ΑΠΌΦΑΣΗ αριθ. 1194/2011/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 16ης Νοεμβρίου 2011
σχετικά με τη θέσπιση δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Σήμα Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 167 παράγραφος 5 πρώτη περίπτωση,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) αποσκοπεί στην όλο και στενότερη συνένωση των λαών της Ευρώπης και αναθέτει στην Ένωση το καθήκον, μεταξύ άλλων, να συμβάλλει στην ανάπτυξη των πολιτισμών των κρατών μελών, σεβόμενη παράλληλα την εθνική και περιφερειακή πολυμορφία τους και ταυτόχρονα προβάλλοντας την κοινή πολιτιστική κληρονομιά. Στο πλαίσιο αυτό, όπου είναι απαραίτητο, η Ένωση στηρίζει και συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών για τη βελτίωση της γνώσης και της διάδοσης του πολιτισμού και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών.
(2)
Η καλύτερη κατανόηση και εκτίμηση της κοινής και παράλληλα ποικιλόμορφης πολιτιστικής κληρονομιάς, ιδίως από τους νέους, θα βοηθήσει στην ενίσχυση της αίσθησης ότι ανήκουν στην Ένωση και στην προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου. Συνεπώς, έχει σημασία η προώθηση της μεγαλύτερης πρόσβασης στην πολιτιστική κληρονομιά και η αναβάθμιση της ευρωπαϊκής της διάστασης.
(3)
Η ΣΛΕΕ θεσπίζει επίσης την ιθαγένεια της Ένωσης, η οποία συμπληρώνει την εθνική ιθαγένεια των αντίστοιχων κρατών μελών και αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τη διαφύλαξη και την ενίσχυση της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Προκειμένου να δώσουν οι πολίτες την πλήρη υποστήριξή τους στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις κοινές αξίες, την ιστορία και τον πολιτισμό τους ως βασικά στοιχεία της συμμετοχής τους σε μια κοινωνία που βασίζεται στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της πολιτιστικής και γλωσσικής ποικιλομορφίας, της ανεκτικότητας και της αλληλεγγύης.
(4)
Στις 28 Απριλίου 2006 εγκαινιάστηκε διακυβερνητική πρωτοβουλία του Σήματος Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς («διακυβερνητική πρωτοβουλία») στη Γρανάδα της Ισπανίας.
(5)
Στις 20 Νοεμβρίου 2008, το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα (3) με σκοπό τη μετατροπή της διακυβερνητικής πρωτοβουλίας σε δράση της Ένωσης («δράση»), καλώντας την Επιτροπή να του υποβάλει πρόταση για τη δημιουργία από την Ένωση Σήματος Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς («σήμα») και να εξειδικεύσει τις πρακτικές διαδικασίες εφαρμογής του σχεδίου.
(6)
Η δημόσια διαβούλευση και η εκτίμηση επιπτώσεων που πραγματοποίησε η Επιτροπή επιβεβαίωσαν την αξία της διακυβερνητικής πρωτοβουλίας, αλλά υπέδειξαν ότι έπρεπε να αναπτυχθεί περαιτέρω, ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητές της, και ότι η εμπλοκή της Ένωσης στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσε να της παράσχει σαφή προστιθέμενη αξία και να τη βοηθήσει να εξελιχθεί ποιοτικά.
(7)
Το σήμα θα πρέπει να αξιοποιήσει την εμπειρία που έχει αποκτηθεί στο πλαίσιο της διακυβερνητικής πρωτοβουλίας.
(8)
Στο πλαίσιο του σήματος θα πρέπει να επιδιώκεται προστιθέμενη αξία και συμπληρωματικότητα σε σχέση με άλλες πρωτοβουλίες όπως ο κατάλογος μνημείων της παγκόσμιας κληρονομιάς της Ουνέσκο, ο ενδεικτικός κατάλογος της Ουνέσκο για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας και οι ευρωπαϊκές πολιτιστικές διαδρομές του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η προστιθέμενη αξία του θα πρέπει να βασίζεται στη συμβολή των επιλεγμένων χώρων στην ευρωπαϊκή ιστορία και τον πολιτισμό, συμπεριλαμβανομένης της οικοδόμησης της Ένωσης, στη σαφή εκπαιδευτική διάσταση που απευθύνεται στους πολίτες, ιδιαίτερα τους νέους, και στη δικτύωση μεταξύ των χώρων για την ανταλλαγή εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών. Η δράση θα πρέπει να επικεντρώνεται κυρίως στην ανάδειξη και στην προσβασιμότητα των χώρων, καθώς και στην ποιότητα των παρεχόμενων στον επισκέπτη πληροφοριών και δραστηριοτήτων, και όχι τόσο στη συντήρηση των χώρων, η οποία θα πρέπει να εξασφαλίζεται από τα υφιστάμενα πλαίσια προστασίας.
(9)
Πέρα από την ενίσχυση της αίσθησης των ευρωπαίων πολιτών ότι ανήκουν στην Ένωση και την ενθάρρυνση του διαπολιτισμικού διαλόγου, η δράση θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στην ανάδειξη της αξίας και των χαρακτηριστικών της πολιτιστικής κληρονομιάς, στην ενίσχυση του ρόλου της πολιτιστικής κληρονομιάς στην οικονομική και βιώσιμη ανάπτυξη των περιφερειών, ιδιαίτερα μέσω του πολιτιστικού τουρισμού, στην καλλιέργεια συνεργειών μεταξύ της πολιτιστικής κληρονομιάς και της σύγχρονης δημιουργίας και δημιουργικότητας και, γενικότερα, στην προώθηση των δημοκρατικών αξιών και των ανθρώπινων δικαιωμάτων που στηρίζουν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
(10)
Οι εν λόγω στόχοι ευθυγραμμίζονται πλήρως με τους στόχους που καθορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Μια ευρωπαϊκή ατζέντα για τον πολιτισμό σ’ έναν κόσμο παγκοσμιοποίησης» και περιλαμβάνουν την προώθηση της πολιτιστικής ποικιλομορφίας και του διαπολιτισμικού διαλόγου, καθώς και του πολιτισμού ως καταλυτικού παράγοντα για τη δημιουργικότητα.
(11)
Είναι ζωτικής σημασίας η απονομή του σήματος να γίνεται βάσει κοινών, σαφών και διαφανών κριτηρίων και διαδικασιών, μεταξύ άλλων και κατά τα δύο πρώτα χρόνια επιλογής κατά τα οποία θα πρέπει να ισχύουν μεταβατικές διατάξεις.
(12)
Η διαδικασία επιλογής χώρων βάσει της δράσης θα πρέπει να περιλαμβάνει δύο φάσεις. Οι χώροι θα πρέπει αρχικά να προεπιλέγονται σε εθνικό επίπεδο. Εφόσον κρίνεται σκόπιμο, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να προκρίνουν τη συμμετοχή τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η επιλογή στη συνέχεια θα πρέπει να πραγματοποιείται σε επίπεδο Ένωσης. Κάθε χώρος που λαμβάνει το σήμα θα πρέπει να παρακολουθείται, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνεχής συμμόρφωση με τα κριτήρια όπως καθορίζονται για το σήμα.
(13)
Κατά την πρώτη αξιολόγηση της δράσης, θα πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο της γεωγραφικής της επέκτασης.
(14)
Σε περίπτωση σαφούς θεματικής σύνδεσης μεταξύ διαφορετικών χώρων που βρίσκονται στο ίδιο κράτος μέλος, η δράση θα πρέπει να προβλέπει την υποβολή κοινών αιτήσεων. Αυτές οι κοινές αιτήσεις θα πρέπει να περιλαμβάνουν εύλογο αριθμό συμμετεχόντων χώρων και να καταδεικνύουν ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία σε σύγκριση με μεμονωμένες αιτήσεις σχετικά με τους ίδιους χώρους.
(15)
Ομοίως, λόγω της διακρατικής διάστασης ορισμένων χώρων, η δράση θα πρέπει να προβλέπει την υποβολή κοινών αιτήσεων τόσο στην περίπτωση χώρων που βρίσκονται σε διαφορετικά κράτη μέλη αλλά εστιάζουν σε ένα κοινό θέμα, όσο και στην περίπτωση χώρων που βρίσκονται στην επικράτεια τουλάχιστον δύο κρατών μελών.
