ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 994/2010 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 20 Οκτωβρίου 2010
σχετικά με τα μέτρα κατοχύρωσης της ασφάλειας εφοδιασμού με αέριο και την κατάργηση της οδηγίας 2004/67/ΕΚ του Συμβουλίου
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 194 παράγραφος 2,
την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αφού ζήτησαν τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Το φυσικό αέριο («αέριο») είναι ουσιαστική συνιστώσα του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία καλύπτει το εν τέταρτον του εφοδιασμού σε πρωτογενή ενέργεια και συμβάλλει κυρίως στην παραγωγή ηλεκτρισμού, στη θέρμανση, στην τροφοδοσία της βιομηχανίας και στα καύσιμα για τις μεταφορές.
(2)
Η κατανάλωση αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκε γρήγορα κατά τη διάρκεια των τελευταίων δέκα ετών. Με τη μείωση της εγχώριας παραγωγής, οι εισαγωγές αερίου αυξήθηκαν ακόμη ταχύτερα, δημιουργώντας έτσι υψηλότερη εξάρτηση από τις εισαγωγές και την ανάγκη να εξεταστεί το ζήτημα της ασφάλειας εφοδιασμού σε αέριο. Εκτός αυτού, βρίσκονται ορισμένα κράτη μέλη σε νησίδα αερίου λόγω της έλλειψης διασυνδέσεων της υποδομής τους με την υπόλοιπη Ένωση.
(3)
Δεδομένης της σημασίας που έχει λάβει το αέριο στο ενεργειακό μείγμα της Ένωσης, ο παρών κανονισμός έχει ως στόχο να αποδείξει στους πελάτες αερίου ότι λαμβάνονται όλα τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλιστεί ο αδιάλειπτος εφοδιασμός τους, ιδίως σε περίπτωση δύσκολων κλιματικών συνθηκών και σε περίπτωση διαταραχής. Αναγνωρίζεται ότι οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να επιτευχθούν με τη λήψη των πλέον αποδοτικών σε σχέση με το κόστος μέτρων, προκειμένου να μην επηρεαστεί η σχετική ανταγωνιστικότητα αυτού του καυσίμου σε σχέση με άλλα καύσιμα.
(4)
Η οδηγία 2004/67/ΕΚ του Συμβουλίου (3) θέσπισε για πρώτη φορά νομικό πλαίσιο σε κοινοτικό επίπεδο για να διασφαλιστεί η ασφάλεια εφοδιασμού με αέριο και για να συμβάλει στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αερίου στην περίπτωση διαταραχών του εφοδιασμού. Δημιούργησε την ομάδα συντονισμού για το αέριο, που στάθηκε χρήσιμη όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών και τον καθορισμό κοινών δράσεων μεταξύ των κρατών μελών, της Επιτροπής, του κλάδου του αερίου και των καταναλωτών. Το δίκτυο ανταποκριτών ενεργειακής ασφαλείας που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2006 έχει βελτιώσει την ικανότητα συλλογής πληροφοριών και έχει παράσχει έγκαιρη προειδοποίηση για πιθανές απειλές κατά της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού. Η νέα νομοθεσία για την εσωτερική αγορά ενέργειας που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο τον Ιούλιο του 2009 αποτελεί σημαντικό βήμα για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και έχει σαφή στόχο να ενισχύσει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης.
(5)
Εντούτοις, με τα τρέχοντα μέτρα σχετικά με την ασφάλεια εφοδιασμού με αέριο που έχουν ληφθεί σε επίπεδο Ένωσης, τα κράτη μέλη εξακολουθούν να έχουν σημαντική διακριτική ευχέρεια ως προς την επιλογή μέτρων. Όταν απειλείται η ασφάλεια εφοδιασμού ενός κράτους μέλους, υπάρχει σαφής κίνδυνος ότι τα μέτρα που θα θεσπίσει μονομερώς εκείνο το κράτος μέλος μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αερίου και τον εφοδιασμό των πελατών με αέριο. Η πρόσφατη εμπειρία έχει καταδείξει ότι ο κίνδυνος αυτός είναι υπαρκτός. Για να είναι δυνατόν να λειτουργεί η εσωτερική αγορά αερίου ακόμη και σε περίπτωση στενότητας της προσφοράς, είναι αναγκαίο να προβλεφθεί αλληλεγγύη και συντονισμός στην απόκριση στις κρίσεις εφοδιασμού, όσον αφορά τόσο την προληπτική δράση όσο και την αντίδραση σε συγκεκριμένες διαταραχές του εφοδιασμού.
(6)
Το αέριο που παρέχεται σε ορισμένες περιοχές της Ένωσης είναι χαμηλής θερμογόνου δύναμης. Λόγω των χαρακτηριστικών του, το αέριο χαμηλής θερμογόνου δύναμης δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συσκευές που έχουν σχεδιαστεί για αέριο υψηλής θερμογόνου δύναμης. Ωστόσο, είναι δυνατή η χρήση αερίου υψηλής θερμογόνου δύναμης σε συσκευές που έχουν σχεδιαστεί για αέριο χαμηλής θερμογόνου δύναμης, εάν αυτό μετατρέπεται πρώτα σε αέριο χαμηλής θερμογόνου δύναμης, παραδείγματος χάριν με την προσθήκη αζώτου. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του αερίου χαμηλής θερμογόνου δύναμης θα πρέπει να εξετάζονται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στην εκτίμηση του κινδύνου και στα προληπτικά σχέδια δράσης και έκτακτης ανάγκης σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
(7)
Η διαφοροποίηση των διαδρομών αερίου και των πηγών εφοδιασμού για την Ένωση είναι απαραίτητη για τη βελτίωση της ασφάλειας εφοδιασμού της Ένωσης συνολικά και των κρατών μελών της ξεχωριστά. Στο μέλλον η ασφάλεια εφοδιασμού θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη του μείγματος καυσίμων, την ανάπτυξη της παραγωγής στην Ένωση και σε τρίτες χώρες που προμηθεύουν την Ένωση και τις επενδύσεις σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης και στη διαφοροποίηση των διαδρομών αερίου και των πηγών εφοδιασμού εντός και εκτός της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων υγροποιημένου φυσικού αερίου («ΥΦΑ»). Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις δράσεις προτεραιότητας ως προς τις υποδομές, όπως αυτές προσδιορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 13ης Νοεμβρίου 2008 με τίτλο «Δεύτερη επισκόπηση της ενεργειακής στρατηγικής: σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ενεργειακή ασφάλεια και αλληλεγγύη», π.χ. στον νότιο διάδρομο φυσικού αερίου (Nabucco και Διασυνδετήριος Αγωγός Τουρκίας-Ελλάδας-Ιταλίας), στον διαφοροποιημένο και επαρκή εφοδιασμό με ΥΦΑ για την Ευρώπη, στην αποτελεσματική διασύνδεση της περιοχής της Βαλτικής, στον μεσογειακό ενεργειακό δακτύλιο και στις επαρκείς διασυνδέσεις αερίου μεταξύ βορρά και νότου εντός της Κεντρικής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
(8)
Για τη μείωση των συνεπειών των πιθανών κρίσεων που προκαλούνται από διαταραχές του εφοδιασμού με αέριο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διευκολύνουν τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας, των οδών μεταφοράς και των πηγών εφοδιασμού με αέριο.
(9)
Μια σημαντική διαταραχή του εφοδιασμού με αέριο στην Ένωση μπορεί να έχει επιπτώσεις σε όλα τα κράτη μέλη, στην Ένωση στο σύνολό της και στα συμβαλλόμενα μέρη στη συνθήκη για την ίδρυση της Ενεργειακής Κοινότητας (4), που υπογράφτηκε στην Αθήνα στις 25 Οκτωβρίου 2005. Μπορεί επίσης να προκαλέσει σοβαρή οικονομική ζημία σε όλη την οικονομία της Ένωσης. Επιπλέον, η διαταραχή του εφοδιασμού με αέριο μπορεί να έχει σοβαρό κοινωνικό αντίκτυπο, ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες πελατών.
(10)
Ορισμένοι πελάτες, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των νοικοκυριών και των πελατών που παρέχουν βασικές κοινωνικές υπηρεσίες, όπως οι δραστηριότητες που σχετίζονται με την υγειονομική περίθαλψη, τη μέριμνα των παιδιών και την εκπαίδευση, άλλες κοινωνικές υπηρεσίες και υπηρεσίες πρόνοιας, όπως και υπηρεσίες απαραίτητες για τη λειτουργία κράτους μέλους, είναι εξαιρετικά ευάλωτοι και ενδέχεται να έχουν ανάγκη από προστασία. Ο διευρυμένος ορισμός αυτών των προστατευόμενων πελατών δεν θα πρέπει να έρχεται σε σύγκρουση με τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς αλληλεγγύης.
(11)
Η έκθεση όσον αφορά την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Ασφάλειας, η οποία εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2008, επισημαίνει την αυξανόμενη εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια ως σημαντικό πρόσθετο κίνδυνο για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης και τονίζει ότι η ενεργειακή ασφάλεια είναι μια από τις νέες προκλήσεις για την πολιτική ασφάλειας. Η εσωτερική αγορά αερίου αποτελεί κεντρικό στοιχείο για την αύξηση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού στην Ένωση και για τη μείωση της έκθεσης των μεμονωμένων κρατών μελών στις επιβλαβείς συνέπειες των διαταραχών του εφοδιασμού.
(12)
Για να εξασφαλισθεί η εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αερίου έχει ζωτική σημασία τα μέτρα που λαμβάνονται για την κατοχύρωση της ασφάλειας εφοδιασμού με αέριο να μην οδηγούν σε αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού ή της αποτελεσματικής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς αερίου.
(13)
Η αστοχία της μεγαλύτερης ενιαίας υποδομής αερίου, η λεγόμενη αρχή N-1, είναι ένα ρεαλιστικό σενάριο. Η χρήση της αστοχίας της εν λόγω υποδομής ως σημείου αναφοράς για το τι τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση να αποκαταστήσουν είναι μια έγκυρη αφετηρία για την ανάλυση της ασφάλειας του εφοδιασμού κάθε κράτους μέλους με αέριο.
(14)
Η επαρκής και διαφοροποιημένη υποδομή αερίου σε ένα κράτος μέλος και σε ολόκληρη την Ένωση, συμπεριλαμβανομένων ιδίως νέων υποδομών αερίου που να συνδέουν τωρινά απομονωμένα συστήματα που αποτελούν νησίδες αερίου σε σχέση με τα γειτονικά τους κράτη μέλη, είναι ουσιαστικής σημασίας για την αντιμετώπιση των διαταραχών του εφοδιασμού. Η ύπαρξη κοινών ελάχιστων κριτηρίων για την ασφάλεια εφοδιασμού με αέριο θα πρέπει να εξασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού για την ασφάλεια εφοδιασμού με αέριο, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις εθνικές ή περιφερειακές ιδιαιτερότητες, και να δημιουργήσει σημαντικά κίνητρα για την κατασκευή της απαραίτητης υποδομής και τη βελτίωση του επιπέδου ετοιμότητας σε περίπτωση κρίσης. Τα μέτρα που αφορούν την πλευρά της ζήτησης, όπως η εναλλαγή καυσίμων, μπορούν να διαδραματίσουν πολύτιμο ρόλο όσον αφορά την κατοχύρωση ενεργειακής ασφάλειας, εφόσον μπορούν να εφαρμοστούν γρήγορα και να μειώσουν αισθητά τη ζήτηση στο πλαίσιο της αντίδρασης σε μια διαταραχή του εφοδιασμού. Η αποτελεσματική χρήση της ενέργειας θα πρέπει να προωθηθεί περαιτέρω, ιδίως όπου χρειάζονται μέτρα για τη ζήτηση. Ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος των προτεινόμενων μέτρων για τη ζήτηση και την προσφορά θα πρέπει να ληφθεί δεόντως υπόψη και θα πρέπει να προτιμηθούν στο μέτρο του δυνατού τα μέτρα με τον ελάχιστο αντίκτυπο στο περιβάλλον, λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη πτυχές που σχετίζονται με την ασφάλεια του εφοδιασμού.
(15)
Θα πρέπει να προωθηθούν ενεργά οι επενδύσεις σε νέες υποδομές αερίου και να πραγματοποιηθούν μόνο έπειτα από κατάλληλη εκτίμηση περιβαλλοντικού αντικτύπου, σύμφωνα με τις σχετικές νομικές πράξεις της Ένωσης. Αυτού του είδους οι νέες υποδομές θα πρέπει να ενισχύσουν την ασφάλεια εφοδιασμού με αέριο, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αερίου. Οι επενδύσεις θα πρέπει κατ’ αρχήν να πραγματοποιούνται από επιχειρήσεις και θα πρέπει να βασίζονται σε οικονομικά κίνητρα. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάγκη διευκόλυνσης της ενσωμάτωσης του αερίου από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στις υποδομές του δικτύου αερίου. Στις περιπτώσεις όπου μια επένδυση υποδομής είναι διασυνοριακής φύσης, θα πρέπει να συμμετέχουν ενεργά στους αντίστοιχους τομείς της αρμοδιότητάς τους ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενεργείας («Οργανισμός»), που συστάθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 713/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5), και το Ευρωπαϊκό δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου («ΕΔΔΣΜ Φυσικού Αερίου»), που συστάθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 715/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους όρους πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου (6), προκειμένου να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι διασυνοριακές επιπτώσεις. Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 713/2009, ο Οργανισμός δύναται να διατυπώνει γνώμες ή συστάσεις σχετικά με διασυνοριακά θέματα εντός της περιοχής των αρμοδιοτήτων και των δραστηριοτήτων του. Ο Οργανισμός και το ΕΔΔΣΜ Φυσικού Αερίου, μαζί με άλλους φορείς της αγοράς, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία και την υλοποίηση του διενωσιακού δεκαετούς προγράμματος ανάπτυξης του δικτύου που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, προβλέψεις όσον αφορά την ευρωπαϊκή επάρκεια παροχής και, όσον αφορά τις διασυνοριακές διασυνδέσεις, θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να βασιστεί στις λογικές ανάγκες των διάφορων χρηστών του δικτύου.
(16)
Οι αρμόδιες αρχές ή τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι η αγορά αερίου έχει ελεγχθεί, καθώς αυτό συνιστά ένα από τα αναγκαία βήματα της διαδικασίας που οδηγεί στη συμμόρφωση με τον κανόνα για την υποδομή.
(17)
Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων που ορίζονται σε αυτόν τον κανονισμό, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει, κατά περίπτωση και με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων τους σύμφωνα με την οδηγία 2009/73/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου (7), να συνεργάζονται στενά με άλλες αρμόδιες εθνικές αρχές και ιδίως με εθνικές ρυθμιστικές αρχές.
(18)
Όταν χρειάζονται νέες διασυνοριακές διασυνδέσεις ή χρειάζεται να επεκταθούν οι υφιστάμενες, αυτό θα πρέπει να γίνεται με στενή συνεργασία, στο αρχικό στάδιο, μεταξύ των ενδιαφερόμενων κρατών μελών, των αρμόδιων αρχών και των εθνικών ρυθμιστικών αρχών, όταν αυτές δεν είναι οι αρμόδιες αρχές.
(19)
Διάφορες ενωσιακές πηγές χρηματοδότησης είναι διαθέσιμες για την υποστήριξη των κρατών μελών στη χρηματοδότηση των απαραίτητων επενδύσεων σε παραγωγή, υποδομή και μέτρα ενεργειακής απόδοσης σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, ιδίως δάνεια και εγγυήσεις από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ή χρηματοδότηση από περιφερειακά ή διαρθρωτικά ταμεία ή ταμεία συνοχής. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, καθώς και οι εξωτερικοί μηχανισμοί της Ένωσης, όπως ο ευρωπαϊκός μηχανισμός γειτονίας και εταιρικής σχέσης, ο μηχανισμός προενταξιακής βοήθειας και ο μηχανισμός χρηματοδότησης της αναπτυξιακής συνεργασίας, μπορούν επίσης να χρηματοδοτήσουν ενέργειες σε τρίτες χώρες προκειμένου να βελτιωθεί η ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού.
(20)
Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να επιτρέψει στις επιχειρήσεις και στους πελάτες φυσικού αερίου να βασίζονται όσο το δυνατόν περισσότερο στους μηχανισμούς της αγοράς κατά την αντιμετώπιση των διαταραχών. Θα πρέπει επίσης να επιτρέψει να χρησιμοποιούνται μηχανισμοί έκτακτης ανάγκης όταν οι αγορές δεν θα είναι πλέον από μόνες τους ικανές να αντιμετωπίσουν επαρκώς μια διαταραχή του εφοδιασμού με αέριο. Ακόμη και σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα σε μηχανισμούς βασιζόμενους στην αγορά για τον μετριασμό των συνεπειών της διαταραχής του εφοδιασμού.
(21)
Μετά τη θέση σε ισχύ της νέας νομοθεσίας για την εσωτερική ενεργειακή αγορά που υιοθετήθηκε τον Ιούλιο του 2009, θα ισχύσουν νέες διατάξεις στον τομέα του αερίου, οι οποίες θα θεσπίσουν σαφείς ρόλους και αρμοδιότητες για τα κράτη μέλη, τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και τον Οργανισμό και θα βελτιώσουν επίσης τη διαφάνεια της αγοράς προς ενίσχυση της λειτουργίας της, της ασφάλειας εφοδιασμού και της προστασίας των πελατών.
(22)
Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς αερίου και ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός στο εσωτερικό της αγοράς αυτής προσφέρουν στην Ένωση το υψηλότερο δυνατό επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού για όλα τα κράτη μέλη, υπό τον όρο ότι θα επιτρέπεται να λειτουργεί πλήρως η αγορά σε περίπτωση διαταραχής του εφοδιασμού με επιπτώσεις σε ένα μέρος της Ένωσης, όποια και αν είναι η αιτία της διαταραχής. Για τον σκοπό αυτόν, απαιτείται μια περιεκτική και αποτελεσματική κοινή προσέγγιση για την ασφάλεια εφοδιασμού, ιδίως διαφάνεια, αλληλεγγύη και αμερόληπτες πολιτικές, συμβατές με τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, ώστε να αποφεύγονται οι στρεβλώσεις της αγοράς και η υπονόμευση των αποκρίσεων της αγοράς στις διαταραχές.
(23)
Η ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο είναι, στο πλαίσιο των αντίστοιχων δραστηριοτήτων και αρμοδιοτήτων τους, καθήκον από κοινού των επιχειρήσεων φυσικού αερίου, των κρατών μελών, κυρίως μέσω των αρμόδιων αρχών τους, και της Επιτροπής. Εφόσον απαιτείται, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές, όταν αυτές δεν είναι οι αρμόδιες αρχές, θα πρέπει επίσης να συμβάλλουν στην ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο στο πλαίσιο των τομέων δραστηριοτήτων και αρμοδιοτήτων τους σύμφωνα με την οδηγία 2009/73/ΕΚ. Επιπλέον, οι πελάτες που χρησιμοποιούν αέριο για την παραγωγή ηλεκτρισμού ή για βιομηχανικούς σκοπούς ενδέχεται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ασφάλεια του εφοδιασμού, καθώς έχουν την ικανότητα να ανταποκριθούν σε ενδεχόμενη κρίση μέσω της λήψης μέτρων στο επίπεδο της ζήτησης, π.χ. διακοπτόμενες συμβάσεις και εναλλαγή καυσίμων, καθώς τα παραπάνω έχουν άμεσο αντίκτυπο στην ισορροπία προσφοράς και ζήτησης.
(24)
Ο ακριβής καθορισμός των ρόλων και των αρμοδιοτήτων όλων των επιχειρήσεων φυσικού αερίου και των αρμόδιων αρχών έχει συνεπώς καίρια σημασία για τη διατήρηση της καλής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς αερίου, ιδίως κατά τις διαταραχές εφοδιασμού και τις καταστάσεις κρίσης. Οι εν λόγω ρόλοι και οι αρμοδιότητες θα πρέπει να καθορίζονται κατά τέτοιο τρόπο που να διασφαλίζεται η τήρηση μιας προσέγγισης τριών επιπέδων, η οποία να περιλαμβάνει πρώτον τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία φυσικού αερίου, δεύτερον τα κράτη μέλη σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο και τέλος την Ένωση. Σε περίπτωση κρίσης εφοδιασμού, θα πρέπει να δοθούν στους παράγοντες της αγοράς επαρκείς ευκαιρίες για να ανταποκριθούν στην κατάσταση με μέτρα που στηρίζονται στην αγορά. Εφόσον η αντίδραση των παραγόντων της αγοράς δεν είναι επαρκής, τα κράτη μέλη και οι αρμόδιες αρχές τους θα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα για να άρουν ή να αμβλύνουν τις επιπτώσεις της διαταραχής του εφοδιασμού. Μόνο εφόσον τα μέτρα αυτά αποδειχθούν ανεπαρκή θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα σε επίπεδο περιφέρειας ή Ένωσης για την άρση ή την άμβλυνση των επιπτώσεων της κρίσης του εφοδιασμού. Θα πρέπει να επιδιώκονται όσο το δυνατόν περισσότερο οι περιφερειακές λύσεις.
(25)
Σε πνεύμα αλληλεγγύης, καθιερώνεται η περιφερειακή συνεργασία, που περιλαμβάνει δημόσιες αρχές και επιχειρήσεις φυσικού αερίου, κατ’ εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, έτσι ώστε να βελτιστοποιηθούν οι ωφέλειες όσον αφορά τον συντονισμό μέτρων μετριασμού των εντοπισθέντων κινδύνων και να εφαρμοστούν τα πιο οικονομικώς αποδοτικά μέτρα για τα ενδιαφερόμενα μέρη.
(26)
Λαμβανομένης υπόψη της διαφοράς μεταξύ των κρατών μελών, θα πρέπει να καθοριστούν επαρκώς εναρμονισμένοι κανόνες για την ασφάλεια εφοδιασμού που να καλύπτουν τουλάχιστον την κατάσταση που εμφανίστηκε τον Ιανουάριο του 2009, λαμβάνοντας υπόψη τις υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας και τα μέτρα προστασίας των καταναλωτών όπως ορίζονται στο άρθρο 3 της οδηγίας 2009/73/ΕΚ. Αυτοί οι κανόνες για την ασφάλεια εφοδιασμού θα πρέπει να είναι σταθεροί, ούτως ώστε να παρέχουν την αναγκαία νομική ασφάλεια, θα πρέπει να ορίζονται σαφώς και να μην επιβάλλουν παράλογο και δυσανάλογο φόρτο ούτε στις επιχειρήσεις φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένων των νεοεισερχόμενων και των μικρών επιχειρήσεων, ούτε και στους τελικούς χρήστες. Αυτοί οι κανόνες θα πρέπει να εγγυώνται επίσης ίσα δικαιώματα πρόσβασης των επιχειρήσεων φυσικού αερίου της Ένωσης στους εθνικούς πελάτες. Τα απαραίτητα μέτρα για τη διασφάλιση του κανόνα για τον εφοδιασμό ενδέχεται να περιλαμβάνουν επιπρόσθετες δυνατότητες και ποσότητες αποθήκευσης, αποθήκευση αερίου στον αγωγό, συμβάσεις προμήθειας, διακοπτόμενες συμβάσεις ή άλλα μέτρα που έχουν παρόμοιο αποτέλεσμα, όπως και τα απαραίτητα τεχνικά μέτρα για τη διασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού με αέριο.
(27)
Για την καλή λειτουργία της αγοράς αερίου έχει ουσιαστική σημασία να γίνονται εγκαίρως από τις επιχειρήσεις φυσικού αερίου οι απαραίτητες επενδύσεις σε εγχώρια παραγωγή και σε υποδομές, όπως οι διασυνδέσεις, ιδιαίτερα δε εκείνες που προσφέρουν πρόσβαση στο δίκτυο αερίου της Ένωσης, σε εξοπλισμό που καθιστά δυνατές υλικές αμφίδρομες ροές στους αγωγούς, καθώς και σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης και επαναεριοποίησης ΥΦΑ, λαμβάνοντας υπόψη πιθανές διαταραχές του εφοδιασμού όπως αυτή που εκδηλώθηκε τον Ιανουάριο του 2009. Κατά την πρόβλεψη των χρηματοδοτικών αναγκών για τις υποδομές αερίου όσον αφορά τους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς της Ένωσης, η Επιτροπή θα πρέπει να δίνει κατά περίπτωση προτεραιότητα στα σχέδια υποδομής που υποστηρίζουν την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς αερίου και την ασφάλεια εφοδιασμού με αέριο.
