ΑΠΌΦΑΣΗ αριθ. 661/2010/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 7ης Ιουλίου 2010
περί των προσανατολισμών της Ένωσης για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών
(αναδιατύπωση)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 172 πρώτο εδάφιο,
την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αφού ζητήθηκε η γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η απόφαση αριθ. 1692/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1996, περί των κοινοτικών προσανατολισμών για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (3), έχει επανειλημμένα τροποποιηθεί (4) ουσιωδώς. Ως εκ τούτου, επ’ ευκαιρία των νέων τροποποιήσεων, είναι σκόπιμη η αναδιατύπωση της εν λόγω απόφασης για λόγους σαφήνειας.
(2)
Η δημιουργία και η ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων συμβάλλουν στην υλοποίηση σημαντικών στόχων της Ένωσης, όπως η καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και η ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.
(3)
Η δημιουργία και η ανάπτυξη, σε όλη την Ένωση, διευρωπαϊκών δικτύων στον τομέα των μεταφορών έχουν επίσης ως ειδικούς στόχους τη διασφάλιση συνεχούς κινητικότητας για τα πρόσωπα και τα αγαθά υπό τις καλύτερες δυνατές κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες ως και συνθήκες ασφαλείας, καθώς και την ενσωμάτωση όλων των μέσων μεταφοράς σε ένα ενιαίο σύνολο, λαμβάνοντας υπόψη τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα. Η δημιουργία απασχόλησης είναι μία από τις πιθανές συνέπειες του διευρωπαϊκού δικτύου.
(4)
Η αύξηση της κυκλοφορίας, ιδίως λόγω του αυξανομένου μεριδίου των βαρέων φορτηγών οχημάτων, έχει προκαλέσει την αύξηση της κυκλοφοριακής συμφόρησης και των σημείων συμφόρησης σε διεθνείς διαδρόμους μεταφορών. Προκειμένου να διασφαλισθεί η διεθνής κινητικότητα εμπορευμάτων και επιβατών, απαιτείται να βελτιστοποιηθεί η δυναμικότητα του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών.
(5)
Η ναυσιπλοΐα μικρών αποστάσεων μπορεί, μεταξύ άλλων, να συμβάλει στην αποσυμφόρηση των χερσαίων οδών μεταφοράς.
(6)
Η ενσωμάτωση των δικτύων σε ευρωπαϊκή κλίμακα μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνον προοδευτικά βάσει της σύνδεσης των μέσων μεταφοράς, με στόχο την καλύτερη εκμετάλλευση των εγγενών πλεονεκτημάτων τους.
(7)
Τα σημεία διασύνδεσης, στα οποία περιλαμβάνονται οι θαλάσσιοι λιμένες, οι λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας και οι τερματικοί σταθμοί διατροπικών μεταφορών αποτελούν προϋπόθεση για την ενσωμάτωση των διαφόρων τρόπων μεταφοράς σε ένα δίκτυο διατροπικών μεταφορών.
(8)
Δεδομένου ότι οι στόχοι της προβλεπόμενης δράσης, ήτοι ο καθορισμός των γενικών γραμμών και των προτεραιοτήτων στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, είναι αδύνατον να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και δύνανται, συνεπώς, λόγω της ανάγκης συντονισμού των στόχων αυτών, να επιτευχθούν καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας του άρθρου 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας του ιδίου άρθρου, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.
(9)
Είναι αναγκαίο να προσδιοριστούν τα έργα κοινού ενδιαφέροντος που ανταποκρίνονται στους στόχους αυτούς και τα οποία εντάσσονται στις προτεραιότητες της δράσης όπως έχουν καθοριστεί. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη μόνον έργα που παρουσιάζουν δυνητικώς οικονομική βιωσιμότητα.
(10)
Είναι σκόπιμο τα έργα προτεραιότητας να ανακηρυχθούν έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ώστε να επικεντρωθεί σε αυτά η ενωσιακή χρηματοδότηση και να συσταθούν μηχανισμοί ενθάρρυνσης του συντονισμού μεταξύ κρατών μελών, με στόχο τη διευκόλυνση της υλοποίησης των εν λόγω έργων εντός του επιθυμητού χρονοδιαγράμματος.
(11)
Σύμφωνα με το άρθρο 170 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πολιτική για τα διευρωπαϊκά δίκτυα θα πρέπει να συμβάλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής εντός της Ένωσης. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να μεγιστοποιηθεί η συνεκτικότητα μεταξύ των προσανατολισμών της Ένωσης ως προς τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και του προγραμματισμού των συναφών χρηματοδοτικών μέσων που διατίθενται σε ενωσιακό επίπεδο.
(12)
Η εκ των υστέρων αξιολόγηση των έργων προτεραιότητας θα πρέπει να διευκολύνει τις μελλοντικές αναθεωρήσεις των προσανατολισμών και του καταλόγου έργων προτεραιότητας και θα πρέπει να συμβάλει στη βελτίωση των μεθόδων εκ των προτέρων αξιολόγησης που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη.
(13)
Ορισμένα δημόσια και ιδιωτικά σχέδια δυνάμενα να έχουν σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις πρέπει να εγκρίνονται μόνον αφού εκτιμηθούν εκ των προτέρων οι επιπτώσεις αυτές, τηρουμένης της ισχύουσας νομοθεσίας της Ένωσης.
(14)
Οι απαιτήσεις της προστασίας του περιβάλλοντος θα πρέπει να ενταχθούν στον καθορισμό και την εφαρμογή της πολιτικής της Ένωσης στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων, σύμφωνα με το άρθρο 11 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό συνεπάγεται την κατά προτεραιότητα προώθηση των υποδομών για περισσότερο φιλικούς προς το περιβάλλον τρόπους μεταφοράς, συγκεκριμένα τους σιδηροδρόμους, τις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων και την εσωτερική ναυσιπλοΐα.
(15)
Η αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σύμφωνα με την οδηγία 2001/42/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2001, σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων (5), πρέπει να διεξάγεται μελλοντικά για όλα τα σχέδια και προγράμματα που καταλήγουν σε έργα κοινού ενδιαφέροντος. Η χρηματοδότηση για τις υποδομές των μεταφορών θα πρέπει επίσης να εξαρτάται από την τήρηση των διατάξεων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της Ένωσης, ιδίως δε της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1985, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (6), της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (7) και της οδηγίας 2009/147/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2009, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (κωδικοποιημένη έκδοση) (8).
(16)
Στο πλαίσιο του γενικού στόχου της εξασφάλισης της βιώσιμης κινητικότητας των προσώπων και των εμπορευμάτων, είναι σκόπιμο να συσταθούν μηχανισμοί στήριξης της ανάπτυξης θαλασσίων αρτηριών μεταξύ κρατών μελών, ώστε να περιοριστεί η οδική συμφόρηση ή/και να βελτιωθεί η δυνατότητα πρόσβασης στις απόκεντρες και νησιωτικές περιοχές και στα απόκεντρα και νησιωτικά κράτη. Η σύσταση των μηχανισμών αυτών, πλαισιωμένη, μεταξύ άλλων, από διαδικασίες διαγωνισμών, θα πρέπει να είναι διαφανής και προσαρμοσμένη στις ανάγκες και δεν θα πρέπει να θίγει τις διατάξεις της Ένωσης περί ανταγωνισμού ή περί κρατικών συμβάσεων προμηθειών.
(17)
Η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των κρατών που μετέχουν σε έργα στον ίδιο άξονα ενδέχεται να είναι αναγκαία για να βελτιωθεί η αποδοτικότητα των επενδύσεων και να διευκολυνθεί ο συγχρονισμός των επενδύσεων και η διαμόρφωση της χρηματοδότησης.
(18)
Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλλει, ανά διετία, έκθεση για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης και πριν από το 2010 θα συντάξει έκθεση σχετικά με την πορεία των έργων προτεραιότητας και, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, θα προτείνει την τροποποίηση του καταλόγου των εν λόγω έργων.
(19)
Θα πρέπει να δοθεί σε μία επιτροπή η ειδική αρμοδιότητα να επικουρεί την Επιτροπή κατά την εξέταση της εφαρμογής και της ανάπτυξης των προσανατολισμών που καθορίζονται με την παρούσα απόφαση.
(20)
Για λόγους σαφήνειας, το παράρτημα I της απόφασης αριθ. 1692/96/ΕΚ είναι σκόπιμο να αντικατασταθεί από νέο παράρτημα που θα περιλαμβάνει τους χάρτες όλων των κρατών μελών· έτσι θα διασφαλιστεί ότι οι χάρτες οι οποίοι περιέχονται ήδη στην εν λόγω απόφαση, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1791/2006 (9), συμπληρώνονται από αυτούς που περιέχονται στην πράξη προσχώρησης του 2003. Επιπλέον, η ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση του σχεδίου είναι το 2020 για όλα τα κράτη μέλη,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
ΤΜΗΜΑ 1
ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
Άρθρο 1
Αντικείμενο
1. Η παρούσα απόφαση έχει ως αντικείμενο τον καθορισμό των προσανατολισμών που καλύπτουν τους στόχους, τις προτεραιότητες καθώς και τις γενικές γραμμές των μελετώμενων δράσεων στον τομέα του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών. Οι εν λόγω προσανατολισμοί προσδιορίζουν έργα κοινού ενδιαφέροντος, η υλοποίηση των οποίων συμβάλλει στην ανάπτυξη του δικτύου σε ενωσιακή κλίμακα.
2. Οι προσανατολισμοί που αναφέρονται στην παράγραφο 1 συνιστούν γενικό πλαίσιο αναφοράς για την ενθάρρυνση των δράσεων των κρατών μελών και, ενδεχομένως, της Ένωσης με στόχο την υλοποίηση σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος που αποσκοπούν στην εξασφάλιση της συνοχής, της διασύνδεσης και της διαλειτουργικότητας του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών καθώς και την πρόσβαση σ’ αυτό. Οι προσανατολισμοί αυτοί έχουν επίσης ως στόχο να διευκολύνουν τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα.
3. Οι βασικές απαιτήσεις στον τομέα αυτόν, δηλαδή η διαλειτουργικότητα του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, η τηλεματική των μεταφορών και των συναφών υπηρεσιών, καθορίζονται σύμφωνα με τις Συνθήκες στην οδηγία 2008/57/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαλειτουργικότητα του κοινοτικού σιδηροδρομικού συστήματος (10) και χωριστά από την παρούσα απόφαση.
Άρθρο 2
Στόχοι
1. Το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών αναπτύσσεται προοδευτικά σε ενωσιακή κλίμακα, με την προοπτική του 2020, ολοκληρώνοντας δίκτυα υποδομής χερσαίων, θαλασσίων και αεροπορικών μεταφορών σύμφωνα με τα σχεδιαγράμματα που περιέχουν οι χάρτες του παραρτήματος I ή/και τις προδιαγραφές του παραρτήματος II.
2. Το δίκτυο πρέπει:
α)
να διασφαλίζει, σε ένα χώρο χωρίς εσωτερικά σύνορα, τη διαρκή και σταθερή κινητικότητα προσώπων και αγαθών, υπό τις καλύτερες δυνατές κοινωνικές συνθήκες και συνθήκες ασφάλειας, συνεισφέροντας ταυτόχρονα στην υλοποίηση των στόχων της Ένωσης, ιδίως σε θέματα περιβάλλοντος, καθώς και να συμβάλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής·
β)
να παρέχει στους χρήστες υποδομές υψηλής ποιότητας υπό αποδεκτούς οικονομικούς όρους·
γ)
να περιλαμβάνει το σύνολο των μέσων μεταφοράς, λαμβάνοντας υπόψη τα συγκριτικά πλεονεκτήματά τους·
δ)
να καθιστά δυνατή τη βέλτιστη χρησιμοποίηση του υφιστάμενου δυναμικού·
ε)
να είναι στο μέτρο του εφικτού διαλειτουργικό εντός των τρόπων μεταφοράς και να ευνοεί τον συνδυασμό μεταξύ των διαφόρων τρόπων μεταφοράς·
στ)
να είναι, στο μέτρο του εφικτού, οικονομικά βιώσιμο·
ζ)
να καλύπτει όλο το έδαφος των κρατών μελών, ώστε να διευκολύνει την πρόσβαση εν γένει, να συνδέει τις νησιωτικές, απόκεντρες και μεσόγειες περιοχές με τις κεντρικές περιοχές και να συνδέει μεταξύ τους τις μεγάλες αστικές ζώνες και τις περιφέρειες της Ένωσης δίχως σημεία συμφόρησης·
η)
να μπορεί να συνδεθεί με τα δίκτυα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ), της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου, προωθώντας ταυτόχρονα τη διαλειτουργικότητα και την πρόσβαση στα δίκτυα αυτά στο μέτρο που αυτό ανταποκρίνεται στο συμφέρον της Ένωσης.
Άρθρο 3
Έκταση του δικτύου
1. Το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών αποτελείται από υποδομές μεταφορών, καθώς και συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας και συστήματα προσδιορισμού του στίγματος και πλοήγησης.
2. Οι υποδομές μεταφορών περιλαμβάνουν δίκτυα οδών, σιδηροδρομικών γραμμών και πλωτών οδών, θαλάσσιες αρτηρίες, λιμένες θαλάσσιας και εσωτερικής ναυσιπλοΐας, αερολιμένες, καθώς και άλλα σημεία διασύνδεσης μεταξύ των δικτύων του συγκεκριμένου τρόπου μεταφοράς.
