτήσεις των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α. Συγκεκριμένα: α) λειτουργούν υπέρ των ανταγωνιστών της Βαρβαρέσος κατά την έννοια του σημείου 31· β) έχουν τη μορφή που προβλέπεται στα σημεία 39 και 46 στοιχείο γ), και γ) θα εφαρμοστούν στην αγορά στην οποία η Βαρβαρέσος θα κατέχει σημαντική θέση μετά την αναδιάρθρωση, κατά την έννοια του σημείου 40.
(117)
Σύμφωνα με το σημείο 40 των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α, τα αντισταθμιστικά μέτρα πρέπει να είναι ανάλογα προς τις στρεβλωτικές επιπτώσεις που έχει η ενίσχυση, και ιδίως με το μέγεθος και το σχετικό βάρος της επιχείρησης στην αγορά. Το μερίδιο αγοράς της Βαρβαρέσος το 2008 ήταν μικρό, φθάνοντας μόλις στο […] % της αγοράς νημάτων της ΕΕ (βλέπε αιτιολογική σκέψη 8 ανωτέρω).
(118)
Συγχρόνως, σύμφωνα με το σημείο 56 των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α, οι προϋποθέσεις για την έγκριση ενίσχυσης μπορεί να είναι λιγότερο αυστηρές σε ενισχυόμενες περιοχές. Η εταιρεία είναι εγκατεστημένη στον νομό Ημαθίας, δηλαδή σε ενισχυόμενη περιοχή επιλέξιμη για τη χορήγηση περιφερειακής ενίσχυσης βάσει της παρέκκλισης του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ (βλέπε αιτιολογική σκέψη 46 ανωτέρω).
(119)
Με γνώμονα τα ανωτέρω, τα αντισταθμιστικά μέτρα που πρότεινε η Ελλάδα δεν φαίνονται επαρκή. Αφετέρου δε, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι τα μέτρα αυτά, σε συνδυασμό με την παράταση έως το 2015 της απαγόρευσης χορήγησης ενίσχυσης στο μέλλον, πληρούν όντως τα κριτήρια των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α περί των αντισταθμιστικών μέτρων.
7.7. Η ενίσχυση πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο δυνατό ποσό: πραγματική συμμετοχή, απαλλαγμένη ενίσχυσης
(120)
Η Ελλάδα δήλωσε ότι από το 2009 η εταιρεία είναι μεσαίου μεγέθους, σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται στη σύσταση της Επιτροπής της 6ης Μαΐου 2003 σχετικά με τον ορισμό των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων (26). Ωστόσο, δεδομένου ότι η εταιρεία έλαβε κρατική ενίσχυση για πρώτη φορά το 2007, θα πρέπει να θεωρηθεί ως μεγάλη επιχείρηση για τους σκοπούς της παρούσας εκτίμησης (το 2006 ο ετήσιος κύκλος εργασιών της ανήλθε σε 28 εκατ. ευρώ). Συνεπώς, η συμμετοχή της εταιρείας στο σχέδιο πρέπει καταρχήν να ανέρχεται σε τουλάχιστον 50 % του συνολικού κόστους του σχεδίου αναδιάρθρωσης, σύμφωνα με το σημείο 44 των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α.
(121)
Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η εταιρεία είναι εγκατεστημένη σε ενισχυόμενη περιοχή επιλέξιμη για τη χορήγηση περιφερειακής ενίσχυσης βάσει της παρέκκλισης του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ (βλέπε αιτιολογική σκέψη 46 ανωτέρω). Σύμφωνα με το σημείο 56 των κατευθυντηρίων γραμμών, σε ενισχυόμενες περιοχές, και εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά σε κανόνες κρατικών ενισχύσεων για συγκεκριμένο τομέα, οι προϋποθέσεις για την έγκριση ενίσχυσης μπορεί να είναι λιγότερο αυστηρές όσον αφορά το μέγεθος της συμμετοχής του δικαιούχου.
(122)
Δεδομένων των προαναφερόμενων περιστάσεων, και σύμφωνα με πάγια πρακτική της, η Επιτροπή θεωρεί ότι στην υπό εξέταση υπόθεση το ποσοστό του 40 % θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ίδια συμμετοχή κατά την έννοια των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α.
(123)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, καθώς και του υπολογισμού των μέτρων ενίσχυσης στις αιτιολογικές σκέψεις 65-76 ανωτέρω, η συνολική αναδιάρθρωση ύψους 30,7 εκατ. EUR χρηματοδοτείται ως ακολούθως:
-
16,7 εκατ. EUR ενίσχυσης: άμεση επιχορήγηση ύψους 14 εκατ. ευρώ, συν το στοιχείο ενίσχυσης ύψους 2,4 εκατ. EUR της κρατικής εγγύησης του 2007 (βάσει του σεναρίου των 400 μονάδων βάσης), συν το στοιχείο ενίσχυσης ύψους 0,3 της κρατικής εγγύησης του 2008 (βάσει του σεναρίου των 1 000 μονάδων βάσης)·
-
συν 14 εκατ. EUR ίδιας συμμετοχής.
(124)
Επομένως, η ίδια συμμετοχή της εταιρείας ισούται με το 46 % του συνολικού κόστους χρηματοδότησης της αναδιάρθρωσης, δηλαδή υπερβαίνει το κατώτατο όριο του 40 % ίδιας συμμετοχής, όπως καθορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 112 ανωτέρω, και άρα βρίσκεται εντός των κατάλληλων ορίων κατά την έννοια των κατευθυντηρίων γραμμών Δ&Α.
8. AΝΑΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΥ 2008 ΠΕΡΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΔΙΑΣΩΣΗΣ
(125)
Η κρατική εγγύηση του 2007 δείχνει ότι η απόφαση περί ενίσχυσης διάσωσης που εξέδωσε τον Ιούλιο 2008 η Επιτροπή (βλέπε αιτιολογική σκέψη 1 ανωτέρω) βασιζόταν σε εσφαλμένες πληροφορίες που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές. Συγκεκριμένα, στην κοινοποίηση της ενίσχυσης διάσωσης (Νοέμβριος 2007) οι ελληνικές αρχές ανέφεραν ότι η Βαρβαρέσος δεν είχε λάβει ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης, παρόλο που της είχε ήδη χορηγηθεί κρατική εγγύηση τον Μάιο του 2007.
(126)
Σύμφωνα με το άρθρο 9 του διαδικαστικού κανονισμού, η Επιτροπή μπορεί να ανακαλέσει μια απόφαση που έλαβε σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3, αφού πρώτα δώσει στο οικείο κράτος μέλος την ευκαιρία να υποβάλει τις παρατηρήσεις του, εφόσον η απόφαση βασίστηκε σε εσφαλμένες πληροφορίες παρασχεθείσες κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, και οι οποίες ήσαν καθοριστικές για την απόφαση.
(127)
Στην προκειμένη υπόθεση, η Επιτροπή δεν ήταν ενήμερη για το γεγονός ότι η Βαρβαρέσος είχε ήδη λάβει ενίσχυση στο παρελθόν, ενόσω ήταν ήδη προβληματική. Ως εκ τούτου, δεν εξετάστηκε η τήρηση της αρχής της «εφάπαξ ενίσχυσης» ούτε ελήφθη υπόψη το ποσό της ήδη χορηγηθείσας ενίσχυσης κατά τον υπολογισμό της ενίσχυσης διάσωσης.
(128)
Στην απόφαση που εξέδωσε στις 9 Μαρτίου 2010 για κίνηση της διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή παρείχε στην Ελλάδα την ευκαιρία να υποβάλει τις παρατηρήσεις της όσον αφορά το γεγονός ότι η απόφαση της Επιτροπής του Ιουλίου 2008 για την ενίσχυση διάσωσης βασιζόταν στην εσφαλμένη πληροφορία που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές, ότι η Βαρβαρέσος δεν είχε λάβει ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης κατά το παρελθόν. Στις παρατηρήσεις που υπέβαλαν, οι ελληνικές αρχές παραδέχονται ότι χορήγησαν όντως την κρατική εγγύηση του Μαΐου 2007. Ωστόσο η Ελλάδα υποστήριξε ότι η εγγύηση του 2007 δεν συνιστά κρατική ενίσχυση (βλέπε αιτιολογική σκέψη 33 ανωτέρω). Η Επιτροπή δεν μπορεί να κάνει δεκτά τα επιχειρήματα της Ελλάδας διότι αυτά είτε βασίζονται σε υποθετικές δηλώσεις και σε κριτήρια που δεν αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις είτε διαστρεβλώνουν την ορθή έννοια αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας.