(28)
Οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς δεν θα πρέπει να παρεμποδίζονται από το να εξετάζουν την κατάσταση κατά την οποία οι επενδύσεις που επιτρέπουν την υλική ικανότητα μεταφοράς αερίου και στις δυο κατευθύνσεις («ικανότητα αμφίδρομης ροής») σε διασυνοριακές διασυνδέσεις με τρίτες χώρες θα μπορούσαν να συμβάλουν στη βελτίωση της ασφάλειας του εφοδιασμού, ιδίως στις περιπτώσεις τρίτων χωρών που διασφαλίζουν ροές διέλευσης ανάμεσα σε δύο κράτη μέλη.
(29)
Είναι σημαντικό να διατηρείται η παροχή αερίου, ιδίως όσον αφορά τους οικιακούς πελάτες, καθώς επίσης και περιορισμένο αριθμό πρόσθετων πελατών, ιδιαίτερα πελατών που παρέχουν αναγκαίες κοινωνικές υπηρεσίες, τους οποίους μπορεί να καθορίζει το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, σε περιπτώσεις στις οποίες η αγορά δεν μπορεί να συνεχίσει τον εφοδιασμό τους. Έχει ουσιαστική σημασία τα μέτρα που λαμβάνονται κατά τη διάρκεια μιας κρίσης να έχουν καθοριστεί από πριν και να τηρούν τις απαιτήσεις ασφαλείας, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου οι προστατευμένοι πελάτες συνδέονται με το ίδιο δίκτυο διανομής όπως και οι άλλοι πελάτες. Αυτά τα μέτρα μπορούν, σε περιπτώσεις όπου περιορίζεται η ικανότητα πρόσβασης στην υποδομή για τεχνικούς λόγους, να περιλαμβάνουν τη χρήση αναλογικών μειώσεων σε σχέση με την ικανότητα που έχει δεσμευτεί αρχικά.
(30)
Κατά κανόνα, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να συμμορφώνονται με το σχέδιο έκτακτης ανάγκης τους. Σε εξαιρετικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, μπορούν να λαμβάνουν δράσεις οι οποίες να αποκλίνουν από αυτά τα σχέδια.
(31)
Προσφέρεται ευρεία επιλογή μέσων για τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις τις σχετικές με την ασφάλεια εφοδιασμού. Τα εν λόγω μέσα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε εθνικό, περιφερειακό και ενωσιακό πλαίσιο, ανάλογα με την περίπτωση, ώστε να εξασφαλίζεται ότι θα παρέχουν συνεκτικό και οικονομικώς αποδοτικό αποτέλεσμα.
(32)
Οι σχετικές με την ασφάλεια εφοδιασμού πτυχές του μακροπρόθεσμου προγραμματισμού επενδύσεων σε επαρκείς διασυνοριακές δυναμικότητες και άλλες υποδομές, που εξασφαλίζουν τη μακροπρόθεσμη ικανότητα του συστήματος να εγγυάται την ασφάλεια εφοδιασμού και να ικανοποιεί λογικές απαιτήσεις, καλύπτονται από την οδηγία 2009/73/ΕΚ. Για την κάλυψη των κανόνων για την ασφάλεια εφοδιασμού μπορεί να απαιτηθεί μια μεταβατική περίοδος προκειμένου να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες επενδύσεις. Θεμελιώδες εργαλείο για τον προσδιορισμό των απαραίτητων επενδύσεων που απαιτούνται σε επίπεδο Ένωσης, μεταξύ άλλων για να εφαρμοστούν οι απαιτήσεις υποδομής που ορίζονται από τον παρόντα κανονισμό, αποτελεί το διενωσιακό δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης του δικτύου που κατάρτισε το ΕΔΔΣΜ Φυσικού Αερίου και εποπτεύεται από τον Οργανισμό.
(33)
Το ΕΔΔΣΜ Φυσικού Αερίου και ο Οργανισμός, ως μέλη της ομάδας συντονισμού για το αέριο, θα πρέπει να συμμετέχουν πλήρως στη διαδικασία συνεργασίας και διαβουλεύσεων σε ενωσιακό επίπεδο στους τομείς των αρμοδιοτήτων τους.
(34)
Η ομάδα συντονισμού για το αέριο είναι ο κύριος οργανισμός με τον οποίο θα πρέπει να προβεί σε διαβούλευση η Επιτροπή στο πλαίσιο της δημιουργίας των προληπτικών σχεδίων δράσης και των σχεδίων έκτακτης ανάγκης. Υπενθυμίζεται ότι το ΕΔΔΣΜ Φυσικού Αερίου και ο Οργανισμός είναι μέλη της ομάδας συντονισμού για το αέριο και ότι σε αυτό το πλαίσιο προβλέπεται η διεξαγωγή διαβουλεύσεων με αυτούς.
(35)
Προκειμένου να εξασφαλιστεί το υψηλότερο δυνατό επίπεδο ετοιμότητας σε περίπτωση διαταραχής του εφοδιασμού, θα πρέπει να καταρτιστούν σχέδια έκτακτης ανάγκης από τις αρμόδιες αρχές, έπειτα από διαβούλευση με όλες τις επιχειρήσεις φυσικού αερίου. Τα εν λόγω σχέδια δεν θα πρέπει να είναι ασύμβατα μεταξύ τους σε εθνικό, περιφερειακό ή ενωσιακό επίπεδο. Το περιεχόμενό τους θα πρέπει να ακολουθεί τις βέλτιστες πρακτικές που εμφανίζονται στα υφιστάμενα σχέδια και θα πρέπει να καθορίζει σαφείς ρόλους και αρμοδιότητες για όλες τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις φυσικού αερίου και αρμόδιες αρχές. Όπου είναι δυνατόν και απαραίτητο, θα πρέπει να καταρτιστούν κοινά σχέδια έκτακτης ανάγκης σε περιφερειακό επίπεδο.
(36)
Για να ενισχυθεί η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών σε περίπτωση ενωσιακής έκτακτης ανάγκης, και ειδικότερα για να υποστηρίζονται τα κράτη μέλη που είναι εκτεθειμένα σε λιγότερο ευνοϊκές γεωγραφικές ή γεωλογικές συνθήκες, τα κράτη μέλη θα πρέπει να σχεδιάσουν μέτρα για την άσκηση της αλληλεγγύης. Οι επιχειρήσεις φυσικού αερίου θα πρέπει να σχεδιάσουν μέτρα όπως οι εμπορικές συμφωνίες, στα οποία μπορεί να περιλαμβάνεται η αύξηση των εξαγωγών αερίου ή η αύξηση των αποδεσμεύσεων από εγκαταστάσεις αποθήκευσης. Είναι σημαντικό να ενθαρρύνεται η σύναψη συμφωνιών μεταξύ των επιχειρήσεων φυσικού αερίου. Οι δράσεις του σχεδίου έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να περιλαμβάνουν μηχανισμούς, όπου χρειάζεται, οι οποίοι να διασφαλίζουν τη δίκαιη και εύλογη αποζημίωση των επιχειρήσεων φυσικού αερίου. Τα μέτρα αλληλεγγύης μπορεί να ενδείκνυνται ιδιαίτερα μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία η Επιτροπή συνιστά την κατάρτιση κοινών προληπτικών σχεδίων δράσης ή σχεδίων έκτακτης ανάγκης σε περιφερειακό επίπεδο.
(37)
Στο πλαίσιο αυτού του κανονισμού, η Επιτροπή καλείται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, τόσο σε επίπεδο Ένωσης όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.
(38)
Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη θα πρέπει επίσης, όπου χρειάζεται, να λαμβάνει τη μορφή της παροχής βοήθειας πολιτικής προστασίας από την Ένωση και τα κράτη μέλη της. Η εν λόγω βοήθεια θα πρέπει να διευκολύνεται και να συντονίζεται από τον κοινοτικό μηχανισμό πολιτικής προστασίας που θεσπίστηκε με την απόφαση 2007/779/ΕΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου (8).
(39)
Ο παρών κανονισμός δεν θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών στους ενεργειακούς πόρους τους.
(40)
Η οδηγία 2008/114/ΕΚ του Συμβουλίου, της 8ης Δεκεμβρίου 2008, σχετικά με τον προσδιορισμό και τον χαρακτηρισμό των ευρωπαϊκών υποδομών ζωτικής σημασίας, και σχετικά με την εκτίμηση της ανάγκης βελτίωσης της προστασίας τους (9) ορίζει διαδικασία που έχει σκοπό την ενίσχυση της ασφάλειας χαρακτηρισμένων ευρωπαϊκών υποδομών ζωτικής σημασίας, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων υποδομών αερίου, στην Ένωση. Η οδηγία 2008/114/ΕΚ, μαζί με τον παρόντα κανονισμό, συμβάλλει στη δημιουργία μιας συνολικής προσέγγισης της ενεργειακής ασφάλειας της Ένωσης.
(41)
Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να επικαιροποιούνται τακτικά και να δημοσιεύονται. Θα πρέπει να υπόκεινται σε ομότιμη επιθεώρηση και σε δοκιμές.
(42)
Η ομάδα συντονισμού για το αέριο θα πρέπει να ενεργεί ως σύμβουλος της Επιτροπής, ώστε να διευκολύνει τον συντονισμό των μέτρων ασφάλειας εφοδιασμού στην περίπτωση ενωσιακής έκτακτης ανάγκης. Θα πρέπει επίσης να παρακολουθεί την επάρκεια και την καταλληλότητα των μέτρων που πρόκειται να ληφθούν σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό.
(43)
Στόχος του παρόντος κανονισμού είναι να δοθεί η δυνατότητα στις επιχειρήσεις φυσικού αερίου και τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών να εξασφαλίζουν την αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αερίου για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε περίπτωση διαταραχής του εφοδιασμού, πριν από τη λήψη μέτρων από τις αρμόδιες αρχές για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση στην οποία η αγορά δεν μπορεί πλέον να παρέχει τις απαραίτητες προμήθειες αερίου. Τα εν λόγω έκτακτα μέτρα θα πρέπει να συμμορφώνονται πλήρως με τη νομοθεσία της Ένωσης και θα πρέπει να κοινοποιούνται στην Επιτροπή.
(44)
Δεδομένου ότι οι προμήθειες αερίου από τρίτες χώρες έχουν καίρια σημασία για την ασφάλεια εφοδιασμού της Ένωσης με αέριο, η Επιτροπή θα πρέπει να συντονίζει τις ενέργειες που έχουν σχέση με τρίτες χώρες, σε συνεργασία με τις προμηθεύτριες τρίτες χώρες και τις τρίτες χώρες διέλευσης, όσον αφορά ρυθμίσεις για τον χειρισμό των καταστάσεων κρίσης και την εξασφάλιση σταθερής ροής αερίου προς την Ένωση. Η Επιτροπή θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να κινητοποιεί μια ομάδα εργασίας για την παρακολούθηση των ροών αερίου που εισέρχονται στην Ένωση σε καταστάσεις κρίσης, κατόπιν διαβουλεύσεων με τις σχετικές τρίτες χώρες, και, όταν εκδηλώνεται κρίση λόγω δυσκολιών σε μια τρίτη χώρα, να αναλαμβάνει ρόλο διαμεσολάβησης και διευκόλυνσης.
(45)
Είναι σημαντικό οι συνθήκες εφοδιασμού από τρίτες χώρες να μη στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και να συνάδουν με τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς.
(46)
Όταν υπάρχουν αξιόπιστες πληροφορίες για μια κατάσταση εκτός της Ένωσης η οποία απειλεί την ασφάλεια του εφοδιασμού σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη και η οποία ενδέχεται να ενεργοποιήσει μηχανισμό έγκαιρης προειδοποίησης μεταξύ της Ένωσης και τρίτης χώρας, η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώνει χωρίς καθυστέρηση την ομάδα συντονισμού για το αέριο και η Ένωση θα πρέπει να αναλαμβάνει τις κατάλληλες δράσεις ώστε να προσπαθεί να εξομαλύνει την κατάσταση.
(47)
Τον Φεβρουάριο του 2009, το Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρέπει να αυξηθούν η διαφάνεια και η αξιοπιστία μέσω της ουσιαστικής ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών όσον αφορά τις ενεργειακές σχέσεις με τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των μακροπρόθεσμων ρυθμίσεων για τον εφοδιασμό, με παράλληλη διαφύλαξη των εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών.
(48)
Καθώς οι κανόνες που περιλαμβάνονται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως οι κανόνες ανταγωνισμού, εφαρμόζονται σε υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος στο μέτρο που η εφαρμογή αυτών των κανόνων δεν παρεμποδίζει τις επιδόσεις αυτών των υπηρεσιών, τα κράτη μέλη απολαύουν μεγάλης διακριτικής ευχέρειας όσον αφορά την πρόβλεψη, την ανάθεση και την οργάνωση υποχρεώσεων παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.
(49)
Δεδομένου ότι ο στόχος του παρόντος κανονισμού, ήτοι η διασφάλιση του εφοδιασμού με αέριο στην Ένωση, είναι αδύνατον να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη μόνο και δύναται, συνεπώς, λόγω της κλίμακας ή των αποτελεσμάτων της προβλεπόμενης δράσης, να επιτευχθεί καλύτερα στο επίπεδο της Ένωσης, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζει το άρθρο 5 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο αυτό, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα απαιτούμενα για την επίτευξη του στόχου αυτού.
(50)
Η οδηγία 2004/67/ΕΚ θα πρέπει να καταργηθεί,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Ο παρών κανονισμός ορίζει διατάξεις που στοχεύουν στην προστασία της ασφάλειας εφοδιασμού με αέριο εξασφαλίζοντας την εύρυθμη και συνεχή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς φυσικού αερίου («αέριο»), επιτρέποντας την εφαρμογή έκτακτων μέτρων όταν η αγορά δεν μπορεί πλέον να παρέχει τις απαιτούμενες ποσότητες για τον εφοδιασμό με αέριο και προβλέποντας σαφή ορισμό και κατανομή αρμοδιοτήτων ανάμεσα σε επιχειρήσεις φυσικού αερίου, στα κράτη μέλη και στην Ένωση όσον αφορά τόσο την προληπτική δράση όσο και την αντίδραση σε συγκεκριμένες διαταραχές του εφοδιασμού. Ο παρών κανονισμός παρέχει επίσης, μέσα σε πνεύμα αλληλεγγύης, διαφανείς μηχανισμούς για τον συντονισμό του σχεδιασμού σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και την ανταπόκριση σε αυτήν, σε επίπεδο κράτους μέλους, περιφέρειας και Ένωσης.
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού εφαρμόζονται οι ορισμοί της οδηγίας 2009/73/ΕΚ, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 713/2009 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 715/2009.
Επιπλέον, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1.
ως «προστατευόμενοι πελάτες» νοούνται όλοι οι οικιακοί πελάτες που είναι συνδεδεμένοι με δίκτυο διανομής αερίου και, εκτός αυτού, εφόσον αποφασίσει σχετικά το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, ενδέχεται επίσης να συμπεριλαμβάνονται:
α)
μικρομεσαίες επιχειρήσεις, υπό τον όρο ότι συνδέονται με δίκτυο διανομής αερίου, και βασικές κοινωνικές υπηρεσίες, υπό την προϋπόθεση ότι συνδέονται με κάποιο δίκτυο διανομής και μεταφοράς αερίου και υπό την προϋπόθεση ότι όλοι αυτοί οι επιπρόσθετοι πελάτες δεν αντιπροσωπεύουν πάνω από το 20 % της τελικής χρήσης αερίου· και/ή
β)
εγκαταστάσεις τηλεθέρμανσης, στον βαθμό που παρέχουν θέρμανση στους οικιακούς πελάτες και τους πελάτες που αναφέρονται στο σημείο i), υπό την προϋπόθεση ότι οι εγκαταστάσεις αυτές δεν έχουν τη δυνατότητα εναλλαγής καυσίμων και είναι συνδεδεμένες με κάποιο δίκτυο διανομής ή μεταφοράς αερίου.
Το συντομότερο δυνατό και το αργότερο στις 3 Δεκεμβρίου 2011, τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή εάν σκοπεύουν να συμπεριλάβουν τα σημεία i) και/ή ii) στον ορισμό τους των προστατευόμενων πελατών·
2.
ως «αρμόδια αρχή» νοείται η εθνική κυβερνητική αρχή ή η εθνική ρυθμιστική αρχή που ορίζεται από το κάθε κράτος μέλος ως αρμόδια για τη διασφάλιση της εφαρμογής των μέτρων που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό. Αυτό ισχύει χωρίς να θίγεται η ικανότητα των κρατών μελών να επιτρέπουν στην αρμόδια αρχή να μεταβιβάζει ειδικά καθήκοντα που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό σε άλλους οργανισμούς. Τα καθήκοντα αυτού του είδους που μεταβιβάζονται εκτελούνται υπό την επίβλεψη της αρμόδιας αρχής και ορίζονται στα σχέδια που αναφέρονται στο άρθρο 4.
Άρθρο 3
Ευθύνη για την ασφάλεια εφοδιασμού με αέριο
1. Η ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο είναι, στο πλαίσιο των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους, κοινή ευθύνη των επιχειρήσεων φυσικού αερίου, των κρατών μελών, ιδίως μέσω των αρμόδιων αρχών τους, και της Επιτροπής. Η εν λόγω κοινή ευθύνη απαιτεί υψηλό βαθμό συνεργασίας μεταξύ τους.
2. Το συντομότερο δυνατό και το αργότερο στις 3 Δεκεμβρίου 2011, κάθε κράτος μέλος ορίζει αρμόδια αρχή η οποία διασφαλίζει την εφαρμογή των μέτρων που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό. Εφόσον χρειάζεται, έως ότου οριστεί επίσημα η αρμόδια αρχή, τα μέτρα που σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό πρέπει να εφαρμόσει η αρμόδια αρχή εφαρμόζονται από τις εθνικές οντότητες που είναι προς το παρόν υπεύθυνες για την ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν την εκτίμηση της επικινδυνότητας που αναφέρεται στο άρθρο 9 και, βάσει αυτής της εκτίμησης της επικινδυνότητας, την κατάρτιση προληπτικού σχεδίου δράσης, την κατάρτιση σχεδίου έκτακτης ανάγκης και την τακτική παρακολούθηση της ασφάλειας εφοδιασμού με αέριο σε εθνικό επίπεδο. Οι αρμόδιες αρχές συνεργάζονται αμοιβαία για να επιδιώκουν την αποτροπή των διαταραχών του εφοδιασμού και τον περιορισμό των ζημιών σε τέτοια περίπτωση. Τίποτα δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να εγκρίνουν νομοθετικά μέτρα εφαρμογής, εάν είναι αναγκαίο, για να εκπληρωθούν οι απαιτήσεις αυτού του κανονισμού.
3. Κάθε κράτος μέλος γνωστοποιεί χωρίς καθυστέρηση στην Επιτροπή το όνομα της αρμόδιας αρχής, αφού αυτή οριστεί, και, εφόσον χρειάζεται, τα ονόματα των υπεύθυνων για την ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο εθνικών οντοτήτων οι οποίες ασκούν καθήκοντα προσωρινής αρμόδιας αρχής σύμφωνα με την παράγραφο 2. Κάθε κράτος μέλος δημοσιοποιεί τους εν λόγω ορισμούς.
4. Κατά την εφαρμογή των μέτρων του παρόντος κανονισμού, η αρμόδια αρχή καθορίζει τους ρόλους και τις αρμοδιότητες των διάφορων ενδιαφερόμενων φορέων κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση μιας προσέγγισης τριών επιπέδων που να περιλαμβάνει πρώτον τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία φυσικού αερίου, δεύτερον τα κράτη μέλη σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο και τέλος την Ένωση.
5. Η Επιτροπή συντονίζει, εφόσον χρειάζεται, τη δράση των αρμόδιων αρχών σε περιφερειακό και ενωσιακό επίπεδο, όπως ορίζεται στον παρόντα κανονισμό, μεταξύ άλλων μέσω της ομάδας συντονισμού για το αέριο που αναφέρεται στο άρθρο 12 ή μέσω της ομάδας διαχείρισης κρίσης που αναφέρεται στο άρθρο 11 παράγραφος 4, ιδίως σε περίπτωση ενωσιακής ή περιφερειακής έκτακτης ανάγκης όπως ορίζεται στο άρθρο 11 παράγραφος 1.
6. Τα μέτρα για τη διασφάλιση της ασφάλειας εφοδιασμού που περιλαμβάνονται στα προληπτικά σχέδια δράσης και στα σχέδια έκτακτης ανάγκης πρέπει να είναι σαφώς καθορισμένα, διαφανή, αναλογικά, αμερόληπτα και επαληθεύσιμα, να μην προκαλούν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και της αποτελεσματικής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς αερίου και να μη θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο άλλων κρατών μελών ή της Ένωσης στο σύνολό της.
Άρθρο 4
Κατάρτιση προληπτικού σχεδίου δράσης και σχεδίου έκτακτης ανάγκης
1. Η αρμόδια αρχή κάθε κράτους μέλους, έπειτα από διαβούλευση με τις επιχειρήσεις φυσικού αερίου, τις σχετικές οργανώσεις που εκπροσωπούν τα συμφέροντα των οικιακών και βιομηχανικών πελατών και την εθνική ρυθμιστική αρχή, εφόσον αυτή δεν είναι η αρμόδια αρχή, καταρτίζει σε εθνικό επίπεδο, με την επιφύλαξη της παραγράφου 3:
α)
προληπτικό σχέδιο δράσης που περιέχει τα μέτρα τα απαιτούμενα για την εξάλειψη ή τον μετριασμό των επισημανθέντων κινδύνων, σύμφωνα με την εκτίμηση του κινδύνου που διενεργείται σύμφωνα με το άρθρο 9· και
β)
σχέδιο έκτακτης ανάγκης που περιέχει τα ληπτέα μέτρα για την εξάλειψη ή τον μετριασμό των επιπτώσεων ενδεχόμενης διαταραχής του εφοδιασμού με αέριο σύμφωνα με το άρθρο10.
2. Πριν από την έγκριση ενός προληπτικού σχεδίου δράσης και ενός σχεδίου έκτακτης ανάγκης σε εθνικό επίπεδο, οι αρμόδιες αρχές ανταλλάσσουν, μέχρι τις 3 Ιουνίου 2012, τα προληπτικά προσχέδιά τους δράσης και τα προσχέδιά τους έκτακτης ανάγκης και προβαίνουν σε διαβουλεύσεις μεταξύ τους στο κατάλληλο περιφερειακό επίπεδο και με την Επιτροπή, προκειμένου να διασφαλίσουν ότι τα προσχέδια και τα μέτρα τους δεν έρχονται σε αντίθεση με προληπτικό σχέδιο δράσης και σχέδιο έκτακτης ανάγκης άλλου κράτους μέλους και ότι συμμορφώνονται με τον παρόντα κανονισμό και με άλλες διατάξεις της ενωσιακής νομοθεσίας. Τέτοιες διαβουλεύσεις πρέπει να διενεργούνται ιδίως ανάμεσα σε γειτονικά κράτη μέλη, κυρίως ανάμεσα σε απομονωμένα συστήματα που αποτελούν νησίδες αερίου και τα γειτονικά τους κράτη μέλη, και μπορούν να καλύπτουν για παράδειγμα εκείνα τα κράτη μέλη που ορίζονται στον ενδεικτικό κατάλογο του παραρτήματος ΙV.
3. Βάσει των διαβουλεύσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 και των πιθανών συστάσεων της Επιτροπής, οι ενδιαφερόμενες αρμόδιες αρχές μπορούν να αποφασίζουν να καταρτίζουν κοινά προληπτικά σχέδια δράσης σε περιφερειακό επίπεδο («κοινά προληπτικά σχέδια δράσης») και κοινά σχέδια έκτακτης ανάγκης σε περιφερειακό επίπεδο («κοινά σχέδια έκτακτης ανάγκης»), επιπρόσθετα στα σχέδια που καταρτίζονται σε εθνικό επίπεδο. Όσον αφορά τα κοινά σχέδια, οι ενδιαφερόμενες αρμόδιες αρχές επιδιώκουν, όπου ενδείκνυται, να συνάπτουν συμφωνίες προκειμένου να εφαρμόζουν στην πράξη την περιφερειακή συνεργασία. Εφόσον χρειάζεται, οι συμφωνίες αυτές εγκρίνονται επίσημα από τα κράτη μέλη.
4. Κατά την κατάρτιση και την εφαρμογή του προληπτικού σχεδίου δράσης και του σχεδίου έκτακτης ανάγκης σε εθνικό και/ή περιφερειακό επίπεδο, η αρμόδια αρχή λαμβάνει δεόντως υπόψη την ασφαλή λειτουργία του συστήματος αερίου ανά πάσα στιγμή και αντιμετωπίζει και παρουσιάζει στα εν λόγω σχέδια τους τεχνικούς περιορισμούς που επηρεάζουν τη λειτουργία του δικτύου, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών λόγων και των λόγων ασφαλείας που ενδέχεται να οδηγήσουν στη μείωση των ροών σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
5. Το αργότερο έως τις 3 Δεκεμβρίου 2012, εγκρίνονται και δημοσιοποιούνται τα προληπτικά σχέδια δράσης και τα σχέδια έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, των κοινών σχεδίων. Αυτά τα σχέδια γνωστοποιούνται χωρίς χρονοτριβή στην Επιτροπή. Η Επιτροπή ενημερώνει την ομάδα συντονισμού για το αέριο. Οι αρμόδιες αρχές διασφαλίζουν την τακτική παρακολούθηση της εφαρμογής τέτοιων σχεδίων.
