ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 27ης Ιουλίου 2011
σχετικά με την κρατική ενίσχυση για τη χρηματοδότηση της ανίχνευσης μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΜΣΕ) σε βοοειδή που εφαρμόστηκε από το Βέλγιο [κρατική ενίσχυση C 44/08 (πρώην NN 45/04)]
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 5457]
(Τα κείμενα στη γαλλική και ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)
(2011/678/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το πρώτο εδάφιο του άρθρου 108 παράγραφος 2 αυτής (1),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, σύμφωνα με το ανωτέρω άρθρο (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Η Επιτροπή, μετά από καταγγελίες που έλαβε τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο 2004, έχει διενεργήσει προκαταρκτική έρευνα με αντικείμενο την ενίσχυση που δόθηκε από το βελγικό κράτος για την κάλυψη των δαπανών για τις δοκιμές ανίχνευσης μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών σε βοοειδή (εφεξής «δοκιμές ΜΣΕ»).
(2)
Μετά τις καταγγελίες, στις 27 Ιανουαρίου 2004, η Επιτροπή απηύθυνε προς τις βελγικές αρχές επιστολή με την οποία ζητούσε πληροφορίες σχετικά με το εν λόγω μέτρο. Παράλληλα, κοινοποιήθηκε από τις βελγικές αρχές το μέτρο ενίσχυσης για τη χρηματοδότηση της ανίχνευσης μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΜΣΕ) σε ζώα σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΣΛΕΕ») (μέσω επιστολής της 23ης Ιανουαρίου 2004, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2004) και καταχωρήθηκε με τον αριθμό N 54/04.
(3)
Με επιστολές της 6ης Φεβρουαρίου 2004 και της 14ης Μαΐου 2004, πρωτοκολλημένες στις 11 Φεβρουαρίου 2004 και 19 Μαΐου αντίστοιχα, οι βελγικές αρχές υπέβαλαν γραπτές πληροφορίες στην Επιτροπή.
(4)
Με επιστολή της 19ης Ιουλίου 2004, η Επιτροπή πληροφόρησε τις βελγικές αρχές ότι το μέτρο είχε μεταφερθεί στο αρχείο μη κοινοποιημένων ενισχύσεων με αριθμό NN 45/04, αφού είχε διαφανεί ότι είχε ήδη καταβληθεί μέρος των χρημάτων.
(5)
Την 1η Σεπτεμβρίου 2004 πραγματοποιήθηκε ανεπίσημη συνάντηση των βελγικών αρχών με τις υπηρεσίες της Επιτροπής.
(6)
Συμπληρωματικές πληροφορίες δόθηκαν από τις βελγικές αρχές με επιστολές της 16ης Σεπτεμβρίου 2004 και της 22ας Φεβρουαρίου 2007, πρωτοκολλημένες στις 20 Σεπτεμβρίου 2004 και 22 Φεβρουαρίου 2007 αντιστοίχως.
(7)
Με επιστολή της 26ης Νοεμβρίου 2008, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Βέλγιο την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με το εν λόγω μέτρο. Η απόφαση δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το εν λόγω μέτρο.
(8)
Με επιστολή της 19ης Δεκεμβρίου 2008, πρωτοκολλημένη στις 26 Δεκεμβρίου 2008, το Βέλγιο ζήτησε παράταση της προθεσμίας για την υποβολή απάντησης. Η εν λόγω παράταση του χορηγήθηκε με επιστολή της 13ης Ιανουαρίου 2009. Το Βέλγιο υπέβαλε παρατηρήσεις με επιστολή της 25ης Φεβρουαρίου 2009 πρωτοκολλημένη στις 6 Μαρτίου 2009.
(9)
Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις εκ μέρους ενδιαφερομένων μερών.
(10)
Με επιστολή της 17ης Ιουλίου 2009, η Επιτροπή έθεσε συμπληρωματικές ερωτήσεις στο Βέλγιο σχετικά με τις παρατηρήσεις που είχε υποβάλει. Με επιστολή της 4ης Σεπτεμβρίου 2009, πρωτοκολλημένη στις 8 Σεπτεμβρίου 2009, το Βέλγιο ζήτησε παράταση της προθεσμίας για την υποβολή απάντησης. Η απάντηση του Βελγίου υποβλήθηκε στην Επιτροπή με επιστολή της 16ης Οκτωβρίου 2009, πρωτοκολλημένη στις 20 Οκτωβρίου 2009.
(11)
Στις 2 Οκτωβρίου 2009 και στις 30 Οκτωβρίου 2009 πραγματοποιήθηκαν δύο συναντήσεις μεταξύ των βελγικών αρχών και των υπηρεσιών της Επιτροπής.
(12)
Κατόπιν των συναντήσεων αυτών, το Βέλγιο απέστειλε την 14η Δεκεμβρίου 2009 συμπληρωματικές πληροφορίες, οι οποίες πρωτοκολλήθηκαν στις 16η Δεκεμβρίου 2009. Λόγω της παράλληλης έρευνας των βελγικών αρχών ανταγωνισμού σχετικά με πιθανές συμφωνίες μεταξύ των εργαστηρίων, το Βέλγιο υπέβαλε αιτήματα παράτασης της προθεσμίας την 21η Ιανουαρίου 2010, την 29η Σεπτεμβρίου 2010 και την 17η Ιανουαρίου 2011. Η Επιτροπή παραχώρησε τις παρατάσεις αυτές.
(13)
Στις 22 Φεβρουαρίου 2011 η Επιτροπή υπέβαλε ένα τελευταίο αίτημα πληροφοριών στο οποίο οι βελγικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 6ης Απριλίου 2011. Η Επιτροπή παραχώρησε μία επιπλέον παράταση της προθεσμίας ώστε να δώσει στο Βέλγιο τη δυνατότητα να απαντήσει στις ερωτήσεις εν αναμονή του αποτελέσματος της έρευνας των βελγικών αρχών ανταγωνισμού.
(14)
Οι βελγικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 19ης Μαΐου 2011, πρωτοκολλημένη στις 25 Μαΐου 2011.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. Ιστορικό (4)
(15)
Τον Ιανουάριο του 2004, η Επιτροπή έλαβε μια καταγγελία σχετικά με σχέδιο βασιλικού διατάγματος, το οποίο είχε ως αντικείμενο την εισαγωγή ενός φόρου υπέρ τρίτων για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ.
(16)
Σε συνέχεια της καταγγελίας, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζήτησαν διευκρινίσεις από τις βελγικές αρχές. Απαντώντας στο εν λόγω αίτημα πληροφοριών, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι, από την 1η Ιανουαρίου 2001, οι δοκιμές ΜΣΕ ήταν υποχρεωτικές για τα βοοειδή ηλικίας άνω των 30 μηνών καθώς και για τα βοοειδή άνω των 24 μηνών τα οποία υποβάλλονται σε επείγουσα σφαγή (5). Κοινοποίησαν επίσης ένα σχέδιο βασιλικού διατάγματος σχετικά με τη χρηματοδότηση της ανίχνευσης των ΜΣΕ στα ζώα (εφεξής «βασιλικό διάταγμα ΜΣΕ»). Το εν λόγω σχέδιο βασιλικού διατάγματος είχε καταχωρηθεί με αριθμό N 54/04. Οι βελγικές αρχές ανέφεραν πως αυτό το νέο σχέδιο βασιλικού διατάγματος αποτελούσε τροποποίηση του σχεδίου βασιλικού διατάγματος που είχε κοινοποιηθεί από το Βέλγιο το 2001 και είχε εγκριθεί από την Επιτροπή με την απόφαση N 21/02 της 13ης Φεβρουαρίου 2002 (6), καθώς και ενός άλλου σχεδίου που είχε συζητηθεί ανεπίσημα με την Επιτροπή το 2003. Ωστόσο, κανένα από αυτά τα δύο σχέδια δεν είχε τεθεί σε εφαρμογή και το διάταγμα που κοινοποιήθηκε το 2004 αποτελούσε αναδιατύπωση αυτών.
(17)
Από τις πληροφορίες που υποβλήθηκαν από το Βέλγιο προκύπτει ότι το Δημόσιο είχε αναλάβει, από την 1η Ιανουαρίου 2001 (7) τις δαπάνες των δοκιμών ΜΣΕ (δηλαδή τις δαπάνες δειγματοληψίας και ανάλυσης). Από την 1η Ιανουαρίου 2002, οι δαπάνες των δοκιμών αυτών προχρηματοδοτούνταν από το Bureau d’Intervention et de Restitution belge (εφεξής το «BIRB»), εν αναμονή πολιτικής απόφασης σχετικά με το σύστημα χρηματοδότησης που θα ίσχυε.
(18)
Μετά από ορισμένες παρατηρήσεις εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής επί του κοινοποιημένου σχεδίου βασιλικού διατάγματος (N 54/04), οι βελγικές αρχές υπέβαλαν τον Μάιο του 2004 νέο σχέδιο βασιλικού διατάγματος, το οποίο επιχειρούσε να απαντήσει στις παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει η Επιτροπή και το οποίο προέβλεπε ένα σύστημα καταβολής τέλους 10,70 ευρώ για κάθε βοοειδές που θα προσκομιζόταν για σφαγή από την 1η Ιανουαρίου 2003 και το οποίο θα έπρεπε να υποβληθεί σε ταχεία δοκιμή ΜΣΕ. Οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι οι δοκιμές που είχαν πραγματοποιηθεί και προχρηματοδοτηθεί κατά τη διάρκεια του 2002 είχαν χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από έμμεσες κρατικές ενισχύσεις, δηλαδή από φόρους υπέρ τρίτων. Επιπλέον, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι από την 1η Ιανουαρίου 2003 ένα μέγιστο ποσό 40 ευρώ ανά δοκιμή χρηματοδοτείτο μέσω φόρων υπέρ τρίτων. Οι βελγικές αρχές παρείχαν λεπτομερείς πίνακες με το κόστος των δοκιμών ΜΣΕ από το 2003 καθώς και μια πρόβλεψη χρηματοδότησης των δοκιμών αυτών μέσω φόρων υπέρ τρίτων και τελών. Οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι οι προβλεπόμενες ημερομηνίες για την εφαρμογή του καθεστώτος χρηματοδότησης ήταν η 1η Ιουλίου 2004 για τα τέλη και η 1η Ιανουαρίου 2005 για τους φόρους υπέρ τρίτων.
(19)
Ενώ το κοινοποιημένο σχέδιο βασιλικού διατάγματος ανέφερε ότι ενισχύσεις χορηγούνταν και φόροι εισπράττονταν ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2002, το μέτρο καταχωρήθηκε ως μη κοινοποιημένο την 19η Ιουλίου 2004 με αριθμό NN 45/04. Το Βέλγιο ανακάλεσε την κοινοποίηση που πρωτοκολλήθηκε με τον αριθμό N 54/04.
(20)
Από τις πληροφορίες που υπέβαλε το Βέλγιο το 2004 προκύπτει ότι γενικός σκοπός ήταν η προχρηματοδότηση των δοκιμών, το ποσό της οποίας θα έπρεπε να επιστρέφεται αργότερα, ενώ η ιδέα ήταν να διατίθεται ένα μέρος του ποσού των εισφορών για την επιστροφή των δαπανών των δοκιμών που είχαν προχρηματοδοτηθεί.
(21)
Στην επιστολή τους με ημερομηνία 16 Σεπτεμβρίου 2004, οι βελγικές αρχές ανέφεραν νέο σχέδιο βασιλικού διατάγματος, όπου διατηρείται στο μέλλον η ιδέα της καταβολής τέλους 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές. Το σύνολο του ποσού που αναφέρεται στο νέο αυτό σχέδιο βασιλικού διατάγματος θα χρησιμοποιούνταν για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ σε βοοειδή τα οποία θα σφάζονταν μετά την έναρξη ισχύος του εν λόγω σχεδίου. Η επιστροφή των ποσών που υπερβαίνουν τα 40 EUR που επιτρέπονται από τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για εξετάσεις ΜΣΕ, νεκρά ζώα στην εκμετάλλευση και σφαγειοαπορρίμματα (8) της 24ης Δεκεμβρίου 2002 (εφεξής «κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ»), και τα οποία προχρηματοδοτήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2003 θα αποτελούσαν αντικείμενο άλλου σχεδίου το οποίο θα υποβαλλόταν στην Επιτροπή και θα προέβλεπε την επιστροφή αυτών των προχρηματοδοτήσεων. Το εν λόγω βασιλικό διάταγμα θεσπίστηκε την 15η Οκτωβρίου 2004 (9) και άρχισε να ισχύει την 1η Δεκεμβρίου 2004.
(22)
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρείχαν οι βελγικές αρχές, το συνολικό ύψος των προχρηματοδοτημένων δαπανών που υπερέβαιναν το ανώτατο ποσό των 40 EUR για την περίοδο μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2003 (10) και της 30ής Ιουνίου 2004 ανέρχεται σε 15 237 646 ευρώ. Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, από την 30ή Ιουνίου 2004, τηρήθηκε το ανώτατο ποσό των 40 ευρώ (11).
(23)
Στην ίδια επιστολή της 16ης Σεπτεμβρίου 2004, οι βελγικές αρχές υπέβαλαν δύο δελτία πληροφοριών σύμφωνα με το άρθρο 19 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2004 της Επιτροπής της 23ης Δεκεμβρίου 2003 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς της παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών προϊόντων. (12).
(24)
Αυτά τα δύο μέτρα αποτέλεσαν αντικείμενο δύο εξαιρέσεων, με αριθμούς XA 53/04 και XA 54/04. Όπως αναφέρεται στα σημεία 19 και ακόλουθα της απόφασης κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας, το μέτρο που εξαιρέθηκε με αριθμό XA 53/04 καλύπτει την προχρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ (13) με μέγιστο ύψος ενίσχυσης το ποσό των 40 EUR ανά δοκιμή, και τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2003. Η νομική βάση αυτού του μέτρου είναι ο νόμος της 27ης Δεκεμβρίου 2002 σχετικά με τον γενικό προϋπολογισμό δαπανών για το 2003. Το μέτρο που εξαιρέθηκε με τον αριθμό XA 54/04 προβλέπει ένα μέγιστο ύψος ενίσχυσης 33,38 EUR ανά δοκιμή και τέθηκε σε εφαρμογή την 15η Οκτωβρίου 2004. Το συγκεκριμένο μέτρο ενίσχυσης έχει αόριστη διάρκεια. Η νομική του βάση είναι ο νόμος της 27ης Δεκεμβρίου 2003 σχετικά με τον γενικό προϋπολογισμό δαπανών για το 2004.
(25)
Στην ίδια επιστολή της 16ης Σεπτεμβρίου 2004, και σε απάντηση στις ερωτήσεις που υποβλήθηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι τα εργαστήρια που επιλέχτηκαν για τη διενέργεια των δοκιμών έπρεπε να πληρούν πολύ συγκεκριμένους όρους για την πραγματοποίηση των εν λόγω αναλύσεων.
(26)
Λίγο μετά τις επιστολές της 14ης Μαΐου και της 16ης Σεπτεμβρίου 2004, οι βελγικές αρχές κοινοποίησαν δύο σχέδια βασιλικών διαταγμάτων σχετικά με τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του Ομοσπονδιακού Οργανισμού για την ασφάλεια της τροφικής αλυσίδας (εφεξής «AFSCA»). Τα μέτρα αυτά είχαν σκοπό τη θέσπιση μιας εισφοράς και ενός τέλους για την κάλυψη των δραστηριοτήτων του AFSCA. Αποτέλεσαν αντικείμενο της απόφασης C(2005)4203 της 9ης Νοεμβρίου 2005 σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις N 9/05 και N 10/05 (εφεξής «απόφαση N 9/05 και N 10/05») που αναφέρεται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Αυτά τα μέτρα θεσπίστηκαν με το βασιλικό διάταγμα της 10ης Νοεμβρίου 2005, το οποίο καθορίζει τις εισφορές που προβλέπονται στο άρθρο 4 του νόμου της 9ης Δεκεμβρίου 2004 σχετικά με τη χρηματοδότηση του AFSCA (14), καθώς και με το βασιλικό διάταγμα της 10ης Νοεμβρίου 2005 σχετικά με τα τέλη που προβλέπονται στο άρθρο 5 του νόμου της 9ης Δεκεμβρίου 2004 για τη χρηματοδότηση του AFSCA. (15). Τα δύο αυτά βασιλικά διατάγματα τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2006. Το βασιλικό διάταγμα για τις εισφορές προβλέπει την κατάργηση του βασιλικού διατάγματος της 15ης Οκτωβρίου 2004 που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (21).
(27)
Πιο συγκεκριμένα, το βασιλικό διάταγμα σχετικά με τα τέλη προβλέπει για το σφαγείο την υποχρέωση καταβολής ενός τέλους 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές ή μόνοπλο. Το βασιλικό διάταγμα σχετικά με τις εισφορές με τη σειρά του προβλέπει τη χρηματοδότηση μέρους των δοκιμών ΜΣΕ και επιβαρύνει διάφορους τομείς. Η συνολική δαπάνη για τη δοκιμή ΜΣΕ ανέρχεται σε 44,08 ευρώ, εκ των οποίων 12 ευρώ αφορούν τη δειγματοληψία (και χρηματοδοτούνται κατά 10,70 ευρώ από το σφαγείο σύμφωνα με το βασιλικό διάταγμα για τα τέλη, και κατά 1,30 ευρώ από την εισφορά), και 32,08 ευρώ που χρηματοδοτούνται από την εισφορά και καταβάλλονται απευθείας στα εργαστήρια από τον AFSCA. Στην απόφαση N 9/05 και N 10/05, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρηματοδότηση του AFSCA από τα τέλη δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση, ότι η χρηματοδότηση γενικών τυχαίων ελέγχων από τις κατ’ αποκοπήν εισφορές δεν αποτελούσε κρατική ενίσχυση, ότι η χρηματοδότηση μέρους των δαπανών για τις δοκιμές ΜΣΕ από τις εισφορές αποτελούσε κρατική ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά, και ότι η χρηματοδότηση των δαπανών άλλων δοκιμών/ελέγχων που συνδέονται με την παραγωγή/εμπορία αποτελούσε επίσης συμβατή κρατική ενίσχυση.
(28)
Τον Δεκέμβριο του 2006, η Επιτροπή έστειλε δύο νέα ερωτήματα στο Βέλγιο σχετικά με το μέτρο NN 45/04. Τα ερωτήματα αυτά αφορούσαν κυρίως την επιστροφή των ποσών που είχαν καταβληθεί ως προχρηματοδότηση από την 1η Ιανουαρίου 2003.
(29)
Στην απάντησή τους με ημερομηνία 22 Φεβρουαρίου 2007, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι επιθυμούσαν τη συνολική επιστροφή όλων των δαπανών που συνδέονται με τις αναλύσεις ΜΣΕ σε μία περίοδο 15 ετών. Στην πράξη, δημιουργήθηκε ένα σύστημα συγκεντρωτικής ανάκτησης μέσω του νέου συστήματος χρηματοδότησης του AFSCA. Από την 1η Ιανουαρίου 2006 κάθε φορέας καταβάλλει μια εισφορά στον AFSCA, και ένα μέρος αυτής της εισφοράς χρησιμοποιείται για την ανάκτηση δαπανών του παρελθόντος που συνδέονται με την προχρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ. Όλοι οι ενεργοί φορείς που διατηρούσαν βοοειδή κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου συνεισφέρουν εξίσου σε αυτό το σύστημα.
2.2. Περιεχόμενο των καταγγελιών που υποβλήθηκαν κατά του σχεδίου βασιλικού διατάγματος ΜΣΕ
(30)
Σύμφωνα με τις καταγγελίες σχετικά με το σχέδιο βασιλικού διατάγματος ΜΣΕ, η εισφορά εφαρμόζεται σε όλα τα είδη ζώων που σφάζονται σε βελγικά σφαγεία και θα επιβαλλόταν επίσης σε εισαγόμενα προϊόντα. Ένας καταγγέλλων επιβεβαίωσε ότι ένα σημαντικό ποσοστό ζώων που σφάζονται στα βελγικά σφαγεία προέρχεται από άλλα κράτη μέλη. Σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες, η εισφορά θα εισήγε διάκριση για τα εισαγόμενα ζώα δεδομένου ότι τα έσοδά της χρησιμοποιούνται για την ανάκτηση των δαπανών για δοκιμές ΜΣΕ που διενεργήθηκαν σε βελγικά βοοειδή.
2.3. Αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή στο πλαίσιο της κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας
(31)
Καταρχάς, είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί ότι η κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας αφορά την ενίσχυση της χρηματοδότησης της ανίχνευσης των ΜΣΕ στα ζώα στο Βέλγιο από την 1η Ιανουαρίου 2001, καθώς και τους μηχανισμούς χρηματοδότησης αυτών των ενισχύσεων, με εξαίρεση τις ενισχύσεις που έχουν εγκριθεί με απόφαση της Επιτροπής λόγω της συμβατότητάς τους με την εσωτερική αγορά. Συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ότι οι ενισχύσεις που εγκρίθηκαν με την απόφαση N 9/05 και N 10/05 (και οι οποίες συνδέονται με τις εισφορές και τα τέλη που χρηματοδοτούν τον AFSCA) δεν θα αξιολογηθούν ως προς τη συμβατότητά τους με τους κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις και οι οποίοι ίσχυαν κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης. Συνεπώς, η παρούσα απόφαση αναφέρεται αποκλειστικά στις ενισχύσεις που χρηματοδοτούν τις δοκιμές ΜΣΕ για την περίοδο 2001-2006, καθώς και στο σύστημα χρηματοδότησής τους δεδομένου ότι οι ενισχύσεις για τις δοκιμές ΜΣΕ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου είχαν προχρηματοδοτηθεί και αυτή η προχρηματοδότηση αποτελεί αντικείμενο επιστροφής κατανεμημένης σε περισσότερα έτη.
(32)
Για λόγους σαφήνειας, είναι απαραίτητο να υπενθυμιστεί η ορολογική διάκριση μεταξύ του τέλους και της εισφοράς: από τη μία πλευρά υπάρχουν τα τέλη ή αμοιβές που καλύπτουν τις δαπάνες μιας παρεχόμενης υπηρεσίας. Στην προκειμένη περίπτωση, ανέρχονται σε 10,70 EUR και εισπράττονται από την 1η Δεκεμβρίου 2004 βάσει του βασιλικού διατάγματος ΜΣΕ, και στη συνέχεια βάσει του βασιλικού διατάγματος για τα τέλη που χρηματοδοτούν τον AFSCA. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν οι επιβαρύνσεις ή εισφορές, που καταβάλλονται βάσει του βασιλικού διατάγματος της 10ης Νοεμβρίου 2005, οι οποίες εισπράττονται από τον AFSCA, και οι οποίες βαρύνουν εκμεταλλεύσεις που βρίσκονται στο βελγικό έδαφος και κατανέμονται σε 7 τομείς (βλέπε αιτιολογική σκέψη 29 της απόφασης N 9/05 και N 10/05).
(33)
Στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μέτρα ενίσχυσης για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ χρηματοδοτούνταν και εξακολουθούν να χρηματοδοτούνται στο Βέλγιο από επιδοτήσεις και από ένα σύστημα φορολογικών επιβαρύνσεων υπέρ τρίτων που περιλαμβάνει ταυτόχρονα τέλη και εισφορές. Ένα μέρος των εσόδων από αυτά τα τέλη και τις εισφορές προορίζεται για την επιστροφή της προχρηματοδότησης των δοκιμών.
