ДИРЕКТИВА 2014/54/ЕС НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 16 април 2014 година
относно мерки за улесняване на упражняването на правата, предоставени на работниците в контекста на свободното движение на работници
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 46 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
след консултация с Комитета на регионите,
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като имат предвид, че:
(1)
Свободното движение на работници, установено в член 45 от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС), е основна свобода на гражданите на Съюза и един от стълбовете на вътрешния пазар на Съюза. Неговото прилагане е доразвито от правото на Съюза, чиято цел е да се гарантира, че правата, предоставени на гражданите на Съюза и на членовете на техните семейства, се упражняват в пълна степен. Понятието „членове на техните семейства“ следва да има същото значение като понятието, определено в член 2, точка 2 от Директива 2004/38/ЕО на Европейския парламент и на Съвета (3), и се прилага и за членовете на семействата на погранични работници.
(2)
Свободното движение на работници е и ключов елемент за развитието на истински пазар на труда в Съюза, който позволява на работниците да се местят към райони, в които има недостиг на работна ръка или повече възможности за работа, като по този начин се помага на повече хора да намерят работа, която съответства по-точно на техните умения, и се преодоляват проблемите на пазара на труда.
(3)
Свободното движение на работници дава на всеки гражданин на Съюза, независимо от неговото място на пребиваване, правото да се придвижва свободно в друга държава членка, за да работи и/или да пребивава в нея с цел работа. То ги защитава срещу дискриминация въз основа на гражданство по отношение на достъпа до заетост, условията на заетост и труд, и по-конкретно по отношение на трудовото възнаграждение, прекратяването на трудовите правоотношения, както и социалните придобивки и данъчните облекчения, като им гарантира равно третиране, съгласно националното право, практика и колективни трудови договори, с гражданите на тази държава членка. Тези права следва да се ползват без дискриминация от всички граждани на Съюза, упражняващи правото си на свободно движение, включително постоянните, сезонните и пограничните работници. Необходимо е да се прави разграничение между свободното движение на работници и свободното предоставяне на услуги, което включва правото на предприятията да предоставят услуги в друга държава членка, за което могат да командироват временно свои собствени работници в друга държава членка с цел командированите работници да извършат работата, необходима за предоставянето на услугите в тази държава членка.
(4)
С член 45 от ДФЕС се предоставят значими права по отношение на работниците на Съюза, упражняващи правото си на свободно движение, и членовете на техните семейства, които са по-детайлно определени в Регламент (ЕС) № 492/2011 на Европейския парламент и на Съвета (4).
(5)
Реалното упражняване на свободата на движение на работници обаче продължава да бъде съществено предизвикателство и много работници от Съюза в голяма част от случаите не са запознати със своето право на свободно движение. Поради факта, inter alia, че се намират в потенциално по-уязвимо положение, при придвижването си в друга държава членка работниците от Съюза могат да продължат да бъдат обект на необосновани ограничения или пречки пред упражняване на правото им на свободно движение, като непризнаване на квалификациите, дискриминация, основаваща се на гражданство, и експлоатация. Следователно между правото и неговото прилагане на практика съществува разминаване, което трябва да бъде отстранено.
(6)
През юли 2010 г. в съобщението си, озаглавено „За свободното движение на работници: права и основни аспекти на развитието“, Комисията посочи, че ще проучи възможности за намирането на решения предвид новите нужди и предизвикателства, по-специално от гледна точка на новите тенденции в сферата на мобилността, пред които са изправени работниците на Съюза и членовете на техните семейства. Комисията заяви също, че в контекста на новата стратегия за вътрешния пазар ще разгледа възможностите за развитие и усъвършенстване на механизмите за ефективно прилагане на принципа на равно третиране за работниците на Съюза, упражняващи правото си на свободно движение, и членовете на техните семейства. Освен това Комисията обобщи и тенденциите в развитието на законодателството и съдебната практика, по-конкретно по отношение на определянето на лицата, които са в обхвата на правото на Съюза за свободното движение на работници, и същността на правата, от които се ползват работниците на Съюза и членовете на техните семейства.
(7)
В доклада за гражданството на ЕС за 2010 г., озаглавен „Премахване на пречките за упражняване на правата на гражданите на ЕС“, от 27 октомври 2010 г. Комисията установи, че нееднаквото и неправилното прилагане на правото на Съюза по отношение на правото на свободно движение е една от основните пречки, с които гражданите на Съюза се сблъскват при реалното упражняване на правата си съгласно правото на Съюза. Съответно Комисията обяви намерението си да предприеме действия, за да „улесни свободното движение на граждани на ЕС и членовете на техните семейства от трети държави, като следи за стриктното прилагане на правилата на ЕС, включително по отношение на недискриминацията, като насърчава добрите практики и повишаването на осведомеността в държавите членки за правилата на ЕС и като увеличи разпространението на информация сред гражданите на ЕС относно правата им за свободно придвижване“ (действие 15 от Доклада за гражданството на ЕС за 2010 г.). Освен това в доклада за гражданството на ЕС за 2013 г., озаглавен „Граждани на ЕС: вашите права, вашето бъдеще“, Комисията разгледа необходимостта от премахване на административните пречки и опростяване на процедурите за гражданите на Съюза, които живеят, работят или пътуват в други държави членки.
(8)
В съобщение на Комисията, озаглавено „Към възстановяване и създаване на работни места“, от 18 април 2012 г. (Пакет „Заетост“) Комисията обяви намерението си да „представи законодателно предложение, за да окаже подкрепа на мобилните работници (предоставяне на информация и консултации) при упражняването на правата, произтичащи от ДФЕС и от Регламент (ЕС) № 492/2011“, и настойчиво призова държавите членки: „да повишават осведомеността и достъпа до правата, предоставени от правото на Съюза в областта на борбата с дискриминацията, равенството между половете и свободното движение на работниците, както и да предоставят по-лесен достъп на гражданите на Съюза до длъжности в своя публичен сектор в съответствие с правото на Съюза, така както се тълкува от Съда на Европейския съюз“. В този контекст Съдът последователно застъпва позицията, че ограничаването на достъпа до някои длъжности в държавната служба само до собствените граждани на държава членка следва да се тълкува стеснително и че се отнася само до длъжности, които предполагат пряко или непряко участие в упражняването на правомощия, възложени по силата на публичното право, и в изпълнението на задължения, предназначени да опазват общите интереси на държавата или на други публични органи.
(9)
Адекватното и ефективно прилагане на член 45 от ДФЕС и на Регламент (ЕС) № 492/2011, както и осведомеността за правата играят ключова роля за защитата на правата и равното третиране на работниците на Съюза и членовете на техните семейства, докато лошото прилагане подкопава ефективността на правилата на Съюза, приложими в тази област, и застрашава правата и защитата на работниците на Съюза и членовете на техните семейства.
(10)
По-ефективно и единно прилагане на правата, предоставени с правилата на Съюза в областта на свободното движение на работници, е необходимо и за правилното функциониране на вътрешния пазар.