3. Τα συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας και τα συστήματα προσδιορισμού του στίγματος και πλοήγησης περιλαμβάνουν τις απαραίτητες τεχνικές, πληροφορικές και τηλεπικοινωνιακές εγκαταστάσεις για τη διασφάλιση της αρμονικής λειτουργίας του δικτύου και την αποτελεσματική διαχείριση της κυκλοφορίας.
Άρθρο 4
Γενικές γραμμές δράσης
Οι γενικές γραμμές δράσης της Ένωσης αφορούν:
α)
την κατάρτιση και την αναθεώρηση των σχεδίων δικτύου·
β)
τον προσδιορισμό των έργων κοινού ενδιαφέροντος·
γ)
τη διευθέτηση του υπάρχοντος δικτύου·
δ)
την προώθηση της διαλειτουργικότητας του δικτύου·
ε)
το βέλτιστο συνδυασμό των τρόπων μεταφοράς μέσω, επίσης, της δημιουργίας κέντρων διασύνδεσης τα οποία, όσον αφορά τη φόρτωση, πρέπει να βρίσκονται, στο βαθμό του εφικτού, εκτός του κέντρου των πόλεων προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθή λειτουργία του συνδυασμού των διαφόρων τρόπων μεταφοράς·
στ)
την επιδίωξη της συνοχής και της συμπληρωματικότητας των χρηματοδοτικών παρεμβάσεων, τηρουμένων των κανόνων που διέπουν έκαστο χρηματοδοτικό μέσο·
ζ)
δράσεις έρευνας και ανάπτυξης·
η)
συνεργασία και σύναψη ενδεδειγμένων συμφωνιών με τις τρίτες χώρες τις οποίες αφορά η ανάπτυξη του δικτύου·
θ)
την παρακίνηση των κρατών μελών και των διεθνών οργανισμών να υποστηρίζουν τους επιδιωκόμενους από την Ένωση στόχους·
ι)
την προώθηση της διαρκούς συνεργασίας των ενδιαφερόμενων μερών·
ια)
κάθε άλλη δράση που αποδεικνύεται αναγκαία για την επίτευξη των στόχων που παρατίθενται στο άρθρο 2 παράγραφος 2.
Άρθρο 5
Προτεραιότητες
Λαμβανομένων υπόψη των στόχων του άρθρου 2 παράγραφος 2 και των γενικών γραμμών των μέτρων που καθορίζονται στο άρθρο 4, οι προτεραιότητες αφορούν:
α)
τη δημιουργία και ανάπτυξη των κυρίων συνδέσεων και διασυνδέσεων που απαιτούνται για την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης, την κάλυψη των ελλειπόντων τμημάτων και την ολοκλήρωση των μεγάλων αξόνων, ιδίως δε των διασυνοριακών τους τμημάτων, τη διέλευση μέσω φυσικών εμποδίων, και τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας των μεγάλων αξόνων·
β)
τη δημιουργία και την ανάπτυξη υποδομών που προωθούν τη διασύνδεση εθνικών δικτύων προκειμένου να διευκολυνθεί η σύνδεση των νησιωτικών ή οιονεί νησιωτικών, μεσόγειων, απόκεντρων και εξόχως απόκεντρων περιοχών με τις κεντρικές περιοχές της Ένωσης, και ιδίως να μειωθεί το υψηλό κόστος μεταφοράς από και προς τις περιοχές αυτές·
γ)
τα αναγκαία μέτρα για τη βαθμιαία υλοποίηση διαλειτουργικού σιδηροδρομικού δικτύου, συμπεριλαμβανομένων, όπου αυτό είναι εφικτό, δρομολογίων προσαρμοσμένων στη μεταφορά φορτίων·
δ)
τα αναγκαία μέτρα για την προαγωγή της ναυσιπλοΐας μεγάλων και μικρών αποστάσεων και της εσωτερικής ναυσιπλοΐας·
ε)
τα μέτρα που απαιτούνται για την ολοκλήρωση των σιδηροδρομικών και αεροπορικών μεταφορών, ιδίως με σιδηροδρομικές προσβάσεις σε αερολιμένες, ανάλογα με την περίπτωση, καθώς και τις απαιτούμενες υποδομές και εγκαταστάσεις·
στ)
τη βελτιστοποίηση της δυναμικότητας και της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων και των νέων υποδομών, την προαγωγή των διατροπικών μεταφορών και τη βελτίωση της ασφάλειας και της αξιοπιστίας του δικτύου, μέσω της δημιουργίας και της βελτίωσης τερματικών σταθμών διατροπικών μεταφορών και της υποδομής για την πρόσβαση σε αυτούς ή/και μέσω της ανάπτυξης ευφυών συστημάτων·
ζ)
την ενσωμάτωση των θεμάτων ασφάλειας και περιβάλλοντος στον σχεδιασμό και την υλοποίηση του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών·
η)
την ανάπτυξη βιώσιμης κινητικότητας προσώπων και προϊόντων σύμφωνα με τους στόχους της Ένωσης για την αειφόρο ανάπτυξη.
Άρθρο 6
Δίκτυα των τρίτων χωρών
Η εκ μέρους της Ένωσης προαγωγή έργων κοινού ενδιαφέροντος, καθώς και της διασύνδεσης και διαλειτουργικότητας των δικτύων προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνοχή των δικτύων των τρίτων χωρών με το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών, αποφασίζεται, κατά περίπτωση, σύμφωνα με τις κατάλληλες διαδικασίες των Συνθηκών.
Άρθρο 7
Έργα κοινού ενδιαφέροντος
1. Τα έργα κοινού ενδιαφέροντος συνιστούν κοινό στόχο, του οποίου η πραγματοποίηση εξαρτάται από τον βαθμό ωριμότητάς τους και τους διαθέσιμους χρηματοδοτικούς πόρους, χωρίς να θίγονται τυχόν χρηματοδοτικές δεσμεύσεις κράτους μέλους ή της Ένωσης.
2. Τηρουμένων των κανόνων των Συνθηκών, ιδίως όσον αφορά τα θέματα ανταγωνισμού, ως έργο κοινού ενδιαφέροντος νοείται κάθε έργο το οποίο:
α)
επιδιώκει τους στόχους του άρθρου 2 παράγραφος 2·
β)
αφορά το δίκτυο που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1·
γ)
εντάσσεται στις προτεραιότητες που αναφέρονται στο άρθρο 5· και
δ)
παρουσιάζει εν δυνάμει οικονομική βιωσιμότητα, λαμβανομένου υπόψη του κοινωνικοοικονομικού κόστους και οφέλους.
3. Κάθε έργο πρέπει να αφορά ένα στοιχείο του δικτύου, όπως περιγράφεται στα άρθρα 9 έως 18 και συγκεκριμένα:
α)
να αφορά τις συνδέσεις που επισημαίνονται στις σχηματικές απεικονίσεις του παραρτήματος Ι· ή/και
β)
να ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές ή στα κριτήρια του παραρτήματος II.
4. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν κάθε μέτρο που κρίνουν αναγκαίο στο πλαίσιο των αρχών που προβλέπει το άρθρο 1 παράγραφος 2.
Άρθρο 8
Προστασία του περιβάλλοντος
1. Κατά το στάδιο σχεδιασμού και εκτέλεσης των έργων, τα κράτη μέλη οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος προβαίνοντας, σύμφωνα με την οδηγία 85/337/ΕΟΚ, σε εκτιμήσεις των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των έργων κοινού ενδιαφέροντος που πρόκειται να υλοποιηθούν και εφαρμόζοντας τις οδηγίες 92/43/ΕΟΚ και 2009/147/ΕΚ.
Από τις 21 Ιουλίου 2004, τα κράτη μέλη προβαίνουν σε περιβαλλοντική εκτίμηση των σχεδίων και προγραμμάτων που αποβλέπουν στα έργα αυτά, ειδικότερα όταν αφορούν ανάπτυξη νέων οδών ή άλλων σημαντικών κομβικών υποδομών, σύμφωνα με την οδηγία 2001/42/ΕΚ.
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα της περιβαλλοντικής αυτής εκτίμησης κατά την προετοιμασία των σχετικών σχεδίων και προγραμμάτων, σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας 2001/42/ΕΚ.
2. Πριν από τις 21 Ιουλίου 2004, η Επιτροπή, κατόπιν συμφωνίας με τα κράτη μέλη, αναπτύσσει κατάλληλες μεθόδους για την εφαρμογή της στρατηγικής εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, προκειμένου ιδίως να εξασφαλιστεί κατάλληλος συντονισμός, να αποφευχθεί η επικάλυψη προσπαθειών και να απλουστευθούν και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες προγραμματισμού όσον αφορά διασυνοριακά έργα και διαδρόμους.
Τα αποτελέσματα των εργασιών αυτών και της περιβαλλοντικής εκτίμησης των έργων του διευρωπαϊκού δικτύου που εκτελούνται από κράτη μέλη σύμφωνα με την οδηγία 2001/42/ΕΚ λαμβάνονται υπόψη, όπου ενδείκνυται, από την Επιτροπή στην έκθεσή της σχετικά με την υλοποίηση των προσανατολισμών και τις πιθανές συνοδευτικές νομοθετικές προτάσεις για αναθεώρηση των προσανατολισμών, η οποία προβλέπεται με το άρθρο 22 της παρούσας απόφασης.
ΤΜΗΜΑ 2
ΤΟ ΟΔΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ
Άρθρο 9
Χαρακτηριστικά
1. Το διευρωπαϊκό οδικό δίκτυο αποτελείται από υφιστάμενους, νέους ή προς διευθέτηση αυτοκινητοδρόμους και οδούς υψηλής ποιότητας, οι οποίοι:
α)
διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων· ή
β)
καθιστούν δυνατή, στους άξονες που προσδιορίζονται με το δίκτυο, την παράκαμψη των κυριοτέρων αστικών κέντρων· ή
γ)
εξασφαλίζουν τη διασύνδεση με τα άλλα μέσα μεταφορών· ή
δ)
επιτρέπουν τη σύνδεση των μεσόγειων και των απόκεντρων περιοχών με τις κεντρικές περιοχές της Ένωσης.
2. Το δίκτυο εξασφαλίζει στους χρήστες υψηλό και ομοιόμορφο επίπεδο υπηρεσιών, άνεσης και ασφάλειας, ενώ ταυτόχρονα χαρακτηρίζεται από συνέχεια.
3. Το δίκτυο περιλαμβάνει την υποδομή για τη διαχείριση της κυκλοφορίας, την ενημέρωση των χρηστών, την αντιμετώπιση συμβάντων και έκτακτων περιστατικών, και την ηλεκτρονική είσπραξη τελών. Η εν λόγω υποδομή βασίζεται στην ενεργό συνεργασία μεταξύ των συστημάτων διαχείρισης της κυκλοφορίας σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και των παρεχόντων υπηρεσίες πληροφοριών σχετικά με τις διαδρομές και την κυκλοφορία και υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας, διασφαλίζοντας την αναγκαία συμπληρωματικότητα με εφαρμογές των οποίων η ανάπτυξη διευκολύνεται στο πλαίσιο του προγράμματος για τα διευρωπαϊκά δίκτυα τηλεπικοινωνίας.
ΤΜΗΜΑ 3
ΤΟ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ
Άρθρο 10
Χαρακτηριστικά
1. Το σιδηροδρομικό δίκτυο περιλαμβάνει σιδηροδρομικές γραμμές υψηλής ταχύτητας και συμβατικές σιδηροδρομικές γραμμές.
2. Το σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας που χρησιμοποιεί σύγχρονες ή νέες τεχνολογίες, αποτελείται από:
α)
γραμμές ειδικά κατασκευασμένες για υψηλή ταχύτητα και εξοπλισμένες για ταχύτητες κατά κανόνα ίσες ή μεγαλύτερες των 250 km/h·
β)
γραμμές ειδικά βελτιωμένες για υψηλή ταχύτητα και εξοπλισμένες για ταχύτητες της τάξεως των 200 km/h·
γ)
γραμμές ειδικά βελτιωμένες για υψηλή ταχύτητα ή γραμμές ειδικά κατασκευασμένες για υψηλή ταχύτητα, συνδεδεμένες με το σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας που παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες λόγω τοπογραφικών ή περιβαλλοντικών περιορισμών, μορφολογίας του εδάφους ή χωροταξίας και των οποίων η ταχύτητα πρέπει να προσαρμόζεται κατά περίπτωση.
Το εν λόγω σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας συνίσταται στις γραμμές που προσδιορίζονται στο τμήμα 3 του παραρτήματος Ι. Οι βασικές απαιτήσεις και οι τεχνικές προδιαγραφές διαλειτουργικότητας που ισχύουν για τις σιδηροδρομικές γραμμές υψηλής ταχύτητας που χρησιμοποιούν σύγχρονη τεχνολογία καθορίζονται βάσει της οδηγίας 96/48/ΕΚ του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1996, σχετικά με τη διαλειτουργικότητα του διευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος μεγάλης ταχύτητας (11). Τα κράτη μέλη ενημερώνουν προηγουμένως την Επιτροπή για την έναρξη λειτουργίας των γραμμών υψηλής ταχύτητας και τα τεχνικά χαρακτηριστικά τους.