(129)
Με γνώμονα τα ανωτέρω, η απόφαση του Ιουλίου του 2008 της Επιτροπής περί ενίσχυσης διάσωσης πρέπει να ανακληθεί.
9. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(130)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα υπό εξέταση μέτρα ενίσχυσης είναι συμβατά με την εσωτερική αγορά, εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η απόφαση της Επιτροπής, της 16ης Ιουλίου 2008, με την οποία εγκρίνεται η κοινοποιηθείσα ενίσχυση διάσωσης προς τη Βαρβαρέσος ανακαλείται λόγω εσφαλμένων πληροφοριών που παρασχέθηκαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, και οι οποίες ήσαν καθοριστικές για την απόφαση σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.
Άρθρο 2
Η ενίσχυση ύψους 16,7 εκατ. EUR την οποία η Ελλάδα έχει εν μέρει εφαρμόσει και εν μέρει προγραμματίζει να εφαρμόσει υπέρ της Βαρβαρέσος ΑΕ είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 3.
Άρθρο 3
1. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Βαρβαρέσος πρέπει να εφαρμοσθεί πλήρως.
2. Αρχής γενομένης από το 2011, ο ετήσιος κύκλος εργασιών της Βαρβαρέσος από τις πωλήσεις της στην Ελλάδα πρέπει να μειωθεί κατά 10 % σε σύγκριση με τον κύκλο εργασιών από τις πωλήσεις στην Ελλάδα το 2009. Ο περιορισμός αυτός θα ισχύει για τα ημερολογιακά έτη 2011, 2012 και 2013.
3. Στην εταιρεία δεν θα χορηγηθεί κανενός είδους κρατική ενίσχυση έως το τέλος του 2015. Ως κρατική ενίσχυση νοείται οιαδήποτε χρηματοδότηση από τοπικούς, περιφερειακούς και εθνικούς πόρους, καθώς και από πόρους της ΕΕ.
4. Οι δύο προηγούμενοι όροι ισχύουν για τη Βαρβαρέσος, για όλες τις μελλοντικές της θυγατρικές, καθώς και για κάθε εταιρεία που ελέγχεται από τους μετόχους της Βαρβαρέσος σε βαθμό που να χρησιμοποιεί παραγωγικά στοιχεία ενεργητικού (π.χ. εγκαταστάσεις, γραμμές παραγωγής) που ανήκουν σήμερα στη Βαρβαρέσος ή σε θυγατρική της. Παραμένουν επίσης σε ισχύ σε περίπτωση που η Βαρβαρέσος πωληθεί και/ή συγχωνευθεί με διαφορετικό νομικό πρόσωπο, ή εάν τα στοιχεία ενεργητικού της Βαρβαρέσος πωληθούν «εν λειτουργία» σε διαφορετικό νομικό πρόσωπο.
5. Για τον σκοπό της παρακολούθησης της συμμόρφωσης προς το σύνολο των παραπάνω όρων, η Ελλάδα οφείλει να υποβάλλει στην Επιτροπή εξαμηνιαίες εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο της αναδιάρθρωσης της Βαρβαρέσος. Όσον αφορά τους περιορισμούς των πωλήσεων, η Ελλάδα οφείλει να υποβάλλει στην Επιτροπή, το αργότερο έως το τέλος του Ιανουαρίου, ετήσιες εκθέσεις, με τις οποίες θα την πληροφορεί για το ύψος των πωλήσεων του προηγούμενου ημερολογιακού έτους.
Άρθρο 4
Η Ελλάδα οφείλει να ενημερώσει την Επιτροπή, εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, περί των μέτρων που έλαβε προκειμένου να συμμορφωθεί με αυτή.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2010.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 14. prosince 2010
o státní podpoře C 8/10 (ex N 21/09 a NN 15/10), kterou Řecko poskytlo podniku Varvaressos S.A.
(oznámeno pod číslem K(2010) 8923)
(Pouze řecké znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/414/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
s ohledem na rozhodnutí, kterým se Komise rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU ve věci podpory č. C 8/10 (ex N 21/09 a NN 15/10) (2),
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními, a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Dne 5. listopadu 2007 obdržela Komise od Řecka oznámení o podpoře na záchranu pro podnik Varvaressos S.A. (dále jen „Varvaressos“). Po výměně informací přijala Komise dne 16. července 2008 s ohledem na oznámené opatření rozhodnutí o nevznesení námitek.
(2)
Dne 15. ledna 2009 obdržela Komise od Řecka oznámení o podpoře na restrukturalizaci podniku Varvaressos.
(3)
Po výměně informací zahájila Komise dne 9. března 2010 formální vyšetřovací řízení týkající se podpory na restrukturalizaci, kterou Řecko oznámilo dne 15. ledna 2009, a rovněž státní záruky, kterou Řecko poskytlo protiprávně podniku Varvaressos v roce 2007. V souvislosti s touto státní zárukou Komise uvedla, že je možné, že zruší své rozhodnutí ze dne 16. července 2008, kterým schválila oznámenou podporu na záchranu podniku Varvaressos.
(4)
Rozhodnutí o zahájení řízení bylo dne 10. března 2009 zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (3). Po zahájení řízení předalo Řecko dne 28. července 2010 připomínky a informace. Dne 18. června 2010 předložil své připomínky a informace rovněž podnik Varvaressos. Ostatní třetí strany podaly připomínky dne 4. června 2010, 14. června 2010 a 17. června 2010 (4).
(5)
Dopisem ze dne 9. července 2010 si Komise vyžádala další informace o výše uvedených státních opatřeních. Řecké orgány na tuto žádost odpověděly dopisem ze dne 14. září 2010.
(6)
Na žádost příjemce se dne 14. července 2010 konala schůzka. Při této příležitosti byl projednán pozměněný plán restrukturalizace.
2. POPIS
2.1 Příjemce
(7)
Podnik Varvaressos byl založen v roce 1975 a působí na textilním trhu jako přádelna (výroba vláken a obchod s vlákny). Podnik vyváží vlákna do 20 zemí, včetně Německa, Francie, Rakouska, Itálie, Španělska, Spojeného království a Slovinska. V roce 2009 uskutečnil podnik 52 % svého prodeje v jiných zemích EU než Řecko (57 % v roce 2008,67 % v roce 2007), 42 % v Řecku (40 % v roce 2008,32 % v roce 2007) a 6 % v zemích mimo EU (2 % v roce 2008,1 % v roce 2007).
(8)
V roce 2009 měl podnik v průměru 205 zaměstnanců (což představuje snížení oproti 212 zaměstnancům v roce 2008) a obrat ve výši 19 milionů EUR. Na základě údajů z roku 2007 mu patřilo desáté místo na řeckém textilním trhu. Jeho podíl na trhu s vlákny v roce 2008 činil […] %.
(9)
V období 2004-2009 se roční obrat podniku snížil z 28,4 milionu EUR na 19,2 milionu EUR (32 % pokles). V období 2006-2009 zaznamenala společnost nahromaděné ztráty, které vzrostly z 2 milionů EUR v roce 2006 na 17,2 milionu EUR v roce 2009. Hlavní finanční údaje podniku pro roky 2004-2009 jsou uvedeny v tabulce 1.
Tabulka 1
Hlavní finanční údaje podniku Varvaressos v období 2004-2009
(v milionech EUR)
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Obrat
28,5
26,1
26,4
23,2
20,7
19,2
Zisk před zdaněním (EBT)
0,02
-2,8
-3,3
-2,7
-6,3
-5,5
Nahromaděné ztráty
nepouž.
nepouž.
-2
-5,1
-11,5
-17,2
Zapsaný kapitál
16,6
16,6
16,6
16,6
16,6
16,6
Vlastní kapitál
32,9
29,1
25,5
22,4
15,9
10,3
Podíl dluhu na vlastním kapitálu
79 %
106 %
117 %
135 %
216 %
350 %
Údaje: účetních závěrek za roky 2004-2009
2.2. Opatření
(10)
V období 2007-2008 byla ve prospěch podniku Varvaressos provedena dvě státní opatření, neoznámená státní záruka pro restrukturalizaci stávajících půjček, která byla poskytnuta v květnu 2007 (opatření č. 1), a oznámená státní záruka za novou půjčku na záchranu podniku, kterou Komise schválila v červenci 2008 (opatření č. 2). V lednu 2009 oznámilo Řecko podporu na restrukturalizaci ve formě přímé dotace (opatření č. 3).