(16)
Για την εξασφάλιση ενιαίων όρων εφαρμογής της παρούσας απόφασης και, ιδίως, των διατάξεων σχετικά με τον καθορισμό των χώρων που θα λάβουν το σήμα, την ανάκληση του σήματος και την επισημοποίηση της αποποίησης του σήματος, θα πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες.
(17)
Οι διοικητικές ρυθμίσεις για το σήμα θα πρέπει να είναι απλές και ευέλικτες, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.
(18)
Δεδομένου ότι οι στόχοι της παρούσας απόφασης δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη λόγω της ανάγκης, ειδικότερα, για νέα κοινά, σαφή και διαφανή κριτήρια και διαδικασίες για το σήμα, όπως και για λόγους καλύτερου συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών, και μπορεί, ως εκ τούτου να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να εγκρίνει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα απαιτούμενα όρια για την επίτευξη των εν λόγω στόχων,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Θέσπιση
Θεσπίζεται δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης («δράση») με τίτλο «Σήμα Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς» («σήμα»).
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1)
ως «χώροι» νοούνται τα μνημεία, οι φυσικοί, οι ενάλιοι, οι αρχαιολογικοί, οι βιομηχανικοί ή οι αστικοί χώροι, τα πολιτιστικά τοπία, οι τόποι ιστορικής μνήμης, τα πολιτιστικά αγαθά και αντικείμενα και η άυλη κληρονομιά που συνδέεται με έναν τόπο, συμπεριλαμβανομένης της σύγχρονης πολιτιστικής κληρονομιάς·
2)
ως «διακρατικός χώρος» νοούνται:
α)
διάφοροι χώροι που βρίσκονται σε διαφορετικά κράτη μέλη και εστιάζονται σε συγκεκριμένο θέμα με σκοπό την υποβολή κοινής αίτησης· ή
β)
ένας χώρος τοποθετούμενος γεωγραφικά στην επικράτεια τουλάχιστον δύο κρατών μελών.
3)
ως «εθνικός θεματικός χώρος» νοούνται διάφοροι χώροι που βρίσκονται στο ίδιο κράτος μέλος, οι οποίοι εστιάζουν σε ένα συγκεκριμένο θέμα με σκοπό την υποβολή κοινής αίτησης.
Άρθρο 3
Στόχοι
1. Η δράση συμβάλλει στους ακόλουθους γενικούς στόχους:
α)
ενίσχυση της αίσθησης των Ευρωπαίων πολιτών, ιδίως των νέων, ότι ανήκουν στην Ένωση, με βάση κοινές αξίες και στοιχεία της ευρωπαϊκής ιστορίας και πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και κατανόηση της εθνικής και περιφερειακής ποικιλομορφίας·
β)
ενίσχυση του διαπολιτισμικού διαλόγου.
2. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της παραγράφου 1, η δράση επιδιώκει την επίτευξη των εξής ενδιάμεσων στόχων:
α)
ανάδειξη της συμβολικής αξίας και προβολή των χαρακτηριστικών των χώρων που έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ιστορία και τον πολιτισμό της Ευρώπης και/ή την οικοδόμηση της Ένωσης·
β)
ενίσχυση της κατανόησης των Ευρωπαίων πολιτών όσον αφορά την ιστορία της Ευρώπης και την οικοδόμηση της Ένωσης, καθώς και την κοινή αλλά ποικιλόμορφη πολιτιστική τους κληρονομιά, ιδίως σε σχέση με τις δημοκρατικές αξίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα που αποτελούν τη βάση της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
3. Οι ίδιοι οι χώροι επιδιώκουν την επίτευξη των εξής ειδικών στόχων:
α)
προβολή της ευρωπαϊκής τους σημασίας·
β)
ενίσχυση της συνείδησης των Ευρωπαίων πολιτών, ιδίως των νέων, για την κοινή πολιτιστική τους κληρονομιά·
γ)
διευκόλυνση της ανταλλαγής εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών ανά την Ένωση·
δ)
αύξηση και/ή βελτίωση της πρόσβασης για όλους και ιδίως τους νέους·
ε)
εδραίωση του διαπολιτισμικού διαλόγου, ιδίως μεταξύ των νέων, μέσω της καλλιτεχνικής, της πολιτιστικής και της ιστορικής εκπαίδευσης·
στ)
καλλιέργεια συνεργειών μεταξύ της πολιτιστικής κληρονομιάς αφενός και της σύγχρονης δημιουργίας και δημιουργικότητας αφετέρου·
ζ)
συμβολή στην ελκυστικότητα και την οικονομική και βιώσιμη ανάπτυξη των περιφερειών, ιδίως μέσω του πολιτιστικού τουρισμού.
Άρθρο 4
Συμμετοχή στη δράση
Η συμμετοχή στη δράση είναι ανοικτή, επί προαιρετικής βάσεως, στα κράτη μέλη.
Άρθρο 5
Προστιθέμενη αξία της δράσης και συμπληρωματικότητα με άλλες πρωτοβουλίες
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την προστιθέμενη αξία και τη συμπληρωματικότητα της δράσης έναντι άλλων πρωτοβουλιών στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως είναι ο κατάλογος μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της Ουνέσκο, ο ενδεικτικός κατάλογος της Ουνέσκο για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά και οι ευρωπαϊκές πολιτιστικές διαδρομές του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Άρθρο 6
Επιλεξιμότητα
Οι χώροι κατά την έννοια του άρθρου 2 είναι επιλέξιμοι για την απονομή του σήματος.
Άρθρο 7
Κριτήρια
1. Η απονομή του σήματος βασίζεται στα ακόλουθα κριτήρια («κριτήρια»):
α)
Οι υποψήφιοι χώροι για την απονομή του σήματος πρέπει να διαθέτουν συμβολική ευρωπαϊκή αξία και να έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ιστορία και τον πολιτισμό της Ευρώπης και/ή την οικοδόμηση της Ένωσης. Επομένως πρέπει να επιδεικνύουν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα:
i)
τον διασυνοριακό ή πανευρωπαϊκό χαρακτήρα τους: πώς η επιρροή και η ελκυστικότητά τους στο παρελθόν αλλά και σήμερα υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα ενός κράτους μέλους·
ii)
τη θέση και τον ρόλο τους στην ευρωπαϊκή ιστορία και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και τη σχέση τους με σημαντικά ευρωπαϊκά γεγονότα, προσωπικότητες ή ρεύματα·
iii)
τη θέση και το ρόλο τους στην ανάπτυξη και την προώθηση των κοινών αξιών που αποτελούν τη βάση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
β)
Οι υποψήφιοι χώροι για την απονομή του σήματος πρέπει να υποβάλουν σχέδιο του οποίου η υλοποίηση πρέπει να αρχίσει το αργότερο έως τα τέλη του έτους απονομής και το οποίο περιλαμβάνει τα εξής στοιχεία:
i)
προβολή της ευρωπαϊκής σημασίας του χώρου, ειδικότερα μέσω των κατάλληλων ενημερωτικών δράσεων, της σήμανσης του χώρου και της εκπαίδευσης του προσωπικού·
ii)
διοργάνωση εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, ιδίως για νέους, που αυξάνουν την κατανόηση της κοινής ιστορίας της Ευρώπης, καθώς και της κοινής αλλά ποικιλόμορφης κληρονομιάς της, και ενισχύουν την αίσθηση ότι ανήκουμε σε έναν κοινό χώρο·
iii)
προώθηση της πολυγλωσσίας και διευκόλυνση της πρόσβασης στους χώρους μέσα από τη χρήση διάφορων γλωσσών της Ένωσης·
iv)
συμμετοχή στις δραστηριότητες των δικτύων χώρων που έχουν λάβει το σήμα, με σκοπό την ανταλλαγή εμπειριών και τη δρομολόγηση κοινών σχεδίων δράσης·
v)
αναβάθμιση των επιμέρους χαρακτηριστικών και της ελκυστικότητας του χώρου σε ευρωπαϊκή κλίμακα, μεταξύ άλλων μέσα από την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες και τα ψηφιακά και διαδραστικά μέσα, καθώς και μέσα από την αναζήτηση συνεργειών με άλλες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες.