(34)
Η Επιτροπή είχε θίξει πολλά προβλήματα και είχε αναφέρει ότι χρειαζόταν περαιτέρω πληροφορίες ώστε να καταλήξει σε μια τελική αξιολόγηση των εν λόγω μέτρων: κατά πρώτον, εγείρονταν ερωτήματα όσον αφορά την ύπαρξη πλεονεκτήματος για τους δικαιούχους των υπηρεσιών. Πράγματι, δεν είναι σαφές εάν τα τέλη για τις δοκιμές ΜΣΕ κάλυπταν το μέρος των δαπανών των δοκιμών που δεν καλυπτόταν από κρατική ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά. Δεν ήταν γνωστό το ακριβές κόστος αυτών των δοκιμών ούτε η πρόσθετη πηγή χρηματοδότησης στην περίπτωση όπου τα τέλη δεν επαρκούσαν για την κάλυψη των συνολικών δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ. Δεν είχε επίσης διαπιστωθεί εάν οι όροι υπό τους οποίους ο AFSCA παρείχε τις υπηρεσίες ανταποκρίνονταν στην τιμή της αγοράς, ιδίως διότι οι βελγικές αρχές δεν είχαν καταδείξει με σαφήνεια ότι η επιλογή εργαστηρίων είχε πραγματοποιηθεί μέσω ανοιχτής και διαφανούς διαδικασίας.
(35)
Δεύτερον, ο μηχανισμός των καταβολών δεν ήταν σαφής: πιο συγκεκριμένα, οι δικαιούχοι και οι υπόχρεοι δεν είχαν καθοριστεί σαφώς, και ο μηχανισμός επιστροφής της προχρηματοδότησης των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ δεν ήταν σαφής. Εγείρονταν επιπλέον ερωτήματα όσον αφορά τους όρους που έπρεπε να πληρούν οι φόροι υπέρ τρίτων ώστε να θεωρείται ότι συμμορφώνονται με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, ιδίως σε ό,τι αφορά την εξαίρεση των εισαγόμενων προϊόντων από φόρους υπέρ τρίτων, σε ό,τι αφορά το ερώτημα εάν τα εξαγόμενα προϊόντα επωφελούνταν του μέτρου ενίσχυσης το οποίο χρηματοδοτούσαν οι φόροι και αν οι επιβαρύνσεις επηρέαζαν την τιμή των τελικών προϊόντων δεδομένου ότι αυτή είχε καθοριστεί από τις αλλαγές της προσφοράς και της ζήτησης στην ελεύθερη αγορά.
3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΕΛΓΙΟ
(36)
Οι παρατηρήσεις του Βελγίου σε απάντηση των αμφιβολιών που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας παραλήφθηκαν από την Επιτροπή στις 27 Φεβρουαρίου 2009. Συνοψίζονται ως εξής:
3.1. Χαρακτηρισμός της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ ως κρατικών ενισχύσεων
(37)
Καταρχάς, το Βέλγιο αμφισβητεί τον χαρακτηρισμό της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ ως κρατικής ενίσχυσης από την Επιτροπή, λόγω του υποχρεωτικού χαρακτήρα αυτών των δοκιμών. Μάλιστα το Βέλγιο υποστηρίζει ότι η υποχρέωση διενέργειας δοκιμών ΜΣΕ επιβάλλεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 999/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (16) με σκοπό την προστασία της δημόσιας υγείας. Για να στηρίξει τη θέση του, αναφέρει δύο αποφάσεις (17) όπου το Δικαστήριο έκρινε πως οι δαπάνες των ελέγχων που διενεργούνται για την προστασία της δημόσιας υγείας δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αμοιβή για υπηρεσία και ότι η αρχή οφείλει να καλύψει η ίδια τις εν λόγω δαπάνες. Το Βέλγιο αναγνωρίζει ότι οι εν λόγω αποφάσεις αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών και όχι τις κρατικές ενισχύσεις, αλλά εκτιμά πως ο συλλογισμός είναι μεταθετός στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων.
(38)
Επιπλέον, το Βέλγιο αναφέρει ότι, εφόσον ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 999/2001 δεν επιβάλει ότι οι δαπάνες των ελέγχων βαρύνουν τις επιχειρήσεις, ένα κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει σχετικά με το «κανονικό» σύστημα χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ. Επομένως, σύμφωνα με το Βέλγιο, το κριτήριο της επιλεκτικότητας όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να αξιολογείται σε σχέση με αυτό το κανονικό σύστημα (18). Θα μπορούσε να γίνεται λόγος για κρατικές ενισχύσεις μόνο στην περίπτωση όπου ορισμένοι τομείς ή επιχειρήσεις θα έχαιραν προνομιακής μεταχείρισης σε σχέση με το κανονικό σύστημα που έχει επιλεγεί από το Βέλγιο. Το Βέλγιο σημειώνει ότι η Επιτροπή φαίνεται να υποστηρίζει ότι ο κανόνας πρέπει να είναι οι δαπάνες να βαρύνουν τους γεωργούς, κάτι το οποίο ωστόσο δεν προκύπτει από την ισχύουσα νομοθεσία. Εάν η ύπαρξη διαφορετικών συστημάτων χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, κατά την άποψη του Βελγίου αυτό θα έπρεπε να λυθεί μέσω της εναρμόνισης των νομοθεσιών (19), αλλά δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση πρόβλημα κρατικών ενισχύσεων. Το Βέλγιο αναφέρει επίσης την απόφαση GEMO (20) αλλά θεωρεί ότι αυτή δεν τροποποιεί την προσέγγισή του στην προκειμένη περίπτωση. Στην επιστολή του με ημερομηνία 16 Οκτωβρίου 2009, το Βέλγιο επαναλαμβάνει ότι δεν συμφωνεί με τον χαρακτηρισμό της κρατικής ενίσχυσης που χρησιμοποιεί η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Ωστόσο, σε πνεύμα συνεργασίας, το Βέλγιο τάχθηκε με τη λογική της Επιτροπής για να διασαφηνίσει τα σημεία που επισημάνθηκαν στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας.
3.2. Χαρακτηρισμός του τέλους
(39)
Το Βέλγιο εκτιμά ότι το τέλος των 10,70 EUR ανά εξεταζόμενο βοοειδές δεν πρέπει να θεωρείται ότι συνιστά κρατική ενίσχυση.
(40)
Σύμφωνα με το Βέλγιο, δεν μπορεί να τίθεται θέμα κρατικής ενίσχυσης παρά μόνο στο μέτρο όπου παραχωρείται πλεονέκτημα υπέρ μιας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων. Συνεπώς, στο πλαίσιο της καταβολής ενός τέλους, δεν μπορεί να τίθεται θέμα πλεονεκτήματος παρά μόνο στην περίπτωση όπου το χορηγούμενο πλεονέκτημα είναι ανώτερο από το καταβληθέν ποσό. Αν ένα μέρος των δοκιμών ΜΣΕ χρηματοδοτείται από τις αρχές, το τελικό πλεονέκτημα του οποίου επωφελείται ο γεωργός αντιστοιχεί στο κόστος της δοκιμής μετά την αφαίρεση του καταβληθέντος τέλους.
(41)
Το Βέλγιο προχωρά περισσότερο τον συλλογισμό αυτό προβάλλοντας το επιχείρημα ότι σε περίπτωση επιστροφής της δαπάνης αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να απαιτείται υψηλότερη συνολική πληρωμή εκ μέρους του γεωργού. Εάν το συνολικό κόστος της δοκιμής πρέπει να επιστραφεί, αυτό θα σήμαινε τελικά πως αυτό το κόστος προστίθεται στο ποσό του τέλους που έχει ήδη καταβληθεί.
(42)
Το Βέλγιο υπογραμμίζει ότι στη νομολογία του Δικαστηρίου, τίθεται θέμα κρατικών ενισχύσεων μόνο στην περίπτωση όπου τα έσοδα από τα τέλη χρησιμοποιούνται προς όφελος μιας συγκεκριμένης ομάδας και δεν ωφελούν ισότιμα όλους όσοι έχουν καταβάλει τέλος (21). Στην προκειμένη περίπτωση, το τέλος των 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές βαρύνει τους οικονομικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή βοείου κρέατος. Τα 10,70 ευρώ που χρησιμοποιούνται για τη δοκιμή δεν συνιστούν κανένα οικονομικό όφελος για εκείνους και δεν μπορούν συνεπώς να θεωρηθούν ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ.
(43)
Σύμφωνα με το Βέλγιο, η Επιτροπή ακολούθησε παρόμοιο συλλογισμό στην απόφασή της N 9/05 και N 10/05. Το Βέλγιο αναφέρει ότι στην εν λόγω απόφαση το τέλος των 10,70 ευρώ δεν χαρακτηρίστηκε ως κρατική ενίσχυση (βλέπε αιτιολογική σκέψη 98 της απόφασης). Παρόμοιος συλλογισμός ακολουθήθηκε στην απόφαση N 21/02, όπου ένα μέρος των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ που χρηματοδοτούνταν εν μέρει από τα τέλη του τομέα δεν θεωρήθηκε ως κρατική ενίσχυση.
(44)
Στην επιστολή τους με ημερομηνία 16 Οκτωβρίου 2009, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι το τέλος επιβάρυνε τον γεωργό και αφορούσε ένα μέρος των οικονομικών δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ. Απαντώντας στην ερώτηση που υπέβαλε η Επιτροπή προκειμένου να διασαφηνιστεί αν το ποσό του τέλους αντιστοιχούσε στην πραγματική οικονομική δαπάνη για την παροχή υπηρεσιών εκ μέρους των εργαστηρίων, το Βέλγιο απάντησε ότι το τέλος αντιστοιχούσε μόνο σε ένα μέρος της δαπάνης των δοκιμών ΜΣΕ, όπως αναφέρεται στην απόφαση N 9/05 και N 10/05. Ο συλλογισμός που διατυπώθηκε από την Επιτροπή στην ίδια απόφαση, στις αιτιολογικές σκέψεις 61 έως 66 και που κατέληγε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει αντιστοιχία μεταξύ των δαπανών για τις παρεχόμενες υπηρεσίες και του ποσού των τελών, αναφερόταν σε άλλες παρεχόμενες υπηρεσίες εκτός των δοκιμών ΜΣΕ. Το Βέλγιο επαναλαμβάνει ότι όσον αφορά τις δοκιμές ΜΣΕ, η απόφαση N 9/05 και N 10/05 κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η παροχή υπηρεσιών υπό μορφή δοκιμών ΜΣΕ συνιστούσε όντως κρατική ενίσχυση, αλλά το ποσό του τέλους (δηλαδή 10,70 ευρώ) δεν συνιστούσε ενίσχυση και έπρεπε να αφαιρεθεί από τη δαπάνη των δοκιμών.
3.3. Απουσία υπεραντιστάθμισης/πλεονάζουσας αμοιβής και συμμόρφωση των τιμών των δοκιμών με τις τιμές της αγοράς
(45)
Το Βέλγιο κάνει αναφορά στο σημείο 132 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας και τα δασοκομίας 2007-2013 (22) (εφεξής «γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2007-2013»), όπου αναφέρεται ότι τα 40 ευρώ ανά δοκιμή αποτελεί«την καλύτερη διαθέσιμη σήμερα τιμή στην Κοινότητα». Από τον Ιούλιο του 2005, οι προτεινόμενες από τον AFSCA τιμές είναι κάτω των 40 ευρώ. Αυτό σύμφωνα με τις βελγικές αρχές δείχνει ότι οι τιμές που εφαρμόζονται στο Βέλγιο συμμορφώνονται με τις τιμές της αγοράς. Στην απόφαση της N 9/05 και N 10/05, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι τα εργαστήρια είχαν επιλεγεί μέσω ανοιχτών, διαφανών και χωρίς διακρίσεις διαδικασιών, και ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί πως οι φορείς παροχής υπηρεσιών (δηλαδή τα εργαστήρια) επωφελούνται από κρατικές ενισχύσεις. Έκτοτε η κατάσταση παραμένει αμετάβλητη. Επιπλέον, οι βελγικές αρχές ανταγωνισμού διενεργούν την περίοδο αυτή έρευνα σχετικά με τις συμφωνίες τιμών μεταξύ των εργαστηρίων στο πλαίσιο των δοκιμών ΜΣΕ. Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, αυτό δείχνει σαφώς ότι δεν επιθυμούν σε καμία περίπτωση να καταβάλουν πρόσθετη τιμή στα εργαστήρια. Στην επιστολή τους με ημερομηνία 16 Οκτωβρίου 2009, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι η εξέταση ενδεχόμενης συμφωνίας μεταξύ των εργαστηρίων θα συνεχιζόταν και ότι αυτή η έρευνα θα λάμβανε κανονικά τέλος κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου του 2010.
3.4. Επιβάρυνση στις εξαγωγές και τις εισαγωγές
(46)
Οι βελγικές αρχές αναφέρουν ότι οι εισφορές και τα τέλη δεν εφαρμόστηκαν ποτέ στις εισαγωγές και εξαγωγές. Μόνο οι επιχειρήσεις που εδρεύουν στο Βέλγιο οφείλουν να καταβάλουν εισφορά και μόνο τα βοοειδή που σφάζονται στο Βέλγιο και είναι άνω των 30 μηνών υπόκεινται στην καταβολή τέλους 10,70 ευρώ.
(47)
Το Βέλγιο υπογραμμίζει ότι η Επιτροπή έχει ήδη εξετάσει αυτά τα μέτρα στο πλαίσιο της απόφασης N 9/05 και N 10/05 και έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι εισφορές δεν εισήγαν διακρίσεις ως προς τα εισαγόμενα ή εξαγόμενα προϊόντα και δεν ήταν αντίθετες με τις διατάξεις της συνθήκης.
3.5. Απουσία μηχανισμού με τον οποίο τα σφαγεία μετακυλίουν το τέλος στους παραγωγούς ή σε άλλους φορείς της αγοράς
(48)
Οι βελγικές αρχές αναφέρουν ότι τα σφαγεία μετακυλίουν το κόστος των τελών στους πελάτες τους όπως κάθε κανονική επιχείρηση μετακυλίει οποιαδήποτε έξοδα προκύψουν στους πελάτες της. Οι συνήθεις μηχανισμοί της αγοράς αναλαμβάνουν συνεπώς αυτή τη μετακύλιση. Επιπλέον, η αναγραφή της δαπάνης του τέλους σε ξεχωριστή θέση στα τιμολόγια που εκδίδονται στους παραγωγούς αποτελεί συνήθη πρακτική. Στο πλαίσιο αυτό, το Βέλγιο αναφέρει τις αιτιολογικές σκέψεις 93 και 95 της απόφασης N 9/05 και N 10/05 όπου τα κριτήρια που προβλέπονται στο σημείο 25 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ θεωρείται ότι πληρούνται.
3.6. Χαρακτηρισμός των δικαιούχων ως μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (εφεξής «ΜΜΕ»)
(49)
Το Βέλγιο αναφέρει ότι όλοι οι γεωργοί στο Βέλγιο είναι ΜΜΕ, βάσει των ακόλουθων όρων: απασχολούν λιγότερα από 250 άτομα, ο ετήσιος κύκλος εργασιών τους δεν υπερβαίνει τα 40 εκατ. ευρώ ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισμού τους δεν υπερβαίνει τα 27 εκατ. ευρώ, και η επιχείρηση δεν ανήκει σε ποσοστό 25 % ή άνω σε άλλη επιχείρηση ή άλλες επιχειρήσεις οι οποίες δεν είναι ΜΜΕ.
3.7. Παρατηρήσεις σχετικά με τη συμβατότητα των ενισχύσεων κατά τη διάρκεια των τριών περιόδων που προσδιορίζονται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας (2001 έως 2003, 2003 έως 2007, μετά το 2007)
(50)
Η περίοδος από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως την 1η Ιανουαρίου 2003 δεν απαιτεί ιδιαίτερες παρατηρήσεις εκ μέρους του Βελγίου δεδομένου ότι η ίδια η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα της πιθανής συμβατότητας στην αιτιολογική σκέψη 80 της απόφασης κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Αναφέρει ωστόσο ότι οι ενισχύσεις δεν υπερέβαιναν το 100 % των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν και είναι διατεθειμένη να υποβάλλει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτό αν είναι αναγκαίο.
(51)
Το Βέλγιο ωστόσο επιμένει ότι αυτές οι πληροφορίες παρέχονται μόνο επικουρικώς, δεδομένης της αρχικής του άποψης ότι δεν μπορεί να γίνεται λόγος για κρατικές ενισχύσεις στην παρούσα περίπτωση διότι εναπόκειται στο Βέλγιο να επιλέξει τον τρόπο χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ.
(52)
Κατά τη διάρκεια της περιόδου από την 1η Ιανουαρίου 2003 έως την 1η Ιανουαρίου 2007, το Βέλγιο αναφέρει ότι δεν καταβλήθηκε καμία ενίσχυση η οποία να υπερβαίνει το 100 % του κόστους της δοκιμής. Το Βέλγιο κάνει αναφορά στην απόφαση N 9/05 και N 10/05 όπου έχει ήδη εξεταστεί το θέμα αυτό.
(53)
Όσον αφορά την περίοδο που αρχίζει από την 1η Ιανουαρίου 2007, το Βέλγιο δεν χορήγησε ποτέ ενίσχυση που να υπερβαίνει τα 40 ευρώ δεδομένου ότι το κόστος των δοκιμών ήταν μικρότερο των 40 ευρώ.
(54)
Σε παράρτημα των παρατηρήσεων αυτών, το Βέλγιο υποβάλλει μια λεπτομερή χρονολογία των μέτρων που ελήφθησαν στο πλαίσιο της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ. Δεδομένου ότι αυτές οι πληροφορίες αναφέρονται σε μεγάλο βαθμό στο περιγραφικό μέρος της παρούσας απόφασης, η χρονολογική παράθεση δεν αναφέρεται εκτενώς σε αυτή την ενότητα. Ωστόσο ορισμένα στοιχεία θα αναφερθούν επίσης στη συνέχεια.
(55)
Η χρονολογία της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ παρουσιάζεται με τον εξής τρόπο:
-
από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001: πλήρης χρηματοδότηση των δοκιμών από το δημόσιο ταμείο,
-
από την 1η Ιανουαρίου 2002 έως τις 30 Ιουνίου 2004: προχρηματοδότηση των δοκιμών από το BIRB. Το συνολικό ύψος της προχρηματοδότησης από το BIRB ανέρχεται στα 67 156 527,65 ευρώ,
-
από την 1η Ιουλίου 2004 έως την 30ή Νοεμβρίου 2004: προχρηματοδότηση από τον AFSCA,
-
από την 1η Δεκεμβρίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005: τέλος 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές σύμφωνα με το βασιλικό διάταγμα της 15ης Οκτωβρίου 2004, με επιπρόσθετη χρηματοδότηση από τα αποθεματικά του AFSCA και την επιστρεπτέα προκαταβολή που έθεσε στη διάθεσή του το δημόσιο ταμείο,
-
από την 1η Ιανουαρίου 2006: χρηματοδότηση μέσω τέλους 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές και μέσω εισφορών που επιβάλλονται σε 7 διαφορετικούς τομείς (23). Οι εν λόγω εισφορές χρησιμοποιούνται επίσης για την επιστροφή των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ που είχαν προχρηματοδοτηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2002. Στη συνέχεια, από την 1η Ιανουαρίου 2008 το τέλος αναπροσαρμόστηκε σε 11,07 ευρώ.
(56)
Οι τιμές των δοκιμών ΜΣΕ είναι οι ακόλουθες:
(σε ευρώ)
Περίοδος
Συνολικό κόστος δοκιμών (24)
Ποσό τέλους
01.01.2001-31.01.2001
111,81
/
01.02.2001-31.03.2001
89,50
/
01.04.2001-31.12.2001
64,71
/
01.01.2002-15.03.2002
64,74
/
16.03.2002-31.12.2003
63,45
/
01.01.2004-15.01.2004
63,42
/
16.01.2004-30.06.2004
53,88
/
01.07.2004-30.11.2004
43,44
/
01.12.2004-31.12.2004
43,44
10,70
01.01.2005-30.06.2005
43,47
10,70
01.07.2005-31.12.2005
38,62
10,70
01.01.2006-30.09.2006
40,35
10,70
01.10.2006-31.12.2006
39,32
10,70
01.01.2007-31.12.2007
39,35
10,70
01.01.2008-31.12.2008
39,38
11,07
3.8. Απαντήσεις που δόθηκαν στις συμπληρωματικές ερωτήσεις που έθεσε η Επιτροπή
(57)
Στην επιστολή του από 16 Οκτωβρίου 2009, το Βέλγιο έδωσε πολλές διευκρινίσεις σε απάντηση των ερωτημάτων που έθεσε η Επιτροπή στις 24 Ιουλίου 2009 μετά από τις παρατηρήσεις που υπέβαλε το Βέλγιο. Αρχικά, το Βέλγιο επανέλαβε τη θέση του σύμφωνα με την οποία ένα κράτος μέλος δεν είναι υποχρεωμένο να επιβαρύνει τους οικονομικούς φορείς με το κόστος των δοκιμών ΜΣΕ. Εφόσον πρόκειται για δαπάνες για την προστασία της δημόσιας υγείας, οι δαπάνες των ελέγχων που επιβάλλουν οι δημόσιες αρχές δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αντιστάθμισμα για υπηρεσία, και να επιβάλλονται στους οικονομικούς φορείς. Ωστόσο, σε πνεύμα συνεργασίας, αποφάσισε να απαντήσει στις ερωτήσεις της Επιτροπής ακολουθώντας τη συλλογιστική που εκφράζεται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας.
(58)
Όσον αφορά στο μέρος της κοινοτικής χρηματοδότησης, το Βέλγιο επιβεβαίωσε ότι είχε όντως περιληφθεί στα στοιχεία που είχαν κοινοποιηθεί στο παρελθόν.
(59)
Στη συνέχεια, όσον αφορά τη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της 30ής Ιουνίου 2004 και της 31ης Δεκεμβρίου 2005, το Βέλγιο ανέφερε ότι είχε πραγματοποιηθεί από τον AFSCA βάσει πηγών χρηματοδότησης που διέθετε και ότι είχε χρησιμοποιήσει παλαιότερα κονδύλια τα οποία του είχαν διατεθεί. Δεν υπήρξαν φόροι υπέρ τρίτων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
(60)
Η Επιτροπή είχε θέσει ερωτήματα σχετικά με τη διάρθρωση του ποσού των 15 237 646 ευρώ σε σχέση με το ποσό των 67 156 527,65 ευρώ που αναφερόταν στις παρατηρήσεις του Βελγίου (βλέπε αιτιολογική σκέψη (53)). Το Βέλγιο απάντησε ότι το ποσό των 15 237 646 ευρώ αποτελούσε εξ ολοκλήρου μέρος των 67 156 527,65 ευρώ. Επιπλέον, οι βελγικές αρχές ανέφεραν την επιθυμία να πραγματοποιήσουν υπολογισμούς ώστε να επιβεβαιώσουν την ακρίβεια του αναφερόμενου ποσού.
(61)
Όσον αφορά τα τέλη, το Βέλγιο ανέφερε ότι αυτά βάρυναν τον γεωργό και δεν ήταν δυνατόν να συνιστούν κρατική ενίσχυση. Για το θέμα αυτό το Βέλγιο αναφέρθηκε στην απόφαση N 9/05 και N 10/05, στην οποία αναφερόταν ότι μόνο τα 33,38 ευρώ από τα 44,08 ευρώ της συνολικής τιμής αποτελούσαν κρατική ενίσχυση. Τα 10,70 ευρώ δεν συνιστούσαν ενισχύσεις και συνεπώς αφαιρέθηκαν από την τιμή της δοκιμής κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με το μέγιστο ποσό των 40 ευρώ ανά δοκιμή.
(62)
Σε κάθε περίπτωση, το Βέλγιο ανέφερε ότι η μόνη διαφορά με το σύστημα που είχε εγκρίνει η Επιτροπή στην απόφαση N 9/05 και N 10/05 ήταν η αναπροσαρμογή του ποσού του τέλους, το οποίο αυξήθηκε από 10,70 ευρώ σε 11,07 ευρώ.