2.2.1 Plán obnovy z roku 2006
(11)
Za účelem obdržení výše uvedené podpory předložil podnik Varvaressos v prosinci 2006 řeckým orgánům plán obnovy s názvem „Strategický a obchodní plán na období 2006-2011“. Tento plán popisuje strategický cíl podniku a potřebná opatření a rovněž odhad finanční situace podniku na období 2006-2011. Plán stanoví: a) zvýšení podílu zvláštních vláken na celkové výrobě, a to z […] % v roce 2007 na […] % v roce 2011, s cílem zvýšit ziskové rozpětí podniku; b) snížení celkové výrobní kapacity z […] tisíc tun v roce 2007 na […] tisíc tun v období 2008-2011 a c) snížení počtu pracovníků v podniku z 237 osob v roce 2007 na 217 v roce 2011.
(12)
Dlouhodobé půjčky podniku ve výši 15,6 milionu EUR mají být podle očekávání splaceny do konce roku 2010. V období 2006-2009 se očekávají rovněž náklady ve výši [1-2] milionu EUR na investice do reorganizace řízení podniku a přesměrování výroby na ziskovější výrobky. Požadovaná státní podpora na období 2007-2011, která má napravit neúspěšné investice v období 2000-2005, jež vedly k potížím podniku, činí 13,5 milionu EUR. Podnik předpokládá, že v roce 2010 dosáhne životaschopnosti se ziskem před zdaněním (EBT) ve výši 1 milionu EUR a ziskovým rozpětím 3,5 % (v roce 2011 kladný zisk před zdaněním (EBT) ve výši 0,8 milionu EUR se ziskovým rozpětím 2,6 %). Prodej má podle očekávání vzrůst z 26,2 milionu EUR v roce 2006 na 29,3 milionu EUR v roce 2011 (12 % nárůst).
2.2.2 Opatření č. 1: neoznámená státní záruka z roku 2007
(13)
Dne 30. května 2007 vydalo Řecko ministerské rozhodnutí o poskytnutí státní záruky podniku Varvaressos jako zajištění pro restrukturalizaci stávajících půjček podniku v celkové výši 22,7 milionu EUR. Záruka se měla podle předpokladů vztahovat na 80 % půjček, tj. 18,2 milionu EUR; ve skutečnosti však překročila celkovou výši související půjčky (viz bod 16).
(14)
Před restrukturalizací půjček v roce 2007 byla k pokrytí půjček podniku dána do zástavy pouze část nemovitého majetku podniku. V rámci restrukturalizace půjček v roce 2007 byla dodatečně zastavena zbývající část nemovitého majetku podniku. Tato zástava byla zřízena ve prospěch věřitelských bank podniku, a nikoli státu. Podle řeckého práva (5) však musí stát před vyplacením uplatněné záruky obdržet zajištění za zaručené půjčky.
(15)
Toto opatření nebylo Komisi oznámeno; Řecko místo toho v oznámení o podpoře na záchranu ze dne 5. listopadu 2007 uvedlo, že podnik předtím neobdržel žádnou podporu na záchranu ani restrukturalizaci.
(16)
Toto opatření bylo založeno na neoznámeném systému záruk, který řecké ministerstvo financí schválilo dne 26. ledna 2007. Systém poskytoval státní záruky pro restrukturalizaci půjček, jež nebyly splaceny ke dni 31. prosince 2006 (bez ohledu na to, zda byly po lhůtě splatnosti, či nikoli), na novou půjčku. Příslušné půjčky byly poskytnuty průmyslovým a důlním podnikům, chovatelům hospodářských zvířat a hotelům usazeným a působícím v oblasti Imathia v severním Řecku, a to na investice do dlouhodobých aktiv a provozního kapitálu. Systém nestanovil za státní záruku žádnou prémii. Na základě jednoho z jeho ustanovení záruka nakonec zahrnovala maximální částku ve výši 30 milionů EUR a úroky, tudíž částku vyšší, než byla částka souvisejících půjček (22,7 milionu EUR) (6).
2.2.3 Opatření č. 2: oznámená státní záruka z roku 2008
(17)
Dne 16. července 2008 schválila Komise oznámenou podporu na záchranu podniku Varvaressos ve formě státní záruky za půjčku ve výši 2,4 milionu EUR (7). Rozhodnutí bylo přijato na základě informací, že podniku nebyla předtím poskytnuta žádná podpora na záchranu ani restrukturalizaci, a že podnik je proto způsobilý pro podporu na záchranu (8).
(18)
Záruka byla poskytnuta bez prémie pro ručitele (stát) a vztahovala se na celou částku úvěru, tj. 2,4 milionu EUR.
(19)
Podle oznámení opatření, které řecké orgány podaly dne 5. listopadu 2007, má z celkové částky podpory částka ve výši [1,0-2,0] milionu EUR financovat tyto investice: a) reorganizace a modernizace řízení podniku v období 2006-2009 ([…] milionu EUR) a b) přesměrování výroby na ziskovější výrobky v období 2007-2009 ([…] milionu EUR). Tyto investice byly rovněž součástí plánu restrukturalizace, který byl předložen dne 15. ledna 2009, a měly se uskutečnit ve stejném období jako plán (viz body 22-23 a 42-43).
2.2.4. Opatření č. 3: oznámená přímá dotace z roku 2009
(20)
Dne 15. ledna 2009 oznámilo Řecko přímou dotaci ve výši 14 milionů EUR na financování plánu restrukturalizace podniku.
(21)
Podle předloženého plánu restrukturalizace byly potíže podniku způsobeny vysokými finančními náklady investičního programu, který se prováděl v období 2000-2005, vysokými provozními náklady a nedostatky v řízení podniku.
(22)
Plán se vztahuje na období 2006-2011. V průběhu formálního vyšetřovacího řízení byl plán náležitě aktualizován a upravován. Hlavní myšlenkou procesu restrukturalizace je úplné splacení většiny bankovních půjček podniku (včetně půjčky, pro niž byla v červenci 2008 schválena podpora na záchranu), snížení výroby a zaměstnanosti (9), přesměrování výroby na ziskovější výrobky (podíl výroby zvláštních vláken na celkové výrobě se má do roku 2012 zvýšit na […] %) a reorganizace a modernizace řízení podniku.
(23)
Podle tří scénářů obsažených v plánu restrukturalizace (založených na středních, nejoptimističtějších a nejpesimističtějších předpokladech) obnoví podnik svou dlouhodobou životaschopnost do konce roku 2011.
(24)
Podle všech tří scénářů se má podle očekávání prodej podniku zvýšit a náklady a výdaje (bez odpisů) se mají snížit. Předpokládá se proto, že EBT + D (10) podniku bude v roce 2010 záporný a v roce 2011 (na konci období restrukturalizace) kladný. Současně bude v roce 2011 ROE (11) podniku vyšší než jeho výpůjční náklady (12) (podle scénáře založeného na středních a nejoptimističtějších předpokladech) nebo stejná (podle scénáře založeného na nejpesimističtějších odhadech).
3. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(25)
V rozhodnutí o zahájení řízení Komise uvedla, že slučitelnost opatření podpory bude posouzena na základě pokynů Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (dále jen „pokyny pro podporu na záchranu a restrukturalizaci“) (13). Komise proto provedla prvotní posouzení opatření podpory na základě kritérií stanovených ve zmíněných pokynech.
(26)
Komise za prvé podotýká, že ji Řecko neinformovalo o dřívější státní záruce, která byla podniku Varvaressos poskytnuta v květnu 2007. Komise rovněž uvádí, že jí Řecko ve svém oznámení o podpoře na záchranu v listopadu 2007 sdělilo, že podnik Varvaressos předtím neobdržel žádnou podporu na záchranu ani restrukturalizaci. Komise měla proto pochybnosti, zda by ve svém rozhodnutí z července 2008 považovala podnik za způsobilý pro podporu na záchranu, pokud by Řecko neposkytlo nesprávné informace ohledně záruky z roku 2007.
(27)
Za druhé, s ohledem na záruku z roku 2007 Komise rovněž zpochybnila způsobilost podniku pro oznámenou podporu na restrukturalizaci, tj. zda je dodržena zásada „jednou a dost“.
(28)
Pokud jde o postavení příjemce jakožto podniku v obtížích, Komise podotýká, že podnik Varvaressos lze vzhledem ke ztrátám a poklesu prodeje v předchozích letech považovat za podnik v obtížích. Komise však vyslovila pochybnosti, zda byl podnik Varvaressos skutečně v obtížích v roce 2007, kdy byla poskytnuta záruka, jelikož podnik údajně mohl dosáhnout restrukturalizace svých stávajících půjček u týchž bank i bez veřejné intervence.
(29)
Pokud jde o obnovení životaschopnosti, Komise vyjádřila pochybnosti ohledně časového harmonogramu plánu, který předpokládá obnovení dlouhodobé životaschopnosti do konce roku 2009. Jelikož rok 2009 skončil a hlavní část restrukturalizace nebyla dosud provedena, Komise se domnívala, že časový rámec stanovený pro obnovení dlouhodobé životaschopnosti již nelze pokládat za reálný.