6. Εντός τριών μηνών από την κοινοποίηση από τις αρμόδιες αρχές των σχεδίων που αναφέρονται στην παράγραφο 5:
α)
η Επιτροπή εκτιμά τα σχέδια αυτά, όπως ορίζεται στο στοιχείο β). Για αυτόν τον σκοπό, η Επιτροπή συμβουλεύεται την ομάδα συντονισμού για το αέριο σχετικά με τα εν λόγω σχέδια και λαμβάνει υπόψη τη γνώμη της. Η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση της εκτίμησής της όσον αφορά τα σχέδια στην ομάδα συντονισμού για το αέριο· και
β)
όπου η Επιτροπή, βάσει αυτών των διαβουλεύσεων:
i)
εκτιμά ότι ένα προληπτικό σχέδιο δράσης ή ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης δεν είναι αποτελεσματικό για τον μετριασμό των κινδύνων που έχουν επισημανθεί στην εκτίμηση επικινδυνότητας, μπορεί να συστήσει στην ενδιαφερόμενη αρμόδια αρχή ή αρμόδιες αρχές να αναθεωρήσουν το σχετικό σχέδιο,
ii)
θεωρεί ότι ένα προληπτικό σχέδιο δράσης ή ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης έρχεται σε αντίθεση με τα σενάρια κινδύνου ή με τα σχέδια άλλης αρμόδιας αρχής ή ότι δεν συμμορφώνεται με τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού ή άλλες διατάξεις του ενωσιακού δικαίου, απαιτεί την τροποποίηση του σχετικού σχεδίου,
iii)
θεωρεί ότι το προληπτικό σχέδιο δράσης θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο κάποιου άλλου κράτους μέλους ή της Ένωσης στο σύνολό της, αποφασίζει να ζητήσει από την αρμόδια αρχή να αναθεωρήσει το εν λόγω προληπτικό σχέδιο δράσης και μπορεί να διατυπώσει ειδικές συστάσεις για την τροποποίησή του. Η Επιτροπή αιτιολογεί αναλυτικά την απόφασή της.
7. Μέσα σε τέσσερις μήνες από την κοινοποίηση του αιτήματος της Επιτροπής που αναφέρεται στην παράγραφο 6 στοιχείο β) σημείο ii), η σχετική αρμόδια αρχή τροποποιεί το προληπτικό της σχέδιο δράσης και το σχέδιό της έκτακτης ανάγκης και κοινοποιεί το τροποποιημένο σχέδιο στην Επιτροπή ή ενημερώνει την Επιτροπή για τους λόγους για τους οποίους δεν συμφωνεί με το αίτημα. Σε περίπτωση διαφωνίας, η Επιτροπή μπορεί, εντός δύο μηνών από την απάντηση της αρμόδιας αρχής, να αποσύρει το αίτημά της ή να συγκαλέσει τις ενδιαφερόμενες αρμόδιες αρχές και, εφόσον η Επιτροπή το κρίνει απαραίτητο, την ομάδα συντονισμού για το αέριο, προκειμένου να εξετάσουν το ζήτημα. Η Επιτροπή αιτιολογεί λεπτομερώς τις τροποποιήσεις που ζητεί όσον αφορά το σχέδιο. Η αρμόδια αρχή λαμβάνει πλήρως υπόψη της τη θέση της Επιτροπής. Όπου η τελική απόφαση της αρμόδιας αρχής διαφέρει από τη θέση της Επιτροπής, η αρμόδια αρχή παρέχει και δημοσιοποιεί, μαζί με εκείνη την απόφαση και τη θέση της Επιτροπής, τις αιτίες πίσω από αυτήν την απόφαση εντός δύο μηνών από την παραλαβή της θέσης της Επιτροπής. Κατά περίπτωση, η αρμόδια αρχή δημοσιοποιεί χωρίς χρονοτριβή το τροποποιημένο σχέδιο.
8. Εντός τριών μηνών από την κοινοποίηση της απόφασης της Επιτροπής που αναφέρεται στην παράγραφο 6 στοιχείο β) σημείο iii), η αρμόδια αρχή τροποποιεί το προληπτικό της σχέδιο δράσης και κοινοποιεί το τροποποιημένο σχέδιο στην Επιτροπή ή ενημερώνει την Επιτροπή για τους λόγους για τους οποίους δεν συμφωνεί με την απόφαση. Σε περίπτωση διαφωνίας, η Επιτροπή μπορεί, εντός δύο μηνών από την απάντηση της αρμόδιας αρχής, να αποφασίσει να τροποποιήσει ή να αποσύρει το αίτημά της. Εάν η Επιτροπή διατηρήσει το αίτημά της, η ενδιαφερόμενη αρμόδια αρχή τροποποιεί το σχέδιό της μέσα σε δύο μήνες από την κοινοποίηση της απόφασης της Επιτροπής, λαμβάνοντας όλως ιδιαίτερα υπόψη τις συστάσεις της Επιτροπής που αναφέρονται στην παράγραφο 6 στοιχείο β) σημείο iii), και το κοινοποιεί στην Επιτροπή.
Η Επιτροπή ενημερώνει την ομάδα συντονισμού για το αέριο και λαμβάνει δεόντως υπόψη τις συστάσεις της κατά τη σύνταξη της γνώμης της σχετικά με το τροποποιημένο σχέδιο, την οποία υποβάλλει εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της αρμόδιας αρχής. Η ενδιαφερόμενη αρμόδια αρχή λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής και εντός δύο μηνών από την παραλαβή της γνώμης της Επιτροπής εγκρίνει και δημοσιοποιεί το τροποποιημένο σχέδιο που έχει προκύψει.
9. Τηρείται η εμπιστευτικότητα των εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών.
Άρθρο 5
Περιεχόμενο των εθνικών και των κοινών προληπτικών σχεδίων δράσης
1. Τα εθνικά και τα κοινά προληπτικά σχέδια δράσης περιέχουν τα εξής:
α)
τα αποτελέσματα της εκτίμησης επικινδυνότητας όπως ορίζονται στο άρθρο 9·
β)
τα μέτρα, τις ποσότητες, τις δυναμικότητες και τον ορισμό της κατάλληλης χρονικής στιγμής για την εκπλήρωση των κανόνων για την υποδομή και για τον εφοδιασμό, όπως ορίζονται στα άρθρα 6 και 8, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, του βαθμού στον οποίο τα μέτρα στο επίπεδο της ζήτησης μπορούν να αντισταθμίσουν εγκαίρως και επαρκώς ενδεχόμενη διαταραχή του εφοδιασμού όπως αναφέρεται στο άρθρο 6 παράγραφος 2, τον προσδιορισμό της μεγαλύτερης ενιαίας υποδομής αερίου κοινού ενδιαφέροντος στην περίπτωση της εφαρμογής του άρθρου 6 παράγραφος 3 και οποιονδήποτε κανόνα για αυξημένο εφοδιασμό σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 2·
γ)
τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται στις επιχειρήσεις φυσικού αερίου και σε άλλους σχετικούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την ασφαλή λειτουργία του συστήματος αερίου·
δ)
τα υπόλοιπα προληπτικά μέτρα, όπως τα σχετικά με την ανάγκη ενίσχυσης των διασυνδέσεων ανάμεσα σε γειτονικά κράτη μέλη και τη δυνατότητα διαφοροποίησης των διαδρομών αερίου και των πηγών εφοδιασμού, κατά περίπτωση, για την αντιμετώπιση των κινδύνων που έχουν επισημανθεί προκειμένου να διατηρηθεί ο εφοδιασμός όλων των πελατών με αέριο για όσο το δυνατόν περισσότερο·
ε)
τους μηχανισμούς που πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη συνεργασία με άλλα κράτη μέλη για την προετοιμασία και εφαρμογή κοινών προληπτικών σχεδίων δράσης και κοινών σχεδίων έκτακτης ανάγκης, όπως αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 3, κατά περίπτωση·
στ)
πληροφορίες σχετικά με υπάρχουσες και μελλοντικές διασυνδέσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που παρέχουν πρόσβαση στο δίκτυο αερίου της Ένωσης, με διασυνοριακές ροές, με τη διασυνοριακή πρόσβαση στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης και την υλική ικανότητα αμφίδρομης μεταφοράς αερίου («ικανότητα αμφίδρομης ροής»), ιδίως σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης·
ζ)
πληροφορίες για όλες τις σχετικές υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας που σχετίζονται με την ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο.
2. Τα εθνικά και τα κοινά προληπτικά σχέδια δράσης, ιδίως οι ενέργειες για την τήρηση του κανόνα για την υποδομή όπως ορίζεται στο άρθρο 6, λαμβάνουν υπόψη το δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης του δικτύου σε επίπεδο Ένωσης που θα καταρτιστεί από το ΕΔΔΣΜ Φυσικού Αερίου σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 10 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 715/2009.
3. Τα εθνικά και τα κοινά προληπτικά σχέδια δράσης βασίζονται κυρίως σε μέτρα που αφορούν την αγορά και λαμβάνουν υπόψη τον οικονομικό αντίκτυπο, την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των μέτρων, τις επιπτώσεις στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και τον αντίκτυπο στο περιβάλλον και τους καταναλωτές και δεν επιβαρύνουν αδικαιολόγητα τις επιχειρήσεις φυσικού αερίου, ούτε και επηρεάζουν αρνητικά τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς αερίου.
4. Τα εθνικά και τα κοινά προληπτικά σχέδια δράσης επικαιροποιούνται κάθε δύο έτη, εκτός εάν οι περιστάσεις επιβάλλουν πιο συχνή επικαιροποίηση, και αντανακλούν την ενημερωμένη εκτίμηση του κινδύνου. Η διαβούλευση ανάμεσα στις αρμόδιες αρχές που προβλέπεται από το άρθρο 4 παράγραφος 2 διενεργείται πριν από την έγκριση του επικαιροποιημένου σχεδίου.
Άρθρο 6
Κανόνας για την υποδομή
1. Τα κράτη μέλη ή η αρμόδια αρχή, σε περίπτωση που έτσι προβλέπεται από κάποιο κράτος μέλος, εξασφαλίζουν ότι λαμβάνονται τα αναγκαία μέτρα έτσι ώστε έως τις 3 Δεκεμβρίου 2014 το αργότερο, σε περίπτωση διαταραχής της μεγαλύτερης ενιαίας υποδομής αερίου, η ικανότητα της υπόλοιπης υποδομής, η οποία ορίζεται σύμφωνα με τον τύπο N-1 όπως προβλέπεται στο σημείο 2 του παραρτήματος Ι, να είναι σε θέση, με την επιφύλαξη της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου, να ικανοποιήσει τη συνολική ζήτηση φυσικού αερίου της περιοχής υπολογισμού για περίοδο μιας ημέρας εξαιρετικά υψηλής ζήτησης αερίου, η οποία επέρχεται με στατιστική πιθανότητα μίας φοράς μέσα σε 20 έτη. Αυτό ισχύει με την επιφύλαξη, όπου αυτό είναι σκόπιμο και αναγκαίο, της ευθύνης των διαχειριστών συστημάτων να προβούν στις αντίστοιχες επενδύσεις και των υποχρεώσεων των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/73/ΕΚ και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 715/2009.
2. Η υποχρέωση διασφάλισης ότι οι υπόλοιπες υποδομές έχουν την ικανότητα να ικανοποιήσουν τη συνολική ζήτηση αερίου, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 1, θεωρείται επίσης ότι τηρείται όταν η αρμόδια αρχή αποδεικνύει στο προληπτικό σχέδιο δράσης ότι μια διαταραχή του εφοδιασμού μπορεί να αντισταθμίζεται επαρκώς και εγκαίρως με κατάλληλα μέτρα που να βασίζονται στην αγορά, στην πλευρά της ζήτησης. Για αυτόν τον σκοπό, χρησιμοποιείται ο τύπος που παρέχεται στο σημείο 4 του παραρτήματος Ι.
3. Κατά περίπτωση, σύμφωνα με την εκτίμηση του κινδύνου που αναφέρεται στο άρθρο 9, οι ενδιαφερόμενες αρμόδιες αρχές μπορούν να αποφασίσουν η υποχρέωση που ορίζεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου να εκπληρώνεται σε περιφερειακό επίπεδο και όχι σε εθνικό. Σε αυτήν την περίπτωση, καταρτίζονται κοινά προληπτικά σχέδια δράσης σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3. Εφαρμόζεται το σημείο 5 του παραρτήματος I.
4. Κάθε αρμόδια αρχή, έπειτα από διαβούλευση με τις σχετικές επιχειρήσεις φυσικού αερίου, αναφέρει χωρίς καθυστέρηση στην Επιτροπή οποιαδήποτε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την υποχρέωση που ορίζεται στην παράγραφο 1 και ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με τους λόγους της μη συμμόρφωσης.
5. Οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς πρέπει να εξασφαλίσουν μόνιμη ικανότητα αμφίδρομης ροής σε όλες τις διασυνοριακές διασυνδέσεις ανάμεσα στα κράτη μέλη το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο μέχρι τις 3 Δεκεμβρίου 2013, με εξαίρεση:
α)
τις περιπτώσεις συνδέσεων με εγκαταστάσεις παραγωγής, με εγκαταστάσεις ΥΦΑ και με δίκτυα διανομής· ή
β)
την περίπτωση όπου έχει εγκριθεί εξαίρεση σύμφωνα με το άρθρο 7.
Μέχρι τις 3 Δεκεμβρίου 2013 οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς πρέπει να προσαρμόσουν τη λειτουργία των συστημάτων μεταφοράς εν μέρει ή στο σύνολό τους, ώστε στις διασυνοριακές διασυνδέσεις να είναι δυνατές οι υλικές ροές αερίου και στις δύο κατευθύνσεις.
6. Όπου υπάρχει ήδη ικανότητα αμφίδρομης ροής ή είναι υπό κατασκευή για κάποια συγκεκριμένη διασυνοριακή διασύνδεση, η υποχρέωση που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 5 θεωρείται ότι έχει εκπληρωθεί για εκείνη τη διασύνδεση, εκτός εάν ζητείται ενίσχυση της δυναμικότητας από ένα ή περισσότερα κράτη μέλη για λόγους ασφάλειας του εφοδιασμού. Όπου υποβάλλεται αντίστοιχο αίτημα για ενίσχυση εφαρμόζεται η διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 7.
7. Τα κράτη μέλη ή η αρμόδια αρχή, σε περίπτωση που έτσι προβλέπεται από κάποιο κράτος μέλος, εξασφαλίζουν ότι, ως πρώτο βήμα, η αγορά ελέγχεται πάντα με διαφανή, λεπτομερή και αμερόληπτο τρόπο, προκειμένου να εκτιμηθεί εάν η επένδυση στην υποδομή που χρειάζεται για να εκπληρωθούν οι υποχρεώσεις που ορίζονται στις παραγράφους 1 και 5 απαιτείται από την αγορά.
8. Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές λαμβάνουν υπόψη το αποδοτικό κόστος τήρησης της υποχρέωσης που ορίζεται στην παράγραφο 1 και το κόστος εξασφάλισης μόνιμης ικανότητας αμφίδρομης ροής, έτσι ώστε να χορηγούνται τα κατάλληλα κίνητρα κατά τον καθορισμό ή την έγκριση, με διαφανή και λεπτομερή τρόπο, των τιμολογίων ή των μεθοδολογιών τους σύμφωνα με το άρθρο 41 παράγραφος 8 της οδηγίας 2009/73/ΕΚ και το άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 715/2009. Εφόσον η επένδυση δαπανών για την παροχή ικανότητας αμφίδρομης ροής δεν απαιτείται από την αγορά και εφόσον οι δαπάνες που προκαλούνται από αυτήν την επένδυση βαρύνουν περισσότερα από ένα κράτη μέλη ή ένα κράτος μέλος προς όφελος ενός ή περισσότερων κρατών μελών, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές όλων των ενδιαφερόμενων κρατών μελών αποφασίζουν από κοινού σχετικά με την κατανομή των δαπανών αυτών, πριν να ληφθεί απόφαση για τυχόν επένδυση. Κατά την κατανομή των δαπανών λαμβάνεται ιδίως υπόψη ο βαθμός της ωφέλειας από τις επενδύσεις υποδομής για την αύξηση της ασφάλειας του εφοδιασμού των ενδιαφερόμενων κρατών μελών. Εφαρμόζεται το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 713/2009.
9. Η αρμόδια αρχή εξασφαλίζει ότι κάθε νέα υποδομή μεταφοράς συμβάλλει στην ασφάλεια εφοδιασμού μέσω της ανάπτυξης ενός καλά συνδεδεμένου δικτύου, όπως και, όπου χρειάζεται, μέσω της εξασφάλισης επαρκούς αριθμού διασυνοριακών σημείων εισόδου και εξόδου, ανάλογα με τη ζήτηση της αγοράς και τους εντοπισθέντες κινδύνους. Η αρμόδια αρχή, όπου χρειάζεται, διαπιστώνει στην εκτίμηση της επικινδυνότητας πού υπάρχουν εσωτερικά σημεία συμφόρησης και εάν η εθνική ικανότητα εισροής και οι υποδομές, ιδίως τα δίκτυα μεταφοράς, είναι σε θέση να προσαρμόσουν τις εθνικές ροές αερίου στο σενάριο της διαταραχής της μεγαλύτερης ενιαίας υποδομής αερίου που προσδιορίζεται στην εκτίμηση της επικινδυνότητας.
10. Το Λουξεμβούργο, η Σλοβενία και η Σουηδία, κατ’ εξαίρεση, δεν δεσμεύονται, αλλά επιδιώκουν να εκπληρώσουν την υποχρέωση που ορίζεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, διασφαλίζοντας συγχρόνως τον εφοδιασμό των προστατευόμενων πελατών με αέριο σύμφωνα με το άρθρο 8. Αυτή η εξαίρεση ισχύει εφόσον:
α)
στην περίπτωση του Λουξεμβούργου: έχει τουλάχιστον δύο διασυνδέσεις με άλλα κράτη μέλη, τουλάχιστον δύο διαφορετικές πηγές εφοδιασμού και δεν διαθέτει εγκαταστάσεις αποθήκευσης ή κάποια εγκατάσταση ΥΦΑ στο έδαφός του·
β)
στην περίπτωση της Σλοβενίας: έχει τουλάχιστον δύο διασυνδέσεις με άλλα κράτη μέλη, τουλάχιστον δύο διαφορετικές πηγές εφοδιασμού και δεν διαθέτει εγκαταστάσεις αποθήκευσης ή κάποια εγκατάσταση ΥΦΑ στο έδαφός της·
γ)
στην περίπτωση της Σουηδίας: δεν διαθέτει διαμετακόμιση αερίου στο έδαφός της προς άλλα κράτη μέλη, έχει ετήσια ακαθάριστη εγχώρια κατανάλωση αερίου μικρότερη των 2 ΤΙΠ και μικρότερη του 5 % της συνολικής κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας από αέριο.
Τα τρία αυτά κράτη μέλη διασφαλίζουν, με διαφανή, λεπτομερή και αμερόληπτο τρόπο, τον τακτικό έλεγχο της αγοράς όσον αφορά τις επενδύσεις στην υποδομή και δημοσιοποιούν τα αποτελέσματα αυτών των δοκιμών.
Τα κράτη μέλη που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο ενημερώνουν την Επιτροπή για τυχόν αλλαγές όσον αφορά τους όρους του εν λόγω εδαφίου. Η εξαίρεση του πρώτου εδαφίου παύει να εφαρμόζεται σε περίπτωση που δεν εκπληρώνεται πλέον έστω και ένας από τους όρους αυτούς.
Έως τις 3 Δεκεμβρίου 2018, καθένα από τα κράτη μέλη που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο διαβιβάζει έκθεση στην Επιτροπή στην οποία περιγράφονται η κατάσταση όσον αφορά τους αντίστοιχους όρους που καθορίζονται στο εν λόγω εδάφιο και οι προοπτικές για τη συμμόρφωση με την υποχρέωση της παραγράφου 1, ενώ λαμβάνονται υπόψη ο οικονομικός αντίκτυπος της εκπλήρωσης του κανόνα για την υποδομή, τα αποτελέσματα του ελέγχου της αγοράς και οι εξελίξεις της αγοράς του αερίου και τα σχέδια υποδομής για το αέριο στην περιοχή. Βάσει της έκθεσης και εφόσον οι αντίστοιχοι όροι που ορίζονται στο πρώτο εδάφιο του παρόντος άρθρου εξακολουθούν να τηρούνται, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει ότι η εξαίρεση που ορίζεται στο πρώτο εδάφιο μπορεί να εξακολουθεί να ισχύει για τέσσερα ακόμη έτη. Σε περίπτωση θετικής απόφασης, η διαδικασία του παρόντος εδαφίου επαναλαμβάνεται ύστερα από τέσσερα έτη.
Άρθρο 7
Διαδικασία για την ενεργοποίηση ικανότητας αμφίδρομης ροής ή για τη χορήγηση εξαίρεσης
1. Για κάθε διασυνοριακή διασύνδεση ανάμεσα στα κράτη μέλη, εκτός από τις περιπτώσεις που εξαιρούνται δυνάμει του άρθρου 6 παράγραφος 5 στοιχείο α) και εκτός από τις περιπτώσεις όπου υπάρχει ήδη ή βρίσκεται υπό κατασκευή ικανότητα αμφίδρομης ροής και δεν έχει ζητηθεί ενίσχυση για λόγους ασφάλειας του εφοδιασμού από ένα ή περισσότερα κράτη μέλη, οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς υποβάλλουν, το αργότερο στις 3 Μαρτίου 2012, στα κράτη μέλη τους ή, εάν έτσι προβλέπεται από κάποιο κράτος μέλος, στις αρμόδιες αρχές τους ή τις ρυθμιστικές αρχές τους (εφεξής αποκαλούμενες από κοινού στο παρόν άρθρο «ενδιαφερόμενες αρχές»), κατόπιν διαβούλευσης με όλους τους υπόλοιπους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς:
α)
πρόταση για ικανότητα αμφίδρομης ροής που αφορά την αντίθετη κατεύθυνση («ικανότητα αντίστροφης ροής»)· ή
β)
αίτημα για εξαίρεση από την υποχρέωση ενεργοποίησης της ικανότητας αμφίδρομης ροής.
2. Η πρόταση για ικανότητα αντίστροφης ροής ή το αίτημα εξαίρεσης που αναφέρονται στην παράγραφο 1 βασίζονται στην εκτίμηση της ζήτησης της αγοράς, στις προβλέψεις για τη ζήτηση και την προσφορά, στην τεχνική σκοπιμότητα, στο κόστος της ικανότητας αντιστροφής της ροής, συμπεριλαμβανομένης της επακόλουθης ενίσχυσης του συστήματος μεταφοράς, και στα οφέλη της ασφάλειας του εφοδιασμού και λαμβάνουν επίσης υπόψη, κατά περίπτωση, την πιθανή συμβολή της ικανότητας αντίστροφης ροής, όπως και εκείνη των άλλων πιθανών μέτρων, για την εκπλήρωση του αναφερόμενου στο άρθρο 6 κανόνα για την υποδομή στην περίπτωση των κρατών μελών που ωφελούνται από την ικανότητα αντίστροφης ροής.
3. Η ενδιαφερόμενη αρχή που λαμβάνει την πρόταση ή το αίτημα εξαίρεσης ενημερώνει τις ενδιαφερόμενες αρχές των άλλων κρατών μελών τα οποία, σύμφωνα με την εκτίμηση της επικινδυνότητας, θα μπορούσαν να επωφεληθούν από την ικανότητα αντίστροφης ροής, όπως και την Επιτροπή σχετικά με την πρόταση ή το αίτημα εξαίρεσης αμελλητί. Η εν λόγω ενδιαφερόμενη αρχή δίνει σε αυτές τις ενδιαφερόμενες αρχές και στην Επιτροπή τη δυνατότητα να εκδώσουν γνώμη εντός χρονικού διαστήματος τεσσάρων μηνών μετά την παραλαβή της εν λόγω κοινοποίησης.