3. Το συμβατικό σιδηροδρομικό δίκτυο αποτελείται από γραμμές για τη συμβατική σιδηροδρομική μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένων των σιδηροδρομικών τμημάτων του διευρωπαϊκού δικτύου συνδυασμένης μεταφοράς του άρθρου 15, των σημείων πρόσβασης σε θαλάσσιους λιμένες και λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας κοινού ενδιαφέροντος, καθώς και των τερματικών σταθμών για εμπορεύματα που είναι ανοικτοί σε όλους τους φορείς εκμετάλλευσης. Οι βασικές απαιτήσεις και οι τεχνικές προδιαγραφές διαλειτουργικότητας που ισχύουν για τις συμβατικές σιδηροδρομικές γραμμές καθορίζονται σύμφωνα με την οδηγία 2001/16/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαρτίου 2001, για τη διαλειτουργικότητα του συμβατικού διευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος (12).
4. Το σιδηροδρομικό δίκτυο περιλαμβάνει τις υποδομές και τις εγκαταστάσεις που επιτρέπουν την ολοκλήρωση των σιδηροδρομικών, οδικών και, ανάλογα με την περίπτωση, θαλάσσιων και αεροπορικών υπηρεσιών μεταφορών. Συναφώς, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στη διασύνδεση των περιφερειακών αεροδρομίων με το δίκτυο.
5. Το σιδηροδρομικό δίκτυο επιτελεί τουλάχιστον μία από τις ακόλουθες λειτουργίες:
α)
διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διακίνηση επιβατών σε μεγάλες αποστάσεις·
β)
επιτρέπει τη διασύνδεση με αερολιμένες, ανάλογα με την περίπτωση·
γ)
επιτρέπει την πρόσβαση σε περιφερειακά και τοπικά σιδηροδρομικά δίκτυα·
δ)
διευκολύνει τη μεταφορά εμπορευμάτων με τον προσδιορισμό και την ανάπτυξη διαδρομών μεγάλης κυκλοφορίας ειδικά προσαρμοσμένων στη μεταφορά εμπορευμάτων ή διαδρομών στις οποίες έχουν προτεραιότητα οι εμπορικές αμαξοστοιχίες·
ε)
διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις συνδυασμένες μεταφορές·
ζ)
επιτρέπει τη διασύνδεση, μέσω λιμένων κοινού ενδιαφέροντος, με τη ναυσιπλοΐα μικρών αποστάσεων και τις οδούς εσωτερικής ναυσιπλοΐας.
6. Το σιδηροδρομικό δίκτυο προσφέρει στους χρήστες υψηλό επίπεδο ποιότητας και ασφάλειας, χάρη στη συνέχειά του και στην προοδευτική επίτευξη της διαλειτουργικότητάς του, ιδίως μέσω της τεχνικής εναρμόνισης και του εναρμονισμένου συστήματος ελέγχου και χειρισμού ERTMS (ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας) που προτείνεται για το ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή, ύστερα από διαβούλευση με τα κράτη μέλη, καταρτίζει σχέδιο ανάπτυξης, που συντονίζεται με τα εθνικά σχέδια.
ΤΜΗΜΑ 4
ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΛΩΤΩΝ ΟΔΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΛΙΜΕΝΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑΣ
Άρθρο 11
Χαρακτηριστικά
1. Το διευρωπαϊκό δίκτυο πλωτών οδών αποτελείται από ποταμούς και διώρυγες, καθώς και από διάφορες διακλαδώσεις που εξασφαλίζουν τη μεταξύ τους σύνδεση. Επιτρέπει ιδίως τη διασύνδεση μεταξύ των βιομηχανικών περιοχών και των σημαντικών αστικών κέντρων, καθώς και τη σύνδεσή τους με τους λιμένες.
2. Τα ελάχιστα απαιτούμενα τεχνικά χαρακτηριστικά για τις πλωτές οδούς του δικτύου αυτού αντιστοιχούν στις προδιαγραφές της κατηγορίας IV που επιτρέπει τη διέλευση πλοίου ή ωθούμενης συνοδείας μήκους 80 έως 85 m και πλάτους 9,50 m. Σε περίπτωση εκσυγχρονισμού ή δημιουργίας πλωτής οδού ενσωματωμένης στο εν λόγω δίκτυο, οι τεχνικές προδιαγραφές θα πρέπει να αντιστοιχούν τουλάχιστον στην κατηγορία IV, να επιτρέπουν να πληρούνται, μεταγενέστερα, οι προδιαγραφές της κατηγορίας Va/Vb και να καθιστούν δυνατή την ικανοποιητική διέλευση πλοίων που χρησιμοποιούνται σε συνδυασμένες μεταφορές. Οι προδιαγραφές της κατηγορίας Va επιτρέπουν τη διέλευση πλοίου ή ωθούμενης συνοδείας μήκους 110 m και πλάτους 11,40 m και οι προδιαγραφές της κατηγορίας Vb επιτρέπουν τη διέλευση ωθούμενης συνοδείας μήκους 172 m έως 185 m και πλάτους 11,40 m.
3. Οι λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας, ιδίως υπό την ιδιότητά τους ως σημείων διασύνδεσης μεταξύ των πλωτών οδών που αναφέρονται στην παράγραφο 2 και στο άρθρο 15 και των λοιπών τρόπων μεταφοράς, αποτελούν στοιχείο του δικτύου.
4. Στο δίκτυο περιλαμβάνονται οι λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας οι οποίοι:
α)
είναι ανοικτοί στην εμπορική κυκλοφορία·
β)
ευρίσκονται επί του δικτύου πλωτών οδών, σύμφωνα με το σχεδιάγραμμα του τμήματος 4 του παραρτήματος Ι·
γ)
διασυνδέονται με άλλους διευρωπαϊκούς άξονες μεταφορών· όπως εμφαίνεται στο παράρτημα I, και
δ)
είναι εξοπλισμένοι με εγκαταστάσεις μεταφόρτωσης για τις διατροπικές μεταφορές ή ο όγκος των εμπορευμάτων που διακινούνται ετησίως από αυτούς ανέρχεται σε 500 000 τόνους τουλάχιστον.
Οι λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας που αναφέρονται στο στοιχείο δ) παρατίθενται στο παράρτημα Ι.
5. Το δίκτυο περιλαμβάνει επίσης την υποδομή διαχείρισης της κυκλοφορίας. Σ’ αυτήν περιλαμβάνεται συγκεκριμένα η σύσταση διαλειτουργικού ευφυούς συστήματος κυκλοφορίας και μεταφορών, γνωστού ως River Information Services (υπηρεσίες πληροφοριών για τους ποταμούς), προκειμένου να βελτιστοποιηθούν η υφιστάμενη δυναμικότητα και ασφάλεια του δικτύου εσωτερικής ναυσιπλοΐας και η διαλειτουργικότητα με άλλους τρόπους μεταφορών.
ΤΜΗΜΑ 5
ΟΙ ΘΑΛΑΣΣΙΟΙ ΛΙΜΕΝΕΣ
Άρθρο 12
Χαρακτηριστικά
1. Οι θαλάσσιοι λιμένες επιτρέπουν την ανάπτυξη των θαλάσσιων μεταφορών και αποτελούν τα σημεία εξυπηρέτησης των νησιών δια θαλάσσης και τα σημεία διασύνδεσης μεταξύ των θαλάσσιων μεταφορών και των λοιπών τρόπων μεταφοράς. Προσφέρουν εξοπλισμό και υπηρεσίες στους μεταφορείς. Η υποδομή τους προσφέρει σειρά υπηρεσιών για τη μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών πορθμείου και ναυσιπλοΐας μικρών και μεγάλων αποστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της ακτοπλοΐας, στο εσωτερικό της Ένωσης, καθώς και μεταξύ αυτής και των τρίτων χωρών.
2. Οι θαλάσσιοι λιμένες που περιλαμβάνονται στο διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών αντιστοιχούν σε μια από τις κατηγορίες Α, Β και Γ, οι οποίες ορίζονται ως εξής:
Α
:
Θαλάσσιοι λιμένες διεθνούς σημασίας: λιμένες οι οποίοι έχουν συνολικό ετήσιο όγκο διακίνησης τουλάχιστον 1,5 εκατομμύρια τόνους εμπορευμάτων ή 200 000 επιβάτες και οι οποίοι, εκτός εάν αυτό είναι αδύνατο, είναι συνδεδεμένοι με χερσαία στοιχεία του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών και, κατά συνέπεια, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο διεθνές θαλάσσιο εμπόριο.
Β
:
Θαλάσσιοι λιμένες ενωσιακής σημασίας, οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται στην κατηγορία Α: οι λιμένες αυτοί έχουν συνολικό ετήσιο όγκο διακίνησης τουλάχιστον 0,5 εκατομμύρια τόνους εμπορευμάτων ή 100 000 έως 199 999 επιβάτες, είναι συνδεδεμένοι, εκτός εάν αυτό είναι αδύνατο, με χερσαία στοιχεία του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών και διαθέτουν τις εγκαταστάσεις μεταφόρτωσης που απαιτούνται για τις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων.
Γ
:
Λιμένες περιφερειακής πρόσβασης: οι λιμένες αυτοί δεν πληρούν τα κριτήρια των κατηγοριών Α και Β, αλλά ευρίσκονται σε νησιωτικές, απόκεντρες ή εξόχως απόκεντρες περιοχές και συνδέουν τις περιοχές αυτές δια θαλάσσης ή/και με τις κεντρικές περιοχές της Ένωσης.
Οι θαλάσσιοι λιμένες της κατηγορίας Α εμφαίνονται στους ενδεικτικούς χάρτες των σχεδίων του τμήματος 5 του παραρτήματος Ι, οι οποίοι βασίζονται στα πλέον πρόσφατα στοιχεία περί λιμένων.
3. Επιπλέον των κριτηρίων που απαριθμούνται στο άρθρο 7, τα λιμενικά έργα κοινού ενδιαφέροντος που συνδέονται με λιμένες οι οποίοι περιλαμβάνονται στο διευρωπαϊκό δίκτυο θαλάσσιων λιμένων, πληρούν τα κριτήρια και τις προδιαγραφές του παραρτήματος ΙΙ.
Άρθρο 13
Θαλάσσιες αρτηρίες
1. Το διευρωπαϊκό δίκτυο θαλάσσιων αρτηριών αποσκοπεί στην συγκέντρωση των εμπορευματικών ροών σε οργανωμένες θαλάσσιες διαδρομές κατά τρόπον ώστε να βελτιωθούν οι υφιστάμενες ή να δημιουργηθούν νέες βιώσιμες, τακτικές και συχνές θαλάσσιες συνδέσεις μεταφοράς εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών, προκειμένου να μειωθεί η οδική συμφόρηση ή/και να βελτιωθεί η εξυπηρέτηση των απόκεντρων και των νησιωτικών περιοχών και κρατών. Οι θαλάσσιες αρτηρίες δεν θα πρέπει να αποκλείουν τη συνδυασμένη μεταφορά προσώπων και εμπορευμάτων, εφόσον προέχει η μεταφορά φορτίων.
2. Το διευρωπαϊκό δίκτυο θαλάσσιων αρτηριών αποτελείται από εγκαταστάσεις και υποδομές που αφορούν τουλάχιστον δύο λιμένες σε δύο διαφορετικά κράτη μέλη. Οι εν λόγω εγκαταστάσεις και υποδομές περιλαμβάνουν στοιχεία, τουλάχιστον σε ένα κράτος μέλος, όπως οι λιμενικές εγκαταστάσεις, τα ηλεκτρονικά συστήματα οργανωτικής υποστήριξης, οι διαδικασίες ασφάλειας και προστασίας και οι διοικητικές και τελωνειακές διαδικασίες, καθώς και η υποδομή για την άμεση πρόσβαση στους λιμένες από ξηράς και θαλάσσης, συμπεριλαμβανομένης της εξασφάλισης της πλοϊμότητας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ιδίως δε της ύπαρξης εξοπλισμού για βυθοκόρηση και χειμέρια πρόσβαση με παγοθραυστικά.
3. Οι πλωτές οδοί ή τα κανάλια, όπως προσδιορίζονται στο τμήμα 4 του παραρτήματος Ι, που συνδέουν δύο ευρωπαϊκές θαλάσσιες αρτηρίες ή δύο τμήματα αυτών και συμβάλλουν ουσιαστικά στη σύντμηση των θαλάσσιων οδών, αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα και εξοικονομώντας χρόνο πλεύσης, αποτελούν τμήμα του διευρωπαϊκού δικτύου θαλάσσιων αρτηριών.
4. Τα έργα κοινού ενδιαφέροντος του διευρωπαϊκού δικτύου θαλάσσιων αρτηριών προτείνονται από δύο τουλάχιστον κράτη μέλη και είναι προσαρμοσμένα στις πραγματικές ανάγκες. Τα προτεινόμενα έργα λαμβάνουν, κατά κανόνα, τη μορφή συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα βάσει διαδικασιών που προβλέπουν, πριν από τη χορήγηση ενίσχυσης από τους εθνικούς προϋπολογισμούς, συμπληρούμενης ενδεχομένως από ενωσιακές ενισχύσεις, διαδικασία διαγωνισμού με έναν από τους ακόλουθους τρόπους:
α)
δημόσια πρόσκληση υποβολής προτάσεων που οργανώνεται από κοινού από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, με σκοπό την δημιουργία νέων συνδέσεων από τον λιμένα κατηγορίας Α ο οποίος ορίζεται στο άρθρο 12 παράγραφος 2 και τον οποίο επιλέγουν εκ των προτέρων στο εσωτερικό κάθε θαλάσσιας περιοχής του έργου αριθ. 21 που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙΙ·
β)
στο μέτρο που η θέση των λιμένων είναι συγκρίσιμη, δημόσια πρόσκληση υποβολής προτάσεων, που οργανώνεται από κοινού από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και απευθύνεται σε κοινοπραξίες στις οποίες συμμετέχουν τουλάχιστον ναυτιλιακές εταιρείες και λιμένες που βρίσκονται σε κάποια από τις θαλάσσιες περιοχές του έργου αριθ. 21 που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙΙ.