(30)
Komise mimoto vyjádřila pochybnosti ohledně předložených průzkumů trhu s vlákny, které pocházely z roku 2007. Vzhledem ke skutečnosti, že od té doby již uplynuly dva roky a že došlo k významným změnám ve světové ekonomice, je možné, že tyto průzkumy jsou již zastaralé. Komise proto požadovala nový soubor údajů a odhadů a novější průzkumy trhu.
(31)
Pokud jde o zamezení přílišnému narušení hospodářské soutěže, Komise vyslovila pochybnosti ohledně dvou navrhovaných kompenzačních opatření. K těmto opatřením patřilo: a) uzavření jednoho ze tří výrobních závodů podniku, a to závodu v Naousse, a b) prodej podílu v dceřiné společnosti „Thiva Ginning Mills SA“. Obě tato opatření se považovala především za nezbytná k tomu, aby příjemce dosáhl dlouhodobé životaschopnosti, a nepředstavovala tudíž kompenzaci pro konkurenty podniku za narušení hospodářské soutěže.
(32)
Co se týká omezení podpory na nezbytné minimum, Komise se domnívala, že za účelem posouzení je podnik Varvaressos velkým podnikem (v roce 2006 měl roční obrat ve výši 28 milionů EUR), a uvedla, že se podnik nachází v oblasti způsobilé pro podporu podle čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU. Na základě výše uvedených skutečností stanovila Komise vlastní příspěvek podniku v zásadě ve výši nejméně 40 % celkových nákladů plánu.
4. PŘIPOMÍNKY ŘECKA
(33)
Informace, které řecké orgány poskytly ohledně údajných opatření státní podpory, lze shrnout takto:
4.1 Záruka z roku 2007 jako státní podpora
(34)
Řecko uznává, že v květnu 2007 poskytlo státní záruku. Řecko však tvrdí, že tato záruka nepředstavuje státní podporu. Řecko zejména uvedlo, že: a) věřitelské banky by souhlasily s restrukturalizací půjček i bez státní záruky; b) státní záruka nebyla potřebná, jelikož při restrukturalizaci dluhu byly půjčky dostatečně kryty aktivy s hodnotou vyšší, než je dlužná částka, a c) státní záruka z roku 2007 nezlepšila schopnost podniku získat finanční prostředky na kapitálovém trhu, jelikož podnik Varvaressos byl stále schopen získat finanční prostředky sám.
4.2 Příjemce podpory jakožto „podnik v obtížích“ v roce 2007
(35)
Řecko tvrdí, že podnik Varvaressos byl v roce 2007 skutečně podnikem v obtížích a že jen díky nezatíženým aktivům značné hodnoty mohl získat přístup na finanční trh i bez státní záruky.
(36)
Řecko rovněž uvedlo, že restrukturalizace půjček v roce 2007 nepostačovala k tomu, aby mohl podnik financovat svou restrukturalizaci. Restrukturalizace půjček byla využita pouze k reorganizaci stávajícího silného zadlužení. Stále byly zapotřebí nové finanční prostředky a ty nebyly získány prostřednictvím restrukturalizace půjček v roce 2007. Podnik proto nebyl schopen obnovit sám svou životaschopnost a veřejná intervence byla v pořádku. Podnik Varvaressos tudíž splňuje kritérium uvedené v bodě 9 pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci.
(37)
V této souvislosti Řecko uvedlo, že pokud by se opatření z roku 2007 pokládalo za státní podporu, byl podnik způsobilý pro podporu na záchranu a restrukturalizaci.
4.3 Zásada „jednou a dost“
(38)
Podle Řecka byla všechna tři opatření, která jsou předmětem šetření (státní záruka z roku 2007, státní záruka z roku 2008 a oznámená přímá dotace), provedena s cílem usnadnit provedení jediného plánu restrukturalizace.
(39)
V prosinci 2006 požádal podnik Varvaressos o podporu na záchranu a restrukturalizaci a předložil stejný plán, jaký byl Komisi doručen později v lednu 2009. Časový rozdíl mezi podáním žádosti o podporu na záchranu a restrukturalizaci řeckým orgánům (prosinec 2006) a oznámením přímé dotace z roku 2009 Komisi (leden 2009) byl způsoben pouze administrativními záležitostmi, a nikoli opakujícími se potížemi a opakovanou potřebou zásahu státních orgánů.
(40)
Záruka z roku 2007 (opatření č. 1) měla vyřešit finanční problémy podniku v krátkodobém horizontu, a to tím, že prostřednictvím dvouletého zmrazení splátek úvěrů poskytne podniku oddechový čas. Ostatní opatření měla odstranit finanční problémy podniku v dlouhodobém horizontu. Všechna tři opatření měla zároveň společnou povahu, jelikož se všechna zabývala problémem týkajícím se bankovních půjček podniku.
(41)
Řecko závěrem uvedlo, že všechna tři opatření jsou součástí téhož procesu restrukturalizace, a zásada „jednou a dost“ není tudíž porušena.
4.4 Restrukturalizační náklady a vlastní příspěvek
(42)
Restrukturalizační náklady sestávají z restrukturalizace dlouhodobých bankovních půjček (23 milionů EUR), restrukturalizace zaměstnanosti (1 milion EUR), investic (3 miliony EUR) a restrukturalizace aktiv (1 milion EUR). Tyto náklady činí celkem 28 milionů EUR (14).
(43)
Řecko tvrdí, že celkové náklady restrukturalizace budou financovány ze státní podpory ve výši 14 milionů EUR a z vlastního příspěvku ve výši 14 milionů EUR. Vlastní příspěvek zahrnuje příjmy ve výši […] a částku ve výši 1 milionu EUR pocházející z prodeje podílu v dceřiné společnosti v roce 2007.
4.5 Zamezení přílišnému narušení hospodářské soutěže
(44)
Co se týká kompenzačních opatření, plán původně (před zahájením formálního vyšetřovacího řízení) navrhoval: a) zastavení činnosti v jednom ze tří výrobních závodů podniku, jež bylo zahájeno v roce 2007 a ukončeno v roce 2008, a b) odprodej podílu v dceřiné společnosti, k němuž došlo v roce 2007. Podnik uvedl, že tato dceřiná společnost byla v letech 2005 a 2006 ztrátová.
(45)
Po zahájení formálního vyšetřovacího řízení navrhlo Řecko tato alternativní kompenzační opatření:
-
stažení podniku z řeckého trhu nejméně o 10 % v porovnání s prodejem v Řecku v roce 2009, a to do konce roku 2013, tj. dva roky od skončení restrukturalizace,
-
zákaz poskytnutí jakéhokoliv druhu státní podpory podniku do konce roku 2013, tj. dva roky od skončení restrukturalizace.
(46)
Řecko uvedlo, že existují důvody, které v případě podniku Varvaressos opodstatňují méně přísná kompenzační opatření a nižší příspěvek.
(47)
Řecko zejména uvedlo, že se podnik Varvaressos nachází v oblasti Imathia, která je pro účely regionální podpory podporovanou oblastí. Míra nezaměstnanosti v oblasti Imathia je oproti celostátnímu průměru dvojnásobná a HDP činí 70 % celostátního průměru. Počet textilních/oděvních společností v oblasti Imathia se v roce 2008 snížil z 296 na 181 (39 % pokles). V posledních několika málo letech zaniklo v podnicích s více než deseti zaměstnanci 56 % pracovních míst.
(48)
Řecko taktéž uvedlo, že se od roku 2006 velikost podniku Varvaressos významně zmenšila, a to uzavřením jednoho z jeho tří závodů a odprodejem jeho dceřiné společnosti. Uzavření výrobního závodu vedlo k snížení počtu pracovních sil o […] osobohodin a k snížení výrobní kapacity o 30 %, přičemž toto snížení je nevratné (sešrotování nebo prodej zařízení). Prodej dceřiné společnosti měl za následek snížení ročního obratu o 6,7 milionu EUR. Podíl společnosti na trhu se celkově snížil o 27 %, pokud jde o hodnotu prodeje, a o 30 % z hlediska jeho objemu. Podnik se rovněž zcela stáhl z Estonska, Maďarska a Rumunska a částečně z Rakouska, Německa, Francie, Spojeného království, Bulharska, České republiky, Itálie a Polska (stažení v rozmezí od […] % do […] %).
5. PŘIPOMÍNKY TŘETÍCH STRAN
(49)
Komise obdržela připomínky podniku Varvaressos. Jeho tvrzení se do velké míry shodovala s tvrzeními řeckých orgánů.