(63)
Στην επιστολή του από 1 Δεκεμβρίου 2009, το Βέλγιο πραγματοποίησε διορθώσεις στα στοιχεία που είχε υποβάλει στο παρελθόν σχετικά με τον αριθμό των δοκιμών που είχαν πραγματοποιηθεί. Ανέφερε ότι αυτά τα στοιχεία αντικαθιστούσαν εκείνα που είχαν υποβληθεί κατά το παρελθόν, σε επιστολές προγενέστερες και μεταγενέστερες της απόφασης κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας.
(64)
Αυτές οι αλλαγές βασίζονται στο γεγονός ότι ο αριθμός δειγματοληψιών που είχαν ληφθεί υπόψη στο παρελθόν ήταν λανθασμένος. Πράγματι, οι πρώτοι υπολογισμοί είχαν βασιστεί σε ένα θεωρητικό αριθμό 3 δειγματοληψιών ανά ώρα, ενώ στην πραγματικότητα είχαν διενεργηθεί επιτόπου 12 δειγματοληψίες ανά ώρα. Αυτή η αύξηση του αριθμού των δοκιμών ανά ώρα είχε ως συνέπεια μικρότερο κόστος για κάθε δειγματοληψία, γεγονός το οποίο έχει επίσης συνέπειες στο επίπεδο του συνολικού κόστους ανά δοκιμή, εφόσον το κόστος των δοκιμών αποτελείται εν μέρει από το ωριαίο κόστος, το οποίο μειώνεται λόγω ενός μεγαλύτερου αριθμού δειγματοληψιών ανά ώρα. Επιπλέον, ο συνολικός αριθμός ζώων που σφάχτηκαν κατά τη διάρκεια των ετών 2003 και 2004 αναθεωρήθηκε πτωτικά σε σχέση με τα στοιχεία που είχαν υποβληθεί στο παρελθόν. Τα στοιχεία που αναφέρονται στην επιστολή του Βελγίου της 1η Δεκεμβρίου 2009 είναι τα στοιχεία σχετικά με τα βοοειδή που υποβλήθηκαν σε σφαγή για ανθρώπινη κατανάλωση, τα οποία υποβλήθηκαν στην Επιτροπή για τα έτη 2003 και 2004.
(σε ευρώ)
2003
Κόστος εργαστηρίου
Κτηνιατρική ωριαία τιμή
Κόστος δειγματοληψίας
Κόστος των κιτ δοκιμών
Συνολικό κόστος
Παρέμβαση
40 EUR / δοκιμή
Ιανουάριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Φεβρουάριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Μάρτιος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Απρίλιος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Μάιος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Ιούνιος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Ιούλιος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Αύγουστος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Σεπτέμβριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Οκτώβριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Νοέμβριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Δεκέμβριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
(σε ευρώ)
2004
Κόστος εργαστηρίου
Κτηνιατρική ωριαία τιμή
Κόστος δειγματοληψίας
Κόστος των κιτ δοκιμών
Συνολικό κόστος
Παρέμβαση
40 EUR / δοκιμή
1-15 Ιανουαρίου
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
16-31 Ιανουαρίου
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Φεβρουάριος
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Μάρτιος
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Απρίλιος
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Μάιος
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Ιούνιος
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Ιούλιος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
Αύγουστος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
Σεπτέμβριος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
Οκτώβριος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
Νοέμβριος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
Δεκέμβριος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
(65)
Βάσει του πίνακα που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (64), το Βέλγιο συμπέρανε πως το συνολικό κόστος για τις δοκιμές ΣΕΒ είναι εντός των 40 ευρώ από την 1η Ιουλίου 2004.
(66)
Στη βάση αυτή, οι βελγικές αρχές προσκόμισαν επίσης διορθωτικό του πίνακα που είχε υποβληθεί πριν από την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας και που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 25 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Τα τελευταία στοιχεία που προσκομίστηκαν καταγράφουν τα πραγματικά στοιχεία και όχι εκτιμήσεις όπως κατά το παρελθόν. Από τις πληροφορίες αυτές προκύπτει ότι το προχρηματοδοτημένο συνολικό ποσό ανερχόταν όχι σε 15 237 789,90 ευρώ όπως είχε εκτιμηθεί κατά το παρελθόν, αλλά σε 6 619 810,74 ευρώ.
Περίοδος
Κόστος της δοκιμής (EUR)
Αριθμός δοκιμών
Σύνολο (ευρώ)
1.1.2003
15.1.2004
Έμμεσες κρατικές ενισχύσεις
40,00
373 550
14 942 015,90
Κόστος της δοκιμής 40 ευρώ
31,08
373 550
5 759 524,54
Σύνολο
71,08
373 550
20 701 540,44
16.1.2004
30.6.2004
Έμμεσες κρατικές ενισχύσεις
40,00
160 551
6 422 043,10
Τέλος
22,02
160 551
860 286,19
Σύνολο
62,02
160 551
7 282 329,29
1.1.2003
30.6.2004
Συνολικός προχρηματοδοτημένος προϋπολογισμός πέραν του μέγιστου ποσού των 40 ευρώ
6 619 810,74
(67)
Το Βέλγιο αναφέρει επίσης ότι εάν η έρευνα των βελγικών αρχών ανταγωνισμού καταδείκνυε ότι οι τιμές για τις δοκιμές ΣΕΒ που πραγματοποιήθηκαν από τα εργαστήρια είχαν αυξηθεί λόγω ενδεχόμενης παράνομης συμφωνίας μεταξύ των εργαστηρίων, αναλάμβανε τη δέσμευση να ανακτήσει το πλεόνασμα της τιμής που έχει καταβληθεί, κινώντας αν είναι αναγκαίο νομικές διαδικασίες ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων.
(68)
Στην επιστολή του από 6η Απριλίου 2011, οι βελγικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι το τέλος των 10,70 ευρώ αφορούσε αποκλειστικά την πληρωμή της δοκιμής ΜΣΕ από τον δικαιούχο ο οποίος επωφελείται πράγματι κατά τον χρόνο αυτό, και δεν χρησιμοποιείται για την επιστροφή της προχρηματοδότησης προγενέστερων δοκιμών ΜΣΕ.
(69)
Στην ίδια επιστολή της 6ης Απριλίου 2011, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι το συνολικό ποσό που προχρηματοδοτήθηκε από το BIRB ανερχόταν σε 67 156 527,65 ευρώ. Ο AFSCA επέστρεψε εν μέρει αυτό το ποσό με τον ακόλουθο τρόπο:
Επιστροφή από τον AFSCA:
2005
4 477 102 ευρώ
2006
4 477 102 ευρώ
2007
Καμία επιστροφή (ζητήθηκε και χορηγήθηκε παράταση με καταβολή τόκων)
2008
194 901 ευρώ (τόκοι επί της αναβληθείσας επιστροφής)
Από το 2008
Καμία επιστροφή στο BIRB - νόμος-πρόγραμμα της 22/12/2008
Υπόλοιπο προς επιστροφή
58 202 323 ευρώ
(70)
Το Βέλγιο ανέφερε ότι η κυβέρνηση είχε αποφασίσει να αναστείλει την επιστροφή της προχρηματοδότησης στο BIRB και ότι, συνεπώς, τα ποσά που είχαν επιστραφεί θα μεταφέρονταν στο πιστωτικό υπόλοιπο του AFSCA. Αυτό το υπόλοιπο πρέπει να θεωρηθεί ως επιστροφή της δαπάνης των δοκιμών ΜΣΕ.
(71)
Όσον αφορά την πληρωμή της δαπάνης των δοκιμών ΜΣΕ από τον παραγωγό, το Βέλγιο επιβεβαίωσε ότι δεν υπήρχε συγκεκριμένο σύστημα το οποίο να υποχρεώνει τα σφαγεία να τιμολογούν το ποσό του τέλους για τη δοκιμή ΜΣΕ στον παραγωγό, αλλά ότι αυτό γινόταν αυθόρμητα. Το Βέλγιο προσκόμισε ορισμένα παραδείγματα τιμολογίων από τα οποία προκύπτει σαφώς ότι η τιμολόγηση του ποσού του τέλους αναφέρεται σε ξεχωριστή θέση στα τιμολόγια. Πρόκειται για το δελτίο αγοράς που εκδίδει το σφαγείο προς τον παραγωγό, όπου το ποσό του τέλους αφαιρείται από το συνολικό ποσό που οφείλει να καταβάλει το σφαγείο στον παραγωγό για την αγορά του ζώου. Το Βέλγιο αναφέρει ότι αυτό αποτελεί απόδειξη ότι ο παραγωγός είναι ο τελικός οφειλέτης της πληρωμής της δοκιμής ΜΣΕ στον AFSCA.
(72)
Στην τελευταία τους επιστολή από 25 Μαΐου 2011, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι τα ποσά ενίσχυσης θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο σωρευτικής εφαρμογής της ενίσχυσης ήσσονος σημασίας όπως προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1860/2004 της Επιτροπής της 6ης Οκτωβρίου 2004 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας (25) και των 40 ευρώ συμβατής ενίσχυσης ανά δοκιμή, για την περίοδο κατά την οποία ο κανονισμός ήταν σε ισχύ.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΡΙΤΟΥΣ
(73)
Στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή δεν έλαβε καμία παρατήρηση εκ μέρους των τρίτων ενδιαφερομένων μερών.
5. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
5.1. Εκτίμηση της ύπαρξης ενίσχυσης
(74)
Καταρχάς, στις παρατηρήσεις του σχετικά με την απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας το Βέλγιο ανέφερε την εκτίμησή του ότι η δαπάνη των δοκιμών ΜΣΕ χρηματοδοτείτο από τα κράτη μέλη, λόγω του υποχρεωτικού χαρακτήρα των δοκιμών, και ότι καμία κοινοτική νομοθεσία δεν απαιτούσε το κόστος των ελέγχων να βαρύνει τις επιχειρήσεις. Ωστόσο, οι γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2007-2013 και η πρακτική της Επιτροπής καταδεικνύουν σαφώς ότι τα διαφορετικά επίπεδα κόστους των δοκιμών μπορούν να προκαλέσουν στρεβλώσεις ανταγωνισμού, και ότι τα περισσότερα κράτη μέλη χορηγούν ενισχύσεις για την κάλυψη της τιμής αυτών των δοκιμών, εξ ου και η ανάγκη να ρύθμισης του ύψους της δαπάνης ώστε να περιοριστούν οι στρεβλώσεις ανταγωνισμού που προκαλούνται από τις ενισχύσεις αυτές. Ειδικότερα, οι κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ αναφέρουν σαφώς ότι οι ενισχύσεις που έχουν χορηγηθεί από τα κράτη παρουσιάζουν κινδύνους στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Για παράδειγμα, στο σημείο 24 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ, αναφέρεται ότι «από την 1η Ιανουαρίου 2003, η συνολική άμεση και έμμεση στήριξη, συμπεριλαμβανομένων των πληρωμών από την Κοινότητα, σε σχέση με την υποχρεωτική εξέταση για ΣΕΒ των βοοειδών που σφάζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο, δεν είναι δυνατόν να υπερβαίνει τα 40 ευρώ ανά εξέταση. Η υποχρέωση για εξέταση είναι δυνατόν να απορρέει από την κοινοτική ή την εθνική νομοθεσία.» Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές παρουσιάστηκαν στα κράτη μέλη, τα οποία κλήθηκαν να λάβουν χρήσιμα μέτρα και να συμμορφώσουν τα καθεστώτα τους με αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές. Επίσης, όσον αφορά τις γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2007-2013, ο χαρακτηρισμός της κρατικής ενίσχυσης σχετικά με τις δοκιμές ΜΣΕ αναφέρεται στα σημεία 132 ζ) και ακόλουθα Επιπλέον, είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι η απόφαση N 9/05 και N 10/05, όπου ένα μέρος της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ χαρακτηρίστηκε ως ενίσχυση, δεν αποτέλεσε αντικείμενο προσφυγής από τις βελγικές αρχές, γεγονός που σημαίνει εμμέσως ότι οι βελγικές αρχές δέχτηκαν αυτόν τον χαρακτηρισμό των ενισχύσεων για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ ως κρατικών ενισχύσεων.
(75)
Από τα στοιχεία αυτά συμπεραίνεται ότι η αμφισβήτηση, εκ μέρους του Βελγίου, του χαρακτηρισμού της ενίσχυσης για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ ως κρατικής ενίσχυσης λόγω του υποχρεωτικού χαρακτήρα αυτών των δοκιμών δεν έχει καμία βάση λαμβανομένων υπόψη των νομοθετικών κειμένων που ισχύουν και εφαρμόζονται εδώ και πολλά έτη.
(76)
Συνεπώς, η Επιτροπή εξετάζει τα εν λόγω μέτρα υπό το πρίσμα του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ. Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως.
(77)
Για να εμπίπτει ένα μέτρο στις διατάξεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθοι τέσσερις όροι: 1) το μέτρο πρέπει να χρηματοδοτείται από το κράτος ή με κρατικούς πόρους και να καταλογίζεται στο κράτος· 2) πρέπει να αφορά επιλεκτικά ορισμένες επιχειρήσεις ή κλάδους παραγωγής· 3) πρέπει να περιλαμβάνει οικονομικό πλεονέκτημα για τις δικαιούχους επιχειρήσεις· 4) πρέπει να επηρεάζει τις συναλλαγές στο πλαίσιο της Ένωσης και να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό.
(78)
Στις αιτιολογικές σκέψεις που ακολουθούν, τα τέσσερα αυτά κριτήρια εφαρμόζονται στα μέτρα που ενδέχεται να συνιστούν κρατικές ενισχύσεις.
(79)
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (53), έχουν χρησιμοποιηθεί πολλά συστήματα χρηματοδότησης των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ. Στο πλαίσιο της εξέτασης του κριτηρίου της παρουσίας κρατικών πόρων, η παρούσα απόφαση διενεργεί διάκριση μεταξύ των διαφορετικών τρόπων χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ.
5.1.1. Ύπαρξη κρατικών πόρων
5.1.1.1. Από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001
(80)
Κατά τη διάρκεια της περιόδου από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001, η δαπάνη των δοκιμών ΜΣΕ χρηματοδοτήθηκε εξ ολοκλήρου από το δημόσιο ταμείο. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι σε αυτήν την περίπτωση πρόκειται για χρηματοδότηση με κρατικούς πόρους.
5.1.1.2. Από την 1η Ιανουαρίου 2002 έως τις 30 Ιουνίου 2004
(81)
Κατά τη διάρκεια της ακόλουθης περιόδου, δηλαδή της 1ης Ιανουαρίου 2002 έως τις 30 Ιουνίου 2004, οι δοκιμές προχρηματοδοτήθηκαν από το BIRB, εν αναμονή διαρθρωτικής λύσης για τη χρηματοδότηση των δοκιμών. Το BIRB είναι μια ομοσπονδιακή δημόσια υπηρεσία η οποία έχει νομικό χαρακτήρα και προέκυψε από τον μετασχηματισμό του πρώην Γραφείου Οικονομίας και Γεωργίας του Βελγίου (OBEA) και της Διεύθυνσης Γεωργίας της πρώην Κεντρικής Υπηρεσίας Ποσοστώσεων και Αδειών (OCCL). Πρόκειται για ημικρατικό οργανισμό κατηγορίας Β, που τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Γεωργίας και Μικρομεσαίων Τάξεων. Το BIRB είναι ένας οργανισμός πληρωμών εγκεκριμένος στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής, ο οποίος χρηματοδοτείται από το ΕΓΤΠΕ (26). Μπορεί επίσης να αναλάβει αποστολές που απορρέουν από τη γεωργική πολιτική του ομοσπονδιακού κράτους ή των περιφερειακών διοικήσεων. Για να μπορέσει να ισοσκελίσει τον διοικητικό ισολογισμό του, το BIRB διαθέτει ένα κρατικό κονδύλιο εγγεγραμμένο στον προϋπολογισμό του εποπτικού του φορέα σε ομοσπονδιακό επίπεδο (Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομίας) και ορισμένα ίδια έσοδα (έσοδα από ορισμένα τέλη και περιορισμένες επενδύσεις). Δεδομένων των ανωτέρω, η χρηματοδότηση μέσω του BIRB αποτελεί χρηματοδότηση που προέρχεται από κρατικούς πόρους.
5.1.1.3. Από την 1η Ιουλίου 2004 έως τις 30 Νοεμβρίου 2004
(82)
Από την 1η Ιουλίου 2004 έως τις 30 Νοεμβρίου 2004, οι δοκιμές προχρηματοδοτήθηκαν από τον AFSCA. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία εκείνη την εποχή [δηλαδή κυρίως τον νόμο της 4ης Φεβρουαρίου 2000 σχετικά με την ίδρυση του AFSCA ( (27))] ο AFSCA χρηματοδοτούνταν κυρίως από διάφορα έσοδα όπως το προϊόν αμοιβών, εισφορών και τελών, προϊόντα διοικητικών προστίμων, έκτακτα έσοδα, δωρεές και κληροδοτήματα.… (28). Ο AFSCA είναι μια δημόσια υπηρεσία με νομικό χαρακτήρα, που έχει ταξινομηθεί στην κατηγορία A η οποία προβλέπεται από τον νόμο της 16ης Μαρτίου 1954 σχετικά με τον έλεγχο ορισμένων οργανισμών δημοσίου συμφέροντος (29). Προκύπτει συνεπώς από τις παρατηρήσεις αυτές ότι οι χρηματοδοτήσεις που χορηγήθηκαν από τον AFSCA αποτελούν κρατικές ενισχύσεις, και ότι η διάθεσή τους αποφασίζεται από τη δημόσια αρχή, ενώ ο AFSCA αναφέρεται ιεραρχικά στο υπουργείο που είναι αρμόδιο για τη δημόσια υγεία.
5.1.1.4. Από την 1η Δεκεμβρίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005
(83)
Όσον αφορά την περίοδο μεταξύ της 1ης Δεκεμβρίου 2004 (ημερομηνία θέσης σε ισχύ του βασιλικού διατάγματος της 15ης Οκτωβρίου 2004) και της 31ης Δεκεμβρίου 2005 (ημερομηνία θέσης σε ισχύ των βασιλικών διαταγμάτων της 10ης Νοεμβρίου 2005), οι δοκιμές ΜΣΕ χρηματοδοτήθηκαν από ένα τέλος 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές επιπροσθέτως μιας χρηματοδότησης από το αποθεματικό του AFSCA και από την επιστρεπτέα προκαταβολή που είχε θέσει στη διάθεσή του το δημόσιο ταμείο.
(84)
Η μερική χρηματοδότηση που εφαρμόζει ο AFSCA και που προέρχεται από ίδιους πόρους αποτελεί κρατική ενίσχυση (βλέπε την αιτιολογική σκέψη 82).
(85)
Όσον αφορά το ερώτημα αν τα τέλη αποτελούν κρατικούς πόρους, μπορεί να αποτελούν κρατικούς πόρους αν αποδειχθεί ότι τα τέλη δεν καλύπτουν το σύνολο των πραγματικών δαπανών των παρεχόμενων υπηρεσιών τις οποίες θεωρείται ότι αποζημιώνουν. Πράγματι, αν δεν υπάρχει αντιστοιχία μεταξύ του τέλους και της δαπάνης για την παρεχόμενη υπηρεσία, το πλεόνασμα αποτελεί κρατικό πόρο τον οποίο ο κρατικός οργανισμός στον οποίο καταβάλλεται το τέλος μπορεί να διαθέσει. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι σημαντικό να ελεγχθεί εάν τα τέλη που καταβάλλονται στον AFSCA για τις δοκιμές ΜΣΕ αντιπροσωπεύουν πληρωμές για τις υπηρεσίες του AFSCA που παρέχονται στις επιχειρήσεις και αν έχουν βασιστεί ή όχι στις τιμές της αγοράς (βλέπε αιτιολογική σκέψη 54 της απόφασης κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας). Το ερώτημα αυτό θίγεται παρακάτω, κατά την εξέταση της έννοιας του πλεονεκτήματος.
5.1.1.5. Από την 1η Ιανουαρίου 2006
(86)
Όσον αφορά την περίοδο που ακολουθεί μετά τη θέση σε ισχύ των βασιλικών διαταγμάτων της 10ης Νοεμβρίου 2005, δηλαδή την περίοδο που αρχίζει από την 1η Ιανουαρίου 2006, θα πρέπει να εξεταστεί εάν τα τέλη και οι εισφορές που ορίζονται από αυτά τα διατάγματα αποτελούν κρατικούς πόρους. Αυτό το ερώτημα έχει ήδη εξεταστεί στο πλαίσιο της απόφασης N 9/05 και N 10/05. Στην αιτιολογική σκέψη 44 αναφέρεται, κατά τρόπο γενικό, ότι οι εισφορές αποτελούσαν κρατικούς πόρους και ότι τα τέλη ήταν δυνατό να αποτελούν κρατικούς πόρους αν προέκυπτε ότι αυτά τα τέλη δεν κάλυπταν το σύνολο των πραγματικών δαπανών για τις παρασχεθείσες υπηρεσίες τις οποίες θεωρείται ότι αποζημίωναν. Στην περίπτωση των δοκιμών ΜΣΕ, αυτές χρηματοδοτούνταν εν μέρει από τέλη και εν μέρει από εισφορές. Η απόφαση N 9/05 και N 10/05 είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η χρηματοδότηση μέρους των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ μέσω των τελών δεν αποτελούσε κρατική ενίσχυση και ότι η χρηματοδότηση μέσω των εισφορών συνιστούσε κρατική ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά. Όπως αναφέρεται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας στην αιτιολογική σκέψη 34, οι εγκεκριμένες με απόφαση της Επιτροπής ενισχύσεις δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας απόφασης, και συνεπώς δεν θα εξεταστούν εδώ.
(87)
Ωστόσο, υπό το φως των στοιχείων που υπέβαλε το Βέλγιο μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, προέκυψε ότι τα έσοδα των εισφορών χρησιμοποιήθηκαν εν μέρει το 2005 και 2006 για την επιστροφή της προχρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ που υπερέβαινε τα 40 ευρώ κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2003 και της 1ης Δεκεμβρίου 2004. Αυτό ωστόσο δεν είχε αναφερθεί στην απόφαση N 9/05 και N 10/05. Συνεπώς, ένα μέρος των εισφορών χρησιμοποιούνταν για τη χρηματοδότηση δοκιμών ΜΣΕ που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2003 έως την 1η Δεκεμβρίου 2004, με σκοπό την ανάκτηση συνολικά από τους γεωργούς των προχρηματοδοτημένων δαπανών των υποχρεωτικών δοκιμών ΜΣΕ που υπερέβαιναν το ποσό των 40 ευρώ.
(88)
Η διάθεση μέρους των εσόδων από αυτές τις εισφορές για την επιστροφή της προχρηματοδότησης των δοκιμών δεν μεταβάλλει καθ’ οιονδήποτε τρόπο τον χαρακτηρισμό των κρατικών πόρων όπως ορίζεται στην απόφαση N 9/05 και N 10/05.
5.1.2. Επιλεκτικό πλεονέκτημα για μια επιχείρηση
(89)
Κατά την εξέταση της ύπαρξης πλεονεκτήματος, πρέπει να διαχωριστούν από τη μία πλευρά τα μέτρα που χρηματοδοτούνται με κρατικούς πόρους, συμπεριλαμβανομένων των εισφορών, και από την άλλη τα μέτρα που χρηματοδοτούνται από τα τέλη.