4. Μέσα σε δύο μήνες από τη λήξη του χρονικού διαστήματος που αναφέρεται στην παράγραφο 3, η ενδιαφερόμενη αρχή, βάσει των κριτηρίων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 και της εκτίμησης της επικινδυνότητας που διενεργήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 9, και λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τις παραληφθείσες σύμφωνα με την παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου γνώμες, καθώς και πτυχές που δεν είναι αυστηρά οικονομικές, όπως η ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο και η συμβολή στην εσωτερική αγορά φυσικού αερίου:
α)
εγκρίνει την εξαίρεση εάν η ικανότητα αντίστροφης ροής δεν επρόκειτο να ενισχύσει σημαντικά την ασφάλεια του εφοδιασμού κανενός κράτους μέλους ή περιοχής ή εάν οι δαπάνες για την επένδυση υπερισχύουν σημαντικά των προσδοκώμενων οφελών για την ασφάλεια του εφοδιασμού· ή
β)
αποδέχεται την πρόταση για ικανότητα αντίστροφης ροής· ή
γ)
ζητεί από τον διαχειριστή συστημάτων μεταφοράς να τροποποιήσει την πρότασή του.
Η ενδιαφερόμενη αρχή κοινοποιεί την απόφασή της αμελλητί στην Επιτροπή, μαζί με όλες τις σχετικές πληροφορίες που αναφέρουν τις αιτίες για τη λήψη της απόφασης, συμπεριλαμβανομένων των γνωμών που ελήφθησαν δυνάμει της παραγράφου 3 του παρόντος άρθρου. Οι ενδιαφερόμενες αρχές διασφαλίζουν ότι οι αλληλοεξαρτώμενες αποφάσεις που αφορούν την ίδια διασύνδεση ή τους ίδιους συνδεδεμένους αγωγούς δεν αντικρούουν η μία την άλλη.
5. Μέσα σε δύο μήνες από την παραλαβή της εν λόγω κοινοποίησης και όπου υπάρχουν ανακολουθίες ανάμεσα στην απόφαση της ενδιαφερόμενης αρχής και στις γνώμες των άλλων ενδιαφερόμενων αρχών, η Επιτροπή δύναται να ζητήσει από την ενδιαφερόμενη αρχή να τροποποιήσει την απόφασή της. Η περίοδος αυτή μπορεί να παρατείνεται κατά ένα μήνα, εφόσον η Επιτροπή έχει ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες. Οποιαδήποτε πρόταση με την οποία η Επιτροπή ζητά την τροποποίηση της απόφασης της ενδιαφερόμενης αρχής βασίζεται στα στοιχεία και τα κριτήρια που ορίζονται στην παράγραφο 2 και στην παράγραφο 4 στοιχείο α) και λαμβάνει υπόψη τις αιτίες για τις οποίες έλαβε η ενδιαφερόμενη αρχή την απόφασή της. Η ενδιαφερόμενη αρχή συμμορφώνεται με το αίτημα τροποποιώντας την απόφασή της μέσα σε τέσσερις εβδομάδες. Σε περίπτωση που η Επιτροπή δεν αντιδράσει εντός της δίμηνης προθεσμίας, θεωρείται ότι δεν έχει εγείρει αντιρρήσεις κατά της απόφασης της ενδιαφερόμενης αρχής.
6. Όταν είναι αναγκαία επιπρόσθετη ικανότητα αντίστροφης ροής σύμφωνα με τα αποτελέσματα της εκτίμησης της επικινδυνότητας που διενεργείται σύμφωνα με το άρθρο 9, η διαδικασία που ορίζεται στις παραγράφους 1 έως 5 του παρόντος άρθρου επαναλαμβάνεται κατόπιν αιτήματος κάποιου διαχειριστή συστημάτων μεταφοράς, κάποιας ενδιαφερόμενης αρχής ή της Επιτροπής.
7. Η Επιτροπή και η ενδιαφερόμενη αρχή τηρούν την εμπιστευτικότητα των εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών ανά πάσα στιγμή.
Άρθρο 8
Κανόνας για τον εφοδιασμό
1. Η αρμόδια αρχή απαιτεί από τις επιχειρήσεις φυσικού αερίου τις οποίες προσδιορίζει να λαμβάνουν μέτρα για να εξασφαλίσουν την παροχή αερίου στους προστατευόμενους πελάτες του κράτους μέλους στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α)
ακραίες θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος επτά ημερών ακραίων τιμών το οποίο επέρχεται με στατιστική πιθανότητα μίας φοράς μέσα σε 20 έτη·
β)
χρονικά διαστήματα τουλάχιστον 30 ημερών εξαιρετικά υψηλής ζήτησης για αέριο, τα οποία επέρχονται με στατιστική πιθανότητα μίας φοράς μέσα σε 20 έτη· και
γ)
για περίοδο τουλάχιστον 30 ημερών σε περίπτωση διαταραχής της μεγαλύτερης ενιαίας υποδομής αερίου υπό μέσες χειμερινές συνθήκες.
Η αρμόδια αρχή προσδιορίζει τις επιχειρήσεις φυσικού αερίου που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο έως τις 3 Ιουνίου 2012 το αργότερο.
2. Οποιοσδήποτε κανόνας για τον αυξημένο εφοδιασμό που υπερβαίνει το χρονικό διάστημα των 30 ημερών που αναφέρεται στα στοιχεία β) και γ) της παραγράφου 1 ή οποιαδήποτε επιπρόσθετη υποχρέωση που επιβάλλεται για λόγους ασφάλειας του εφοδιασμού με αέριο βασίζεται στην εκτίμηση επικινδυνότητας που αναφέρεται στο άρθρο 9, αντανακλάται στο προληπτικό σχέδιο δράσης και:
α)
συμμορφώνεται με το άρθρο 3 παράγραφος 6·
β)
δεν στρεβλώνει αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό ούτε παρεμποδίζει τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αερίου·
γ)
δεν επηρεάζει αρνητικά την ικανότητα οποιουδήποτε κράτους μέλους να εφοδιάσει τους προστατευόμενους πελάτες του όπως ορίζει το παρόν άρθρο σε περίπτωση εθνικής, ενωσιακής ή περιφερειακής έκτακτης ανάγκης· και
δ)
συμμορφώνεται με τα κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 11 παράγραφος 5 σε περίπτωση ενωσιακής ή περιφερειακής έκτακτης ανάγκης.
Σε πνεύμα αλληλεγγύης, η αρμόδια αρχή προσδιορίζει στο προληπτικό σχέδιο δράσης και το σχέδιο έκτακτης ανάγκης με ποιον τρόπο μπορεί να μειωθεί προσωρινά οποιοσδήποτε κανόνας για αυξημένο εφοδιασμό ή οποιαδήποτε πρόσθετη υποχρέωση επιβάλλεται στις επιχειρήσεις φυσικού αερίου σε περίπτωση ενωσιακής ή περιφερειακής έκτακτης ανάγκης.
3. Μετά τις περιόδους που προσδιορίζονται από την αρμόδια αρχή σύμφωνα με τις παραγράφους 1 και 2, ή υπό συνθήκες σοβαρότερες από εκείνες που ορίζονται στην παράγραφο 1, η αρμόδια αρχή και οι επιχειρήσεις φυσικού αερίου προσπαθούν να διατηρήσουν για το μέγιστο δυνατό χρονικό διάστημα την παροχή αερίου, ιδίως στους προστατευόμενους πελάτες.
4. Οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται στις επιχειρήσεις φυσικού αερίου για την τήρηση των κανόνων για τον εφοδιασμό όπως ορίζονται στο παρόν άρθρο δεν επιβάλλουν διακρίσεις και δεν επιβάλλουν υπέρμετρα βάρη στις επιχειρήσεις αυτές.
5. Οι επιχειρήσεις φυσικού αερίου επιτρέπεται να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις αυτές σε περιφερειακό ή ενωσιακό επίπεδο, κατά περίπτωση. Η αρμόδια αρχή δεν απαιτεί οι κανόνες του παρόντος άρθρου να πληρούνται μόνο με βάση την υποδομή που βρίσκεται στο έδαφος της χώρας της.
6. Η αρμόδια αρχή εξασφαλίζει ότι οι όροι για την παροχή αερίου στους προστατευόμενους πελάτες θεσπίζονται με την επιφύλαξη της εύρυθμης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς αερίου και σε τιμή που ανταποκρίνεται στην αγοραία αξία του εφοδιαζόμενου αερίου.
Άρθρο 9
Εκτίμηση της επικινδυνότητας
1. Έως τις 3 Δεκεμβρίου 2011, κάθε αρμόδια αρχή προβαίνει, βάσει των ακόλουθων κοινών στοιχείων, σε πλήρη εκτίμηση των κινδύνων που απειλούν την ασφάλεια εφοδιασμού με αέριο στο κράτος μέλος της ως εξής:
α)
χρησιμοποιώντας τους κανόνες των άρθρων 6 και 8, κατά τρόπον ώστε να διαφαίνονται ο υπολογισμός του τύπου N-1, οι χρησιμοποιηθείσες υποθέσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων για τον υπολογισμό του τύπου N-1 σε περιφερειακό επίπεδο, και τα δεδομένα που είναι αναγκαία για αυτόν τον υπολογισμό·
β)
λαμβάνοντας υπόψη όλες τις σχετικές εθνικές και περιφερειακές περιστάσεις, ιδίως το μέγεθος της αγοράς, τη διαμόρφωση του δικτύου, τις πραγματικές ροές, συμπεριλαμβανομένων των εκροών από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, την ικανότητα υλικών ροών αερίου και στις δυο κατευθύνσεις, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής ανάγκης για επακόλουθη ενίσχυση του συστήματος μεταφοράς, την παρουσία της παραγωγής και της αποθήκευσης και τον ρόλο του αερίου στο ενεργειακό μείγμα, ιδίως όσον αφορά την τηλεθέρμανση και την παραγωγή ηλεκτρισμού και για τη λειτουργία των βιομηχανιών, και τους παράγοντες της ασφάλειας και της ποιότητας του αερίου·
γ)
εξετάζοντας διάφορα σενάρια εξαιρετικά υψηλής διαταραχής της προσφοράς και της ζήτησης του αερίου, όπως η αστοχία των κύριων υποδομών μεταφοράς, εγκαταστάσεων αποθήκευσης ή τερματικών σταθμών ΥΦΑ, και διαταραχής του εφοδιασμού από προμηθευτές τρίτων χωρών, λαμβάνοντας υπόψη την προϊστορία, την πιθανότητα, την εποχή, τη συχνότητα και τη διάρκεια της εμφάνισής τους, όπως και, κατά περίπτωση, τους γεωπολιτικούς κινδύνους, και εκτιμώντας τις πιθανές συνέπειες των εν λόγω σεναρίων·
δ)
εντοπίζοντας την αλληλεπίδραση και τον συσχετισμό κινδύνων με άλλα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των διασυνδέσεων, των διασυνοριακών προμηθειών, της διασυνοριακής πρόσβασης σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης και της ικανότητας αμφίδρομης ροής·
ε)
λαμβάνοντας υπόψη τη μέγιστη ικανότητα διασύνδεσης κάθε συνοριακού σημείου εισόδου και εξόδου.
2. Όπου εφαρμόζεται το άρθρο 4 παράγραφος 3, οι αρμόδιες αρχές διενεργούν επίσης κοινή εκτίμηση επικινδυνότητας σε περιφερειακό επίπεδο.
3. Οι επιχειρήσεις φυσικού αερίου, οι βιομηχανικοί πελάτες αερίου, οι σχετικές οργανώσεις που εκπροσωπούν τα συμφέροντα των οικιακών και βιομηχανικών πελατών αερίου, όπως και τα κράτη μέλη και η εθνική ρυθμιστική αρχή, εφόσον πρόκειται για άλλη από την αρμόδια αρχή, συνεργάζονται με την αρμόδια αρχή και παρέχουν, κατόπιν αιτήματος, όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για την εκτίμηση επικινδυνότητας.
4. Η εκτίμηση επικινδυνότητας επικαιροποιείται για πρώτη φορά το αργότερο 18 μήνες μετά την έγκριση των προληπτικών σχεδίων δράσης και έκτακτης ανάγκης που αναφέρονται στο άρθρο 4 και, έπειτα, κάθε δύο έτη πριν από τις 30 Σεπτεμβρίου του αντίστοιχου έτους, εκτός και αν απαιτείται συχνότερη επικαιροποίηση λόγω των περιστάσεων. Η εκτίμηση επικινδυνότητας λαμβάνει υπόψη την πρόοδο που έχει σημειωθεί στις επενδύσεις που χρειάζονται για την ανταπόκριση στον κανόνα για την υποδομή που ορίζεται στο άρθρο 6, όπως και τις ιδιαίτερες δυσκολίες κατά χώρα που συναντώνται κατά την εφαρμογή νέων εναλλακτικών λύσεων.
5. Η εκτίμηση της επικινδυνότητας, συμπεριλαμβανομένων των επικαιροποιημένων εκδόσεων, υποβάλλεται χωρίς καθυστέρηση στην Επιτροπή.
Άρθρο 10
Σχέδια έκτακτης ανάγκης και επίπεδα κρίσης
1. Τα εθνικά και κοινά σχέδια έκτακτης ανάγκης:
α)
βασίζονται στα επίπεδα κρίσης της παραγράφου 3·
β)
ορίζουν τον ρόλο και τις αρμοδιότητες των επιχειρήσεων φυσικού αερίου και των βιομηχανικών πελατών αερίου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη τον διαφορετικό βαθμό στον οποίο θίγονται σε περίπτωση διαταραχών του εφοδιασμού με αέριο, και τη διάδρασή τους με τις αρμόδιες αρχές και, κατά περίπτωση, με τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές σε καθένα από τα επίπεδα κρίσης που ορίζονται στην παράγραφο 3·
γ)
ορίζουν τους ρόλους και τις αρμοδιότητες των αρμόδιων αρχών και των άλλων οργανισμών στους οποίους ανατίθενται τα καθήκοντα που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 σε καθένα από τα επίπεδα κρίσης που ορίζονται στην παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου·
δ)
διασφαλίζουν ότι δίνονται επαρκείς δυνατότητες στις επιχειρήσεις φυσικού αερίου και στους βιομηχανικούς πελάτες αερίου να ανταποκρίνονται σε κάθε επίπεδο κρίσης·
ε)
προσδιορίζουν, κατά περίπτωση, τα μέτρα και τις δράσεις που πρέπει να αναληφθούν για τον μετριασμό του πιθανού αντικτύπου της διαταραχής του εφοδιασμού με φυσικό αέριο στην τηλεθέρμανση και την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από αέριο·
στ)
θεσπίζουν λεπτομερείς διαδικασίες και μέτρα που ακολουθούνται για κάθε επίπεδο κρίσης, συμπεριλαμβανομένων των αντίστοιχων σχεδίων για τις ροές πληροφοριών·
ζ)
ορίζουν διαχειριστή κρίσης ή ομάδα κρίσης και καθορίζουν τον ρόλο τους·
η)
προσδιορίζουν τη συμβολή των μέτρων που στηρίζονται στην αγορά και δη εκείνων που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ για την αντιμετώπιση της κατάστασης σε επίπεδο επιφυλακής και την άμβλυνση της κατάστασης σε επίπεδο έκτακτης ανάγκης·
θ)
προσδιορίζουν τη συμβολή των μέτρων που δεν στηρίζονται στην αγορά που έχουν προγραμματιστεί ή πρόκειται να εφαρμοστούν για το επίπεδο έκτακτης ανάγκης και δη εκείνων που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ και εκτιμούν τον βαθμό στον οποίο η χρήση τέτοιων μέτρων που δεν στηρίζονται στην αγορά είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση μιας κρίσης, εκτιμούν τα αποτελέσματά τους και καθορίζουν τις διαδικασίες εφαρμογής τους, λαμβάνοντας υπόψη πως μέτρα που δεν στηρίζονται στην αγορά χρησιμοποιούνται μόνο όταν οι μηχανισμοί που στηρίζονται στην αγορά από μόνοι τους δεν μπορούν πλέον να διασφαλίσουν τον εφοδιασμό, ιδίως στους προστατευόμενους πελάτες·
ι)
περιγράφουν τους μηχανισμούς που χρησιμοποιούνται για τη συνεργασία με άλλα κράτη μέλη για κάθε επίπεδο κρίσης·
ια)
παρουσιάζουν αναλυτικά τις υποχρεώσεις παροχής πληροφοριών που επιβάλλονται σε επιχειρήσεις φυσικού αερίου σε επίπεδο επιφυλακής και έκτακτης ανάγκης·
ιβ)
περιλαμβάνουν κατάλογο προκαθορισμένων ενεργειών για την εξασφάλιση διαθέσιμου αερίου σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών συμφωνιών μεταξύ των μερών που συμμετέχουν στις εν λόγω ενέργειες και των μηχανισμών αντιστάθμισης για τις επιχειρήσεις φυσικού αερίου, κατά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των ευαίσθητων δεδομένων. Οι ενέργειες αυτές μπορούν να περιλαμβάνουν διασυνοριακές συμφωνίες μεταξύ κρατών μελών ή/και επιχειρήσεων φυσικού αερίου.
2. Τα εθνικά και κοινά σχέδια έκτακτης ανάγκης επικαιροποιούνται κάθε δύο έτη, εκτός εάν ενδείκνυται συχνότερη επικαιροποίηση λόγω των περιστάσεων, και αντανακλούν την επικαιροποιημένη εκτίμηση επικινδυνότητας. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 4 παράγραφος 2 διαβούλευση ανάμεσα στις αρμόδιες αρχές διενεργείται πριν από την έγκριση των επικαιροποιημένων σχεδίων.
3. Τα τρία κύρια επίπεδα κρίσης είναι τα ακόλουθα:
α)
επίπεδο έγκαιρης προειδοποίησης (έγκαιρη προειδοποίηση): όταν υπάρχουν συγκεκριμένες, σοβαρές και αξιόπιστες πληροφορίες ότι μπορεί να συμβεί ένα γεγονός που είναι πιθανό να έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική επιδείνωση της κατάστασης του εφοδιασμού και είναι πιθανό να οδηγήσει στην ενεργοποίηση του επιπέδου επιφυλακής ή έκτακτης ανάγκης· το επίπεδο έγκαιρης προειδοποίησης μπορεί να ενεργοποιηθεί από μηχανισμό έγκαιρης προειδοποίησης·
β)
επίπεδο επιφυλακής (επιφυλακή): όταν εμφανίζεται διαταραχή του εφοδιασμού ή εξαιρετικά υψηλή ζήτηση αερίου, η οποία έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική επιδείνωση της κατάστασης του εφοδιασμού, αλλά η αγορά είναι ακόμα ικανή να διαχειριστεί αυτήν τη διαταραχή ή ζήτηση χωρίς να χρειάζεται να καταφύγει σε μέτρα που δεν στηρίζονται στην αγορά·
γ)
επίπεδο έκτακτης ανάγκης (έκτακτη ανάγκη): σε περίπτωση εξαιρετικά υψηλής ζήτησης αερίου, σημαντικής διαταραχής του εφοδιασμού ή άλλης σημαντικής επιδείνωσης της κατάστασης του εφοδιασμού και σε περίπτωση που όλα τα σχετικά μέτρα έχουν εφαρμοστεί αλλά ο εφοδιασμός με αέριο δεν αρκεί για να καλύψει την εναπομένουσα ζήτηση αερίου, έτσι ώστε να πρέπει να ληφθούν πρόσθετα μέτρα που δεν στηρίζονται στην αγορά, προκειμένου, κατά κύριο λόγο, να διασφαλιστεί ο εφοδιασμός με αέριο στους προστατευόμενους πελάτες σύμφωνα με το άρθρο 8.
4. Τα εθνικά και κοινά σχέδια έκτακτης ανάγκης εξασφαλίζουν τη διατήρηση της διασυνοριακής πρόσβασης στις υποδομές σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 715/2009 στο μέτρο του δυνατού από τεχνικής άποψης και από άποψης ασφάλειας σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Τα σχέδια συνάδουν με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του παρόντος κανονισμού και δεν θεσπίζουν κανένα μέτρο που να περιορίζει αδικαιολόγητα τη διασυνοριακή ροή αερίου.
5. Όταν η αρμόδια αρχή κηρύσσει κρίση οποιουδήποτε επιπέδου από αυτά που αναφέρονται στην παράγραφο 3, ενημερώνει αμέσως την Επιτροπή και της παρέχει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες, κυρίως όσον αφορά τις ενέργειες στις οποίες προτίθεται να προβεί. Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης που μπορεί να οδηγήσει σε έκκληση για βοήθεια από την Ένωση και τα κράτη μέλη της, η αρμόδια αρχή του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους ειδοποιεί χωρίς καθυστέρηση το Κέντρο Παρακολούθησης και Πληροφοριών Πολιτικής Προστασίας της Επιτροπής.
6. Όταν η αρμόδια αρχή κηρύσσει κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ακολουθεί τις προκαθορισμένες ενέργειες όπως ορίζονται στο σχέδιό της για έκτακτη ανάγκη και ενημερώνει αμέσως την Επιτροπή ιδίως για τις ενέργειες που σκοπεύει να πραγματοποιήσει σύμφωνα με την παράγραφο 1. Σε εξαιρετικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, η αρμόδια αρχή μπορεί να λάβει δράσεις οι οποίες να αποκλίνουν από το σχέδιο έκτακτης ανάγκης. Η αρμόδια αρχή ενημερώνει αμέσως την Επιτροπή σχετικά με οποιαδήποτε δράση τέτοιας μορφής και παρέχει σχετική αιτιολόγηση.
7. Τα κράτη μέλη και, ιδίως, η αρμόδια αρχή εξασφαλίζουν ότι:
α)
δεν λαμβάνονται μέτρα τα οποία να περιορίζουν αδικαιολόγητα τη ροή του αερίου μέσα στην εσωτερική αγορά οποιαδήποτε στιγμή·
β)
δεν λαμβάνονται μέτρα που είναι πιθανό να θέσουν σε σοβαρό κίνδυνο την κατάσταση του εφοδιασμού με αέριο σε κάποιο άλλο κράτος μέλος· και
γ)
διατηρείται η διασυνοριακή πρόσβαση στις υποδομές σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 715/2009 στο μέτρο του δυνατού από τεχνικής άποψης και από άποψης ασφάλειας σύμφωνα με το σχέδιο έκτακτης ανάγκης.
8. Η Επιτροπή επαληθεύει, το συντομότερο δυνατόν, αλλά σε κάθε περίπτωση μέσα σε πέντε ημέρες από την ενημέρωση από την αρμόδια αρχή κατά την παράγραφο 5, εάν είναι δικαιολογημένη η κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης σύμφωνα με την παράγραφο 3 στοιχείο γ) και εάν τα ληφθέντα μέτρα ακολουθούν όσο το δυνατόν στενότερα τις δράσεις που αναφέρονται στο σχέδιο έκτακτης ανάγκης, δεν επιβαρύνουν αδικαιολόγητα τις επιχειρήσεις φυσικού αερίου και εάν συνάδουν με την παράγραφο 7. Η Επιτροπή μπορεί, κατόπιν αιτήματος αρμόδιας αρχής, των επιχειρήσεων φυσικού αερίου ή κατόπιν ιδίας πρωτοβουλίας να ζητήσει από την αρμόδια επιτροπή να τροποποιήσει τα μέτρα όπου αυτά αντιτίθενται στους όρους που ορίζονται στην παράγραφο 7 και στην πρώτη περίοδο αυτής της παραγράφου. Η Επιτροπή μπορεί επίσης να ζητήσει από την αρμόδια αρχή να άρει την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης εφόσον θεωρεί ότι η εν λόγω κήρυξη δεν είναι πλέον δικαιολογημένη σύμφωνα με την παράγραφο 3 στοιχείο γ).
Μέσα σε τρεις ημέρες από την κοινοποίηση του αιτήματος της Επιτροπής, η αρμόδια αρχή τροποποιεί τα μέτρα και ενημερώνει σχετικά την Επιτροπή ή ενημερώνει την Επιτροπή για τους λόγους για τους οποίους δεν συμφωνεί με το αίτημα. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Επιτροπή μπορεί εντός τριών ημερών να τροποποιήσει ή να αποσύρει το αίτημά της ή, προκειμένου να εξετάσει το ζήτημα, να συγκαλέσει την ενδιαφερόμενη αρμόδια αρχή ή, κατά περίπτωση, τις ενδιαφερόμενες αρμόδιες αρχές και, εφόσον η Επιτροπή το κρίνει απαραίτητο, την ομάδα συντονισμού για το αέριο. Η Επιτροπή αιτιολογεί λεπτομερώς τις αλλαγές που ζητεί όσον αφορά τη δράση. Η αρμόδια αρχή λαμβάνει πλήρως υπόψη της τη θέση της Επιτροπής. Αν η τελική απόφαση της αρμόδιας αρχής διαφέρει από τη θέση της Επιτροπής, η αρμόδια αρχή παρέχει και δημοσιοποιεί τις αιτίες για αυτήν την απόφαση.