(50)
Komise obdržela připomínky rovněž od dalších třetích stran, a to od stran, které jsou spojeny s činností podniku Varvaressos nebo které jsou dotčeny jeho činností. Všechny připomínky oceňovaly postavení příjemce jako subjektu přispívajícího k místnímu hospodářství i jako zavedené společnosti. Bylo rovněž uvedeno, že by ukončení činnosti podniku významně snížilo zaměstnanost a výrobní kapacitu v Řecku, zejména v oblasti Imathia. Mimoto se uvádělo, že podpora pro podnik Varvaressos nevede vzhledem k minimálnímu podílu podniku na trhu k narušení hospodářské soutěže.
6. POSOUZENÍ: EXISTENCE PODPORY
6.1 Opatření č. 1 a 2: státní záruky z roku 2007 a 2008
(51)
V čl. 107 odst. 1 SFEU jsou za neslučitelné s vnitřním trhem prohlášeny podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, a ovlivňují obchod mezi členskými státy. Aby se opatření považovalo za státní podporu, musí proto splňovat následující čtyři kritéria.
(52)
Opatření musí být za prvé poskytnuto státem nebo ze státních prostředků. Státní záruky ohrožují státní prostředky, jelikož jejich uplatnění je hrazeno ze státního rozpočtu. Jakákoli záruka, za niž není poskytnuto přiměřené protiplnění, mimoto znamená ztrátu finančních prostředků pro stát. Státní záruky jsou poskytovány rozhodnutím příslušných ministerstev. V dotyčném případě byly záruky podniku Varvaressos v roce 2007 a 2008 poskytnuty na základě rozhodnutí řeckého ministerstva financí. Kritérium týkající se státních prostředků je proto splněno.
(53)
Opatření musí za druhé příjemce zvýhodňovat. Komise se domnívá, že obě dotyčné záruky poskytly podniku Varvaressos nepatřičnou výhodu. Z důvodů objasněných v bodech 2.2 a 3.2 sdělení Komise o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na státní podpory ve formě záruk (dále jen „sdělení o zárukách“) (15) získá dlužník výhodu v případě, že za záruku neplatí běžnou tržní cenu. V některých případech by však dlužník jakožto podnik, který má finanční potíže, nenašel finanční instituci, která by bez státní záruky byla ochotna půjčku poskytnout za jakýchkoli podmínek.
(54)
V bodě 3.2 sdělení o zárukách Komise stanovila tři kumulativní podmínky, které pokládá za dostatečné, aby se vyloučila existence státní podpory ve formě záruky (tj. výhody). Tyto podmínky jsou následující:
-
dlužník nemá finanční potíže,
-
záruka nepokrývá více než 80 % nesplacené půjčky,
-
rozsah poskytnuté záruky lze náležitě změřit,
-
za záruku se platí běžná tržní cena.
(55)
Při použití těchto kritérií na daný případ Komise zjistila, že:
-
Podnik Varvaressos měl v době poskytnutí záruky z roku 2007 i záruky z roku 2008 finanční potíže (16).
-
Za druhé, jak je prokázáno v bodech 13, 16 a 18, vztahovala se záruka z roku 2007 i záruka z roku 2008 na více než 100 % půjček.
-
Za třetí, co se týká záruky z roku 2007, Komise uvádí, že rozsah poskytnuté záruky nebylo možno náležitě změřit. To prokazuje skutečnost, že podle informací, které poskytly řecké orgány (viz body 13 a 16), měla záruka původně pokrývat 80 % půjček, tj. 18,2 milionu EUR, nakonec však na základě jednoho ustanovení systému záruk zahrnovala 30 milionů EUR.
-
Za čtvrté, záruka z roku 2007 i záruka z roku 2008 byla poskytnuta s ohledem na půjčky pro podnik v obtížích a neobsahovala prémii pro ručitele (stát). Pouhá skutečnost, že za záruky nebyl uhrazen žádný poplatek, může naznačovat, že opatření poskytla podniku Varvaressos výhodu. Záruka bez uhrazení prémie není na komerčním bankovním trhu dostupná. To platí o to více pro záruky poskytnuté podnikům v obtížích, u nichž je riziko nesplacení vysoké.
(56)
Na základě výše uvedených skutečností vyvozuje Komise závěr, že by podnik záruky z roku 2007 a 2008 nezískal za stejných podmínek na trhu, a tato opatření tudíž příjemce podpory zvýhodnila.
(57)
Za třetí, aby se opatření považovalo za podporu podle čl. 107 odst. 1 SFEU, musí být selektivní. Záruka z roku 2007 byla založena na odvětvovém systému a záruka z roku 2008 představovala opatření ad hoc pro podnik Varvaressos. Kritérium týkající se selektivity je proto splněno.
(58)
Opatření musí rovněž narušovat hospodářskou soutěž a ovlivňovat obchod mezi členskými státy. Podnik Varvaressos působí v odvětví, jehož výrobky jsou předmětem rozsáhlého obchodu mezi členskými státy a podléhají silné hospodářské soutěži. V době provedení opatření podpory uskutečnil podnik Varvaressos většinu svého prodeje v ostatních členských státech (viz výše bod 7). Dotyčná opatření podpory proto poskytla podniku Varvaressos ve srovnání s jeho konkurenty výhodu (viz body 53-56). Pokud státní podpora posílí postavení jednoho podniku vůči ostatním podnikům, které s ním soutěží při obchodování mezi členskými státy, je nutno tyto podniky považovat za podniky dotčené takovouto podporou. Kritérium týkající se narušení hospodářské soutěže a ovlivnění obchodu mezi členskými státy je proto splněno.
(59)
Na základě výše uvedených skutečností se vyvozuje závěr, že státní záruky z roku 2007 a 2008 (opatření č. 1 a 2) představují státní podporu pro podnik Varvaressos ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
6.2 Opatření č. 3: oznámená přímá dotace z roku 2009
(60)
Pokud jde o kritérium týkající se státních prostředků a přičitatelnosti státu, tato přímá státní dotace pochází ze státního rozpočtu a schválilo ji příslušné ministerstvo. Toto kritérium je proto splněno.
(61)
Pokud jde o kritérium týkající se výhody, o přímé dotaci bylo rozhodnuto ve prospěch podniku, který má finanční potíže. Řecký stát neobdržel za dotaci žádné protiplnění. Dotace proto poskytuje podniku Varvaressos výhodu.
(62)
Komise se tudíž domnívá, že oznámená přímá dotace z roku 2009 podnik zvýhodňuje ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(63)
Pokud jde o kritérium týkající se selektivity, o přímé dotaci bylo rozhodnuto na základě rozhodnutí ad hoc určeného podniku. Toto kritérium je proto splněno.
(64)
Kritérium týkající se narušení hospodářské soutěže a ovlivnění obchodu mezi členskými státy je splněno stejně jako v bodě 58.
(65)
Na základě výše uvedených úvah dospěla Komise k závěru, že oznámená přímá dotace z roku 2009 představuje státní podporu pro podnik Varvaressos ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
6.3 Protiprávní podpora
(66)
Podle čl. 1 písm. f) nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (17), je nutno za protiprávní podporu pokládat novou podporu uskutečňovanou v rozporu s čl. 108 odst. 3 SFEU.
(67)
V daném případě poskytlo Řecko podniku Varvaressos státní záruku z roku 2007, aniž by ji oznámilo Komisi a vyčkalo na její připomínky či konečné rozhodnutí o slučitelnosti opatření s vnitřním trhem.
(68)
Komise se proto v této fázi domnívá, že státní záruka z roku 2007 je protiprávní.
7. POSOUZENÍ: SLUČITELNOST SE SFEU
(69)
Jak je uvedeno v bodě 4.1 sdělení o zárukách, nevyhovuje-li individuální záruka nebo systém záruk principu investora v tržním hospodářství, má se za to, že obsahuje státní podporu. Prvek státní podpory je pak třeba kvantifikovat, aby se mohlo ověřit, zda podpora splňuje podmínky zvláštní výjimky pro státní podporu. Před posouzením slučitelnosti podpory musí proto Komise kvantifikovat prvek podpory.
7.1 Kvantifikace podpory
(70)
Záruky z roku 2007 a 2008: ve sdělení o zárukách stanovila Komise obecné zásady pro výpočet prvku podpory obsaženého v zárukách.
(71)
Komise se domnívá, že státní záruku lze v zásadě považovat za podporu až do celkové výše související půjčky, pokud příjemce není schopen získat sám přístup na finanční trhy (viz bod 2.2 a bod 4.1 písm. a) sdělení o zárukách).
(72)
Sdělení o zárukách stanoví v bodech 4.1 (obecná pravidla), 4.2 (prvek podpory v individuálních zárukách) a 4.4 (prvek podpory v systémech záruk) pravidla, která se používají při výpočtu prvku podpory v zárukách. V následujících bodech použije Komise tato pravidla na opatření č. 1 a 2.