(90)
Όσον αφορά τα μέτρα που χρηματοδοτούνται με κρατικούς πόρους, συμπεριλαμβανομένων των εισφορών, η Επιτροπή έχει την πάγια άποψη (30) ότι εάν το κράτος χρηματοδοτεί τις δαπάνες των υποχρεωτικών ελέγχων που αφορούν την παραγωγή ή εμπορία προϊόντων, αυτό πρέπει να θεωρείται ως επιλεκτικό πλεονέκτημα για τις επιχειρήσεις (31). Πράγματι, το κράτος ελάφρυνε τις επιβαρύνσεις που κανονικά περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό μιας επιχείρησης. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι γεωργοί, τα σφαγεία και οι λοιποί φορείς που μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα τα οποία προέρχονται από βοοειδή που υπόκεινται σε υποχρεωτικές δοκιμές ΜΣΕ σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία κατά την εν λόγω περίοδο, πραγματοποιούν οικονομική δραστηριότητα και έχουν επωφεληθεί με κρατικές ενισχύσεις από τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ από το κράτος, και αυτό από την 1η Ιανουαρίου 2001.
(91)
Τα επιχειρήματα που χρησιμοποιεί το Βέλγιο (βλέπε τις αιτιολογικές σκέψεις (36) και ακόλουθες) ότι η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ επιβάλλεται για την προστασία της δημόσιας υγείας και ότι εναπόκειται στο κράτος μέλος να αποφασίσει για το κανονικό σύστημα χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ δεν μπορεί να γίνει δεκτό για τους λόγους που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 0. Στο ειδικότερο πλαίσιο της αξιολόγησης της επιλεκτικότητας, το Βέλγιο επιχειρηματολόγησε ότι δεν μπορεί να γίνεται λόγος για επιλεκτικότητα παρά μόνο στην περίπτωση όπου ορισμένοι κλάδοι ή επιχειρήσεις θα έχαιραν προνομιακής μεταχείρισης σε σχέση με το κανονικό σύστημα. Το γεγονός ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των διάφορων κρατών μελών όσον αφορά στη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ και ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις ανταγωνισμού δεν αποτελεί, σύμφωνα με το Βέλγιο, θέμα κρατικής ενίσχυσης, αλλά εναρμόνισης των νομοθεσιών.
(92)
Αυτό το επιχείρημα ωστόσο δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Όπως αναφέρεται στην απόφαση N 9/05 και N 10/05, το κριτήριο επιλεκτικότητας πληρούται όταν το πλεονέκτημα προορίζεται για ορισμένες επιχειρήσεις, ή για έναν τομέα δραστηριότητας. Στην προκειμένη περίπτωση, σε εθνικό επίπεδο, η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ από το κράτος ωφελεί μόνο έναν συγκεκριμένο τομέα, την εκτροφή ζώων τα οποία υπόκεινται σε δοκιμές ΜΣΕ. Σε κοινοτικό επίπεδο, η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ για τις βελγικές επιχειρήσεις από το κράτος ή με κρατικούς πόρους δίνει σε αυτές τις επιχειρήσεις ένα πλεονέκτημα σε σχέση με τους ξένους ανταγωνιστές, για τους οποίους η χρηματοδότηση των υποχρεωτικών δοκιμών ΜΣΕ δεν αναλαμβάνεται από το κράτος ή με κρατικούς πόρους. Στο προοίμιο των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ (σημεία 8 και 9), αναγραφόταν σαφώς ότι η υπό εξέλιξη εναρμόνιση που επέβαλε στον τομέα την κάλυψη των δαπανών ήταν βραδεία και ότι ως εκ τούτου η Επιτροπή είχε αποφασίσει να διευκρινίσει και να τροποποιήσει την πολιτική της σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις όσον αφορά τις δαπάνες των δοκιμών ΜΣΕ. Το σημείο 24 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ με τη σειρά του αναφέρει ότι η υποχρέωση εξέτασης μπορεί να βασιστεί στην κοινοτική ή εθνική νομοθεσία. Αυτό το σημείο δείχνει σαφώς ότι δεν υπάρχει κοινοτική εναρμόνιση όσον αφορά στην υποχρέωση διενέργειας δοκιμών, γεγονός που συνεπάγεται ότι μια επιλεκτική ενίσχυση που ωφελεί τις επιχειρήσεις ενός ορισμένου κράτους μέλους θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει απόρροια αυτού. Εν κατακλείδι, τα μέτρα που χρηματοδοτούνται με κρατικούς πόρους συμπεριλαμβανομένων των εισφορών, παρέχουν επιλεκτικό πλεονέκτημα στους γεωργούς, στα σφαγεία και σε άλλους φορείς που μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα προερχόμενα από βοοειδή που υποβάλλονται σε υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, καθώς μειώνουν τις δαπάνες που βαρύνουν τους δικαιούχους. Τα πλεονεκτήματα αυτά δεν αποκτώνται μέσω άμεσων καταβολών, αλλά από την ανάληψη των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ από τις δημόσιες αρχές, οι οποίες πληρώνουν απευθείας τις δαπάνες των δοκιμών στα εργαστήρια που τις πραγματοποιούν μετά από αίτημα των σφαγείων και τιμολογούν τις δαπάνες στον AFSCA.
(93)
Όσον αφορά τα μέτρα ενίσχυσης που χρηματοδοτούνται από τα τέλη, είναι σημαντικό να ελεγχθεί αν χορηγείται πλεονέκτημα μέσω αυτών των τελών. Όπως αναφέρεται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας (στις αιτιολογικές σκέψεις 61 και 62), δεν τίθεται θέμα πλεονεκτήματος παρά μόνο εάν τα τέλη είναι χαμηλότερα από τα πραγματικά έξοδα των υπηρεσιών που παρέχει ο AFSCA στους οικονομικούς φορείς. Είναι επίσης σημαντικό να ελεγχθεί αν οι επιβαρύνσεις αντιπροσωπεύουν πληρωμές για τις υπηρεσίες του AFSCA που παρέχονται στις επιχειρήσεις. Πιο συγκεκριμένα, τίθεται το ερώτημα αν χορηγήθηκε πλεονέκτημα στα σφαγεία και στους παραγωγούς που κατέβαλαν το τέλος των 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της 1ης Δεκεμβρίου 2004 και της 31ης Δεκεμβρίου 2005, και αν αυτοί όντως επωφελήθηκαν από τις υπηρεσίες που παρείχε ο AFSCA.
(94)
Οι βελγικές αρχές ανέφεραν στην απάντησή τους στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας ότι το τέλος των 10,70 EUR ανά εξεταζόμενο βοοειδές ήταν η μόνη πηγή χρηματοδότησης του AFSCA για την κάλυψη των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ, με εξαίρεση τα αποθεματικά του AFSCA και τις επιστρεπτέες προκαταβολές του δημόσιου ταμείου. Η καταβολή του τέλους πραγματοποιείται από τα σφαγεία. Οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι τα σφαγεία δεν είχαν καμία νομική υποχρέωση να τιμολογούν το ποσό του τέλους στους πελάτες τους, ωστόσο η πρακτική των σφαγείων είναι να τιμολογούν ξεχωριστά τη δαπάνη του τέλους στους παραγωγούς. Αυτό αποδείχτηκε από το Βέλγιο με τιμολόγια που προσκομίστηκαν ενδεικτικά, απ’ όπου φαίνεται σαφώς ότι τα σφαγεία τιμολογούν ξεχωριστά το ποσό του τέλους στους παραγωγούς. Το Βέλγιο εκτιμά ότι δεν είναι αναγκαία η επίσημη ρύθμιση του τρόπου με τον οποίο τα σφαγεία μετακυλίουν στους παραγωγούς ή σε άλλους δυνητικούς δικαιούχους των υπηρεσιών το τέλος που καταβάλλουν, δεδομένου ότι η δαπάνη αυτή τιμολογείται στους παραγωγούς κατά τρόπο παρόμοιο με άλλες δαπάνες που προκύπτουν κατά τη σφαγή και τιμολογούνται στους παραγωγούς.
(95)
Συνεπώς, από τα ανωτέρω εξάγεται το συμπέρασμα ότι η αμφιβολία που διατυπώθηκε κατά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, στην αιτιολογική σκέψη 44, η οποία ανέφερε ότι η αμοιβή για τα σφαγεία ήταν πολύ πιο υψηλή απ’ ό,τι για άλλους δικαιούχους της υπηρεσίας, αίρεται από τα στοιχεία που υπέβαλε το Βέλγιο σχετικά με την τιμολόγηση του ποσού αυτού του τέλους στους παραγωγούς.
(96)
Σχετικά με το ερώτημα για το αν η τιμή των δοκιμών ΜΣΕ είναι η τιμή της αγοράς, το Βέλγιο ανέφερε στην Επιτροπή, πρώτον, ότι από τον Ιούλιο του 2005, οι τιμές που πρότεινε ο AFSCA βρίσκονταν κάτω των 40 EUR, ενώ οι γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2007-2012 έκαναν λόγο για 40 EUR ως την καλύτερη διαθέσιμη τιμή στην Κοινότητα εκείνη την περίοδο. Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι οι τιμές ευθυγραμμίζονται με τις τιμές που εφαρμόζονταν σε άλλα μέρη της Ευρώπης κατά την καθορισμένη περίοδο. Δεύτερον, το Βέλγιο απάντησε στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας ότι η περίπτωση αυτή ήταν όμοια με την περίπτωση που εξετάστηκε στην απόφαση N 9/05 και N 10/05, η οποία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι ο ορισμός των φορέων παροχής υπηρεσιών είχε πραγματοποιηθεί σύμφωνα με ανοιχτές διαδικασίες και χωρίς διακρίσεις (βλέπε την αιτιολογική σκέψη 82 της απόφασης N 9/05 και N 10/05). Τρίτον, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τη δέσμευση που ανέλαβε το Βέλγιο να λάβει όλα τα διαθέσιμα νομικά μέτρα προκειμένου να ανακτήσει τα ποσά που καταβλήθηκαν καθ’ υπέρβαση των τιμών των δοκιμών, σε περίπτωση όπου οι έρευνες της βελγικής αρχής ανταγωνισμού κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι υπήρξε παράνομη συμφωνία μεταξύ των εργαστηρίων, η οποία είχε ως συνέπεια την αύξηση των τιμών των δοκιμών. Βάσει αυτών των παρατηρήσεων, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα τέλη δεν μπορούν να θεωρηθούν ως κρατικοί πόροι, καθώς τα τέλη που καταβλήθηκαν στον AFSCA για τις δοκιμές ΜΣΕ αντιπροσωπεύουν τις πληρωμές για τις υπηρεσίες που παρείχε ο AFSCA στις επιχειρήσεις και βασίστηκαν στις τιμές της αγοράς.
(97)
Σύμφωνα με την απόφαση N 9/05 και N 10/05, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το τέλος δεν χορηγεί κανένα πλεονέκτημα στα σφαγεία ή στους παραγωγούς, διότι το τέλος καλύπτει την πληρωμή για υπηρεσία από την οποία επωφελήθηκε ο οφειλέτης του τέλους, και ότι η τιμή της δοκιμής βασίζεται στην τιμή της αγοράς. Αυτό το συμπέρασμα επιτρέπει επίσης να συναχθεί η απουσία χρηματοδότησης με κρατικούς πόρους δεδομένου ότι η τιμή της δοκιμής συμμορφώνεται με την τιμή της αγοράς.
5.1.3. Στρέβλωση ανταγωνισμού και συνέπειες στις συναλλαγές στην Ένωση
(98)
Όσον αφορά τις άλλες προϋποθέσεις που διέπουν την εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 1, της ΣΛΕΕ, το μέτρο μπορεί να έχει συνέπεια στη θέση του Βελγίου σε αυτόν τον τομέα (32). Καθώς οι βελγικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε μια έντονα ανταγωνιστική διεθνή αγορά, το μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό (33) και επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
5.1.4. Συμπεράσματα σχετικά με τον χαρακτήρα της ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(99)
Υπό το φως των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ μέσω εισφορών και άλλων κρατικών πόρων όπως αναφέρεται παραπάνω αποτελεί πλεονέκτημα, το οποίο χρηματοδοτείται με κρατικούς πόρους. Αυτό το πλεονέκτημα νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό προς όφελος ορισμένων επιχειρήσεων και ορισμένων παραγωγών, εφόσον ενδέχεται να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Το πλεονέκτημα χορηγείται στους γεωργούς, στα σφαγεία και σε άλλους φορείς που μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα που προέρχονται από βοοειδή και υπόκεινται σε υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Συνεπώς, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτά τα μέτρα εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Αντιθέτως, το μέρος των δοκιμών ΜΣΕ που χρηματοδοτούνται από τέλη δεν αποτελούν ενισχύσεις, δεδομένου ότι οι οφειλέτες του τέλους επωφελούνται των υπηρεσιών που παρέχονται στην τιμή της αγοράς.
5.2. Μη νομιμότητα της ενίσχυσης
(100)
Από την 1η Ιανουαρίου 2001, οι βελγικές αρχές δεν κοινοποίησαν στην Επιτροπή, κατά την έννοια του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, τα μέτρα ενίσχυσης που περιλαμβάνονται στη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ. Οι ενισχύσεις που πηγάζουν από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2004 εξαιρούνται από την υποχρέωση κοινοποίησης, υπό τον όρο να πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό. Συνεπώς είναι παράνομες σε περίπτωση μη τήρησης των εν λόγω προϋποθέσεων.
5.3. Η χρηματοδότηση των ενισχύσεων
(101)
Καθώς πρόκειται για κρατικές ενισχύσεις που χρηματοδοτούνται εν μέρει μέσω ενός φόρου υπέρ τρίτων, δηλαδή μέσω της εισφοράς, οι ενέργειες που χρηματοδοτούνται από τις ενισχύσεις καθώς και η χρηματοδότηση των ίδιων των ενισχύσεων θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο εξέτασης από την Επιτροπή. Πράγματι, η ενδεχόμενη ασυμβατότητα της χρηματοδότησης μιας κρατικής ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά θα έκανε τις ίδιες τις ενισχύσεις τόσο ασύμβατες, ακόμη και στην περίπτωση όπου η απόκτηση ενίσχυσης θα τηρούσε τους ισχύοντες κανόνες ανταγωνισμού.
(102)
Σύμφωνα με την πάγια νομολογία, οι φόροι δεν εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων της ΣΛΕΕ σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις, εκτός αν αποτελούν τον τρόπο χρηματοδότησης ενός μέτρου ενίσχυσης, κατά τρόπο ώστε να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτού του μέτρου (34). Για να μπορεί να θεωρείται ένας φόρος ή ένα μέρος ενός φόρου ότι αποτελεί αναπόσπαστο μέρος μιας κρατικής ενίσχυσης, πρέπει υποχρεωτικά να υπάρχει δεσμευτική σχέση χορήγησης μεταξύ του φόρου και της ενίσχυσης σύμφωνα με τη σχετική εθνική νομοθεσία, κατά την έννοια ότι το προϊόν του φόρου θίγεται αναγκαστικά από τη χρηματοδότηση της ενίσχυσης (35). Αν υπάρχει τέτοια σχέση, το προϊόν φόρου επηρεάζει άμεσα τη σημασία της ενίσχυσης (36) και, συνεπώς, την εκτίμηση της συμβατότητας αυτής της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά. (37)
(103)
Θα πρέπει λοιπόν να εξεταστεί αν η εισφορά που εισπράχθηκε από την 1η Ιουλίου 2004 ανταποκρίνεται στα κριτήρια που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη (102) και να προσδιοριστεί σύμφωνα με τα ισχύοντα νομικά μέσα στο διάστημα διαφορετικών περιόδων. Η χρηματοδοτούμενη ενίσχυση αποτέλεσε αντικείμενο εξαίρεσης, αλλά αυτή η εξαίρεση δεν καλύπτει το σύστημα χρηματοδότησης της ενίσχυσης, συνεπώς, πρέπει να επιβεβαιωθεί η νομιμότητα του συστήματος χρηματοδότησης κατά το σύνολο της εν λόγω περιόδου.
5.3.1. Από την 1η Ιουλίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005
(104)
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι ενισχύσεις προχρηματοδοτούνται από τον AFSCA και από τα τέλη σύμφωνα με το βασιλικό διάταγμα της 15ης Οκτωβρίου 2004 (τα τελευταία ωστόσο δεν αποτελούν μέρος της παρούσας ενότητας δεδομένου ότι δεν πρόκειται για ενισχύσεις -βλέπε την αιτιολογική σκέψη (97)). Είναι σημαντικό να ελεγχθεί αν το σύστημα χρηματοδότησης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενίσχυσης. Δεν προκύπτει από την ισχύουσα νομοθεσία ότι υπάρχει δεσμευτική σχέση χορήγησης μεταξύ του τρόπου χρηματοδότησης του AFSCA και της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ, ούτε ότι το προϊόν φόρου επηρεάζει απαραιτήτως τη χρηματοδότηση της ενίσχυσης. Πράγματι, ο νόμος της 4ης Φεβρουαρίου 2000 σχετικά με την ίδρυση του AFSCA προβλέπει διάφορους πόρους χρηματοδότησης του AFSCA (βλέπε την αιτιολογική σκέψη (82)). Επιπλέον, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το προϊόν του φόρου επηρεάζει άμεσα τη σπουδαιότητα της ενίσχυσης, δεδομένου ότι οι δοκιμές χρηματοδοτούνται ταυτόχρονα από τα τέλη, και για το υπόλοιπο από τον AFSCA. Συνεπώς, το ποσό των ενισχύσεων που καταβάλλονται από τον AFSCA ποικίλει ανάλογα με την τιμή των δοκιμών και όχι ανάλογα με τις εισφορές που καταβάλλονται στον AFSCA. Τέλος, δεν υπάρχει σχέση υποχρεωτικής διάθεσης μεταξύ των εσόδων των εισφορών και της επιστροφής της προχρηματοδότησης.
5.3.2. Από την 1η Ιανουαρίου 2006
(105)
Από την ημερομηνία αυτή, το θέμα των εισφορών ρυθμίζεται με το βασιλικό διάταγμα σχετικά με τις εισφορές για τη χρηματοδότηση του AFSCA. Η απόφαση N 9/05 και N 10/05 είχε εξετάσει το σύστημα χρηματοδότησης μέσω των εισφορών και είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η μέθοδος χρηματοδότησης ενός μέρους των εξόδων που συνδέονται με τις δοκιμές ΜΣΕ δεν περιελάμβανε διάκριση των εισαγόμενων ή εξαγόμενων προϊόντων, και δεν ήταν αντίθετη με τις διατάξεις της συνθήκης (38). Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (31), η παρούσα απόφαση δεν αφορά τα μέτρα που είχαν εγκριθεί παλαιότερα. Ωστόσο, δεδομένου ότι το Βέλγιο ανέφερε ότι ένα μέρος των εισφορών χρησιμοποιούνταν, από την 1η Ιανουαρίου 2006, για την επιστροφή της προχρηματοδότησης προγενέστερων δοκιμών ΜΣΕ, η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να εξετάσει το σύστημα χρηματοδότησης για να διαπιστωθεί εάν οι εισφορές χρηματοδοτούν την επιστροφή της προχρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ.
(106)
Το Βέλγιο ανέφερε ότι το σύστημα χρηματοδότησης είχε παραμείνει αμετάβλητο, εκτός από την αναπροσαρμογή του τέλους. Το μόνο σημείο που τροποποιήθηκε είναι η χρήση των εσόδων που προέρχονται από τις εισφορές για την επιστροφή της προχρηματοδότησης των δαπανών ΜΣΕ το 2006.
(107)
Σχετικά με το ερώτημα αν η χρηματοδότηση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενίσχυσης, δίνει αρνητική απάντηση. Η διάθεση των εισφορών μετά το 2006 για την εξόφληση της προχρηματοδότησης των δοκιμών δεν επηρέασε το ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε. Επιπλέον, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι το σύστημα ανάκτησης ήταν ένα σύστημα συγκεντρωτικής ανάκτησης, στο πλαίσιο του οποίου κάθε φορέας καταβάλλει εισφορά στον AFSCA, και ένα μέρος αυτής της εισφοράς διατίθεται για την ανάκτηση δαπανών του παρελθόντος που συνδέονται με την προχρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ. Όλοι οι ενεργοί φορείς που διέθεταν βοοειδή κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου συνεισφέρουν εξίσου σε αυτό το σύστημα, αλλά δεν είναι οι μόνοι υπόχρεοι. Συνεπώς, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η χρηματοδότηση της ενίσχυσης δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του εν λόγω μέτρου ενίσχυσης.
5.4. Εκτίμηση της συμβατότητας των μέτρων ενίσχυσης
(108)
Όταν η ενίσχυση αποτελεί κρατική ενίσχυση και πηγάζει από το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, πρέπει να εξετάζεται αν μπορεί να θεωρηθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 2 και παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(109)
Βάσει του εν λόγω μέτρου, θα μπορούσε να ισχύει μόνο το άρθρο 107 παράγραφος 3 σημείο γ) της ΣΛΕΕ, το οποίο αναφέρει ότι οι ενισχύσεις που προορίζονται για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης ορισμένων δραστηριοτήτων ή ορισμένων οικονομικών περιοχών μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά όταν δεν αλλοιώνουν τους όρους συναλλαγών με τρόπο αντίθετο προς το κοινό συμφέρον.
(110)
Σύμφωνα με το σημείο 23.3 των κατευθυντήριων γραμμών της Κοινότητας σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα (39) όσον αφορά στην περίοδο 2000-2006 (εφεξής οι γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2000-2006) και στην κοινοποίηση της Επιτροπής για τον καθορισμό των κανόνων που ισχύουν για την εκτίμηση των παράνομων κρατικών ενισχύσεων (40), κάθε παράνομη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 σημείο ζ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου της 22ας Μαρτίου 1999 περί τρόπων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (41) πρέπει να αξιολογείται σύμφωνα με τους κανόνες και τις κατευθυντήριες γραμμές κατά τη στιγμή που χορηγείται η ενίσχυση. Το 2002 η Επιτροπή θέσπισε τις κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ. Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές ίσχυαν μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2003 και της 31ης Δεκεμβρίου 2006 (42). Στο σημείο 44 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ, προβλέπεται ότι, εκτός από σχετικές περιπτώσεις, ιδίως τις δοκιμές ΜΣΕ, οι παράνομες ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 1 σημείο ζ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 θα εξετάζονται σύμφωνα με τους κανόνες και τις κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν κατά τη στιγμή της χορήγησης της ενίσχυσης. Δεδομένου ότι οι ενισχύσεις χορηγήθηκαν μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2001 και της 31ης Δεκεμβρίου 2005, οι κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ αποτελούν το σχετικό πλαίσιο για την εξέταση αυτών των ενισχύσεων.
(111)
Σύμφωνα με το σημείο 194 γ) των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 2007-2013, η Επιτροπή δεν θα εφαρμόζει πλέον από την 1η Ιανουαρίου 2007 τις κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ εκτός από τις παράνομες ενισχύσεις που καθορίζονται στα σημεία 43 και εξής των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ.
(112)
Μπορούν να διακριθούν δύο περίοδοι ανάλογα με την εφαρμοσιμότητα των διάφορων νομικών διατάξεων.
5.4.1. Περίοδος που περιλαμβάνεται μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2001 και της 31ης Δεκεμβρίου 2002: εφαρμοσιμότητα του σημείου 11.4 των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 2000-2006 στις οποίες γίνεται αναφορά στο σημείο 45 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ
(113)
Το σημείο 45 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ προβλέπει πως σε ό,τι αφορά τις παράνομες κρατικές ενισχύσεις που στοχεύουν στην κάλυψη των δαπανών που συνδέονται με τις δοκιμές ΜΣΕ οι οποίες χορηγήθηκαν πριν από τη θέση σε ισχύ των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ (δηλαδή την 1η Ιανουαρίου 2003), η Επιτροπή θα αξιολογήσει τη συμβατότητα τέτοιων ενισχύσεων σύμφωνα με το σημείο 11.4 των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 200-2006 και με την πρακτική από το 2001 να δέχεται τέτοιες ενισχύσεις οι οποίες μπορούν να φτάσουν έως 100 %.