(11)
Прилагането и мониторингът на правилата на Съюза относно свободното движение на работници следва да бъдат подобрени, за да се гарантира, че работниците на Съюза и членовете на техните семейства, както и работодателите, публичните органи и други заинтересовани лица са по-добре осведомени за правата и отговорностите, свързани със свободното движение, за да се предоставя на работниците на Съюза и членовете на техните семейства съдействие и защита при упражняването на тези права и да се противодейства на заобикалянето на тези правила от публичните органи и работодателите в държавния или частния сектор. В този контекст държавите членки могат да вземат под внимание и последиците от повишената мобилност, като например „изтичането на мозъци“ и отлива на млади хора.
(12)
За да се гарантира правилното прилагане и да се следи за спазването на материалноправните норми на Съюза относно свободното движение на работници, държавите членки следва да предприемат необходимите мерки за защита на работниците на Съюза, упражняващи правото си на свободно движение, и членовете на техните семейства както срещу дискриминация, основаваща се на гражданство, така и срещу всяко необосновано ограничение или пречка пред упражняването на това право.
(13)
За тази цел е целесъобразно да се предвидят конкретни правила за ефективно прилагане и да се улесни по-доброто и единно прилагане на материалноправните норми, уреждащи свободното движение на работници, в съответствие с член 45 от ДФЕС и с Регламент (ЕС) № 492/2011. При прилагането на тази основна свобода следва да се взема под внимание принципът за равенство между жените и мъжете и забраната за дискриминация на работниците на Съюза и членовете на техните семейства на което и да е от основанията, посочени в член 21 от Хартата на основните права на Европейския съюз („Хартата“).
(14)
В този контекст на работниците на Съюза и членовете на техните семейства, които са били обект на дискриминация, основаваща се на гражданство, или на необосновани ограничения или пречки при упражняването на правото им на свободно движение, следва да се гарантира реална и ефективна съдебна защита. Когато държавите членки са предвидили административни процедури като средство за правна защита, те следва да гарантират, че всяко административно решение може да бъде обжалвано пред съд по смисъла на член 47 от Хартата. Като се отчита правото на ефективна правна защита, работниците на Съюза следва да бъдат защитени срещу неблагоприятно третиране или последици, възникнали в резултат на жалба или на производство, целящо осигуряване изпълнението на защитените с настоящата директива права.
(15)
За да се осигурят по-ефективни равнища на защита, на сдруженията и правните субекти, включително социалните партньори, следва също да се предостави правото да участват в производства по начин, определен от държавите членки, от името на или в подкрепа на предполагаемите жертви на дискриминация, с тяхно съгласие. Това не следва да засяга националните процесуални правила по отношение на представителството и защитата пред съдилищата, нито други правомощия и колективни права на социалните партньори, представителите на служителите и работодателите, като например свързаните с прилагането на колективните трудови договори, когато това е приложимо, включително искове от името на колективен интерес, съгласно националното право или практика. С цел да се гарантира ефективна правна защита и без да се засягат съществуващите механизми за колективна защита, предоставени на социалните партньори, и националното право или практика, държавите членки се приканват да разгледат въвеждането на общи принципи на механизмите за колективни искове за преустановяване на нарушения и колективни искове за обезщетение.
(16)
В съответствие със съдебната практика на Съда националните правила относно сроковете за осигуряване на изпълнението на правата по настоящата директива следва да бъдат такива, че да не правят практически невъзможно или прекомерно трудно упражняването на тези права.
(17)
На свой ред защитата срещу дискриминация, основаваща се на гражданство, би била подобрена чрез наличието на ефективни органи с подходящ експертен опит във всяка държава членка, в чийто обхват на компетентност се включва насърчаване на равното третиране, анализ на проблемите, пред които са изправени работниците на Съюза и членовете на техните семейства, проучване на възможните решения и предоставянето им на конкретна помощ. В обхвата на компетентност на тези органи inter alia следва да се включва и предоставянето на работниците на Съюза и членовете на техните семейства на независима правна и/или друга помощ, като например правен съвет относно прилагането спрямо тях на съответните правила на Съюза и национални правила относно свободното движение на работници, информация относно процедурите за обжалване и предоставянето на помощ за защита на правата на работниците и членовете на техните семейства. Тя може да включва и помощ в съдебните производства.
(18)
Всяка държава членка следва да преценява дали задачите, които трябва да се изпълняват по настоящата директива от посочените по-горе органи, да бъдат възложени на вече съществуващи органи, които имат сходни цели на национално равнище, като например насърчаване на свободното движение на хора, прилагане на принципа на равно третиране или закрила на личните права. В случай че държава членка реши да разшири мандата на съществуващ орган, тя следва да осигури достатъчно средства на съществуващия орган за ефективното и адекватно изпълнение на съществуващите и допълнителните му задачи. Когато задачите са възложени на повече от един орган, държавите членки следва да вземат мерки за адекватната координация на тези задачи.
(19)
Държавите членки следва да направят необходимото, за да се гарантира, че един или повече от тези органи действат като точка за контакт и че си сътрудничат и споделят информация, като например данните за контакт на всички органи, средствата за защита и данните за контакт на сдруженията, организациите или други правни субекти, които предоставят информация и услуги на работници на Съюза и членове на техните семейства, с равностойни точки за контакт в други държави членки. Списъкът на точките за контакт следва да бъде обществено достъпен.
(20)
Държавите членки следва да насърчават сътрудничеството между органите, определени от тях по настоящата директива, и съществуващите услуги за информация и помощ, предоставяни от социалните партньори, сдружения, организации или други имащи отношение правни субекти, като организации с отговорности по отношение на договореностите за координация съгласно Регламент (ЕО) № 883/2004 на Европейския парламент и на Съвета (5), и където е уместно - инспекциите по труда.
(21)
Държавите членки следва да направят възможното да насърчават взаимодействието със съществуващите на равнището на Съюза инструменти за информация и подкрепа, като за тази цел следва да гарантират, че съществуващите или новосъздадените органи работят в тясно сътрудничество със съществуващите структури за информация и съдействие, като например Your Europe, SOLVIT, Enterprise Europe Network, единичните звена за контакт и EURES, включително трансграничните партньорства в рамките на EURES, ако е уместно.
(22)
Държавите членки следва да насърчават диалога със социалните партньори и с подходящи неправителствени организации с цел преодоляване и противодействие на необоснованите ограничения и пречки пред правото на свободно движение или различните форми на дискриминация, основаваща се на гражданство.
(23)
Държавите членки следва да установят по какъв начин граждани на Съюза, като например работници, студенти, наскоро дипломирали се, както и работодатели, социални партньори и други заинтересовани страни могат да получават съответната леснодостъпна информация относно разпоредбите на настоящата директива и на Регламент (ЕС) № 492/2011, включително информация за органите, определени съгласно настоящата директива, и наличните средства за защита и обезщетение. Държавите членки следва да вземат мерки за предоставянето на тази информация на повече от един от официалните езици на Съюза, като отчитат търсенето на пазара на труда. Това следва да бъде съобразено със законодателството на държавите членки относно възприетите за използване езици. Тази информация може да се предоставя посредством индивидуални консултации и следва също да бъде леснодостъпна чрез Your Europe и EURES.