Η διοργάνωση καλλιτεχνικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων οι οποίες ενθαρρύνουν την κινητικότητα των Ευρωπαίων επαγγελματιών από τον χώρο του πολιτισμού, των καλλιτεχνών και των συλλογών και οι οποίες ευνοούν τον διαπολιτισμικό διάλογο και προωθούν τη διασύνδεση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη σύγχρονη δημιουργία και δημιουργικότητα, είναι επιθυμητή όταν το επιτρέπει η ιδιαίτερη φύση του χώρου.
γ)
Οι χώροι που είναι υποψήφιοι για την απονομή του σήματος πρέπει να υποβάλουν πρόγραμμα εργασιών που να περιλαμβάνει όλα τα ακόλουθα στοιχεία:
i)
εξασφάλιση της ορθής διαχείρισης του χώρου, μεταξύ άλλων με τον καθορισμό στόχων και δεικτών·
ii)
εξασφάλιση της διαφύλαξης του χώρου και της παράδοσής του στις μελλοντικές γενεές σύμφωνα με τα σχετικά πλαίσια προστασίας·
iii)
εξασφάλιση της ποιότητας των υποδομών για το κοινό, όπως η ιστορική παρουσίαση, η ενημέρωση των επισκεπτών και η σήμανση του χώρου·
iv)
διασφάλιση της πρόσβασης για όσο το δυνατόν περισσότερες ομάδες κοινού, μεταξύ άλλων μέσω της προσαρμογής των χώρων ή της εκπαίδευσης του προσωπικού·
v)
ιδιαίτερη επικέντρωση στους νέους, κυρίως εξασφαλίζοντάς τους προνομιακή πρόσβαση στον χώρο·
vi)
προβολή του χώρου ως βιώσιμου τουριστικού προορισμού·
vii)
ανάπτυξη μιας συνεκτικής και ολοκληρωμένης επικοινωνιακής στρατηγικής που να αναδεικνύει την ευρωπαϊκή σημασία του χώρου·
viii)
μέριμνα ώστε η διαχείριση του χώρου να είναι όσο το δυνατόν φιλικότερη προς το περιβάλλον.
2. Όσον αφορά τα κριτήρια που ορίζονται στα στοιχεία β) και γ) της παραγράφου 1, κάθε χώρος αξιολογείται κατά αναλογικό τρόπο, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών του.
Άρθρο 8
Ευρωπαϊκή ομάδα
1. Συγκροτείται ευρωπαϊκή ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων («ευρωπαϊκή ομάδα») στην οποία ανατίθενται η επιλογή και η παρακολούθηση σε ενωσιακό επίπεδο. Η ευρωπαϊκή ομάδα εξασφαλίζει την ορθή εφαρμογή των κριτηρίων από τους χώρους όλων των κρατών μελών.
2. Η ευρωπαϊκή ομάδα αποτελείται από 13 μέλη, τέσσερα εκ των οποίων ορίζονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τέσσερα από το Συμβούλιο, τέσσερα από την Επιτροπή και ένα από την Επιτροπή των Περιφερειών, σύμφωνα με τις αντίστοιχες διαδικασίες τους. Η ευρωπαϊκή ομάδα ορίζει τον πρόεδρό της.
3. Τα μέλη της ευρωπαϊκής ομάδας είναι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες με σημαντική πείρα και ειδικές γνώσεις στους τομείς που συνδέονται με τους στόχους της δράσης. Κάθε θεσμικό όργανο και οργανισμός επιδιώκει να αλληλοσυμπληρώνονται κατά το δυνατόν οι αρμοδιότητες των εμπειρογνωμόνων που ορίζει και να προέρχονται οι εν λόγω εμπειρογνώμονες από ένα ισορροπημένο γεωγραφικό φάσμα.
4. Τα μέλη της ευρωπαϊκής ομάδας διορίζονται για τρία έτη.
Ωστόσο, το 2012 τέσσερις εμπειρογνώμονες θα διορισθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για δύο έτη, τέσσερις από το Συμβούλιο για τρία έτη, τέσσερις από την Επιτροπή για ένα έτος και ένας από την Επιτροπή των Περιφερειών για τρία έτη.
5. Τα μέλη της ευρωπαϊκής ομάδας δηλώνουν κάθε υφιστάμενη ή δυνητική σύγκρουση συμφερόντων σε σχέση με ένα συγκεκριμένο χώρο. Σε περίπτωση υποβολής τέτοιας δήλωσης από ένα μέλος ή αποκάλυψης κάποιας σύγκρουσης συμφερόντων, το εν λόγω μέλος δεν συμμετέχει στην αξιολόγηση του χώρου ή οποιωνδήποτε άλλων χώρων του σχετικού κράτους μέλους ή των σχετικών κρατών μελών.
6. Όλες οι εκθέσεις, οι συστάσεις και οι ανακοινώσεις της ευρωπαϊκής ομάδας δημοσιοποιούνται από την Επιτροπή.
Άρθρο 9
Έντυπο υποψηφιότητας
Προκειμένου να είναι οι διαδικασίες όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικές και απλές, καταρτίζεται από την Επιτροπή ένα κοινό έντυπο υποψηφιότητας («έντυπο υποψηφιότητας») βάσει των κριτηρίων επιλογής, το οποίο χρησιμοποιείται από όλους τους υποψήφιους χώρους.
Άρθρο 10
Προεπιλογή σε εθνικό επίπεδο
1. Η προεπιλογή των χώρων για την απονομή του σήματος αποτελεί αρμοδιότητα των κρατών μελών.
2. Κάθε κράτος μέλος δύναται να προεπιλέξει έως δύο χώρους ανά διετία.
3. Η προεπιλογή βασίζεται στα κριτήρια και το έντυπο υποψηφιότητας.
4. Κάθε συμμετέχον κράτος μέλος θεσπίζει τις διαδικασίες του και το χρονοδιάγραμμά του για την προεπιλογή σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, επιδιώκοντας όσο το δυνατόν πιο απλές και ευέλικτες διοικητικές ρυθμίσεις. Διαβιβάζει τα έντυπα αίτησης σχετικά με τους προεπιλεγμένους χώρους στην Επιτροπή έως την 1η Μαρτίου του έτους της διαδικασίας επιλογής, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του παραρτήματος.
5. Η Επιτροπή δημοσιεύει τον πλήρη κατάλογο των προεπιλεγμένων χώρων και ενημερώνει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών άνευ χρονοτριβής μετά την ολοκλήρωση της προεπιλογής, προκειμένου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, η Επιτροπή των Περιφερειών, τα κράτη μέλη ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο ή φορέας να δύνανται να υποβάλουν στην Επιτροπή τυχόν παρατηρήσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την επιλογή των χώρων αυτών.
Άρθρο 11
Επιλογή σε επίπεδο Ένωσης
1. Η επιλογή των χώρων για την απονομή του σήματος διενεργείται από την ευρωπαϊκή ομάδα υπό την ευθύνη της Επιτροπής.
2. Η ευρωπαϊκή ομάδα αξιολογεί τις αιτήσεις σχετικά με τους προεπιλεγμένους χώρους και επιλέγει έναν χώρο, κατά ανώτατο όριο, ανά κράτος μέλος. Εάν κριθεί απαραίτητο, μπορούν να ζητηθούν συμπληρωματικές πληροφορίες, ενώ μπορούν και να διοργανωθούν επισκέψεις στους χώρους.
3. Η επιλογή βασίζεται στα κριτήρια και το έντυπο υποψηφιότητας. Η ευρωπαϊκή ομάδα λαμβάνει επίσης δεόντως υπόψη τις κατά το άρθρο 10 παράγραφος 5 παρατηρήσεις.
4. Η ευρωπαϊκή ομάδα καταρτίζει έκθεση για τους προεπιλεγμένους χώρους και τη διαβιβάζει στην Επιτροπή το αργότερο έως το τέλος του έτους της διαδικασίας επιλογής. Η εν λόγω έκθεση περιλαμβάνει σύσταση για την απονομή του σήματος και συνοδεύεται από αιτιολόγηση των συμπερασμάτων της σχετικά με τους χώρους εκείνους που επιλέγονται και εκείνους που δεν επιλέγονται. Η Επιτροπή διαβιβάζει αμελλητί την εν λόγω έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών προς ενημέρωσή τους.