(114)
Σύμφωνα με το σημείο 11.4 των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 2000-2006, για να θεωρηθεί συμβατό,
-
το μέτρο πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο ενός κατάλληλου προγράμματος το οποίο καθιερώνεται σε κοινοτικό, εθνικό ή τοπικό επίπεδο, για να προλαμβάνει, παρακολουθεί ή εξαλείφει την εν λόγω ασθένεια (σημείο 11.4.2)·
-
το μέτρο πρέπει να έχει σκοπό την πρόληψη ή αποζημίωση, η συνδυασμό και των δύο (σημείο 11.4.3)·
-
το μέτρο πρέπει να είναι συμβατό τόσο με τους στόχους όσο και με τις συγκεκριμένες διατάξεις που προβλέπονται από την κοινοτική κτηνιατρική και φυτοϋγειονομική νομοθεσία (σημείο 11.4.4)·
-
η ένταση της ενίσχυσης δεν μπορεί να υπερβαίνει το 100 % των αποδεκτών δαπανών (σημείο 11.4.5).
Όταν οι ενισχύσεις χορηγούνται στο πλαίσιο κοινοτικών και/ή εθνικών και/ή τοπικών καθεστώτων ενίσχυσης, η Επιτροπή θα απαιτεί να παρέχεται το αποδεικτικό ότι δεν υπάρχει κίνδυνος υπεραντιστάθμισης από το γεγονός μιας ενδεχόμενης σώρευσης μέτρων που προβλέπονται από πολλά καθεστώτα. Όταν εγκρίνεται μια κοινοτική ενίσχυση, πρέπει να αναφέρονται η ημερομηνία και οι αναφορές της εν λόγω απόφασης της Επιτροπής.
(115)
Όσον αφορά στους πρώτους τρεις πρώτους όρους, η απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας κατέληγε ήδη στο συμπέρασμα ότι πληρούνται (βλέπε αιτιολογική σκέψη (80) της εν λόγω απόφασης κίνησης). Οι βελγικές αρχές επιβεβαίωσαν εξάλλου αυτήν την προσέγγιση στα σχόλιά τους στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Πράγματι, η ΜΣΕ είναι μεταδιδόμενη ασθένεια και αποτελεί απειλή για την ανθρώπινη υγεία. Πρόκειται για ζωική ασθένεια η πρωτεύουσα εστία της οποίας πρέπει να κοινοποιείται απευθείας στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη (43). Ο στόχος του μέτρου ενίσχυσης είναι η καταπολέμηση της ΜΣΕ εξετάζοντας τα ζώα που σφάζονται και τα νεκρά ζώα στην εκμετάλλευση. Η αποζημίωση των δαπανών που βαρύνουν τους γεωργούς θα έπρεπε να εξασφαλίζει ότι τα μέτρα εφαρμόζονται αποτελεσματικά. Όλα τα μέτρα λαμβάνονται σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο ή συστήνονται από εκείνο (44).
(116)
Όσον αφορά στον τέταρτο όρο, οι πληροφορίες που παρέχει το Βέλγιο αποδεικνύουν τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ μιας δαπάνης μεταξύ 111,81 ευρώ και 63,45 ευρώ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου (βλέπε αιτιολογική σκέψη -) Αυτές οι δαπάνες καλύπτουν την ανάλυση του εργαστηρίου, τις δαπάνες της δειγματοληψίας από κτηνίατρο και τις δαπάνες του κιτ δοκιμών. Η Επιτροπή εκτιμά ότι αυτές οι δαπάνες συμμορφώνονται με αυτές που αναφέρονται στο σημείο 11.4.5 των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 2000-2006, οι οποίες αναφέρουν μεταξύ άλλων ως πραγματικές δαπάνες τους υγειονομικούς ελέγχους, τις δοκιμές και άλλα μέτρα ανίχνευσης.
(117)
Τέλος, οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2001 και της 31ης Δεκεμβρίου 2002 είναι συμβατές.
5.4.2. Περίοδος που περιλαμβάνεται μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2003 και της 31ης Δεκεμβρίου 2005: εφαρμοσιμότητα των σημείων 21 και ακόλουθων των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ
(118)
Σύμφωνα με το σημείο 23 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ, η Επιτροπή αποφάσισε να συνεχίσει να εγκρίνει τις ενισχύσεις που καλύπτουν έως 100 % των δαπανών που συνδέονται με τις δοκιμές ΜΣΕ ακολουθώντας τις αρχές που αναφέρονται στο σημείο 11.4 των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 2000-2006 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 113).
(119)
Επιπλέον, πρέπει επίσης να πληρώνονται οι ακόλουθοι όροι σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ.
-
από την 1η Ιανουαρίου 2003, όσον αφορά στην υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ των βοοειδών που σφάζονται για τους σκοπούς ανθρώπινης κατανάλωσης, οι ενισχύσεις, συμπεριλαμβανομένων των κοινοτικών πληρωμών, δεν μπορούν να υπερβαίνουν τα 40 ευρώ ανά δοκιμή (βλέπε σημείο 24 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ),
-
η κρατική ενίσχυση που στοχεύει στην κάλυψη των δαπανών που δημιουργούν οι δοκιμές ΜΣΕ καλύπτεται από τον φορέα στην εκμετάλλευση του οποίου πρέπει να γίνει δειγματοληψία για τη δοκιμή. Αν η ενίσχυση καταβάλλεται στα εργαστήρια, πρέπει να καταδεικνύεται ότι ολόκληρο το ποσό της ενίσχυσης επιστρέφεται στον φορέα (σημείο 25 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ).
(120)
Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 115 και 116, πληρούνται οι τέσσερις όροι που περιλαμβάνονται στις γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2000-2006.
(121)
Όσον αφορά τον όρο σχετικά με το μέγιστο ποσό των 40 ευρώ ανά δοκιμή, η Επιτροπή σημειώνει ότι έγινε υπέρβαση αυτού του ανώτατου ποσού μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2003 και της 30ής Ιουνίου 2004. Βάσει των πληροφοριών που υπέβαλε το Βέλγιο, το συνολικό ποσό αυτής της υπέρβασης κατά τη διάρκεια της περιόδου ανέρχεται στα 6 619 810,74 ευρώ. Από την 1η Ιουλίου 2004, το συνολικό κόστος της δοκιμής βρίσκεται κάτω των 40 ευρώ (βλέπε αιτιολογική σκέψη 64). Οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι αυτά τα ποσά κάλυπταν τις εθνικές και κοινοτικές πληρωμές (βλέπε αιτιολογική σκέψη 57).
(122)
Όσον αφορά τον όρο που ορίζει ότι η ενίσχυση πρέπει να καταβάλλεται από τον φορέα στην εκμετάλλευση του οποίου γίνεται δειγματοληψία για τους σκοπούς της δοκιμής, και ότι αν η ενίσχυση καταβάλλεται στα εργαστήρια, πρέπει να αποδεικνύεται ότι ολόκληρο το ποσό της κρατικής ενίσχυσης επιστρέφεται στον φορέα (σημείο 25 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ), η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πληρούται αυτός ο όρος.
(123)
Όπως αναφέρεται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι οι δαπάνες για τις δοκιμές ΜΣΕ καταβάλλονται απευθείας στα εργαστήρια. Οι φορείς δεν πρέπει να καταβάλλουν καμία δαπάνη εργαστηρίου για τις δοκιμές ΜΣΕ που διενεργούνται στα βοοειδή. Αυτή η αξιολόγηση συμμορφώνεται με αυτό που αποφασίστηκε για το όμοιο σύστημα στην απόφαση N 9/05 και N 10/05 της αιτιολογικής σκέψης 95. Όπως αναφέρεται ανωτέρω, η μόνη δαπάνη που μετακυλίεται στους παραγωγούς είναι το τέλος, (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 92 και εξής), αλλά αυτό το μέρος χρηματοδότησης της δοκιμής ΜΣΕ δεν αποτελεί ενίσχυση. Συνεπώς, ολόκληρο το ποσό της ενίσχυσης καταβάλλεται στον φορέα.
5.4.3. Από την 1η Ιανουαρίου 2006
(124)
Όσον αφορά στην περίοδο μεταγενέστερα της 1ης Ιανουαρίου 2006, η Επιτροπή αναφέρεται στην απόφαση N 9/05 και N 10/05, δεδομένου ότι η παρούσα απόφαση δεν έχει στόχο να επανέλθει στις εγκεκριμένες ενισχύσεις στην εν λόγω απόφαση.
5.4.4. Συμπέρασμα
(125)
Συμπερασματικά, οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ οι οποίες είναι ανώτερες του ποσού των 40 ευρώ ανά δοκιμή κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2003 και 30ής Ιουνίου 2004 και των οποίων το σύνολο ανέρχεται στα 6 619 810,74 ευρώ είναι συμβατές με την εσωτερική αγορά.
5.5. Εξόφληση του προχρηματοδοτημένου προϋπολογισμού
(126)
Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, οι δοκιμές χρηματοδοτήθηκαν από κρατικούς πόρους πέρα από το ανώτατο ποσό των 40 ευρώ ανά δοκιμή κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ 1ης Ιανουαρίου και 30ής Ιουνίου 2004.
(127)
Το Βέλγιο αποφάσισε να προβεί στην εξόφληση αυτού του πλεονάσματος μέσω του ποσού των εισφορών που εισπράχθηκαν για τη χρηματοδότηση του AFSCA από την 1η Ιανουαρίου 2006, η οποία αρχικά κατανεμήθηκε σε μια περίοδο 15 ετών, αλλά στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε. Ο λόγος αυτής της συνολικής προσέγγισης σύμφωνα με τις βελγικές αρχές είναι ότι είναι δύσκολο πρακτικά να διενεργηθεί μεμονωμένη ανάκτηση, καθώς κάποιοι φορείς έχουν πεθάνει ή έχουν παύσει τις δραστηριότητές τους.
(128)
Σε μετέπειτα επιστολή της 6ης Απριλίου 2011, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι ο AFSCA είχε προβεί σε εξόφληση μέσω κεφαλαίων του AFSCA κατά τη διάρκεια των ετών 2005-2006.
(129)
Το προτεινόμενο σύστημα ανάκτησης ωστόσο δεν συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις όσον αφορά την ανάκτηση σε περίπτωση παράνομης και ασύμβατης ενίσχυσης. Πράγματι, σύμφωνα με τη νομολογία, η ανάκτηση έχει ως στόχο την επαναφορά της κατάσταση που υπήρχε στην αγορά πριν από την απόκτηση της εν λόγω ενίσχυσης. Ο στόχος της επαναφοράς της προγενέστερης κατάστασης επιτυγχάνεται μόλις οι παράνομες και ασύμβατες ενισχύσεις με την εσωτερική αγορά έχουν αποκατασταθεί από τον δικαιούχο και όταν ο τελευταίος χάνει το πλεονέκτημα το οποίο είχε στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του, τότε αποκαθίσταται η κατάσταση προγενέστερα της καταβολής της ενίσχυσης (45). Η προς ανάκτηση ενίσχυση περιλαμβάνει τους τόκους με το δέον επιτόκιο που ορίζει η Επιτροπή, οι οποίοι ισχύουν από την ημερομηνία κατά την οποία η παράνομη ενίσχυση ετέθη στη διάθεση του δικαιούχου, έως την ημερομηνία είσπραξης αυτής (46). Βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (47), οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται με μέθοδο ανατοκισμού, γεγονός που δεν συμβαίνει εδώ. Επιπλέον, το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 προβλέπει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν όλα τα μέτρα για την άμεση και αποτελεσματική εφαρμογή της απόφασης της Επιτροπής. Η ανάκτηση όπως προτείνεται και εφαρμόζεται εν μέρει από το Βέλγιο δεν αντιστοιχεί στις απαιτήσεις που αναφέρονται παραπάνω και δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ανάκτηση όπως προβλέπεται από το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.
6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(130)
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ μέσω των τελών δεν συνιστά ενίσχυση.
(131)
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ με κρατικούς πόρους αποτελεί ενίσχυση για τους γεωργούς, τα σφαγεία και λοιπούς φορείς οι οποίοι μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα που προέρχονται από βοοειδή και τα οποία υποβάλλονται σε υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Αυτή η ενίσχυση είναι συμβατή για την περίοδο που εκτείνεται από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2002, και από την 1η Ιουλίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005. Είναι συμβατή για την περίοδο που εκτείνεται από την 1η Ιανουαρίου 2003 έως τις 30 Ιουνίου 2004. Η ασυμβατότητα της ενίσχυσης αποτελείται από το υπερβαίνον τα 40 ευρώ ποσό ανά δοκιμή, και αξιολογείται από το Βέλγιο στα 6 619 810,74 ευρώ.
(132)
Η επιτροπή διαπιστώνει ότι το Βέλγιο εφάρμοσε παράνομα την ενίσχυση για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ κατά τη διάρκεια της περιόδου που εκτείνεται από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2004. Από την 1η Ιανουαρίου 2003, η ενίσχυση καλυπτόταν από έναν κανονισμό εξαίρεσης, αλλά επειδή δεν τηρούνταν οι όροι του εν λόγω κανονισμού, οι ενισχύσεις είναι παράνομες.
(133)
Οι παράνομες και ασύμβατες ενισχύσεις που υπερβαίνουν το μέγιστο ποσό των 40 ευρώ ανά δοκιμή πρέπει να αποτελούν αντικείμενο ανάκτησης, με εξαίρεση τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για συγκεκριμένα σχέδια τα οποία, τη στιγμή της απόκτησης των ενισχύσεων, πληρούσαν όλους τους όρους που καθορίζονται στο ισχύοντα κανονισμό ήσσονος σημασίας,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο πρώτο
1. Τα μέτρα που χρηματοδοτούνται μέσω των τελών δεν αποτελούν ενισχύσεις.
2. Η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ με κρατικούς πόρους δεν αποτελεί ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά για τους γεωργούς, τα σφαγεία και τους λοιπούς φορείς που μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα που προέρχονται από βοοειδή και υπόκεινται σε υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2002 και για την περίοδο από την 1η Ιουλίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005.
3. Η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ με κρατικούς πόρους για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2003 έως την 30ή Ιουνίου 2004 αποτελεί ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά για τους γεωργούς, τα σφαγεία και τους λοιπούς φορείς οι οποίοι μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα που προέρχονται από βοοειδή και υπόκεινται σε υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ για τα ποσά άνω των 40 ευρώ ανά δοκιμή. Τα ποσά που υπερβαίνουν τα 40 ευρώ ανά δοκιμή είναι ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά και πρέπει να ανακτώνται, με εξαίρεση τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για συγκεκριμένα σχέδια τα οποία, κατά τον χρόνο χορήγησης των ενισχύσεων, πληρούσαν όλους τους όρους που καθορίζονται στον ισχύοντα κανονισμό για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας.
4. Το Βέλγιο εφάρμοσε παράνομα την ενίσχυση για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως την 30ή Ιουνίου 2004.
Άρθρο 2
1. Το Βέλγιο λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την ανάκτηση των παράνομων και ασυμβίβαστων ενισχύσεων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφοι 3 και 4, ως προς τους δικαιούχους.
2. Οι ενισχύσεις προς ανάκτηση περιλαμβάνουν τους τόκους που υπολογίζονται από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση των δικαιούχων έως την ημερομηνία ανάκτησης αυτών.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με μέθοδο ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις που προβλέπονται στο κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004.
4. Η ανάκτηση πραγματοποιείται χωρίς καθυστέρηση σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται από το εθνικό δίκαιο, στο μέτρο που επιτρέπουν την άμεση και αποτελεσματική εφαρμογή της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 3
Η ανάκτηση της ενίσχυσης που ορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφοι 3 και 4 είναι άμεση και αποτελεσματική.
Το Βέλγιο φροντίζει ώστε η παρούσα απόφαση να τεθεί σε εφαρμογή εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησής της.
Άρθρο 4
1. Εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, το Βέλγιο υποβάλλει στην Επιτροπή τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
τον κατάλογο των δικαιούχων που έλαβαν την ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφοι 3 και 4 και το συνολικό ποσό ενίσχυσης που έλαβε καθένας από αυτούς·
β)
το συνολικό ποσό (αρχικό συν τόκοι ανάκτησης) προς ανάκτηση από τους δικαιούχους·
γ)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί ή προβλεφθεί με σκοπό τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση·
δ)
έγγραφα που αποδεικνύουν ότι οι δικαιούχοι ειδοποιήθηκαν για την επιστροφή της ενίσχυσης.
2. Το Βέλγιο ενημερώνει την Επιτροπή για την πρόοδο που συντελέστηκε μετά τη θέσπιση των εθνικών μέτρων για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης, και αυτό έως ότου ολοκληρωθεί η ανάκτηση της ενίσχυσης που προβλέπεται στο άρθρο 1 παράγραφοι 3 και 4.
3. Μετά την περίοδο των δύο μηνών που αναφέρεται στην παράγραφο 1, το Βέλγιο υποβάλλει, με απλή αίτηση της Επιτροπής, έκθεση σχετικά με τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί και προβλεφθεί με σκοπό τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση. Η εν λόγω έκθεση παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα ποσά ενίσχυσης και τους τόκους ανάκτησης που ανακτήθηκαν ήδη από τους δικαιούχους.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο του Βελγίου.
Βρυξέλλες, 27 Ιουλίου 2011.
ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 27. července 2011
o státní podpoře ve prospěch financování testů prováděných za účelem zjištění přenosných spongiformních encefalopatií (TSE) u skotu, kterou provedla Belgie (Státní podpora C 44/8 (dříve NN 45/04))
(oznámeno pod číslem K(2011) 5457)
(Pouze francouzské a nizozemské znění je závazné)
(2011/678/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s tímto článkem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Po obdržení stížností v lednu a únoru 2004 začala Evropská komise předběžně vyšetřovat podporu poskytovanou Belgií k pokrytí nákladů na testy prováděné za účelem zjištění přenosných spongiformních encefalopatií u skotu (dále jen „testy BSE“).
(2)
Komise dále ve věci těchto stížností zaslala dne 27. ledna 2004 belgickým orgánům dopis, ve kterém požaduje informace týkající se dotčeného opatření. Belgické orgány zároveň oznámily opatření podpory financování testů prováděných za účelem zjištění přenosných spongiformních encefalopatií (TSE) u zvířat v souladu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie (dopisem ze dne 23. ledna 2004, zaevidovaným dne 28. ledna 2004); toto opatření bylo zapsáno pod číslem N 54/04.
(3)
Belgické orgány poskytly Komisi písemné informace v dopisech ze dne 6. února 2004 a 14. května 2004, které byly zaevidovány dne 11. února 2004 a 19. května 2004.
(4)
Dopisem ze dne 19. července 2004 oznámila Komise Belgii, že opatření bylo převedeno do evidence neoznámených podpor pod číslem NN 45/04, jelikož vyšlo najevo, že část prostředků již byla vyplacena.
(5)
Dne 1. září 2004 se konalo neformální jednání mezi belgickými orgány a útvary Komise.
(6)
Belgické orgány poskytly dodatečné informace dopisem ze dne 16. září 2004, zaevidovaným dne 20. září 2004, a dopisem ze dne 22. února 2007, zaevidovaným 22. února 2007.
(7)
Dopisem ze dne 26. listopadu 2008 oznámila Komise Belgii své rozhodnutí zahájit proti tomuto opatření postup podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie. Rozhodnutí bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (3). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby předložily své připomínky k dotčenému opatření.
(8)
V dopise ze dne 19. prosince 2008, zaevidovaném dne 26. prosince 2008, Belgie požádala o prodloužení lhůty pro poskytnutí odpovědi. Tato lhůta byla prodloužena dopisem ze dne 13. ledna 2009. Belgie poskytla své připomínky v dopise ze dne 25. února 2009, zaevidovaném dne 6. března 2009.
(9)
Komise neobdržela připomínky zúčastněných stran.
(10)
Dopisem ze dne 17. července 2009 položila Komise Belgii další dotazy související s připomínkami předloženými Belgií. V dopise ze dne 4. září 2009, zaevidovaném dne 8. září 2009, Belgie požádala o prodloužení lhůty pro poskytnutí odpovědi. Komise odpověď Belgie obdržela v dopise ze dne 16. října 2009, zaevidovaném dne 20. října 2009.
(11)
Dne 2. října 2009 a 30. října 2009 se uskutečnila dvě setkání mezi belgickými orgány a útvary Komise.
(12)
V návaznosti na tato setkání Belgie dne 14. prosince 2009 zaslala doplňující informace, které byly zaevidovány dne 16. prosince 2009. Po provedení souběžného šetření hospodářské soutěže belgickými orgány s ohledem na možné kartelové dohody mezi laboratořemi podala Belgie dne 21. ledna 2010, 29. září 2010 a 17. ledna 2011 žádosti o prodloužení lhůty. Komise těmto žádostem vyhověla.
(13)
Dne 22. února 2011 Komise zaslala poslední žádost o informace, na níž belgické orgány odpověděly dopisem ze dne 6. dubna 2011. Komise vyhověla žádosti o další prodloužení lhůty s cílem umožnit Belgii odpovědět na dotazy, až bude znám výsledek šetření belgických orgánů v oblasti hospodářské soutěže.
(14)
Belgické orgány odpověděly dopisem ze dne 19. května 2011, zaevidovaným dne 25. května 2011.
2. POPIS
2.1 Vývoj (4)
(15)
V lednu 2004 Komise obdržela stížnost týkající se návrhu královského nařízení, jehož cílem bylo zavést parafiskální poplatek určený k financování testů BSE.
(16)
Po obdržení stížnosti požádaly útvary Komise belgické orgány o vysvětlení. Belgické orgány ve své odpovědi na tuto žádost o informace uvedly, že od 1. ledna 2001 jsou testy BSE povinné pro skot starší 30 měsíců a pro skot starší 24 měsíců, který je odeslán na nucenou porážku (5). Oznámily rovněž návrh královského nařízení týkající se financování testů prováděných za účelem zjištění TSE u zvířat (dále jen „královské nařízení TSE“). Tento návrh královského nařízení byl zaevidován pod číslem N 54/04. Belgické orgány uvedly, že tento nový návrh královského nařízení je změnou návrhu královského nařízení oznámeného Belgií v roce 2001 a schváleného Komisí rozhodnutím N 21/02 ze dne 13. února 2002 (6), jakož i dalšího návrhu, který byl neformálně projednán s Komisí v roce 2003. Žádný z těchto dvou návrhů však nebyl proveden a nařízení oznámené v roce 2004 představuje úpravu těchto návrhů.
(17)
Z informací předložených Belgií vyplývá, že ministerstvo financí proplácelo od 1. ledna 2001 (7) náklady na testy BSE (tj. náklady na odběr vzorků a analýzy). Počínaje 1. lednem 2002 byly náklady na provádění těchto testů předběžně financovány Belgickým intervenčním a restitučním úřadem (Bureau d’Intervention et de Restitution belge) (dále jen „BIRB“) do přijetí politického rozhodnutí o konečném systému financování.
(18)
V reakci na některé připomínky ze strany útvarů Komise ohledně oznámeného návrhu královského nařízení (N 54/04) belgické orgány předložily v květnu 2004 nový návrh královského nařízení, jenž byl pozměněn s ohledem na připomínky Komise a jenž stanovil počínaje 1. lednem 2003 systém náhrad ve výši 10,70 EUR za každý kus skotu určený k porážce, který musí být podroben rychlému testu BSE. Belgické orgány uvedly, že testy provedené a předběžně financované v průběhu roku 2002 byly v plné výši financovány prostřednictvím nepřímých státních podpor, tj. parafiskálních poplatků. Belgické orgány kromě toho uvedly, že od 1. ledna 2003 byla prostřednictvím parafiskálních poplatků financována maximální částka ve výši 40 EUR za jeden test. Belgické orgány poskytly podrobné tabulky s rozpisem nákladů na testy BSE vynaložených od roku 2003 a plán financování těchto testů prostřednictvím parafiskálních poplatků a náhrad. Belgické orgány uvedly, že datem stanoveným pro zahájení provádění režimu financování je 1. červenec 2004 v případě náhrad a 1. leden 2005 v případě parafiskálních poplatků.