(24)
С цел да се улесни упражняването на практика на правата, предоставени от правото на Съюза, следва да се осигури съгласуваното изпълнение и наблюдение на Директива 91/533/ЕИО (6) на Съвета.
(25)
С настоящата директива се определят минимални изисквания, като по този начин се предоставя възможност на държавите членки да въведат или да запазят по-благоприятни разпоредби. Държавите членки имат и възможността да разширят обхвата на компетентност на организациите, на които са възложени задачи, свързани със закрилата на работниците на Съюза срещу дискриминация, основаваща се на гражданство, така че да обхванат и правото на равно третиране без дискриминация, основаваща се на гражданство, на всички граждани на Съюза, упражняващи правото си на свободно движение, и членовете на техните семейства, както е установено в член 21 от ДФЕС и Директива 2004/38/ЕО. Прилагането на настоящата директива не следва да служи като основание за влошаване на условията в сравнение със съществуващата ситуация във всяка държава членка.
(26)
Ефективното прилагане на настоящата директива предполага, че когато държавите членки приемат съответните мерки в изпълнение на задълженията си по настоящата директива, те следва да се позовават на нея или да включват такова позоваване при официалното публикуване на мерките за изпълнение.
(27)
В съответствие със Съвместната политическа декларация на държавите членки и на Комисията от 28 септември 2011 г. относно обяснителните документи държавите членки се задължават в обосновани случаи да прилагат към съобщението за своите мерки за транспониране един или повече документи, обясняващи връзката между компонентите на дадена директива и съответните елементи от националните инструменти за транспониране. Законодателят смята, че предоставянето на тези документи е обосновано по отношение на настоящата директива.
(28)
След изтичане на достатъчно време от въвеждането на настоящата директива Комисията следва да изготви доклад за прилагането ѝ, като по-специално направи оценка на възможността да се внесе евентуално необходимо предложение, чиято цел е да гарантира по-добро прилагане на правото на Съюза в областта на свободното движение. В посочения доклад Комисията следва да разгледа възможните трудности, пред които са изправени дипломираните млади хора, търсещи работа в рамките на Съюза, и съпрузите на работници на Съюза, когато тези съпрузи са граждани на трети държави.
(29)
В настоящата директива се зачитат основните права и се съблюдават принципите, признати в Хартата, и по-конкретно свободата при избор на професия и правото на труд, правото на недискриминация, по-специално основана на гражданството, правото на колективни преговори и действия, правото на справедливи и равни условия на труд, правото на свободно движение и пребиваване и правото на ефективни правни средства за защита и на справедлив съдебен процес. Директивата трябва да се изпълнява в съответствие с тези права и принципи.
(30)
Настоящата директива съблюдава различните модели на трудови пазари на държавите членки, включително моделите на трудови пазари, които се регулират от колективни трудови договори.
(31)
Доколкото целта на настоящата директива, а именно установяването на основна обща рамка от целесъобразни разпоредби, мерки и механизми, необходими за по-добро и единно прилагане и изпълнение на практика на правата за свободно движение на работници, предоставени с ДФЕС и с Регламент (ЕС) № 492/2011, не може да бъде постигната в достатъчна степен от държавите членки и следователно поради обхвата и последиците от действието може да бъде постигната по-добре на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящата директива не надхвърля необходимото за постигането на тази цел,
ПРИЕХА НАСТОЯЩАТА ДИРЕКТИВА:
Член 1
Предмет
В настоящата директива се предвиждат разпоредби, които улесняват единното прилагане и изпълнение на практика на правата, предоставени от член 45 от ДФЕС и членове 1 - 10 от Регламент (ЕС) № 492/2011. Настоящата директива се прилага за гражданите на Съюза, упражняващи тези права, и членовете на техните семейства („работниците на Съюза и членовете на техните семейства“).
Член 2
Обхват
1. Настоящата директива се прилага по отношение на следните въпроси, както са посочени в членове 1 - 10 от Регламент (ЕС) № 492/2011, в областта на свободното движение на работници:
а)
достъп до заетост;
б)
условия на заетост и труд, по-специално по отношение на трудовото възнаграждение, прекратяването на трудовите правоотношения, здравето и безопасността на работното място и в случай на безработица - на възстановяването на работа или новото наемане на работа;
в)
достъп до социални придобивки и данъчни облекчения;
г)
членство в синдикални организации и право на избиране в представителни органи на работниците;
д)
достъп до обучение;
е)
достъп до жилищно настаняване;
ж)
достъп до образование, курсове за производствено и професионално обучение за децата на работниците на Съюза;
з)
съдействие, предоставяно от бюрата по труда.
2. Обхватът на настоящата директива е идентичен с обхвата на Регламент (ЕС) № 492/2011.
Член 3
Защита на правата
1. Държавите членки гарантират, че след евентуално сезиране на други компетентни органи, включително когато те сметнат това за уместно, помирителни производства, съдебни процедури за привеждане в изпълнение на задълженията по член 45 от ДФЕС и членове 1 - 10 от Регламент (ЕС) № 492/2011 са достъпни за всички работници на Съюза и членовете на техните семейства, които смятат, че са били или са ощетени в резултат на необосновани ограничения и пречки пред правото им на свободно движение, или които смятат, че са засегнати от неспазването на принципа на равно третиране спрямо тях, дори след като отношението, при което се твърди, че са възникнали ограничение и пречка или дискриминация, е прекратено.
2. Държавите членки гарантират, че сдруженията, организациите, включително социалните партньори, или други правни субекти, които съгласно критериите, установени в националното им право, практика или колективни договори, имат законен интерес да следят за спазването на настоящата директива, могат да участват, от името или в подкрепа на работници на Съюза и членовете на техните семейства и с тяхно одобрение, във всички съдебни и/или административни процедури, предвидени с оглед осигуряване на изпълнението на правата, посочени в член 1.
3. Параграф 2 се прилага, без да се засягат другите компетенции и колективни права на социалните партньори, представителите на служителите и на работодателите, където е приложимо, включително правото на колективен иск, съгласно националното право или практика.
4. Параграф 2 се прилага, без да се засягат националните процесуални правила за представителство и защита в съдебното производство.
5. Параграфи 1 и 2 от настоящия член се прилагат, без да се засягат националните правила относно сроковете за осигуряване на изпълнението на правата, посочени в член 1. Тези национални срокове обаче са такива, че не правят практически невъзможно или прекомерно трудно упражняването на посочените права.
6. Държавите членки въвеждат в националните си правни системи такива мерки, каквито са необходими за защита на работниците на Съюза от неблагоприятно третиране или неблагоприятни последици в резултат на подадена от тях жалба или на започнато от тях производство, целящи осигуряване на изпълнението на правата, посочени в член 1.