5. Τα έργα κοινού ενδιαφέροντος του διευρωπαϊκού δικτύου θαλάσσιων αρτηριών:
α)
επικεντρώνονται σε εγκαταστάσεις και υποδομές που συγκροτούν το δίκτυο των θαλάσσιων αρτηριών·
β)
ως αποτέλεσμα της διαδικασίας διαγωνισμού της παραγράφου 4, μπορούν να περιλαμβάνουν, με την επιφύλαξη των άρθρων107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εναρκτήριες ενισχύσεις, εφόσον οι κρατικές ενισχύσεις κρίνονται απαραίτητες για την οικονομική βιωσιμότητα του σχεδίου· οι εναρκτήριες ενισχύσεις είναι διάρκειας δύο ετών και χορηγούνται μόνον προς υποστήριξη δεόντως αιτιολογημένου κόστους κεφαλαίων· οι ενισχύσεις δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν το ελάχιστο ποσό που κρίνεται ότι απαιτείται για την έναρξη εκμετάλλευσης των συγκεκριμένων γραμμών· οι ενισχύσεις δεν επιτρέπεται να οδηγούν σε στρέβλωση του ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές, αντίθετα προς το κοινό συμφέρον·
γ)
μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν δραστηριότητες που παρέχουν ευρύτερα οφέλη και δεν συνδέονται με συγκεκριμένους λιμένες, όπως η ύπαρξη εγκαταστάσεων για παγοθραυστικές και βυθοκορητικές εργασίες, καθώς και συστήματα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων διαχείρισης της κυκλοφορίας και ηλεκτρονικής υποβολής εκθέσεων.
6. Τα έργα κοινού ενδιαφέροντος του διευρωπαϊκού δικτύου υποβάλλονται για έγκριση στην Επιτροπή.
7. Η Επιτροπή, εντός τριών ετών, υποβάλλει στην επιτροπή του άρθρου 21 παράγραφος 1 αρχικό κατάλογο συγκεκριμένων έργων κοινού ενδιαφέροντος, συγκεκριμενοποιώντας έτσι την έννοια των θαλάσσιων αρτηριών.
Ο κατάλογος αυτός διαβιβάζεται επίσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
ΤΜΗΜΑ 6
ΟΙ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΕΣ
Άρθρο 14
Χαρακτηριστικά
1. Το διευρωπαϊκό δίκτυο αερολιμένων αποτελείται από αερολιμένες που βρίσκονται στο έδαφος της Ένωσης, είναι ανοικτοί στην εμπορική εναέρια κυκλοφορία και ανταποκρίνονται στα κριτήρια του τμήματος 6 του παραρτήματος II. Οι εν λόγω αερολιμένες ταξινομούνται διαφορετικά, ανάλογα με το επίπεδο και τον τύπο κυκλοφορίας που εξασφαλίζουν και ανάλογα με τη λειτουργία που επιτελούν στο πλαίσιο του δικτύου. Οι αερολιμένες αυτοί καθιστούν δυνατή την ανάπτυξη των αεροπορικών συνδέσεων και τη διασύνδεση των αεροπορικών μεταφορών με άλλα μεταφορικά μέσα.
2. Τα διεθνή και ενωσιακά σημεία σύνδεσης αποτελούν το κυρίως διευρωπαϊκό δίκτυο των αερολιμένων. Οι συνδέσεις μεταξύ Ένωσης και υπόλοιπου κόσμου εξασφαλίζονται κατά το πλείστον από τα διεθνή σημεία σύνδεσης. Τα ενωσιακά σημεία σύνδεσης εξασφαλίζουν κυρίως τις συνδέσεις στο εσωτερικό της Ένωσης, ενώ οι γραμμές εκτός Ένωσης αποτελούν μικρό ακόμη μέρος των δραστηριοτήτων τους. Τα περιφερειακά σημεία σύνδεσης και πρόσβασης διευκολύνουν την πρόσβαση στο κυρίως δίκτυο ή συμβάλλουν στη σύνδεση των απόκεντρων και απομονωμένων περιοχών.
3. Τα διεθνή και τα ενωσιακά σημεία σύνδεσης θα συνδεθούν προοδευτικά με τις γραμμές υψηλής ταχύτητας του σιδηροδρομικού δικτύου, όπου κρίνεται σκόπιμο. Το δίκτυο περιλαμβάνει τις υποδομές και εγκαταστάσεις που επιτρέπουν την ολοκλήρωση υπηρεσιών σιδηροδρομικών και εναέριων μεταφορών και, ενδεχομένως, υπηρεσιών θαλάσσιων μεταφορών.
ΤΜΗΜΑ 7
ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
Άρθρο 15
Χαρακτηριστικά
Το διευρωπαϊκό δίκτυο συνδυασμένων μεταφορών περιλαμβάνει:
α)
τις σιδηροδρομικές και πλωτές οδούς που είναι κατάλληλες για τις συνδυασμένες μεταφορές και τη θαλάσσια οδό οι οποίες, μαζί με τις τυχόν όσο το δυνατόν συντομότερες αρχικές ή/και τελικές οδικές διαδρομές, καθιστούν δυνατή τη μεταφορά εμπορευμάτων σε μεγάλες αποστάσεις·
β)
τους τερματικούς σταθμούς διατροπικών μεταφορών που διαθέτουν εγκαταστάσεις που επιτρέπουν τη μεταφόρτωση μεταξύ των σιδηροδρομικών, πλωτών, θαλάσσιων και οδικών οδών μεταφοράς·
γ)
προσωρινά το κατάλληλο τροχαίο υλικό, εφόσον το απαιτούν τα χαρακτηριστικά της υποδομής που δεν έχουν ακόμη προσαρμοσθεί.
ΤΜΗΜΑ 8
ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ
Άρθρο 16
Χαρακτηριστικά
Το διευρωπαϊκό δίκτυο διαχείρισης και ενημέρωσης για τη θαλάσσια κυκλοφορία περιλαμβάνει:
α)
τα συστήματα διαχείρισης της παράκτιας ή της λιμενικής θαλάσσιας κυκλοφορίας·
β)
τα συστήματα εντοπισμού του στίγματος των πλοίων·
γ)
τα συστήματα αναφοράς πεπραγμένων για τα πλοία που μεταφέρουν επικίνδυνα ή ρυπογόνα εμπορεύματα·
δ)
τα συστήματα επικοινωνίας για τις περιπτώσεις κινδύνου και την ασφάλεια στη θάλασσα.
ΤΜΗΜΑ 9
ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΑΕΡΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ
Άρθρο 17
Χαρακτηριστικά
Το διευρωπαϊκό δίκτυο διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας περιλαμβάνει τον εναέριο χώρο που διατίθεται στη γενική εναέρια κυκλοφορία, τους αεροδιαδρόμους, τα βοηθήματα της αεροπλοΐας, τα συστήματα προγραμματισμού και διαχείρισης των ροών της κυκλοφορίας και το σύστημα ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας (κέντρα ελέγχου, μέσα επίβλεψης και επικοινωνίας) που είναι απαραίτητα για την ασφαλή και αποτελεσματική εναέρια κυκλοφορία στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο.
ΤΜΗΜΑ 10
ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΙΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ
Άρθρο 18
Χαρακτηριστικά
Το διευρωπαϊκό δίκτυο συστημάτων εντοπισμού του στίγματος και πλοήγησης περιλαμβάνει τα δορυφορικά συστήματα εντοπισμού του στίγματος και πλοήγησης και τα συστήματα που καθορίζονται στα πλαίσια του μελλοντικού ευρωπαϊκού σχεδίου ραδιοπλοήγησης. Τα συστήματα αυτά προσφέρουν αξιόπιστη και αποτελεσματική υπηρεσία εντοπισμού του στίγματος και πλοήγησης που μπορεί να χρησιμοποιείται από όλα τα μέσα μεταφοράς.
ΤΜΗΜΑ 11
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ
Άρθρο 19
Ευρωπαίος συντονιστής
1. Για να διευκολυνθεί η συντονισμένη υλοποίηση ορισμένων έργων, ιδίως διασυνοριακών έργων ή τμημάτων διασυνοριακών έργων, μεταξύ των έργων που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος σύμφωνα με το άρθρο 25, η Επιτροπή μπορεί να ορίσει, κατόπιν συμφωνίας με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και κατόπιν διαβουλεύσεως με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πρόσωπο επονομαζόμενο «ευρωπαίος συντονιστής».
2. Ο ευρωπαίος συντονιστής επιλέγεται, ιδίως, βάσει της πείρας σχετικά με ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και των γνώσεων όσον αφορά τη χρηματοδότηση και την κοινωνικοοικονομική και περιβαλλοντική εκτίμηση μεγάλων έργων.
3. Η απόφαση της Επιτροπής για τον ορισμό του ευρωπαίου συντονιστή προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίον εκτελεί τα καθήκοντα κατά την παράγραφο 5.
4. Ο ευρωπαίος συντονιστής ενεργεί εξ ονόματος και για λογαριασμό της Επιτροπής. Η εντολή του ευρωπαίου συντονιστή αφορά συνήθως ένα μόνον έργο, ιδίως στην περίπτωση διασυνοριακού έργου, αλλά, εάν χρειάζεται, μπορεί να καλύπτει ολόκληρο τον μείζονα άξονα. Ο ευρωπαίος συντονιστής καταρτίζει μαζί με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη πρόγραμμα εργασίας για τις δραστηριότητές του/της σε στενή συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.
5. Ο ευρωπαίος συντονιστής:
α)
προωθεί, σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, κοινές μεθόδους αξιολόγησης έργων και συμβουλεύει, ανάλογα με την περίπτωση, τους αρμόδιους υλοποίησης των έργων σχετικά με τη χρηματοδοτική δέσμη των έργων·
β)
συντάσσει ετήσια έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Επιτροπή και τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, σχετικά με την πορεία υλοποίησης των έργων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του, τις νέες κανονιστικές ή άλλες εξελίξεις που ενδέχεται να επηρεάζουν τα χαρακτηριστικά των έργων, καθώς και τις τυχόν δυσχέρειες και εμπόδια που μπορούν να επιφέρουν σημαντική καθυστέρηση ως προς τις ημερομηνίες που σημειώνονται στο παράρτημα ΙΙΙ·
γ)
διαβουλεύεται, μαζί με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, με τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, τους φορείς εκμετάλλευσης, τους χρήστες μεταφορών και τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, με σκοπό την πληρέστερη γνώση της ζήτησης για υπηρεσίες μεταφορών, των δυνατοτήτων για επενδυτικές χρηματοδοτήσεις και του τύπου των υπηρεσιών που πρέπει να παρέχονται για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην εν λόγω χρηματοδότηση.
6. Τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη συνεργάζονται με τον ευρωπαίο συντονιστή και του/της παρέχουν τις απαραίτητες πληροφορίες για την εκτέλεση των καθηκόντων που αναφέρονται στην παράγραφο 5.
7. Με την επιφύλαξη των εφαρμοστέων διαδικασιών που προβλέπονται από το ενωσιακό και το εθνικό δίκαιο, η Επιτροπή μπορεί να ζητεί τη γνώμη του ευρωπαίου συντονιστή κατά την εξέταση των αιτήσεων ενωσιακής χρηματοδότησης σχετικά με έργα ή ομάδες έργων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του.
ΤΜΗΜΑ 12
ΚΟΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 20
Εθνικά σχέδια και προγράμματα
Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή περιλήψεις εθνικών σχεδίων και προγραμμάτων που καταρτίζουν για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, ιδίως όσον αφορά τα έργα που χαρακτηρίζονται έργα κοινού ενδιαφέροντος σύμφωνα με τα άρθρα 24 έως 27. Μετά την έγκρισή τους, τα κράτη μέλη αποστέλλουν τα εθνικά σχέδια και προγράμματα στην Επιτροπή προς ενημέρωσή της.
Άρθρο 21
Επιτροπή για την παρακολούθηση των προσανατολισμών και την ανταλλαγή πληροφοριών
1. Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή για την παρακολούθηση των προσανατολισμών και την ανταλλαγή πληροφοριών, αποκαλούμενη στο εξής «επιτροπή», η οποία απαρτίζεται από αντιπροσώπους των κρατών μελών και προεδρεύεται από αντιπρόσωπο της Επιτροπής.
2. Η εν λόγω επιτροπή ανταλλάσσει πληροφορίες για τα σχέδια και τα προγράμματα που κοινοποιούνται από τα κράτη μέλη και μπορεί να εξετάζει κάθε θέμα που αφορά την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών.
Άρθρο 22
Έκθεση
Η Επιτροπή υποβάλλει, ανά διετία, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών έκθεση σχετικά με την υλοποίηση των προσανατολισμών που περιγράφονται στην παρούσα απόφαση.
Η επιτροπή επικουρεί την Επιτροπή κατά την εκπόνηση της έκθεσης αυτής.
Εφόσον απαιτείται, η έκθεση συνοδεύεται από νομοθετικές προτάσεις για την αναθεώρηση των προσανατολισμών· οι εν λόγω νομοθετικές προτάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν, εφόσον απαιτείται, τροποποιήσεις του καταλόγου των έργων προτεραιότητας του παραρτήματος ΙΙΙ ή προσθήκες στον εν λόγω κατάλογο έργων που συνάδουν με το άρθρο 23 παράγραφος 1. Κατά την αναθεώρηση λαμβάνονται ιδιαιτέρως υπόψη σχέδια που συμβάλλουν στην εδαφική συνοχή της Ένωσης σύμφωνα με το άρθρο 23 παράγραφος 1 στοιχείο ε).