(19)
Vzhledem k tomu, že návrh královského nařízení uváděl, že podpory již byly udělovány a poplatky vybírány od 1. ledna 2002, bylo opatření dne 19. července 2004 zaevidováno jako neoznámené pod číslem NN 45/04. Oznámení zaevidované pod číslem N 54/04 bylo Belgií staženo.
(20)
Z informací poskytnutých Belgií v roce 2004 vyplývá, že obecným záměrem bylo provést předběžné financování testů, přičemž příslušná částka měla být refundována později; účelem bylo poskytnout část příspěvků na uhrazení nákladů předběžně financovaných testů.
(21)
Belgické orgány se ve svém dopise ze dne 16. září 2004 zmiňují o novém návrhu královského nařízení, v němž je myšlenka náhrady ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu zachována pro budoucnost. Celá výše částky uvedené v tomto novém návrhu královského nařízení měla sloužit k financování testů BSE u skotu poraženého ode dne vstupu tohoto návrhu v platnost. Navrácení částek přesahujících 40 EUR, které byly povoleny pokyny Společenství týkající se státní podpory na testy TSE, uhynulá zvířata a jateční odpad (8) ze dne 24. prosince 2002 (dále jen „pokyny TSE“) a které byly předběžně financovány od 1. ledna 2003, je předmětem jiného návrhu, který byl předložen Komisi a jehož cílem je navrácení těchto částek vynaložených v rámci předběžného financování. Toto královské nařízení bylo přijato dne 15. října 2004 (9) a vstoupilo v platnost dne 1. prosince 2004.
(22)
Podle informací poskytnutých belgickými orgány celková částka předběžně financovaných nákladů přesahujících maximální částku 40 EUR za období od 1. ledna 2003 (10) do 30. června 2004 činí 15 237 646 EUR. Podle belgických orgánů byla od 30. června 2004 maximální částka ve výši 40 EUR respektována (11).
(23)
V tomtéž dopise ze dne 16. září 2004 belgické orgány poskytly dva soubory informací v souladu s článkem 19 nařízení Komise (ES) č. 1/2004 ze dne 23. prosince 2003 o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na státní podporu malým a středním podnikům působícím v produkci, zpracování a uvádění zemědělských produktů na trh (12).
(24)
Na tato dvě opatření byly použity dvě výjimky zaevidované pod číslem XA 53/04 a XA 54/04. Jak je uvedeno v bodě 19 a dalších bodech rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení, opatření, na něž byla uplatněna výjimka uvedená pod číslem XA 53/04, zahrnuje předběžné financování testů BSE (13) prostřednictvím podpory o maximální výši 40 EUR na jeden test a bylo provedeno dne 1. ledna 2003. Právním základem tohoto opatření je zákon ze dne 27. prosince 2002 o souhrnném rozpočtu výdajů pro rok 2003. Opatření, na něž byla použita výjimka uvedená pod číslem XA 54/04, stanoví maximální výši podpory na 33,38 EUR na test a bylo provedeno dne 15. října 2004. Toto opatření podpory je přiznáno na dobu neurčitou. Jeho právním základem je zákon ze dne 27. prosince 2003 o souhrnném rozpočtu výdajů pro rok 2004.
(25)
V tomtéž dopise ze dne 16. září 2004 belgické orgány v odpovědi na dotazy položené útvary Komise uvedly, že laboratoře zvolené pro provádění testů musejí splňovat velmi konkrétní podmínky, aby mohly provádět dotčené analýzy.
(26)
Krátce po zaslání dopisů ze dne 14. května 2004 a 16. září 2004 belgické orgány oznámily dva návrhy královských nařízení týkajících se financování činností Federální agentury pro bezpečnost potravního řetězce (Agence Fédérale pour la Sécurité de la Chaîne Alimentaire, dále jen „AFSCA“). Cílem těchto opatření bylo zavést příspěvek a náhradu k financování činností AFSCA. Tato opatření byla předmětem rozhodnutí K(2005) 4203 ze dne 9. listopadu 2005 o státních podporách N 9/05 a N 10/05 (dále jen „rozhodnutí N 9/05 a N 10/05“), uvedeného v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení. Tato opatření byla přijata královským nařízením ze dne 10. listopadu 2005, které stanoví příspěvky uvedené v článku 4 zákona ze dne 9. prosince 2004 o financování AFSCA (14), jakož i královským nařízením ze dne 10. listopadu 2005 o náhradách, které jsou zmíněny v článku 5 zákona ze dne 9. prosince 2004 o financování AFSCA (15). Tato dvě královská nařízení vstoupila v platnost dne 1. ledna 2006. Královské nařízení o příspěvcích zrušuje královské nařízení ze dne 15. října 2004 uvedené v 21. bodě odůvodnění.
(27)
Královské nařízení o náhradách konkrétně stanoví pro jatka povinnost platby náhrady ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu nebo lichokopytníka. Královské nařízení o příspěvcích stanoví financování části testů BSE, které bude hrazeno různými odvětvími. Celkové náklady na testy BSE činí 44,08 EUR, z nichž 12 EUR je vynaloženo na odběr vzorků (přičemž částku v maximální výši 10,70 EUR hradí jatka na základě královského nařízení o náhradách a 1,30 EUR činí příspěvek) a zbývajících 32,08 EUR je financováno z příspěvku a je agenturou AFSCA hrazeno přímo laboratořím. V rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 Komise došla k závěru, že financování agentury AFSCA prostřednictvím náhrad ani financování obecných namátkových kontrol za pomoci paušálních příspěvků nepředstavuje státní podporu a že financování části nákladů na testy BSE z příspěvků a financování nákladů na jiné testy/kontroly spojené s výrobou/prodejem je slučitelnou státní podporou.
(28)
V prosinci 2006 Komise zaslala Belgii nové dotazy týkající se případu NN 45/04. Tyto dotazy se vztahovaly především k navracení částek vyplacených v rámci předběžného financování od 1. ledna 2003.
(29)
Belgické orgány ve své odpovědi ze dne 22. února 2007 uvedly, že si přejí provést úhradu všech výdajů spojených s analýzami BSE ve lhůtě 15 let. V praxi byl zaveden systém solidárního navracení prostředků prostřednictvím nového systému financování agentury AFSCA. Každý hospodářský subjekt platí od 1. ledna 2006 agentuře AFSCA příspěvek, přičemž část tohoto příspěvku slouží ke zpětnému získání nákladů, které byly v minulosti vynaloženy v souvislosti s předběžným financováním testů BSE. Do tohoto systému přispívají rovněž všechny aktivní hospodářské subjekty, které chovaly skot v dotčeném období.
2.2 Obsah stížností podaných proti návrhu královského nařízení TSE
(30)
Podle stížností týkajících se návrhu královského nařízení TSE se příspěvek vztahuje na všechny druhy zvířat poražených na belgických jatkách a uplatňuje se rovněž u dovezených produktů. Jeden ze stěžovatelů potvrdil, že podstatná část zvířat poražených na belgických jatkách pochází z jiných členských států. Stěžovatelé zastávají názor, že příspěvky představují diskriminaci v souvislosti s dovezenými zvířaty, jelikož výnos z nich je použit na zpětné získání nákladů na testy ESB provedené u belgického skotu.
2.3 Pochyby vyjádřené Komisí v rámci zahájení formálního vyšetřovacího řízení
(31)
Úvodem je třeba uvést, že zahájení formálního vyšetřovacího řízení se týká podpory ve prospěch financování testů prováděných za účelem zjištění TSE u zvířat v Belgii od 1. ledna 2001, jakož i mechanismů financování těchto podpor, s výjimkou podpor schválených rozhodnutím Komise z důvodu jejich slučitelnosti s vnitřním trhem. To konkrétně znamená, že podpory schválené rozhodnutím N 9/05 a N 10/05 (které se vztahují k příspěvkům a náhradám, jež slouží k financování agentury AFSCA) nebudou posuzovány s ohledem na slučitelnost s pravidly v oblasti státních podpor platnými v době přiznání podpory. Toto rozhodnutí se tudíž týká pouze podpor, z nichž byly financovány testy BSE v období 2001-2006, jakož i systému jejich financování, vzhledem k tomu, že podpory na testy BSE v tomto období byly předběžně financovány a že navracení prostředků přidělených v rámci tohoto financování je rozloženo do několikaletého období.
(32)
Z důvodu srozumitelnosti je třeba připomenout rozdíl mezi pojmy „náhrada“ a „příspěvek“: na jedné straně existují poplatky či náhrady, které pokrývají náklady vynaložené na poskytnutou službu. V tomto konkrétním případě činí 10,70 EUR a jsou vybírány od 1. prosince 2004 na základě královského nařízení TSE a poté na základě královského nařízení o náhradách, z nichž je financována agentura AFSCA. Na druhé straně existují dávky či příspěvky, které jsou vybírány na základě královského nařízení ze dne 10. listopadu 2005 a jsou hrazeny agentuře AFSCA hospodářskými subjekty, jež se nacházejí na belgickém území a jsou rozděleny do 7 sektorů (viz bod odůvodnění 29 rozhodnutí N 9/05 a N 10/05).
(33)
Komise ve svém rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení uvedla, že podpory ve prospěch financování testů BSE jsou a byly v Belgii financovány prostřednictvím dotací a systému parafiskálních poplatků, který sestává jak z náhrad, tak z příspěvků. Část příjmů z těchto náhrad a příspěvků byla přidělena na refundaci prostředků vynaložených v rámci předběžného financování testů.
(34)
Komise vytkla několik problémů a uvedla, že nemá dostatek informací, které by jí umožnily provést konečné posouzení dotčených opatření: problémy se zaprvé týkaly existence výhod pro příjemce služeb. Nebylo totiž jisté, zda náhrady za testy BSE zahrnovaly část nákladů na testy, která nebyla pokryta slučitelnou státní podporou. Přesné náklady na tyto testy nebyly známé, stejně jako zdroj dodatečného financování v případě, že by náhrady nepostačovaly k pokrytí celkových nákladů na testy BSE. Nebylo zjištěno ani to, zda ceny, za něž agentura AFSCA poskytovala služby, odpovídaly cenám na trhu, a to zejména z toho důvodu, že belgické orgány jasně neuvedly, že volba laboratoří proběhla v rámci otevřeného a transparentního řízení.
(35)
Za druhé nebyl jasný mechanismus dávek: zejména nebyli s určitostí stanoveni příjemci a přispěvatelé a nebyl jasný ani mechanismus navracení nákladů vynaložených na testy BSE v rámci předběžného financování. Další nejasnosti se týkaly podmínek, které musely splňovat parafiskální poplatky, aby mohly být považovány za odpovídající pravidlům státní podpory, zejména pokud jde o vyloučení dovezených produktů z parafiskálních poplatků, pokud jde o otázku, zda se na vyvážené produkty použilo opatření podpory financované z poplatků, a co se týče toho, zda poplatky měly vliv na cenu konečných produktů, vzhledem k tomu, že tato cena byla stanovena změnami nabídky a poptávky na volném trhu.
3. PŘIPOMÍNKY BELGIE
(36)
Komise obdržela připomínky Belgie v reakci na obavy vyjádřené Komisí v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení dne 27. února 2009. Lze je shrnout takto:
3.1 Kvalifikace financování testů BSE jako státní podpory
(37)
Belgie úvodem zpochybňuje kvalifikaci financování testů BSE, provedenou Komisí, jako státní podpory, z důvodu povinného provádění těchto testů. Belgie tvrdí, že povinnost provádět testy BSE je stanovena nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 999/2001 ze dne 22. května 2001 o stanovení pravidel pro prevenci, tlumení a eradikaci některých přenosných spongiformních encefalopatií (16), s cílem zajistit ochranu veřejného zdraví. Na podporu svého tvrzení zmiňuje dva rozsudky (17), v nichž Soudní dvůr stanovil, že náklady na kontroly provedené za účelem ochrany veřejného zdraví nelze považovat za náhradu za službu a že orgán musí sám nést břemeno těchto nákladů. Belgie uznává, že dotčené rozsudky se týkají volného pohybu zboží, a nikoli státních podpor, avšak domnívá se, že úvahu v nich obsaženou lze použít i na oblast státních podpor.
(38)
Belgie kromě toho uvádí, že vzhledem k tomu, že nařízení (ES) č. 999/2001 nevyžaduje, aby náklady na kontroly nesly podniky, může členský stát rozhodnout o zavedení „obvyklého“ systému financování testů BSE. Kritérium selektivity, které charakterizuje státní podpory, se tudíž podle Belgie musí hodnotit ve vztahu k tomuto obvyklému systému (18). O státní podpory by se jednalo pouze tehdy, pokud by se na některá odvětví či podniky vztahovaly příznivější podmínky ve srovnání s podmínkami uplatňovanými v rámci běžného systému zvoleného Belgií. Belgie uvádí, že se zdá, že podle názoru Komise má být pravidlem hrazení nákladů zemědělci, což však nevyplývá z platných právních dokumentů. Belgie má za to, že pokud rozdílné systémy financování testů BSE mohou vést k narušení hospodářské soutěže, měl by být tento problém vyřešen prostřednictvím harmonizace právních předpisů (19), v žádném případě se však nejedná o státní podpory. Belgie rovněž zmiňuje rozsudek ve věci GEMO (20), domnívá se však, že tento rozsudek nemění její přístup v rámci projednávaného případu. Belgie ve svém dopise ze dne 16. října 2009 opakuje, že nesouhlasí s kvalifikací státní podpory provedenou Komisí v jejím rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení, nicméně v duchu spolupráce vychází z logiky Komise, aby vysvětlila body zdůrazněné v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení.
3.2 Kvalifikace náhrady
(39)
Belgie zastává názor, že náhrada ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu by neměla být považována za státní podporu.
(40)
Podle Belgie se může jednat o státní podporu jen tehdy, pokud je jednomu nebo několika podnikům poskytnuta výhoda. V rámci náhrady se proto může jednat o výhodu pouze za předpokladu, že poskytnutá výhoda převyšuje zaplacenou částku. Pokud je část testů BSE financována orgány, konečná výhoda přiznaná zemědělci odpovídá nákladům na test po odečtení zaplacené náhrady.
(41)
Belgie domýšlí tuto úvahu do důsledku s argumentem, že v případě navrácení by to znamenalo, že bude od zemědělce vyžadována vyšší celková platba. Pokud totiž celkové náklady vynaložené na test mají být vráceny, znamená to, že se v konečném důsledku tyto náklady zvýší o částku náhrady, která již byla zaplacena.
(42)
Belgie zdůrazňuje, že podle judikatury Soudního dvora se o státní podpory jedná pouze v případě, že jsou příjmy z poplatků používány ve prospěch konkrétní skupiny a nejsou ve stejné míře poskytovány ve prospěch všech, kteří zaplatili poplatky (21). V projednávaném případě je povinnost poskytnout náhradu ve výši 10,70 EUR za jeden kus skotu stanovena pro hospodářské subjekty, které jsou zapojeny do produkce hovězího masa. Tato částka, která je použita pro účely testů, těmto hospodářským subjektům neskýtá žádnou hospodářskou výhodu, a nelze ji tudíž považovat za státní podporu ve smyslu článku 107 Smlouvy o fungování Evropské unie.
(43)
Podle názoru Belgie uplatnila Komise podobnou úvahu ve svém rozhodnutí N 9/05 a N 10/05. Belgie uvádí, že v tomto rozhodnutí nebyla náhrada ve výši 10,70 EUR kvalifikována jako státní podpora (viz 98. bod odůvodnění rozhodnutí). Podobné úvahy jsou obsaženy v rozhodnutí N 21/02, v němž část nákladů na testy BSE částečně financovaných z poplatků hrazených odvětvím nebyla považována za státní podporu.
(44)
Belgické orgány ve svém dopise ze dne 16. října 2009 uvedly, že náhrada byla přičtena k tíži zemědělci a týkala se části hospodářských nákladů na testy BSE. V odpovědi na dotaz položený Komisí ohledně toho, zda částka náhrady odpovídá skutečným ekonomickým nákladům na služby poskytnuté laboratořemi, Belgie odpověděla, že se náhrada vztahovala pouze k části nákladů na testy BSE, jak je uvedeno v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05. Úvahy Komise obsažené v bodech odůvodnění 61 až 66 téhož rozhodnutí, v němž byl učiněn závěr, že náklady na poskytnuté služby a výše náhrad jsou rovnocenné, souvisely s jinými službami než s prováděním testů BSE. Belgie opakuje, že pokud jde o testy BSE, v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 byl učiněn závěr, že služba spočívající v provádění testů BSE sice představuje státní podporu, avšak částka náhrady (tj. 10,70 EUR) nikoli, a má být odečtena od nákladů vynaložených na tyto testy.
3.3 Neexistence nadměrných náhrad a soulad cen testů s tržními cenami
(45)
Belgie odkazuje na bod 132 Pokynů Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2007-2013 (22) (dále jen „pokyny v odvětví zemědělství na období 2007-2013“), kde se uvádí, že částka ve výši 40 EUR za test představuje „v současnosti zhruba nejvýhodnější cenu ve Společenství“. Ceny navržené agenturou AFSCA se od července 2005 pohybují pod částkou 40 EUR. Z toho podle belgických orgánů vyplývá, že ceny uplatňované v Belgii jsou v souladu s tržními cenami. Komise ve svém rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 uznala, že laboratoře byly vybrány v rámci otevřených, transparentních a nediskriminačních řízení a že nelze učinit závěr, že je poskytovatelům služeb (tj. laboratořím) poskytována státní podpora. Situace se od té doby nezměnila. Belgické orgány pro hospodářskou soutěž kromě toho v současnosti provádí šetření ohledně cenových kartelových dohod mezi laboratořemi v rámci testů BSE. Z toho podle belgických orgánů jasně vyplývá, že si v žádném případě nepřejí platit laboratořím nadstandardní cenu. Belgické orgány ve svém dopise ze dne 16. října 2009 uvedly, že přezkum případné cenové kartelové dohody mezi laboratořemi bude pokračovat a že by toto šetření mělo být ukončeno během prvního čtvrtletí roku 2010.
3.4 Vývozní a dovozní přirážka
(46)
Belgické orgány uvádějí, že příspěvky a náhrady nikdy nebyly uplatňovány na dovoz a vývoz. Povinnost hradit příspěvek se vztahuje pouze na podniky se sídlem v Belgii a platba náhrady ve výši 10,70 EUR se týká pouze skotu poraženého v Belgii a staršího 30 měsíců.
(47)
Belgie zdůrazňuje, že Komise tato opatření již zkoumala v rámci rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 a došla k závěru, že příspěvky nepředstavují diskriminaci vůči dováženým či vyváženým produktům a nejsou v rozporu s ustanoveními Smlouvy.
3.5 Neexistence mechanismu, jehož prostřednictvím jatka přenášejí náhradu na výrobce nebo ostatní subjekty na trhu
(48)
Belgické orgány uvádějí, že jatka přenášejí náklady na náhrady na své zákazníky, stejně jako každý běžný podnik přenáší na své zákazníky náklady, které mu vznikly. Tento přesun tedy probíhá v rámci běžných tržních mechanismů. Mimoto zanášení nákladů na náhradu do samostatné položky ve fakturách vystavovaných producentům představuje běžnou praxi. V tomto ohledu Belgie uvádí body odůvodnění 93 a 95 rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, v nichž jsou kritéria stanovená v 25. bodě pokynů TSE považována za splněná.
3.6. Kvalifikace příjemců jako malé a střední podniky (dále jen „MSP“)
(49)
Belgie uvádí, že v Belgii jsou kvalifikováni jako MSP všichni zemědělci, kteří splňují následující podmínky: zaměstnávají méně než 250 osob, jejich roční obrat nepřesahuje 40 milionů EUR nebo roční rozvaha nepřesahuje 27 milionů EUR a podnik není vlastněn z 25 % či z větší části jiným podnikem či podniky, které nejsou MSP.
3.7 Připomínky ke slučitelnosti podpor poskytnutých během tří období uvedených v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení (2001-2003; 2003-2007; období po roce 2007)
(50)
K období od 1. ledna 2001 do 1. ledna 2003 nemá Belgie zvláštní připomínky, vzhledem k tomu, že Komise v bodě odůvodnění 80 rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení sama došla k závěru, že podpory poskytnuté v tomto období jsou pravděpodobně slučitelné. Uvádí však, že podpory nepřesahovaly 100 % vzniklých nákladů, a je ochotna poskytnout v případě potřeby více informací v této souvislosti.
(51)
Belgie nicméně tvrdí, že tyto informace mohou být poskytnuty pouze podpůrně, vzhledem k tomu, že její počáteční stanovisko je, že se v tomto případě nemůže jednat o státní podpory, jelikož rozhodnutí o způsobu financování testů BSE přísluší Belgii.
(52)
Co se týče období od 1. ledna 2003 do 1. ledna 2007, Belgie uvádí, že nebyla vyplacena žádná podpora přesahující 100 % nákladů na testy. Belgie odkazuje na rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, v němž byla tato otázka již zkoumána.
(53)
Pokud jde o období počínající 1. lednem 2007, Belgie tvrdí, že nikdy neposkytla podporu přesahující 40 EUR, jelikož náklady na testy byly nižší než tato částka.
(54)
V příloze k těmto připomínkám Belgie předává podrobný chronologický seznam opatření přijatých v rámci financování testů BSE. Vzhledem k tomu, že tyto informace jsou z velké části převzaty v odůvodnění tohoto rozhodnutí, není chronologický seznam v této části uveden v celém rozsahu. Některé prvky budou nicméně rovněž uvedeny níže:
(55)
Chronologický seznam testů BSE je následující:
-
od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2001: testy jsou v plné výši financovány ministerstvem financí,
-
od 1. ledna 2002 do 30. června 2004: předběžné financování testů BIRB. Celková částka vynaložená BIRB v rámci předběžného financování činí 67 156 527,65 EUR,
-
od 1. července 2004 do 30. listopadu 2004: předběžné financování agenturou AFSCA,
-
od 1. prosince 2004 do 31. prosince 2005: náhrada ve výši 10,70 EUR za jeden testovaný kus skotu poskytnutá na základě královského nařízení ze dne 15. října 2004 a doplněná o finanční prostředky agentury AFSCA čerpané z jejích rezervních fondů a vratné zálohy, kterou jí dalo k dispozici ministerstvo financí,
-
od 1. ledna 2006: financování prostřednictvím náhrady ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu a příspěvků placených 7 různými odvětvími (23). Tyto příspěvky slouží rovněž k nahrazení nákladů vynaložených na testy BSE, které byly předběžně financovány od 1. ledna 2002. Částka náhrady byla následně od 1. ledna 2008 indexována na 11,07 EUR.
(56)
Ceny testů BSE jsou následující:
(v EUR)
Období
Celkové náklady na testy (24)
Výše náhrady
01.01.2001-31.01.2001
111,81
/
01.02.2001-31.03.2001
89,50
/
01.04.2001-31.12.2001
64,71
/
01.01.2002-15.03.2002
64,74
/
16.03.2002-31.12.2003
63,45
/
01.01.2004-15.01.2004
63,42
/
16.01.2004-30.06.2004
53,88
/
01.07.2004-30.11.2004
43,44
/
01.12.2004-31.12.2004
43,44
10,70
01.01.2005-30.06.2005
43,47
10,70
01.07.2005-31.12.2005
38,62
10,70
01.01.2006-30.09.2006
40,35
10,70
01.10.2006-31.12.2006
39,32
10,70
01.01.2007-31.12.2007
39,35
10,70
01.01.2008-31.12.2008
39,38
11,07
3.8 Odpovědi na doplňující dotazy Komise
(57)
Belgie ve svém dopise ze dne 16. října 2009 vyjasnila některé skutečnosti v reakci na dotazy položené Komisí dne 24. července 2009 v návaznosti na připomínky předložené Belgií. Belgie nejprve zopakovala své stanovisko, že členský stát není povinen požadovat hrazení nákladů vynaložených na testy BSE hospodářskými subjekty. Vzhledem k tomu, že se jedná o náklady na ochranu veřejného zdraví, náklady na kontroly vyžadované veřejnými orgány nelze považovat za protiplnění za službu a nelze je ukládat hospodářským subjektům. V zájmu dobré spolupráce se však Belgie rozhodla odpovědět na dotazy Komise vycházejíc z logiky vyjádřené v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení.