(73)
V daném případě Řecko prokázalo, že podnik Varvaressos měl v době poskytnutí záruky z roku 2007 dosud přístup na finanční trhy (viz bod 35). Komise se proto domnívá, že by podnik měl přístup na finanční trhy i bez státní záruky z roku 2007.
(74)
Co se týká záruky z roku 2008, Komise podotýká, že Řecko záruku z roku 2008 oznámilo v témže roce (listopad 2007), v němž poskytlo záruku z roku 2007 (květen 2007). Komise se proto domnívá, že rovněž v době poskytnutí záruky z roku 2008 měl podnik stále určitou úvěruschopnost a přístup na finanční trh (18).
(75)
Vzhledem k finančním potížím podniku v době provedení opatření by však obchodní banky účtovaly vyšší úrokovou sazbu, než jaké bylo dosaženo se státní zárukou, jelikož záruka představuje pro banky další zajištění. Komise proto usuzuje, že výhodou, kterou podnik Varvaressos získal prostřednictvím záruk z roku 2007 a 2008, není celková výše půjček, které podnik mohl získat i bez státních záruk, nýbrž nižší úroková sazba, jíž bylo díky zárukám dosaženo.
(76)
Podle bodu 4.2 sdělení o zárukách by se v případě neexistence srovnatelné tržní prémie měly porovnat všechny finanční náklady na půjčku získanou na trhu se zárukou a bez záruky (tj. úroková sazba u podobné půjčky bez záruky by se měla porovnat s úrokovou sazbou + záruční prémií za půjčku se státní zárukou).
(77)
V mnoha případech není takováto tržní úroková sazba k dispozici. Ve svém sdělení o metodě stanovování referenčních a diskontních sazeb z roku 2008 (19) (dále jen „sdělení o referenčních sazbách z roku 2008“) proto Komise vypracovala finanční metodiku, kterou lze z důvodů uvedených v bodě 4.2 sdělení o zárukách použít jako náhradní proměnnou za tržní úrokovou sazbu.
(78)
V daném případě neexistuje žádný údaj o tom, jakou částku by podnik Varvaressos zaplatil za srovnatelnou půjčku bez záruky. Obě záruky byly mimoto poskytnuty před začátkem hospodářské a finanční krize. Komise zastává názor, že kvůli době, která uplynula od provedení opatření, by byl výpočet „skutečné“ tržní sazby pro řecký textilní podnik obtížný. Komise proto jako náhradní proměnnou za tržní sazbu použije příslušnou referenční sazbu.
(79)
Pokud jde o státní záruku z roku 2007, v době, kdy byla poskytnuta, bylo možno zajištění půjček podniku Varvaressos považovat pro účely sdělení o referenčních sazbách z roku 2008 za vysoké (20). Prvek podpory obsažený ve státní záruce z roku 2007 je proto nutno vypočítat pomocí marže ve výši 400 bazických bodů, která je použitelná na půjčky podniků v obtížích s vysokým zajištěním.
(80)
Na tomto základě byla výše tržních úroků, jež by bylo nutno zaplatit za půjčku, na niž se vztahovala záruka z roku 2007, v případě neexistence státní záruky vypočtena celkem na 7,3 milionu EUR. Úroky skutečně zaplacené za tuto půjčku (za záruku neexistoval žádný poplatek) za období od ledna 2007 do prosince 2010 činí celkem 4,9 milionu EUR. Rozdíl mezi zvláštní tržní úrokovou sazbou, kterou by podnik hradil bez záruky, a úrokovou sazbou, jíž bylo dosaženo prostřednictvím státní záruky po uhrazení případných prémií, se rovná prvku podpory ve výši 2,4 milionu EUR, který je nutno připočítat k částce podpory pro plán restrukturalizace (21).
(81)
Pokud jde o státní záruku z roku 2008, související půjčka ve výši 2,4 milionu EUR byla podniku vyplacena dne 10. února 2009. Její úroková sazba činila 6měsíční Euribor plus 3,6 % a doba trvání byla šest měsíců (nebo do skončení posuzování plánu restrukturalizace). Tato půjčka nebyla dosud splacena (nadále zůstává počáteční jistina).
(82)
Podnik se stále nacházel v obtížích a neměl již žádná volná aktiva, která by mohl nabídnout jako zajištění (22). Při neexistenci zajištění Komise tudíž k základní řecké úrokové sazbě připočetla přirážku ve výši 1 000 bazických bodů, což vedlo k tržním úrokům ve výši 550 000 EUR, jež by měly být uhrazeny za financování z roku 2008. Úroky, které se skutečně vztahovaly na půjčku z roku 2008, činily (za záruku neexistoval žádný poplatek) za období od února 2009 (kdy byla vyplacena související půjčka) do prosince 2010 celkem 0,25 milionu EUR. Rozdíl mezi zvláštní tržní úrokovou sazbou, kterou by podnik hradil bez záruky, a úrokovou sazbou, jíž bylo dosaženo prostřednictvím státní záruky po uhrazení případných prémií, se rovná prvku podpory ve výši 0,3 milionu EUR, jenž se připočítá k částce podpory pro plán restrukturalizace.
(83)
Co se týká opatření č. 3, vzhledem ke skutečnosti, že se jedná o přímou dotaci, představuje prvek podpory celá částka ve výši 14 milionů EUR.
(84)
Na základě výše uvedených skutečností činí prvek podpory obsažený v opatřeních č. 1, 2 a 3 celkem 16,7 milionu EUR.
7.2 Právní základ pro posouzení: pokyny pro podporu na záchranu a restrukturalizaci
(85)
Jelikož opatření představují podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, jejich slučitelnost je nutno posoudit na základě výjimek stanovených v odstavcích 2 a 3 zmíněného článku.
(86)
Výjimky stanovené v čl. 107 odst. 2 a odst. 3 písm. d) a e) nejsou zjevně použitelné a řecké orgány se jich nedovolávaly.
(87)
Podnik Varvaressos byl v době provedení opatření podnikem v obtížích (viz bod 9 výše a body 89-90 níže), slučitelnost opatření podpory lze proto posoudit pouze na základě pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci, tj. podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
7.3 Způsobilost podniku
(88)
Co se týká bodu 10 písm. a) pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci, Komise podotýká, že ačkoliv podnik Varvaressos přišel v období 2004-2009 o podstatnou část svého vlastního kapitálu, neztratil v posuzovaném období (2007-2009) více než polovinu svého zapsaného kapitálu. Pokud jde o bod 10 písm. c), podnik Varvaressos nesplnil podmínky vnitrostátního práva pro zahájení kolektivního úpadkového řízení.
(89)
Na druhou stranu (jak je uvedeno v bodě 9) se finanční situace podniku v období 2006-2009 významně zhoršila. Vyvozuje se proto závěr, že podnik Varvaressos byl již v roce 2006 podnikem v obtížích ve smyslu bodu 11 pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci, jelikož jeho ztráty rostly a obrat se snižoval.
(90)
Pokud jde o bod 9 pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci, zdá se, že v roce 2007 podnik skutečně potřeboval více finančních prostředků, než kolik činily jeho stávající půjčky, aby mohl dosáhnout životaschopnosti. To prokazuje skutečnost, že v roce 2006 podnik požádal o podporu na restrukturalizaci. Restrukturalizace půjček z roku 2007 proto nepostačovala k obnovení životaschopnosti, jelikož sloužila pouze k splacení stávajících půjček, a nikoli k získání dalších úvěrů. Komise proto uznává, že podnik nemohl v roce 2007 obnovit svou životaschopnost bez státní podpory a že měl finanční potíže také podle bodu 9 pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci.
7.4 Zásada „jednou a dost“
(91)
Komise považuje státní záruky z roku 2007 a 2008 za podporu na záchranu. První záruka měla vyřešit finanční potíže podniku Varvaressos v krátkodobém horizontu tím, že mu prostřednictvím dvouletého zmrazení splátek půjček poskytne oddechový čas. Druhá záruka měla udržet podnik na trhu, dokud nebude předložen plán restrukturalizace.
(92)
Navzdory skutečnosti, že záruka z roku 2007 byla ve skutečnosti opatřením podpory na záchranu, nebyla ukončena do šesti měsíců od data provedení (30. května 2007), tj. do 30. listopadu 2007. To by v zásadě představovalo zneužití (protiprávní) podpory a porušení zásady „jednou a dost“.
(93)
Komise však musí slučitelnost opatření podpory posoudit rovněž na základě všech ostatních možných důvodů. Bod 20 pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci omezuje tyto důvody na důvody stanovené v těchto pokynech. To přesto umožňuje považovat podporu na záchranu za podporu na restrukturalizaci, tj. jako součást nepřetržité restrukturalizace (viz rovněž věc C11/2007, Ottana Energia (23)).