Άρθρο 23
Έργα προτεραιότητας
1. Τα έργα προτεραιότητας είναι έργα κοινού ενδιαφέροντος του άρθρου 7, κατά την εξέταση των οποίων επιβεβαιώνεται ότι:
α)
αποσκοπούν στην εξάλειψη σημείων συμφόρησης ή στη συμπλήρωση ελλείπουσας σύνδεσης σε μείζονα άξονα του διευρωπαϊκού δικτύου, ιδίως δε έργα που είναι διασυνοριακά έργα, διασχίζουν φυσικά εμπόδια ή έχουν διασυνοριακό τμήμα·
β)
είναι τέτοιας κλίμακας, ώστε ο μακροπρόθεσμος προγραμματισμός σε ευρωπαϊκό επίπεδο προσδίδει σημαντική προστιθέμενη αξία·
γ)
παρουσιάζουν, στο σύνολο του έργου, προοπτικές κοινωνικοοικονομικών καθαρών ωφελημάτων και άλλα κοινωνικοοικονομικά πλεονεκτήματα·
δ)
προσφέρουν σημαντική προστιθέμενη αξία για τη διευκόλυνση της κινητικότητας αγαθών και προσώπων μεταξύ κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της συμβολής τους στην διαλειτουργικότητα των εθνικών δικτύων·
ε)
συμβάλλουν στην εδαφική συνοχή της Ένωσης, με την ενσωμάτωση των δικτύων των νέων κρατών μελών και τη βελτίωση των συνδέσεων με τις απόκεντρες και τις νησιωτικές περιοχές·
στ)
συμβάλλουν στην αειφόρο ανάπτυξη των μεταφορών, βελτιώνοντας την ασφάλεια και μειώνοντας τις περιβαλλοντικές ζημίες που προκαλούνται από τις μεταφορές, προωθώντας, ιδίως, τη μεταστροφή προς τη χρήση του σιδηροδρόμου, προς τις διατροπικές μεταφορές, τις πλωτές εσωτερικές οδούς και τις θαλάσσιες μεταφορές·
ζ)
αποδεικνύουν τη δέσμευση των ενδιαφερόμενων κρατών μελών για την έγκαιρη εκπόνηση των μελετών και τη διεκπεραίωση των διαδικασιών αξιολόγησης, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η ολοκλήρωση των εργασιών στο πλαίσιο προσυμφωνηθείσας προθεσμίας, βάσει εθνικών έργων ή τυχόν άλλου ισοδύναμου εγγράφου για το εν λόγω έργο.
2. Τα έργα προτεραιότητας, για τα οποία οι εργασίες επρόκειτο να αρχίσουν πριν από το 2010, τα τμήματά τους, καθώς και οι συμφωνηθείσες προθεσμίες ολοκλήρωσης των εργασιών της παραγράφου 1 στοιχείο ζ), ορίζονται στο παράρτημα III.
3. Έως το 2010, η Επιτροπή καταρτίζει έκθεση προόδου των εργασιών και, εφόσον απαιτείται, προτείνει την τροποποίηση του καταλόγου των έργων προτεραιότητας που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙΙ και πληρούν τους όρους της παραγράφου 1.
Άρθρο 24
Χαρακτηρισμός έργου ως ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος
Τα έργα προτεραιότητας που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙΙ χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Ο χαρακτηρισμός αυτός αποδίδεται μόνον σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στις Συνθήκες και τις βασιζόμενες σε αυτήν νομοθετικές πράξεις.
Άρθρο 25
Έργα που χαρακτηρίζονται ως ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος
1. Με την επιφύλαξη της νομικής βάσης των οικείων ενωσιακών χρηματοδοτικών μέσων, τα κράτη μέλη:
α)
όταν υποβάλλουν τα έργα τους στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1084/2006 του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2006, για την ίδρυση Ταμείου Συνοχής (13), δίδουν προσήκουσα προτεραιότητα στα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος·
β)
όταν υποβάλλουν τα έργα τους, στο πλαίσιο του προϋπολογισμού που διατίθεται για τα διευρωπαϊκά δίκτυα, σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 680/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2007, για καθορισμό των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής οικονομικής συνδρομής στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών και ενέργειας (14), δίδουν προσήκουσα προτεραιότητα στα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
2. Με την επιφύλαξη της νομικής βάσης των οικείων ενωσιακών χρηματοδοτικών μέσων, η Επιτροπή:
α)
ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη τα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος κατά τον σχεδιασμό του προγραμματισμού των Διαρθρωτικών Ταμείων, ιδίως στις περιοχές του στόχου «Σύγκλιση», λαμβάνοντας υπόψη τα εθνικά σχέδια μεταφορών που εμπίπτουν στα υφιστάμενα πλαίσια ενωσιακής στήριξης·
β)
μεριμνά ώστε οι χώρες που είναι επιλέξιμες για τον μηχανισμό προενταξιακής βοήθειας (ΜΠΒ), να δίδουν, κατά την υποβολή των έργων τους στο πλαίσιο του εν λόγω μηχανισμού, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1085/2006 (15) του Συμβουλίου της 17ης Ιουλίου 2006, για τη θέσπιση μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας (IPA), προσήκουσα προτεραιότητα στα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
3. Στο πλαίσιο των προβλέψεων των χρηματοδοτικών της αναγκών, η Επιτροπή δίδει την προσήκουσα προτεραιότητα στα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Άρθρο 26
Καθυστέρηση στην ολοκλήρωση έργων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος
1. Σε περίπτωση σημαντικής καθυστέρησης, ως προς την προθεσμία του 2010, της έναρξης των εργασιών ενός από τα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, η Επιτροπή ζητά από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να της γνωστοποιήσουν τους λόγους της εν λόγω καθυστέρησης εντός τριών μηνών. Βάσει της απάντησης που δίδεται, η Επιτροπή ζητά τη γνώμη όλων των ενδιαφερομένων κρατών μελών προκειμένου να επιλύσει το πρόβλημα το οποίο προκάλεσε την καθυστέρηση.
Η Επιτροπή δύναται, κατόπιν διαβουλεύσεως με την επιτροπή, και στο πλαίσιο της ενεργού παρακολούθησης της υλοποίησης του έργου που έχει χαρακτηριστεί έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την αρχή της αναλογικότητας, να αποφασίζει τη θέσπιση καταλλήλων μέτρων. Παρέχεται στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη η δυνατότητα να υποβάλλουν παρατηρήσεις σχετικά με τα εν λόγω μέτρα πριν από τη θέσπισή τους.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενημερώνεται αμέσως για κάθε μέτρο που θεσπίζεται.
Κατά τη θέσπιση των εν λόγω μέτρων, η Επιτροπή λαμβάνει δεόντως υπόψη την αντίστοιχη ευθύνη των κρατών μελών που θίγονται από την καθυστέρηση και απέχει από τη λήψη μέτρων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την υλοποίηση του έργου σε κράτος μέλος που δεν ευθύνεται για την εν λόγω καθυστέρηση.
2. Σε περίπτωση που ένα από τα έργα που έχουν χαρακτηρισθεί έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος δεν έχει ολοκληρωθεί εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος μετά την αναμενόμενη ημερομηνία ολοκλήρωσής του που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙΙ, και που όλα τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για αυτή τη καθυστέρηση, η Επιτροπή επανεξετάζει το έργο σύμφωνα με τη διαδικασία της παραγράφου 1, με στόχο τον αποχαρακτηρισμό του μέσω της διαδικασίας επανεξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 22 τρίτο εδάφιο.
Η Επιτροπή επανεξετάζει, οπωσδήποτε, το έργο μετά την παρέλευση περιόδου 15 ετών αφότου το έργο χαρακτηρίστηκε έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος κατά την έννοια της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 27
Κοινωνικοοικονομική και περιβαλλοντική αξιολόγηση
1. Πέντε έτη από την ολοκλήρωση έργου που χαρακτηρίζεται έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, ή ενός εκ των τμημάτων του, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη αξιολογούν τις κοινωνικοοικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις του, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεών του για το εμπόριο και την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών, την εδαφική συνοχή και την αειφόρο ανάπτυξη. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή για τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αυτής.
2. Όταν ένα έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος περιλαμβάνει διασυνοριακό τμήμα το οποίο είναι τεχνικώς και οικονομικώς αδιαίρετο, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη συντονίζουν τις διαδικασίες τους για την αξιολόγηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεών του και καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για τη διενέργεια διακρατικής έρευνας, πριν χορηγήσουν άδεια κατασκευής και εντός του υφισταμένου πλαισίου.
3. Τα άλλα τμήματα των έργων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος συντονίζονται σε διμερή ή πολυμερή βάση από τα κράτη μέλη κατά περίπτωση.
4. Οι συντονισμένες δράσεις ή οι διακρατικές έρευνες που αναφέρονται στην παράγραφο 2 εφαρμόζονται με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ενωσιακή νομοθεσία περί προστασίας του περιβάλλοντος, ιδίως όσον αφορά την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή για την έναρξη και τα αποτελέσματα των εν λόγω συντονισμένων δράσεων ή διακρατικών ερευνών. Η Επιτροπή περιλαμβάνει τις εν λόγω πληροφορίες στην έκθεση που αναφέρεται στο άρθρο 22 τρίτο εδάφιο.
Άρθρο 28
Διασυνοριακά τμήματα
Στο πλαίσιο ορισμένων έργων προτεραιότητας, εντοπίζονται τα διασυνοριακά τμήματα μεταξύ δύο κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των θαλασσίων αρτηριών, βάσει κριτηρίων που ορίζονται από την επιτροπή και κοινοποιούνται στην Επιτροπή.
Τα τμήματα αυτά είναι ιδίως τμήματα τεχνικώς και οικονομικώς αδιαίρετα ή ως προς τα οποία τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη αναλαμβάνουν από κοινού δέσμευση και συγκροτούν κοινή δομή για τον σκοπό αυτόν.
Άρθρο 29
Κατάργηση
Η απόφαση αριθ. 1692/96/ΕΚ καταργείται.
Οι αναφορές στην καταργούμενη απόφαση νοούνται ως αναφορές στην παρούσα απόφαση και διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας του παραρτήματος V.
Άρθρο 30
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 31
Αποδέκτες
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 7 Ιουλίου 2010.
ROZHODNUTÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY č. 661/2010/EU
ze dne 7. července 2010
o hlavních směrech Unie pro rozvoj transevropské dopravní sítě
(přepracování)
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské Unie, a zejména na článek 172 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
po konzultaci s Výborem regionů,
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Rozhodnutí Evropského parlamentu a Rady č. 1692/96/ES ze dne 23. července 1996 o hlavních směrech Společenství pro rozvoj transevropské dopravní sítě (3) bylo několikrát podstatně změněno (4). Vzhledem k novým změnám by mělo být uvedené rozhodnutí z důvodu přehlednosti přepracováno.
(2)
Vytvoření a rozvoj transevropských sítí přispívá k dosažení důležitých cílů Unie, jako je řádné fungování vnitřního trhu a upevnění hospodářské a sociální soudržnosti.
(3)
Vytvoření a rozvoj transevropských dopravních sítí na celém území Unie má také specifické cíle v zajištění udržitelné mobility osob a zboží za nejlepších možných podmínek sociálních, environmentálních a bezpečnostních a v integraci všech druhů dopravy se zřetelem k jejich komparativním výhodám. Transevropská síť může vést k vytvoření pracovních míst.
(4)
Nárůst dopravy, zejména z důvodu narůstajícího podílu těžkých nákladních vozidel, vedl v mezinárodních dopravních koridorech k přetížení a vzniku míst s nedostatečnou propustností. Pro zajištění mezinárodní mobility zboží a cestujících je proto nutné kapacitu transevropské sítě optimalizovat.
(5)
Vnitrozemská vodní a námořní doprava na krátké vzdálenosti může mimo jiné snížit přetížení pozemních dopravních cest.
(6)
Integrace sítí na evropské úrovni se může uskutečnit pouze postupně propojením jednotlivých druhů dopravy za účelem lepšího využití předností každého z nich.
(7)
Předpokladem integrace různých druhů dopravy v multimodální síti jsou bod propojení jako námořní přístavy, vnitrozemské přístavy a intermodální terminály.
(8)
Jelikož cílů zamýšleného kroku, a to zejména stanovení hlavních rysů a priorit v oblasti transevropských dopravních sítí, nemůže být dosaženo uspokojivě na úrovni členských států, a proto jich vzhledem k nutnosti tyto cíle koordinovat může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto rozhodnutí rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(9)
Je nezbytné stanovit, které projekty společného zájmu odpovídají těmto cílům a takto určeným prioritám. Mělo by být přihlédnuto pouze k projektům, které jsou potenciálně ekonomicky životaschopné.
(10)
Existuje potřeba prohlásit prioritní projekty za projekty evropského zájmu, soustředit na tyto projekty financování Unie a zavést mechanismy na podporu koordinace mezi členskými státy s cílem usnadnit splnění projektů v plánovaném termínu.
(11)
V souladu s článkem 170 Smlouvy o fungování Evropské unie má politika transevropské sítě přispět k posílení hospodářské a sociální soudržnosti v rámci Unie. Za tímto účelem je nutné usilovat o co největší soulad hlavních směrů Unie pro transevropskou dopravní síť a programování příslušných finančních nástrojů, které jsou k dispozici na úrovni Unie.