(58)
Pokud jde o část financovanou Společenstvím, Belgie potvrdila, že byla zahrnuta mezi údaji oznámenými dříve.
(59)
Belgie dále uvedla, že pokud jde o financování v období od 30. června 2004 do 31. prosince 2005, bylo provedeno agenturou AFSCA z finančních zdrojů, kterými disponovala a které převzala po předchozích subjektech, jež nahradila v jejich působení. V tomto období neexistovaly parafiskální poplatky.
(60)
Komise položila Belgii otázky týkající se skloubení částky 15 237 646 EUR s částkou ve výši 67 156 527,65 EUR, uvedenou v připomínkách Belgie (viz bod odůvodnění (55)). Belgie odpověděla, že částka ve výši 1 523 646 EUR je nedílnou součástí celkové částky 67 156 527,65 EUR. Belgické orgány kromě toho uvedly, že plánují provedení výpočtů za účelem ověření přesnosti uvedené částky.
(61)
Pokud jde o náhrady, Belgie uvedla, že náklady na ně nese zemědělec a že nemohou představovat státní podporu. Belgie v tomto ohledu odkazuje na rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, ve kterém se uvádí, že státní podporu představuje pouze částka ve výši 33,38 EUR z celkové ceny 44,08 EUR. Částka ve výši 10,70 EUR podporu nepředstavuje, a byla proto odečtena z ceny testu při posuzování souladu s maximální částkou 40 EUR za test.
(62)
Pro všechny případy Belgie uvedla, že jediným rozdílem oproti systému schválenému Komisí v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 byla indexace částky náhrady, která se zvýšila z 10,70 EUR na 11,07 EUR.
(63)
Belgie ve svém dopise ze dne 1. prosince 2009 upravila číselné údaje, které předtím uvedla v souvislosti s provedenými testy. Uvedla, že tyto údaje nahrazují údaje poskytnuté dříve v dopisech zaslaných před zahájením a po zahájení formálního vyšetřovacího řízení.
(64)
Tyto změny byly provedeny z toho důvodu, že počet vzorků, které byly vzaty v úvahu dříve, byl nesprávný. Předchozí výpočty totiž vycházely z teoretického počtu 3 vzorky za hodinu, zatímco ve skutečnosti bylo v terénu odebráno 12 vzorků za hodinu. V důsledku tohoto zvýšení počtu testů za hodinu došlo ke snížení nákladů na každý odběr vzorků, což se rovněž promítá do celkových nákladů na každý jednotlivý test, jelikož náklady na testy částečně sestávají z hodinových nákladů, které byly sníženy z důvodu většího počtu vzorků odebraných za hodinu. Mimoto byl snížen počet zvířat poražených v letech 2003 a 2004 ve srovnání s údaji uvedenými dříve. Číselné údaje uvedené v dopise Belgie ze dne 1. prosince 2009 jsou údaje týkající se skotu poraženého pro účely lidské spotřeby, které byly Komisi nahlášeny za období 2003-2004.
(v EUR)
2003
Náklady laboratoře
Hodinový tarif za veterinární služby
Náklady na odběr vzorků
Náklady na testovací soupravu
Náklady celkem
Intervence
40 EUR/test
leden
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
únor
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
březen
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
duben
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
květen
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
červen
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
červenec
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
srpen
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
září
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
říjen
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
listopad
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
prosinec
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
(v EUR)
2004
Náklady laboratoře
Hodinový tarif za veterinární služby
Náklady na odběr vzorků
Náklady na testovací soupravu
Náklady celkem
Intervence
40 EUR/test
1.-15. ledna
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
16.-31. ledna
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
únor
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
březen
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
duben
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
květen
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
červen
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
červenec
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
srpen
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
září
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
říjen
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
listopad
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
prosinec
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
(65)
Na základě tabulky v 64. bodě odůvodnění došla Belgie k závěru, že celkové náklady na testy BSE se od 1. července 2004 pohybují pod částkou 40 EUR.
(66)
Belgické orgány rovněž na základě těchto údajů opravily údaje v tabulce předložené před zahájením rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení a převzaté v bodu odůvodnění 25 rozhodnutí o zahájení řízení. Poslední poskytnuté údaje představují skutečné náklady, nikoli odhady, jako tomu bylo v předchozím případě. Z těchto informací vyplývá, že celková výše předběžně financovaných nákladů činí nikoli 15 237 789,90 EUR, jak bylo odhadováno dříve, ale 661 981 074 EUR.
Období
Cena testu (EUR)
Počet testů
Celkem (EUR)
1.1.2003
15.1.2004
Nepřímé státní podpory
40,00
373 550
14 942 015,90
Náklad na test 40 EUR
31,08
373 550
5 759 524,54
Celkem
71,08
373 550
20 701 540,44
16.1.2004
30.6.2004
Nepřímé státní podpory
40,00
160 551
6 422 043,10
Poplatek
22,02
160 551
860 286,19
Celkem
62,02
160 551
7 282 329,29
1.1.2003
30.6.2004
Celkový rozpočet předběžně financovaných částek přesahujících maximální částku 40 EUR
6 619 810,74
(67)
Belgie rovněž uvádí, že pokud by šetření belgických orgánů pro hospodářskou soutěž prokázalo, že ke zvýšení cen za testy BSE provedené laboratořemi došlo z důvodu protiprávní kartelové dohody mezi laboratořemi, zavazuje se zpětně získat přebytek zaplacené ceny, a to případně prostřednictvím zahájení soudních řízení před příslušnými soudy, bude-li to nutné.
(68)
Belgické orgány ve svém dopise ze dne 6. dubna 2011 znovu potvrdily, že náhrada ve výši 10,70 EUR se týká pouze platby testu BSE příjemcem, který jej využívá v daném okamžiku, a neslouží k refundaci prostředků vynaložených v rámci předběžného financování na testy BSE provedené dříve.
(69)
Belgické orgány v tomtéž dopise ze dne 6. dubna 2011 uvedly, že celková výše nákladů předběžně financovaných BIRB činí 67 156 527,65 EUR. AFSCA tuto částku částečně uhradila následujícím způsobem:
Uhrazeno agenturou AFSCA:
2005
4 477 102 EUR
2006
4 477 102 EUR
2007
Nebyla uhrazena žádná částka (byla předložena žádost o prodloužení lhůty a této žádosti bylo vyhověno s tím, že budou zaplaceny úroky)
2008
194 901 EUR (úroky za odloženou úhradu)
Od roku 2008
Úhrady BIRB se již neprovádějí - programový zákon ze dne 22.12.2008
Zbývá uhradit
58 202 323 EUR
(70)
Belgie uvedla, že se vláda rozhodla odložit vrácení částek BIRB, poskytnutých v rámci předběžného financování, a že navrácené částky budou tudíž uvedeny v kladném saldu AFSCA. Toto saldo musí být považováno za úhradu testů BSE.
(71)
Pokud jde o platbu nákladů na testy BSE producentem, Belgie znovu potvrdila, že neexistuje žádný zvláštní systém, který by vyžadoval, aby jatka fakturovala částku náhrady za testy BSE producentovi, ale že taková fakturace představuje běžnou praxi. Belgie poskytla na ukázku několik faktur, z nichž jasně vyplývá, že fakturovaná částka náhrady figuruje na faktuře jako samostatná položka. Jedná se o uzávěrkový list poskytovaný jatkami producentovi, v němž je částka náhrady odečtena od celkové částky, kterou mají zaplatit jatka producentovi za koupi zvířete. Belgie uvádí, že toto představuje důkaz, že konečným dlužníkem platby za test BSE agentuře AFSCA je producent.
(72)
Belgické orgány ve svém posledním dopise ze dne 25. května 2011 uvedly, že částky podpory mohou být předmětem kumulativního uplatňování podpory de minimis, jak stanoví nařízení (ES) č. 1860/2004 Komise ze dne 6. října 2004 o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na podporu de minimis v zemědělském odvětví a v odvětví rybolovu (25), a částky 40 EUR slučitelné podpory za test, v období, během něhož bylo nařízení v platnosti.
4. PŘIPOMÍNKY TŘETÍCH STRAN
(73)
V rámci tohoto řízení Komise neobdržela žádné připomínky třetích stran.
5. POSOUZENÍ
5.1 Posouzení existence podpory
(74)
Belgie ve svých připomínkách k rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení úvodem uvedla, že má za to, že náklady na testy BSE jsou z důvodu své závazné povahy financovány členskými státy a že neexistují žádné předpisy Společenství, které vyžadují, aby náklady na kontroly nesly podniky. Nicméně z pokynů v odvětví zemědělství na období 2007-2013 a praxe Komise jasně vyplývá, že různé úrovně nákladů na testy mohou mít za následek narušení hospodářské soutěže a že podporu za účelem pokrytí nákladů na tyto testy poskytuje většina států, a je proto nutné regulovat její výši, aby se omezilo narušení hospodářské soutěže způsobené těmito podporami. Zejména pokyny TSE jasně uvádějí, že podpory poskytované státy s sebou nesou riziko narušení hospodářské soutěže. V bodě 24 pokynů TSE se například uvádí, že „od 1. ledna 2003, pokud jde o povinné testování skotu, poraženého k lidské spotřebě, na BSE, nesmí celková přímá a nepřímá podpora, včetně plateb Společenství, překročit celkem 40 EUR na test. Povinnost testování se může zakládat na právních předpisech Společenství nebo vnitrostátních právních předpisech.“ Tyto pokyny byly představeny členským státům, které byly vyzvány k přijetí vhodných opatření a zajištění souladu svých režimů s pokyny. Stejně tak pokud jde o pokyny v odvětví zemědělství na období 2007-2013, kvalifikace státní podpory týkající se testů BSE je uvedena v bodech 132 f) a následujících bodech. Kromě toho je důležité zdůraznit, že belgické orgány nepodaly opravný prostředek proti rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, v němž byla část prostředků určených k financování testů BSE kvalifikována jako podpora, což naznačuje, že belgické orgány přijaly tuto kvalifikaci státní podpory v případě podpor určených k financování testů BSE.
(75)
Z těchto prvků lze vyvodit, že zpochybnění Belgií ohledně kvalifikace financování testů BSE jako státní podpory z důvodu závaznosti těchto testů není odůvodněné, vzhledem k existenci platných aktů uplatňovaných již celou řadu let.
(76)
V důsledku toho Komise přezkoumává dotčená opatření z hlediska článku 107 Smlouvy o fungování Evropské unie. Článek 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie stanoví, že podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li Smlouva jinak.
(77)
Aby se na určité opatření vztahovalo ustanovení čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie, musí současně splňovat čtyři specifické podmínky: 1) musí být financováno státem nebo ze státních prostředků a musí být přičitatelné státu; 2) musí se selektivně vztahovat pouze na určité podniky nebo určitá odvětví výroby; 3) pro podniky, kterým se podpora poskytuje, musí zahrnovat hospodářskou výhodu; 4) musí ovlivňovat obchod uvnitř Unie a musí narušovat nebo může narušit hospodářskou soutěž.
(78)
V následujících bodech odůvodnění budou tato čtyři kritéria použita na opatření, která mohou představovat státní podporu.
(79)
Jak je uvedeno v 55. bodě odůvodnění, bylo k financování nákladů na testy BSE použito několik systémů financování. V rámci přezkumu kritéria existence státních prostředků toto rozhodnutí rozlišuje mezi různými způsoby financování testů BSE.
5.1.1 Existence státních zdrojů
5.1.1.1 Od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2001
(80)
V období od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2001 byly náklady na testy BSE v plné výši financovány ministerstvem financí. Není pochyb o tom, že se v tomto případě jedná o financování ze státních prostředků.
5.1.1.2 Od 1. ledna 2002 do 30. června 2004
(81)
V následujícím období, tj. od 1. ledna 2002 do 30. června 2004, byly testy předběžně financovány BIRB, dokud nebude nalezeno strukturální řešení pro financování testů. BIRB je federální veřejnou institucí s právní subjektivitou, která vznikla na základě transformace bývalého Belgického úřadu pro hospodářství a zemědělství (Office Belge de l’Économie et de l’Agriculture - OBEA) a zemědělské divize bývalého Ústředního úřadu pro kvóty a licence (Office Central des Contingents et Licences - OCCL). Jedná se o parastátní subjekt kategorie B, který působí pod záštitou ministerstva zemědělství a malého a středního podnikání. BIRB je platební agenturou, která byly schválena v rámci společné zemědělské politiky a je financována z Evropského zemědělského orientačního a záručního fondu (EZOZF) (26). Kromě toho může být pověřena úkoly, které vyplývají ze zemědělské politiky federální vlády nebo regionálních vlád. Aby mohl úřad BIRB vyrovnat svůj správní rozpočet, disponuje státní dotací připsanou do rozpočtu své dozorčí pravomoci na federální úrovni (federální veřejná služba pro hospodářství) a některými vlastními příjmy (příjmy z některých náhrad a omezených investic). Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem představuje financování prostřednictvím BIRB financování ze státních zdrojů.
5.1.1.3 Od 1. července 2004 do 30. listopadu 2004
(82)
Od 1. července 2004 do 30. listopadu 2004 byly testy předběžně financovány agenturou AFSCA. Právní předpisy, které v té době byly v platnosti (tj. především zákon ze dne 4. února 2000 o zřízení AFSCA (27), uváděly, že AFSCA je financována z různých příjmů, jako jsou zejména výnosy z poplatků, poplatky a náhrady, výnosy ze správních pokut, příležitostné příjmy, dary a odkazy … (28). AFSCA je veřejnou institucí s právní subjektivitou, která je zařazena do kategorie A stanovené zákonem ze dne 16. března 1954 o kontrole některých subjektů působících ve veřejnému zájmu (29). Z těchto úvah tedy vyplývá, že finanční prostředky poskytnuté AFSCA představují státní zdroje a že o jejich přidělení rozhoduje veřejný orgán, jelikož AFSCA je podřízena ministerstvu zdravotnictví.
5.1.1.4 Od 1. prosince 2004 do 31. prosince 2005
(83)
Pokud jde o období mezi 1. prosincem 2004 (datum vstupu v platnost královského nařízení ze dne 15. října 2004) a 31. prosincem 2005 (datum vstupu v platnost královských nařízení ze dne 10. listopadu 2005), byly testy BSE financovány prostřednictvím náhrady ve výši 10,70 EUR za kus testovaného skotu doplněné o finanční prostředky agentury AFSCA čerpané z jejích rezervních fondů a vratné zálohy, kterou jí dalo k dispozici ministerstvo financí.
(84)
Částečné financování agenturou AFSCA, kdy finance pocházejí z jejích vlastních prostředků, představuje financování ze státních zdrojů (viz 82. bod odůvodnění.)
(85)
Pokud jde o otázku, zda náhrady představují státní zdroje, je třeba uvést, že se o státní zdroje může jednat v případě, že se ukáže, že náhrady nepokrývají celkové skutečné náklady na služby, které mají odměňovat. Pokud totiž náklad na poskytnutou službu a náhrada nejsou rovnocenné, přebytek představuje státní zdroj, jímž státní subjekt, kterému je náhrada poskytnuta, může disponovat. Proto je důležité ověřit, zda náhrady placené AFSCA za testy BSE představují platby za služby, které agentura podnikům skutečně poskytla, a zda vycházejí z tržních cen, či nikoli (viz bod odůvodnění 54 rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení). Této otázce je věnován prostor níže, v rámci přezkumu pojmu výhoda.
5.1.1.5 Od 1. ledna 2006
(86)
Pokud jde o období, které následuje po vstupu královských nařízení ze dne 10. listopadu 2005 v platnost, tj. období počínající 1. lednem 2006, je třeba přezkoumat, zda náhrady a příspěvky, které byly stanoveny těmito nařízeními, představují státní zdroje. Tato otázka již byla předmětem přezkumu v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05. V tomto rozhodnutí bylo ve 44. bodě odůvodnění uvedeno, že obecně vzato příspěvky představují státní zdroje a náhrady mohou státní zdroje představovat v případě, že se ukáže, že tyto náhrady nepokrývají celkové skutečné náklady za služby, které mají odměňovat. V případě testů BSE byly náklady financovány zčásti prostřednictvím náhrad a zčásti prostřednictvím příspěvků. V rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 Komise dospěla k závěru, že financování části nákladů na testy BSE prostřednictvím náhrad nepředstavuje státní podporu a že financování za pomoci příspěvků je slučitelnou státní podporou. Jak je uvedeno v rozhodnutí o zahájení formálního postupu šetření ve 34. bodě odůvodnění, podpory schválené rozhodnutím Komise nejsou předmětem tohoto rozhodnutí, a nebudou zde proto přezkoumány.
(87)
Nicméně ve světle informací poskytnutých Belgií po zahájení formálního vyšetřovacího řízení vyšlo najevo, že příjmy z příspěvků byly zčásti využity v letech 2005 a 2006 k úhradě částek přesahujících 40 EUR, které byly vynaloženy v rámci předběžného financování testů BSE v období od 1. ledna 2003 a 1. prosince 2004. To však v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 nebylo zmíněno. Část příspěvků tudíž sloužila k financování testů BSE provedených v období od 1. ledna 2003 do 1. prosince 2004, přičemž cílem bylo zpětně získat od zemědělců kolektivním způsobem předběžně financované náklady na povinné testy BSE, které přesahují maximální částku 40 EUR.
(88)
Přidělení části zdrojů z těchto příspěvků na úhradu předběžného financování testů nemění kvalifikaci státních zdrojů provedenou v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05.
5.1.2 Selektivní výhoda pro podnik
(89)
Při přezkumu existence výhody je třeba rozlišovat mezi opatřeními financovanými ze státních zdrojů včetně příspěvků na jedné straně, a opatřeními financovanými z náhrad.
(90)
Pokud jde o opatření financovaná ze státních zdrojů, včetně příspěvků, Komise soustavně vyjadřovala názor (30), že financování nákladů na povinné kontroly, které se vztahují na výrobu či prodej výrobků, ze státních prostředků, je třeba považovat za selektivní výhodu pro podniky (31). Stát totiž snížil podnikům zátěž, kterou by jinak musely hradit. Z výše uvedených skutečností lze vyvodit, že zemědělci, jatka a další subjekty, které zpracovávají, prodávají či nakládají s výrobky ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE na základě právních předpisů použitelných v dotčeném období, provádějí hospodářskou činnost a čerpaly státní podporu prostřednictvím financování testů BSE státem, a to od 1. ledna 2001.
(91)
Argumenty předkládané Belgií (viz 37. bod odůvodnění a další), podle nichž je financování testů BSE nutné za účelem zajištění ochrany veřejného zdraví a podle nichž přísluší rozhodnutí o běžném systému financování testů BSE členskému státu, nelze přijmout z důvodů uvedených v 74. bodě odůvodnění. Belgie v konkrétnějším kontextu posouzení selektivity argumentovala, že o selektivitu by se jednalo pouze za předpokladu, že by se na některá odvětví nebo podniky vztahovaly příznivější podmínky ve srovnání s podmínkami uplatňovanými v rámci běžného systému. Skutečnost, že mezi jednotlivými členskými státy existují rozdíly, pokud jde o financování testů BSE, a že tyto rozdíly mohou vést k narušení hospodářské soutěže, není podle Belgie problémem státní podpory, ale harmonizace právních předpisů.
(92)
Tento argument však nemůže být přijat. Jak je uvedeno v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, kritérium selektivity je naplněno, pokud je výhoda přiznána několika podnikům nebo určitému odvětví činnosti. V posuzovaném případě na vnitrostátní úrovni využívá financování testů BSE státem pouze jedno konkrétní odvětví, a to odvětví chovu zvířat testovaných na BSE. Na úrovni Společenství financování testů BSE ve prospěch belgických podniků státem nebo prostřednictvím státních zdrojů představuje pro tyto podniky výhodu oproti jejich zahraničním konkurentům, jejichž náklady na financování povinných testů BSE nejsou hrazeny státem nebo ze státních zdrojů. V úvodu pokynů TSE (body 8 a 9) bylo jasně uvedeno, že probíhající harmonizace, která ukládá odvětví povinnost hradit náklady, postupuje pomalu, a že se proto Komise rozhodla vyjasnit a pozměnit svou politiku v oblasti státních podpor, pokud jde o náklady vzniklé v souvislosti s testy BSE. Bod 24 pokynů TSE uvádí, že povinnost přezkumu může být založena na předpisech Společenství či vnitrostátních předpisech. Z tohoto bodu jasně vyplývá, že neexistuje harmonizace na úrovni Společenství, pokud jde o povinnost provádět testy, což znamená, že by to s sebou rovněž mohlo nést selektivní podporu zvýhodňující podniky určitého členského státu. Lze tedy shrnout, že opatření financovaná prostřednictvím státních zdrojů, včetně příspěvků, představují selektivní výhodu pro zemědělce, jatka a další subjekty, které zpracovávají, prodávají či nakládají s výrobky ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE podle platných právních předpisů, jelikož snižují náklady, které tyto subjekty nesou. Tyto výhody nejsou poskytovány prostřednictvím přímých plateb, ale převzetím nákladů na testy BSE veřejnými orgány, které přímo hradí náklady na testy laboratořím, které tyto testy provádějí na žádost jatek a náklady fakturují agentuře AFSCA.
(93)
Pokud jde o podpory financované za pomoci náhrad, je třeba ověřit, zda je prostřednictvím těchto náhrad poskytována výhoda. Jak je uvedeno v rozhodnutí o zahájení formálního postupu šetření (v bodech odůvodnění 61 a 62), o výhodu se bude jednat pouze v případě, že jsou tyto náhrady nižší než skutečné náklady na služby skutečně poskytnuté hospodářským subjektům agenturou AFSCA. Je rovněž třeba ověřit, zda poplatky představují platby za služby, které agentura AFSCA podnikům skutečně poskytla. Konkrétně se jedná o to, zda jatkám a producentům, kteří v období od 1. prosince 2004 a 31. prosince 2005 zaplatili náhradu ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu, byla poskytnuta výhoda, a zda tyto subjekty skutečně využily služeb agentury AFSCA.
(94)
Belgické orgány ve své odpovědi na rozhodnutí o zahájení formálního postupu šetření uvedly, že náhrada ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu byla jediným zdrojem financování agenturou AFSCA za účelem uhrazení nákladů na testy BSE, s výjimkou rezervních fondů AFSCA a vratné zálohy ministerstva financí. Platbu náhrady provádí jatka. Belgické orgány uvedly, že jatka sice nemají zákonnou povinnost fakturovat částku náhrady svým klientům, nicméně v praxi náklady na náhradu fakturují producentům, přičemž tyto náklady na faktuře figurují pod samostatnou položkou. Tato tvrzení Belgie doložila prostřednictvím příkladů faktur, z nichž jasně vyplývá, že jatka fakturují částku náhrady producentům pod samostatnou položkou. Belgie zastává názor, že není třeba formálně regulovat způsob, kterým jatka přenášejí na producenty či další potencionální příjemce služeb náhradu, kterou platí, vzhledem k tomu, že tento náklad je producentům fakturován podobně jako další náklady související s porážkou, fakturované producentům.
(95)
Z výše uvedených skutečností lze tedy vyvodit, že pochyby vyjádřené při zahájení formálního postupu šetření v bodě odůvodnění 44, které naznačovaly, že poplatek účtovaný jatkám je mnohem vyšší než poplatek účtovaný jiným příjemcům služeb, byly rozptýleny informacemi předloženými Belgií, pokud jde o fakturaci částky této náhrady producentům.