Άρθρο 11
Αποκρίσεις σε ενωσιακές και περιφερειακές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης
1. Κατόπιν αιτήματος αρμόδιας αρχής που έχει κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης και μετά την επαλήθευση σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 8, η Επιτροπή μπορεί να κηρύξει ενωσιακή ή περιφερειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης για συγκεκριμένη πληττόμενη γεωγραφική περιοχή. Κατόπιν αιτήματος τουλάχιστον δύο αρμόδιων αρχών που έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης και μετά την επαλήθευση που προβλέπει το άρθρο 10 παράγραφος 8 και εφόσον συνδέονται οι αιτίες για αυτές τις έκτακτες ανάγκες, η Επιτροπή κηρύσσει, κατά περίπτωση, ενωσιακή ή περιφερειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Σε όλες τις περιπτώσεις, η Επιτροπή, χρησιμοποιώντας τον πιο κατάλληλο για την κατάσταση τρόπο επικοινωνίας, συλλέγει τις απόψεις των υπόλοιπων αρμόδιων αρχών και λαμβάνει δεόντως υπόψη όλες τις σχετικές πληροφορίες που παρέχουν αυτές οι αρχές. Όταν εκτιμά ότι η βάση στην οποία στηρίζεται η ενωσιακή ή η περιφερειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν δικαιολογεί πλέον κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης, η Επιτροπή κηρύσσει το τέλος της ενωσιακής ή της περιφερειακής κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Σε όλες τις περιπτώσεις, η Επιτροπή αιτιολογεί την απόφασή της και ενημερώνει το Συμβούλιο σχετικά.
2. Η Επιτροπή συγκαλεί την ομάδα συντονισμού για το αέριο αμέσως μόλις κηρύξει ενωσιακή ή περιφερειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Κατά τη διάρκεια της ενωσιακής ή της περιφερειακής κατάστασης έκτακτης ανάγκης, κατόπιν αιτήματος τουλάχιστον τριών κρατών μελών, η Επιτροπή δύναται να περιορίσει τη συμμετοχή στην ομάδα συντονισμού για το αέριο των εκπροσώπων των κρατών μελών και των αρμόδιων αρχών, για μια ολόκληρη συνάντηση ή μέρος της.
3. Σε ενωσιακή ή περιφερειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης όπως ορίζεται στην παράγραφο 1, η Επιτροπή συντονίζει τις ενέργειες των αρμόδιων αρχών, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τις σχετικές πληροφορίες και τα αποτελέσματα που προκύπτουν από τη διαβούλευση με την ομάδα συντονισμού για το αέριο. Ειδικότερα, η Επιτροπή:
α)
εξασφαλίζει την ανταλλαγή πληροφοριών·
β)
εξασφαλίζει τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα των ενεργειών σε επίπεδο κρατών μελών και σε περιφερειακό επίπεδο σε σχέση με το ενωσιακό επίπεδο·
γ)
συντονίζει τις ενέργειες όσον αφορά τρίτες χώρες.
4. Η Επιτροπή μπορεί να συγκαλέσει ομάδα διαχείρισης κρίσης που αποτελείται από διαχειριστές κρίσης που προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφος 1 στοιχείο ζ) από τα κράτη μέλη τα οποία αφορά η κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η Επιτροπή, κατόπιν συμφωνίας με τους διαχειριστές κρίσης, μπορεί να ζητήσει και από άλλους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς να συμμετάσχουν. Η Επιτροπή διασφαλίζει την τακτική ενημέρωση της ομάδας συντονισμού για το αέριο σχετικά με τις εργασίες της ομάδας διαχείρισης κρίσης.
5. Τα κράτη μέλη και ιδίως οι αρμόδιες αρχές εξασφαλίζουν ότι:
α)
δεν λαμβάνονται μέτρα τα οποία να περιορίζουν αδικαιολόγητα τη ροή του αερίου μέσα στην εσωτερική αγορά οποιαδήποτε στιγμή, ιδίως τη ροή του αερίου στις πληγείσες αγορές·
β)
δεν λαμβάνονται μέτρα που είναι πιθανό να θέσουν σε σοβαρό κίνδυνο την κατάσταση του εφοδιασμού με αέριο σε κάποιο άλλο κράτος μέλος· και
γ)
διατηρείται η διασυνοριακή πρόσβαση στις υποδομές σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 715/2009 στο μέτρο του δυνατού από τεχνικής άποψης και από άποψης ασφάλειας, σύμφωνα με το σχέδιο έκτακτης ανάγκης.
6. Εάν η Επιτροπή, κατόπιν αιτήματος αρμόδιας αρχής ή επιχείρησης φυσικού αερίου ή κατόπιν ιδίας πρωτοβουλίας, θεωρεί ότι, σε μια ενωσιακή ή περιφερειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης, δράση που αναλαμβάνεται από κράτος μέλος ή αρμόδια αρχή ή η συμπεριφορά επιχείρησης φυσικού αερίου αντιτίθεται στην παράγραφο 5, τότε η Επιτροπή ζητεί από το εν λόγω κράτος μέλος ή την αρμόδια αρχή να αλλάξει τη δράση της, προκειμένου να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με την παράγραφο 5, ενημερώνοντάς τη για τους λόγους αυτού του αιτήματος. Λαμβάνεται δεόντως υπόψη η ανάγκη ασφαλούς λειτουργίας του συστήματος φυσικού αερίου σε κάθε περίπτωση.
Μέσα σε τρεις ημέρες από την κοινοποίηση του αιτήματος της Επιτροπής, το κράτος μέλος ή η αρμόδια αρχή τροποποιεί τις ενέργειές της και ενημερώνει σχετικά την Επιτροπή ή εξηγεί στην Επιτροπή γιατί δεν συμφωνεί με το αίτημα. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Επιτροπή μπορεί εντός τριών ημερών να τροποποιήσει ή να αποσύρει το αίτημά της ή να συγκαλέσει το κράτος μέλος ή την αρμόδια αρχή και, εάν η Επιτροπή το κρίνει απαραίτητο, την ομάδα συντονισμού για το αέριο, προκειμένου να εξετάσουν το ζήτημα. Η Επιτροπή αιτιολογεί λεπτομερώς τις αλλαγές που ζητά όσον αφορά τη δράση. Το κράτος μέλος ή η αρμόδια αρχή λαμβάνει πλήρως υπόψη της τη θέση της Επιτροπής. Αν η τελική απόφαση της αρμόδιας αρχής ή του κράτους μέλους διαφέρει από τη θέση της Επιτροπής, η αρμόδια αρχή ή το κράτος μέλος παρέχει το αιτιολογικό της εν λόγω απόφασης.
7. Η Επιτροπή, αφού διαβουλευτεί με την ομάδα συντονισμού για το αέριο, καταρτίζει μόνιμο εφεδρικό κατάλογο για ειδική ομάδα παρακολούθησης που αποτελείται από εμπειρογνώμονες του κλάδου και εκπροσώπους της Επιτροπής. Αυτή η ειδική ομάδα παρακολούθησης μπορεί να κινητοποιείται εκτός της Ένωσης όποτε χρειάζεται και παρακολουθεί και αναφέρει σχετικά με τις εισροές αερίου στην Ένωση, σε συνεργασία με τις προμηθεύτριες τρίτες χώρες και τις τρίτες χώρες διέλευσης.
8. Η αρμόδια αρχή παρέχει στο Κέντρο Παρακολούθησης και Πληροφοριών Πολιτικής Προστασίας της Επιτροπής πληροφορίες για οποιαδήποτε ανάγκη παροχής βοήθειας. Το Κέντρο Παρακολούθησης και Πληροφοριών Πολιτικής Προστασίας εκτιμά τη συνολική κατάσταση και παρέχει συμβουλές για τη βοήθεια που πρέπει να παρασχεθεί στα κράτη μέλη τα οποία αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα και, κατά περίπτωση, σε τρίτες χώρες.
Άρθρο 12
Ομάδα συντονισμού για το αέριο
1. Συγκροτείται ομάδα συντονισμού για το αέριο με σκοπό να διευκολύνει τον συντονισμό των μέτρων σχετικά με την ασφάλεια εφοδιασμού με αέριο. Η ομάδα αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών, ιδίως των αρμόδιων αρχών τους, καθώς και του Οργανισμού, του ΕΔΔΣΜ Φυσικού Αερίου και των αντιπροσωπευτικών οργανισμών της σχετικής βιομηχανίας και των σχετικών πελατών. Η Επιτροπή, κατόπιν διαβούλευσης με τα κράτη μέλη, αποφασίζει σχετικά με τη σύνθεση της ομάδας, εξασφαλίζοντας ότι είναι πλήρως αντιπροσωπευτική. Η Επιτροπή ασκεί την προεδρία της ομάδας. Η ομάδα καταρτίζει τον εσωτερικό της κανονισμό.
2. Σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό, η ομάδα συντονισμού για το αέριο καλείται σε διαβούλευση και συνεργάζεται στενά με την Επιτροπή ιδίως όσον αφορά τα ακόλουθα ζητήματα:
α)
την ασφάλεια εφοδιασμού με αέριο, οποτεδήποτε και ειδικότερα σε περίπτωση κατάστασης έκτακτης ανάγκης·
β)
κάθε πληροφορία σχετικά με την ασφάλεια εφοδιασμού με αέριο σε εθνικό, περιφερειακό και ενωσιακό επίπεδο·
γ)
τις βέλτιστες πρακτικές και πιθανές κατευθυντήριες γραμμές για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη·
δ)
το επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού, στοιχεία συγκριτικής αξιολόγησης και μεθοδολογίες εκτίμησης·
ε)
εθνικά, περιφερειακά και ενωσιακά σενάρια και δοκιμή των επιπέδων ετοιμότητας·
στ)
την εκτίμηση των προληπτικών σχεδίων δράσης και των σχεδίων έκτακτης ανάγκης και την εφαρμογή των μέτρων που προβλέπονται σε αυτά·
ζ)
τον συντονισμό μέτρων για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης εντός της Ένωσης, σε τρίτες χώρες που είναι συμβαλλόμενα μέρη της συνθήκης για την Ενεργειακή Κοινότητα και σε άλλες τρίτες χώρες·
η)
τις ανάγκες παροχής βοήθειας προς τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν τα σοβαρότερα προβλήματα.
3. Η Επιτροπή συγκαλεί την ομάδα συντονισμού για το αέριο σε τακτική βάση και ανταλλάσσει τις πληροφορίες που λαμβάνει από τις αρμόδιες αρχές, τηρώντας παράλληλα την εμπιστευτικότητα των εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών.
Άρθρο 13
Ανταλλαγή πληροφοριών
1. Αν τα κράτη μέλη έχουν ήδη υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας σχετικές με την ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο, τις δημοσιοποιούν μέχρι τις 3 Ιανουαρίου 2011. Τυχόν επακόλουθες επικαιροποιήσεις ή πρόσθετες υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας που σχετίζονται με την ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο δημοσιοποιούνται επίσης αμέσως μόλις εγκριθούν από τα κράτη μέλη.
2. Κατά τη διάρκεια της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, οι οικείες επιχειρήσεις φυσικού αερίου θέτουν ειδικότερα τις ακόλουθες πληροφορίες στη διάθεση της Αρμόδιας Αρχής σε καθημερινή βάση:
α)
καθημερινές προβλέψεις προσφοράς και ζήτησης αερίου για τις τρεις επόμενες ημέρες·
β)
καθημερινή παροχή αερίου σε όλα τα διασυνοριακά σημεία εισόδου και εξόδου, καθώς και σε όλα τα σημεία που συνδέουν μια εγκατάσταση παραγωγής, μια εγκατάσταση αποθήκευσης ή ένα τερματικό ΥΦΑ με το δίκτυο σε εκατ. m3/ημέρα·
γ)
το χρονικό διάστημα, εκφρασμένο σε ημέρες, κατά το οποίο αναμένεται ότι θα μπορεί να εξασφαλιστεί η παροχή αερίου στους προστατευόμενους πελάτες.
3. Σε περίπτωση ενωσιακής ή περιφερειακής κατάστασης έκτακτης ανάγκης, η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να ζητήσει από την αρμόδια αρχή να της διαβιβάσει χωρίς καθυστέρηση τουλάχιστον τα εξής:
α)
τις πληροφορίες που ορίζονται στην παράγραφο 2·
β)
πληροφορίες για τα μέτρα που είναι προγραμματισμένα να ληφθούν και εκείνα που ήδη εφαρμόζονται από την αρμόδια αρχή για την άμβλυνση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης και πληροφορίες για την αποτελεσματικότητά τους·
γ)
τα αιτήματα που διατυπώθηκαν για λήψη πρόσθετων μέτρων από άλλες αρμόδιες αρχές·
δ)
τα μέτρα που εφαρμόζονται έπειτα από αίτημα άλλων αρμόδιων αρχών.
4. Οι αρμόδιες αρχές και η Επιτροπή τηρούν την εμπιστευτικότητα των εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών.
5. Ύστερα από κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η αρμόδια αρχή, το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο έξι εβδομάδες μετά την άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, παρέχει στην Επιτροπή λεπτομερή εκτίμηση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης και της αποτελεσματικότητας των εφαρμοσθέντων μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης των οικονομικών επιπτώσεων της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, των επιπτώσεων στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και της βοήθειας που δόθηκε ή/και ελήφθη από την Ένωση και τα κράτη μέλη της. Η εκτίμηση αυτή διατίθεται στην ομάδα συντονισμού για το αέριο και εξετάζεται στις επικαιροποιήσεις των προληπτικών σχεδίων δράσης και των σχεδίων έκτακτης ανάγκης.
Η Επιτροπή αναλύει τις εκτιμήσεις των αρμόδιων αρχών και ενημερώνει τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την ομάδα συντονισμού για το αέριο, υποβάλλοντας τα αποτελέσματά της σε συγκεντρωτική μορφή.
6. Προκειμένου να είναι σε θέση η Επιτροπή να εκτιμήσει την κατάσταση της ασφάλειας εφοδιασμού σε ενωσιακό επίπεδο:
α)
το αργότερο μέχρι τις 3 Δεκεμβρίου 2011, τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή τις υπάρχουσες διακυβερνητικές συμφωνίες που έχουν συναφθεί με τρίτες χώρες και έχουν επιπτώσεις στην ανάπτυξη των υποδομών και των προμηθειών αερίου. Όταν συνάπτουν νέες διακυβερνητικές συμφωνίες με τρίτες χώρες που έχουν τέτοιες επιπτώσεις, τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή·
β)
για υφιστάμενες συμβάσεις, το αργότερο μέχρι τις 3 Δεκεμβρίου 2011 καθώς επίσης και για νέες συμβάσεις ή σε περίπτωση αλλαγών σε υπάρχουσες συμβάσεις, οι επιχειρήσεις φυσικού αερίου κοινοποιούν στις ενδιαφερόμενες αρμόδιες αρχές τις ακόλουθες λεπτομέρειες συμβάσεων διάρκειας άνω του ενός έτους που έχουν συναφθεί με προμηθευτές από τρίτες χώρες:
i)
διάρκεια της σύμβασης,
ii)
συμβατικές ποσότητες συνολικά, σε ετήσια βάση, και μέση ποσότητα ανά μήνα,
iii)
σε περίπτωση επιφυλακής ή κατάστασης έκτακτης ανάγκης, τη συμβεβλημένη ανώτατη ημερήσια ποσότητα,
iv)
συμβατικά σημεία παράδοσης.
Η αρμόδια αρχή κοινοποιεί τα δεδομένα αυτά στην Επιτροπή με ενοποιημένη μορφή. Σε περίπτωση σύναψης νέων συμβάσεων ή αλλαγών σε υπάρχουσες συμβάσεις, κοινοποιείται ξανά το σύνολο των δεδομένων με ενοποιημένη μορφή και σε τακτική βάση. Η αρμόδια αρχή και η Επιτροπή τηρούν την εμπιστευτικότητα των πληροφοριών.
Άρθρο 14
Παρακολούθηση από την Επιτροπή
Η Επιτροπή παρακολουθεί συνεχώς τα μέτρα για την ασφάλεια του εφοδιασμού και συντάσσει σχετική έκθεση, ιδίως μέσω της διενέργειας ετήσιας εκτίμησης των εκθέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 5 της οδηγίας 2009/73/ΕΚ και μέσω των πληροφοριών που σχετίζονται με την εφαρμογή των άρθρων 11 και 52 παράγραφος 1 της εν λόγω οδηγίας και, όταν καθίστανται διαθέσιμες, μέσω των πληροφοριών που θα περιλαμβάνονται στην εκτίμηση της επικινδυνότητας και στα προληπτικά σχέδια δράσης και τα σχέδια έκτακτης ανάγκης που θα καταρτιστούν σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό.
Το αργότερο μέχρι τις 3 Δεκεμβρίου 2014, η Επιτροπή, βάσει της έκθεσης που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 6 και κατόπιν διαβουλεύσεως με την ομάδα συντονισμού για το αέριο:
α)
συντάσσει συμπεράσματα ως προς τα πιθανά μέσα ενίσχυσης της ασφάλειας εφοδιασμού σε ενωσιακό επίπεδο, εκτιμά τη σκοπιμότητα της διενέργειας εκτιμήσεων επικινδυνότητας και της κατάρτισης προληπτικών σχεδίων δράσης και σχεδίων έκτακτης ανάγκης σε ενωσιακό επίπεδο και υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, συμπεριλαμβανομένης μεταξύ άλλων της προόδου που έχει σημειωθεί όσον αφορά τη διασύνδεση της αγοράς· και
β)
υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τη συνολική συνέπεια των προληπτικών σχεδίων δράσης και των σχεδίων έκτακτης ανάγκης των κρατών μελών, καθώς και σχετικά με τη συμβολή τους στην αλληλεγγύη και την ετοιμότητα από ενωσιακής άποψης.
Η έκθεση περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, συστάσεις για τη βελτίωση του παρόντος κανονισμού.
Άρθρο 15
Καταργούμενες διατάξεις
Με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων των κρατών μελών που αφορούν τις προθεσμίες για τη μεταφορά και την εφαρμογή της οδηγίας 2004/67/ΕΚ, η εν λόγω οδηγία καταργείται από τις 2 Δεκεμβρίου 2010 με εξαίρεση το άρθρο 4 παράγραφοι 1 και 2 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο θα ισχύει μέχρις ότου το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος ορίσει προστατευόμενους πελάτες, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 1 του παρόντος κανονισμού, και προσδιορίσει τις επιχειρήσεις φυσικού αερίου, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του παρόντος κανονισμού.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο του παρόντος άρθρου, το άρθρο 4 παράγραφοι 1 και 2 της οδηγίας 2004/67/ΕΚ δεν εφαρμόζεται πλέον από τις 3 Ιουνίου 2012.
Άρθρο 16
Παρέκκλιση
Ο παρών κανονισμός δεν εφαρμόζεται στη Μάλτα και την Κύπρο για όσο διάστημα δεν παρέχεται αέριο στις αντίστοιχες επικράτειές τους. Για τη Μάλτα και την Κύπρο οι προθεσμίες που συνεπάγονται από το άρθρο 2 δεύτερο εδάφιο σημείο 1), το άρθρο 3 παράγραφος 2, το άρθρο 4 παράγραφος 2, το άρθρο 4 παράγραφος 5, το άρθρο 6 παράγραφος 1, το άρθρο 6 παράγραφος 5, το άρθρο 8 παράγραφος 1, το άρθρο 9 παράγραφος 1 και το άρθρο 13 παράγραφος 6 στοιχεία α) και β) εφαρμόζονται ως εξής:
α)
για το άρθρο 2 δεύτερο εδάφιο σημείο 1), το άρθρο 3 παράγραφος 2, το άρθρο 9 παράγραφος 1 και το άρθρο 13 παράγραφος 6 στοιχεία α) και β): 12 μήνες·
β)
για το άρθρο 4 παράγραφος 2 και το άρθρο 8 παράγραφος 1: 18 μήνες·
γ)
για το άρθρο 4 παράγραφος 5: 24 μήνες·
δ)
για το άρθρο 6 παράγραφος 5: 36 μήνες·
ε)
για το άρθρο 6 παράγραφος 1: 48 μήνες·
από την πρώτη μέρα εφοδιασμού με αέριο στις αντίστοιχες επικράτειές τους.
Άρθρο 17
Έναρξη ισχύος
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το άρθρο 6 παράγραφος 8, η πρώτη περίοδος του άρθρου 10 παράγραφος 4, το άρθρο 10 παράγραφος 7 στοιχείο γ) και το άρθρο 11 παράγραφος 5 στοιχείο γ) εφαρμόζονται από την 3η Μαρτίου 2011.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Στρασβούργο, 20 Οκτωβρίου 2010.
NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 994/2010
ze dne 20. října 2010
o opatřeních na zajištění bezpečnosti dodávek zemního plynu a o zrušení směrnice Rady 2004/67/ES
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 194 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
po konzultaci s Výborem regionů,
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Zemní plyn (dále jen „plyn“) je velmi významnou součástí dodávek energie v Evropské unii, představuje jednu čtvrtinu dodávek primární energie a využívá se především pro výrobu elektřiny, vytápění, jako surovina pro průmysl a jako palivo v dopravě.
(2)
Spotřeba plynu v Evropě v průběhu posledních desíti let rychle rostla. Se snížením domácí těžby vzrostl ještě rychleji dovoz plynu, čímž vznikla vyšší závislost na dovozu a potřeba zabývat se otázkami zajištění bezpečnosti jeho dodávek. Některé členské státy se navíc vzhledem k nedostatečnému propojení infrastruktury se zbytkem Unie ocitly v izolované oblasti („plynové ostrovy“).
(3)
Vzhledem k významu plynu ve skladbě zdrojů energie v Unii si toto nařízení klade za úkol ukázat odběratelům plynu, že byla učiněna veškerá nezbytná opatření s cílem zajistit kontinuitu dodávek, především v případě náročných klimatických podmínek, a dojde-li k narušení jeho dodávek. Těchto cílů by mělo být dosaženo prostřednictvím nejhospodárnějších opatření, aby nebyla narušena relativní konkurenceschopnost tohoto paliva ve srovnání s ostatními palivy.
(4)
Směrnice Rady 2004/67/ES (3) poprvé stanovila na úrovni Společenství právní rámec pro zajištění bezpečnosti dodávek plynu, který měl zároveň přispět k řádnému fungování vnitřního trhu s plynem v případě narušení dodávek. Zřídila Koordinační skupinu pro otázky plynu, která se ukázala být užitečnou platformou pro výměnu informací a při vymezení společných opatření mezi členskými státy, Komisí, plynárenským odvětvím a spotřebiteli. Síť zpravodajů pro energetickou bezpečnost, kterou v prosinci 2006 schválila Evropská rada, zlepšila možnosti shromažďování informací a zavedla včasné varování při možném ohrožení bezpečnosti dodávek energie. Nové právní předpisy v oblasti vnitřního trhu s energií přijaté Evropským parlamentem a Radou v červenci 2009 představují významný krok k dotvoření vnitřního trhu s energií a jejich jednoznačným cílem je zlepšit bezpečnost dodávek energie v Unii.
(5)
Podle stávajících opatření v oblasti bezpečnosti dodávek plynu, která byla přijata na úrovni Unie, však mají členské státy při volbě opatření i nadále velkou volnost. Je-li ohrožena bezpečnost dodávek pro jeden členský stát, existuje jasné riziko, že jednostranná opatření uvedeného státu mohou ohrozit řádné fungování vnitřního trhu s plynem a dodávky plynu odběratelům. Nedávné zkušenosti ukazují, nakolik je toto riziko reálné. Aby mohl vnitřní trh s plynem fungovat i v případě nedostatečných dodávek, je nezbytné zajistit solidaritu a koordinaci v reakci na krize v oblasti dodávek, a to jak z hlediska prevence, tak reakce na konkrétní narušení dodávek.
(6)
Do některých oblastí Unie je dodáván málo výhřevný plyn. Z důvodu jeho vlastností nelze tento plyn využívat v zařízeních, která jsou určena pro vysoce výhřevný plyn. Je však možné využívat vysoce výhřevný plyn v zařízeních určených pro plyn málo výhřevný, pokud byl na něj přeměněn, například přidáním dusíku. Specifičnost málo výhřevného plynu by měla být vzata v úvahu na celostátní a regionální úrovni a měla by být zohledněna v posouzení rizik a v plánech preventivních opatření a plánech pro stav nouze na těchto úrovních.
(7)
K větší bezpečnosti dodávek na úrovni Unie jako celku i v jednotlivých členských státech je nezbytná diverzifikace tras pro přepravu plynu a zdrojů dodávek pro Unii. V budoucnu bude zabezpečení dodávek záviset na vývoji palivové skladby, na rozvoji těžby v Unii a ve třetích zemích, které zásobují plynem Unii, na investicích do skladovacích zařízení a na diverzifikaci tras pro přepravu plynu a zdrojů dodávek v Unii i mimo ni, včetně zařízení na zkapalněný zemní plyn (dále jen „LNG“). V této souvislosti je třeba věnovat zvláštní pozornost prioritním krokům v oblasti infrastruktury, jak jsou vymezeny ve sdělení Komise ze dne13. listopadu 2008 nazvaném „Druhý strategický přezkum energetické politiky - Akční plán EU pro zajištění bezpečnosti dodávek energie a jejich solidární využití“, například jižnímu plynovému koridoru (Nabucco a plynovod propojující Turecko, Řecko a Itálii), diverzifikovaným a přiměřeným dodávkám LNG do Evropy, účinnému propojení v Pobaltí, Středomořskému energetickému okruhu a přiměřenému severojižnímu propojení plynovodů ve střední a jihovýchodní Evropě.