(12)
Následné hodnocení prioritních projektů by mělo usnadnit budoucí přezkoumání hlavních směrů a seznamu prioritních projektů a mělo by pomoci zlepšit metody předběžného hodnocení používané členskými státy.
(13)
Povolení pro některé veřejné a soukromé projekty, které mohou mít významný vliv na životní prostředí, by měla být udělena až poté, co byly v souladu se stávajícími právními předpisy Unie posouzeny jejich možné vlivy.
(14)
V souladu s článkem 11 Smlouvy o fungování Evropské unie by měly být požadavky na ochranu životního prostředí začleněny do vymezení a provádění politiky Unie v oblasti transevropských sítí. To vyžaduje přednostní podporu infrastruktury pro druhy dopravy, které způsobují menší škody na životním prostředí, jmenovitě železniční dopravu, pobřežní plavbu a vnitrozemskou vodní dopravu.
(15)
Posuzování vlivů na životní prostředí podle směrnice Evropského parlamentu a Rady 2001/42/ES ze dne 27. června 2001 o posuzování vlivů některých plánů a programů na životní prostředí (5) bude v budoucnosti prováděno pro všechny plány a programy vedoucí k projektům společného zájmu. Financování dopravní infrastruktury by mělo být podmíněno i dodržením právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí, zejména směrnice Rady 85/337/EHS ze dne 27. června 1985 o posuzování vlivů některých veřejných a soukromých záměrů na životní prostředí (6), směrnice Rady 92/43/EHS ze dne 21. května 1992 o ochraně přírodních stanovišť, volně žijících živočichů a planě rostoucích rostlin (7) a směrnice Evropského parlamentu a Rady 2009/147/ES ze dne 30. listopadu 2009 o ochraně volně žijících ptáků (kodifikované znění) (8).
(16)
V rámci obecného cíle, kterým je zajištění udržitelné mobility osob a zboží, by měly být zavedeny mechanismy na podporu rozvoje námořních dálnic mezi členskými státy, které by snížily přetížení silnic nebo zlepšily přístup k okrajovým a ostrovním regionům a státům. Zavedení takových mechanismů, podporovaných mimo jiné zadávacími řízeními, by mělo být průhledné a přizpůsobené potřebám, aniž by tím byly dotčeny pravidla Unie v oblasti hospodářské soutěže nebo veřejných zakázek.
(17)
Užší koordinace mezi státy, které jsou zapojeny do projektů stejné trasy, může být nezbytná pro zlepšení návratnosti investic a jejich časového sladění investic a finančního zajištění.
(18)
Komise by měla předkládat každé dva roky zprávu o provádění tohoto rozhodnutí a do roku 2010 vypracovat zprávu o pokroku při provádění prioritních projektů a případně navrhnout změny seznamu prioritních projektů.
(19)
Výbor by měl být zplnomocněný zejména k tomu, aby byl nápomocen Komisi při přezkoumávání provádění a vývoje hlavních směrů stanovených tímto rozhodnutím.
(20)
Z důvodu přehlednosti by příloha I rozhodnutí č. 1692/96/ES měla být nahrazena novou přílohou obsahující mapy týkající se všech členských států. Tím by se zajistilo, že mapy obsažené v uvedeném rozhodnutí naposledy pozměněném nařízením (ES) č. 1791/2006 (9) budou doplněny o mapy obsažené v aktu o přistoupení z roku 2003. Kromě toho je pro všechny členské státy termínem tohoto plánu rok 2020,
PŘIJALY TOTO ROZHODNUTÍ:
ČÁST I
OBECNÉ ZÁSADY
Článek 1
Předmět
1. Účelem tohoto rozhodnutí je vytvoření hlavních směrů, které budou zahrnovat cíle, priority a hlavní rysy navrhovaných opatření v oblasti transevropské dopravní sítě. Tyto hlavní směry stanoví projekty společného zájmu, jejichž provádění by mělo přispět k rozvoji sítě v Unii.
2. Hlavní směry uvedené v odstavci 1 představují obecný referenční rámec, kterým mají být členské státy a případně Unie podpořeny při provádění projektů společného zájmu zaměřených na zajištění soudržnosti, propojení a interoperability transevropské dopravní sítě a na přístup k této síti. Tyto hlavní směry jsou rovněž určeny k usnadnění zapojení soukromého sektoru.
3. Základní požadavky ohledně interoperability transevropské dopravní sítě, telematiky dopravy a vedlejších služeb jsou vymezeny v souladu se Smlouvami ve směrnici Evropského parlamentu a Rady 2008/57/ES o interoperabilitě železničního systému ve Společenství (10) a odděleně od tohoto rozhodnutí.
Článek 2
Cíle
1. Transevropská dopravní síť se vytvoří postupně do roku 2020 integrací sítí pozemní, námořní a letecké dopravní infrastruktury v rámci Unie v souladu se schématy vyznačenými na mapách v příloze I nebo se specifikacemi obsaženými v příloze II.
2. Síť musí
a)
zajišťovat udržitelnou mobilitu osob a zboží v oblasti bez vnitřních hranic za nejlepších možných sociálních a bezpečnostních podmínek a současně přispívat k dosahování cílů Unie, zejména pokud jde o životní prostředí a hospodářskou soutěž, a dále upevňovat hospodářskou a sociální soudržnost;
b)
nabízet uživatelům vysoce kvalitní infrastrukturu za ekonomicky přijatelných podmínek;
c)
zahrnovat všechny druhy dopravy, s přihlédnutím k jejich komparativním výhodám;
d)
umožňovat optimální využití stávajících kapacit;
e)
být pokud možno interoperabilní v rámci jednotlivých druhů dopravy a podporovat intermodalitu mezi různými druhy dopravy;
f)
být pokud možno ekonomicky životaschopná;
g)
pokrývat celé území členských států, aby se usnadnil přístup obecně, propojily se ostrovní, uzavřené a okrajové regiony s centrálními regiony a propojily se vzájemně bez míst s nedostatečnou propustností velké aglomerace a regiony Unie;
h)
umožňovat napojení na sítě států Evropského sdružení volného obchodu (ESVO), zemí střední a východní Evropy a středomořských zemí a současně podporovat interoperabilitu a přístup k těmto sítím, pokud se to ukáže být v zájmu Unie.
Článek 3
Rozsah sítě
1. Transevropská síť zahrnuje dopravní infrastrukturu, systémy řízení dopravy a lokalizační a navigační systémy.
2. Dopravní infrastruktura zahrnuje sítě silniční, železniční a vnitrozemské vodní dopravy, námořní dálnice, námořní a vnitrozemské přístavy, letiště a jiné body propojení mezi jednotlivými dopravními sítěmi.
3. Systémy řízení dopravy a lokalizační a navigační systémy zahrnují technické, informační a telekomunikační systémy nezbytné k zajištění harmonického provozu sítě a efektivního řízení dopravy.
Článek 4
Hlavní rysy opatření
Hlavní rysy činnosti Unie se týkají:
a)
vytváření a revize schémat sítě;
b)
určování projektů společného zájmu;
c)
úpravy stávající sítě;
d)
podpory interoperability sítí;
e)
optimální kombinace druhů dopravy, mezi jiným vytvářením uzlů propojení, které by v případě zboží měly být umístěny pokud možno mimo městská centra, aby se umožnil efektivní intermodální provoz;
f)
sledování soudržnosti a doplňkovosti finančních opatření v souladu s pravidly pro jednotlivé finanční nástroje;
g)
výzkumu a vývoje;
h)
spolupráce se třetími zeměmi účastnícími se na rozvoji sítě a uzavření odpovídajících dohod s nimi;
i)
pobídek pro členské státy a mezinárodní organizace, aby rozvíjely cíle sledované Unií;
j)
podpory nepřetržité spolupráce mezi dotčenými stranami;
k)
jakýchkoli jiných opatření, která se ukáží jako nezbytná pro dosažení cílů uvedených v čl. 2 odst. 2.
Článek 5
Priority
Přednost mají se zřetelem k cílům uvedeným v čl. 2 odst. 2 a hlavním rysům opatření uvedeným v článku 4:
a)
vytvoření a rozvoj hlavních spojení a propojení potřebných k odstranění míst s nedostatečnou propustností, k doplnění chybějících úseků a k dokončení hlavních tras, zejména jejich přeshraničních úseků, k překonání přírodních překážek a ke zlepšení interoperability hlavních tras;
b)
vytvoření a rozvoj infrastruktury, která podporuje propojení vnitrostátních sítí pro usnadnění spojení ostrovů nebo oblastí podobných ostrovům a uzavřených, okrajových a nejvzdálenějších regionů na jedné straně a centrálních regionů Unie na straně druhé, zejména v zájmu snížení vysokých přepravních nákladů těchto oblastí;
c)
nutná opatření pro postupné dosažení interoperabilní železniční sítě, pokud možno včetně tras přizpůsobených nákladní dopravě;
d)
nutná opatření na podporu námořní dopravy, pobřežní plavby a vnitrozemské vodní dopravy;
e)
nutná opatření pro integraci železniční a letecké dopravy, zejména ve všech vhodných případech prostřednictvím železničního přístupu k letištím a nezbytné infrastruktury a zařízení;
f)
optimalizace kapacity a účinnosti stávající a nové infrastruktury, podpora intermodality a zlepšení bezpečnosti a spolehlivosti sítě zřizováním a zlepšováním intermodálních terminálů a jejich přístupové infrastruktury nebo rozvojem inteligentních systémů;
g)
integrace hledisek bezpečnosti a životního prostředí do projektování a realizace transevropské dopravní sítě;
h)
rozvoj udržitelné mobility osob a zboží v souladu s cíli Unie pro udržitelný rozvoj.
Článek 6
Sítě třetích zemí
Podpora Unie projektům společného zájmu a propojení a interoperabilitě sítí za účelem zajištění slučitelnosti sítí třetích zemí s transevropskou dopravní sítí se stanoví pro jednotlivé případy odpovídajícími postupy podle Smluv.
Článek 7
Projekty společného zájmu
1. Projekty společného zájmu tvoří společný cíl, jehož dosažení závisí na jejich stupni zralosti a na dostupnosti finančních zdrojů, aniž je tím předjímán finanční závazek členského státu nebo Unie.
2. V souladu s pravidly Smluv, zejména pokud jde o hospodářskou soutěž, se za projekt společného zájmu považuje každý projekt, který
a)
sleduje cíle stanovené v čl. 2 odst. 2;
b)
týká se sítě uvedené v čl. 3 odst. 1;
c)
odpovídá jedné nebo více prioritám stanoveným v článku 5; a
d)
je na základě sociálně-ekonomického rozboru nákladů a zisku potenciálně ekonomicky životaschopný.
3. Projekty se musí vztahovat k některé součásti sítě popsané v článcích 9 až 18, a zejména:
a)
se musí týkat tras stanovených na mapách v příloze I nebo
b)
musí odpovídat specifikacím nebo kritériím uvedeným v příloze II.
4. Členské státy přijmou všechna opatření, která považují za nezbytná, v rámci zásad stanovených v čl. 1 odst. 2.
Článek 8
Ochrana životního prostředí
1. Při přípravě a uskutečňování projektů musí členské státy zohlednit ochranu životního prostředí tím, že provádějí podle směrnice 85/337/EHS posuzování vlivů zamýšlených projektů společného zájmu na životní prostředí a uplatňují směrnice 92/43/EHS a 2009/147/ES.
Od 21. července 2004 provádějí členské státy u plánů a programů vedoucích k těmto projektům, zejména pokud se týkají nových tras nebo rozvoje jiné důležité uzlové infrastruktury, posuzování vlivů na životní prostředí podle směrnice 2001/42/ES.
Členské státy berou výsledky tohoto posuzování vlivů na životní prostředí v úvahu při přípravě dotčených plánů a programů v souladu s článkem 8 směrnice 2001/42/ES.
2. Do 21. července 2004 Komise po dohodě s členskými státy vyvine vhodné metody provádění strategického posuzování vlivů na životní prostředí, mimo jiné v zájmu zajištění vhodné koordinace, předcházení duplicitě prací a zjednodušení a zrychlení plánovacích procesů u přeshraničních projektů a koridorů.
K výsledkům této práce a posuzování vlivů projektů transevropských sítí na životní prostředí, které provedou členské státy podle směrnice 2001/42/ES, přihlédne Komise ve své zprávě o hlavních směrech a v případných souvisejících legislativních návrzích na revizi hlavních směrů podle článku 22 tohoto rozhodnutí.
ČÁST 2
SILNIČNÍ SÍŤ
Článek 9
Charakteristiky
1. Transevropská silniční síť zahrnuje dálnice a silnice vysoké kvality, ať stávající, nové nebo které se mají upravit, jež
a)
hrají důležitou úlohu v dálkové přepravě;
b)
jsou obchvaty hlavních městských center na trasách stanovených sítí;
c)
zajišťují propojení s jinými druhy dopravy nebo
d)
spojují uzavřené a okrajové regiony s centrálními regiony Unie.
2. Síť zaručuje uživatelům vysokou, jednotnou a nepřetržitou úroveň služeb, pohodlí a bezpečnosti.
3. Síť zahrnuje rovněž infrastrukturu pro řízení dopravy, informování uživatelů, řešení nehod a mimořádných situací a elektronický výběr mýta, přičemž je tato infrastruktura založena na aktivní spolupráci mezi systémy řízení dopravy na evropské, celostátní a regionální úrovni a poskytovateli informačních služeb o cestování a dopravním provozu a služeb s přidanou hodnotou, což zajistí nutnou doplňkovost s aplikacemi, jejichž využití je umožněno v rámci programu transevropských telekomunikačních sítí.