Член 4
Органи за насърчаване на равното третиране и за подкрепа на работниците на Съюза и членовете на техните семейства
1. Всяка държава членка определя една или повече структури или органи („органи“) за насърчаване, анализ, наблюдение и подкрепа на равното третиране на работниците на Съюза и членовете на техните семейства без дискриминация, основаваща се на гражданство, необосновани ограничения или пречки пред правото им на свободно движение, и осигурява необходимите условия за доброто функциониране на тези органи. Тези органи могат да бъдат част от съществуващи органи на национално равнище, които имат сходни цели.
2. Държавите членки гарантират, че тези органи имат компетентност:
а)
да предоставят или осигуряват предоставянето на независима правна и/или друга помощ на работниците на Съюза и членовете на техните семейства, без да се засягат техните права и правата на сдруженията, организациите и другите правни субекти, посочени в член 3.
б)
да действат като точка за контакт по отношение на равностойни точки за контакт в други държави членки с цел сътрудничество и споделяне на съответната информация;
в)
да извършват или възлагат извършването на независими проучвания и анализи, свързани с необосновани ограничения и пречки пред правото на свободно движение или с дискриминация, основаваща се на гражданство, по отношение на работници на Съюза и членовете на техните семейства;
г)
да правят необходимото за публикуването на независими доклади и отправянето на препоръки по въпроси, свързани с такива ограничения и пречки или дискриминация;
д)
да публикуват съответната информация относно прилагането на национално равнище на правилата на Съюза в областта на свободното движение на работници.
Във връзка с първа алинея, буква а), когато органите предоставят помощ в рамките на съдебно производство, тази помощ е безплатна за лицата, които не разполагат с достатъчно средства, в съответствие с националното право или практика.
3. Държавите членки съобщават на Комисията имената и данните за връзка на точките за контакт, както и всякаква актуализирана информация или промени в нея. Комисията поддържа списък на точките за контакт и го предоставя на държавите членки.
4. Държавите членки гарантират, че съществуващите или новосъздадените органи са запознати и са в състояние да използват и да си сътрудничат със съществуващите структури на равнището на Съюза за информация и съдействие, като например Your Europe, SOLVIT, EURES, Enterprise Europe Network и единичните звена за контакт.
5. Когато задачите, посочени в параграф 2, са възложени на повече от един орган, държавите членки вземат мерки за адекватната координация на тези задачи.
Член 5
Диалог
Държавите членки утвърждават диалога със социалните партньори и със съответните неправителствени организации, които в съответствие с тяхното национално право или практика имат законен интерес да допринасят за борбата срещу необоснованите ограничения и пречки пред правото на свободно движение и дискриминацията, основаваща се на гражданство, по отношение на работници на Съюза и членовете на техните семейства, с цел насърчаване на принципа за равно третиране.
Член 6
Достъп до и разпространяване на информация
1. Държавите членки гарантират, че разпоредбите, приети съгласно настоящата директива и съгласно членове 1 - 10 от Регламент (ЕС) № 492/2011, се свеждат до знанието на заинтересованите лица на цялата им територия, и по-конкретно работниците и работодателите на Съюза, чрез всички подходящи средства.
2. Държавите членки предоставят на повече от един от официалните езици на институциите на Съюза ясна, безплатна, леснодостъпна, подробна и актуална информация относно правата, предоставени от правото на Съюза във връзка със свободното движение на работници. Тази информация следва също да бъде леснодостъпна чрез структурите Your Europe и EURES.
Член 7
Минимални изисквания
1. Държавите членки могат да въвеждат или да запазят разпоредби, които по отношение на защитата на принципа на равното третиране са по-благоприятни от предвидените в настоящата директива.
2. Държавите членки могат да предвидят, че компетенциите на органите, посочени в член 4 от настоящата директива, за насърчаване, анализ, наблюдение и подкрепа на равното третиране на работниците на Съюза и членовете на техните семейства без дискриминация, основаваща се на гражданство, обхващат и правото на равно третиране без дискриминация, основаваща се на гражданство, за всички граждани на Съюза, упражняващи правото си на свободно движение, и членовете на техните семейства в съответствие с член 21 от ДФЕС и с Директива 2004/38/ЕО.
3. Прилагането на настоящата директива при никакви обстоятелства не представлява достатъчно основание за намаляване равнището на защита на работниците на Съюза и членовете на техните семейства в областите, попадащи в нейния обхват, без да се засяга правото на държавите членки да реагират на изменения в положението, като въведат законови, подзаконови и административни разпоредби, които се различават от тези, които са в действие към 20 май 2014 г., при условие че настоящата директива е спазена.
Член 8
Транспониране
1. Държавите членки въвеждат в сила законовите, подзаконовите и административните разпоредби, необходими за спазването на настоящата директива до 21 май 2016 г. Те незабавно съобщават на Комисията текста на тези мерки.
Когато държавите членки приемат тези мерки, в тях се съдържа позоваване на настоящата директива или то се извършва при официалното им публикуване. Условията и редът на позоваване се определят от държавите членки.
2. Държавите членки съобщават на Комисията текста на основните разпоредби от националното право, които те приемат в областта, уредена с настоящата директива.
Член 9
Докладване
До 21 ноември 2018 г. Комисията представя доклад на Европейския парламент, Съвета и Европейския икономически и социален комитет за прилагането на настоящата директива с оглед на предлагането, когато е уместно, на необходими изменения.
Член 10
Влизане в сила
Настоящата директива влиза в сила на двадесетия ден след публикуването ѝ в Официален вестник на Европейския съюз.
Член 11
Адресати
Адресати на настоящата директива са държавите членки.
Съставено в Страсбург на 16 април 2014 година.
DIRETIVA 2014/54/UE DO PARLAMENTO EUROPEU E DO CONSELHO
de 16 de abril de 2014
relativa a medidas destinadas a facilitar o exercício dos direitos conferidos aos trabalhadores no contexto da livre circulação de trabalhadores
(Texto relevante para efeitos do EEE)
O PARLAMENTO EUROPEU E O CONSELHO DA UNIÃO EUROPEIA,
Tendo em conta o Tratado sobre o Funcionamento da União Europeia, nomeadamente o artigo 46.o,
Tendo em conta a proposta da Comissão Europeia,
Após transmissão do projeto de ato legislativo aos parlamentos nacionais,
Tendo em conta o parecer do Comité Económico e Social Europeu (1),
Após consulta ao Comité das Regiões,
Deliberando de acordo com o processo legislativo ordinário (2),
Considerando o seguinte:
(1)
A livre circulação de trabalhadores é uma liberdade fundamental dos cidadãos da União e um dos pilares do mercado interno na União, consagrada no artigo 45.o do Tratado sobre o Funcionamento da União Europeia (TFUE). A sua concretização é objeto da legislação da União que visa garantir o pleno exercício dos direitos conferidos aos cidadãos da União e aos membros das suas famílias. A expressão «membros das suas famílias» deverá ser entendida como tendo o mesmo significado que a expressão definida no artigo 2.o, ponto 2, da Diretiva 2004/38/CE do Parlamento Europeu e do Conselho (3), que se aplica também aos familiares dos trabalhadores fronteiriços.