(8)
Aby se snížil dopad případných krizí vyvolaných narušením dodávek plynu, měly by členské státy usnadnit diverzifikaci energetických zdrojů, dodavatelských tras a zdrojů dodávek plynu.
(9)
Velké narušení dodávek plynu do Unie může ovlivnit všechny členské státy, Unii jako celek a smluvní strany Smlouvy o Energetickém společenství (4), podepsané v Aténách dne 25. října 2005. Může také vážně poškodit hospodářství celé Unie. Narušení dodávek plynu může mít rovněž vážné sociální dopady, zejména pak na zranitelné skupiny zákazníků.
(10)
Někteří zákazníci, včetně domácností a zákazníků poskytujících klíčové sociální služby, jako jsou činnosti ve zdravotnictví, v oblasti péče o dítě, v oblasti vzdělávání a další sociální a pečovatelské služby, jakož i, které jsou nezbytné pro fungování členského státu, jsou obzvlášť zranitelní a mohou potřebovat ochranu. Široká definice těchto chráněných zákazníků by neměla být v rozporu s mechanismy evropské solidarity.
(11)
Zpráva o provádění evropské bezpečnostní strategie schválená Evropskou radou v prosinci 2008, upozorňuje na rostoucí závislost na energii z dovozu jako na značné dodatečné riziko pro bezpečnost dodávek energie v Unii a vyzdvihuje energetickou bezpečnost jako jeden z nových úkolů v oblasti bezpečnostní politiky. Vnitřní trh s plynem je klíčovým prvkem ke zvýšení bezpečnosti dodávek energie do Unie a ke snížení vystavení členských států škodlivým účinkům narušení dodávek.
(12)
V zájmu dobře fungujícího vnitřního trhu s plynem má zásadní význam, aby opatření k zabezpečení dodávek zemního plynu nepřiměřeně nenarušovala hospodářskou soutěž nebo účinné fungování vnitřního trhu s plynem.
(13)
Výpadek jediné největší plynárenské infrastruktury, takzvaná zásada N-1, je reálným scénářem. Členské státy by měly při analýze bezpečnosti dodávek plynu každého členského státu vycházet právě z výpadku takové infrastruktury, který by měl být srovnávacím kritériem schopnosti těchto států nalézt za daný výpadek náhradu.
(14)
Dostačující a diverzifikovaná plynárenská infrastruktura v členském státě i v rámci Unie, zejména včetně nové plynárenské infrastruktury propojující stávající izolované systémy, které tvoří izolované oblasti („plynové ostrovy“), se sousedními členskými státy, má zásadní význam při řešení situací, kdy dojde k narušení dodávek. Společná minimální kritéria pro zabezpečení dodávek plynu by měla při zohlednění vnitrostátních nebo regionálních specifických podmínek zajistit stejné podmínky při zabezpečování dodávek plynu pro všechny a vytvořit významné pobídky pro budování nezbytné infrastruktury a zlepšení úrovně připravenosti pro případ krize. Na zajištění dodávek energie se mohou významně podílet opatření na straně poptávky, například přechod na jiná paliva, pokud je možné tato opatření uplatnit rychle a značně snížit poptávku v reakci na narušení dodávek. Mělo by se více propagovat účinné využívání energie, především v případech, kdy je třeba přijmout opatření na straně poptávky. Mělo by se řádně zohlednit, jaký dopad budou mít navrhovaná opatření na straně nabídky a poptávky na životní prostředí, a měla by být co nejvíce upřednostňována opatření, jejichž dopad na životní prostředí bude nejnižší, přičemž se současně zohlední problematika zabezpečení dodávek plynu.
(15)
Měly by se silně podporovat investice do nové plynárenské infrastruktury, ovšem k jejich uskutečnění by se mělo přistoupit až na základě náležitého posouzení jejich dopadu na životní prostředí v souladu s příslušnými právními akty Unie. Tato nová infrastruktura by měla zlepšit zabezpečení dodávek plynu a zároveň zajistit řádné fungování vnitřního trhu s plynem. Investice by měly být v zásadě prováděny podniky a zakládat se na hospodářských pobídkách. Mělo by se řádně zohlednit, že je třeba usnadnit integraci plynu z obnovitelných zdrojů do infrastruktury plynárenské sítě. Do investic do infrastruktury, které jsou přeshraniční povahy, by měly být v oblastech své působnosti úzce zapojeny Agentura pro spolupráci energetických regulačních orgánů (dále jen „agentura“), zřízená nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 713/2009 (5), a Evropská síť provozovatelů plynárenských přepravních soustav (dále jen „síť ENTSO pro zemní plyn“), zřízená nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 715/2009 ze dne 13. července 2009 o podmínkách přístupu k plynárenským přepravním soustavám (6), aby se tak lépe zohlednily přeshraniční důsledky. Je nutno připomenout, že v souladu s nařízením (ES) č. 713/2009 může agentura vydávat ve své působnosti stanoviska či doporučení o přeshraničních otázkách. Agentura a síť ENTSO pro zemní plyn hrají společně s dalšími tržními subjekty významnou úlohu při vypracovávání a provádění desetiletého plánu rozvoje sítě pro celou Unii, který obsahuje mimo jiné výhled přiměřenosti dodávek v Evropě, a s ohledem na přeshraniční propojení by měl mimo jiné vycházet z přiměřených potřeb jednotlivých uživatelů sítě.
(16)
Příslušné orgány nebo členské státy by měly zajistit, aby došlo k testování trhu s plynem, jelikož se jedná o jeden z nezbytných kroků v rámci procesu dosahování souladu se standardem pro infrastrukturu.
(17)
Při plnění úkolů, jež stanoví toto nařízení, by měly příslušné orgány dle potřeby úzce spolupracovat s ostatními důležitými vnitrostátními orgány, především s národními regulačními orgány, aniž jsou dotčeny jejich pravomoci v souladu se směrnicí Evropského parlamentu a Rady 2009/73/ES ze dne 13. července 2009 o společných pravidlech pro vnitřní trh se zemním plynem (7).
(18)
V případě, že je třeba vytvořit nová přeshraniční propojení či rozšířit stávající propojení, měla by být v rané fázi zahájena úzká spolupráce mezi dotčenými členskými státy, příslušnými orgány a národními regulačními orgány v případě, že nejsou příslušnými orgány.
(19)
Za účelem podpory členských států při financování investic do těžby, infrastruktury a opatření týkajících se energetické účinnosti na regionální a místní úrovni mohou být k dispozici různé finanční prostředky Unie, zejména pak úvěry a záruky z Evropské investiční banky nebo financování z regionálních fondů, strukturálních fondů nebo Fondu soudržnosti. Evropská banka, jakož i nástroje vnější pomoci Společenství, například evropský nástroj sousedství a partnerství, nástroj předvstupní pomoci nebo finanční nástroj pro rozvojovou spolupráci, mohou taktéž financovat opatření ve třetích zemích s cílem zlepšit zabezpečení dodávek energie.
(20)
Toto nařízení by mělo umožnit plynárenským podnikům a odběratelům spoléhat se v případě narušení dodávek co nejdéle na tržní mechanismy. Mělo by rovněž stanovit nouzové mechanismy, které se použijí, pokud již trhy samy nedokáží přiměřeně reagovat na narušení dodávek plynu. Za účelem zmírňování účinků narušení dodávek by tržní nástroje měly být upřednostňovány i ve stavu nouze.
(21)
Po vstupu nových právních předpisů pro vnitřní trh s energií, přijatých v červenci 2009 v platnost, se na plynárenství budou vztahovat nová ustanovení, díky nimž budou mít členské státy, národní regulační orgány, provozovatelé přepravních soustav a agentura jasně vymezené úkoly a povinnosti a zároveň se zlepší transparentnost trhu v zájmu jeho účinného fungování, zajištění bezpečnosti dodávek a ochrany zákazníků.
(22)
Dotvořením vnitřního trhu s plynem a účinnou hospodářskou soutěží na tomto trhu zajistí Unie nejvyšší úroveň bezpečnosti dodávek do všech členských států, pokud bude trh moci plně fungovat v případě narušení dodávek, které se dotkne části Unie, ať už je příčina narušení jakákoli. Za tímto účelem je zapotřebí komplexního a účinného společného přístupu k bezpečnosti dodávek, především transparentnosti, solidarity a nediskriminujících politik, které jsou slučitelné s fungováním vnitřního trhu, aby se zabránilo jeho narušení a nedošlo k oslabení reakcí trhu na narušení dodávek.
(23)
Zajištění bezpečnosti dodávek plynu je v jejich oblastech činnosti a působnosti společným úkolem plynárenských podniků, členských států, především prostřednictvím jejich příslušných orgánů, a Komise. Tam, kde je to vhodné, by měly národní regulační orgány, pokud nejsou příslušnými orgány, rovněž napomáhat při zajišťování bezpečnosti dodávek plynu ve svých oblastech činnosti a působnosti v souladu se směrnicí 2009/73/ES. Odběratelé zemního plynu, kteří jej využívají k výrobě elektřiny nebo k průmyslovým účelům, mohou navíc hrát významnou úlohu také při zajišťování bezpečnosti dodávek plynu tím, že jsou schopni reagovat na krizi opatřeními na straně poptávky, například přerušitelnými smlouvami a přechodem na jiné palivo, která mají přímý dopad na rovnováhu nabídky a poptávky.
(24)
V zájmu zachování účinného fungování vnitřního trhu s plynem, zejména v případě narušení dodávek a v krizových situacích, má proto zcela klíčový význam, aby se přesně vymezily úkoly a povinnosti všech plynárenských podniků a příslušných orgánů. Úkoly a povinnosti by měly být stanoveny tak, aby se zajistilo, že je dodržován tříúrovňový přístup, který zahrnuje nejprve příslušné plynárenské podniky a průmysl, potom členské státy na vnitrostátní a regionální úrovni, a konečně Unii. V případě krizové situace v oblasti dodávek by měly mít tržní subjekty dostatečnou příležitost reagovat na situaci prostřednictvím tržních opatření. Pokud by reakce tržních subjektů nebyly dostatečné, měly by členské státy a jejich příslušné orgány přijmout opatření s cílem odstranit nebo zmírnit dopady dané krize v oblasti dodávek plynu. Pouze pokud by tato opatření nebyla dostatečná, měla by být přijata opatření na regionální úrovni nebo na úrovni Unie zaměřená na odstranění nebo zmírnění dopadů uvedené krize. Pokud to bude možné, měla by být upřednostňována regionální řešení.
(25)
V duchu solidarity bude za účelem uplatňování tohoto nařízení zavedena široká regionální spolupráce zahrnující orgány veřejné správy a plynárenské podniky, jejímž cílem bude optimalizovat přínosy, jež s sebou přináší koordinace opatření přijatých za účelem zmírnění známých rizik, a uplatňovat opatření, která budou pro zúčastněné strany co nejhospodárnější.
(26)
Stanoveny by měly být i dostatečně harmonizované standardy bezpečnosti dodávek, jež by se vztahovaly přinejmenším na situaci, která nastala v lednu 2009, a zohledňovaly rozdíly mezi členskými státy, přičemž by se přihlíželo k povinnostem veřejné služby a opatřením na ochranu zákazníků, jak jsou uvedeny v článku 3 směrnice 2009/73/ES. Aby poskytovaly nezbytnou právní jistotu, měly by být tyto standardy bezpečnosti dodávek plynu stabilní a jednoznačně vymezené, aniž by pro plynárenské podniky, včetně nových subjektů a malých podniků, nebo pro konečné odběratele představovaly neodůvodněnou a nepřiměřenou zátěž. Tyto standardy by měly také zaručit rovný přístup plynárenských podniků v Unii k zákazníkům z různých členských států. Opatření, která jsou nezbytná k zajištění toho, aby byl splněn standard pro dodávky, mohou zahrnovat doplňkové skladovací kapacity a objemy, skladování v potrubí, smlouvy o dodávkách, přerušitelné smlouvy a veškerá další opatření s podobným účinkem a také nezbytná technická opatření k zabezpečení dodávek plynu.
(27)
V zájmu účinného fungování trhu s plynem je nezbytné, aby plynárenské podniky uskutečnily včas nezbytné investice do domácí těžby a infrastruktur, jakými jsou například propojení, a to zejména ta, která poskytují přístup k plynárenské síti Unie, zařízení umožňující fyzické obousměrné toky plynu potrubím, zásobníky a zařízení na znovuzplynování LNG, a měly při těchto investicích na paměti možná narušení dodávek, například situaci z ledna 2009. Při prognóze budoucích finančních potřeb plynárenské infrastruktury ve vztahu k nástrojům Unie by měla Komise podle potřeby upřednostňovat projekty infrastruktury, které prohlubují integraci vnitřního trhu s plynem a zabezpečení jeho dodávek.
(28)
Provozovatelům přepravních soustav by nemělo být bráněno, aby zvážili případy, kdy by investice do vytvoření fyzických kapacit pro přepravu plynu v obou směrech (dále jen „obousměrná kapacita“) v rámci přeshraničních propojení se třetími zeměmi mohlo napomoci větší bezpečnosti dodávek, především v případě třetích zemí, které zajišťují tranzit plynu mezi dvěma členskými státy.
(29)
Je důležité, aby byly zachovány dodávky plynu, zejména pokud jde o zákazníky z domácností, jakož i o omezený počet dalších zákazníků, zejména zákazníků poskytujících klíčové sociální služby, které mohou dotyčné členské státy definovat, pokud jim dále není možné zajistit dodávky tržním způsobem. Je nezbytně nutné, aby byla vymezena opatření, která se přijmou během krize, a to ještě před tím, než jakákoli krize nastane a aby byly dodržovány bezpečnostní požadavky, včetně případů, kdy jsou chránění zákazníci připojeni ke stejné distribuční síti jako ostatní odběratelé. Je-li kapacita přístupu k infrastruktuře z technických důvodů omezená, mohou tato opatření zahrnovat uplatnění poměrného snížení původně rezervovaných kapacit.
(30)
Příslušné orgány by se obecně měly řídit svým plánem pro stav nouze. V řádně zdůvodněných mimořádných případech však mohou přijímat opatření, která se od těchto plánů odchylují.
(31)
Pro splnění povinností týkajících se zabezpečení dodávek si lze vybírat z mnoha nástrojů. Tyto nástroje by měly být podle potřeby využívány v celostátním a regionálním kontextu a v kontextu Unie, aby se dosáhlo konzistentního a hospodárného výsledku.
(32)
Bezpečnostními aspekty dodávek z hlediska dlouhodobého plánování investic do dostatečných přeshraničních kapacit a jiných infrastruktur zajišťujících dlouhodobou schopnost soustavy zaručit bezpečnost dodávek a uspokojovat přiměřenou poptávku se zabývá směrnice 2009/73/ES. Ke splnění standardů bezpečnosti dodávek může být zapotřebí přechodné období, aby bylo možné uskutečnit nezbytné investice. Základním nástrojem pro určení požadovaných investic potřebných na úrovni Unie je desetiletý plán rozvoje sítě pro celou Unii, který vypracovala síť ENTSO pro zemní plyn pod dohledem agentury, mimo jiné za účelem splnění požadavků na infrastrukturu stanovených v tomto nařízení.
(33)
Síť ENTSO pro zemní plyn a agentura by se ve své oblasti působnosti měly jako členové Koordinační skupiny pro otázky plynu plně zapojit do procesu spolupráce a konzultací na úrovni Unie.
(34)
Koordinační skupina pro otázky plynu je hlavním orgánem, který Komise konzultuje v souvislosti s vypracováváním plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze. Připomíná se, že síť ENTSO pro zemní plyn a agentura jsou členy Koordinační skupiny pro otázky plynu a budou v této souvislosti konzultovány.
(35)
Aby se zajistila co nejvyšší připravenost na narušení dodávek, měly by příslušné orgány po konzultaci s plynárenskými podniky vypracovat plány pro stav nouze. Tyto plány by měly být ve vzájemném souladu na národní, regionální nebo na úrovni Unie. Jejich obsah by měl vycházet z osvědčených postupů ve stávajících plánech a jasně by měl vymezit úlohy a povinnosti všech dotčených plynárenských podniků a příslušných orgánů. Je-li to možné a nutné, měly by být na regionální úrovni vypracovány společné plány pro stav nouze.
(36)
Za účelem prohloubení solidarity mezi členskými státy, dojde-li k vyhlášení stavu nouze pro Unii, a zejména s cílem podpořit členské státy, jež jsou vystaveny méně příznivým zeměpisným či geologickým podmínkám, by členské státy měly vytvořit opatření k uplatnění této solidarity. Plynárenské podniky by měly přijmout opatření, jako jsou obchodní dohody, které mohou zahrnovat zvýšený vývoz plynu nebo zvýšený odběr ze zásobníků. Je důležité podpořit uzavírání ujednání mezi plynárenskými podniky. Opatření obsažená v plánu pro stav nouze by měla zahrnovat mechanismy, které v případě potřeby zajistí spravedlivé kompenzace pro plynárenské podniky. Solidární opatření mohou být zvlášť vhodná mezi členskými státy, jimž Komise doporučuje vypracovat společné plány preventivních opatření nebo plány pro stav nouze na regionální úrovni.
(37)
V souvislosti s tímto nařízením má Komise významnou úlohu v případě stavu nouze, a to jak na úrovni Unie, tak na regionální úrovni.
(38)
Solidarita na evropské úrovni by případně měla mít rovněž podobu pomoci při civilní ochraně poskytované Unií a jejími členskými státy. Tuto pomoc by měl usnadnit a koordinovat mechanismus civilní ochrany Společenství vytvořený rozhodnutím Rady 2007/779/ES, Euratom (8).
(39)
Tímto nařízením nejsou dotčena svrchovaná práva členských států týkající se jejich vlastních přírodních zdrojů.
(40)
Směrnice Rady 2008/114/ES ze dne 8. prosince 2008 o určování a označování evropských kritických infrastruktur a o posouzení potřeby zvýšit jejich ochranu (9) stanoví postup, který má za cíl zlepšit v Unii ochranu označených evropských kritických struktur, včetně některých plynárenských infrastruktur. Směrnice 2008/114/ES společně se stávajícím nařízením přispívají k tvorbě komplexního přístupu k energetické bezpečnosti Unie.
(41)
Plány pro stav nouze je třeba pravidelně aktualizovat a zveřejňovat. Měly by být předmětem vzájemného hodnocení a zkoušek.
(42)
Koordinační skupina pro otázky plynu by měla být Komisi poradcem pro usnadňování koordinace opatření v oblasti zabezpečení dodávek pro případ stavu nouze v Unii. Rovněž by měla sledovat přiměřenost a vhodnost opatření přijatých podle tohoto nařízení.
(43)
Tímto nařízením by měly být plynárenské podniky a příslušné orgány členských států zmocněny k tomu, aby zajistily účinné a co nejdelší fungování vnitřního trhu s plynem při narušení dodávek, a to ještě před tím, než příslušné orgány přijmou opatření na řešení situace, v níž již trh není schopen zajistit požadované dodávky plynu. Tato výjimečná opatření by měla být plně v souladu s právem Unie a měla by být oznámena Komisi.
(44)
Vzhledem k tomu, že pro bezpečnost dodávek plynu v Unii jsou klíčové dodávky plynu ze třetích zemí, by měla Komise své kroky ve vztahu ke třetím zemím koordinovat, a společně se zeměmi těžby a tranzitními zeměmi by se měla podílet na ujednáních pro řešení krizových situací a zajistit stabilní tok plynu do Unie. Komise by měla být oprávněna, po konzultaci se zúčastněnými třetími zeměmi, využít monitorovací pracovní skupinu pro sledování toků plynu do Unie v krizových situacích, a při vzniku krize z důvodu obtíží ve třetí zemi se ujmout zprostředkování a usnadnění jednání.
(45)
Je důležité, aby podmínky dodávání plynu ze třetích zemí nevedly k narušení hospodářské soutěže a byly v souladu s pravidly vnitřního trhu.
(46)
Pokud existují důvěryhodné informace o situaci vně Unie, která ohrožuje zabezpečení dodávek jednomu nebo více členským státům, a mohla by spustit mechanismus včasného varování mezi Unií a třetí zemí, měla by Komise neprodleně informovat Koordinační skupinu pro otázky plynu, a Unie by měla přijmout vhodná opatření s cílem zmírnit následky této situace.
(47)
V únoru 2009 dospěla Rada ve složení pro energetiku k závěru, že transparentnost a spolehlivost by se měla zlepšit smysluplnou výměnou informací mezi Komisí a členskými státy o vztazích se třetími zeměmi v oblasti energetiky, včetně dlouhodobých ujednání o dodávkách, při zachování důvěrnosti obchodně citlivých informací.
(48)
Pravidla stanovená ve Smlouvě o Evropské unii a Smlouvě o fungování Evropské unie, především pravidla hospodářské soutěže, se uplatňují na služby obecného hospodářského zájmu, pokud to nebrání poskytování těchto služeb, přičemž členské státy si zachovávají rozsáhlou možnost volného uvážení při stanovování, zadávání a organizování povinností veřejné služby.
(49)
Vzhledem k tomu, že cíle tohoto nařízení, totiž zabezpečení dodávek plynu v Unii, nelze uspokojivě dosáhnout na úrovni členských států, a proto jich lze z důvodu rozsahu a účinků tohoto nařízení lépe dosáhnout na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle.
(50)
Směrnice 2004/67/ES by měla být zrušena,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Předmět
Cílem ustanovení tohoto nařízení je zajistit bezpečnost dodávek zemního plynu (dále jen „plyn“) zajištěním řádného a nepřetržitého fungování vnitřního trhu s plynem, připuštěním mimořádných opatření v situacích, v nichž trh nemůže zajistit požadované dodávky plynu, a jasným stanovením a rozdělením odpovědnosti mezi plynárenské podniky, členské státy a Unii, pokud jde o preventivní opatření a reakci na konkrétní narušení dodávek. Toto nařízení zavádí také transparentní mechanismy v duchu solidarity, které umožňují koordinovat přípravu a reakci na stav nouze na úrovni členského státu, regionu a Unie.
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se použijí definice obsažené ve směrnici 2009/73/ES, nařízení (ES) č. 713/2009 a nařízení (ES) č. 715/2009.
Kromě toho se použijí tyto definice:
1.
„chráněnými zákazníky“ se rozumějí všichni zákazníci z domácností, kteří jsou připojeni k distribuční síti; pokud tak dotyčný členský stát rozhodne, mohou jimi být i:
a)
malé a střední podniky, jsou-li připojeny k některé plynárenské distribuční soustavě, a klíčové sociální služby, jsou-li připojeny k plynárenské distribuční soustavě či přepravní soustavě, za předpokladu, že všichni tito dodateční zákazníci nepředstavují více než 20 % konečného využívání plynu;
b)
zařízení dálkového topení, pokud poskytují teplo domácnostem a zákazníkům uvedeným v písmenu a), nemohou přejít na jiné palivo a jsou připojena k plynárenské distribuční soustavě či přepravní soustavě.
Co nejdříve a nejpozději 3. prosince 2011 oznámí členské státy Komisi, zda hodlají zahrnout do definice chráněných zákazníků také zákazníky uvedené v písmenu a), písmenu b) nebo v obou písmenech;
2.
„příslušným orgánem“ se rozumí ústřední orgán státní správy nebo národní regulační orgán, kterému členský stát uloží odpovědnost za zajištění toho, aby byla prováděna opatření stanovená v tomto nařízení. Tím není dotčena možnost členských států umožnit příslušnému orgánu, aby některými úkoly stanovenými v tomto nařízení pověřil jiné subjekty. Takové úkoly musí být prováděny za dohledu příslušného orgánu a být upřesněny v plánech uvedených v článku 4.
Článek 3
Odpovědnost za bezpečnost dodávek plynu
1. Odpovědnost za bezpečnost dodávek plynu nesou ve svých oblastech činnosti a působnosti společně plynárenské podniky, členský státy, především prostřednictvím svých příslušných orgánů a Komise. Tato společná odpovědnost vyžaduje velkou míru vzájemné spolupráce.
2. Každý členský stát určí co nejdříve a nejpozději 3. prosince 2011 příslušný orgán, který zajišťuje provádění opatření stanovených tímto nařízením. Ve vhodných případech provádějí opatření, která má podle tohoto nařízení provádět příslušný orgán, až do jeho úředního určení vnitrostátní subjekty, jež za bezpečnost dodávek plynu odpovídají v současnosti. Tato opatření zahrnují vypracování posouzení rizik uvedeného v článku 9, vypracování plánů preventivních opatření na základě tohoto posouzení, vypracování plánu pro stav nouze a pravidelné sledování bezpečnosti dodávek plynu na vnitrostátní úrovni. Příslušné orgány navzájem spolupracují, aby se zabránilo narušení dodávek a omezily se případné škody způsobené takovým narušením. Nic nebrání členským státům přijímat prováděcí právní předpisy nezbytné pro splnění požadavků stanovených tímto nařízením.