ČÁST 3
ŽELEZNIČNÍ SÍŤ
Článek 10
Charakteristiky
1. Železniční síť zahrnuje vysokorychlostní železniční síť a konvenční železniční síť.
2. Vysokorychlostní železniční síť, bez ohledu na to, zda využívá stávající nebo novou technologii, zahrnuje:
a)
tratě zvlášť postavené pro vysoké rychlosti, vybavené pro rychlosti obvykle se rovnající nebo přesahující 250 km/h;
b)
zvlášť modernizované vysokorychlostní tratě, vybavené pro rychlosti řádově 200 km/hod;
c)
zvlášť modernizované vysokorychlostní tratě nebo tratě zvlášť postavené pro vysoké rychlosti a propojené s vysokorychlostní železniční tratí, které mají v důsledku topografických, environmentálních, profilových nebo urbanistických omezení zvláštní rysy a u kterých je nutno v jednotlivých případech upravit rychlost.
Tato síť zahrnuje tratě uvedené v části 3 přílohy I. Základní požadavky a technické specifikace pro interoperabilitu platné pro vysokorychlostní železniční tratě používající stávající technologii jsou definovány v souladu se směrnicí Rady 96/48/ES ze dne 23. července 1996 o interoperabilitě transevropského vysokorychlostního železničního systému (11). Členské státy předem vyrozumí Komisi o otevření každé vysokorychlostní tratě a o technických charakteristikách tratě.
3. Konvenční železniční síť zahrnuje tratě pro konvenční osobní a nákladní železniční dopravu, včetně železničních úseků transevropské sítě kombinované dopravy uvedené v článku 15, přístupová spojení s námořními a vnitrozemskými přístavy společného zájmu a nákladními terminály, které jsou otevřeny pro všechny provozovatele. Základní požadavky a technické specifikace pro interoperabilitu platné pro konvenční železniční tratě jsou definovány v souladu se směrnicí Evropského parlamentu a Rady 2001/16/ES ze dne 19. března 2001 o interoperabilitě transevropského konvenčního železničního systému (12).
4. Železniční síť zahrnuje infrastrukturu a zařízení umožňující integraci železničních a silničních služeb a v případě potřeby námořních služeb a služeb letecké dopravy. V tomto ohledu se zvláštní pozornost věnuje propojení regionálních letišť se sítí.
5. Železniční síť plní nejméně jednu z těchto funkcí:
a)
hraje důležitou úlohu při dálkové přepravě cestujících;
b)
umožňuje případné propojení s letišti;
c)
umožňuje přístup k regionálním a místním železničním sítím;
d)
usnadňuje nákladní přepravu pomocí určování a rozvoje dálkových trs, které jsou určeny pro nákladní přepravu, nebo tras, na kterých je nákladní přeprava upřednostněna;
e)
hraje důležitou roli v kombinované dopravě;
f)
umožňuje prostřednictvím přístavů společného zájmu propojení s pobřežní plavbou a vnitrozemskými vodními cestami.
6. Díky své provázanosti a postupnému uplatňování interoperability, zejména prostřednictvím technické harmonizace a harmonizovaného řídícího a kontrolního systému ERTMS, jež jsou doporučeny pro evropskou železniční síť, nabízí železniční síť uživatelům vysokou úroveň kvality a bezpečnosti. Proto Komise po konzultaci s členskými státy stanoví plán využití, který je koordinován s vnitrostátními plány.
ČÁST 4
SÍŤ VNITROZEMSKÝCH VODNÍCH CESTA VNITROZEMSKÉ PŘÍSTAVY
Článek 11
Charakteristiky
1. Transevropská síť vnitrozemských vodních cest zahrnuje řeky, kanály a různé odbočky a vzájemná spojení. Poskytuje zejména možnost propojení mezi průmyslovými regiony a velkými aglomeracemi a jejich spojení s přístavy.
2. Vnitrozemské vodní cesty, které jsou součástí sítě, musí odpovídat minimálním technickým požadavkům pro třídu IV vodních cest, tj. umožňovat průjezd plavidla nebo tlačného soulodí o délce 80 až 85 m a šířce 9,5 m. Jestliže je vnitrozemská vodní cesta, která je součástí sítě, modernizována nebo nově stavěna, měly by technické specifikace odpovídat alespoň třídě IV, umožňovat pozdější dosažení třídy Va/Vb a dostatečně zohledňovat možnost průjezdu plavidel pro kombinovanou dopravu. Třída Va umožňuje průjezd plavidla nebo tlačného soulodí o délce 110 m a šířce 11,40 m a třída Vb umožňuje průjezd tlačného soulodí o dílce 172 až 185 m a šířce 11,40 m.
3. Vnitrozemské přístavy jsou součástí sítě, zejména jako body propojení mezi vodními cestami uvedenými v odstavci 2 a v článku 15 a jinými druhy dopravy.
4. Síť zahrnuje vnitrozemské přístavy:
a)
otevřené obchodní dopravě,
b)
umístěné na síti vnitrozemských vodních cest vyznačené na schématu v oddílu 4 přílohy I,
c)
propojené s ostatními transevropskými trasami podle přílohy I a
d)
vybavené překládacím zařízením pro intermodální dopravu nebo s ročním objemem nákladní dopravy nejméně 500 000 tun.
Vnitrozemské přístavy uvedené v písm. d) jsou vyznačeny v příloze I.
5. Síť rovněž zahrnuje infrastrukturu řízení provozu. To vyžaduje zejména zavedení interoperabilního inteligentního přepravního a dopravního systému označovaného jako „Říční informační služby“, který má optimalizovat stávající kapacitu a bezpečnost sítě vnitrozemských vodních cest a zlepšit interoperabilitu s jinými druhy dopravy.
ČÁST 5
NÁMOŘNÍ PŘÍSTAVY
Článek 12
Charakteristiky
1. Námořní přístavy umožňují rozvoj námořní dopravy a tvoří výchozí bod pro námořní spojení na ostrovy a body propojení mezi námořní dopravou a jinými druhy dopravy. Poskytují zařízení a služby dopravcům. Jejich infrastruktura nabízí široký rozsah služeb pro přepravu cestujících a zboží, včetně přepravy trajekty a dopravy na krátké a dlouhé vzdálenosti, včetně pobřežní plavby uvnitř Unie a mezi Unií a třetími zeměmi.
2. Námořní přístavy zahrnuté do transevropské dopravní sítě odpovídají jedné z kategorií A, B nebo C, definovaných takto:
A
:
mezinárodní námořní přístavy: přístavy s celkovým ročním objemem přepravy nejméně 1,5 milionu tun nákladu nebo 200 000 cestujících, které jsou, není-li to nemožné, spojeny s pozemními prvky transevropské dopravní sítě, a mají proto důležitou úlohu v mezinárodní námořní dopravě;
B
:
námořní přístavy Unie nespadající do kategorie A: tyto přístavy mají celkový roční objem přepravy nejméně 0,5 milionu tun nákladu nebo od 100 000 do 199 999 cestujících a jsou spojeny, není-li to nemožné, s pozemními prvky transevropské dopravní sítě a jsou vybaveny nezbytným překládacím zařízením pro námořní dopravu na krátké vzdálenosti;
C
:
regionální námořní přístavy: tyto přístavy nesplňují kritéria kategorií A a B, ale jsou umístěny v ostrovních, okrajových nebo nejvzdálenějších regionech, které propojují námořními vodními cestami a/nebo je spojují s centrálními regiony Unie.
Námořní přístavy kategorie A jsou na základě nejaktuálnějších údajů o přístavech vyznačeny na informativních mapách ve schématech uvedených v oddílu 5 přílohy I.
3. Kromě kritérií stanovených v článku 7 musí projekty námořních přístavů společného zájmu vztahující se k námořním přístavům zahrnutým do sítě transevropských námořních přístavů splňovat kritéria a specifikace uvedené v příloze II.
Článek 13
Námořní dálnice
1. Transevropská síť námořních dálnic má soustředit toky nákladní dopravy na námořní logistické trasy tak, aby se zlepšila stávající námořní spojení, která jsou životaschopná, pravidelná a často využívaná, nebo aby se vytvořila taková nová spojení pro přepravu zboží mezi členskými státy, a tím se snížilo přetížení silnic nebo se zlepšila dostupnost okrajových a ostrovních regionů a států. Námořní dálnice by neměly vylučovat kombinovanou přepravu osob a zboží za předpokladu, že nákladní doprava bude převažovat.
2. Transevropská síť námořních dálnic se skládá ze zařízení a infrastruktury pro nejméně dva přístavy ve dvou různých členských státech. Zařízení a infrastruktura zahrnují nejméně v jednom členském státě prvky, jako je zařízení přístavu, elektronické logistické systémy řízení, bezpečnost, ochranu, správní a celní řízení a infrastrukturu pro přímý přístup z moře a ze země, včetně způsobů pro zajištění celoroční splavnosti, zejména pomocí dostupných vlečných zařízení a zabezpečení zimního přístupu ledoborci.
3. Součástí transevropské sítě námořních dálnic jsou vodní cesty nebo kanály určené v části 4 přílohy I, které spojují dvě evropské námořní dálnice nebo dva jejich úseky a značně přispívají ke zkrácení námořních tras, zvýšení efektivnosti a úsporám času přepravy.
4. Projekty společného zájmu transevropské sítě námořních dálnic navrhují nejméně dva členské státy a jsou přizpůsobeny skutečným potřebám. Navrhované projekty obecně zahrnují státní i soukromý sektor v souladu s postupy, které, dříve než lze pomoc poskytnutou ze státních rozpočtů v případě potřeby doplnit o pomoc ze strany Unie, stanoví zadávací řízení v jedné z těchto podob:
a)
veřejná výzva k podávání návrhů organizovaná společně dotčenými členskými státy za účelem zřízení nových spojení z přístavu kategorie A podle definice v čl. 12 odst. 2, který je předem vybrán v rámci námořní oblasti, podle projektu č. 21 uvedeného v příloze III;
b)
pokud je poloha přístavů srovnatelná, veřejná výzva k podávání návrhů organizovaná společně dotčenými členskými státy a určená sdružením, ve kterých jsou zastoupeny alespoň přepravní společnosti a přístavy, které se nacházejí v jedné z námořních oblastí podle projektu č. 21 uvedeného v příloze III.
5. Projekty společného zájmu v transevropské síti námořních dálnic
a)
se zaměřují na zařízení a infrastrukturu, které tvoří síť námořních dálnic;
b)
aniž jsou dotčeny články 107 a 108 Smlouvy o fungování Evropské unie, mohou zahrnovat podporu na zahájení činnosti, pokud je v důsledku zadávacího řízení podle odstavce 4 státní podpora považována za nutnou pro finanční životaschopnost projektu; podpora na zahájení činnosti je omezena na dva roky a poskytuje se pouze na podporu řádně odůvodněných kapitálových nákladů; podpora nesmí přesáhnout nejnižší odhadovanou částku nutnou k zahájení daných spojení; podpora nesmí vést k narušení hospodářské soutěže na relevantních trzích v rozporu se společným zájmem;
c)
mohou rovněž zahrnovat činnosti, které mají širší přínosy a nesouvisejí s konkrétními přístavy, například zpřístupnění zařízení pro rozbíjení ledu a bagrování lodí nebo informačních systémů včetně systémů řízení dopravy a systémů elektronických hlášení.
6. Projekty společného zájmu transevropské sítě námořních dálnic se předkládají Komisi ke schválení.
7. Komise do tří let předloží výboru uvedenému v čl. 21 odst. 1 počáteční seznam konkrétních projektů společného zájmu. Tímto upřesní koncepci námořních dálnic.
Tento seznam bude rovněž předán Evropskému parlamentu.
ČÁST 6
LETIŠTĚ
Článek 14
Charakteristiky
1. Transevropská síť letišť zahrnuje letiště na území Unie, která jsou otevřena komerční letecké přepravě a splňují kritéria stanovená v části 6 přílohy II. Tato letiště jsou klasifikována odlišně podle rozsahu a typu přepravy, kterou odbavují, a podle své funkce v rámci sítě. Umožňují rozvoj leteckých spojů a propojení letecké dopravy a jiných druhů dopravy.
2. Mezinárodní spojovací body a spojovací body Unie tvoří jádro transevropské sítě letišť. Spojení mezi Unií a ostatními zeměmi světa se uskutečňuje převážně prostřednictvím mezinárodních spojovacích bodů. Spojovací body Unie zajišťují v zásadě spojení uvnitř Unie, přičemž přeprava mimo Unii dosud představuje menší část jejich činnosti. Regionální spojovací body a přístupové body usnadňují přístup k jádru sítě nebo přispívají k dopravnímu otevření ostrovních nebo okrajových regionů.
3. Mezinárodní spojovací body a spojovací body Unie se případně postupně napojí na vysokorychlostní trati železniční sítě. Síť zahrnuje infrastruktury a zařízení, které umožňují integraci leteckých, železničních a případně i námořních dopravních služeb.
ČÁST 7
SÍŤ KOMBINOVANÉ DOPRAVY
Článek 15
Charakteristiky
Transevropská síť kombinované dopravy zahrnuje
a)
železniční tratě a vnitrozemské vodní cesty vhodné pro kombinovanou dopravu a námořní cesty, které případně v kombinaci s nejkratší možnou počáteční nebo konečnou silniční dopravou umožňují dálkovou přepravu zboží;
b)
intermodální terminály vybavené zařízením umožňujícím překládku mezi železnicí, vnitrozemskými vodními cestami, námořními trasami a silnicemi;
c)
po nezbytnou dobu vhodný vozový park, pokud to charakteristiky dosud nepřizpůsobené infrastruktury vyžadují.