5. Οι υποψήφιοι χώροι που δεν επελέγησαν μπορούν να υποβάλουν νέες αιτήσεις για προεπιλογή σε εθνικό επίπεδο κατά τα επόμενα έτη.
Άρθρο 12
Διακρατικοί χώροι
1. Προκειμένου ένας διακρατικός χώρος να είναι επιλέξιμος για την απονομή του σήματος, πρέπει να πληροί όλους τους ακόλουθους όρους:
α)
πλήρη εφαρμογή των κριτηρίων από κάθε συμμετέχοντα χώρο·
β)
ορισμό ενός από τους συμμετέχοντες χώρους ως συντονιστή, που θα αποτελεί το αποκλειστικό σημείο επαφής για την Επιτροπή·
γ)
αίτηση υπό κοινή ονομασία·
δ)
κατά περίπτωση, επίδειξη σαφούς θεματικής σύνδεσης των χώρων.
2. Για τις αιτήσεις σχετικά με διακρατικούς χώρους τηρείται η ίδια διαδικασία με τους υπόλοιπους χώρους. Κατόπιν διαβουλεύσεων μεταξύ των συμμετεχόντων χώρων και με την εμπλοκή των αρμόδιων εθνικών αρχών, κάθε συμμετέχων χώρος συμπληρώνει το έντυπο υποψηφιότητας και το διαβιβάζει στον συντονιστή. Οι διακρατικοί χώροι προεπιλέγονται από το κράτος μέλος του συντονιστή εντός των αριθμητικών περιορισμών για τους χώρους που τίθενται στο άρθρο 10 και προτείνονται εξ ονόματος όλων των ενδιαφερόμενων κρατών μελών, ύστερα από σχετική συμφωνία αυτών των κρατών μελών.
3. Όταν επιλέγεται ένας διακρατικός χώρος, το σήμα απονέμεται στον διακρατικό χώρο ως σύνολο και με την κοινή ονομασία.
4. Εάν ένας διακρατικός χώρος καλύπτει όλα τα κριτήρια, δίδεται προτεραιότητα σε αυτόν τον χώρο κατά την τελική επιλογή.
Άρθρο 13
Εθνικοί θεματικοί χώροι
1. Προκειμένου ένας εθνικός θεματικός χώρος να είναι επιλέξιμος για την απονομή του σήματος, πρέπει να πληροί όλους τους ακόλουθους όρους:
α)
επίδειξη της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας της κοινής αίτησης σε σύγκριση με τις μεμονωμένες αιτήσεις·
β)
επίδειξη μιας σαφούς θεματικής σύνδεσης των χώρων·
γ)
πλήρη εφαρμογή των κριτηρίων από κάθε συμμετέχοντα χώρο·
δ)
ορισμό ενός από τους συμμετέχοντες χώρους ως τον συντονιστή που θα αποτελεί το αποκλειστικό σημείο επαφής για την Επιτροπή·
ε)
αίτηση υπό κοινή ονομασία.
2. Για τις αιτήσεις σχετικά με εθνικούς θεματικούς χώρους τηρείται η ίδια διαδικασία με τις αιτήσεις για τους υπόλοιπους χώρους. Κάθε συμμετέχων χώρος συμπληρώνει το έντυπο υποψηφιότητας και το αποστέλλει στον συντονιστή. Οι εθνικοί θεματικοί χώροι προεπιλέγονται από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος εντός των αριθμητικών περιορισμών για τους χώρους που τίθενται στο άρθρο 10 παράγραφος 2.
3. Όταν επιλέγεται ένας εθνικός θεματικός χώρος, το σήμα απονέμεται στον εθνικό θεματικό χώρο ως σύνολο και με την κοινή ονομασία.
Άρθρο 14
Καθορισμός χώρων
1. Η Επιτροπή καθορίζει τους χώρους που θα λάβουν το σήμα, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τη σύσταση της ευρωπαϊκής ομάδας. Η Επιτροπή ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τον χαρακτηρισμό.
2. Το σήμα απονέμεται σε μόνιμη βάση υπό τους όρους του άρθρου 15 και με την προϋπόθεση της συνέχισης της δράσης, καθώς και με την επιφύλαξη του άρθρου 16.
Άρθρο 15
Παρακολούθηση
1. Κάθε χώρος που λαμβάνει το σήμα παρακολουθείται σε τακτική βάση προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι εξακολουθεί να πληροί τα κριτήρια και ότι τηρεί το σχέδιο και το πρόγραμμα εργασιών που υπέβαλε με την αίτησή του.
2. Τα κράτη μέλη έχουν την ευθύνη για την παρακολούθηση όλων των χώρων που βρίσκονται στην επικράτειά τους. Η παρακολούθηση ενός διακρατικού χώρου αποτελεί αρμοδιότητα του κράτους μέλους του συντονιστή.
3. Τα κράτη μέλη συλλέγουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες και καταρτίζουν έκθεση ανά τετραετία, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που περιλαμβάνεται στο παράρτημα. Τα κράτη μέλη αποστέλλουν την έκθεση στην Επιτροπή το αργότερο την 1η Μαρτίου του έτους της διαδικασίας παρακολούθησης. Η Επιτροπή υποβάλλει την έκθεση στην ευρωπαϊκή ομάδα για εξέταση.
4. Η ευρωπαϊκή ομάδα καταρτίζει έκθεση σχετικά με την κατάσταση των χώρων στους οποίους έχει απονεμηθεί το σήμα, το αργότερο μέχρι το τέλος του έτους της διαδικασίας παρακολούθησης, η οποία περιλαμβάνει, εφόσον κριθεί απαραίτητο, τις συστάσεις που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την επόμενη περίοδο παρακολούθησης.
5. Η Επιτροπή καταρτίζει, σε συνεργασία με την ευρωπαϊκή ομάδα, κοινούς δείκτες για τα κράτη μέλη, ώστε να εξασφαλισθεί μια συνεκτική προσέγγιση για τη διαδικασία παρακολούθησης.
Άρθρο 16
Ανάκληση ή αποποίηση του σήματος
1. Εάν η ευρωπαϊκή ομάδα διαπιστώσει ότι ένας χώρος δεν πληροί πλέον τα κριτήρια ή ότι δεν τηρεί πλέον το σχέδιο και το πρόγραμμα εργασιών που υπέβαλε με την αίτησή του, αρχίζει διάλογο με το εμπλεκόμενο κράτος μέλος μέσω της Επιτροπής, με σκοπό να διευκολυνθεί η πραγματοποίηση των απαιτούμενων προσαρμογών του χώρου.
2. Εάν παρέλθουν 18 μήνες από την έναρξη του διαλόγου και δεν έχουν πραγματοποιηθεί οι απαραίτητες προσαρμογές στον χώρο, η ευρωπαϊκή ομάδα ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με το εν λόγω γεγονός. Η εν λόγω ενημέρωση συνοδεύεται από αιτιολογία και περιλαμβάνει πρακτικές συστάσεις για τους τρόπους βελτίωσης της κατάστασης.
3. Εάν παρέλθουν 18 μήνες από την ενημέρωση που αναφέρεται στην παράγραφο 2 και δεν έχουν εφαρμοσθεί οι πρακτικές συστάσεις, η ευρωπαϊκή ομάδα διατυπώνει σύσταση προς την Επιτροπή για την ανάκληση του σήματος από τον συγκεκριμένο χώρο.
4. Εάν η ευρωπαϊκή ομάδα διαπιστώσει ότι ένας χώρος που συμμετέχει σε διακρατικό χώρο ή σε εθνικό θεματικό χώρο δεν πληροί πλέον τα κριτήρια ή ότι δεν τηρεί πλέον το σχέδιο και το πρόγραμμα εργασιών που υπέβαλε με την αίτησή του, εφαρμόζεται η διαδικασία που εκτίθεται στις παραγράφους 1, 2 και 3. Η ανάκληση, σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται στο σύνολο του διακρατικού χώρου ή του εθνικού θεματικού χώρου. Ωστόσο, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν θίγεται η συνοχή του διακρατικού χώρου ή του εθνικού θεματικού χώρου, η ευρωπαϊκή ομάδα μπορεί να συστήσει τον περιορισμό της ανάκλησης στον συγκεκριμένο συμμετέχοντα χώρο.