3. Každý členský stát oznámí Komisi název příslušného orgánu neprodleně poté, co jej určí, a tam, kde je to vhodné, názvy vnitrostátních subjektů, jež odpovídají za bezpečnost dodávek plynu a dočasně zastávají funkci příslušného orgánu v souladu s odstavcem 2. Každý členský stát tato určení zveřejní.
4. Při provádění opatření stanovených tímto nařízením vymezí příslušný orgán úlohy a povinnosti jednotlivých účastníků tak, aby se zajistilo, že bude dodržován tříúrovňový přístup, který zahrnuje nejprve příslušné plynárenské podniky a průmysl, potom členské státy na celostátní a regionální úrovni a konečně Unii.
5. Tam, kde je to vhodné, koordinuje Komise v souladu s tímto nařízením opatření příslušných orgánů na regionální úrovni a na úrovni Unie, mimo jiné prostřednictvím Koordinační skupiny pro otázky plynu uvedené v článku 12 nebo skupiny pro krizové řízení podle čl. 11 odst. 4, a to zejména v případě stavu nouze na úrovni Unie či na regionální úrovni, jak jej definuje čl. 11 odst. 1.
6. Opatření na zabezpečení dodávek plynu obsažená v plánech preventivních opatření a plánech pro stav nouze musí být jasně vymezena, transparentní, přiměřená, nediskriminující a ověřitelná, nesmějí nepřiměřeně narušovat hospodářskou soutěž a účinné fungování vnitřního trhu s plynem a nesmějí ohrozit bezpečnost dodávek plynu jiným členským státům či Unii jako celku.
Článek 4
Vypracování plánu preventivních opatření a plánu pro stav nouze
1. Aniž je dotčen odstavec 3, vypracuje příslušný orgán každého členského státu po konzultaci s plynárenskými podniky, příslušnými organizacemi zastupujícími zájmy domácností a průmyslových odběratelů plynu a národním regulačním orgánem, není-li příslušným orgánem, na celostátní úrovni:
a)
plán preventivních opatření obsahující opatření, která jsou nezbytná k odstranění nebo ke zmírnění zjištěných rizik, v souladu s posouzením rizik vypracovaným na základě článku 9; a
b)
plán pro stav nouze obsahující opatření, která se mají přijmout ke zmírnění dopadu narušení dodávek plynu nebo k jeho odstranění v souladu s článkem 10.
2. Příslušné orgány si před přijetím plánu preventivních opatření a plánu pro stav nouze na vnitrostátní úrovni do3. června 2012 vymění své návrhy těchto plánů a povedou konzultace jak mezi sebou na odpovídající regionální úrovni, tak s Komisí, aby byl vyloučen nesoulad jimi navrhovaných plánů a opatření s plány preventivních opatření a s plány pro stav nouze ostatních členských států a aby byla dodržena ustanovení tohoto nařízení a dalších právních předpisů Unie. Tyto konzultace probíhají zejména mezi sousedícími členskými státy, obzvláště pak mezi izolovanými systémy tvořícími izolované oblasti („plynové ostrovy“) a jejich sousedními členskými státy, a mohou zahrnovat například členské státy uvedené na orientačním seznamu uvedeném v příloze IV.
3. Na základě konzultací uvedených v odstavci 2 a případných doporučení Komise mohou dotčené příslušné orgány rozhodnout o vypracování společných plánů preventivních opatření na regionální úrovni (dále jen „společné plány preventivních opatření“) a společných plánů pro stav nouze na regionální úrovni (dále jen „společné plány pro stav nouze“), které by doplňovaly plány vypracované na úrovni celostátní. V případě společných plánů dotčené příslušné orgány tam, kde je to vhodné, usilují o uzavření dohod s cílem naplňovat tuto regionální spolupráci. V případě potřeby tyto dohody formálně schválí členské státy.
4. Při vypracovávání a provádění plánu preventivních opatření a plánu pro stav nouze na celostátní nebo regionální úrovni příslušný orgán řádně zohlední nepřetržitý bezpečný provoz plynárenské soustavy a v uvedených plánech zohlední a uvede technická omezení, jimž provoz sítě podléhá, včetně technických a bezpečnostních důvodů, které mohou vést ke snížení toku v případě stavu nouze.
5. Plány preventivních opatření a plány pro stav nouze a případné společné plány musí být schváleny a zveřejněny do 3. prosince 2012. Tyto plány musí být neprodleně oznámeny Komisi. Komise o nich informuje Koordinační skupinu pro otázky plynu. Příslušné orgány zajistí pravidelné sledování provádění těchto plánů.
6. Do tří měsíců poté, co příslušné orgány oznámí plány uvedené v odstavci 5:
a)
Komise tyto plány vyhodnotí v souladu s písmenem b). Za tímto účelem Komise konzultuje Koordinační skupinu pro otázky plynu a řádně přihlédne k jejímu stanovisku. Komise podá o svém hodnocení plánů zprávu Koordinační skupině pro otázky plynu a
b)
v případě, že na základě těchto konzultací Komise
i)
shledá, že plán preventivních opatření nebo plán pro stav nouze neomezuje účinně rizika zjištěná v posouzení rizik, může dotčenému příslušnému orgánu nebo dotčeným příslušným orgánům doporučit, aby tento plán změnily,
ii)
shledá, že určitý plán preventivních opatření nebo plán pro stav nouze není v souladu s rizikovým scénářem nebo plánem jiného příslušného orgánu nebo že je v rozporu s tímto nařízením, či jiným právním předpisem Unie, požádá o jeho změnu,
iii)
shledá, že plán preventivních opatření ohrožuje zabezpečení dodávek plynu jinému členskému státu nebo celé Unii, přijme rozhodnutí požadující po příslušném orgánu, aby daný plán přehodnotil, přičemž může k jeho změně podat konkrétní doporučení. Komise své rozhodnutí podrobně zdůvodní.
7. Dotčený příslušný orgán změní svůj plán preventivních opatření nebo plán pro stav nouze do čtyř měsíců od oznámení žádosti Komise uvedené v odst. 6 písm. b) bodě ii) a buď oznámí Komisi pozměněný plán, nebojí sdělí důvody, proč s žádostí nesouhlasí. V případě neshody může Komise svou žádost do dvou měsíců od obdržení oznámení od příslušného orgánu vzít zpět nebo svolat schůzku s dotčenými příslušnými orgány, a pokud to považuje za nutné, i s Koordinační skupinou pro otázky plynu, aby s nimi záležitost projednala. Komise předloží podrobné odůvodnění své žádosti o změnu daného plánu. Příslušný orgán k postoji Komise náležitě přihlédne. V případě, že se konečné rozhodnutí příslušného orgánu od postoje Komise liší, tento orgán do dvou měsíců od obdržení postoje Komise předloží a zveřejní důvody svého rozhodnutí spolu se svým rozhodnutím a postojem Komise. Je-li daný plán změněn a je-li to na místě, příslušný orgán neprodleně zveřejní jeho pozměněné znění.
8. Dotčený příslušný orgán buď změní svůj plán preventivních opatření do tří měsíců od oznámení rozhodnutí Komise uvedeného v odst. 6 písm. b) bodě iii) a oznámí Komisi pozměněný plán, nebo jí sdělí důvody, proč s jejím rozhodnutím nesouhlasí. V případě neshody může Komise do dvou měsíců od obdržení odpovědi příslušného orgánu rozhodnout, že svou žádost změní nebo vezme zpět. Pokud Komise svou žádost potvrdí, musí dotčený příslušný orgán tento plán změnit do dvou měsíců od oznámení rozhodnutí Komise, přihlédnout přitom co nejvíce k doporučením Komise uvedeným v odst. 6 písm. b) bodě iii) a oznámit jej Komisi.
Komise při vypracovávání svého stanoviska k pozměněnému plánu, které musí být předloženo do dvou měsíců od oznámení od příslušného orgánu, informuje Koordinační skupinu pro otázky plynu a k jejím doporučením náležitě přihlíží. Dotčený příslušný orgán co nejvíce přihlíží ke stanovisku Komise a do dvou měsíců od obdržení tohoto stanoviska schválí a zveřejní výsledný pozměněný plán.
9. Důvěrnost obchodně citlivých informací musí být zachována.
Článek 5
Obsah národních a společných plánů preventivních opatření
1. Národní plány preventivních opatření a společné plány preventivních opatření musí obsahovat:
a)
výsledky posouzení rizik stanoveného v článku 9;
b)
opatření, objemy a kapacity nutné z hlediska splnění standardů pro infrastrukturu a standardů pro dodávky a jejich harmonogram, jak je uvedeno v článcích 6 a 8, případně včetně míry, do jaké mohou opatření na straně poptávky dostatečně a včas kompenzovat narušení dodávek plynu uvedené v čl. 6 odst. 2, určení jediné největší plynárenské infrastruktury společného zájmu v případě, kdy se uplatní čl. 6 odst. 3, a standard pro zvýšené dodávky plynu podle čl. 8 odst. 2;
c)
povinnosti uložené plynárenským podnikům a dalším příslušným subjektům, včetně povinností týkajících se bezpečného provozu plynárenských soustav;
d)
ostatní preventivní opatření, jako například opatření týkající se nutnosti lepšího propojení sousedících členských států a, je-li to vhodné, možnost diverzifikace tras přepravy plynu a zdrojů dodávek, k řešení zjištěných rizik s cílem zachovat dodávky plynu všem odběratelům v nejvyšší možné míře;
e)
tam, kde je to na místě, mechanismy spolupráce s jinými členskými státy zaměřené na vypracování a provádění společných plánů preventivních opatření a společných plánů pro stav nouze, jak je uvedeno v čl. 4 odst. 3;
f)
informace o stávajících a budoucích propojeních, včetně propojení, která umožňují přístup do plynárenské soustavy Unie, o přeshraničních tocích plynu, o přeshraničním přístupu ke skladovacím zařízením a o fyzické kapacitě pro přepravu plynu oběma směry (dále jen „obousměrná kapacita“), zejména v případě stavu nouze;
g)
informace o veškerých příslušných povinnostech veřejné služby, které se týkají zabezpečení dodávek plynu.
2. Celostátní plány preventivních opatření a společné plány preventivních opatření, zejména opatření ke splnění standardu pro infrastrukturu stanoveného v článku 6, musí zohledňovat desetiletý plán rozvoje sítě pro celou Unii vypracovaný sítí ENTSO pro zemní plyn podle čl. 8 odst. 10 nařízení (ES) č. 715/2009.
3. Plány preventivních opatření a společné plány preventivních opatření musí být založeny především na tržních opatřeních a zohledňovat hospodářský dopad, účinnost a účelnost opatření, vliv na fungování vnitřního trhu s energií a dopad na životní prostředí a na odběratele a nesmějí představovat nepřiměřenou zátěž pro plynárenské podniky ani mít nepříznivý dopad na fungování vnitřního trhu s plynem.
4. Pokud okolnosti nevyžadují častější aktualizace, musí být vnitrostátní plány preventivních opatření a společné plány preventivních opatření aktualizovány každé dva roky a musí odrážet aktualizované posouzení rizik,. Před schválením aktualizovaného plánu probíhají konzultace mezi příslušnými orgány podle čl. 4 odst. 2.
Článek 6
Standard pro infrastrukturu
1. Členské státy, nebo pokud tak členský stát stanoví, příslušný orgán zajistí přijetí nezbytných opatření, aby v případě narušení jediné největší plynárenské infrastruktury měla zbývající infrastruktura stanovená na základě vzorce N-1 uvedeného v bodě 2 přílohy I, do 3. prosince 2014 kapacitu dodávat nezbytný objem plynu pro uspokojení celkové poptávky po plynu v oblasti výpočtu v den výjimečně vysoké poptávky po plynu, ke které dochází statisticky jednou za dvacet let, aniž je dotčen odstavec 2 tohoto článku. Tím nejsou dotčeny povinnosti provozovatelů plynárenské soustavy učinit tam, kde je to vhodné a nutné, odpovídající investice, ani povinnosti provozovatelů přepravní soustavy stanovené ve směrnici 2009/73/ES a v nařízení (ES) č. 715/2009.
2. Povinnost zajistit, aby měla zbývající infrastruktura kapacitu uspokojit celkovou poptávku po plynu, jak je uvedeno v odstavci 1, se též považuje za splněnou, pokud příslušný orgán v plánu preventivních opatření prokáže, že narušení dodávek lze dostatečně a včas nahradit vhodnými tržními opatřeními na straně poptávky. Za tímto účelem se použije vzorec uvedený v bodě 4 přílohy I.
3. Na základě posouzení rizik uvedeného v článku 9 mohou dotčené příslušné orgány, je-li to vhodné, rozhodnout, že povinnost uvedená v odstavci 1 tohoto článku musí být splněna na regionální úrovni, a nikoli na úrovni členského státu. V tomto případě se vypracují společné plány preventivních opatření podle čl. 4 odst. 3. Použije se bod 5 přílohy I.
4. Každý příslušný orgán po konzultaci s příslušnými plynárenskými podniky neprodleně vyrozumí Komisi o každém případě nedodržení povinností uvedených v odstavci 1 a informuje ji o důvodech tohoto nedodržení.
5. Provozovatelé přepravní soustavy co nejdříve a nejpozději 3. prosince 2013 umožní permanentní obousměrnou kapacitu ve všech přeshraničních propojeních mezi členskými státy, kromě případů, kdy:
a)
se jedná o připojení k těžebním zařízením, zařízením na zkapalněný zemní plyn (LNG) či distribučním soustavám nebo
b)
byla udělena výjimka podle článku 7.
Do 3. prosince 2013 přizpůsobí provozovatelé přepravních soustav fungování jejich částí nebo soustav jako celku, aby byl v místě přeshraničních propojení možný fyzický tok plynu oběma směry.
6. Pokud v místě určitého přeshraničního propojení již existuje obousměrná kapacita nebo se právě buduje, je povinnost uvedená v prvním pododstavci odstavce 5 považována v místě tohoto propojení za splněnou, ledaže jeden nebo více členských států požadují z důvodu zabezpečení dodávek plynu rozšíření kapacity. Pokud je vznesen požadavek na rozšíření kapacity, použije se postup stanovený v článku 7.
7. Členské státy, nebo pokud tak členský stát stanoví, příslušný orgán zajistí, že jako první krok je vždy transparentním, podrobným a nediskriminačním způsobem prozkoumán trh, aby se zjistilo, zda trh vyžaduje investice do infrastruktury, které jsou nutné ke splnění povinností stanovených v odstavcích 1 a 5.
8. Národní regulační orgány zohlední účelně vynaložené náklady na splnění povinností stanovených v odstavci 1 a náklady na umožnění permanentní obousměrné kapacity tím, že poskytnou přiměřené pobídky při stanovování nebo schvalování sazeb nebo metodik v souladu s čl. 41 odst. 8 směrnice 2009/73/ES a článkem 13 nařízení (ES) č. 715/2009. Pokud trh nevyžaduje investice k umožnění obousměrné kapacity nebo vzniknou-li touto investicí náklady ve více než jednom členském státě anebo v jednom členském státě tak, že prospěch z nich má jeden nebo několik dalších členských států, rozhodnou o rozložení nákladů společně národní regulační orgány všech dotčených členských států, a to před přijetím jakéhokoli rozhodnutí o dané investici. Při rozhodování o rozložení nákladů se přihlíží zejména k tomu, jakým způsobem se investice do infrastruktury podílejí na větší bezpečnosti dodávek plynu do příslušných členských států. Použije se čl. 8 odst. 1 nařízení (ES) č. 713/2009.
9. Příslušný orgán zajistí, aby jakákoli nová přepravní infrastruktura přispívala k zajištění bezpečnosti dodávek plynu na základě rozvoje důkladně propojené sítě, případně včetně dostatečného počtu hraničních vstupních a výstupních bodů, a to v závislosti na požadavcích trhu a zjištěných rizicích. Příslušný orgán podle potřeby v posouzení rizik uvede, kde se vyskytují problematická místa a zda jsou vstupní kapacity a infrastruktury jednotlivých členských států, zejména přepravní soustavy, schopny přizpůsobit průtok plynu v daném státě scénáři narušení jediné největší plynárenské infrastruktury, z kterého se vycházelo při posuzování rizik.
10. Lucembursko, Slovinsko a Švédsko nejsou výjimečně povinny splnit povinnosti uvedené v odstavci 1 tohoto článku při zajištění dodávky plynu chráněným zákazníkům podle článku 8, ale usilují o jejich splnění. Tato výjimka platí, pokud:
a)
v případě Lucemburska má tento členský stát alespoň dvě propojení s jinými členskými státy, alespoň dva různé zdroje dodávek plynu a žádné zařízení na skladování plynu ani zařízení na LNG na svém území;
b)
v případě Slovinska má tento členský stát alespoň dvě propojení s jinými členskými státy, alespoň dva různé zdroje dodávek plynu a žádné zařízení na skladování plynu ani zařízení na LNG na svém území;
c)
v případě Švédska tento členský stát nepřepravuje na svém území plyn do jiného členského státu a jeho vlastní roční hrubá spotřeba plynu nedosahuje 2 milionů tun ropného ekvivalentu a představuje méně než 5 % celkové primární spotřeby energie.
Tyto tři členské státy zajistí transparentním, podrobným a nediskriminačním způsobem pravidelné hodnocení trhu z hlediska investic do infrastruktury a výsledky tohoto hodnocení zveřejní.
Členské státy uvedené v prvním pododstavci informují Komisi o veškerých změnách podmínek uvedených ve zmíněném pododstavci. Výjimka stanovená v prvním pododstavci pozbývá platnosti, jestliže alespoň jedna z těchto podmínek již není splněna.
Každý z členských států uvedených v prvním pododstavci předá Komisi do 3. prosince 2018 zprávu, v níž bude popsána situace z hlediska příslušných podmínek uvedených ve zmíněném pododstavci a možnosti splnění povinností stanovených v odstavci 1, a to s přihlédnutím k hospodářským důsledkům splnění standardu pro infrastrukturu, výsledkům hodnocení trhu a vývoje trhu s plynem a projektům plynárenské infrastruktury v daném regionu. Na základě této zprávy, a pokud jsou i nadále splněny příslušné podmínky uvedené v prvním pododstavci tohoto odstavce, může Komise rozhodnout, že výjimka stanovená v prvním pododstavci může platit po dobu dalších čtyř let. V případě kladného rozhodnutí se postup stanovený v tomto pododstavci opakuje každé čtyři roky.
Článek 7
Postup pro umožnění obousměrné kapacity či pro žádost o udělení výjimky
1. Pro každé přeshraniční propojení mezi členskými státy kromě členských států, na něž se vztahuje výjimka podle čl. 6 odst. 5 písm. a), a kromě případů, kdy obousměrná kapacita již existuje nebo se právě buduje a kdy ani jeden členský stát nepožádal z důvodu bezpečnosti dodávek plynu o rozšíření kapacity, musí provozovatelé přepravních soustav po konzultaci se všemi dalšími dotčenými provozovateli přepravních soustav do 3. března 2012 předložit svým členským státům,nebo pokud tak členské státy stanoví, jejich příslušným orgánům nebo regulačním orgánům (v tomto článku společně jen „dotčené orgány“):
a)
návrh na vybudování obousměrné kapacity co do zpětného toku plynu (dále jen „kapacita zpětného toku“) nebo
b)
žádost o udělení výjimky z povinnosti umožnit obousměrnou kapacitu.
2. Návrh na vybudování kapacity zpětného toku nebo žádost o udělení výjimky podle odstavce 1 se musí zakládat na hodnocení požadavků trhu, prognózách ohledně poptávky a nabídky, technické proveditelnosti, nákladech na vybudování kapacity zpětného toku, včetně následného zvýšení kapacity přepravní soustavy, a na přínosu pro zajištění bezpečnosti dodávky plynu, přičemž. tam, kde je to vhodné, přihlížejí k tomu nakolik může kapacita zpětného toku spolu s dalšími možnými opatřeními přispět ke splnění standardu pro infrastrukturu stanoveného v článku 6 členskými státy, které mají prospěch z kapacity zpětného toku.
3. Dotčený orgán, kterému je předložen návrh nebo žádost o udělení výjimky, neprodleně vyrozumí dotčené orgány jiných členských států, které by podle posouzení rizik mohly mít prospěch z kapacity zpětného toku, a Komisi o daném návrhu nebo žádosti. Uvedený orgán poskytne dotčeným orgánům a Komisi možnost vydat do čtyř měsíců od tohoto vyrozumění stanovisko.
4. Na základě kritérií uvedených v odstavci 2 a posouzení rizik provedené v souladu s článkem 9, dotčený orgán do dvou měsíců od konce období uvedeného v odstavci 3 tohoto článku co nejvíce přihlédne ke stanoviskům obdrženým podle odstavce 3 tohoto článku a k hlediskům, které nejsou čistě ekonomické povahy, jako je zajištění bezpečnosti dodávek plynu a přispění k vnitřnímu trhu s plynem, a:
a)
udělí výjimku, pokud by kapacita zpětného toku nevedla k podstatně větší bezpečnosti dodávek plynu v žádném členském státě či regionu nebo pokud by byly investiční náklady podstatně vyšší než předpokládaný prospěch pro bezpečnost dodávek plynu, nebo
b)
přijme návrh na vybudování kapacity zpětného toku, nebo
c)
požádá provozovatele přepravní soustavy, aby svůj návrh přepracoval.
Dotčený orgán oznámí své rozhodnutí Komisi co nejdříve spolu s veškerými příslušnými informacemi o důvodech tohoto rozhodnutí, včetně stanovisek obdržených podle odstavce 3 tohoto článku. Dotčené orgány se vynasnaží zajistit, aby si rozhodnutí, která se týkají stejných propojení nebo propojených plynovodů a která na sobě vzájemně závisejí, vzájemně neodporovala.
5. Komise může do dvou měsíců od obdržení tohoto oznámení a v případě rozporu mezi rozhodnutím dotčeného orgánu a stanovisky jiných dotčených orgánů, kterých se to týká, požádat dotčený orgán o změnu rozhodnutí. Pokud si Komise vyžádá doplňující informace, může být tato lhůta prodloužena o jeden měsíc. Veškeré návrhy Komise, které požadují změnu rozhodnutí dotčeného orgánu, se musí zakládat na prvcích a kritériích uvedených v odstavci 2 a odst. 4 prvním pododstavci písm. a) a přihlížet k důvodům, z nichž vychází rozhodnutí dotčeného orgánu. Dotčený orgán žádosti vyhoví tím, že ve lhůtě čtyř týdnů své rozhodnutí změní. Pokud se Komise v uvedené dvouměsíční lhůtě nevyjádří, má se za to, že vůči rozhodnutí dotyčného orgánu nemá námitky.
6. Vyplývá-li z výsledků posouzení rizik provedené podle článku 9, že je nutná další kapacita zpětného toku, opakuje se na žádost provozovatele přepravní soustavy, dotčeného orgánu nebo Komise postup stanovený v odstavcích 1 až 5 tohoto článku.
7. Komise a dotčený orgán vždy zachovávají důvěrnost obchodně citlivých informací.
Článek 8
Standard pro dodávky
1. Příslušný orgán uloží plynárenským podnikům, které určí, povinnost přijmout opatření pro zajištění dodávek plynu chráněným zákazníkům členského státu v těchto případech:
a)
při mimořádných teplotních hodnotách v průběhu sedmidenního období poptávkových špiček, ke kterým dochází statisticky jednou za dvacet let;
b)
v období výjimečně vysoké poptávky po plynu v délce nejméně 30 dní, ke kterým dochází statisticky jednou za dvacet let, a
c)
v období v délce nejméně 30 dní v případě narušení jediné největší plynárenské infrastruktury za průměrných zimních podmínek.
Příslušný orgán určí plynárenské podniky uvedené v prvním pododstavci do 3. června 2012.
2. Standard pro zvýšené dodávky plynu nad 30 dní pro období uvedená v odst. 1 písm. b) a c) nebo jakékoli další povinnosti stanovené z důvodu zabezpečení dodávek plynu vycházejí z posouzení rizik uvedeného v článku 9, jsou předmětem plánu preventivních opatření a:
a)
musí být v souladu s čl. 3 odst. 6;
b)
nesmějí vést k nepřiměřenému narušení hospodářské soutěže ani poškozovat fungování vnitřního trhu s plynem;
c)
nesmějí mít nepříznivý vliv na schopnost kteréhokoli členského státu zásobovat v případě stavu nouze na vnitrostátní úrovni, na úrovni Unie nebo na regionální úrovni anebo své chráněné zákazníky podle tohoto článku a
d)
musí splňovat kritéria stanovená v čl. 11 odst. 5 v případě stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni.
Příslušný orgán v plánu preventivních opatření a plánu pro stav nouze v duchu solidarity stanoví, jak by bylo možné v případě stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni dočasně snížit zvýšený standard pro dodávky plynu nebo omezit další povinnosti uložené plynárenským podnikům.