(96)
Pokud jde o otázku, zda cena testů BSE odpovídá tržním cenám, Belgie Komisi za prvé sdělila, že od července 2005 se ceny navržené agenturou AFSCA pohybují pod částkou 40 EUR, zatímco pokyny v odvětví zemědělství na období 2007-2013 uvádějí částku 40 EUR jako nejnižší dostupnou cenu ve Společenství v této době. To dokládá, že uplatňované ceny jsou v souladu s cenami stanovenými v daném období v jiných zemích Evropy. Zadruhé Belgie na rozhodnutí o zahájení formálního postupu šetření odpověděla, že situace je totožná se situací přezkoumanou v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, v němž byl učiněn závěr, že určení poskytovatelů služeb proběhlo v rámci otevřených a nediskriminačních řízení (viz 82. bod odůvodnění rozhodnutí N 9/05 a N 10/05). Zatřetí Komise bere na vědomí závazek Belgie týkající se přijetí všech dostupných právních opatření za účelem zpětného získání nadbytečných prostředků, které byly zaplaceny za testy, v případě, že by šetření orgánů pro hospodářskou soutěž odhalilo existenci protiprávní kartelové dohody mezi laboratořemi, která měla za následek zvýšení cen testů. Na základě těchto úvah dospěla Komise k závěru, že náhrady nelze považovat za státní prostředky, jelikož náhrady zaplacené AFSCA za testy BSE představují platby za služby skutečně poskytnuté podnikům a vycházejí z tržních cen.
(97)
Lze učinit závěr v souladu s rozhodnutím N 9/05 a N 10/05, že jatkám ani producentům nebyla prostřednictvím náhrady poskytnuta žádná výhoda, jelikož náhrada pokrývá platbu za službu poskytnutou plátci náhrady a cena testu vychází z tržní ceny. Tento závěr rovněž umožňuje potvrdit neexistenci financování prostřednictvím státních zdrojů, neboť cena testu je v souladu s tržními cenami.
5.1.3 Narušení hospodářské soutěže a ovlivnění obchodu v Unii
(98)
Pokud jde o ostatní podmínky použití čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie, dotčené opatření může mít dopad na postavení Belgie v tomto odvětví (32). Vzhledem k tomu, že belgické podniky jsou aktivní na mezinárodním trhu, který je vysoce konkurenční, opatření narušuje či může narušit hospodářskou soutěž (33) a ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
5.1.4 Závěry o povaze podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie
(99)
Komise se ve světle výše uvedeného domnívá, že financování testů BSE prostřednictvím příspěvků a dalších státních zdrojů, jak jsou uvedeny výše, představuje výhodu financovanou ze státních zdrojů. Toto opatření narušuje či může narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňuje určité podniky a určitá odvětví výroby, a proto může ovlivnit obchod mezi členskými státy. Výhoda je poskytnuta zemědělcům, jatkám a dalším subjektům, které zpracovávají, prodávají či nakládají s výrobky ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE stanovená platnými právními předpisy. V důsledku toho Komise došla k závěru, že tato opatření spadají do působnosti čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie. Naopak část testů BSE, která je financována z náhrad, nepředstavuje podporu vzhledem k tomu, že plátci náhrady využívají služeb poskytovaných za tržní cenu.
5.2 Protiprávnost podpory
(100)
Od 1. ledna 2001 belgické orgány Komisi neoznamovaly - ve smyslu čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie - podpory spočívající ve financování testů BSE. Na podpory spadající do působnosti nařízení (ES) č. 1/2004 se nevztahuje povinnost oznamování, za předpokladu, že splňují podmínky stanovené v uvedeném nařízení. V důsledku toho jsou podpory protiprávní v případě, že uvedené podmínky splněny nejsou.
5.3 Financování podpor
(101)
Pokud se jedná o státní podporu financovanou pomocí parafiskálního poplatku, předmětem vyšetřovacího řízení ze strany Komise musí být jak činnosti financované podporou, tak i financování samotných podpor. Případná neslučitelnost financování státní podpory se společným trhem by totiž způsobila následnou neslučitelnost samotných podpor, a to i v případě, že by bylo poskytnutí podpory v souladu s platnými pravidly hospodářské soutěže.
(102)
Podle ustálené judikatury poplatky nespadají do působnosti ustanovení Smlouvy o fungování Evropské unie týkajících se státních podpor, ledaže představují způsob financování opatření podpory tak, že jsou nedílnou součástí tohoto opatření (34). Aby bylo možné považovat poplatek nebo část poplatku za nedílnou součást opatření podpory, musí nezbytně na základě relevantní vnitrostátní právní úpravy existovat vztah závazného určení mezi poplatkem a podporou v tom smyslu, že výtěžek z poplatku je nezbytně určen na financování podpory (35). Jestliže takový vztah existuje, ovlivňuje příjem z poplatku přímo rozsah podpory (36) a v důsledku toho i posouzení její slučitelnosti se společným trhem. (37)
(103)
Je tedy třeba přezkoumat, zda příspěvek vybíraný od 1. července 2004 splňuje kritéria uvedená ve 102. bodě odůvodnění, a učinit rozlišení podle právních nástrojů platných v různých obdobích. Na financovanou podporu byla uplatněna výjimka, ale tato výjimka se nevztahuje na systém financování podpory, tudíž je třeba ověřit zákonnost systému financování za celé dotčené období.
5.3.1 Od 1. července 2004 do 31. prosince 2005
(104)
V tomto období byly podpory předběžně financovány agenturou AFSCA a prostřednictvím náhrad na základě královského nařízení ze dne 15. října 2004 (náhrady nicméně nejsou předmětem tohoto oddílu, jelikož se nejedná o podpory - viz 97. bod odůvodnění). Je třeba ověřit, zda je systém financování nedílnou součástí opatření podpory. Z platných právních předpisů nevyplývá, že existuje vztah závazného určení mezi způsobem financování AFSCA a financováním testů BSE nebo že je příjem z poplatku nezbytně určen na financování podpory. Zákon ze dne 4. února 2000 o zřízení AFSCA totiž stanoví různé zdroje financování agentury (viz 82. bod odůvodnění). Kromě toho nelze učinit závěr, že příjem z poplatku přímo ovlivňuje rozsah podpory, vzhledem k tomu, že testy jsou financovány současně pomocí náhrad a agenturou AFSCA, pokud jde o přebytek. Výše podpory placené agenturou AFSCA se tudíž liší v závislosti na ceně testů, a nikoli v závislosti na příspěvcích hrazených agentuře. Závěrem lze proto uvést, že neexistuje vztah závazného určení mezi příjmy z příspěvků a refundací plateb předběžného financovaní.
5.3.2 Od 1. ledna 2006
(105)
Od tohoto data je otázka příspěvků regulována královským nařízením o příspěvcích pro financování AFSCA. V rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 byl přezkoumán systém financování prostřednictvím příspěvků a byl v něm učiněn závěr, že metoda financování části nákladů spojených s testy BSE nepředstavuje diskriminaci dovážených či vyvážených výrobků a není v rozporu s ustanoveními Smlouvy (38). Jak je uvedeno ve 31. bodě odůvodnění, toto rozhodnutí se netýká dříve schválených opatření. Nicméně vzhledem k tomu, že Belgie uvedla, že část příspěvků sloužila od 1. ledna 2006 k refundaci plateb předběžného financování předchozích testů BSE, má Komise právo přezkoumat systém financování, neboť z příspěvků je financována refundace plateb předběžného financování testů BSE.
(106)
Belgie uvedla, že systém financování zůstal nezměněn, s výjimkou indexace náhrady. Jediným prvkem, který byl pozměněn, je využití příjmů z příspěvků k refundaci předběžně financovaných nákladů na BSE v roce 2006.
(107)
Pokud jde o otázku, zda je toto financování nedílnou součástí opatření podpory, odpověď na ni je záporná. Určení příspěvků po roce 2006 na refundaci plateb předběžného financování testů neovlivnilo výši poskytnuté podpory. Belgické orgány kromě toho uvedly, že systém zpětného získání je systémem solidárního navracení prostředků, kdy každý hospodářský subjekt platí příspěvek agentuře AFSCA a část tohoto příspěvku je určena na navrácení nákladů vynaložených v minulosti v souvislosti s předběžným financováním testů BSE. Do tohoto systému přispívají rovněž všechny aktivní hospodářské subjekty, které chovaly skot během dotčeného období, nejsou však jedinými přispěvateli. Komise v důsledku toho došla k závěru, že financování podpory není nedílnou součástí dotčeného opatření podpory.
5.4 Posouzení slučitelnosti opatření podpor
(108)
Jestliže podpora představuje státní podporu a vztahuje se na ni čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie, je třeba přezkoumat, zda může být považována za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 2 a 3 Smlouvy o fungování Evropské unie.
(109)
Ve světle dotčeného opatření by mohl být použitelný pouze čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy o fungování Evropské unie, který stanoví, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být považovány podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem.
(110)
Podle bodu 23.3 pokynů Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví (39) na období 2000-2006 (dále jen pokyny v odvětví zemědělství na období 2000-2006) a sdělení Komise o stanovení použitelných pravidel pro posuzování protiprávní státní podpory (40), musí být každá protiprávní podpora ve smyslu čl. 1 písm. f) nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (41) posouzena v souladu s pravidly a pokyny platnými v okamžiku, kdy je podpora poskytnuta. V roce 2002 přijala Komise pokyny TSE. Tyto pokyny byly použitelné v období od 1. ledna 2003 a 31. prosince 2006 (42). V bodě 44 pokynů TSE se stanoví, že mimo případy týkající se zejména testů BSE budou protiprávní podpory ve smyslu čl. 1 písm. f) nařízení (ES) č. 659/1999 přezkoumány v souladu s pravidly a pokyny používanými v okamžiku, kdy byla podpora poskytnuta. Vzhledem k tomu, že podpory byly poskytnuty v období mezi 1. lednem 2001 a 31. prosincem 2005, vytvářejí pokyny TSE relevantní rámec pro zkoumání těchto podpor.
(111)
V souladu s bodem 194 písm. c) pokynů v odvětví zemědělství na období 2007-2013 Komise počínaje 1. lednem 2007 již nebude uplatňovat pokyny TSE, s výjimkou protiprávních podpor stanovených v bodě 43 a dalších bodech pokynů TSE.
(112)
V závislosti na použitelnosti různých právních předpisů lze rozlišit dvě období.
5.4.1 Období mezi 1. lednem 2001 a 31. prosincem 2002: použitelnost bodu 11.4 pokynů v odvětví zemědělství na období 2000-2006, na něž je učiněn odkaz v bodě 45 pokynů TSE
(113)
Bod 45 pokynů TSE stanoví, že pokud jde o protiprávní státní podpory, které mají za cíl pokrýt náklady spojené s testy BSE a které byly poskytnuty před datem zavedení pokynů TSE (tj. 1. ledna 2003), Komise posoudí slučitelnost takových podpor v souladu s bodem 11.4 pokynů v odvětví zemědělství na období 2000-2006 a v souladu se svou praxí uplatňovanou od roku 2001, která spočívá v přijetí takových podpor až v rozsahu 100 %.
(114)
Podle bodu 11.4 pokynů v odvětví zemědělství na období 2000-2006 lze opatření podpory považovat za slučitelná za následujících podmínek:
-
opatření musí být součástí vhodného programu zavedeného na úrovní Společenství či na vnitrostátní či regionální úrovni za účelem prevence, sledování či eradikace dotčené nemoci (bod 11.4.2),
-
cílem musí být prevence nebo odškodnění, případně kombinace obou těchto opatření (bod 11.4.3),
-
podpora musí být slučitelná se zvláštními ustanoveními veterinárních i rostlinolékařských předpisů na úrovni Společenství (bod 11.4.4),
-
rozsah podpory nesmí překročit 100 % způsobilých nákladů (bod 11.4.5).
Pokud jsou podpory poskytovány v rámci režimů podpor Společenství a/nebo v rámci vnitrostátních a/nebo regionálních režimů podpor, bude Komise vyžadovat, aby byl doložen důkaz, že neexistuje riziko nadměrných náhrad z důvodu eventuální akumulace opatření stanovených několika režimy. Pokud byla podpora Společenství schválena, musí být uvedeno datum a odkazy na dotčené rozhodnutí Komise.
(115)
Pokud jde o tři první podmínky, již v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení byl učiněn závěr, že byly splněny (viz 80. bod odůvodnění uvedeného rozhodnutí). Belgické orgány ostatně tento přístup potvrdily ve svých připomínkách k rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení. BSE je totiž přenosnou nemocí a představuje hrozbu pro lidské zdraví. Jedná se o chorobu zvířat, jejíž primární ohnisko musí být přímo oznámeno Komisi a dalším členským státům (43). Cílem opatření podpory je boj proti BSE prostřednictvím kontroly poražených a uhynulých zvířat. Náhrada nákladů vzniklých zemědělcům by měla zajistit, aby všechna opatření byla skutečně provedena. Všechna opatření jsou přijata v souladu s právem Společenství nebo jsou tímto právem doporučena (44).
(116)
Co se týče čtvrté podmínky, z informací poskytnutých Belgií vyplývá, že během tohoto období byly financovány testy BSE, na něž se náklady pohybují ve výši 111,81 EUR až 63,45 EUR (viz 56. bod odůvodnění). Tyto náklady zahrnují laboratorní analýzu, náklady na odběr vzorků veterinářem a náklady na testovací soupravu. Komise má za to, že tyto náklady jsou v souladu s náklady uvedenými v bodě 11.4.5 pokynů v odvětví zemědělství na období 2000-2006, které jako skutečné náklady zmiňují mimo jiné hygienické kontroly, testy a další opatření ke včasné diagnóze.
(117)
Lze tedy shrnout, že podpory poskytnuté v období od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2002 jsou slučitelné.
5.4.2 Období mezi 1. lednem 2003 a 31. prosincem 2005: použitelnost bodu 21 a dalších bodů pokynů TSE
(118)
Komise se v souladu s bodem 23 pokynů TSE rozhodla nadále schvalovat podpory pokrývající až 100 % nákladů spojených s testy BSE na základě zásad uvedených v bodě 11.4 pokynů v odvětví zemědělství na období 2000-2006 (viz 114. bod odůvodnění).
(119)
Kromě toho musí být rovněž splněny následující podmínky podle pokynů TSE:
-
od 1. ledna 2003, pokud jde o povinné testování skotu poraženého k lidské spotřebě na BSE, nesmí podpora, včetně plateb Společenství, překročit celkem 40 EUR na test (viz bod 24 pokynů TSE),
-
státní podpora na náklady související s testy BSE se vyplácí hospodářskému subjektu, u něhož se odebírají vzorky k testování. Pokud je podpora poskytována laboratořím, musí být prokázáno, že se celá částka podpory předá hospodářskému subjektu (bod 25 pokynů TSE).
(120)
Jak je uvedeno ve 115. a v 116. bodě odůvodnění, jsou splněny všechny podmínky uvedené v pokynech v odvětví zemědělství na období 2000-2006.
(121)
Pokud jde o podmínku týkající se maximální částky 40 EUR za test, Komise uvádí, že tato částka byla v období od 1. ledna 2003 do 30. června 2004 překročena. Podle informací poskytnutých Belgií činí souhrn částek přesahujících maximální částku v tomto období 6 619 810,74 EUR. Od 1. července 2004 se celkové náklady na test pohybují pod částkou 40 EUR (viz 64. bod odůvodnění). Belgické orgány uvedly, že tyto částky zahrnují vnitrostátní platby i platby Společenství (viz 58. bod odůvodnění).
(122)
Pokud jde o podmínku, která stanoví, že podpora musí být vyplacena hospodářskému subjektu, u něhož se odebírají vzorky k testování, a že pokud je podpora poskytována laboratořím, musí být prokázáno, že se celá částka státní podpory předá hospodářskému subjektu (bod 25 pokynů TSE), Komise došla k závěru, že tato podmínka je splněna.
(123)
Jak je uvedeno v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení, belgické orgány uvedly, že náklady na testy BSE jsou hrazeny přímo laboratořím. Hospodářské subjekty neplatí žádné náklady laboratoří na testy BSE prováděné u skotu. Toto posouzení je v souladu se závěry, které byly učiněny ohledně podobného systému v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 v 95. bodě odůvodnění. Jak je uvedeno výše, jediné náklady, které jsou přeneseny na producenty, jsou náklady na náhradu (viz 93. bod odůvodnění a následující), ale tato část financování testu BSE nepředstavuje podporu. V důsledku toho se celá částka podpory předá hospodářskému subjektu.
5.4.3 Od 1. ledna 2006
(124)
Pokud jde o období po 1. lednu 2006, Komise se odvolává na rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, vzhledem k tomu, že předmětem tohoto rozhodnutí není otázka podpor schválených v uvedeném rozhodnutí.
5.4.4 Závěr
(125)
Lze tedy shrnout, že podpory poskytnuté za účelem financování testů BSE, které přesahují 40 EUR za test v období od 1. ledna 2003 do 30. června 2004 a jejichž celková výše činí 6 619 810,74 EUR, jsou neslučitelné s vnitřním trhem.
5.5 Refundace předběžně financovaného rozpočtu
(126)
Jak je uvedeno výše, testy byly v období od 1. ledna 2003 do 30. června 2004 financovány ze státních zdrojů ve výši přesahující maximální částku 40 EUR za test.
(127)
Belgie se rozhodla přikročit k refundaci těchto nadbytečných prostředků prostřednictvím příspěvků vybraných v rámci financování AFSCA od 1. ledna 2006, přičemž tato refundace byla původně rozložena do období 15 let, avšak později bylo od tohoto plánu upuštěno. Důvodem tohoto globálního přístupu je podle belgických orgánů skutečnost, že je obtížné uskutečnit individuální zpětné získání prostředků v praxi, jelikož někteří podnikatelé zemřeli nebo ukončili svou činnost.
(128)
V pozdějším dopise ze dne 6. dubna 2011 belgické orgány uvedly, že agentura AFSCA přikročila k refundaci za pomoci prostředků AFSCA v letech 2005-2006.
(129)
Navržený systém zpětného získání prostředků však není v souladu s požadavky na refundaci v případě protiprávní a neslučitelné podpory. Podle judikatury má totiž refundace za cíl obnovení situace, která existovala na trhu před poskytnutím dotčené podpory. Obnovení dřívějšího je stavu dosaženo, jakmile příjemce vrátí protiprávní a podporu neslučitelnou s vnitřním trhem, čímž ztrácí výhodu, kterou měl na trhu ve vztahu ke svým soutěžitelům, a obnoví se stav, který předcházel poskytnutí podpory (45). Podpora, která má být navrácena, zahrnuje úroky v přiměřené výši stanovené Komisí, od data, kdy byla protiprávní podpora k dispozici příjemci, do data jejího účinného navrácení (46). Na základě nařízení Komise (ES) č. 794/2004 ze dne 21. dubna 2004, kterým se provádí nařízení Rady (ES) č. 659/1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (47), musí být výše úroků vypočtena jako složený úrok. To ale není tento případ. Kromě toho článek 14 nařízení (ES) č. 659/1999 stanoví, že členský stát musí přijmout veškerá opatření s cílem zajistit okamžitý a účinný výkon rozhodnutí Komise. Navrácení, tak, jako bylo navrženo a částečně provedeno Belgií, není v souladu s požadavky uvedenými výše a nelze jej považovat za navrácení stanovené článkem 14 nařízení (ES) č. 659/1999.
6. ZÁVĚRY
(130)
Komise došla k závěru, že financování testů BSE prostřednictvím náhrad nepředstavuje podporu.
(131)
Komise dále došla k závěru, že financování testů BSE prostřednictvím státních zdrojů představuje státní podporu ve prospěch zemědělců, jatek a dalších subjektů, které zpracovávají, prodávají, uvádějí na trh či nakládají s produkty ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE stanovená platnými právními předpisy. Tato podpora je slučitelná, pokud jde o období od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2002 a období od 1. července 2004 do 31. prosince 2005. Je neslučitelná pro období od 1. ledna 2003 do 30. června 2004. Neslučitelnou podporu představuje částka přesahující 40 EUR za test a její výše je Belgií odhadnuta na 6 619 810,74 EUR.
(132)
Komise konstatuje, že Belgie v období od 1. ledna 2001 do 30. června 2004 protiprávně provedla podporu určenou k financování testů BSE v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie. Od 1. ledna 2003 se na podporu vztahovalo nařízení o výjimce, avšak vzhledem k tomu, že podmínky tohoto nařízení nebyly dodrženy, podpory jsou protiprávní.
(133)
Protiprávní a neslučitelné podpory přesahující maximální částku 40 EUR za test musí být navráceny, s výjimkou podpor poskytnutých na zvláštní projekty, které v době, kdy byly tyto podpory poskytnuty, splňovaly všechny podmínky stanovené v použitelném nařízení de minimis,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Opatření financovaná prostřednictvím náhrad nepředstavují podporu.
2. Financování testů BSE prostřednictvím státních zdrojů představuje podporu slučitelnou s vnitřním trhem poskytovanou ve prospěch zemědělců, jatek a dalších subjektů, které zpracovávají, prodávají, uvádějí na trh či nakládají s produkty ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE, v období od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2002 a v období od 1. července 2004 do 31. prosince 2005.
3. Financování testů BSE prostřednictvím státních zdrojů v období od 1. ledna 2003 do 30. června 2004 představuje podporu slučitelnou s vnitřním trhem poskytovanou ve prospěch zemědělců, jatek a dalších subjektů, které zpracovávají, prodávají, uvádějí na trh či nakládají s produkty ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE, pokud jde o částky nižší než 40 EUR za test. Částky vyšší než 40 EUR za test jsou neslučitelné s vnitřním trhem a musí být navráceny, s výjimkou podpor poskytnutých na zvláštní projekty, které v době, kdy byly tyto podpory poskytnuty, splňovaly všechny podmínky stanovené v použitelném nařízení de minimis.
4. Belgie v období od 1. ledna 2001 do 30. června 2004 protiprávně provedla podporu určenou k financování testů BSE v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 2
1. Belgie učiní nezbytné kroky, aby zpětně získala od příjemců protiprávní a neslučitelné podpory uvedené v čl. 1 odst. 3 a 4.
2. Podpory, které mají být navráceny, zahrnují úroky za období ode dne, kdy byly dány příjemci k dispozici, do dne jejich navrácení.
3. Výše úroků bude vypočtena jako složený úrok v souladu s ustanoveními kapitoly V nařízení (ES) č. 794/2004.
4. Navrácení podpor proběhne neprodleně a v souladu s postupy vnitrostátního práva za předpokladu, že umožňují okamžitý a účinný výkon tohoto rozhodnutí.
Článek 3
Vrácení podpory uvedené v čl. 1 odst. 3 a 4 bude okamžité a účinné.
Belgie zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno během čtyř měsíců ode dne jeho zveřejnění.
Článek 4
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí předá Belgie Komisi tyto informace:
a)
seznam příjemců, kteří obdrželi podporu uvedenou v čl. 1 odst. 3 a 4, a celkovou částku podpory, kterou každý z nich obdržel;
b)
celkovou částku (jistinu a úrok), kterou mají příjemci navrátit;
c)
podrobný popis opatření, která již byla přijata nebo která jsou plánována pro splnění tohoto rozhodnutí;
d)
doklady prokazující, že příjemcům bylo nařízeno podporu navrátit.
2. Belgie informuje Komisi o dosaženém pokroku na základě vnitrostátních opatření přijatých k provedení tohoto rozhodnutí, a to dokud nebude podpora uvedená v čl. 1 odst. 3 a 4 zcela navrácena.
3. Po uplynutí období dvou měsíců uvedeného v odstavci 1 předloží Belgie na požádání Komise zprávu týkající se již přijatých a plánovaných opatření pro dosažení souladu s tímto rozhodnutím. Tato zpráva rovněž poskytne podrobné informace o částkách podpory a úrocích z vymáhané podpory, které již příjemci navrátili.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Belgickému království.
V Bruselu dne 27. července 2011.