5. Η Επιτροπή λαμβάνει την απόφαση ανάκλησης του σήματος λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τη σύσταση που αναφέρεται στην παράγραφο 3. Η Επιτροπή ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την ανάκληση.
6. Οι χώροι μπορούν ανά πάσα στιγμή να αποποιηθούν το σήμα και, στις περιπτώσεις αυτές, ενημερώνουν τα σχετικά κράτη μέλη, τα οποία με τη σειρά τους ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με την αποποίηση. Η Επιτροπή επισημοποιεί την αποποίηση και ενημερώνει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών.
Άρθρο 17
Πρακτικές ρυθμίσεις
1. Η Επιτροπή εκτελεί τη δράση. Συγκεκριμένα, έχει τα ακόλουθα καθήκοντα:
α)
εξασφαλίζει τη γενική συνοχή και ποιότητα της δράσης·
β)
εξασφαλίζει τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών και της ευρωπαϊκής ομάδας·
γ)
υπό το πρίσμα των στόχων και των κριτηρίων, καταρτίζει κατευθυντήριες γραμμές για να βοηθήσει τις διαδικασίες επιλογής και παρακολούθησης, σε στενή συνεργασία με την ευρωπαϊκή ομάδα·
δ)
παρέχει υποστήριξη στην ευρωπαϊκή ομάδα.
2. Η Επιτροπή είναι αρμόδια να παρέχει πληροφορίες σχετικά με το σήμα και να διασφαλίζει την προβολή του σε επίπεδο Ένωσης, συγκεκριμένα μέσω της δημιουργίας και της τήρησης ειδικού δικτυακού τόπου. Η Επιτροπή μεριμνά επίσης για τη δημιουργία λογοτύπου για τη δράση.
3. Η Επιτροπή ενθαρρύνει δραστηριότητες δικτύωσης μεταξύ των χώρων που έχουν λάβει το σήμα.
4. Οι δράσεις στο πλαίσιο των παραγράφων 2 και 3 του παρόντος άρθρου, καθώς και οι δαπάνες της ευρωπαϊκής ομάδας χρηματοδοτούνται από τη δέσμη χρηματοδότησης που προβλέπεται στο άρθρο 20.
Άρθρο 18
Αξιολόγηση
1. Η Επιτροπή εξασφαλίζει την εξωτερική και ανεξάρτητη αξιολόγηση της δράσης. Η εν λόγω αξιολόγηση διεξάγεται ανά εξαετία σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που περιέχεται στο παράρτημα και εξετάζει όλα τα στοιχεία, μεταξύ άλλων την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών για την εκτέλεση της δράσης, τον αριθμό των χώρων, τον αντίκτυπο της δράσης, την επέκταση του γεωγραφικού της πεδίου, τους τρόπους βελτίωσής της και τη σκοπιμότητα συνέχισής της.
2. Η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση για την αξιολόγηση που καθορίζεται στην παράγραφο 1 στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών, εντός έξι μηνών από την ολοκλήρωσή της, συνοδευόμενη, εφόσον απαιτείται, από σχετικές προτάσεις.
Άρθρο 19
Μεταβατικές διατάξεις
1. Τα κράτη μέλη που δεν συμμετείχαν στη διακυβερνητική πρωτοβουλία του 2006 για το Σήμα Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς («διακυβερνητική πρωτοβουλία») δύνανται να προεπιλέξουν έως τέσσερις χώρους το 2013 για την απονομή του σήματος.
2. Τα κράτη μέλη που συμμετείχαν στη διακυβερνητική πρωτοβουλία δύνανται να προεπιλέξουν έως τέσσερις χώρους το 2014 για την απονομή του σήματος. Μπορούν να προτείνουν χώρους στους οποίους έχει ήδη απονεμηθεί σήμα στο πλαίσιο της διακυβερνητικής πρωτοβουλίας.
3. Όλοι οι χώροι που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 αξιολογούνται από την ευρωπαϊκή ομάδα βάσει των ίδιων κριτηρίων και με την ίδια διαδικασία όπως για τους υπόλοιπους χώρους.
4. Εάν ένας από τους χώρους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 δεν πληροί τα κριτήρια ή εάν απαιτούνται συμπληρωματικές πληροφορίες, η ευρωπαϊκή ομάδα αρχίζει διάλογο με το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος μέσω της Επιτροπής με σκοπό να διερευνήσει εάν η αίτηση μπορεί να βελτιωθεί προτού ληφθεί ορισμένη απόφαση. Εάν κριθεί σκόπιμο, μπορεί να διοργανωθεί επίσκεψη στον χώρο.
Άρθρο 20
Δημοσιονομικές διατάξεις
1. Το ποσό δημοσιονομικής αναφοράς για την εφαρμογή της δράσης για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2012 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 είναι 650 000 ευρώ.
2. Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή εντός των ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Άρθρο 21
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στρασβούργο, 16 Νοεμβρίου 2011.
ROZHODNUTÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY č. 1194/2011/EU
ze dne 16. listopadu 2011,
kterým se zavádí opatření Evropské unie pro označení „Evropské dědictví“
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 167 odst. 5 první odrážku této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Smlouva o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) má za cíl vytvářet stále užší svazek mezi národy Evropy, přičemž ukládá Unii, aby mimo jiné přispívala k rozkvětu kultur členských států a respektovala přitom jejich národní a regionální různorodost a zároveň zdůrazňovala společné kulturní dědictví. V tomto ohledu Unie v případě potřeby podporuje a doplňuje činnost členských států v oblasti zlepšování znalostí a šíření kultury a dějin evropských národů.
(2)
Lepší pochopení a docenění významu společného, a přesto rozmanitého dědictví, zejména mezi mladými lidmi, by přispělo k upevnění pocitu sounáležitosti s Unií a k posílení mezikulturního dialogu. Proto je důležité podporovat rozsáhlejší přístup ke kulturnímu dědictví a zdůrazňovat jeho evropský rozměr.
(3)
Smlouva o fungování EU rovněž zavádí občanství Unie, které doplňuje občanství jednotlivých členských států a je důležitým prvkem zajištění a posílení procesu evropské integrace. Aby občané evropskou integraci plně podpořili, měl by být kladen větší důraz na jejich společné hodnoty, dějiny a kulturu jako klíčové prvky jejich členství ve společnosti založené na zásadách svobody, demokracie, dodržování lidských práv, kulturní a jazykové rozmanitosti, tolerance a solidarity.
(4)
Dne 28. dubna 2006 byla v Granadě ve Španělsku zahájena mezivládní iniciativa týkající se označení „Evropské dědictví“ (dále jen „mezivládní iniciativa“).
(5)
Dne 20. listopadu 2008 přijala Rada závěry (3) s cílem přeměnit mezivládní iniciativu v opatření Unie (dále jen „opatření“), přičemž vyzvala Komisi, aby jí předložila návrh na zavedení označení „Evropské dědictví“ v rámci Unie (dále jen „označení“), v němž budou upřesněny praktické postupy realizace tohoto projektu.
(6)
Veřejná konzultace a posouzení dopadů provedené Komisí potvrdily přínos mezivládní iniciativy, avšak zdůraznily, že je třeba ji dále rozvinout, aby byl plně využit její potenciál, a že zapojení Unie by pro ni mohlo znamenat jednoznačnou přidanou hodnotu a pomoci jí kvalitativně se posunout směrem vpřed.
(7)
Ve prospěch označení by měly být využity zkušenosti, které byly získány v rámci mezivládní iniciativy.