ČÁST 8
ŘÍDICÍ A INFORMAČNÍ SÍŤ NÁMOŘNÍ DOPRAVY
Článek 16
Charakteristiky
Transevropská řídicí a informační síť námořní dopravy zahrnuje:
a)
pobřežní a přístavní systémy řízení dopravy;
b)
lokalizační systémy plavidel;
c)
oznamovací systémy pro plavidla přepravující nebezpečné věci nebo znečisťující látky;
d)
komunikační systémy pro tísňové situace a bezpečnost na moři.
ČÁST 9
ŘÍDICÍ SÍŤ LETECKÉ DOPRAVY
Článek 17
Charakteristiky
Transevropská řídicí síť letecké dopravy zahrnuje vzdušný prostor vyhrazený pro obecné letectví, letové cesty, navigační zařízení, systémy plánování a správy provozu a systém řízení letového provozu (kontrolní střediska, prostředky dohledu a komunikace), které jsou nezbytné pro bezpečné a efektivní letectví v evropském vzdušném prostoru.
ČÁST 10
LOKALIZAČNÍ A NAVIGAČNÍ SÍŤ
Článek 18
Charakteristiky
Transevropská síť lokalizačních a navigačních systémů zahrnuje družicové lokalizační a navigační systémy a systémy, které budou vymezeny v budoucím evropském radionavigačním plánu. Tyto systémy poskytují spolehlivé a efektivní služby pro stanovení polohy a navigaci, které mohou být využity ve všech druzích dopravy.
ČÁST 11
KOORDINACE MEZI ČLENSKÝMI STÁTY
Článek 19
Evropský koordinátor
1. Pro usnadnění koordinovaného provádění určitých projektů, zejména přeshraničních projektů nebo úseků přeshraničních projektů zahrnutých mezi projekty, které jsou prohlášeny za projekty evropského zájmu podle článku 25, může Komise po dohodě s dotčenými členskými státy a po konzultaci s Evropským parlamentem jmenovat osobu „evropského koordinátora“.
2. Evropský koordinátor je vybírán zejména na základě svých zkušeností s evropskými orgány a znalostí, které se týkají financování a sociálně-ekonomického a environmentálního hodnocení významných projektů.
3. Rozhodnutí Komise o jmenování evropského koordinátora určí způsob, kterým má plnit úkoly podle odstavce 5.
4. Evropský koordinátor jedná jménem a v zastoupení Komise. Jeho působnost se obvykle týká jednoho projektu, zejména v případě přeshraničního projektu, ale v případě nutnosti může být rozšířena a může se vztahovat na celou významnou osu. Evropský koordinátor vypracuje společně s dotčenými členskými státy pracovní plán své činnosti.
5. Evropský koordinátor
a)
ve spolupráci s dotčenými členskými státy prosazuje společné metody hodnocení projektů a radí případně navrhovatelům projektů v otázkách financování projektů;
b)
každý rok vypracovává zprávu pro Evropský parlament, Komisi a dotčené členské státy o pokroku dosaženém při provádění jednoho nebo více projektů, za které odpovídá, o novém regulatorním nebo jiném vývoji, který by mohl ovlivnit charakteristiky projektů, a o obtížích a překážkách, které mohou vést ke značnému zpoždění oproti termínům uvedeným v příloze III;
c)
spolu s dotčenými členskými státy konzultuje s regionálními a místními orgány, provozovateli, uživateli dopravy a zástupci občanské společnosti, aby získal úplnější znalost poptávky po dopravních službách, možnostech investičního financování a druhu služeb, které je nutno zabezpečit pro usnadnění přístupu k takovému financování.
6. Dotčené členské státy spolupracují s evropským koordinátorem a poskytují mu informace nutné k plnění úkolů podle odstavce 5.
7. Aniž jsou dotčeny platné postupy stanovené právními předpisy Unie a vnitrostátními právními předpisy, může Komise požadovat stanovisko evropského koordinátora při posuzování žádostí o financování Unie u projektů nebo skupin projektů, za které evropský koordinátor odpovídá.
ČÁST 12
SPOLEČNÁ USTANOVENÍ
Článek 20
Vnitrostátní plány a programy
Členské státy poskytují Komisi stručný přehled vnitrostátních plánů a programů, které sestavují pro rozvoj transevropské dopravní sítě, zejména pokud jde o projekty prohlášené za projekty evropského zájmu uvedené v článcích 24 až 27. Po přijetí vnitrostátních plánů a programů je členské státy zašlou Komisi pro informaci.
Článek 21
Výbor pro sledování hlavních směrů a výměnu informací
1. Komisi je nápomocen Výbor pro sledování hlavních směrů a výměnu informací (dále jen „výbor“); skládá se ze zástupců členských států a předsedá mu zástupce Komise.
2. V tomto výboru se uskutečňuje výměna informací o plánech a programech oznámených členskými státy a může být přezkoumána každá otázka vztahující se k rozvoji transevropské dopravní sítě.
Článek 22
Zpráva
Komise předloží každé dva roky Evropskému parlamentu, Radě, Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru a Výboru regionů zprávu o provádění hlavních směrů popsaných v tomto rozhodnutí.
Při sestavování této zprávy je Komisi nápomocen výbor.
Ke zprávě budou případně přiloženy legislativní návrhy na revizi hlavních směrů; tyto legislativní návrhy mohou případně zahrnovat změny seznamu prioritních projektů v příloze III nebo dodatky k tomuto seznamu projektů, které jsou v souladu s čl. 23 odst. 1. Revize se zaměří zejména na projekty, které přispívají k územní soudržnosti Unie v souladu s čl. 23 odst. 1 písm. e).
Článek 23
Prioritní projekty
1. Prioritní projekty jsou projekty společného zájmu podle článku 7, u kterých posouzení potvrdí, že:
a)
mají odstranit místo s nedostatečnou propustností nebo doplnit chybějící spojení na významné trase transevropské sítě, zejména pokud se jedná o přeshraničními projekty, překonání přírodních překážek nebo projekty s přeshraničním úsekem;
b)
mají takový rozsah, u kterého významně napomůže dlouhodobé plánování na evropské úrovni;
c)
celkově představují potenciální čisté sociálně-ekonomické přínosy a jiné sociálně-ekonomické výhody;
d)
významně zlepšují mobilitu zboží a osob mezi členskými státy, a tím také přispívají k interoperabilitě vnitrostátních sítí;
e)
přispívají k územní soudržnosti Unie integrací sítí nových členských států a zlepšováním spojení s okrajovými a ostrovními regiony;
f)
přispívají k udržitelnému rozvoji dopravy tím, že zlepšují bezpečnost a snižují škody na životním prostředí, které jsou způsobeny dopravou, zejména podporou přesunu druhů dopravy ve prospěch železnice, intermodální dopravy, vnitrozemských vodních cest a námořní dopravy;
g)
prokazují odhodlání dotčených členských států včas provést studie a hodnotící postupy pro dokončení práce v souladu s předem sjednaným datem, na základě vnitrostátních plánů nebo jiného rovnocenného dokumentu týkajícího se daného projektu.
2. Prioritní projekty, u nichž měly práce začít do roku 2010, jejich úseky a data sjednaná pro dokončení prací podle odst. 1 písm. g) jsou uvedeny v příloze III.
3. Do roku 2010 Komise vypracuje zprávu o pokroku a případně navrhne změny seznamu prioritních projektů určených v příloze III v souladu s odstavcem 1.
Článek 24
Prohlášení evropského zájmu
Prioritní projekty určené v příloze III jsou prohlášeny za projekty evropského zájmu. Toto prohlášení se provádí výhradně v souladu s postupem stanoveným ve Smlouvách a v právních aktech na nich založených.
Článek 25
Projekty prohlášené za projekty evropského zájmu
1. Aniž je dotčen právní základ daného finančního nástroje Unie, členské státy:
a)
při předkládání svých projektů v rámci Fondu soudržnosti podle nařízení Rady (ES) č. 1084/2006 ze dne 11. července 2006 o Fondu soudržnosti (13) přiřadí náležitou prioritu projektům prohlášeným za projekty evropského zájmu;
b)
při předkládání svých projektů v rámci rozpočtu pro transevropské sítě v souladu s články 5 a 9 nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 680/2007 ze dne 20. června 2007, kterým se stanoví obecná pravidla pro poskytování finanční pomoci Společenství v oblasti transevropských dopravních a energetických sítí (14), přiřadí náležitou prioritu projektům prohlášeným za projekty evropského zájmu.
2. Aniž je dotčen právní základ daného finančního nástroje Unie, Komise:
a)
podporuje členské státy, aby přihlížely k projektům prohlášeným za projekty evropského zájmu při plánování programů strukturálních fondů, zejména v regionech, na které se vztahuje cíl „Konvergence“, s ohledem na vnitrostátní dopravní plány, které spadají do působnosti stávajících rámců podpory Unie;
b)
zajistí, aby země, které splňují podmínky pro využití nástroje předvstupní pomoci (NPP), přiřazovaly při předkládání svých projektů v rámci tohoto nástroje v souladu s nařízením Rady (ES) č. 1085/2006 ze dne 17. července 2006, kterým se zřizuje nástroj předvstupní pomoci (NPP) (15), náležitou prioritu projektům prohlášeným za projekty evropského zájmu.
3. Při odhadu svých finančních potřeb přiřadí Komise náležitou prioritu projektům prohlášeným za projekty evropského zájmu.
Článek 26
Zpoždění při dokončení projektů prohlášených za projekty evropského zájmu
1. V případě značného zpoždění oproti konečnému termínu roku 2010 při zahájení prací na jednom z projektů prohlášených za projekty evropského zájmu požádá Komise dotčené členské státy, aby zpoždění do tří měsíců zdůvodnily. Na základě poskytnuté odpovědi konzultuje Komise všechny dotčené členské státy v zájmu řešení problému, který způsobil zpoždění.
Komise může po konzultaci s výborem a v rámci svého aktivního sledování provádění projektu, který byl prohlášen za projekt evropského zájmu, a s řádným ohledem na zásadu proporcionality rozhodnout o přijetí vhodných opatření. Dotčené členské státy mají před přijetím těchto opatření příležitost se k nim vyjádřit.
Evropský parlament je o každém přijatém opatření neprodleně informován.
Při přijímání těchto opatření bere Komise náležitě v úvahu podíl odpovědnosti každého dotčeného členského státu za zpoždění a zdrží se opatření, která by ovlivnila provádění projektu v členských státech, které nejsou za zpoždění odpovědné.
2. Pokud není projekt prohlášený za projekt evropského zájmu z větší části dokončen v přiměřené lhůtě po očekávaném datu dokončení uvedeném v příloze III a za zpoždění odpovídají všechny dotčené členské státy, Komise jej přezkoumá postupem podle odstavce 1 s cílem odejmout jeho zařazení jako projektu, který byl prohlášen za projekt evropského zájmu, s využitím přezkumného postupu uvedeného v čl. 22 třetím pododstavci.
Komise vždy přezkoumá projekt po uplynutí lhůty 15 let poté, co byl prohlášen za projekt evropského zájmu ve smyslu tohoto rozhodnutí.
Článek 27
Posuzování sociálně-ekonomických vlivů a vlivů na životní prostředí
1. Pět let po dokončení projektu prohlášeného za projekt evropského zájmu nebo jednoho z jeho úseků provedou dotčené členské státy posouzení jeho sociálně-ekonomických vlivů a jeho vlivů na životní prostředí, včetně jeho vlivů na obchod a volný pohyb osob a zboží mezi členskými státy, na územní soudržnost a udržitelný rozvoj. O výsledcích tohoto posouzení informují členské státy Komisi.
2. Pokud projekt prohlášený za projekt evropského zájmu zahrnuje přeshraniční úsek, který je z technického a finančního hlediska nedělitelný, koordinují dotčené členské státy své postupy při posuzování sociálně-ekonomických vlivů projektu a vynaloží veškeré úsilí na provedení mezinárodního přezkumu před vydáním stavebního povolení a ve stávajícím rámci.
3. Ostatní úseky projektů evropského zájmu členské státy koordinují v jednotlivých případech na dvoustranném nebo mnohostranném základě.
4. Koordinované akce nebo mezinárodní přezkum podle odstavce 2 se použijí, aniž jsou dotčeny povinnosti vyplývající z právních předpisů Unie o ochraně životního prostředí, zejména povinnosti týkající se posuzování vlivů na životní prostředí. Dotčené členské státy informují Komisi o zahájení a výsledku takových koordinovaných akcí nebo mezinárodního přezkumu. Komise zahrne tyto informace do zprávy uvedené v čl. 22.
Článek 28
Přeshraniční úseky
V souvislosti s určitými prioritními projekty určí členské státy přeshraniční úseky mezi dvěma členskými státy včetně námořních dálnic na základě kritérií, která stanoví výbor, a oznámí je Komisi.
Půjde zejména o úseky, které jsou z technického a finančního hlediska nedělitelné nebo ke kterým s dotčené členské státy zaváží společně a pro které zavedou společnou strukturu.
Článek 29
Zrušení
Rozhodnutí č. 1692/96/ES se zrušuje.
Odkazy na zrušené rozhodnutí se považují za odkazy na toto rozhodnutí v souladu se srovnávací tabulkou obsaženou v příloze V.
Článek 30
Vstup v platnost
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 31
Určení
Toto rozhodnutí je určeno členským státům.
Ve Štrasburku dne 7. července 2010.