3. Po obdobích, která příslušný orgán stanoví v souladu s odstavci 1 a 2, nebo za nepříznivějších podmínek, než jaké jsou uvedeny v odstavci 1, se příslušný orgán a plynárenské podniky vynasnaží v co nejvyšší míře zachovat dodávky plynu, zejména chráněným zákazníkům.
4. Povinnosti uložené plynárenským podnikům ke splnění standardu pro dodávky podle tohoto článku nesmějí být diskriminující ani představovat pro tyto podniky neúměrnou zátěž.
5. Plynárenské podniky mohou případně tyto povinnosti splnit na regionální úrovni nebo na úrovni Unie. Příslušný orgán nepožaduje splnění standardů uvedených v tomto článku pouze na základě infrastruktury umístěné v jeho územní působnosti.
6. Příslušný orgán zajistí, aby podmínky pro dodávky chráněným zákazníkům byly stanoveny, aniž by bylo dotčeno řádné fungování vnitřního trhu s plynem a za cenu zohledňující tržní hodnotu těchto dodávek.
Článek 9
Posouzení rizik
1. Každý příslušný orgán do 3. prosince 2011 plně posoudí na základě následujících společných prvků rizika ovlivňující bezpečnost dodávek plynu ve svém členském státě:
a)
uplatněním standardů uvedených v článcích 6 a 8, které ukazují výpočet vzorce N-1, použité předpoklady, včetně předpokladů pro výpočet vzorce N-1 na regionální úrovni, a údaje nutné pro tento výpočet;
b)
zvážením všech významných vnitrostátních a regionálních okolností, zejména velikosti trhu, konfigurace soustavy, skutečných toků plynu, včetně odtoku plynu z daného členského státu, kapacity fyzického toku plynu oběma směry, včetně možné budoucí nutnosti zvýšení kapacity přepravní soustavy, přítomnosti těžby a skladování a úlohy plynu ve skladbě zdrojů energie, zejména s ohledem na dálkové vytápění a výrobu elektřiny a na fungování průmyslových odvětví, a hledisek bezpečnosti dodávek a kvality plynu;
c)
simulací různých scénářů výjimečně vysoké poptávky po plynu a narušení dodávek, jako například poruchy hlavních přepravních infrastruktur, zásobníků nebo terminálů LNG a narušení dodávek od dodavatelů ze třetích zemí, s přihlédnutím k jejich výskytu v minulosti a pravděpodobnosti, ročnímu období, četnosti a době trvání jejich výskytu, případným geopolitickým rizikům, jakož i hodnocením pravděpodobných důsledků těchto scénářů;
d)
určením interakce a korelace rizik s ostatními členskými státy, mimo jiné otázky propojení, přeshraničních dodávek, přeshraničního přístupu ke skladovacím zařízením a obousměrné kapacity;
e)
přihlédnutím k maximální propojovací kapacitě všech hraničních vstupních a výstupních bodů.
2. V případě použití čl. 4 odst. 3 vypracují dotčené příslušné orgány společné posouzení rizik také na regionální úrovni.
3. Plynárenské podniky, průmysloví odběratelé plynu, příslušné organizace zastupující zájmy domácností a průmyslových odběratelů plynu, členské státy a národní regulační orgán není-li příslušným orgánem, spolupracují s příslušným orgánem a poskytují mu na požádání veškeré nezbytné informace pro posouzení rizik.
4. Posouzení rizik se poprvé aktualizuje nejpozději 18 měsíců po přijetí plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze uvedených v článku 4, a poté každé dva roky před 30. zářím daného roku, pokud okolnosti nevyžadují jeho častější aktualizaci. Posouzení rizik přihlíží k pokroku, jehož bylo dosaženo v oblasti investic nutných z hlediska splnění standardu pro infrastruktury uvedeného v článku 6, a k obtížím, s nimiž se jednotlivé členské státy setkaly při zavádění nových alternativních řešení.
5. Posouzení rizik, včetně jeho aktualizovaných verzí, se neprodleně poskytne Komisi.
Článek 10
Plán pro stav nouze a krizové úrovně
1. Plány pro stav nouze a společné plány pro stav nouze:
a)
vycházejí z krizových úrovní vymezených v odstavci 3;
b)
vymezují úlohu a povinnosti plynárenských podniků a průmyslových odběratelů plynu, včetně důležitých výrobců elektřiny, s přihlédnutím k tomu, do jaké míry jsou ovlivněny případným narušením dodávek plynu, a jejich interakci s příslušnými orgány a případně i s národními regulačními orgány na každé z krizových úrovní definovaných v odstavci 3;
c)
vymezují úlohu a povinnosti příslušných orgánů a dalších subjektů, které byly pověřeny úkoly podle čl. 2 bodu 2, na každé z krizových úrovní vymezených v odstavci 3 tohoto článku;
d)
zajišťují, aby měly plynárenské podniky a průmysloví odběratelé dostatečnou možnost reagovat na každé z krizových úrovní;
e)
stanoví, pokud je to vhodné, opatření a kroky, které je třeba přijmout s cílem zmírnit možný dopad narušení dodávek plynu na dálkové vytápění a na dodávky elektřiny vyráběné z plynu;
f)
stanoví podrobné postupy a opatření, kterými je nutno se řídit na každé krizové úrovni, včetně odpovídajících systémů týkajících se informačních toků;
g)
určí krizového manažera nebo skupinu a vymezí jeho úlohu;
h)
stanoví podíl tržních opatření, zejména opatření uvedených v příloze II na řešení situace na úrovni výstrahy a zmírňování situace ve stavu nouze;
i)
stanoví podíl jiných než tržních opatření, zejména opatření uvedených v příloze III, která se plánují nebo mají být provedena ve stavu nouze, a posoudí, v jaké míře je použití těchto jiných než tržních opatření zapotřebí k řešení krize, posoudí jejich účinky a vymezí postupy pro jejich provádění, přičemž zohledňují, že jiná než tržní opatření se mají použít, pouze pokud samotná tržní opatření již nemohou zajistit dodávky plynu především chráněným zákazníkům;
j)
obsahují popis použitých mechanismů pro spolupráci s ostatními členskými státy na všech krizových úrovních;
k)
upřesňují zpravodajské povinnosti, které jsou plynárenským podnikům uloženy na úrovni výstrahy a ve stavu nouze;
l)
stanoví seznam předem vymezených opatření pro poskytnutí plynu v případě stavu nouze, včetně obchodních dohod mezi stranami zapojenými do těchto opatření, a případně mechanismů kompenzace pro plynárenské podniky, s řádným ohledem na důvěrnost citlivých údajů. Tato opatření mohou zahrnovat přeshraniční dohody mezi členskými státy nebo plynárenskými podniky.
2. Nevyžadují-li okolnosti častější aktualizace, jsou národní plán pro stav nouze a společný plán pro stav nouze aktualizovány každé dva roky a musejí odrážet aktualizované posouzení rizik. Před přijetím aktualizovaných plánů probíhají konzultace mezi příslušnými orgány podle čl. 4 odst. 2.
3. Třemi hlavními krizovými úrovněmi jsou:
a)
úroveň včasného varování (včasné varování): pokud existují konkrétní, závažné a spolehlivé informace, že může dojít k situaci, která pravděpodobně povede k podstatnému zhoršení situace v oblasti dodávek plynu a k vyhlášení úrovně výstrahy či stavu nouze; úroveň včasného varování může být spuštěna mechanismem včasného varování;
b)
úroveň výstrahy (výstraha): pokud dojde k narušení dodávek nebo vznikne výjimečně vysoká poptávka po plynu, která vede k podstatnému zhoršení situace v oblasti dodávek plynu, ale trh je stále schopen se vypořádat s tímto narušením dodávek nebo zvýšenou poptávkou, aniž by bylo potřeba přijmout jiná než tržní opatření;
c)
úroveň stavu nouze (stav nouze): v případě výjimečně vysoké poptávky po plynu, závažného narušení jeho dodávek nebo jiného podstatného zhoršení situace v oblasti dodávek plynu a v případě, že byla uplatněna veškerá vhodná tržní opatření, avšak dodávky plynu nepostačují k tomu, aby pokryly zbývající poptávku po plynu, takže je nutné dodatečně přistoupit k jiným než tržním opatřením přijatým zejména s cílem zajistit dodávky plynu chráněným zákazníkům podle článku 8.
4. Národní plány pro stav nouze a společné plány pro stav nouze zajistí, aby byl v případě stavu nouze zachován v souladu s nařízením (ES) č. 715/2009 přeshraniční přístup k infrastruktuře, pokud je to technicky možné a bezpečné. Plány musí být v souladu s čl. 3 odst. 6 tohoto nařízení a nesmějí zavádět žádné opatření, které by nepřiměřeně omezovalo přeshraniční tok plynu.
5. Pokud příslušný orgán vyhlásí kteroukoli z krizových úrovní uvedených v odstavci 3, okamžitě uvědomí Komisi a poskytne jí veškeré nezbytné informace, zejména informace o opatřeních, která hodlá přijmout. V případě stavu nouze, který může vést k žádosti o pomoc od Unie a jejích členských států, to příslušný orgán dotyčného členského státu neprodleně oznámí Monitorovacímu a informačnímu středisku civilní ochrany Komise.
6. Pokud příslušný orgán vyhlásí stav nouze, musí se řídit předem vymezenými opatřeními podle plánu pro stav nouze a okamžitě Komisi informovat zejména o opatřeních, která hodlá uskutečnit podle odstavce 1. V řádně odůvodněných mimořádných případech však může příslušný orgán přijímat opatření, která se od plánu pro stav nouze odchylují. Příslušný orgán okamžitě informuje Komisi o veškerých takových opatřeních a odůvodní je.
7. Členské státy a zejména příslušné orgány zajistí, aby:
a)
nebyla zavedena žádná opatření, která by mohla kdykoli nepřiměřeně omezovat tok plynu na vnitřním trhu;
b)
nebyla zavedena žádá opatření, která by mohla závažným způsobem ohrozit situaci v oblasti dodávek plynu v jiném členském státě, a
c)
byl v souladu s nařízením (ES) č. 715/2009 zachován přeshraniční přístup k infrastruktuře, pokud je to technicky možné a bezpečné, v souladu s plánem pro stav nouze.
8. Komise co nejdříve a nejpozději do pěti dnů od obdržení informací od příslušného orgánu uvedeného v odstavci 5 ověří, zda je vyhlášení stavu nouze oprávněné podle odst. 3 písm. c) a zda se přijatá opatření co nepřesněji řídí kroky stanovenými v plánu pro stav nouze, nepředstavují pro plynárenské podniky neúměrnou zátěž a jsou v souladu s odstavcem 7. Komise může na žádost příslušného orgánu, plynárenských podniků nebo z vlastního podnětu požádat příslušný orgán, aby změnil opatření, která jsou v rozporu s podmínkami stanovenými v odstavci 7 a v první větě tohoto odstavce. Komise může rovněž příslušný orgán požádat, aby odvolal vyhlášení stavu nouze, pokud podle Komise není podle odst. 3 písm. c) oprávněné nebo již přestalo být oprávněné.
Příslušný orgán změní svá opatření do tří dnů od oznámení žádosti Komise a oznámí to Komisi, nebo Komisi uvede důvody, proč s žádostí nesouhlasí. V tomto případě může Komise do tří dnů svou žádost změnit nebo ji vzít zpět anebo svolat schůzku s dotčeným příslušným orgánem nebo případně příslušnými orgány, a pokud to považuje za nutné, i s Koordinační skupinou pro otázky plynu, aby s nimi záležitost projednala. Komise svou žádost o změnu příslušných opatření podrobně odůvodní. Příslušný orgán ke stanovisku Komise náležitě přihlédne. Pokud se konečné rozhodnutí příslušného orgánu liší od stanoviska Komise, příslušný orgán své rozhodnutí odůvodní.
Článek 11
Reakce na stav nouze na úrovni Unie a na regionální úrovni
1. Komise může na žádost příslušného orgánu, který vyhlásil stav nouze, a na základě ověření podle čl. 10 odst. 8 vyhlásit stav nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni pro zvláště postižený zeměpisný region. Na žádost nejméně dvou příslušných orgánů, které vyhlásily stav nouze, a na základě ověření podle čl. 10 odst. 8, a pokud důvody pro tento stav nouze spolu souvisejí, Komise vyhlásí podle potřeby stav nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni. Ve všech případech zjistí Komise za použití nejvhodnějších prostředků komunikace pro danou situaci názory ostatních příslušných orgánů a náležitě zohlední všechny relevantní informace, které od nich získá. Když Komise usoudí, že důvody pro stav nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni již neopodstatňují vyhlášení stavu nouze, vyhlásí konec stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni. Ve všech případech Komise uvede důvody svého rozhodnutí a uvědomí o něm Radu.
2. Komise svolá Koordinační skupinu pro otázky plynu, jakmile vyhlásí stav nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni. Během takového stavu nouze může Komise na žádost nejméně tří členských států omezit účast v Koordinační skupině pro otázky plynu na celé schůzce nebo její části na zástupce členských států a příslušné orgány.
3. V případě stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni, jak je uvedeno v odstavci 1, Komise koordinuje opatření příslušných orgánů a plně zohlední relevantní informace Koordinační skupiny pro otázky plynu a výsledky konzultací s ní. Komise zejména
a)
zajistí výměnu informací;
b)
zajistí konzistentnost a účinnost opatření na úrovni členského státu a regionu ve vztahu k Unii;
c)
koordinuje opatření vůči třetím zemím.
4. Komise může svolat skupinu pro krizové řízení složenou z krizových manažerů členských států, jichž se stav nouze týká uvedených v čl. 10 odst. 1 písm. g). Komise může po dohodě s krizovými manažery přizvat k účasti další zúčastněné subjekty. Komise zajistí, aby Koordinační skupina pro otázky plynu byla o činnosti skupiny pro krizové řízení pravidelně informována.
5. Členské státy a zejména příslušné orgány zajistí, aby:
a)
nebyla zavedena žádná opatření, která by mohla kdykoli nepřiměřeně omezovat tok plynu na vnitřním trhu, zejména tok plynu na postižené trhy;
b)
nebyla zavedena žádná opatření, která by mohla závažným způsobem ohrozit situaci v oblasti dodávek plynu v jiném členském státě; a
c)
byl v souladu s nařízením (ES) č. 715/2009 zachován přeshraniční přístup k infrastruktuře, pokud je to technicky možné a bezpečné, v souladu s plánem pro stav nouze.
6. Pokud Komise na žádost příslušného orgánu nebo plynárenského podniku nebo z vlastního podnětu shledá, že v rámci stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni je opatření učiněné členským státem nebo příslušným orgánem nebo chování plynárenského podniku v rozporu s odstavcem 5, požádá daný členský stát nebo příslušný orgán, aby své opatření změnil nebo aby učinil opatření, která zajistí soulad s odstavcem 5, a svou žádost odůvodní. Náležitá pozornost musí být věnována nutnosti zajistit nepřetržitý bezpečný provoz plynárenské soustavy.
Členský stát nebo příslušný orgán změní své opatření do tří dnů od oznámení žádosti Komise a oznámí to Komisi, nebo Komisi uvede důvody, proč s žádostí nesouhlasí. V tom případě může Komise svou žádost do tří dnů změnit nebo vzít zpět anebo svolat schůzku s členským státem nebo příslušným orgánem, a pokud to považuje za nutné, i s Koordinační skupinou pro otázky plynu, aby s nimi záležitost projednala. Komise svou žádost o jakoukoli změnu opatření podrobně odůvodní. Členský stát a příslušný orgán ke stanovisku Komise náležitě přihlédnou. Pokud se konečné rozhodnutí příslušného orgánu nebo členského státu liší od stanoviska Komise, příslušný orgán nebo členský stát své rozhodnutí odůvodní.
7. Komise po konzultaci s Koordinační skupinou pro otázky plynu vytvoří stálý rezervní seznam pro monitorovací pracovní skupinu složenou z odborníků z odvětví a zástupců Komise. V případě potřeby může tato monitorovací pracovní skupina zahájit činnost mimo Unii a ve spolupráci s dodavatelskými a tranzitními třetími zeměmi sledovat toky plynu do Unie a podávat o nich zprávy.
8. Příslušný orgán poskytne Monitorovacímu a informačnímu středisku civilní ochrany Komise informace o případné potřebě pomoci. Monitorovací a informační středisko civilní ochrany posoudí celkovou situaci a poskytne poradenství ohledně pomoci, která by měla být poskytnuta nejvíce postiženým členským státům a případně i třetím zemím.
Článek 12
Koordinační skupina pro otázky plynu
1. Zřizuje se Koordinační skupina pro otázky plynu s cílem usnadnit koordinaci opatření v oblasti zabezpečení dodávek plynu. Skupina se skládá ze zástupců členských států, zejména jejich příslušných orgánů, a agentury, sítě ENTSO pro zemní plyn a subjektů zastupujících dotyčné odvětví a ze zástupců relevantních odběratelů. Komise po konzultaci s členskými státy rozhodne o složení skupiny tak, aby byla zaručena její plná reprezentativnost. Skupině předsedá Komise. Skupina přijme svůj jednací řád.
2. V souladu s tímto nařízením je Koordinační skupina pro otázky plynu konzultována a poskytuje Komisi pomoc v oblasti:
a)
bezpečnosti dodávek plynu, a to kdykoli a zvláště za stavu nouze;
b)
všech informací, které mají význam pro dodávky plynu na úrovni celostátní, regionální a úrovni Unie;
c)
osvědčených postupů a možných pokynů pro všechny dotčené subjekty;
d)
úrovně zabezpečení dodávek, srovnávacích kritérií a metodik posuzování;
e)
celostátních, regionálních a unijních scénářů a testování úrovní připravenosti;
f)
posouzení plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze a provádění opatření v nich stanovených;
g)
koordinace opatření pro řešení stavu nouze v rámci Unie, se třetími zeměmi, které jsou stranami Smlouvy o energetickém společenství, a s jinými třetími zeměmi;
h)
pomoci, kterou potřebují nejvíce postižené členské státy.
3. Komise svolává Koordinační skupinu pro otázky plynu pravidelně a sděluje jí informace, které obdržela od příslušných orgánů, přičemž zachová důvěrnost obchodně citlivých informací.
Článek 13
Výměna informací
1. Mají-li členské státy v současnosti povinnosti veřejné služby, které se týkají zajištění bezpečnosti dodávek plynu, zveřejní je do 3. ledna 2011. Všechny následné aktualizace nebo další povinnosti veřejné služby, které se týkají zajištění bezpečnosti dodávek plynu, se rovněž zveřejní, jakmile je členské státy přijmou.
2. Během stavu nouze zpřístupní dotyčné plynárenské podniky příslušnému orgánu každodenně zejména tyto informace:
a)
denní poptávku po plynu a prognózy nabídky na další tři dny;
b)
tok plynu za den ve všech hraničních vstupních a výstupních bodech, jakož i ve všech místech připojení zařízení na těžbu, zásobníku či terminálu LNG k síti, vyjádřený v milionech m3/den;
c)
období, vyjádřené počtem dnů, po které se předpokládá, že lze zajistit dodávky plynu chráněným zákazníkům.
3. Komise je v případě stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni oprávněna požádat příslušný orgán, aby jí neprodleně poskytl přinejmenším:
a)
informace stanovené v odstavci 2;
b)
informace o plánovaných opatřeních, která se mají uskutečnit, a opatřeních, která již provedl příslušný orgán s cílem zmírnit stav nouze, jakož i informace o jejich účinnosti;
c)
podané žádosti o dodatečná opatření, která mají uskutečnit další příslušné orgány;
d)
opatření provedená na žádost jiných příslušných orgánů.
4. Příslušné orgány a Komise zachovávají důvěrnost obchodně citlivých informací.
5. Po skončení stavu nouze příslušný orgán co nejdříve a nejpozději šest týdnů po odvolání stavu nouze poskytne Komisi podrobné posouzení stavu nouze a účinnosti provedených opatření, včetně posouzení hospodářského dopadu stavu nouze, dopadu na odvětví elektroenergetiky a pomoci poskytnuté Unii a jejím členským státům nebo obdržené od Unie a jejích členských států. Toto posouzení se zpřístupní Koordinační skupině pro otázky plynu a zohlední se v aktualizacích plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze.
Komise provede analýzu hodnocení příslušných orgánů a její výsledky předloží v souhrnné podobě členským státům, Evropskému parlamentu a Koordinační skupině pro otázky plynu.
6. Aby mohla Komise posoudit situaci v oblasti zabezpečení dodávek na úrovni Unie:
a)
členské státy jí do 3. prosince 2011 sdělí stávající mezivládní dohody uzavřené se třetími zeměmi, které mají dopad na rozvoj plynárenských infrastruktur a dodávek plynu. Pokud členské státy uzavírají nové mezivládní dohody, která mají takový dopad, uvědomí o nich Komisi;
b)
v případě stávajících smluv do 3. prosince 2011 a dále v případě nových smluv nebo změny stávajících smluv plynárenské podniky oznámí dotčeným příslušným orgánům tyto podrobné údaje ke smlouvám uzavřeným s dodavateli ze třetích zemí na dobu delší než jeden rok:
i)
dobu trvání smlouvy,
ii)
celkové smluvní objemy, v ročním vyjádření a v průměrném objemu za měsíc,
iii)
smluvně dohodnuté nejvyšší denní objemy pro případ vyhlášení výstrahy nebo stavu nouze,
iv)
smluvená místa dodávek.
Příslušný orgán oznámí tyto údaje v souhrnné podobě Komisi. V případě uzavření nových smluv nebo změn stávajících smluv by měl být celý soubor údajů pravidelně znovu oznámen v souhrnné podobě. Příslušný orgán a Komise zajistí zachování důvěrnosti těchto informací.
Článek 14
Sledování ze strany Komise
Komise nepřetržitě sleduje opatření týkající se bezpečnosti dodávek plynu a podává o nich zprávy, a to zejména prostřednictvím každoročního hodnocení zpráv uvedených v článku 5 směrnice 2009/73/ES a informací o uplatňování článku 11 a čl. 52 odst. 1 uvedené směrnice a po zpřístupnění i informací poskytovaných v posouzeních rizik a v plánech preventivních opatření a plánech pro stav nouze vytvořených podle tohoto nařízení.
Komise do 3. prosince 2014 na základě zprávy uvedené v čl. 4 odst. 6 a po konzultaci s Koordinační skupinou pro otázky plynu:
a)
vypracuje závěry týkající se možných prostředků ke zlepšení zajištění bezpečnosti dodávek plynu na úrovni Unie, vyhodnotí možnost provedení posouzení rizik a vypracování plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze na úrovni Unie a podá Evropskému parlamentu a Radě zprávu o uplatňování tohoto nařízení, včetně pokroku učiněného v oblasti propojenosti trhu, a
b)
podá Evropskému parlamentu a Radě zprávu o celkové konzistentnosti plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze členských států a o tom, jak přispívají k solidaritě a připravenosti z pohledu Unie.
Zpráva podle potřeby obsahuje doporučení na zdokonalení tohoto nařízení.
Článek 15
Zrušení
Aniž jsou dotčeny závazky členských států týkající se lhůt pro provedení a použitelnost směrnice 2004/67/ES, zrušuje se uvedená směrnice s účinkem ke dni 2. prosince 2010, s výjimkou čl. 4 odst. 1 a 2, které se uplatňují do doby, než příslušný členský stát definuje chráněné zákazníky podle čl. 2 odst. 1 tohoto nařízení a určí plynárenské podniky podle č. 8 odst. 1 tohoto nařízení.
Bez ohledu na první pododstavec tohoto článku pozbývá čl. 4 odst. 1 a 2 směrnice 2004/67/ES platnosti dnem 3. června 2012.
Článek 16
Odchylka
Toto nařízení se nevztahuje na Maltu a na Kypr do té doby, dokud nebude na jejich území dodáván plyn. Pro Maltu a Kypr se lhůty stanovené v čl. 2 druhém pododstavci bodě 1, čl. 3 odst. 2, čl. 4 odst. 2 a 5, čl. 6 odst. 1 a 5, čl. 8 odst. 1, čl. 9 odst. 1 a čl. 13 odst. 6 písm. a) a b) použijí takto:
a)
v případě čl. 2 druhého pododstavce bodu 1, čl. 3 odst. 2, čl. 9 odst. 1 a čl. 13 odst. 6 písm. a) a b): 12 měsíců;
b)
v případě čl. 4 odst. 2 a čl. 8 odst. 1: 18 měsíců;
c)
v případě čl. 4 odst. 5: 24 měsíců;
d)
v případě čl. 6 odst. 5: 36 měsíců;
e)
v případě čl. 6 odst. 1: 48 měsíců
ode dne, kdy bude na jejich území poprvé dodán plyn.
Článek 17
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Ustanovení čl. 6 odst. 8, čl. 10 odst. 4 první věty a odst. 7 písm. c) a čl. 11 odst. 5 písm. c) se použijí ode dne 3. března 2011.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 20. října 2010.