(8)
Označení by mělo usilovat o přidanou hodnotu a doplňkovost s ohledem na další iniciativy, jako je seznam světového dědictví Unesco, reprezentativní seznam nehmotného kulturního dědictví lidstva Unesco a „evropské kulturní trasy“ Rady Evropy. Jeho přidaná hodnota by měla být založena na přínosu vybraných pamětihodností k evropským dějinám a kultuře, včetně budování Unie, na jasném vzdělávacím rozměru, který osloví občany, zejména mladé lidi, a na vytváření sítí mezi pamětihodnostmi, které umožní výměnu zkušeností a osvědčených postupů. Opatření by mělo být zaměřeno především na propagaci pamětihodností a přístup k nim a rovněž na kvalitu nabízených informací a aktivit, a nikoli na zachování pamětihodností, které by mělo být zaručeno stávajícími ochrannými režimy.
(9)
Kromě upevnění pocitu sounáležitosti evropských občanů s Unií a podnícení mezikulturního dialogu by opatření mohlo přispět také ke zvýšení hodnoty a zviditelnění kulturního dědictví, k posílení úlohy dědictví v hospodářském a udržitelném rozvoji regionů, zejména prostřednictvím kulturního cestovního ruchu, k posilování synergií mezi kulturním dědictvím a soudobou tvorbou a tvořivostí a obecněji k podpoře demokratických hodnot a lidských práv, na nichž je založena evropská integrace.
(10)
Tyto cíle jsou plně v souladu s cíli stanovenými ve sdělení Komise nazvaném „Sdělení o evropském programu pro kulturu v globalizovaném světě“, mezi něž patří i podpora kulturní rozmanitosti a mezikulturního dialogu a kultury, která je katalyzátorem tvořivosti.
(11)
Je velmi důležité, aby označení bylo udělováno na základě společných, jasných a transparentních kritérií a postupů, a to i během prvních dvou roků výběru, kdy by se měla uplatňovat přechodná ustanovení.
(12)
Řízení pro výběr pamětihodností, na které se vztahuje toto opatření, by mělo probíhat ve dvou fázích. Nejdříve by měl být proveden předběžný výběr pamětihodností na vnitrostátní úrovni. Ve vhodných případech by členské státy mohly zapojit místní a regionální orgány. Poté by se měl uskutečnit výběr na úrovni Unie. Každá pamětihodnost, které bylo uděleno označení, by měla být monitorována, aby se zaručilo, že i nadále splňuje kritéria stanovená pro označení.
(13)
V rámci prvního hodnocení tohoto opatření by mělo být posouzeno možné rozšíření jeho územní oblasti působnosti.
(14)
V případě jasné tematické spojitosti mezi několika pamětihodnostmi, které se nacházejí v jednom členském státě, by toto opatření mělo umožňovat podávání společných žádostí. Takové společné žádosti by měly zahrnovat přiměřený počet zúčastněných pamětihodností a v porovnání s žádostmi týkajícími se stejných pamětihodností podanými samostatně by měly prokázat přidanou hodnotu z celoevropského hlediska.
(15)
Stejně tak by z důvodu nadnárodního rozměru určitých pamětihodností toto opatření mělo umožňovat podávání společných žádostí, a to jak pro pamětihodnosti, které se nacházejí v různých členských státech, ale zaměřují se na jedno konkrétní téma, tak pro pamětihodnost, která se nachází na území nejméně dvou členských států.
(16)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto rozhodnutí, a zejména ustanovení týkajících se určování pamětihodností, kterým má být uděleno označení, odejmutí označení a formálního vzdání se označení, by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci.
(17)
Administrativní opatření pro označení by v souladu se zásadou subsidiarity měla být jednoduchá a flexibilní.
(18)
Jelikož cílů tohoto rozhodnutí nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států, zejména z důvodu potřeby nových společných, jasných a transparentních kritérií a postupů pro označení a výraznější koordinace mezi členskými státy, a proto jich může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto rozhodnutí rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů,
PŘIJALY TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Zavedení
Zavádí se opatření Evropské unie (dále jen „opatření“) nazvané „označení Evropské dědictví“ (dále jen „označení“).
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto rozhodnutí se rozumí:
1)
„pamětihodnostmi“ památky, přírodní, podvodní, archeologické, průmyslové nebo městské pamětihodnosti, kulturní krajiny, památná místa, kulturní statky a objekty a nehmotné dědictví, které se váže k určitému místu, včetně soudobého dědictví;
2)
„nadnárodní pamětihodností“
a)
několik pamětihodností nacházejících se v různých členských státech, které se zaměřují na jedno určité téma s cílem podat společnou žádost, nebo
b)
jedna určitá pamětihodnost, která se nachází na území alespoň dvou členských států;
3)
„národní tematicky vázanou pamětihodností“ několik pamětihodností nacházejících se v témže členském státě, které se zaměřují na konkrétní téma s cílem podat společnou žádost.
Článek 3
Cíle
1. Opatření přispívá k těmto obecným cílům:
a)
upevnit pocit sounáležitosti evropských občanů, a zejména mladých lidí, s Unií na základě společných hodnot a prvků evropských dějin a kulturního dědictví a docenit význam národní a regionální rozmanitosti;
b)
posílit mezikulturní dialog.
2. Za účelem dosažení cílů stanovených v odstavci 1 toto opatření usiluje o dosažení těchto dílčích cílů:
a)
vyzdvihnout symbolickou hodnotu pamětihodností, které sehrály významnou úlohu v dějinách a kultuře Evropy nebo při budování Unie, a tyto pamětihodnosti více zviditelnit;
b)
zlepšit u evropských občanů pochopení dějin Evropy a zvýšit jejich povědomí o budování Unie a o jejich společném, a přesto rozmanitém kulturním dědictví, zejména ve vztahu k demokratickým hodnotám a lidským právům, na nichž je založena evropská integrace.
3. U samotných pamětihodností se usiluje o dosažení těchto konkrétních cílů:
a)
zdůraznit jejich celoevropský význam;
b)
zvýšit povědomí evropských občanů, a zejména mladých lidí, o jejich společném kulturním dědictví;
c)
usnadnit sdílení zkušeností a výměny osvědčených postupů po celé Unii;
d)
posílit a zlepšit přístup k dědictví pro všechny, zejména pro mladé lidi;
e)
posílit mezikulturní dialog, zejména mezi mladými lidmi, prostřednictvím vzdělávání v oblasti umění, kultury a historie;
f)
podporovat synergie mezi kulturním dědictvím na jedné straně a soudobou tvorbou a tvořivostí na straně druhé;
g)
přispět k atraktivitě a hospodářskému a udržitelnému rozvoji regionů, zejména prostřednictvím kulturního cestovního ruchu.
Článek 4
Účast na opatření
Opatření se mohou dobrovolně účastnit členské státy.
Článek 5
Přidaná hodnota a doplňkovost opatření s ohledem na jiné iniciativy
Komise a členské státy zajistí přidanou hodnotu a doplňkovost opatření s ohledem na jiné iniciativy v oblasti kulturního dědictví, jako jsou seznam světového dědictví Unesco, reprezentativní seznam nehmotného kulturního dědictví lidstva Unesco a „evropské kulturní trasy“ Rady Evropy.
Článek 6
Způsobilost k udělení označení
K udělení označení jsou způsobilé pamětihodnosti ve smyslu článku 2.
Článek 7
Kritéria
1. Označení se uděluje na základě těchto kritérií (dále jen „kritéria“):
a)
Pamětihodnosti ucházející se o označení musí mít symbolickou hodnotu pro Evropu a sehrát významnou úlohu v dějinách a kultuře Evropy nebo při budování Unie. Musí být proto prokázána alespoň jedna z těchto skutečností:
i)
jejich přeshraniční nebo celoevropský charakter: jak jejich vliv a atraktivita v minulosti a přítomnosti přesáhly hranice členského státu,
ii)
jejich místo a úloha v evropských dějinách a při integraci Evropy a jejich spojitost s klíčovými evropskými událostmi, osobnostmi nebo hnutími,
iii)
jejich místo a úloha při rozvoji a prosazování společných hodnot, na nichž je založena evropská integrace.
b)
U pamětihodností ucházejících se o označení musí být předložen projekt, jehož provádění musí začít nejpozději do konce roku určení a který obsahuje všechny tyto prvky:
i)
zvyšování povědomí o celoevropském významu dané pamětihodnosti, zejména prostřednictvím vhodné informační činnosti, směrových informačních tabulí a odborné přípravy pracovníků,
ii)
pořádání vzdělávacích aktivit, zejména pro mladé lidi, které zlepší pochopení společných evropských dějin a společného, a přesto rozmanitého evropského dědictví a posílí pocit příslušnosti ke společnému prostoru,
iii)
podpora mnohojazyčnosti a usnadnění přístupu k dané pamětihodnosti použitím několika jazyků Unie,
iv)
účast na činnostech sítí pamětihodností, kterým bylo uděleno označení, za účelem výměny zkušeností a zahájení společných projektů,
v)
větší zviditelnění a zvýšení atraktivity dané pamětihodnosti v celoevropském měřítku, mimo jiné využíváním možností, které nabízejí moderní technologie a digitální a interaktivní prostředky, a snahou o součinnost s jinými evropskými iniciativami.