(94)
V této souvislosti se Komise s ohledem na otázku, zda jsou tři opatření, která jsou předmětem šetření, součástí nepřetržité restrukturalizace, domnívá, že tomu tak skutečně je. Tato úvaha vyplývá z těchto skutečností:
(95)
Za prvé, všechna tři opatření měla stejný účel, tj. vyřešit problém vyplývající z vysokých úvěrových závazků podniku v minulosti.
(96)
Záruky z roku 2007 a 2008 nepostačovaly k tomu, aby podnik získal finanční prostředky potřebné pro restrukturalizaci (které se rovnaly přinejmenším jeho celkovým půjčkám, tj. 25,4 milionu EUR na konci roku 2006), jelikož těchto finančních prostředků bylo možno dosáhnout pouze kombinací všech tří opatření jakožto tří tranší v rámci jednoho procesu restrukturalizace.
(97)
Účelem největší části půjčky, na niž se vztahovala záruka z roku 2008 (1,8 milionu EUR z celkové částky ve výši 2,4 milionu EUR), bylo financování stejných investic jako v případě dotace na restrukturalizaci z roku 2009. Tyto investice se měly současně uskutečnit v témže období jako plán restrukturalizace z roku 2009 (viz bod 19).
(98)
Plán restrukturalizace z roku 2009 je mimoto stejný jako plán obnovy, který podnik předložil řeckým orgánům již v roce 2006 (viz body 11-12), s určitými změnami provedenými v souvislosti s jeho posuzováním.
(99)
Restrukturalizace skutečně začala v roce 2006. Plán zahrnoval konkrétně čtyři restrukturalizační opatření, která byla provedena nebo začala být prováděna před poskytnutím záruky z roku 2007 (květen 2007), tj. snížení výroby (2006), snížení počtu pracovníků (2006), prodej dceřiné společnosti Thiva (leden 2007) a reorganizace a modernizace řízení podniku (2006).
(100)
Komise proto vyvozuje závěr, že opatření podpory, která jsou předmětem šetření, představují tranše v rámci téže restrukturalizace, které byly poskytnuty s cílem usnadnit provedení jediného plánu restrukturalizace. Zásada „jednou a dost“ není tudíž porušena.
7.5 Obnovení dlouhodobé životaschopnosti
(101)
Na základě výše uvedených skutečností posoudí Komise slučitelnost všech tří opatření podpory jako součástí nepřetržité restrukturalizace.
(102)
Komise je názoru, že opatření stanovená v plánu restrukturalizace skutečně řeší přesné příčiny potíží podniku. Podle názoru Komise plán jako příčiny potíží podniku Varvaressos správně identifikuje níže uvedené činitele (vnější a vnitřní):
-
vysoké půjčky v minulosti (v období 2000-2005),
-
vysoké provozní náklady (snížení marže v důsledku asijské konkurence a rychle rostoucí ceny vstupů),
-
neschopnost reagovat na vývoj na trhu.
(103)
Navrhovaná restrukturalizační opatření mají tyto problémy odstranit. Plán za prvé navrhuje finanční restrukturalizaci podniku, za druhé navrhuje konkrétní opatření k zlepšení ziskového rozpětí podniku změnou skladby příjmů a snížením provozních nákladů a za třetí navrhuje modernizaci řízení. Restrukturalizační opatření jsou rozdělena do 14 „akcí“, přičemž jsou stanoveny náklady každé akce. Komise vyvozuje závěr, že navrhované akce (jak se zdá) přiměřeně řeší základní problémy podniku.
(104)
Co se týká finančního dopadu plánu restrukturalizace, finanční výhledy reálně sledují provádění balíčku restrukturalizačních opatření. Zvýšení obratu (přibližně o 5 % ročně) a zvýšení provozních výnosů (přibližně o 10 % ročně) po provedení restrukturalizačních opatření (tj. změny sortimentní skladby a racionalizace nákladů) je přiměřené.
(105)
Na tomto základě Komise uznává, že restrukturalizace podniku umožní obnovit jeho životaschopnost v roce 2011 a jeho akcionáři docílí návratnosti investovaného kapitálu, která bude vyšší než výpůjční náklady nebo (v nejhorším případě) stejná, a dosáhne tudíž uspokojivé úrovně. Komise podotýká, že těchto výsledků bude dosaženo v přiměřené lhůtě a že očekávané výsledky jsou založeny na přiměřených předpokladech.
(106)
Komise se proto domnívá, že plán splňuje kritéria stanovená v bodech 35-37 pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci.
7.6 Zamezení přílišnému narušení hospodářské soutěže
(107)
Pokud jde o navrhovaná kompenzační opatření, plán restrukturalizace navrhuje: a) stažení podniku z řeckého trhu nejméně o 10 % v porovnání s prodejem v Řecku v roce 2009, a to do konce roku 2013, tj. dva roky od skončení restrukturalizace, a b) zákaz poskytnutí jakéhokoliv druhu státní podpory podniku do konce roku 2013, tj. dva roky od skončení restrukturalizace.
(108)
Komise má za to, že navrhované 10 % stažení z řeckého trhu umožní konkurentům vstoupit na trh nebo zvýšit prodej na trhu, na němž má podnik silnou přítomnost. Přítomnost podniku na řeckém trhu se v minulých letech podstatně zvýšila, a to z 32 % na 42 %, na rozdíl od jeho prodeje v EU, který se snížil z 67 % na 52 % (viz bod 7). Podnik mimoto na řeckém textilním trhu zaujímá desáté místo (podle údajů z roku 2007, viz bod 8). V posledních letech se současně zvýšila přítomnost podniku v zemích mimo EU (z 1 % na 6 %), což prokazuje, že životaschopnost podniku nezávisí na vyšší přítomnosti na trhu EU.
(109)
Stažení z řeckého trhu bude současně znamenat, že se podnik Varvaressos částečně nebo zcela vzdá svých zavedených obchodních vztahů v rámci své země a pokusí se je nahradit novými vztahy v ostatních členských státech EU nebo ve třetích zemích. To bude skutečnou zkouškou konkurenceschopnosti podniku.
(110)
Komise rovněž podotýká, že na základě všech tří scénářů týkajících se životaschopnosti se má prodej podniku podle očekávání zvýšit (viz bod 24). Snížení prodeje v Řecku však není v rozporu se zvýšením obratu: snížení prodeje se může uskutečnit ve prospěch konkurentů podniku tím, že se pro ně uvolní kapacita; zvýšení obratu umožní životaschopnost příjemce.
(111)
Bylo by však možno tvrdit, že vhodným rokem, jenž by se měl použít jako referenční rok pro 10 % stažení z řeckého trhu, by měl být spíše rok 2006 než rok 2009. Důvodem je skutečnost, že podle bodu 40 pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci musí být snížení „nedílnou součástí restrukturalizace, jak je stanoveno v jejím plánu“. Restrukturalizace podniku skutečně začala v roce 2006 a měla trvat pět let (do roku 2011). Podle této logiky by proto kompenzační opatření mělo mít dopad, který bere v úvahu celou dobu trvání restrukturalizace a odpovídá této době, a nikoli pouze její části.
(112)
Komise na druhou stranu uvádí, že dopad kompenzačních opatření musí být co nejvýznamnější. V daném případě byl prodej podniku v Řecku v roce 2009 vyšší než prodej v roce 2006 (8,1 milionu EUR oproti 7,1 milionu EUR). Komise proto usuzuje, že opatření je nutno vyčíslit v porovnání s prodejem v roce 2009, jelikož takto bude mít vyšší dopad.
(113)
Pokud jde o zákaz jakéhokoliv druhu státní podpory, Komise jej pokládá za doplněk ke stažení z řeckého trhu, které je již na uspokojivé úrovni (10 %). Podnik Varvaressos se nachází v oblasti Imathia, která je pro účely regionální podpory podle odchylky stanovené v čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU podporovanou oblastí (viz bod 47), což znamená, že by podnik mohl být způsobilý pro investiční podporu s intenzitou podpory ve výši 40 %. Zákazy týkající se budoucí podpory již byly jako dodatečná kompenzační opatření schváleny dříve ve věcech Alstom (24) a Constructions Mécaniques de Normandie (25).
(114)
Komise se mimoto domnívá, že se velikost podniku zmenšila natolik, že by další zmenšení bylo kritické pro jeho životaschopnost (viz bod 48).
(115)
Komise současně znovu podotýká, že dopad kompenzačních opatření musí být co nejvýznamnější. V daném případě má proto Komise za to, že by se doba trvání budoucího zákazu státní podpory měla prodloužit na více než dva roky. To neohrozí životaschopnost podniku, nýbrž napraví přílišné narušení hospodářské soutěže. Komise se proto domnívá, že vhodnější je čtyřletý zákaz.