(2)
A livre circulação dos trabalhadores é também um elemento fundamental para o desenvolvimento de um verdadeiro mercado de trabalho da União, permitindo a mobilidade dos trabalhadores para áreas onde exista escassez de mão de obra ou mais oportunidades de emprego, contribuindo para que mais pessoas encontrem empregos mais bem adaptados às suas capacidades e eliminando os estrangulamentos no mercado de trabalho.
(3)
A livre circulação de trabalhadores confere a todos os cidadãos da União, independentemente do respetivo lugar de residência, o direito de se deslocarem livremente para outro Estado-Membro a fim de aí trabalharem e/ou residirem para efeitos de trabalho. Protege-os contra a discriminação em razão da nacionalidade no que diz respeito ao acesso ao emprego, às condições de emprego e de trabalho, em especial no que se refere à remuneração, ao despedimento e a outras vantagens fiscais e sociais, garantindo-lhes igualdade de tratamento ao abrigo do direito, das práticas ou de convenções coletivas nacionais, em relação aos nacionais desse Estado-Membro. Esses direitos deverão ser exercidos sem discriminação por todos os cidadãos da União que exercem o seu direito à livre circulação, incluindo os trabalhadores permanentes, sazonais e fronteiriços. É preciso distinguir a livre circulação de trabalhadores da liberdade de prestação de serviços, a qual inclui o direito das empresas de prestarem serviços noutro Estado-Membro podendo, para o efeito, destacar temporariamente os seus próprios trabalhadores para outro Estado-Membro para que estes realizem as atividades necessárias à prestação dos serviços nesse Estado-Membro.
(4)
No que diz respeito aos trabalhadores da União e aos membros das suas famílias que exercem o seu direito à livre circulação, o artigo 45.o do TFUE confere direitos substanciais para o exercício desta liberdade fundamental, os quais estão especificados mais detalhadamente no Regulamento (UE) n.o 492/2011 do Parlamento Europeu e do Conselho (4).
(5)
O exercício efetivo da liberdade de circulação de trabalhadores continua, todavia, a constituir um desafio de vulto e, muitos trabalhadores da União desconhecem frequentemente os seus direitos à livre circulação. Em razão, designadamente, da sua situação potencialmente mais vulnerável, os trabalhadores da União podem ainda sofrer restrições injustificadas ou entraves ao seu direito à livre circulação, tais como o não reconhecimento das qualificações, discriminações em razão da nacionalidade e exploração quando se deslocam para outro Estado-Membro. Entre a lei e a sua aplicação prática existe, portanto, um desfasamento que tem de ser abordado.
(6)
Em julho de 2010, na sua comunicação intitulada «Reafirmar a liberdade de circulação de trabalhadores: direitos e principais desenvolvimentos», a Comissão referiu que iria explorar formas de dar resposta às novas necessidades e desafios, em especial tendo em conta os novos padrões de mobilidade que se colocam aos trabalhadores da União e aos membros das suas famílias. Referiu ainda que, no contexto da nova estratégia para o mercado interno, consideraria formas de promover e reforçar mecanismos para aplicar, com eficácia, o princípio da igualdade de tratamento aos trabalhadores da União e aos membros das suas famílias que exercem o seu direito à livre circulação. A Comissão resumiu também a evolução da legislação e da jurisprudência, em particular no que respeita ao âmbito de aplicação pessoal da legislação da União em matéria de livre circulação de trabalhadores e à essência dos direitos de que beneficiam os trabalhadores da União e os membros das suas famílias.
(7)
No Relatório sobre a Cidadania da UE intitulado «Eliminar os obstáculos ao exercício dos direitos dos cidadãos da UE», de 27 de outubro de 2010, a Comissão identificou a aplicação divergente e incorreta da legislação da União relativa ao direito de livre circulação como um dos principais obstáculos com que se deparam os cidadãos da União quando exercem efetivamente os seus direitos ao abrigo da legislação da União. Em consequência, a Comissão anunciou a sua intenção de tomar medidas para facilitar a livre circulação dos cidadãos da UE e respetivos familiares originários de países terceiros, através da aplicação estrita das normas da UE, incluindo no âmbito da não discriminação, promovendo boas práticas e um maior conhecimento das regras da UE no terreno e reforçando a divulgação aos cidadãos da UE de informações sobre os seus direitos de livre circulação (ação 15 do Relatório de 2010 sobre a Cidadania da UE). Além disso, no seu Relatório de 2013 sobre a Cidadania da UE intitulado «Cidadãos da UE: os seus direitos, o seu futuro» a Comissão abordou a necessidade de eliminar os obstáculos administrativos e de simplificar os procedimentos para os cidadãos da União que residem, trabalham e viajam noutros Estados-Membros.
(8)
Na comunicação da Comissão intitulada «Uma recuperação geradora de emprego», de 18 de abril de 2012 (o pacote do emprego), a Comissão anunciou a sua intenção de apresentar uma proposta legislativa destinada a apoiar os trabalhadores móveis (informação e aconselhamento) no exercício dos direitos decorrentes do TFUE e do Regulamento (UE) n.o 492/2011 e instou os Estados-Membros a aumentarem a sensibilização relativamente aos direitos conferidos pela legislação da União relativa à antidiscriminação, igualdade dos géneros e livre circulação dos trabalhadores, bem como para concederem e facilitarem o acesso aos cidadãos da União a cargos nos respetivos setores públicos, nos termos da legislação da União, tal como interpretada pelo Tribunal de Justiça da União Europeia. Neste contexto, segundo a jurisprudência constante do Tribunal de Justiça, a restrição do acesso a certos postos na função pública reservados aos nacionais de um Estado-Membro deve ser objeto de interpretação restritiva e abrange apenas postos que envolvem a participação direta ou indireta no exercício da autoridade pública e das funções destinadas a salvaguardar os interesses gerais do Estado ou de outras entidades públicas.
(9)
A aplicação e a execução adequadas e eficazes do artigo 45.o do TFUE e do Regulamento (UE) n.o 492/2011, bem como a sensibilização para os direitos, são elementos fundamentais para proteger os direitos e a igualdade de tratamento dos trabalhadores da União e dos membros das suas famílias, ao passo que a sua execução deficiente prejudica a eficácia das regras da União aplicáveis nesta matéria e põe em perigo os direitos e a proteção dos trabalhadores da União e dos membros das suas famílias.
(10)
Uma aplicação mais eficaz e uniforme dos direitos conferidos pelas regras da União em matéria de livre circulação de trabalhadores é igualmente necessária para o bom funcionamento do mercado interno.
(11)
A aplicação e a monitorização das regras da União em matéria de livre circulação de trabalhadores deverão ser melhoradas, a fim de garantir que os trabalhadores da União e os membros das suas famílias, bem como os empregadores, as autoridades públicas e outras pessoas em causa, estejam mais bem informados acerca dos direitos e das responsabilidades em matéria de liberdade de circulação, a fim de prestar assistência e proteção aos trabalhadores da União e aos membros das suas famílias no exercício desses direitos, e de combater a forma como essas regras são contornadas por autoridades públicas e entidades empregadoras públicas ou privadas. Nesse contexto, os Estados-Membros podem também ter em consideração os efeitos do aumento da mobilidade, como por exemplo a «fuga de cérebros» ou a «fuga de jovens».