Kdykoli to umožňuje konkrétní povaha dané pamětihodnosti, je třeba vítat pořádání uměleckých a kulturních aktivit, které podporují mobilitu evropských kulturních pracovníků, umělců a sbírek, podněcují mezikulturní dialog a podporují vazby mezi dědictvím a soudobou tvorbou a tvořivostí.
c)
U pamětihodností ucházejících se o označení musí být předložen pracovní plán, který obsahuje všechny tyto prvky:
i)
zajištění řádné správy dané pamětihodnosti, včetně stanovení cílů a ukazatelů,
ii)
zajištění ochrany dané pamětihodnosti a jejího zachování pro budoucí generace v souladu s příslušnými ochrannými režimy,
iii)
zajištění kvality zařízení pro přijímání návštěvníků, například kvality historických prezentací, informací pro návštěvníky a směrových informačních tabulí,
iv)
zajištění přístupu pro co nejširší veřejnost, mimo jiné prostřednictvím úprav dané pamětihodnosti nebo odborné přípravy pracovníků,
v)
věnování zvláštní pozornosti mladým lidem, a to zejména tím, že jim bude poskytnut přístup k dané pamětihodnosti za zvýhodněných podmínek,
vi)
propagace dané pamětihodnosti jako udržitelné turistické destinace,
vii)
vytvoření ucelené a komplexní komunikační strategie s důrazem na celoevropský význam dané pamětihodnosti,
viii)
zajištění co nejekologičtější správy dané pamětihodnosti.
2. Pokud jde o kritéria uvedená v odstavci 1 písmenech b) a c), každá pamětihodnost se posuzuje přiměřeným způsobem s přihlédnutím k jejím charakteristickým rysům.
Článek 8
Evropský panel odborníků
1. Zřizuje se evropský panel nezávislých odborníků (dále jen „evropský panel“), který provádí výběr a monitorování na úrovni Unie. Evropský panel zajistí řádné uplatňování stanovených kritérií v případě pamětihodností ve všech členských státech.
2. Evropský panel má 13 členů, z nichž čtyři jmenuje Evropský parlament, čtyři Rada, čtyři Komise a jednoho člena Výbor regionů, v souladu se svými příslušnými postupy. Evropský panel určí svého předsedu.
3. Členové evropského panelu jsou nezávislí odborníci se značnými zkušenostmi a odbornými znalostmi v oblastech souvisejících s cíli opatření. Každý orgán a každá instituce usiluje o to, aby se jimi jmenovaní odborníci svými odbornostmi co nejvíce vzájemně doplňovali a aby bylo zajištěno jejich geograficky vyvážené zastoupení.
4. Členové evropského panelu jsou jmenováni na tři roky.
V roce 2012 však Evropský parlament jmenuje čtyři odborníky na dva roky, Rada čtyři odborníky na tři roky, Komise čtyři odborníky na jeden rok a Výbor regionů jednoho odborníka na tři roky.
5. Členové evropského panelu ohlásí jakýkoli existující nebo možný konflikt zájmů ve vztahu k určité pamětihodnosti. Pokud člen učiní takové prohlášení nebo pokud vyjde najevo střet zájmů, neúčastní se dotyčný člen hodnocení této pamětihodnosti ani jiných pamětihodností nacházejících se v dotyčném členském státě nebo v dotyčných členských státech.
6. Komise zveřejní veškeré zprávy, doporučení a oznámení evropského panelu.
Článek 9
Formulář žádosti
S cílem zajistit, aby příslušné postupy byly co nejúčelnější a nejjednodušší, vypracuje Komise na základě stanovených kritérií společný formulář žádosti (dále jen „formulář žádosti“), který bude používán pro všechny pamětihodnosti ucházející se o označení.
Článek 10
Předběžný výběr na vnitrostátní úrovni
1. Za předběžný výběr pamětihodností za účelem udělení označení odpovídají členské státy.
2. Každý členský stát může jednou za dva roky provést předběžný výběr nejvýše dvou pamětihodností.
3. Předběžný výběr vychází ze stanovených kritérií a z formuláře žádosti.
4. Každý zúčastněný členský stát stanoví vlastní postupy a vlastní časový rozvrh pro předběžný výběr v souladu se zásadou subsidiarity, přičemž usiluje o to, aby administrativní opatření byla co nejjednodušší a nejflexibilnější. Formuláře žádostí předběžně vybraných pamětihodností předloží zúčastněný členský stát Komisi do 1. března roku konání výběrového řízení, podle časového rozvrhu uvedeného v příloze.
5. Komise zveřejní úplný seznam předběžně vybraných pamětihodností a uvědomí o něm ihned po dokončení fáze předběžného výběru Evropský parlament, Radu a Výbor regionů tak, aby Evropský parlament, Rada, Výbor regionů, členské státy nebo jakákoli jiná osoba či subjekt mohly sdělit Komisi jakékoli připomínky, které by mohly ovlivnit výběr daných pamětihodností.
Článek 11
Výběr na úrovni Unie
1. Výběr pamětihodností za účelem udělení označení provádí evropský panel pod vedením Komise.
2. Evropský panel vyhodnotí žádosti předběžně vybraných pamětihodností a vybere nejvýše jednu pamětihodnost z každého členského státu. V případě potřeby si může vyžádat další informace a uspořádat návštěvy příslušných pamětihodností.
3. Výběr vychází ze stanovených kritérií a z formuláře žádosti. Evropský panel patřičně zohlední připomínky uvedené v čl. 10 odst. 5.
4. Evropský panel vydá zprávu o předběžně vybraných pamětihodnostech a nejpozději do konce roku konání výběrového řízení ji předloží Komisi. Uvedená zpráva zahrnuje doporučení pro udělení označení a obsahuje doprovodné vysvětlení závěrů evropského panelu týkajících se těch pamětihodností, které byly vybrány, a těch, které vybrány nebyly. Komise tuto zprávu neprodleně zašle pro informaci Evropskému parlamentu, Radě a Výboru regionů.
5. Pamětihodnosti ucházející se o označení, které nejsou vybrány, mohou v následujících letech podat novou žádost o předběžný výběr na vnitrostátní úrovni.
Článek 12
Nadnárodní pamětihodnosti
1. Aby byla nadnárodní pamětihodnost způsobilá k udělení označení, musí splňovat všechny tyto podmínky:
a)
každá zúčastněná pamětihodnost zcela splňuje stanovená kritéria;
b)
jedna ze zúčastněných pamětihodností je určena jako koordinátor, který bude společným kontaktním místem pro Komisi;
c)
žádost je podána pod společným názvem;
d)
v příslušných případech je doložena jasná tematická spojitost.
2. Žádosti se v případě nadnárodních pamětihodností řídí stejným postupem jako žádosti pro jiné pamětihodnosti. Po konzultaci mezi zúčastněnými pamětihodnostmi, do níž jsou zapojeny příslušné vnitrostátní orgány, se u každé ze zúčastněných pamětihodností vyplní formulář žádosti, který se zašle koordinátorovi. Nadnárodní pamětihodnosti jsou předběžně vybírány členským státem koordinátora v rámci početních limitů pro pamětihodnosti stanovených v čl. 10 odst. 2 a jsou navrhovány jménem všech dotčených členských států poté, co s tím tyto členské státy souhlasily.
3. Jakmile je nadnárodní pamětihodnost vybrána, označení se udělí nadnárodní pamětihodnosti jako celku a pod společným názvem.