(116)
Na základě výše uvedených skutečností Komise usuzuje, že výše popsaná kompenzační opatření splňují požadavky pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci. Konkrétně: a) přinášejí prospěch konkurentům podniku Varvaressos ve smyslu bodu 31; b) mají podobu stanovenou v bodě 39 a bodě 46 písm. c) a c) uskuteční se na trhu, na němž bude mít podnik Varvaressos po restrukturalizaci významné postavení ve smyslu bodu 40.
(117)
V souladu s bodem 40 pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci jsou kompenzační opatření úměrná rušivým účinkům dotyčné podpory, a zejména velikosti a relativnímu významu daného podniku na trhu. Podnik Varvaressos měl v roce 2008 malý podíl na trhu pro výrobu vláken v EU ve výši […] % (viz bod 8).
(118)
V bodě 56 pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci je současně stanoveno, že v podporovaných oblastech mohou být podmínky pro schválení podpory méně přísné. Podnik Varvaressos se nachází v oblasti Imathia, která je pro účely regionální podpory podle odchylky v čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU podporovanou oblastí (viz bod 47).
(119)
Na základě výše uvedených skutečností se kompenzační opatření, která Řecko navrhuje, nejeví jako dostatečná. Komise se na druhou stranu domnívá, že opatření spolu s prodlouženým zákazem budoucí podpory do roku 2015 skutečně splňují kritéria týkající se kompenzačních opatření, která jsou stanovena v pokynech pro podporu na záchranu a restrukturalizaci.
7.7 Podpora omezená na minimum: skutečný příspěvek bez podpory
(120)
Řecko uvedlo, že podle kritérií stanovených v doporučení Komise ze dne 6. května 2003 o definici mikropodniků, malých a středních podniků (26) je podnik od roku 2009 středně velkým podnikem. Avšak vzhledem ke skutečnosti, že podnik obdržel státní podporu poprvé v roce 2007, měl by se pro účely tohoto posouzení pokládat za velký podnik (v roce 2006 měl roční obrat 28 milionů EUR). Příspěvek podniku k plánu restrukturalizace by měl tudíž v souladu s bodem 44 pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci v zásadě činit přinejmenším 50 % celkových nákladů plánu.
(121)
Komise však podotýká, že se podnik nachází v oblasti, která je pro účely regionální podpory podle odchylky v čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU podporovanou oblastí (viz bod 47). Podle bodu 56 pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci mohou být v podporovaných oblastech podmínky pro schválení podpory méně přísné, co se týče výše příspěvku ze strany příjemce podpory, pokud nestanoví pravidla pro státní podporu v určitém odvětví jinak.
(122)
Na základě výše objasněných okolností a v souladu se svou praxí se Komise domnívá, že v daném případě činí náležitý vlastní příspěvek podle pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci 40 %.
(123)
Na základě výše uvedených skutečností a výpočtu opatření podpory v bodech 70 až 84 je celková restrukturalizace ve výši 30,7 milionu EUR financována takto:
-
podpora ve výši 16,7 milionu EUR: přímá dotace ve výši 14 milionů EUR s připočtením prvku podpory ve výši 2,4 milionu EUR, který je obsažen ve státní záruce z roku 2007 (na základě scénáře zahrnujícího marži ve výši 400 bazických bodů), a prvku podpory ve výši 0,3 milionu EUR, který je obsažen ve státní záruce z roku 2008 (1 000 bazických bodů),
-
plus vlastní příspěvek ve výši 14 milionů EUR.
(124)
Vlastní příspěvek podniku proto činí 46 % celkových finančních nákladů restrukturalizace, tj. je vyšší než minimální 40 % vlastní příspěvek, jak je stanoveno v bodě 122, a podle pokynů pro podporu na záchranu a restrukturalizaci je tudíž v rámci příslušných mezí.
8. ZRUŠENÍ ROZHODNUTÍ KOMISE O PODPOŘE NA ZÁCHRANU Z ČERVENCE 2008
(125)
Státní záruka z roku 2007 prokazuje, že rozhodnutí Komise o podpoře na záchranu z července 2008 (viz bod 1) bylo založeno na nesprávných informacích, které poskytly řecké orgány. Řecké orgány v oznámení podpory na záchranu (listopad 2007) zejména uvedly, že podnik Varvaressos neobdržel žádnou podporu na záchranu ani restrukturalizaci, ačkoliv mu byla v květnu 2007 poskytnuta státní záruka.
(126)
Podle článku 9 procesního nařízení může Komise poté, co měl dotyčný členský stát možnost předložit své připomínky, zrušit rozhodnutí, které učinila podle čl. 4 odst. 3, pokud bylo rozhodnutí založeno na nesprávné informaci poskytnuté během řízení, která byla rozhodujícím faktorem pro rozhodnutí.
(127)
V daném případě nebylo Komisi známo, že podnik Varvaressos již dříve obdržel podporu v době, kdy měl potíže. Nebyla proto zkoumána zásada „jednou a dost“ a při výpočtu podpory na záchranu nebyla zohledněna již poskytnutá podpora.
(128)
Rozhodnutím o zahájení řízení ze dne 9. března 2010 poskytla Komise Řecku možnost předložit připomínky ke skutečnosti, že rozhodnutí Komise o podpoře na záchranu z července 2008 bylo založeno na nesprávné informaci, kterou poskytly řecké orgány, a sice že podnik Varvaressos neobdržel předtím žádnou podporu na záchranu ani restrukturalizaci. Ve svých připomínkách Řecko uznalo, že v květnu 2007 poskytlo státní záruku. Řecko však tvrdilo, že záruka z roku 2007 nepředstavuje státní podporu (viz bod 34). Komise nemůže argumenty Řecka uznat, jelikož jsou založeny na hypotetických tvrzeních a kritériích týkajících se opatření, která nejsou státní podporou, nebo narušují správný význam úvěrového hodnocení.
(129)
Na základě výše uvedených skutečností je nutno rozhodnutí Komise o podpoře na záchranu z července 2008 zrušit.
9. ZÁVĚR
(130)
Komise vyvozuje závěr, že opatření podpory, která jsou předmětem šetření, jsou slučitelná s vnitřním trhem, jsou-li dodrženy určité podmínky,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Rozhodnutí Komise ze dne 16. července 2008, kterým se schvaluje oznámená podpora na záchranu pro podnik Varvaressos, se zrušuje z důvodu nesprávné informace poskytnuté během řízení, která byla rozhodujícím faktorem pro rozhodnutí, v souladu s článkem 9 nařízení Rady (ES) č. 659/1999.
Článek 2
Podpora, kterou Řecko částečně provedlo a kterou zamýšlí částečně provést ve prospěch podniku Varvaressos S.A. ve výši 16,7 milionu EUR, je s výhradou podmínek stanovených v článku 3 slučitelná s vnitřním trhem.
Článek 3
1. Je nezbytné úplné provedení plánu restrukturalizace podniku Varvaressos.
2. Počínaje rokem 2011 se roční obrat podniku Varvaressos z prodeje v Řecku musí snížit o 10 % v porovnání s obratem z prodeje v Řecku v roce 2009. Toto omezení platí pro kalendářní roky 2011, 2012 a 2013.
3. Podniku nebude až do konce roku 2015 poskytnut žádný druh státní podpory. To zahrnuje jakékoli financování z místních, regionálních nebo celostátních zdrojů a zdrojů EU.
4. Dvě předchozí podmínky se vztahují na podnik Varvaressos, na všechny jeho budoucí dceřiné společnosti a na společnosti, které ovládají akcionáři podniku Varvaressos, pokud tyto společnosti využívají výrobní aktiva (např. výrobní závody, výrobní linky), která v současnosti patří podniku Varvaressos nebo jeho dceřiným společnostem. Tyto podmínky budou platit i po prodeji podniku Varvaressos a/nebo jeho sloučení do jiného právního subjektu nebo v případě, budou-li aktiva podniku Varvaressos prodána jako fungující podnik jinému právnímu subjektu.
5. Za účelem sledování dodržování všech předchozích podmínek předkládá Řecko Komisi pololetní zprávy o stavu pokroku při restrukturalizaci podniku Varvaressos. Pokud jde o omezení prodeje, Řecko předkládá Komisi výroční zprávy, které jsou zaslány nejpozději do konce ledna a v nichž jsou uvedeny údaje o prodeji za předchozí kalendářní rok.
Článek 4
Do dvou měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí informuje Řecko Komisi o opatřeních přijatých k dosažení souladu s tímto rozhodnutím.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 14. prosince 2010.