(12)
A fim de garantir a correta aplicação das regras substantivas da União relativas à livre circulação de trabalhadores e de monitorizar o seu cumprimento, os Estados-Membros deverão tomar as medidas adequadas para proteger os trabalhadores da União e os membros das suas famílias que exercem o seu direito à livre circulação, contra a discriminação em razão da nacionalidade e as restrições ou entraves injustificados ao exercício desse direito.
(13)
Para o efeito, convém prever regras específicas para um cumprimento eficaz e para facilitar uma aplicação melhor e mais uniforme das regras substantivas que regulam a livre circulação de trabalhadores ao abrigo do artigo 45.o do TFUE e do Regulamento (UE) n.o 492/2011. O cumprimento dessa liberdade fundamental deverá ter em consideração o princípio da igualdade entre mulheres e homens e a proibição de discriminação dos trabalhadores da União e membros das suas famílias em razão de quaisquer dos motivos estabelecidos no artigo 21.o da Carta dos Direitos Fundamentais da União Europeia («Carta»).
(14)
Nesse contexto, deverá ser assegurada uma tutela jurisdicional efetiva e eficaz aos trabalhadores da União e aos membros das suas famílias que tenham sido alvo de discriminação em razão da nacionalidade, ou de quaisquer restrições e entraves injustificados ao exercício do seu direito à livre circulação. Caso prevejam procedimentos administrativos como vias de recurso, os Estados-Membros deverão garantir que qualquer decisão administrativa possa ser impugnada em tribunal, na aceção do artigo 47.o da Carta. Tendo em conta o direito a uma proteção jurídica efetiva, os trabalhadores da União deverão ser protegidos contra qualquer tratamento ou consequências desfavoráveis decorrentes de queixa ou de processo judicial que se destine a executar os direitos tutelados pela presente diretiva.
(15)
A fim de garantir níveis de proteção mais eficazes, deverão também ser conferidas às associações ou entidades jurídicas, incluindo os parceiros sociais, competências para, nos termos determinados pelos Estados-Membros, intervirem em processos judiciais, quer em nome quer a favor de qualquer alegado lesado, com o seu consentimento. Tal não deverá prejudicar as normas processuais nacionais relativas à representação e defesa em tribunal nem outras competências e direitos coletivos dos parceiros sociais, representantes dos trabalhadores e dos empregadores, tais como os relacionados com a aplicação de convenções coletivas, se for caso disso, incluindo ações em nome do interesse coletivo, ao abrigo da legislação ou da prática nacionais. A fim de assegurar uma proteção jurídica efetiva, e sem prejuízo dos mecanismos de defesa coletiva existentes ao dispor dos parceiros sociais e do direito ou da prática nacionais, os Estados-Membros são convidados a examinar a aplicação de princípios comuns que devem reger os mecanismos de tutela coletiva inibitórios e indemnizatórios.
(16)
De acordo com a jurisprudência do Tribunal de Justiça, a regulamentação nacional relativa aos prazos para fazer respeitar os direitos previstos pela presente diretiva não deverá ser de molde a tornar virtualmente impossível ou excessivamente difícil o exercício desses direitos.
(17)
A proteção contra a discriminação em razão da nacionalidade seria reforçada pela existência, em cada Estado-Membro, de organismos eficazes, com conhecimentos especializados adequados, competentes para promover a igualdade de tratamento, analisar os problemas com que se deparam os trabalhadores da União e os membros das suas famílias que exercem o seu direito à livre circulação, estudar possíveis soluções e fornecer-lhes uma assistência específica. A competência desses organismos deverá incluir, nomeadamente, a prestação, aos trabalhadores da União e aos membros das suas famílias, de assistência jurídica e/ou outro tipo de assistência independente, tal como o aconselhamento jurídico sobre a aplicação àqueles das regras da União e nacionais relevantes em matéria de livre circulação de trabalhadores, a informação sobre os procedimentos de reclamação e a assistência na proteção dos direitos dos trabalhadores e dos membros das suas famílias. Pode também incluir a assistência em processos judiciais.
(18)
Deverá caber a cada Estado-Membro decidir se atribui as funções a exercer ao abrigo da presente diretiva aos organismos acima referidos ou a organismos já existentes com objetivos semelhantes a nível nacional, tais como a promoção da livre circulação de pessoas, a aplicação do princípio da igualdade de tratamento ou a salvaguarda dos direitos individuais. Caso um Estado-Membro decida alargar o mandato de um organismo, deverá garantir que lhe sejam atribuídos recursos suficientes para o desempenho eficaz e adequado das funções que já lhe incumbiam e das funções que lhe são adicionalmente atribuídas. Caso as funções sejam atribuídas a mais de um organismo, os Estados-Membros deverão garantir a sua coordenação adequada.
(19)
Os Estados-Membros deverão assegurar que um ou mais de tais organismos funcionem como ponto de contacto e que cooperem e partilhem informações, tais como os dados de contacto de todos os organismos, as vias de recurso e os dados de contacto das associações, organizações ou outras entidades jurídicas que fornecem informações e serviços aos trabalhadores da União e aos membros das suas famílias, com pontos de contacto equivalentes noutros Estados-Membros. A lista dos pontos de contacto deverá ser disponibilizada ao público.
(20)
Os Estados-Membros deverão promover a cooperação entre os organismos que designam ao abrigo da presente diretiva e os serviços de informação e de assistência existentes fornecidos pelos parceiros sociais, associações, organizações ou outras entidades jurídicas pertinentes, tais como as organizações com responsabilidade em matéria de acordos de coordenação ao abrigo do Regulamento (CE) n.o 883/2004 do Parlamento Europeu e do Conselho (5) e, sempre que relevante, as inspeções do trabalho.
(21)
Os Estados-Membros deverão favorecer a criação de sinergias com as ferramentas de informação e apoio existentes a nível da União e, para tal, assegurar que os organismos existentes ou recém-criados trabalhem em estreitacolaboração com os serviços de informação e assistência existentes, designadamente o portal «A tua Europa», as redes SOLVIT, Enterprise Europe Network, os Balcões Únicos e EURES, incluindo, quando adequado, as parcerias EURES transfronteiriças.
(22)
Os Estados-Membros deverão promover o diálogo com os parceiros sociais e as organizações não-governamentais relevantes para abordar e combater as restrições e os entraves injustificados ao exercício do direito à livre circulação ou as diferentes formas de discriminação em razão da nacionalidade.
(23)
Os Estados-Membros deverão estabelecer de que forma poderá ser facultado aos cidadãos da União, como por exemplo aos trabalhadores, estudantes e recém-licenciados, bem como aos empregadores, aos parceiros sociais e a outras partes interessadas, um acesso fácil e acessível a informações relevantes sobre as disposições da presente diretiva e do Regulamento (UE) n.o 492/2011, incluindo informações sobre os organismos designados ao abrigo da presente diretiva e as vias de recurso e os meios de tutela disponíveis. Os Estados-Membros deverão tomar medidas para tornar essas informações disponíveis em mais de uma língua oficial da União, tendo em conta as necessidades do mercado de trabalho. Tal não deverá interferir com a legislação dos Estados-Membros em matéria de utilização das línguas. Essas informações poderão ser fornecidas mediante aconselhamento individual e deverão ser também facilmente acessíveis através das redes «A tua Europa» e EURES.