4. Pokud určitá nadnárodní pamětihodnost splňuje všechna kritéria, bude této pamětihodnosti při výběru dána přednost.
Článek 13
Národní tematicky vázané pamětihodnosti
1. Aby byla národní tematicky vázaná pamětihodnost způsobilá k udělení označení, musí splňovat všechny tyto podmínky:
a)
je doložena přidaná hodnota společné žádosti z celoevropského hlediska v porovnání s žádostmi podanými samostatně;
b)
je doložena jasná tematická spojitost;
c)
každá zúčastněná pamětihodnost zcela splňuje stanovená kritéria;
d)
jedna ze zúčastněných pamětihodností je určena jako koordinátor, který bude společným kontaktním místem pro Komisi;
e)
žádost je podána pod společným názvem.
2. Žádosti se v případě národních tematicky vázaných pamětihodností řídí stejným postupem jako žádosti pro jiné pamětihodnosti. U každé ze zúčastněných pamětihodností se vyplní formulář žádosti, který se zašle koordinátorovi. Národní tematicky vázané pamětihodnosti jsou předběžně vybírány dotčeným členským státem v rámci početních limitů pro pamětihodnosti stanovených v čl. 10 odst. 2.
3. Jakmile je národní tematicky vázaná pamětihodnost vybrána, označení se udělí národní tematicky vázané pamětihodnosti jako celku a pod společným názvem.
Článek 14
Určení
1. Pamětihodnosti, kterým se udělí označení, určí Komise, přičemž řádně zohlední doporučení evropského panelu. Komise o udělení označení uvědomí Evropský parlament, Radu a Výbor regionů.
2. Označení se uděluje na neomezenou dobu za podmínek stanovených v článku 15 a s výhradou pokračování opatření, aniž je dotčen článek 16.
Článek 15
Monitorování
1. Každá pamětihodnost, které bylo uděleno označení, je pravidelně monitorována, aby se zaručilo, že i nadále splňuje stanovená kritéria a dodržuje projekt a pracovní plán, které byly předloženy v její žádosti.
2. Jednotlivé členské státy jsou odpovědné za monitorování všech pamětihodností nacházejících se na jejich území. Za monitorování nadnárodní pamětihodnosti je odpovědný členský stát koordinátora.
3. Členské státy shromažďují všechny nezbytné informace a jednou za čtyři roky vypracují zprávu podle časového rozvrhu uvedeného v příloze. Členské státy zašlou uvedenou zprávu Komisi do 1. března roku, v němž probíhá monitorování. Komise předá tuto zprávu k posouzení evropskému panelu.
4. Do konce roku, v němž probíhá monitorování, vydá evropský panel zprávu o stavu pamětihodností, jimž bylo uděleno označení, která bude v případě potřeby obsahovat doporučení, k nimž je nutno přihlédnout v následujícím monitorovacím období.
5. Komise stanoví ve spolupráci s evropským panelem společné ukazatele pro členské státy, aby byl zajištěn jednotný přístup k monitorování.
Článek 16
Odejmutí nebo vzdání se označení
1. Pokud evropský panel zjistí, že určitá pamětihodnost již nesplňuje stanovená kritéria nebo že přestal být dodržován projekt a pracovní plán předložený v žádosti, zahájí prostřednictvím Komise dialog s dotčeným členským státem s cílem usnadnit nezbytné změny u dané pamětihodnosti.
2. Pokud do 18 měsíců od zahájení dialogu nejsou u dané pamětihodnosti nezbytné změny provedeny, uvědomí evropský panel o této skutečnosti Komisi. K oznámení je připojeno odůvodnění a zahrnuje praktická doporučení, jak situaci zlepšit.
3. Pokud do 18 měsíců od oznámení uvedeného v odstavci 2 nejsou praktická doporučení provedena, vydá evropský panel doporučení Komisi, aby bylo označení dané pamětihodnosti odejmuto.
4. Pokud evropský panel zjistí, že určitá pamětihodnost, která je součástí nadnárodní pamětihodnosti nebo národní tematicky vázané pamětihodnosti, již nesplňuje stanovená kritéria nebo že přestal být dodržován projekt a pracovní plán předložený v žádosti, použije se postup stanovený v odstavcích 1, 2 a 3. Odejmutí stanovené v tomto odstavci se vztahuje na nadnárodní pamětihodnost nebo národní tematicky vázanou pamětihodnost jako celek. V případech, v nichž není ohrožena soudržnost dané nadnárodní pamětihodnosti nebo národní tematicky vázané pamětihodnosti, však může evropský panel doporučit, aby odejmutí bylo omezeno na dotčenou zúčastněnou pamětihodnost.
5. Rozhodnutí o odejmutí označení přijímá Komise, přičemž řádně zohlední doporučení uvedené v odstavci 3. Komise o svém rozhodnutí odejmout označení uvědomí Evropský parlament, Radu a Výbor regionů.
6. Pamětihodnosti se mohou označení kdykoli vzdát a v takových případech uvědomí dotčené členské státy, které poté uvědomí Komisi. Komise toto vzdání se označení formálně schválí a uvědomí Evropský parlament, Radu a Výbor regionů.
Článek 17
Praktická ujednání
1. Opatření provádí Komise. Komise zejména:
a)
zajišťuje celkovou soudržnost a kvalitu opatření;
b)
zajišťuje koordinaci mezi členskými státy a evropským panelem;
c)
s ohledem na cíle a kritéria stanovuje v úzké spolupráci s evropským panelem pokyny na podporu výběrových řízení a monitorování;
d)
poskytuje podporu evropskému panelu.
2. Komise je odpovědná za šíření informací týkajících se označení a za zajištění jeho zviditelnění na úrovni Unie, zejména vytvořením a provozováním zvláštních internetových stránek. Komise rovněž zajistí, aby bylo pro toto označení vytvořeno logo.
3. Komise podporuje činnosti zaměřené na vytváření sítí pamětihodností, kterým bylo uděleno označení.
4. Činnosti podle odstavců 2 a 3 tohoto článku a náklady na činnost evropského panelu jsou financovány prostřednictvím finančního krytí stanoveného v článku 20.
Článek 18
Hodnocení
1. Komise zajistí externí a nezávislé hodnocení opatření. Toto hodnocení proběhne jednou za šest let podle časového rozvrhu uvedeného v příloze a posoudí všechny aspekty, včetně účinnosti procesů souvisejících s prováděním opatření, počtu pamětihodností, dopadů opatření, rozšíření jeho územní oblasti působnosti a toho, jak by bylo možné je zlepšit a zda by mělo pokračovat.
2. Komise předloží zprávu o hodnocení stanoveném v odstavci 1 Evropskému parlamentu, Radě a Výboru regionů do šesti měsíců od jeho dokončení a případně k ní přiloží příslušné návrhy.
Článek 19
Přechodná ustanovení
1. Členské státy, které se neúčastnily mezivládní iniciativy týkající se označení „Evropské dědictví“ z roku 2006 (dále jen „mezivládní iniciativa“), mají možnost předběžně vybrat v roce 2013 až čtyři pamětihodnosti pro udělení označení.
2. Členské státy, které se účastnily mezivládní iniciativy, mají možnost předběžně vybrat v roce 2014 až čtyři pamětihodnosti pro udělení označení. Mohou navrhovat pamětihodnosti, kterým již bylo uděleno označení v rámci mezivládní iniciativy.
3. Všechny pamětihodnosti uvedené v odstavcích 1 a 2 jsou posuzovány evropským panelem na základě stejných kritérií a řídí se stejným postupem, jež platí pro ostatní pamětihodnosti.
4. Pokud některá z pamětihodností uvedených v odstavcích 1 a 2 nesplňuje stanovená kritéria nebo pokud jsou zapotřebí další informace, zahájí evropský panel prostřednictvím Komise dialog s příslušným členským státem s cílem posoudit, zda lze žádost před přijetím rozhodnutí vylepšit. V případě potřeby lze uspořádat návštěvy příslušné pamětihodnosti.
Článek 20
Finanční ustanovení
1. Finanční krytí na provádění opatření v období od 1. ledna 2012 do 31. prosince 2013 činí 650 000 EUR.
2. Roční rozpočtové prostředky schvaluje rozpočtový orgán v mezích víceletého finančního rámce.
Článek 21
Vstup v platnost
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Ve Štrasburku dne 16. listopadu 2011.