(24)
A fim de facilitar o cumprimento dos direitos conferidos ao abrigo do direito da União, a Diretiva 91/533/CEE do Conselho (6) deverá ser executada e monitorizada de forma coerente.
(25)
A presente diretiva fixa requisitos mínimos, deixando aos Estados-Membros a liberdade de estabelecerem ou manterem disposições mais favoráveis. Os Estados-Membros têm também a possibilidade de alargar as competências das organizações com funções ligadas à proteção dos trabalhadores da União contra a discriminação em razão da nacionalidade, de modo a incluir o direito à igualdade de tratamento, sem discriminação em razão da nacionalidade, de todos os cidadãos da União que exercem o direito à livre circulação e os membros das suas famílias, tal como consagrado no artigo 21.o do TFUE e na Diretiva 2004/38/CE. A aplicação da presente diretiva não poderá justificar qualquer retrocesso relativamente à situação vigente em cada Estado-Membro.
(26)
A execução eficaz da presente diretiva implica que as disposições adequadas adotadas pelos Estados-Membros para cumprirem as obrigações que lhes incumbem por força da mesma contenham uma referência à presente diretiva ou sejam acompanhadas dessa referência aquando da sua publicação oficial.
(27)
Em conformidade com a Declaração Política Conjunta dos Estados-Membros e da Comissão de 28 de setembro de 2011, sobre os documentos explicativos, os Estados-Membros comprometeram-se a fazer acompanhar, em casos justificados, a notificação das medidas nacionais de transposição de um ou mais documentos que expliquem a relação entre os elementos de uma diretiva e as partes correspondentes dos instrumentos nacionais de transposição. No que respeita à presente diretiva, o legislador considera justificada a transmissão desses documentos.
(28)
Decorrido um período suficiente após a aplicação da presente diretiva, a Comissão deverá elaborar um relatório sobre a sua aplicação, avaliando particularmente a necessidade de apresentar propostas que visem melhorar o cumprimento do direito da União em matéria de livre circulação. Nesse relatório, a Comissão deverá abordar as eventuais dificuldades enfrentadas pelos jovens licenciados que procuram trabalho em toda a União e por cônjuges de trabalhadores da União originários de países terceiros.
(29)
A presente diretiva respeita os direitos fundamentais e observa os princípios reconhecidos na Carta, em particular a liberdade de escolha de uma profissão e o direito de trabalhar, o direito à não discriminação, em especial em razão da nacionalidade, o direito de negociação e de ação coletiva, condições de trabalho justas e equitativas, o direito à liberdade de circulação e de residência e o direito a vias de recurso efetivas e a um julgamento equitativo. A sua aplicação deve ser feita em conformidade com estes direitos e princípios.
(30)
A presente diretiva respeita os diferentes modelos de mercado de trabalho dos Estados-Membros, incluindo os modelos de mercado de trabalho regulados por convenções coletivas.
(31)
Atendendo a que o objetivo da presente diretiva, a saber, a criação de um quadro comum geral de disposições, medidas e mecanismos necessários a uma melhor e mais uniforme aplicação e execução prática dos direitos relacionados com a livre circulação dos trabalhadores conferidos pelo TFUE e pelo Regulamento (UE) n.o 492/2011, não pode ser suficientemente alcançado pelos Estados-Membros, mas pode, devido à dimensão e aos efeitos da ação, ser mais bem alcançado ao nível da União, a União pode tomar medidas em conformidade com o princípio da subsidiariedade consagrado no artigo 5.o do Tratado da União Europeia. Em conformidade com o princípio da proporcionalidade consagrado no mesmo artigo, a presente diretiva não excede o necessário para alcançar esse objetivo,
ADOTOU A PRESENTE DIRETIVA:
Artigo 1.o
Objeto
A presente diretiva estabelece disposições que facilitam a aplicação uniforme e a execução prática dos direitos conferidos pelo artigo 45.o do TFUE e pelos artigos 1.o a 10.o do Regulamento (UE) n.o 492/2011. A presente diretiva é aplicável aos cidadãos da União que exercem esses direitos e aos membros das suas famílias (a seguir designados «trabalhadores da União e membros das suas famílias»).
Artigo 2.o
Âmbito de aplicação
1. A presente diretiva é aplicável aos seguintes aspetos da liberdade de circulação dos trabalhadores, conforme especificados nos artigos 1.o a 10.o do Regulamento (UE) n.o 492/2011:
a)
Acesso ao emprego;
b)
Condições de emprego e de trabalho, nomeadamente em matéria de remuneração, de despedimento, de saúde e segurança no trabalho e de reintegração profissional ou reemprego, em caso de desemprego de trabalhadores da União;
c)
Acesso a regalias sociais e benefícios fiscais;
d)
Filiação em organizações sindicais e elegibilidade para órgãos representativos dos trabalhadores;
e)
Acesso à formação;
f)
Acesso à habitação;
g)
Acesso ao ensino, à aprendizagem e à formação profissional para os filhos dos trabalhadores da União;
h)
Assistência disponibilizada pelos serviços de emprego.
2. O âmbito de aplicação da presente diretiva é idêntico ao do Regulamento (UE) n.o 492/2011.
Artigo 3.o
Tutela de direitos
1. Os Estados-Membros devem assegurar que, após eventual recurso a outras autoridades competentes, incluindo, se considerarem adequado, a procedimentos de conciliação, existam processos judiciais destinados à execução das obrigações decorrentes do artigo 45.o do TFUE e dos artigos 1.o a 10.o do Regulamento (UE) n.o 492/2011, à disposição de todos os trabalhadores da União e membros das suas famílias que considerem ter sofrido ou sofrer restrições ou entraves injustificados à sua liberdade de circulação, ou se considerem lesados pela não aplicação do princípio da igualdade de tratamento, mesmo após o termo da relação em que a restrição, o entrave ou a discriminação tenham alegadamente ocorrido.
2. Os Estados-Membros devem assegurar que as associações, organizações, incluindo os parceiros sociais ou outras entidades jurídicas, que tenham, de acordo com os critérios definidos nos respetivos direito, práticas ou convenções coletivas nacionais, um interesse legítimo no cumprimento das disposições da presente diretiva possam intentar, em nome ou em apoio dos trabalhadores da União e dos membros das suas famílias, com o seu consentimento, quaisquer processos judiciais e/ou administrativos previstos para fazer respeitar os direitos referidos no artigo 1.o.
3. O n.o 2 é aplicável sem prejuízo de outras competências e direitos coletivos dos parceiros sociais, representantes dos trabalhadores e dos empregadores, se for caso disso, incluindo o direito de ação para tutela do interesse coletivo, ao abrigo da legislação ou da prática nacionais.
4. O n.o 2 é aplicável sem prejuízo das regras processuais nacionais relativas à representação e à defesa em tribunal.
5. Os n.os 1 e 2 do presente artigo são aplicáveis sem prejuízo das regras nacionais relativas aos prazos para fazer respeitar os direitos a que se refere o artigo 1.o. No entanto, estes prazos nacionais não devem tornar virtualmente impossível ou excessivamente difícil o exercício desses direitos.
6. Os Estados-Membros devem introduzir nos seus ordenamentos jurídicos as medidas necessárias para proteger os trabalhadores da União contra qualquer tipo de tratamento ou consequência desfavorável decorrente de reclamação ou processo judicial que se destine a fazer respeitar os direitos referidos no artigo 1.o.
Artigo 4.o
Organismos vocacionados para a promoção da igualdade de tratamento e para o apoio aos trabalhadores da União e membros das suas famílias
1. Cada Estado-Membro deve designar uma ou mais estruturas ou organismos (a seguir denominados «organismos») para a promoção, a análise, a monitorização e o apoio da igualdade de tratamento dos trabalhadores da União e membros das suas famílias, sem discriminação em razão da nacionalidade, restrições ou entraves injustificados ao seu direito à livre circulação, e estabelecer as disposições necessárias ao seu correto funcionamento. Esses organismos podem ser parte de organismos existentes a nível nacional com objetivos idênticos.
2. Os Estados-Membros devem assegurar que tais organismos tenham competência para:
a)
Prestar ou assegurar a prestação de assistência jurídica e/ou de outro tipo de assistência independente aos trabalhadores da União e membros das suas famílias, sem prejuízo dos seus direitos e dos direitos das associações, organizações e outras entidades jurídicas referidas no artigo 3.o;
b)
Atuar como ponto de contacto em relação a pontos de contacto equivalentes noutros Estados-Membros, a fim de cooperar e partilhar informações relevantes;
c)
Realizar ou encomendar inquéritos e análises independentes sobre as restrições e os entraves injustificados ao direito à livre circulação ou a discriminação em razão da nacionalidade dos trabalhadores da União e membros das suas famílias;
d)
Assegurar a publicação de relatórios independentes e formular recomendações sobre qualquer questão relacionada com tais restrições e entraves ou discriminação;
e)
Publicar as informações relevantes sobre a aplicação, a nível nacional, das regras da União em matéria de livre circulação de trabalhadores.
No que se refere ao primeiro parágrafo, alínea a), caso os organismos prestem assistência em processos judiciais, essa assistência deve ser gratuita para aqueles que não disponham de recursos suficientes, de acordo com a legislação ou prática nacionais.
3. Os Estados-Membros comunicam à Comissão os nomes e os elementos de contacto dos pontos de contacto e respetivas atualizações ou alterações. A Comissão mantém uma lista dos pontos de contacto e coloca-a à disposição dos Estados-Membros.
4. Os Estados-Membros devem assegurar que os organismos existentes ou recém-criados conheçam, saibam utilizar e cooperem com os serviços de informação e assistência existentes a nível da União, designadamente o portal «A tua Europa», as redes SOLVIT, EURES, Enterprise Europe Network e os Balcões Únicos.
5. Caso as competências a que se refere o n.o 2 sejam atribuídas a mais de um organismo, os Estados-Membros devem garantir que tais competências são adequadamente coordenadas.
Artigo 5.o
Diálogo
Os Estados-Membros devem promover o diálogo com os parceiros sociais e com as organizações não-governamentais relevantes que, de acordo com o direito ou a prática nacionais, tenham um interesse legítimo em contribuir para combater as restrições e os entraves injustificados ao direito à livre circulação, e a discriminação em razão da nacionalidade dos trabalhadores da União e membros das suas famílias, com vista a promover o princípio da igualdade de tratamento.
Artigo 6.o
Acesso e divulgação de informação
1. Os Estados-Membros devem assegurar que as medidas adotadas em aplicação da presente diretiva e ao abrigo dos artigos 1.o a 10.o do Regulamento (UE) n.o 492/2011 sejam levadas ao conhecimento dos interessados, em todo o seu território, em particular dos trabalhadores da União e dos empregadores, por todos os meios adequados.
2. Os Estados-Membros devem facultar, em mais de uma língua oficial das instituições da União, informações claras, gratuitas, facilmente acessíveis, abrangentes e atualizadas sobre os direitos conferidos pelo direito da União relativos à livre circulação de trabalhadores. Essas informações devem também ser facilmente acessíveis através do portal «A tua Europa» e da rede EURES.
Artigo 7.o
Requisitos mínimos
1. Os Estados-Membros podem introduzir ou manter medidas mais favoráveis do que as estabelecidas na presente diretiva para defender o princípio da igualdade de tratamento.
2. Os Estados-Membros podem dispor que as competências dos organismos referidos no artigo 4.o da presente diretiva para a promoção, a análise, a monitorização e o apoio da igualdade de tratamento dos trabalhadores da União e dos membros das suas famílias, sem discriminação em razão da nacionalidade, incluam igualmente o direito à igualdade de tratamento sem discriminação em razão da nacionalidade de todos os cidadãos da União que exercem o direito à livre circulação e membros das suas famílias, nos termos do artigo 21.o do TFUE e na Diretiva 2004/38/CE.
3. A aplicação da presente diretiva não constitui, em caso algum, motivo suficiente para justificar uma redução do nível de proteção dos trabalhadores da União e membros das suas famílias nos domínios por ela abrangidos, sem prejuízo do direito que assiste aos Estados-Membros de reagirem à evolução da situação mediante a adoção de disposições legislativas, regulamentares e administrativas diferentes das disposições em vigor em 20 de maio de 2014, desde que esta diretiva seja respeitada.
Artigo 8.o
Transposição
1. Os Estados-Membros põem em vigor as disposições legislativas, regulamentares e administrativas necessárias para dar cumprimento à presente diretiva até 21 de maio de 2016. Os Estados-Membros comunicam imediatamente à Comissão o texto dessas disposições.
Quando os Estados-Membros adotarem essas disposições, estas incluem uma referência à presente diretiva ou são acompanhadas dessa referência aquando da sua publicação oficial. As modalidades dessa referência são estabelecidas pelos Estados-Membros.
2. Os Estados-Membros comunicam à Comissão o texto das principais disposições de direito interno que adotarem nas matérias reguladas pela presente diretiva.
Artigo 9.o
Relatório
Até 21 de novembro de 2018, a Comissão deve apresentar ao Parlamento Europeu, ao Conselho e ao Comité Económico e Social Europeu um relatório sobre a aplicação da presente diretiva, com vista a propor, se for caso disso, as alterações necessárias.
Artigo 10.o
Entrada em vigor
A presente diretiva entra em vigor no vigésimo dia seguinte ao da sua publicação no Jornal Oficial da União Europeia.
Artigo 11.o
Destinatários
Os destinatários da presente diretiva são os Estados-Membros.
Feito em Estrasburgo, em 16 de abril de 2014.